Табиғат ресурстарын пайдалану төлемдері

Төлем түрлері мен анықтау ұстанымдары.
Нарық қатынастарына негізделген экономиканың негізін тауар айналымы құрайды. Бұл жағдайда қоғамдық қарым-қатынасқа қатысатын табиғат ресурстары, оның ішінде табиғи ортаның сыйымдылығы, өндіріске, тіршілікке қолайлығы тауарға айналады.
Табиғат ресурстарын тиімді пайдаланудың ең басты шарты олардың ақылы болып келетіндігі. Өйткені, табиғат ресурстарын пайдалану тегін болса, оларды үнемдеп, ұтымды пайдалануға, табиғатты қорғауға, қорын молайтуға жұмылдыратын экономикалық механизм тудырмайды, мүдде арқылы ынталандырмайды. Ол табиғат ресурстарының ысырабына әкеп соғады.
Табиғат ресурстары жалпыхалықтық (мемлекеттік) меншікте болып, пайдаланушыларға тегін берілген жағдайда үнемдеу нормалары болуына, олардың мемлекет тарапынан үнемі қадағалауына қарамастан, ысырапшылыққа жол берілді. Мысалы, жалпыхалықтық меншікті қолдайтын бұрынғы Кеңес Одағында жалпы өнімнің бір өлшеміне әлемде ең көп мөлшерде табиғат ресурстары жұмсалды.
Сондықтан төлемдерді табиғат ресурстарын ұтымды үнемдеп пайдалануға, табиғатты қорғауға, оның байлықтарын сақтауға, молайтуға жұмылдыратын ең басты экономикалық басқару тетігі деп қарастырамын. Соған қарамастан, төлемдердің қызметін әр түрлі мағынада түсінушілік кездеседі:
1. табиғатты пайдаланудағы арендалық (жалақы), дифференциалдық төлем;
2. табиғат ресурстарының орнын толтыру шығындары;
3. айып төлемдер;
4. табиғат ресурстарын қалпына келтіру шығындары және дифференциалдық рента;
5. кендерді іріктеп өндіргенде, бос жыныстар араластырғанда төленетін айып;
6. пайдалы компоненттерді толық өндірмегені, жоғалтқаны үшін айып төлеу;
7. кендерді өндіру ұқсату технологиясын орындамағанда төленетін айып;
8. табиғат қорғау шығындарын қайтару;
9. табиғи ортаны ластағаны үшін төлем;
10. табиғи ортаға келтірілген зиянның орнын толтыру;
11. табиғат ресурстарын пайдалану салығы деп атайды.
Енді біреулер төлемдерді бюджетке қаржы жинау көзі деп ұғынады.
        
        ТАБИҒАТ РЕСУРСТАРЫН ПАЙДАЛАНУ ТӨЛЕМДЕРІ
Төлем түрлері мен анықтау ұстанымдары.
Нарық қатынастарына негізделген экономиканың негізін ... ... Бұл ... қоғамдық қарым-қатынасқа қатысатын табиғат
ресурстары, оның ішінде табиғи ортаның сыйымдылығы, өндіріске, тіршілікке
қолайлығы тауарға айналады.
Табиғат ресурстарын тиімді пайдаланудың ең басты ... ... ... ... Өйткені, табиғат ресурстарын пайдалану тегін болса,
оларды үнемдеп, ұтымды ... ... ... ... ... экономикалық механизм тудырмайды, ... ... Ол ... ... ысырабына әкеп соғады.
Табиғат ресурстары жалпыхалықтық (мемлекеттік) меншікте болып,
пайдаланушыларға тегін берілген жағдайда ... ... ... олардың
мемлекет тарапынан үнемі қадағалауына қарамастан, ... ... ... ... ... ... ... Кеңес Одағында
жалпы өнімнің бір өлшеміне әлемде ең көп ... ... ... ... ... ... ... үнемдеп пайдалануға,
табиғатты қорғауға, оның байлықтарын сақтауға, ... ... ... ... ... ... деп қарастырамын. Соған қарамастан,
төлемдердің қызметін әр түрлі мағынада түсінушілік кездеседі:
1. ... ... ... ... дифференциалдық төлем;
2. табиғат ресурстарының орнын толтыру шығындары;
3. айып төлемдер;
4. табиғат ресурстарын ... ... ... және ... кендерді іріктеп өндіргенде, бос жыныстар ... ... ... ... ... ... ... үшін айып төлеу;
7. кендерді өндіру ұқсату технологиясын орындамағанда төленетін айып;
8. табиғат ... ... ... ... ... ... үшін төлем;
10. табиғи ортаға келтірілген зиянның орнын толтыру;
11. табиғат ресурстарын пайдалану салығы деп атайды.
Енді біреулер төлемдерді бюджетке қаржы жинау көзі деп ... ... ... ... ... байланысты төлемдердің мағынасын, атқаратын
қызметтерін қарастырып, ... ... ... ... ... негізінен, табиғат қорғау, тиімді
пайдалану мақсатында экономикалық ынталандыру үшін қолданылатын басқару
тетігі ... ... Олар ... ... ... іске ... ... және халықтың әлеуметтік жағдайын жақсартуға көмегін
тигізеді. Ал, ең ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілікті арттыру болып табылады.
Табиғат ресурстарының түріне байланысты әмбебап пайдаланатын, арнайы
пайдаланатын ресурстарға ... ... ... ... жер, су, ауа және т.б. ... ... ... пайдаланатындар
– орман, биоресурстар, минералдық шикізаттар.
Экономикалық мағынасына, атқаратын қызметіне қарап ... ... ... ... құқығы;
2. табиғат ресурстарын пайдалану;
3. табиғат ресурстарын қорғау, қалпына ... ... ... ... ресурстарын пайдалануды шектегені үшін;
5. табиғи ортаны қорғау;
6. табиғат қорғау заңдарын бұзғаны үшін төлемдер деп сұрыптауға болады.
Табиғат ... ... ... үшін ... ... ... ... иелік құқығы болып табылады. Меншік құқығы осы төлем
арқылы ... ... ... иесі ... ... ... табиғат
пайдалануыларға жалға немесе иелікке беру арқылы олардан төлемақы алады.
Табиғат ... ... ... ... иелік құқығын олардың
атынан мемлекет атқарады. Табиғатты пайдалану құқығын ... ... ақы ... ... бұл ... ... немесе табысқа онша байланысты емес, негізінен, екі жақтың
келісімі бойынша анықталады. Теориялық тұрғыдан меншік ... ... ... (жалпыхалықтық меншік болғанда халықтың) әлеуметтік
жағдайларын ... ... ... ... ... әлеуметтік
шығындар деп алуға болады. Екінші жағынан ... ... ... ... ... ... ... табыстарының қанша
бөлігін бөлісуге келісетінін ... Олар ... яғни ... ... ... үшін ... алғашқы өндіріс шығындары болып
табылады. Сондықтан алынатын өнімнің өзіндік ... ... ... ... ... ... өнімді тұтынушылар болады. Осы тұрғыдан алғанда,
табиғатты пайдалану ... үшін ... ең ... ...... ... ... ынталандыру. Осы мақсатта қоғам табиғат
ресурстарынан алынатын өнімдердің бағасын біраз ... ... және ол ... ... ... ... ... тиімді
болады. Мәселен, қосымша шығындар тұрғысынан ... ... ... ... ... ... ... Егер табиғатты
пайдаланушылар табиғат ресурстарының нақты түріне пайдалану құқығы ... бас ... онда ол оны ... ... ... ... Осы жаңа ... жұмсайтын шығын төлемнің баламасы бола алады.
Төлем шамасы балама шығыннан аз болғанда табиғат пайдаланушы, әрине төлем
төлеуге келіседі. Төлемнің шамасына ... ... ... банк ... ... ... және т.б. әсер ... ресурстарын пайдалану төлемдерінің мөлшері оның құндылығына,
экономикалық бағалану шамасына байланысты болады. Ал, ... ... ... ... ... тәуелді екенін білеміз.
Дифференциалдық рента өз кезегінде ... ... ... ... ... туындайды.
Табиғатты пайдалану төлемдерінің негізгі бөлігі болып табылатын
ренталық табиғат ресурстарын пайдаланушылардың қосымша табысының есебінен
төленеді. Сондықтан ... бұл түрі ... ... ... ... пайдаланушыларға біркелкі бәсекелестік жағдай туғызу
қызметін де атқарады. Төлемнің ... ... ... ... ресурстарын пайдалану төлемі де кіреді. Ол абсолютті рента
негізінде анықталуы ... ... ... төлемі ресурстың түрлері бойынша оның
әрбір өлшеміне белгіленеді.
Табиғат ресурстарын қорғау, қалпына келтіру, ... ... ... ... ... ... бойынша анықталады және негізгі
қызметі шығындарды қайтару болып табылады. Төлем шамасы қоғамдық ... ... ... ... қорғау, қалпына келтіру,
жаңғырту, өсіру және өндіріске даярлау шығындары өндірістік шығындардың
құрамды бөлігі ... ... ... олар ... ... ... және
бағасына қосылады.
Төлемдердің келесі тобы табиғатқа келтірілген зиянның ... ... ... Табиғатқа зиян келтірушілер: жеке азаматтар немесе
заңды ... ... ... ... ... жоюға міндетті. Осы
төлемдер арқылы «ластаушы – ... ... ... ... ... кейде экологиялық төлемдер деп те ... ... ... шамадан аспағанда төлем зиянның орнын толтырады немесе зиянды
болдырмау үшін жұмсалатын ... ... ... ... ... ... ... Нормалық шамадағы төлемдер өнімдердің ... ... ал одан ... ... таза ... ... ... ластаушы заттар шығарғаны, суға ластаушы заттар
төккені және жерге қалдықтарды орналастырғаны үшін ... ... ... ... және ластану зардаптарын жою шығындары
бойынша ластаушы заттардың әрбір шартты өлшеміне ... ... түрі ... ресурстарын пайдалану (тиімді пайдалану)
шектелген жағдайда алынбаған (жоғалтқан) табыстың орнын толтыру қызметін
атқарады. ... ... ... ... ... ... ... азаматтардың шаруашылық пайдасынан алынады. Шектеудің сипатына қарай
төлемдер бір мерзімдік немесе ағымдағы болуы мүмкін. Төлемдердің бұл
түрін ... ... ... ... (жер, су) үшін аса ... шектеулілігі оларды бір мақсатқа пайдалану үшін екінші
мақсатқа пайдалануды ... ... ауыл ... ... ... ... ауыл ... өнімдерін өндіру мүмкіндігі
шектеледі.
Табиғат қорғау заңдары, ережелері, тәртіптері ... ... айып салу ... болады және келтірілген зияннан артық
мөлшерде белгіленеді.
Аталған төлемдерден басқа жер қойнауын кен ... ... ... ... ... ... ... және т.б.
төлемдер алынады.
Экономикалық бағытына қарап табиғатты ... ... ... ... ... компенсациялық ренталық, айып, сыйлық
төлемдері деп бөлуге болады.
Табиғатты пайдалану төлемдерін топтастыру.
|Төлем тобы |Негізгі ... ... ... ... |
| ... ... |көрсеткіші | ... ... ... |Табиғат |Табиғат |Өнімнің ... ... ... үшін ... ... | ... | ... ... ... | |
| | ... ... | | |
| | ... | | |
| | ... даму ... | | |
| | | ... | | ... ... |Табиғат ... ... ... ... |барлауға, |ресустарын |келтіру, ... |ты ... ... ... ... ... |қоры |
| ... ... ... | | |
| ... |өсіру, қорғау | | | |
| ... | | | | |
| |қор ... | | | | ... ... ... ... |Бюджет |
| ... ... |ық ... I ... ... |
| | ... туғызу, | ... ... |
| | ... табысты| | ... |
| | |алу | | | ... ... ... ... ... |Табиғат |
| |ортаны ... ... ... |ты қорғау|
| ... ... ... ... ... |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... ... ... ... ... |Бюджет |
| ... ... ... ... ... ... |
| |шектегені | | ... ... |
| ... | | ... ... |
|Айып |Табиғи ... ... ... табыс|Табиғат |
| |ортаны ... жол ... | |ты ... ... ... |зияндарды | ... |
| ... | ... | | |
| ... табиғи | |қайтару | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... үшін | | | | ... ... ПАЙДАЛАНУ ТӨЛЕМДЕРІ.
Еліміздің минералдық ресурстары әлемнің барлық елдерінің қызығушылығын
танытып отыр және қарқынды игерілуде. ... ... ... ... ... ... контракт негізінде берілді.
Осындай жағдайда ... ... ... ... үшін ... көмір сутектер мен металды рудалар үшін төлемдер бюджеттің ... ... ... минералдық шикізат қорына төлемдерді дұрыс
анықтау және ... ... үшін өте ... ... қорын пайдалану төлемдері ең күрделі, әрі ... ... ... Кен ... іздеу, барлау жұмыстарына жұмсалған ... ... ... ... қор ... ... ... қолданылып келеді.
• Минералдық шикізат ... ... және ... жақсартуға қызмет етуі тиіс. Сондықтан пайдалану құқығы үшін
төлемдер ... ... ... бір ... өзінің әр кен орнындағы сапасына,
орналасуына байланыты ... әр ... ... кен ... ... ... алады. Оны ресурс иесі алуға құқылы және
сол арқылы ресурс пайдаланушыларға біркелкі ... ... ... ... ... ... және өндегенде табиғи ортаға
залал келтірмеу үшін күрделі табиғатты қорғау шараларын ұолдану керек.
Оларды қаржыландыру үшін ... ... ... ... ... ... ... пайдалануды ынталандыру мақсатында
ысырапшылдыққа жол бермеу және материалдық жауапкершілікті арттыру
үшін табиғатты пайдалану ... ... ... ... ... ... жол ... айып төлемдер алынады.
1991 жылы сол кездегі Қазақстан ... ... және ... ... ... жер ... пайдалану төлемдерін анықтаудың
әдістемелік нұсқауларын жасап, төлемдерді алу тәртібін белгілед. Онда:
• Пайдалы қазбалар кен орындарын пайдалану құқығы үшін ... ... ... ... ... ... ... барлауға қор
аудару төлемдері;
• Минералдық шикізатты ұтымсыз пайдаланғаны үшін айып ... ... ... және ... төленетін басқа да
міндетті төлемдер туралы (салық кодексі) кодексіне ... ... ... ... ... салықтар мен төлемдер белгіленген. Олар:
1. Үстеме пайдаға салық;
2. жер қойнауын пайдаланушылардың арнаулы төлемдері:
• бонустар а) қол ... ... ... ... табу (ашу, ... ... ... бөлу бойынша ҚР үлесін есептеу мен төлеу
Бонустар – бір жолғы тіркелген төлем болып табылады және жер ... ... ... ... ... және ... ... төленеді. Жер қойнауын пайдаланушылар бонустың барлық түрін
төлеушілер болып табылады.
Келісілген (тіркелген) бонус – жер ... ... ... мен одан ... өндіру немесе өндіру құқына бір жолғы тіркелген
төлем және жер ... ... ... ... тәртіппен тиісті
операцияларға шарт жасалған жағдайда төленеді. Бонустың бастапқы шамасын ... ... ... ... ... бойынша комиссия анықтайды,
бірақ алғашқыдан кем болмауы керек.
Коммерциялық ашу (табу) бонусы - ... ... ... ... ... тиімді болатын пайдалы қазбалардың ... бір ... ... ... ... ... ашылған кен
орындарына бонус төленеді. Бонустың шамасы өндірілетін пайдалы ... ... ... ... яғни ... ... сәйкес
анықталады. Алынатын құндылықтар биржалық бағалармен, егер ол анықталмаған
жағдайда ... ... ... ... ескеріліп есептеледі.
Коммерциялық ашу ... ... ... 0,1% кем ... ...... қазбаларды өндіру және техногендік құрылымдарды
қайта өңдеу төлемі ... ... ... өндірген пайдалы қазбалардың
немесе қайта өңделген техногендік құрылымдардың көлеміне белгіленеді. Кең
тараған пайдалы ... жер асты ... ... ҚР ... ... ... ... қазбаларға – ... ... ... ... ... ... базасына, нысанына және төлем
мөлшерлемесіне сәйкес анықталады.
Төлем нысаны өндірілген пайдалы қазбаның ... ... ... пайдалы қазбадан алынған ... ... ... ... есептелетін ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3) ... ... шикізат концентраттары; 4) алғашқы өңдеуден ... ... ... ... шикізаттар; 5)алғашқы
өңдеуден өткен басқа пайдалы қазбалардың материалдық шикізаты.
Құндылықтар: өндірілген ... асты ... ... құны ... ... ... құны әлемдік
биржа бағасымен;кең таралған пайдалы қазбалар құны ... ... ... кең ... пайдалы қазбалар мен жер асты суларын
қоспағанда:
- көмірсутектері боиынша өндіру көлеміне ... ... ... ... ... бүкіл пайдалану кезеңінде жинақталған
көлеміне ... ... әр ... ... ... ... белгіленеді;
- қатты пайдалы қазбалар бойынша ... ... ... пайыз түрінде белгіленеді;
- кең таралған пайдалы қазбалар мен жер асты сулары ... ... ... ... ... ... салынатын құм, глиноземді жыныстар
(далалық шпат, пегматит), әк, доломит, ... ... ... ... әк үшін – 1%; басқа бейруда ... отқа ... ... ... ас тұзы -3,5% ; жергілікті құрылыс - 4,5%;
жер асты сулары - 10%.
Салыстырмалы ... ... ... ... ... ... табыс
алатын немесе салыстырмалы ... ... ... өндірілген өнімді
өткізетін қазба байлықтарды пайдаланушылар үстеме пайдаға ... ... ... ... төлеудің тәртібі, мөлшері мен басқа да жағдайлары
шартта көрсетіледі. ... ... ... ... салық кезеңіндегі
таза кіріск мынадай мөлшерде ... ішкі ... ... ... ... 5%ға ... -15%, 5тен-
15%ға дейін -30%, 15тен-30%ға дейін -45%,30%-дан ... ... ... ... ... ... мақсатында пайдалы қазбаларды
геологиялық барлауға қор аударады. Төлем ... ... ... және ... ... ... ... өндірілетін баланстық қорға
белгіленеді.
Геологиялық барлау жұмыстарына төлемдер ... ... ... ... олар ... барлауға барлық шығындарды қайтармады және
санаулы пайдалы қазбаларға ғана ... 1991 жылы ... ... ... ... ... ... алғашқы жылы барлау жұмыстарының
90%-ға жуығын қайтарды. 1992 жылы төлем ... ... ... ... ... ... ... қорының бір өлшеміне белгіленді.
Геологиялық барлауға қор аудару ... ... ... ... ... ... ресурсты қалпына келтіру төлемі болып табылады.
Геологиялық барлауға төлем ставкалары әрбір 5 жыл аралығында, бірақ бір
жылдан жиі ... ... ... ... ... мен ... ... басқа әдістер қолданылады. Оның бірі өнімді
бөлісу туралы келісім. Мұндай келісім белгілі мерзімге мемлекет атынан
ұлттық ... мен шет ... ... ... пайдалы қазбаларды (
әдетте мұнай мен ... ... ... және ... ... ... ... жұмыстарға белсене қатысады. Шетелдік контрактор күні бұрын
келімілген жоспар ... ... ... ... етеді және
қауіпке тәуелділікті өз мойнына алады. Бұл үлес ... кен ... ... ... болуы мүмкін және өндіру шамасына сәйкес
белгіленеді.
Содан ... ... ... ... өнім ... пропорциямен ұлттық
компаниямен (70%) келісім жасаушы (30%) арасында бөліске түседі. Келісім
жасаушы өз ... ... сату ... ие ... тек біраз бөлігін ішкі
базарда белгіленген бағамен сатуға міндеттеледі.
Келісім жасаушының өз үлесін ... ... ... салық салуға жатады.
Әдетте ол роялти түріндегі салықтан басқа ... ... ... ... ... ... ... бөлісу туралы келісім жасалғанның ... ... ... ... ... ... ... бонус төленеді,
кейде бөлшектеніп төленеді. Өндіру кейбір белгіленген деңгейден артқанда
бонус едәуір ... ... ... ... Жоба ... келісім жасаушы сатып
алған жабдықтар, үшінші тұлғаға ... ... ... ... ұлттық
компанияның меншігіне өтеді. Сатып алынған жабдықтардың құны ... ... ... ... ... ... шығындар есебінен
қайтарылуы тиіс.
Осы түрдегі келісімдерге көпшілігінде бизнес жоспармен қоса ... ... мен ... ... ... ... орны,
жұмыстардың ұзақтығы, геологиялық ... ... ... ... әр ... ... ... барлау шығындары және инвестиция,
ақша алмастыру курсы туралы келісім, есеп беру ... ... ... ... сататын өнім шамасы, импорт, экспорт, даулы мәселелерді шешу
механизмі, сырттан ... ... саны және ... ... ... ... келісім жасаушы Азия мен Африкада қолданылады. Сервис
түріндегі кішкене өзгертілген тәуекелді контракт ... ... Онда ... ... емес, өндірістік қызметтерді өнімнен
қайтару келісімдері жасалады.
Қайтарылатын шығындар - ... ... ... ... жоспарда
қарастырылған жер қойнауын пайдаланушының ... ... ... ... ... ... ... енгенге дейінгі шығындар, оның ішінде: ... ... ... және ... ... және ... ... күшіне енген күннен аяқталғанға дейінгі шығындар.
Қайтарылмайтын шығындар – компенсациялық өнімнен қайтарылмайтын ... жер ... ... ... алу үшін ... ... төлемдері;
2. геологиялық ақпарат алу төлемдері;
3. келісімде шектелген шығындардың артық шамасы, оның ... ... ... ... ... ... ... шекетн артық ластағаны үшін айып төлемдер;
5. келісім ... ... ... ... ... ... ... және өзге шығындары;
6. аудит шығындары;
7. өзінің міндеттерін дұрыс орындамауына байланысты шығындары.

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Жер қойнауының құқықтық режимі»22 бет
Жаңажол кен орны65 бет
Жер қойнауын пайдаланушылардың салықтары мен төлемдері29 бет
Табиғат ресурстарын төлемді пайдаланау8 бет
"Шымбұлақ" тау шаңғысы курортында демалушыларды тегін сақтандыру жүйесі енгізіледі16 бет
Жеке тұлғалардың мүліктеріне салынатын салық төлемдерін есепке алудың ақпараттық жүйесі37 бет
Зейнетақы қорланымының жалпы түсінігі, заңы, есептелу жүйесі24 бет
Салықтық жоспарлау ұғымы, әдістері, этаптары9 бет
Сақтандыру және оның түрлері8 бет
Сақтандыру нарығы туралы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь