Корпорация бюджетін құру ролі және үдерісі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

1. БЮДЖЕТТЕУДІҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6

1.1.Бюджеттеудің мәні және негізгі қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2. Бюджеттеуді ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
1.3. Бюджетті қалыптастырудың технологиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19

2. БЮДЖЕТТЕУДІ НАҚТЫ КӘСІПОРЫН
МЫСАЛЫНДА ТАЛДАУ («Саба Құрылыс» АҚ мәліметтерінде) ... ... .24

2.1.Кәсіпорындағы бюджеттендіруді бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
2.2. «Саба Құрылыс» АҚ.ның өткізу қызметін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30

3. «САБА ҚҰРЫЛЫС» АҚ БЮДЖЕТТЕНДІРУ
ҚЫЗМЕТІН ЖЕТІЛДІРУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..37

3.1. Бюджеттік кезеңнің приоритеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...37
3.2. Жиынтық бюджеттің талдауын жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..50

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 55
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...57
Бүгінгі таңда кез келген кәсіпорынның басты міндеті оның бәсекеге қабілеттілігін арттыру болып табылады. Бұл әрине бәсекелік күрестің қатаңдығы мен сыртқы ресурстарының шектелуімен байланысты. Бұл жағдай бизнестің даму мүмкіндігінің шектелуіне, жаңа нарықтарға шыға алмауына нәтижесінде бәсекеге қабілеттілігінің нашарлауына алып келеді. Осындай жағдайда қоршаған ортада болып жатқан келеңсіз жағдайларға жауап бере алатындай, өзі реттеп отыра алатын бизнес жүйесін құру қжеттігі туады.
Бюджеттеу экономикалық басқару жүйесін қалыптастырудың бірінші кезеңі болып табылады. Бұл кәсіпорынның ресурстарының және қаржылық ағымдарды оңтайландыруға мүмкіндік береді. Ол өз кезегінде өндірілетін өнімнің өзіндік құнын төмендетуге және бәсекеқабілеттілікті арттыруға жол ашады. Ерекше атап өту керек бюджеттеу, нәтижесінде бәсекеқабілеттілікті арттыратын, кәсіпорынның экономикалық үдерістерін біріктіруге бағытталған барлық шаруашылық операцияларын стратегиялық және оперативтік басқарудың арасындағы байланыстырушы маңызды звено болып табылады. Сонымен мемлекеттің қаржы-экономикалық жүйесін құрайтын әр түрлі құрылымдар үшін бюджеттеудің қажеттілігі туындайды, және осы арқылы таңдап алынған тақырыптың өзектілігі анықталады.
Диплом жұмысының зерттеу объектісі «Саба құрылыс» АҚ-ның жұмсақ және корпустық мебель өндірісімен айналысатын цехы.
Диплом жұмысының мақсаты – кәсіпорынның жұмысының тиімділігін арттыру үшін бюджеттеудің әдістемелік аспектілерін зерттеу
Қойылған мақсатқа жету үшін келесідей міндеттерді шешу керек:
• бюджеттеудің негізгі қағидаларын анықтау;
• бюджеттік жоспарлаудың тәсілдерін анықтау;
• бюджеттеу үдерісінің ұйымдастыруын қарастыру;
• бюджеттеу технологиясын зерттеу;
• кәсіпорын бюджеттеуін бағалау;
• бюджеттеу кезңінің приоритетті бағыттарын жасау;
• бюджетті қалыптастыру;
• жиынтық бюджеттің орындалуына талдау жасау;
Қойылған міндеттерге қол жеткізу келесі әдістердің көмегімен іске асады:
•жүйелік талдау
•графиктік әдіс;
• аналитикалық әдіс;
• экономико-математикалық әдіс: коэффициенттер әдісі, орташа шама әдісі және тағы да басқалар.
1. Ермекбаева Б.Ж., . Көпешова Б.Қ. Корпорациялар қаржысы / Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2007.
2. Көпешова Б.Қ. Корпорациялар қаржысы / Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2010.
3. Өсербайұлы С., Турлыбекова А.Ж. Корпоративтік қаржы / Оқуқұралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2009.
4. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиев Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау: оқу құралықу құралы. – Алматы, 2001
5. Бухгалтерлік және қаржылық есеп беру туралы заң Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы бойынша 24.06.04ж. № 298-11 қабылданған.
6. Кубышкин И. «Использование финансового анализа для управления компанией».// Финансовый директор. - 2005. - №4.
7. Грачев А.В., Анализ и управление финансовой устойчивостью предприятия. Москва, Изд. Финпресс, 2005 г.
8. Радостовец В.К. Финансовый и управленческий учет на предприятии. - Алматы: НАК «Центраудит», 2004 г.
9. Жуйриков К.К., Раимов С.Р. Корпоративные финансы. – Алматы: Алматинская академия экономики и статистики, 2004.
10. Шеремет А.Д. «Теория экономического анализа». - Москва, Инфра-М, 2006.
11. Бараненкова С.А. Управленческий анализ. Москва. Финансы и статистика, 2005 г.
12. Ефимова О.В., Финансовый анализ. Москва. Изд.Бухучет, 2005г.
13. Румянцева Е.Е «Новая экономическая энциклопедия».-Москва, Инфра-М, 2006.
14. Ковалев В.В. «Практикум по анализу и финансовому менеджменту». - Москва, Финансы и статистика, 2006.
15. Ковалев В.В. «Практикум по анализу и финансовому менеджменту». - Москва, Финансы и статистика, 2006.
16. Финансовый менеджмент./ Под. ред. Стояновой Е.С. - М.: Перспектива, 2006.
17. Попова М. «Как вывести предприятие из финансового кризиса».// Финансовый директор.-2005. -№3.
18. Савицкая Г.В. «Анализ хозяйственной деятельности предприятия». - Москва, Инфра-М, 2006.
19. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы, 2011 жыл.
20. Мукушев А.Б. Бизнес - жоспарды құрастыру кезiндегi кездесетiн қателiктер // Қазақстанда экономикалық ой - сананың дамуы = Развитие экономической мысли в Казахстане: Халықаралық ғыл.-практ. конф. материалдары = Материалы междунар. науч.-практ. конф. (19-20 окт. 2006 г.).- Алматы: Экономика, 2006.- 2-бөлiм.- 279-284 б.
21. «Инжиниринг және трансферт орталығы» АҚ 2010 – 2014 жылдарға арналған даму жоспары.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ БИЗНЕС ЖОҒАРЫ МЕКТЕБІ
Қаржы кафедрасы
... ... ... Ж. Арзаева
Диплом ... - ... ... ... ... Ф.Ә. ... ... ... ... С.С.
э.ғ.к., доцент
Норма бақылаушы ... ... Д. ... ... ... ... ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Экономика және бизнес жоғары Мектебі
Қаржы кафедрасы
Қаржы мамандығы
Диплом жұмысын орындауға арналған
ТАПСЫРМА
Студент Мәсімханова Фариза Әуезбекқызы

жұмыс тақырыбы желтоқсан 2011 ж. № ... ... ... ... ... > ... 2012 жыл
Жұмыстың бастапқы мәліметтері: АҚ-ның 2009, 2010 және 2011 жылдарға арналған консолидацияланған бухгалтерлік балансы 2009-2011жж АҚ-ның ... ... ... корпоративтік қаржы саласы бойынша экономист ғалымдардың еңбегі.
Диплом жұмысындағы толықтырылуы ... ... ... ... жұмыстың қысқаша мазмұны
а) Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың теориялық негіздері
б) АҚ-ның қаржылық жағдайын талдау
в) ... ... ... негізгі бағыттары
Диплом жұмысын дайындау
КЕСТЕСІ
Реттік №
Бөлімдер атауы, қарастырылатын сұрақтар тізімі
Ғылыми
жетекшіге тапсыру мерзімі
Ескертулер
1
Әдебиеттерді таңдау, оларды зерттеу мен өңдеу. Негізгі ... ... ... ... мен әдебиеттерді талдау
2
Диплом жұмысының жоспарын жасау және оны жетекшімен қарастыру.
20.01.2012
Дипломдық жұмыс бойынша жоспар ... ... жазу және оны ... ... ... теориялық бөлімін қарастыру
4
Практикалық материалдарды және т.б. жинақтау, жүйелеу және ... ... ... ... мен ... ғылыми жетекшімен келісу.
18.03.2012
Ұсыныстарды қайта қарау
6
Ескертуге сәйкес диплом жұмысын қайта өңдеу (толықтыру). Аяқталған ... ... ... ... ... мен ... ... қойылды
8
Рецензия мен пікірлерді еcкере отырып, қорғауға дайындықты аяқтау.
26.04.2012
Жұмыс қорғауға дайын
Тапсырманың берілген күні 29.12.2011 ... ... ... ... М. Ж.
э.ғ.к., доцент ... ... ... ... ... доцент
Тапсырманы орындауға алған студент ______________Мәсімханова Ф.Ә.
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ..................................................................................................................5
1. БЮДЖЕТТЕУДІҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗДЕРІ.......................................6
1.1.Бюджеттеудің мәні және негізгі қағидалары .................................................6
1.2. Бюджеттеуді ұйымдастыру...........................................................................11
1.3. Бюджетті қалыптастырудың ... ... ... ... ... ( АҚ ... бюджеттендіруді бағалау....................................................24
2.2. АҚ-ның өткізу қызметін талдау....................................30
3. АҚ БЮДЖЕТТЕНДІРУ
ҚЫЗМЕТІН ЖЕТІЛДІРУ..................................................................................37
3.1. Бюджеттік кезеңнің приоритеттері...............................................................37
3.2. Жиынтық ... ... ... ... ... ... кез келген кәсіпорынның басты міндеті оның бәсекеге ... ... ... табылады. Бұл әрине бәсекелік күрестің қатаңдығы мен сыртқы ресурстарының шектелуімен байланысты. Бұл жағдай бизнестің даму ... ... жаңа ... шыға ... ... ... қабілеттілігінің нашарлауына алып келеді. Осындай жағдайда қоршаған ортада болып жатқан келеңсіз ... ... бере ... өзі ... отыра алатын бизнес жүйесін құру қжеттігі туады.
Бюджеттеу экономикалық басқару жүйесін қалыптастырудың бірінші кезеңі болып табылады. Бұл ... ... және ... ... ... ... ... Ол өз кезегінде өндірілетін өнімнің өзіндік құнын төмендетуге және бәсекеқабілеттілікті арттыруға жол ашады. Ерекше атап өту керек ... ... ... ... ... ... үдерістерін біріктіруге бағытталған барлық шаруашылық операцияларын стратегиялық және оперативтік басқарудың арасындағы ... ... ... болып табылады. Сонымен мемлекеттің қаржы-экономикалық жүйесін құрайтын әр түрлі құрылымдар үшін бюджеттеудің қажеттілігі туындайды, және осы арқылы таңдап ... ... ... ... ... ... ... АҚ-ның жұмсақ және корпустық мебель өндірісімен айналысатын цехы.
Диплом жұмысының мақсаты - ... ... ... ... үшін ... әдістемелік аспектілерін зерттеу
Қойылған мақсатқа жету үшін келесідей міндеттерді шешу керек:
:: бюджеттеудің негізгі қағидаларын анықтау;
:: бюджеттік жоспарлаудың тәсілдерін анықтау;
:: бюджеттеу ... ... ... ... ... ... ... бюджеттеуін бағалау;
:: бюджеттеу кезңінің приоритетті бағыттарын жасау;
:: бюджетті қалыптастыру;
:: жиынтық бюджеттің орындалуына талдау жасау;
Қойылған міндеттерге қол жеткізу ... ... ... іске ... ... әдіс;
:: аналитикалық әдіс;
:: экономико-математикалық әдіс: коэффициенттер әдісі, орташа шама әдісі және тағы да басқалар.
1. БЮДЖЕТТЕУДІҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗДЕРІ
1.1 ... мәні және ... ... ... ... ... қалыптастыру, келісу және бекіту сияқты іс-әрекеттерді білдіреді, сондай-ақ олардың орындалуын бақылау мен керек болған жағдайда шұғыл түрде өзгертулер енгізуді білдерді. ... екі ... ... ... және ... ... тарапынан қарағанда кәсіпоырндағы бюджеттеу үдерісі құрамына жоспарлау орталығы (ЦП), қаржылық жауапкершілік орталығы (ЦФО), шығындар орталығы (ЦЗ) кіретін ұйымдық өзара іс-әрекеттер ... ... Ол ... ... ... ... негізделген бизнес болжамын құруға және соның негізінде алдағы уақытта қаржы-шаруашылық модельдеудің ... ... ... ... ... - кәсіпорынның структуралық құрылымы немесе бизнес-болжам жасау көмегімен кәсіпорынның жұмыстарының ... ... ... құқы бар ... даму жағдайында, бизнестің бәсекеге қабілеттілігі негізгі мәселе болып тұрған ... ... ... ... тек қана дағдарыстан аман қалуды ойламай, пайда табуды да жоспарлау керек.
Мұндай жағдайда бизнесінің бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету ... ... өнім ... ... ... ... қандай деңгейге жетуін қалайтынын жоспарлауға міндетті.
Заманауи нарқында көптеген тауар өндірушілер үшін табыс табу басты мақсат болып саналады, бірақ ол ... ғана ... ... көп мақсаттардың бірі ғана. Кез келген тауар өндірушінің ... ... ... ету ... ол ... өнімнің көлемі мен сапасын арттыру арқылы сату көлемін ұлғайту, табыс табу, сауда белгісінің ... ... ... ету, ... ... ... ... мен сатып алушылардың алдында атағы мен мансабын аяқ асты қылмай сақтап қалуды білдіреді..
Бухгалтерлік басқару есебінде бюджеттендіруді жоспарлау ... деп ... ... ... ... бюджет ол жоспар.
Бюджет - негізделіп жасалған есепке сай, не нәрсеге қол ... ... ... шығынның жеткен деңгейінен бастап, өнім бірлігіне жұмсалатын материалдардың, еңбек шығынының бектілген нормаларын қатал сақтай отырып, бірнеше нұсқа етіп жасалады. ... ... ... орталықтары бар.[2]
Бюджет жасауға зор ықпал ететін басты көрсеткіш - инфляция. ... шет ... орын ... ... күрт өзгерістері үздіксіз жаңарып тұратын бюджеттерді кеңінен қолдануға мәжбүр етті. Бюджет бір жыл ... ... ала ... Бірінші бақылау кезңінің соңында, инфляция өзгерісі есепке алынып қалған уақытқа сай қайта қаралады. ... орын ... ... ... деңгейі есепке алынады. Ол өз кезегінде, келесі ... ... ... ... ... бюджетін жасауға негіз болады.
Құбылмалы бюджет - ... және ... ... шектеу жолымен, өнім өндірудегі орын алатын өзгерістерге, яғни өнім өндіру көлемінің өзгерісіне сәйкес, оған жауап ретінде өзгеріп отыру үшін ... ... ... ауытқулар есебін, бюджетке салынған нақты қол жеткен деңгейдегі шығындардың нәтижесімен салыстырады. Дегенмен, төменде жеке айтылатын смета көлемінде орын алған барлық ... ол ... ... Бұл ... ... ... ... болып саналады:
1. Құбылмалы бюджет кезең басында алдын ала есептелген өндіріс деңгейіне сәйкес бекітіледі. Бұл бастапқы ... ... ол ... ... ... ... болу үшін ... ұшырайды.
3. Нәтижесі нақты шығындармен салыстырылады, айырмасы компанияның тиісті басшыларының қарауына ұсынылады.
Бюджетті қолдану ұйымдарға келесідей артықшылықтар береді:
1. Ұйым ... ... ... жоспарсыз басқарушы жағдайды бақылай алмайды, ол тек қана қарастыра алады. Бюджет кәсіпорын қызметінің нақтылығына және ... ... ... жоспардың құрамдас бөлігі болып табылады.
2. Басқарушылық бақылаудың құрамдас бөлігі болып табылады, тұтас ұйымның және оның бөлімшелерінің қызмет нәтижелерін бағалауға ... ... ... Бюджет болмаса, өткен мерзімдегі көрсеткіштерді ағымдағы көрсеткіштермен ... ... ... ... ... ... өткен кезеңдегі көрсеткіштер төмен өндірістік жұмыстың нәтижесін камтыса.
3. бюджет кәсіпорынның әр ... ... ... ... ... ... ... Ол жеке бөлімшелер басқарушыларына тұтас ұйымға көңіл аударып, өз ... ... ... ... - жауапкершілік орталықтардың жоспарының орындалуын және олардың ... ... ... ... ... ... ... туралы есеп беру бойынша бағаланады; бюджет мәліметтер мен нақты нәтижелерді салыстыру менеджерлердің қызметін қай салаға бұру керек екенін көрсетеді. ... ... ... талдауы жасалады.[3]
Өндірістік қызметті басқару ең алдымен жиынтық фнкциялар арқылы жүзеге асырылады. Ол көп ... әр ... ... ... түрлерін, міндеттерді және т.б. қамтуы мүмкін. Бұл қатынаста басқару функциясын мына белгілер бойынша жіктеуге ьолады:
:: Ұйымның алдына қойған мақсатына қол ... ... ... ... жоспарлау;
:: Өз жауапты орталықтардың мақсаттарына жеткізу үшін барлық деңгейлердегі башыларды ынталандыру;
:: Әр түрлі қызмет түрлерін және бөлімшелерді үйлестіру, тұтас ұйым ... ... және жеке ... ... бір ... ... ... қызметті бақылау және жоспарлы тәртіпті қамтамасыз ету;
:: Жауапты орталықтар мен оның басшыларының жоспарды ... ... баға ... ... ... ... құралы,
:: Ақпарат және басқару;
Бюджеттеу үдерістері.
Батыстық компаниялардың басқару жүйесінің ажырамас бөлігіне айналған бюджеттеу технологиясы бүгінгі күні ... ... де ... кең етек алып ... ... ... ... ең біріншіден сол компанияның иесіне және топ менеджментіне керек. ол нақты мақсат қою ... яғни ... ... ... ... бақылау жүргізу, алынған нәтижелерді талдау және оларды жоспарлы көрсеткіштермен салыстыру, олардың ауытқу ... ... және ... ... ... ... ... кәсіпорынды тиімді басқаруға мүмкіндік береді.
Акционерлердің және кәсіпорын басшыларының назарында мақсатты көрсеткіштері деп ... ... ... ... ... ... Олар: салынған капиталдың қайтарымы, активтердің табыстылығы, еңбек өнімділігі және т.б. Бұл индикаторлар кәсіпорынның қаншалықты ... ... ... ... ... [4]
Өңделіп бекітілген бюджетте кәсіпорын басшыларына тек олардың табатын табыСаба Құрылысын ғана емес, сонымен қатар сол табыстарға жету үшін ... ... және ... ... ... де көрсетіледі. Мұндай жоспардың болуы кәсіпорын басшыларына болжамды көрсеткіштерді нақтылап қарауға, қолда бар ресурстармен және ... ... ... ... ... ... ... жетістіктерге жету перспективаларын нақты бағалауға мүмкіндік береді.
Жеткен жетістіктерді жоспардағы мақсатты көрсеткіштермен салыстыру қаржылық ресурстарды қай салаға салу ... ... ... негізделген шешім қабылдауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар өнімнің қай түрінен бас тарту керек, кәсіпорынның қандай құрылымдары тиімсіз жұмыс ... отыр және қай ... ... бөлу ... ... ... ... беруге мүмкіндік береді.
1. Бюджеттеу - бұл компанияның мақсатқа жету құралы
2. Бюджеттеу - бұл ... ... ... - бұл ... ... көрсеткіштер негізінде басқару
4. Бюджеттеу - бұл ... ... ... ... ... барлық контурын қамтиды
6. Бюджеттеу басқарудың барлық деңгейін қамтиды
7.Бюджеттеу үзіліссіз ... іске ... - бұл ... көрсеткіштер негізіндегі кәсіпорынның және оның жекелеген құрылымдарының жоспары. Бюджеттің негізгі бағыты - ... үш ... ... шешуге қолдау көрсету:
♦қаржылық жағдайын болжау;
♦нақты алынған көсеткіштерді жоспарланған көрсеткіштермен салыстырмалы талдау;
♦анықталған ауытқуларды ... және ... ... тек корпоративтік басқарудың құралы. Қандай да бір бюджеттің болуы онымен тиімді басқаруға ... ... олар ... басқаруда нақты жұмыс істейді деп айтуға болмайды.
Толыққанды бюджеттік басқару жүйесін құру үшін жоғарыда айтылған негізгі жеті қағиданы атап көрсетуге ... ... ... жеке-жеке қарастырайық:
1.Бюджеттеу - бұл компанияның мақсатқа жету құралы
Қандайда бір жоспар жасау үшін мақсатты анықтап алу ... ... жоқ ... - мәні жоқ іс. ... корпоративтік басқарудың стратегиялық деңгейінде қалыптасады. Сөйтіп бюджеттеу кәсіпорынның стратегиялық мақсатына жету ... ... ... Осы ... көмегімен стратегиялық мақсат пен жоспардың арасында үзілмейтін байланыс қалыптасады. Бюджеттеу кәсіпорынның стратегиясын қозғалысқа ... ... - бұл ... ... ... ... қаржылық құрылым болып табылады. Ол бәрінен бұрын кәсіпорынның айналысатын ... ... мен ... құрылымын көрсетуі керек. Егер кәсіпорын бір біріне тәуелсіз әр түрлі бизнес түрімен айналысатын ... онда әр ... ... ... болуы керек. Бұл әр бағыттың қызметін дұрыс бағалау үшін, олардың әрқайсысын ... ... үшін ... Бюджеттеу - бұл балансталған қаржылық көрсеткіштер негізінде басқару
Бюджеттерді дайындауға кіріспес бұрын кәсіпорын басшылары қандай қаржылық көрсеткіштерге ... ... ... ... және жоспарлау кезеңінде компания қызметінің жетістіктерге жету ... ... ... ... ... ... ... анықтап алу керек. Бұл көрсеткіштер стратегиялық мақсаттырмен байланысты болу керек және мүмкіндігінше дәл анықталуы ... ... ... ... бірі ретінде пайданы аайтатын болсақ яғни айтатын еш нәрсе жоқ. Пайда ұзақ мерзімді немесе ағымдық болуы мүмкін, ... оны ... ... ... ... ... бірге пайда маржиналды, жалпы және таза пайда болуы мүмкін. Бұл таңдау компания басшылары және барлық деңгейдегі менеджерлер үшін ... ... ... ... ... балансталған болу керек, өйткені бір көрсеткіштің жақсаруы екінші көрсеткіштің төмендеуіне алып ... ... Ең ... ... қаржылық құрылымның барлық элементтерін қамтитын жүйені көрсететін болу керек.
Мақсатты қаржылық көрсеткіштер мен ... ... ... ... ... құрайды.
4. бюджеттеу - бұл бюджеттің көмегімен басқару
Бюджеттік басқару технологиясының ... ... ... ... үш ... ... ... арналған ақша қаражаттарының қозғалысы бюджеті
♦оперциялық тиімділікті басқаруға көмектесетін шығындар мен кірістердің бюджеті
♦компания активтерінің құнын басқаруға қажет болжамды баланс
Негізгі бюджеттер ... ... үшін ғана ... ... бизнес - бірлік үшін құрылады. ... ... ... ... ... ... және көмекші бюджеттерді кіріктіретін бюджет жүйесінің "шыңырау ... ... ... ... барлық контурын қамтиды
Кез келген басқару үдерісі жоспарлау этаптарынан, бақылаудан, талдау мен реттеуден тұратын тұйық ... ... ... ... ... ... ... бөлу туралы шешім қабылдауға, жоспарға өзгерістер енгізілуі, ерекше ... ... ... ... ... шешімдер қабылдануы мүмкін.
Сонда да болса, бюджеттеу үдерісінде жоспарлау функциясына көбірек көңіл бөлінеді. Егер жоспар ... ... ... мен ... ... ретінде, менеджерлер мен жұмысшыларды ынталандыру жүйесін қалыптастырудың негізі ретінде жасамаса, онда ... ... мәні ... ... ... барлық деңгейін қамтиды
Тиімді бюджет жүйесінің маңызды белгілерінің бірі оны ұйымдық құрылымның барлық деңгейіне түрде тарату. Бюджеттеу үдерісіне әрбір ... ... және ... бюджеттің қандай да бір бөлігіне жауап беруі бірнеше маңызды мәселелерді шешуге мүмкіндік береді:
::бюджет процесінің күрделілігін оны ... ... ... (тым ... ... іске ... қиынға соғады).
::жекелеген нақты орындаушылардың дәрежесін және жекелеген бюджет көрсеткіштерінің орындалуына жауапкершілігін делигировать ету арқылы нақты орындаушылардың жаупкершілігін көтеру.
::компанияның ... ... ... ... ... ... құру.
Бюджеттеудің барлық басқару деңгейлернің менеджерлері қатысатын коллективтік жоспарлау екенін түсіну өте маңызды.
7.Бюджеттеу үзіліссіз ... іске ... ... ... ... шығару уақыты келген кезге дейін, яғни жылдың ... ... ... ... ... кездесіп жатады.
Бюджеттеу басқа да басқару үдерістері сияқты үзіліссіз негізде іске асып жатуы ... ... ... - бұл тек қана жұмысты жоспар ... ... ... ... ... ... ... уақыты келгенде ескіріп қалатын құбылыстар кездесіп жатады. Оның себебі жоспарды дайындаудың негізгі параметрлері мен ... ... ... ... ... ... ... де түсінігіміз бен жағдайды бағалауымыз өзгереді және жасалған жоспарға үнемі өзгерістер енгізіп ... тура ... ... байланысты генерал Эйзенхауердің мынадай сөзі бар: . Шынымен де нәтижеге қарағанда оны ... ... ... ... ... ... ... жоспарлау кезінде барлық деңгейдегі басшылар коллективті түрде мәселелерді шешуге байланысты біріккен шешімдер жасайды, алда тұрған міндеттерді анықтайды, шектеулерді, ... және ... ... ... ... келе бюджеттеуге келесідей анықтама беруге болады:
Бюджетттеу - ... ... ... ... болып табылатын, бюджеттің көмегімен стратегиялық мақсаттарға жетуді қамтамасыз ететін, компанияның барлық деңгейіндегі бизнесті басқару технологиясы.
1.2. Бюджеттеуді ұйымдастыру
Экономикалық ... ... мен ... ... ... ... Бірінші термин кеңірек мағынада қарастырылып, кейбір мақсаттарға бағытталған іс-әрекеттердің тәртіпке ... ... ... ... Сонымен қатар, бұл іс-әрекеттер тек рәсімделген сапалық бағалаудың көмегімен ғана емес, ... ... емес ... қатарын атап көрсету жолымен де сипаттама алады. Бюджет - ... ... ... тұрғыдан сандық көрінісін сипаттайтын тар мағынадағы түсінік.
Сандық бағалау ... ... ... ... ... ... ... болып өзара байланысты операциондық және қаржылық бюджеттердің жүйесін құратын негізгі бюджетті жасау үдерісі жатады. Мұндай ... ... ... және ұзақ ... кезеңдерде құру үдерісі бюджеттеу деп аталады.
Негізгі бюджет - бұл алға ... ... жету үшін ... ... және өндірістік жоспарлардың анықталған сандық қаржылық көрінісі.
Негізгі бюджет - ( ... ... - master budget ) үш ... ... ... тұрады:
* пайда мен залалдар туралы есептің болжамы жөніндегі құжат;
* ақшалай қаражаттардың ... ... ... ... ... ... баланстық есептің болжамы туралы құжат.
Бюджеттеу үдерісі шартты түрде екі ... ... ... ... және ... ... құру .
Операциондық бюджетті дайындау келесілерді қамтиды:
* сату көлемі туралы ... ... ...
* өндірістік қорлар бюджеті;
* материалдарға кеткен тура шығындардың бюджеті;
* қосымша өндірістік ... ... ... жұмсалатын тура шығындардың бюджеті;
* коммерциялық шығындар бюджеті; пайда мен залалдар ... ... ... құрамына мыналар кіреді:
* инвестициялық бюджет;
* кассалық бюджет;
* баланстық есеп.
Бюджеттердің тиімділігі мен нәтижелілігін бағалау үшін қаржылық талдау мен ... ... ... ... ... зерттеу - бұл қабылданған бюджеттер нәтижені жақсартуы ... ... және оның ... ... > ара ... бағалауға мүмкіндік беретін құрал.
Бюджеттерді құрастыру кезінде нысаны мен құрылымы жағынан бухгалтерлік есептілік құжаттарына жақындастырылған құжаттарды қолдануға ұсыныстар берілді. Өйткені, бұл ... ... ... ... қана ... ... және ... мәліметтерді салыстыруды оңайлатады. Сонымен қатар, бюджетті бірінші жылы айларға бөліп, ... үш ... ... ... ұсынылады. Бюджеттеу ұйымның шектелген ресурстарын құру, бөлу және пайдалану бойынша нұсқауларды қамтитын құжат болып табылады.Энциклопедиялық ... ... ... - мемлекеттің, кәсіпорынның, ұйымның ақшалай кірістері мен шығыстарының белгілі бір ... ... ... бекітілген көлемін құрумен жүзеге асырудың үдерісін сипаттайды. Қойылған мақсаттарға (стратегиялық немесе оперативті жоспарлау) байланысты бюджет әр түрлі кезеңдерге - 1 ... ... ... ... ... ... ... және т. с. с. әр түрлі өңделу дәрежесіне байланысты құрылады. Бюджеттеу менеджментке ... ... етуі мен оның ... жағдайын бақылауға, қаржылық нәтижені болжауға, мүмкін болатын тәуекелдерді басқарып, шығындарды оптимизациялауға, бөлімшелер алдында нақты ... ... қол ... ... қоюға және әр түрлі көрсеткіштерге, бөлімшелер мен жобаларға байланысты кірістер мен шығыстардың қатынасын ... ... ... ... ... ... ... негізгі сатыларын көрсете отырып, оларға ақпаратты өңдеу жағынан қысқаша сипаттама берейік.(Сур.2).
Бизнес-модельді құру және оған
өзгерістер енгізу
Атқарылуына бақылау жүргізу
Бюджетті бекіту
Бюджеттің
атқарылуы
Бюджетті ... ... ... ... . Бюджеттеу кезеңдері
Дерек көзі автордың құрастырумен
Бюджеттеудің мақсаты болып келесілер табылады:
* Кезеңдік ... іске ...
* ... кооперацияларды, коммуникацияларды қаматамасыз ету
* Менеджерлерден жоспарда көрсетілген сндарды негіздеуді талап ету;
* Шығындар бойынша ... ... ету;
* ... ... мен бағалау жүйесін құру;
* Қойылған мақсатқа бағыттау жетудге арқылы жұмысшылардың ... ...
* ... мен ... ... талап ету. [7]
Кәсіпорынд басқару контексіндегі бюджеттік жоспарлаудың мақсатын төмендегідей схема арқылы көрсетуге болады: ... ... ... үш түрін бөліп көрсетуге:
* "жоғарыдан -төменге";
* "төменнен - жоғарыға";
* "жоғарыдан - ... - ... ". ... ... ... ... ... мен пассивтерін басқарудың маңызды құралы болып атбылады.
Кірістер мен шығыстар бюджеті кәсіпорын қызметінің ағымдағы рентабелділігін бағалау үшін ... Бұл ... ... ... ... ... оң ... кепілі. Кірістер мен шығыстар бюджеті құндық көрсеткіштерді көрсетіп тұрса да, бұл ... ... ақша емес ... ... Тек ... ... ... төлеген кезде ғана, тиелген өнім сатудан түскен түсімге айналады, және ... ... өнім ... ... ... қаражаттарының қозғалысы бюджеті кірістер мен шығыстар бюджетінен айырмашылығы ... ... ... тұруы тиіс.
Бюджетттеу
Бақылауға келмейтін сыртқы факторларды болжау
Бақылауға келмейтін сыртқы факторларды ескере отырып, жиынтық бюджеттің негізінде ... ... ... ... ... ... жасау
Бюджеттеу кезеңі басындағы
кәсіпорын үлгі (жүйе) ретінде.
Межфакторные функциональные связи
Параметр 4
Параметр 1
Параметр 3
Параметр ... ... ... кезеңі соңындағы кәсіпорын болжамды үлгі (жүйе) ретінде.
Фактораралық функционалдық байланыс
Параметр 4
Параметр 1
Параметр 3
Параметр 2
Параметр ... ... ... кезеңіндегі өзгеру жағдайы
Бюджеттік кезеңдегі мақсатты көрсеткіштердің шамасы: қаржылық нәтижелерді максимизациялау,
Сурет 2. Кәсіпорынды басқару контексіндегі бюджеттік жоспарлаудың ... ... ... А.В., ... и управление финансовой устойчивостью предприятия. Москва, Изд. Финпресс, 2005 г.
Сауда бюджеті
Өндіріс бюджеті
Материалдық шығындар бюджеті
Жалпы өндірістік үстеме шығындар
Еңбек ... ... ... ... ... мен шығыстар бюджет
Ақша қаражаттары қозғалысы бюджеті
Болжамды баланс
Инвестицилық бюджет
Өндірістік қорлар бюджет
Коммерциялық шығындар ... ... ... ... 3. ... ... ... блок-схемасы
Дерек көзі Радостовец В.К. Финансовый и управленческий учет на предприятии. - Алматы>>, 2004 г.
Кәсіпорынның жиынтық бюджеті үшін көп ... ... ... дұрыс келеді. Ол 3 суретте көрсетілген. [10,]
Әрбір бюджет асты құрылым өзінің ролін білу3 керек және ... ... ... ... технологиясында өзінің нақты ролін атқарады
Жиынтық бюджет
Өткізу шығындары бюджеті
Тұрақты шығындар ... алу ... өнім қоры ... ... бюджет
Қаржылық бюджет
Сауда бюджеті
Сауда жоспары (өнім түрлері бойынша нақты өндіріс көлемінің және ... ... ... (өнім түрлері бойынша нақты өндіріс көлемі)
Жалпы шаруашылық шығындар бюджеті
+
+
Жалпы коммерциялық шығындар бюджеті
Өндірістік ... ... ... ... ... ... өндірістік шығындар бюджеті
Тура еңбек шығындары бюджеті
Сурет 4. Кәсіпорынның жиынтық ... ... ... Дерек көзі: Радостовец В.К. Финансовый и управленческий учет на предприятии. - Алматы>>, 2004 г.
Сауда бюджеті күтілетін ақша ... ... ... ... ... ... табылады. Нарықтық экономика жағдайында ол барынша дәл есептелуі керек, және маркетингтік қызметтің ұсыныстарын максималды түрде есепке алу ... ... құру және оған ... ... ... ... бюджетті жоспарлау механизмі мен оның элементтері (мысалы, актив әрқашан пассивке тең болуы керек) арасындағы байланыстың математикалық сипаттамасын қамтитын ... ... мен ... ... әр ... ... ... ретінде қарастыруға болады.
Бизнес-моделді пайдаланудың тиімділігі бюджеттеу жүйесі өзге аналитикалық жүйелермен шоғырланған кезде бірнеше рет өседі. Осылайша ... ... ... мен ... ... үшін ... ... (ББМ) немесе оған ұқсас активтер мен пассивтерді басқарудың маманданған жүйелерін қолдану қажет.
2. Бюджетті құру. Барлық ... ... құру ... ұйымның қызметтері мен бөлімшелеріне қажет кезеңге ресурстарды бөлудің болжамды бақылау көрсеткіш сандары жарияланады. Бұл құрылымдар қойылған ... ... ... ... 20%-ға ... және қолда бар ресурстарға байланысты өздерінің меншікті бюджеттерін (алғашқы бюджеттер) құрып, кейін оларды талқылау мен бекітуге ұсынады. Қабылданған алғашқы бюджеттер - ... ... ... жобасын құрайтын блоктар болып табылады. Кейінгі бақылауды қамтамасыз ету үшін жобалар мен жоспарлар жауапты тұлғаны міндетті тіркеу арқылы жүйеде ... ... ... ... ... мен ... келешектегі өзгерістері қарастырылады. Бюджетті құру кезеңі келесідей белгілерімен сипатталады:
* жаңа ақпараттың кең ... ... ... әр ... ... ... таратылып, тәуелсіз болуы мүмкін;
* ақпараттың негізгі ағынының бір бағытта қозғалуы-қызмет етуші құрылымдардан менеджметке қарай.
3. Бюджетті бекіту. Бекіту ... жеке ... ... ... ... жүзеге асырылады. Оның қорытынды нұсқасы әр ... ... ... оның ... ... конъюктурасына, әлеуметтік-экономикалық жағдайдың тұрақтылығына және де қызметкерлердің болашақ демалыс ... да ... Бұл ... ... ... ... ... бюджеті.[10]
Көптеген факторлардың (әсіресі, нарықтық конъюктураның элементтерін) ұзақ мерзімге жоғары дәрежедегі дәлдікпен болжау мүмкін болмағандықтан, кейде икемді бюджет технологиясы қолданылады. Бұл ... ... әр ... ... динамикасына байланысты туындауы мүмкін өзгерістер алдын-ала енгізілген.
Бұл кезең ... ... ... бір ... ықшамдалынған бюджет әр түрлі құрылымдық және сандық өзгертулерге тап болады. Бұл өзгертулер оның ... ... бар ... ... бөлу ... ... Бақылау көрсеткіш сандарын жеткізу. Бюджет жобасын бекіткеннен кейін алғашқы бюджеттерді құрастырушыларға барлық өзгерістер ... ... ... яғни ... ... бақылау сандарын жеткізіп, керек кезде алғашқы бюджеттерді түзету ... беру .Бұл ... ... мәні-бюджет үзінділерін бөліп алып, оларды төмен тұрған ... ... ... ... жасаушылар оларды бақылау көрсеткіштеріне сай, өз көрсеткіштерін ... ... ... ... ... ... ... төменге қарай өңдеудің мақсаты бюджетті оның төмен тұрған буындарында ресурстардың ... ... ... ... ... мен ... қызметтердің өңделген алғашқы бюджеттері ұйымның бюджетін өзекті жағдайда ұстап тұру үшін қайтадан біріктіріледі.
Бұл ... ... ... ... кең ... ... Бұл ... автономды жұмыс үшін және олардың ... мен ... ... ... ... ... жинақтаумен байланысты. Өзінің тағайындалуы бойынша бұл - - - - - - бөлу ... ... ... Бюдеттің атқарылуы. Бюджеттің атқарылуы-бюджеттеу кезеңдерінің ең ұзақ мерзімдісі және жауаптысы. Мұнда бюджет сыртқы ... ... ішкі ... ... байланысты әр түрлі өзгертулерге ұшырауы мүмкін:ресурстар бөлінеді және азаяды, бюджет баптары пропорционалды ... ... ... ... алгоритмдер бойынша өзгереді және т.б.
Нақты ... ... ... ... ... ... және қызуғушылық білдіруші тұлғаларға ... ... ... жеткізілуі.
6. Атқарылуына бақылау жүргізу. Берілген кезең шын мәнінде бюджетті бекіткен сәттен ... Оның ... ... ... ... ... ол ұзақ мерзімге созылуы , мүмкін. Мұнда ұйым қызметінің нәтижелеріне және ... ... ... ... ... ... ауытқуларының себептеріне талдау жүргізіледі. Бұл кезеңнің қорытындылары негізінде бюджеттің атқарылу барысы немесе бизнес-модель ғана емес, сонымен қатар бүкіл ұйым ... ... да ... ... ... ... ... негізгі қызметі - бюджеттің атқарылу барысы жөнінде әр түрлі аналитикалық есептерді құру болып табылады.
1.3. Бюджетті қалыптастырудың ... - ... ... ... мақсатындағы жоспардың сандық көрінісі. Ол тұтас ұйым үшін де, оның бөлімщелері үшін де жасалуы ... шын ... ... болу үшін ... ... ... ... керек.
Тактикалық бюджет әдетте өндіру немесе сату немесе құрылымдық бөлімшелер сияқты ұйымның жекелеген функциялары ретінде болатын әрбір ... ... үшін ... ... ... бөлу ... құрылымымен анықталса, ол әрдайым менеджерлердің жауапкершілігіндегі салаларға сәйкес келеді.
Сату ... ... - ... ... ... ... көлемін болжау әр түрлі микро - және ... оның ... ... ... сипатталатын факторларды талдау мен талқылау негізінде жүзеге асырылады. Сату көлеміне әсер ... ... ... ... ... сату ... өндірістік қуаттар;
* сатулардың жалпы экономикалық көрсеткіштерге, жұмысбастылық, баға және жеке ... ... ... ... ... ... іс - шаралар ;
* баға саясаты, өнімнің сапасы;
* бәсекелестік;
* маусымдық өзгерістер;
* әр ... ... үшін ... ұзақ ... ... ... ... сенімділігі, сараптау және статистикалық құрамалы әдістердің қолдану нәтижесінде жоғарылай түседі:
* функционалды құрылымдық әдіс-болжаулар туралы ақпарат бөлімдердің ... ... ... директорға жеткізіледі. Ол болжаудың нақтылығымен сату бюджетін құрастыруға жауапты болады. Бұл әдістің кемшілігі-бағалау ... ... ... статистикалық әдістер-талдаудың трендтік, корреляциялық, регрессиялық және өзге де түрлерін қамтиды. Олар даму ... ... ... ... ... береді, бірақ мүмкін болатын сапалық өзгерістерді болжай ... ... ... ... - ... ... ЖЭБ, МТЖБ, қаржылық бөлімдердің басшылары және тағы басқалар қатысады. Бұл әдістің артықшылығы - ... ... ... мен жеделділігі. Ал кемшілігі - жауапкершіліктің шашырауы.[12]
Сату көлемін болжау ... ... ... төрт түрі ... ... ... - бұл негізгі бюджетті құрастырудағы ең алғашқы және ең маңызды қадамдардың бірі. Сату көлемін бағалау барлық ... ... әсер ... Сату ... ... және ... сату көлемдерінің натуралды және құндық көрсеткіштерімен сипатталады. Ол компания өніміне сұраныс ... ... ... ... ... санаттарын, маусымдық факторларды ескере отырып құрастырылады.
Сату бюджеті болашақ кезеңде бюджеттің кірістік бөліміне енгізілетін ... ... ақша ... ... ... ... ақшалай кірістерді болжау үшін инкассация коэффиценттерін ескеру қажет. Олар тиелген өнімнің қай ... ... айда ақша ... екінші айда қанша төленетінін және тағы сол сияқты үмітсіз қарыздарды ескере отырып көрсетеді.
Өндіріс бюджеті - бұл натуралды ... ... ... ... ... Өндіріс бюджеті сату бюджетіне байланысты құрастырылады, ол өндірістік қуаттарды, қорлардың (өндірістік қорлар бюджеті) артуын немесе кемуін және сыртқы ... ... ... ескереді.[13]
Өнімді шығарудың қажетті көлемі кезеңнің соңына дайын өнімнің мүмкін болатын қорына берілген кезең ... сату ... ... одан ... ... ... ... қорын азайтқанға тең.
Еңбекақыға жұмсалатын тура шығындардың бюджеті. Еңбекақыға жұмсалатын тура шығындар - бұл ... ... ... еңбекақысына кететін шығындар. Еңбекақыға жұмсалатын тура шығындардың бюджеті өндіріс бюджетіне, еңбек өнімділігі жөнінідегі көрсеткіштерге, негізгі ... ... ... ... ... ... ... өндірістік персоналдың еңбекақысы бюджетінде екі негізгі бөлімді атап көрсету жөн:
* еңбекақының бекітілген бөлігі;
* еңбекақының келісілген бөлігі;
Егер бюджетті құрастыру ... ... ... ... кредиторлық берешек елеулі көлемде жиналса, онда оны өтеудің кестесін жасау ... ... ... ... өтеу ... ... үшін берешекті өтеу кестесі сияқты қағида бойынша құрастырылады.
Жалпы өндірістік үстеме шығындардың бюджеті. Жалпы өндірістік үстеме ... ... ... мен ... ... тура ... санамағанда, өнімді өндірумен байланысты барлық шығындардың көлемін сипаттайды.
Жалпы өндірістік шығындар ... және ... ... ... ... ... өндіріс қажеттіліктеріне байланысты, ал айнымылы бөлігі норматив ... ... ... ... ... ... ... жоспарланады.
Жалпы өндірістік үстеме шығындар шығындардың стандартты баптарын қамтиды: өндірістік құрал - жабдықтардың амортизациясы мен жалға алу, беру төлемі, ... ... ... ... төлемдер, өндірістік емес уақытқа төлем және тағы басқалар.
Оперативті жоспарлар ... ... ... (бір ай, ... жыл ... одан ... ... құрылатын бюджеттердің немесе қаржылық жоспарлардың жүйесі арқылы жүзеге асырылып, бірыңғай бюджет немесе қаржылық жоспарға біріктіріледі. Бюджет өткізудің (ең ... ... ... және ресурстарды бөлу) негізінде құрылады. Бұл көзделген қаржылық көрсеткіштерге (мысалы, сату көлемі, таза пайда және инвестициялық капиталға пайда мөлшері) қол ... үшін ... Оны құру ... ... перспективті және оперативті жоспарларда есептеп шығарылған көрсеткіштер ескеріледі. Бюджет арқылы перспективті, ағымдағы және жоспарлардың өзге де түрлері арасында ... ... ... ... - бұл жоспардың сандық орындалуы, ... ... ... пен шығысты сипаттайтын және капиталды жоспарда берілген мақсаттарға жету үшін тартылуы. Бюджеттің берілгендері болашақ қаржылық операцияларды жоспарлайды, яғни ұйғарылған әрекеттерді ... ұшін ... Осы ... ... ... ... бақылау және бағалау негізі ретінде бюджеттің рөлі анықталады.
Бюджеттік жоспарлау - кұрылымдық бөлімшелер немесе ұйымның қызмет ... ... жеке ... ... ... ... жоспарлаудың детальданған деңгейі. Бюджет - әдетте жоспарланған кірістер мен шығыстарды ... ... бір ... ... дейін әзірленіп, қабылданған акшалай түрдегі сандық жоспар. Бюджет жауапты орталықтардың жоспарын орындауын бағалаудың негізі болып табылады.
Бюджеттегі ақпаратқа деген ... ... ... ... ... ... және ... Әр кәсіпорын бюджетті құрастыру формаларын өзі таңдайды.
Бюджетті құрастыру жұмысы бірнеше этаптардан тұрады:
* болжау және сату бюджетін дайындау;
* күтілген өндіріс көлемін ... ... ... және ... ... ... ... ақша ағымын есептеу және талдау;
* жоспарлы қаржылық есепті құру.
Жоспар оперативті, ... ... деп ... ... ... қысқа мерзімді (бір жылға дейін) және келешекті (жылдан көп) болуы мүмкін. Детальданған бюджеттер ең көп дегенде ... ... ... ... бір ... ... жоспарлаудың сатыларына мыналар кіреді: барлық жауапты орталықтарды жоспарлау; кызметті бағалауда пайдаланатьш ... ... жаңа ... ... ... ... ... талқыға салу; ұсынылған түзетпелерді ескеру арқылы жоспарды түзету.
Бюджет қызметіне мыналар жатады: көзделген мақсатқа ... ... ... ... ... әр ... ... жэне жеке бөлімшелерді үйлестіреді; өз мақсаттарына ұмтылатын жауапты орталықтардьщ басшыларын ... ... ... жоспарды қалай орындағанын бағалаудың негізі болады.
Бас бюджет (мастер - бюджет) - барлық бөлімшелерге немесе тұтас ұйымның жұмыс жоспарының функцияларына ... (1 ... Ол екі ... бюджеттен тұрады:
- оперативті (агымдагы) - мұнда сегментке немесе ұйымның жеке қызметтеріне ... мен ... ... ... есеп ... ... ... аударылады;
- қаржылық - мұнда ұйғарылған қаржы көздері және оларды жоспарлы кезеңде ... ... ... ... ... ... ақша ... жоспары, жоспар балансы жэне ақшаның қозғалысы туралы есеп беру) көрініс табады.[15]
Бюджеттендіру - кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... үш көзі мен үш құрамды бөліктері
Нағыз фирма ішілік бюджеттендіру біздің кәсіпорындар қаржысын басқаруға тән болып сіңірілуі үшін не істеуіміз ... ... ... жауап тарихта дәлелденгендей Қазақстанда бюджеттендірудің үш көзі мен үш құрамды бөлігін анықтап алу ... ... соң ... ... ... тәжірибесіне енгізу керек.
Құнды фирма ішілік бюджеттендіру, яғни бюджеттендірудің басқару технологиясы ретінде 3 ... ... ... Бюджеттендіру технологиясы, оған қаржылық жоспарлау құралы кіреді, ... ... ... ... ... жүйесі және нормативтер), түрлі басқару деңгейіндегі бюджетті шоғырландыру тәртібі және міндетті белгілеу., т.б.
2. Компанияның қаржылық ... ... ... ... ... ... құрамы- бюджеттеу объектісі болып табылатын бөлімше құрылымы немесе кәсіпорын, компания бизнесі) бюджеттік регламент және ... ... ... ... құру ... оны ... ... мен бекітілуі, келесі реттелу тәртібі, жиналу мен бюджеттің орындалу ... ... ... бюджеттендіру процесі аппаратындағы қызметті бөлу (бөлімшелер құрылымындағы түрлі деңгей мен өзара атқарым ... ішкі ... ... ... ... есеп айырысудың автоматтандырылуы, қаржылық болжам жасуда ғана мемс (талдау жасау, кәсіпорынның қаржылық жағдайының түрлі ... және оның жеке ... ... есеп ... кез ... ... ... ала бекітілген толық басқару ісі жайлы (тіпті минут ... ... ... туралы жедел ақпарат алу, сонымен бірге кәсіпорын мен оның әрбір бөлімше құрылымындағы істеліп жатқан істер жайлы, ... ... ... ... ... ... бағдарламаларда жіберілген кемістіктер) ақпарат қарастырылады.[16]
Егер схемада келтірілген құрамдас бөліктің бір ... ... ... ... ... ... жету мен ... басқару мәселелерін шешуде табысты болмауы мүмкін.
Бүгінгі таңда басқару технологиясы (әдістемелік қамтамасыз етуден ұйымдастыру құжаттары жүйесіне дейін) ретіндегі бюджеттеудің ... ... ... ... қаржылық жоспарлаудың автоматтандырылуының бағдарламасын қамтамасыз етілуі байқалмайды. Көптеген ақыл-кеңес беруші талдаулар мен компьютерлік бағдарламалар бар да, олар ... ... ... ... ... мен ... ... едәуір қындатып отыр. Бұл бірыңғай тұжырымдамалы негіздің болмағандығынан, басқаша айтқанда, басқару есебі мен бухгалтерлік есеп жүргізуден бюджеттендірудің айырмашылығын түсінбеуден туындап ... ... ... ... ... есеп ... бірге жүргендіктен, қаржылық жоспарлау салық инспекциясының соңғы нұсқауы мен түсіндірмесінен тыс ойға оралмайды. Бұл біздің аудиторлардың түсінігінше ең таңдаулы дұрыс жол. Бұл ... ... мен ... ... ... ... емес басшы мен фирма иесіне керек екендігі ескерілмейді. Сондықтан алдыңғы қатарлы қазақстандық консалтингтік фирмалар ұсынған бюджеттеу ... ... ... жоба ... ... ... ірі, ең бай ... кәсіпорындарда, тіпті кейбіреулерінде фирмаішілік бюджеттеу жобасы негізінде 7-8 жыл шамасында енгізілгенімен ... іске ... ... ... ... жоқ.
2 ... НАҚТЫ КӘСІПОРЫН МЫСАЛЫНДА ТАЛДАУ
( АҚ мәліметтерінде)
2.1.Кәсіпорындағы бюджеттендіруді бағалау
АҚ -ның өз ... ... ... ... ... ... Салық және бюджет төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы ҚР кодексі (Салық кодексі), кәсіпорынның жарғысы, ұйымдастырушы құжаттар және басқа да заң ... ... ... ... ... қоғамның жеке фирмалық атауы, көрсетілген мөр таңбасы, арнайы мүлкі бар. Ол Қазақастан Республикасының заңына ... ... ... ... өз ... ... жауап береді. Кәсіпорынды құру мен қызметтің басты мақсаты - ... және ... ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру, шетел және отандық бәсекелестеріне орын бермейтін сапалы жиһаз өнімдерін шығару оны өткізу арқылы табыс табу болып саналады. ... табу ... ... ... ... және әлеуметтік мүдделерін жүзеге асыру.
Өз қызметтерін жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... жасауға арналған материалдарды өңдеп, дайындау;
+ жиһаз бұйымдарын бөлшектеп сату;
+ жиһаз бұйымдарын дайын тауар ретінде құрастырып оны нарыққа шғару;
+ көтерме және ... ... ... экономикалық қызмет;
және басқа да қосалқы қызметтер.
АҚ 1997 жылы ЖШС болып құрылған. Кәсіпорын нарық жағдайына икемделіп тұрақты ... ... ... және ... ... ... ... байланысты 2000 жылы акционерлік қоғам болып мемлекеттік тіркеуден өтеді. Алдағы кезеңде де компания өндірістік орындарын кеңейтіп, Қазақстанның басқа да ... ... ... ... ... отыр. Біздің осы диплом жұмысы барысында қарастырылғалы отырған обьект ол АҚ - ның мебель жасайтын цехы. Компанияның ... ... ... ... ... ... болғандықтан өз маман кадрларына жіте назар аударып ... 1 ... ... ... ... ... ... негізгі органдары:
+ жоғарғы орган - Акционерлердің ... ... ... ... - ... кеңесі.
+ атқарушы оргпн - Басқарма
Акционерлердің жиналысы
Президент
Өндіріс, техникалық мәселелермен қамтамасыз ету,
вице президент
Сапа және ... ... ... ... персоналы
Бас технолог
Маркетинг бөлімі
Қаржы бөлімі
1 цех
2 цех
3 цех
5 - сурет. АҚ-ның ұйымдық ... ... ... ... ... көргеніміздей атқарушы орган өз жұмысын бөлімдер арқылы жүзеге асырады. Әр бөлім өз ішінде жеке функционалды бөлімшелерге бөлінеді және әрқайсының ... орны мен ... ... инвестициялық тартымдылығын арттыру үшін жұмыс нақты өнім мен ... ... ... ... бөлімдердің өзара жақсы байланыста болуын, жауапкершілік пен құқықтардың дұрыс ... ... ... бұл ... кәсіпорынның басқару жүйесінің дамытылғанына да байланысты. Кәсіпорындағы қызметті ұйымдастырудың ... 1 ... ... ... ... ұйымдастырудың мәліметтері 1 кестеде келтірілген.
Кесте 1. АҚ-ң жұмыскерлерінің ұйымдастырушылық құрылымы.
Көрсеткіштер
2009ж
2010 ж
2011 ж
Адам саны
%
адам саны
%
адам саны
%
Басшылар
5
0,7
5
1
9
1
Мамандар
35
5
46
5,5
47
5,2
Қызметкерлер
4
0,5
4
0,5
9
0,3
Жұмысшылар
651
93,8
777
93
831
93,4
Барлығы:
695
100
832
100
896
100
Дерек көзі ЖШС-ң ... ... ... 2011 жылы ... ... 55 ... көбейсе, соның ішінде пайыздық мөлшерде жұмысшылар саны 93,4 деңгейін көрсетеді. Өйткені кәсіпорын жұмысы жақсарып, өндірістік қуат ұлғайып, жаңа жұмыс ... ... ... ... ... Кәсіпорын жекеменшік нысанында бола жұмыскерлердің орташа жалақысының жылдан жылға өсуіне куә болып отырмыз. Еңбекақы негізгі және ... ... ... Негізгі бөлім тұрақты болса, қосымша- үстемақы мен сыйақыдан тұрады. АҚ-да жұмыскерлердің материалды ... ... ... ... ... ... персоналдарды үйреткені үшін, жоғары біліктілігі үшін және тағы басқа қосымша үстемақылар мен сыйақылар төленеді. Шаруашылық субъектілердің эконосмикалық ... ... ... ... ... ... жасалады, өндірістің даму қорлары анықталып, кәсіпорын бөлімшелерінің, жұмысшыларының қызметтері нәтижесін ... ... Бұл - ... ... қызметінің тартымдылығына үлкен септігін тигізуі мүмкін.
АҚ-да жұмысшылардың еңбек ету өнімділігін кәсіпорын басшылығы еңбекақы төлеу мәселесін екі тұрғыдан ... ... ... ... ... байланысты негізгі және қосымша жалақысын төлейді, соның ішінде әлеуметтік жағдайларына байланысты ... ... ... үй ... ... ... ... тікелей сыйақыларды беріп тұрады. Осы мәселе бойынша кәсіпорынның жұмысшылардың кәсіподағы жұмыс ... ... ... жүйесіндегі келісімнің Қазақстан Республикасындағы 2010 жылғы мемлекет, жұмыс берушілер және жұмысшылардың мүддесін қорғайтын кәсіподақтың Республикадағы ұйымдары ат салысып еңбек ... ... ... үлес қосу ...
... ... жағдайын талдау үшін кәсіпорынның техника-экономикалық көрсеткіштерін анықтаймыз. Оны 2- кестеден ... ... ... 2. ... ... техника-экономикалық талдау.
Көрсеткіштер
Жылдары
Ауытқулар
2009
2010
2011
2009/2010
2010/2011+/-
%
1
2
3
4
5
6
7
8
Өнімді өткізуден түскен табыс
мың тг
185678
250834
905276
65156
654442
360
Өткізілген өнімнің өзіндік құны
мың тг
117851
183770
756074
65919
572305
411
Жалпы табыс
мың тг
67827
67064
140202
-763
73137
209
Кезең шығындары
мың тг
40362
45093
132001
4731
86908
293
Негізгі қызметтен түскен табыс
мың тг
19784
21971
8201
2187
-13770
37
Негізгі емес ... ... ... тг
3124
3980
6881
856
2901
173
Салық салынғанға дейінгі табыс
мың тг
22908
25951
15082
3043
-10859
58
Таза табыс
мың тг
18326
18166
11613
-160
-6453
64
Жұмысшылардың тізімдік саны
адам
576
777
831
201
54
106
Жұмысшылардың жылдық еңбек ақы қоры
мың тг
221785
230437
279192
8652
48755
121
Кесте 2 жалғасы
1
2
3
4
5
6
7
8
Жұмысшылардың орташа айлық еңбек ақысы
тг
30000
24714
27997
-5286
3283
113
Өндірістегі ... ... ... ... ... ... ... қайтарымдылығы
тг
34,2
35,3
32,5
83,2
50,7
256
Жұмысшылардың қормен қарулануы
тг
7594
8756
9921
13082
3161
132
Өнімнің 1 теңгесіне кететін шығын
тг
0,75
0,75
0,73
0,84
0,11
115
Еңбек өнімділігі
мың тг
576
421
323
1089
766
337
Дерек көзі АҚ-ның есебі ... ... ... ... ... ... ... экономикалық-қаржылық көрсеткіштеріне мән беретіні анық. АҚ -ның техника-экономикалық жағдайы қанағаттандырарлық.
1) Өткізілген өнімнен ... ... ... бойынша :
Әрине өнімді өткізу ол кәсіпорынның шығарылған өнімінің ең соңғы кезеңі деп айтсақ болды және ол кәсіпорын үшін өте маңызды. Бұл - өнім ... ... ... оның цехтарының, түскен табыстарының талдауында және тағы басқа қаржы көрсеткіштерінде көрінеді, ... ... 2009 жылы 197856 тг. ... 2011 жылы 2010 жылға қарағанда 654442 мың тг. болып, пайыз түрінде 360% артты. Бұл жалпы ... ... ... ... және ... тауарларына сұраныстың бар екендігін аңғарады. (3,6 есеге сатудан түскен табыс артты.)
2) Өткізілген өнімнің өзіндік құны көрсеткіші бойынша:
Бұл кәсіпорынның ... ... ... ... жатқанын аңғартатын көрсеткіш. Басқару есебінде шығындар мәселесі бірінші орында болғандықтан, өндірістегі шығындарды есептеу, қаржылық жұмыс, нақты субъектідегі басқару, ... ... ... осы ... көрсетеді. Өнімнің өзіндік құны 2011 жылы 4,1 есеге төмендегенін ... Бұл ... ... мәселесін кәсіпорын деңгейінде атқаруға бағытталған шешімнің көрсеткіші.
3) Жалпы табыс көрсеткіші бойынша:
Жалпы табыс кәсіпорынның нақты нәтижелігін көрсетуге неғайбіл көрсеткіш. Ол 2011 жылы 572305 мың ... яғни 2 ... ... ... ... ... ... көптеген кәсіпорындардың шығыстар бөлігіндегі қомақты үлестерді алатын бөлігі. АҚ-дағы кезең шығындарын басқару аппаратың үнемдеуін және оңтайлы шешімдер қабылдауынан болуы ... ... 2011 жылы ... ... 2,9 есеге өскенімен, кезең шығындарын басқару мүмкінділігі басқармаға тәуелсіз ... ... ... ... бухгалтерлік сатыларды қосатындықтан, жалпы-бағаның барлық салаларда өсіуі 2011 жылы кәсіпорындардың тиімділігін ... қоса ... ... да ... ... ... ... табыс көрсеткіші бойынша:
2011 жылы негізгі қызметтен түскен табыс 13770 мың тг. төмендеді. Бұл - ... ... және ... тартымдылығын, сондай-ақ басқару есебін қайта қарастыруды талап етеді.
6) Негізгі емес қызметтен түскен табыс көрсеткіші бойынша:
Негізгі емес қызметтен түскен ... 2011 жылы 2901 мың тг. ... ... Салық салғанға дейінгі табыс көрсеткіші бойынша:
Бұл көрсеткіш табыстың 2010 жылмен салыстырғанда - 10859 ... ...
8) Таза ... ... ... ... көрсеткіші 6453 мың тг. төмендеуде. Осының салдарынан кәсіпорын инвестиция тарту ... ... алға ... Ол - ... ... бағаланады.
9) Жұмысшылардың тізімдік саны көрсеткіші бойынша:
Жұмысшылардың тізімдік саны сәйкесінше 54 адамға артып отыр.
10) Жұмысшылардың ... ... ақы қоры ... ... ақы қоры Қазақстан Республикасының Заң, нормативті актілері, сондай-ақ тұтыну себебі мен ... ... ... 1,2 ... өсті.
11) Жұмысшылардың орташа айлық еңбек ақысы көрсеткіші бойынша:
Жұмысшылардың орташа айлық еңбек ақасы инфляция деңгейі және кәсіпорынның ынталындыру шеңбері есебін ... ... ... ... ... ... ... құны көрсеткіші бойынша:
Негізгі қордың орташа жылдық өсімі біріншіден, негізгі қорларды қайта бағалау есебінен, (нақты бағамен) екіншіден, құрылтайшылардың негізгі қор ... ... ... және ... ... ... және тағы ... көздерден.
13) Қор сыймдылығы көрсеткіші бойынша:
Қор сыйымдылығы 2011 жылы өндірілген өнімнің 1 теңгесіне 0,01 теңге өндірістік ... ... ... ... Қор ... көрсеткіші бойынша:
Қор қайтарымдылығы кері көрсеткіш, сондықтан әрбір негізгі құралдардың бір теңгесіне 2011 жылы 2,5 есеге өнім өндірілгенін көрсетеді.
15) Жұмысшылардың ... ... ... ... - ... ... ... өндірістік негізгі қордың деңгейін көрсетеді. 2011 жылы 1 жұмысшы 2010 жылға қарағанда 3161 ... ... ... Осының салдары кәсіпорынға шығындар статьясын көбейтіп отырғанын көреміз.
16) ... 1 ... ... ... ... ... ... есебін жақсы білетін мамандар қарастырмайынша, кәсіпорынның инвестициялық тартымдылығын арттыру жолдары мүмкінге ие ... АҚ -да 2010 жылы ... 1 ... 0,73 тг. болса 2011 жылы 0,84 тг. ... ... Бұл ... - ... ... 2011 жылы 11 тиын ... жұмсауды көрсетеді.
АҚ -ның башылығының алға қойған міндеттері бойынша - сырттан инвестиция тарту мәселесі алға шығуда. Инвестицияны кәсіпорынға ... ... ... ... мен ... ... кәсіпорынның инвестициялық тартымдылығын көрсететін тиімділіктің негізгі көрсеткіші ретінде шығындарды басқару стратегиясы ... алғы ... ... анық.
2.2 - АҚ - ның өткізу қызметін талдау
Өнімді өткізу кәсіпорын қаражаттарының айналымының ... ... ... ... ... ... қызметтің нәтижесі, айналыс көрсеткіштері және рентабельділігі көрсеткіштері оның шамасына тікелей тәуелді болады. Өткізілген өнім ... ... ... жөнелтілген өнім бойынша немесе сол өнімді өткізуден түскен түсім бойынша анықталады. Ол жоспарлы және ағымдағы бағалардың салыстырмалы көрсеткіштері түрінде көрсетілуі ... ... ... бұл ... ... ... ие. 3 ... 2009-2011 жылдар аралығындағы өткізілген өнім статистикасы берліген
Кесте 3.Өнімді өткізу динамикасы
жыл
Жалпы сауда ... млн ... ... көзі ... ... ... ... геометриялық салмақталған есеп:
Т өсім = 164% - 100% = 64%
Соңғы екі жылды салыстыратын болсақ, сату көлемі 70 %-ға(170% - 100%) ... ... ... өсім 64%-ды ... Осы ... ... болу үшін, оны төмендегі 5 суреттен көруге болады
Сурет 5. Өнімді өткізу динамикасы
Нақтырақ талдау үшін мебельдердің ассоритменті ... ... ... ... ... 4.)
Кесте 4. Ассортимент бойынша өткізу көлемін талдау
Өнім атауы
Өткізу көлемі, дана.
Ауытқу ... ... үлес ... ... гар. ... гар.
125
130
220
90
169,2
9,7
10,5
ұйқ. гар
55
70
50
20
71,4
5,1
2,4
ұйқ. гар
174
190
330
140
173,7
14,2
15,7
Жұм. мебель
152
160
270
110
168,8
11,9
12,8
Мяг. меб.
144
150
250
100
166,6
11,2
11,9
Жұм. мебель ... ... ... ... ... ... көзі ... мәліметтері негізінде автордың құрастыруымен
Зерттеу барысында АҚ-ның шығаратын өнімдерінің ... ... ... ... ... ... ... көлемін 760 данаға арттырғанын (2100 - 1340) көруге болады. 2010 жылы ... ... ... ... ең көп үлес ... ... ... Ұйықтайтын бөлме жихазы (14,2%) немесе 190 жинақ;
* Ұйықтайтын бөлме жихазы (14,2%) ... 190 ... ... мебель (11,9%) немесе 160 жинақ;
2010 жылы ассортимент бойынша өткізу көлемінің ең аз үлес салмағын ... ... ... ... (5,1%) ... 70 ... ... мебель (6,7%) немесе 90 жинақ.
2011 жылы ассортимент бойынша өткізу көлемінің ең көп үлес салмағын мыналар құрайды:
* Ұйықтайтын ... ... (15,7%) ... 330 ... ... ... ... (15,2%) немесе 320 жинақ;
* Жұмсақ мебель (14,8%) ... 310 ... ... көлденең талдау 2011 жылы барлық үлгі бойынша өткізу көлемінің артқанын көрсетеді. Бірақ олардың ортасында кейбір үлгілердің ... ... ... ... ... және ... де көруге болады. Мысалы:
* Ұйықтайтын бөлме жихазы 28,6% (71,4%-100%) немесе 2 жинаққа ... ... ... 0% немесе 0 жинақ (90-90).
Келесі үлгілер бойынша сату көлемінің өскенін көруге болады:
* Ұйықтайтын ... ... 73,7% ... ... 140 жинаққа (330-190).
* Жұмсақ мебель на 73,3% (173,3%-100%) немесе 90 (260-150) жинаққа;
* Жұмсақ мебель на 68,8% ... ... 11 ... ... Жұмсақ мебель на 66,6% (166,6%-100%) немесе 100(250-150) жинаққа өскен.
Осы үлгілердің сатылуының өсуі ... ... ... ... ... ... алып келді.
Сауда көлемінің өзгеруіне жыл басы мен соңындағы жөнелтілген, бірақ олар бойынша төленбеген қалдықтар белгілі бір ... ... ... Оны төмендегі 5 кестеден көруге болады:
Кесте 5. Өнімді ... ... әсер ... ... ... ... жыл
2010 жыл
2011 жыл
Өткізу көлемінің өзгерісі
Абс.
Салыстыр-малы., %
Шығарылған өнім, шт.
1140
1290
2000
710
155
Қоймадағы қалдық өнім:
* жыл ... жыл ... ... көзі ... ... негізінде автордың құрастыруымен
Кестенің мәліметтері көрсеткендей 2011 жылы 2010 жылға қарағанда 70%-ға (170% - 100%) немесе 760 жинақ ... ... ... Бұл келесідей факторлардың әсерінен іске асты:
* өткізу нарығының кеңейуі;
* тапсырысқа сәйкес дайын өнім ... ... 710 ... ... (2000 - 1290), бұл өз ... сату ... ... (71*100/134) өсуіне алып келді;
* жыл басындағы қалдық 50 (140-90) ... ... бұл ... көлемін 3,7%-ға (5*100/1340), ал жыл соңындағы қалдықтың 100-ға төмендеуі (40-140) сату көлемін ... ... ... = ... есептеулерден көретініміз өткізу көлемінің өсуіне үлкен әсер еткен фактор сатылуға түскен дайын өнім көлемінің өсуі (52.9%) ... ... ... оған сату нарығының кеңейуі мен жыл соңындағы қалдық өнімнің мөлшерінің төмендеуі (7,5%) ... ... ... ... ... өндірген өнімдерінің түрлері бойынша сату құрылымының талдауы көрсетілген
Кесте 6. ... ... ... талдауы
Көрсеткіштер
2009жыл
2010 жыл
2011 жыл
Ауытқуы
1
2
3
4
5
Ұйықтайтын бөлме жихазы
Өткізілген өнім көлемі, дана
187
190
320
130
Өнім бірлігінің ... мың ... ... өзіндік құны, мың теңге
6547
7854
7980
126
Жалпы пайда, мың теңге
37568
44574
80640
36066
Рентабельділік, %
23
24
1
Ұйықтайтын бөлме жихазы
Өткізілген өнім көлемі, дана.
125
130
220
90
Өнім бірлігінің бағасы, мың теңге
198000
201000
221230
20230
Өнім бірлігінің ... ... ... ... теңге
647852
731640
1411520
679880
Рентабельділік, %
31
28
29
1
Ұйықтайтын бөлме жихазы
Өткізілген өнім көлемі, дана
55
70
50
20
Өнім бірлігінің бағасы, ... ... ... ... мың ... ... теңге
162450
163800
136000
27800
Рентабельділік, %
19
18
16
2
Кесте 6 жалғасы
1
2
3
4
5
Ұйықтайтын бөлме жихазы
Өткізілген өнім көлемі, дана
174
190
330
140
Өнім бірлігінің бағасы, мың ... ... ... ... мың ... ... мың ... %
33
33
35
2
Жұмсақ мебель
Өткізілген өнім көлемі, дана
152
160
270
110
Өнім бірлігінің бағасы, мың ... ... ... ... мың ... ... ... %
25
25
25
0
Жұмсақ мебель
Өткізілген өнім көлемі, дана
144
150
250
100
Өнім бірлігінің бағасы, мың теңге
22400
226000
235000
9000
Өнім бірлігінің ... ... мың ... ... ... %
20
21
23
2
Жұмсақ мебель
Өткізілген өнім көлемі, дана
90
90
90
0
Өнім бірлігінің бағасы, мың ... ... ... ... мың ... ... ... %
15
14
16
2
Жұмсақ мебель
Өткізілген өнім көлемі, дана
198
210
310
100
Өнім бірлігінің бағасы, мың теңге
140000
141000
150000
9000
Өнім бірлігінің өзіндік құны, мың ... ... ... ... мебель
Өткізілген өнім көлемі, дана
138
150
260
110
Өнім бірлігінің бағасы, мың теңге
97500
99000
109800
10800
Өнім бірлігінің өзіндік құны, мың теңге
69854
70290
76860
6570
Жалпы пайда, ... 6 ... ... көзі ... ... ... ... құрастыруымен
Берілген кестеден көретініміз соңғы екі жылда өнімді сату көлемінің өсуі есебінен ... өсу ... және ... өзіндік құнының төмендеп, олардың бағасының өсуі байқалады. Сонымен қатар сату деңгейі өзгеріссіз ... ... ... де ... ... жұмсақ төсегі және ұйықтайтын бөлме жихазы. Бұл өнімдердің сонымен бірге рентабельділіктері де өте төмен ... Өз ... бұл ... ... ... ... пайдасын толық ала алмауына алып келеді.
Кәсіпорын пайдасының негізгі бөлігін өнімді сатудан түскен түсім құрайды. Талдау үдерісінде ... ... ... ... динамикасы зерттеліп, оған әсер ететін факторлар анықталады. Өткізуден түскен пайданың көлемі негізгі төрт факторға байланысты: өткізілетін өнім ... оның ... ... құны және ... баға деңгейі. 7 кестеде өнімді өткізудің қаржылық нәтижелеріне талдау берілген
Кесте 7. Өнімді өткізудің қаржылық нәтижесінің талдауы
Көрсеткіштер
2009
2010
2011
Ауытқуы
Өткізуден ... ... ... ... ... құны, мың.тг...
748
1476,7
2546,7
1250,5
Коммерциялық шығындар, мың.тг..
75
139
188,2
49,2
Салық салуға дейінгі пайда, мың.тг..
433
381,6
660,7
98,6
Пайдаға салынған салық, мың.тг..
86,6
91,58
158,6
23,7
Пайда , мың.тг..
346,4
290
482,1
75,1
Дерек көзі АҚ-ның ... ... ... ... ... = ... түскен түсім)/(сатылған өнім көлемі)
Ор. өткізу бағасы 2010жыл = 1997300/134 = 14905,2 тг.
Ор. өткізу бағасы 2011 жыл = ... = 16169,5 ... өнім ... ... ... П - ... - өнімді өткіуден түскен түсім
Рр.п. = ... = 14,5 (2010 ... = ... = 16 (2011 ... ... яғни ... өнімнің рентабельділігі көрсеткіші кәсіпорынның қызметтерімен байланысты (өнімді сатумен) шығын шамасы мен сатылған өнім саны арасындағы және бағалар ... ... ... үшін ...
Сатылған өнім көлемінің өсуі пайданың мөлшеріне оң да әсер етуі мүмкін сонымен бірге теріс әсері де болуы мүмкін. Егер ... ... ... ... ... ... ... онда пропорционалды түрде пайда да өседі. Ал егер рентабелділігі төмен өнім болса, онда сатылған өнім көлемінің өсуі керісінше пайда ... кері әсер ... Сол ... өнім құрылымы да пайдаға оң және теріс ... ... Егер ... ... өнім ... рентабельділігі жоғары өнімдер көп болса, онда пайда жоғары болады, керісінше рентабелділігі төмен өнімдердің көп болуы пайданың сомасына кері әсер етеді. ... ... мен ... өзара кері пропорционалыд түрде байланыста болады: өзіндік құнның төмендеуі пайданың өсуіне, ал жоғарылауы керісінше азайуына алып келеді. Орташа ... ... мен ... шамасы тура пропорционалды байланыста болады. Яғни, баға өссе пйда ... ... ... да ... ... ... жасайық.
Кәсіпорындағы бюджеттеуді бағалаған кезде бұл салада атқарылған жұмыстардың көптігіне қарамастан, әлі де ... ... ... ... бар ... ... ... қатал бәсекеге байланысты бұл мәселелердің мәні зор. Сондықтан АҚ ... ... күні ... бюджеттеудің алдағы уақытта дұрыс дамуы үшін приоритетті бағыттар дайындауда.
АҚ-ның сату қызметіне зерттеу жасалды. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, кәсіпорынның ... ... ең көп әсер ... ... сатылған өнім көлемінің өсуі (52,9%) болып отыр. Бұл ... ... ... және жыл ... ... ... (7,5%) байланысты.
Сонымен қатар жалпы алғанда әр жыл сайын кәсіпорынның сату көлемі тұрақты түрде өсіп ... ... ... өнім ... бойынша сату көлемінің өзгеріссіз кейде төмендегені де көрінеді. Мысалы: ... ... ... және ... мебель . Бұл жағдай кәсіпорынның қосымша пайда табуына кері әсерін ... ... АҚ ... ... ... ... ... приоритеттері
АҚ-ның өткізу қызметіне талдау жасау барысында ... ... кері ... ... ... үлгілер түрлері анықталды. Оларға және жиһаздары ... ... бұл өнім ... ... ... ... үшін олардың дизайнына да, басқа да жақтарына өзгерістер енгізу керек.
Үлгілерді жақсарту үшін, жаңалықтар енгізу мен оны негізу ... ... ... ... ... көптеген параиетрлерге талдау жасалды. Бүгінгі күні маркетинг ең бірінші тұтынушының көңілін табуға бағытталған. Маңызды факторлар олар жиһаздың қарапайымдылығы, ... және ... ... ... ... ... қосымша құндылық береді.
Тұтынушы жиһазды сатып ала отырып, ол жиһаздың тек қана сыртқы көз тартымдылығы ғана ... ... ... ... ... ... ... көңіл бөледі. Сауда жасай отырып, сатып алушыға алдағы уақытта жиһаз сатып алу қажеттігі ... ... осы ... ... ... ... ...
Осы тұжырымдарды негізге ала отырып, жоспарланатын бюджет кезеңінің приоритеттері жасалды.
Бюджеттің стандартты формасы ... да, шұыл және ... ... ... ... ... құрылымы кеңінен қолданылады. Жалпы бюджетті құрудың алғашқы қадамы сауда бюджеті болып табылатын операциялық бюджеттен басталады.
Сауда бюджеті өткізілетін өнім ... баға ... ... өткізуден түсетін түсім жайындағы ақпараттарды біріктіреді. Ол ... ... ... ... ... болып табылады. Өйткені кәсіпорын жеткілікті дәрежеде тауар номенклатурасына ие оны топтастыру керек. мұндай жағдайда сауда бюджеті тауар ... ... және әр топ үшін ... баға ... құрылады.
Кесте 8 - де кәсіпорын өнімдерінің орташа болжамды бағасы келтірілген
Кесте 8. 2012 жылға жоспарланған бағалар
Өнім ... (мың ... ... ... ... ұйықтайтын бөлме жихазы
164900
* Компьютер столы
34000
АҚ мәліметтерінен
Кесте 8 - де 2012 жылға өндірілетін ... ... ... болжамды шамасы келтірілген. Осы жоспар арқылы алдағы жоспарлы пайдасы есептеліп анықталады.
Бюджетте сатылатын өнім көлемі өткен жылдардағы мәліметтер ... ... 9. ... жоспарлы сауда бюджеті
Атауы /
кезең
Тоқсан 1
Тоқсан 2
Тоқсан 3
Тоқсан 4
2012ж. барлы-ғы
1. жоспарланған сауда, дана.
1.1. жұмсақ мебель
440
510
530
500
1980
1.2. ... ... ... Компьютер столы
450
520
530
500
2000
2. күтілетін баға , тг./бірлік.
2.1. жұмсақ мебель
175800
175800
175800
175800
2.2. ұйықтайтын бөлме жихазы
164900
164900
164900
164900
2.3. Компьютер столы
34000
34000
34000
34000
3. жоспарланған сауда, тг.
3.1. ... ... ... бөлме жихазы
5771500
6431100
7090700
6266200
25559500
3.3. Компьютер столы
1530000
1768000
1802000
1700000
6800000
3.5. барлығы
15036700
17164900
18210100
16756200
67167900
АҚ мәліметтерінен
Бюджетті жасаудың келесі кезеңі осы ... ... ... ... ... ... құру ... ағымдық кезеңдегі сатудан түскен түсімнің тек 70% ғана ақша ... ... ал ... 30% ... ... түсетіні есепке алынады.
Кесте 10. Сатудан түсетін ақшалай қаражаттардың түсімі (мың теңге.)
Атауы /
кезең
тоқсан 1
тоқсан 2
тоқсан 3
тоқсан ... ... ... ... ... ... ... қаражаттардың түсімі 1 тоқсан
1052569
451101
1503670
Сатудан түсетін ақшалай қаражаттардың түсімі 2 тоқсан
1201543
514947
1716490
Кесте 10 жалғасы
1
2
3
4
5
6
Сатудан түсетін ақшалай қаражаттардың түсімі 3 тоқсан
1274707
546303
1821010
Сатудан ... ... ... ... 4 ... ... ... кестеден кәсіпорын дебиторлық берешектерінің қалдығын 1 тоқсанда алуды жоспарлайды, және оның ... 409,98 мың тг. ... ... оған ... кәсіпорынның бірінші кезеңдегі жалпы түскен түсім (1503670тг.)көлемінің 70%-ын ақшалай түрде алады, ол 1052569 (1503670*0,7)тг. құрайды. Нәтижесінде бірінші кезеңде күтілетін ... ... ... 1462549 (409980 + ... құрайды. Сөйтіп кәсіпорын бірінші тоқсандағы түсімнің 30%-ын (1437260*0,3) келесі тоқсанда алуды көздейді ол 451101мың тг. құрайды. Қалған кезеңдер де осы ... ... ... ... ... бюджеті жоспарлы кезеңде төртінші тоқсандағы түсімнің 30%-ын ала алмайды, ол 502686мың (1675620*0,3)тг. құрайды. Бұл сома кәсіпорынның жыл соңындағы ... ... ... тіркеледі.
Өнімді өндіру жоспары қоймадағы дайын өнім қалдығының кәсіпорын үшін динамикасына қажеттілігін есепке ала отырып, сауда бюджетінің негізінде ... АҚ үшін ... өнім ... ... ... ... тоқсанда сатылатын сауда көлемінің 20% есептеледі. Жыл басындағы ... өнім қоры ... ... ... ... қалдық қорына тең. Жыл басындағы жұмсақ мебельдердің қоры 7 дана., ұйықтайтын бөлме жихаздары - 5 дана. Өндіруге ... ... өнім ... натуралды бірлікпен өлшенеді және келесі формула бойынша есептеледі:
Кезеңдегі сауда көлемі
Жоспарлы жыл басындағы өткізілмеген дайын өнім қалдығы
Жоспарлы жыл соңындағы ... ... өнім ... өнім ... ... + - - (1.3) ... ... 11 ... ... 11. ... натуралдық бірліктегі өндірістік бюджет
Атауы /кезең
тоқсан1
тоқсан 2
тоқсан 3
тоқсан 4
2012ж барлы-ғы
1.жоспарлы сауда көлемі,дана.
1.1.жұмсақ мебель
440
510
530
500
1980
1.2.ұйықтайтын бөлме жихазы
350
390
430
380
1550
1.3.Комп. столы
450
520
530
500
2000
2. ... ... ... ... ... қалдығы,дана.
2.1. жұмсақ мебель
100
110
100
90
90
2.2. ұйықтайтын бөлме жихазы
80
90
80
60
60
3. кезең басындағы дайын өнім қалдығы, дана.
3.1. жұмсақ ... ... ... жихазы
50
80
90
80
50
4. шығарылған дайын өнім көлемі,дана.
4.1. жұмсақ мебель
470
520
520
490
2000
4.2. ұйықтайтын бөлме жихазы
380
400
420
360
1560
4.3.Комп. столы
450
520
530
500
2000
АҚ мәліметтерінен
Кесте мәліметтері бойынша кәсіпорын 2012 жылға 1980 жұмсақ ... ... ... жоспарлаған. Дайын өніммен қамтамасыз етудің үздіксіздігін қаматамсыз ету үшін бірінші тоқсан соңында кәсіпорынның қалдық өнімі екінші тосандағы өткізу ... 20%-ын ... ... ол 100 ... дана. Сонымен талап етілетін өнім көлемі 540 (440 + 100) дана. Бірақ бірінші тоқсан ... 7 ... өнім ... ... ... ... ... шығарылатын жұмсақ мебельдердің саны 47 (54 +7) өнім. Осы жолмен қалған кезеңдерді де есетеп шығаруға болады.
Материалдарға кететін тура шығындар ... ... ... ... яғни ... ... жалпы өнімдердің материалдық қажеттілігіне калькуляциаланады. Өнімнің бір бірлігіне ... ... ... 12 ... ... 12.Өнімнің бір бірлігінің өзіндін құнына кіретін материалдарға кететін ... тура ... ... ... ... ... ... жихазы
Компьютер столы
Қаптайтын мата, м
19
-
-
Пружиналық блоктар, дана
40
-
-
Бязь, м
7
-
-
ЛДСП, м[2]
-
22,5
5,5
OSB, м[2]
-
10,6
-
Фанера, м[2]
20
5,5
-
ДСП,м[2]
0,7
-
-
ДВП, м[2]
-
5,1
-
Маталық емес материал, ... ... ... ... ... ... , м
200
-
-
Айна , м[2]
-
1,5
-
Матрац, дана.
-
1
-
фурнитуралар жинағы, компьютер
1
1
1
АҚ ... ... ... өндірілетін өнімге жұмсалатын шикізаттардың бағасы келтірілген.
Материалдардың жоспарлы бағасын 13 кестеден көруге болады
Кесте 13.Материалдарға ... ... тура ... ... 2012ж.
1
2
3
4
5
6
1.материалдарға жалпы қажеттілік
1.1. Қаптайтын мата, м
893
988
988
931
3800
1.2.Бязь, м
329
364
364
343
1400
1.3.ЛДСП, м[2]
1102,5
1186
1236,5
1085
4610
1.4.ДСП, м[2]
32,9
36,4
36,4
34,3
140
1.5.Фанера, м[2]
1105
1210,5
1216
1128,5
4660
1.6.ДВП, м[2]
153
158,1
163,2
137,7
612
1.7.Неткан. материал, кг
846
936
936
882
3600
1.8. Қарағай брусы, м[3]
9,4
10,4
10,4
9,8
40
Кесте 13 ... ... ... ... м[2]
84,8
95,4
106
95,4
381,6
1.11.Клей, кг
158,6
174,4
178,3
162,7
674
1.12. Жіптер, м
9400
10400
10400
9800
40000
1.13. Айна, м[2]
57
60
63
54
234
1.14.Матрац, дана.
38
40
42
36
156
1.15. Пружин. блоктар, дана.
320
400
400
360
1480
1.16. фурнитуралар жинағы, ... ... ... ... 1м, ... 1м, ... 1м[2], тг..
85
85
85
85
340
2.4.ДСП, 1м[2], тг.
50
50
50
50
200
2.5.Фанера, 1м[2], тг..
160
160
160
160
640
2.6.ДВП, 1м[2], тг.
63
63
63
63
252
2.7.мата емес. материал, 1кг, тг.
150
150
150
150
600
2.8. Қарағай брусы, 1м[3], ... ... ... 1м[3], тг..
3000
3000
3000
3000
12000
2.10.OSB, м[2], руб.
400
400
400
400
1600
2.11. Пружин. блоктар, ... 1кг, ... ... 1м, тг.
0,035
0,035
0,035
0,035
0,14
2.14 Айна, м[2]
190
190
190
190
760
2.15.Матрац, 1 дана.,тг.
1500
1500
1500
1500
6000
2.16. фурнитуралар жинағы., жұмсақ мебель үшін
75
75
75
75
300
2.17. фурнитуралар ... ... ... ... ... фурнитуралар жинағы., комп. стола
70
70
70
70
280
3. материалдарға кететін тура шығындар,тг.
3.1. ... ... ... ... ... ... ... Қайың брусы
2400
2700
3000
2700
10800
3.10. OSB
33920
38160
42400
38160
152640
Кесте 13 жалғасы
1
2
3
4
5
6
3.11.Клей
4758
5232
5349
4881
20220
3.12. Жіптер
329
364
364
343
1400
3.13. Айна
10830
11400
11970
10260
44460
3.14.Матрац, шт.
57000
60000
63000
54000
234000
3.15. ... ... ... ... ... ... ... фурнитуралар жинағы., ұйықтайтын бөлме жихазы үшін
38456
40480
42504
36432
157872
3.18. фурнитуралар жинағы., комп. стол үшін
3150
3640
3710
3500
14000
3.13.барлығы
745393,5
816110,3
831926
760569
3153998
АҚ мәліметтерінен
Кесте 13-те жоспарлы шығарылатын өнім көлеміне ... ... әр ... ... ... ... ... есептелген. Сонымен қатар тура материалдық шығындар натуралды түрде және құндық түрде көрсетілген.Келесі этап ... ... ... ... ... санын есептеу. Әрбір тоқсандағы қажеттілік келесі формула бойынша есептеледі:
Кезең басындағы ... ... ... ... ... ... алуға тиісті материалдар мен шикізаттар көлемі
= + - (1.4.)
Материалдарды сатып алу бюджеті ... ... ... ... ... ... ... 40%-ы деңгейі негізінде жасалады. Бұл шарт шикізатты өндіріске үзіліссіз жеткізіп ... үшін ... ... мата ... үшін бұл мән 395,2 ... м2-ге тең. ... кезеңдегі жоспарды орындау үшін талап етілетін материал көлемін біле отырып, ол 893м2, жалпы талап етілетін шикізат көлемін анықтауға болады, яғни ол 1288,2 ... м2. ... ... ... ... ... 379,39 м2 шикізат болғандықтан, ол сол сомаға кемиді,яғни 908,81 (1288,2-379,39) м2.
Өз кезегінде алынған ... ... бір ... бағасына көбейту кезең соңындағы босалқы қор сомасының құндық сипатын береді, ол 16358,8 ... тг. ... ... ... қоры ... ... соңындағы қорға тең, яғни бірінші тоқсан соңындағы қаптауға арналған маталар қалдығы екінші тоқсан басындағы материалдар қорына ... ... ... ... ... пен ... түрлеріне кететін жоспарлы шығындар осыған сәйкес есептеледі.
Кесте 14. Жоспарлы құндық және натуралды түрдегі материалдарды ... алу ... ... 2
Тоқсан 3
Тоқсан 4
2012ж. барлығы.
1
2
3
4
5
6
1.кезең соңындағы материалдар қоры
1.1. Қаптайтын мата, м
395,2
395,2
372,4
353,78
353,78
1.2.Бязь, ... ... ... ... ... емес ... кг
374,4
374,4
352,8
335,16
335,16
1.8. Қарағай брусы, м[3]
4,16
4,16
3,92
3,72
3,72
1.9. Қайың брусы, м[3]
0,36
0,4
0,36
0,34
0,34
1.10.OSB, м[2]
38,16
42,4
38,16
36,25
36,25
1.11.Клей, кг
69,76
71,32
65,08
61,83
61,83
1.12. Жіптер, м
4160
4160
3920
3724
3724
1.13. Айна, м[2]
24
25,2
21,6
20,52
20,52
1.14.Матрац, дана.
16
17
14
13,3
13,3
1.15. ... ... ... ... жинағы, комп.
57,6
58,8
54
51,3
51,3
2.кезең басындағы материалдар қоры
2.1. Қаптайтын мата, 1м, ... 1м, ... 1м[2], ... 1м[2], тг.
13,98
14,56
14,56
13,72
13,98
2.5.Фанера, 1м[2], тг..
464,83
484,2
486,4
451,4
464,83
2.6.ДВП, 1м[2], тг.
60,71
63,24
65,28
55,08
60,71
2.7.мата емес материал, 1кг, тг.
359,42
374,4
374,4
352,8
359,42
2.8. Қарағай брусы, 1м[3], тг.
3,99
4,16
4,16
3,92
3,99
2.9. Қайың брусы, 1м[3], тг..
0,35
0,36
0,4
0,36
0,35
2.10.OSB, м[2], ... ... ... ... 1кг, ... ... 1м, ... Айна, м[2]
15,36
16
17
14
15,36
2.15.Матрац, 1 дана.,тг.
153,6
160
160
144
153,6
2.16. фурнитуралар жинағы., жұмсақ мебель үшін
55,3
57,6
58,8
54
55,3
3. материалдарды сатып алу көлемі
3.1. Қаптайтын ... ... ... 14 ... ... ... ... брусы
9,57
10,4
10,16
9,6
39,73
3.9. Қайың брусы
0,81
0,94
0,96
0,88
3,59
3.10. OSB
86,33
99,64
101,76
93,49
381,22
3.11.Клей
161,39
175,96
172,06
159,45
668,86
3.12. Жіптер
9566,4
10400
10160
9604
39730,4
3.13. Айна
57,96
61,2
59,4
52,92
231,48
3.14.Матрац, шт.
38,64
41
39
35,3
153,94
3.15. Пружин. блоктар,
326,4
400
384
352,8
1463,2
3.16. фурнитуралар жинағы., жұмсақ мебель үшін
132,3
145,2
142,2
132,3
552
3. материалдарды сатып алу көлемінің құндық ... ... ...
95325,8
102527
99951,5
90380,5
388184,8
3.4.ДСП
1674
1820
1778
1680,5
6952,5
3.5.Фанера
179899,2
194032
188960
176948,8
739840
3.6.ДВП
9798,39
10088,32
9639
8501,85
38028,06
3.7.мата емес. материал
129147
140400
137160
129654
536361
3.8. Қарағай брусы
1914
2080
2032
1920
7946
3.9. Қайың брусы
243
282
288
264
1077
3.10. OSB
34352
39856
40704
37396
152488
3.11.Клей
4841,7
5278,8
5161,8
4783,5
20065,8
3.12. Жіптер
334,82
364
355,6
336,14
1390,6
3.13. ... ... ... ... фурнитуралар жинағы., жұмсақ мебель үшін
51200,1
56192,4
55031,4
51200,1
213624
3.17. материалдарды сатып алуға ... ... ... ... ... ... бюджеті материалдар үшін кредиторлық қарыздарды өтеу ретіне және мерзіміне байланысты құрылады. Кесте 15-де алынған материалдар үшін төлемнің ... ... ... ... ... жоспарлы төлемдер кестесі
Атауы /
кезең
тоқсан 1
тоқсан 2
тоқсан 3
тоқсан ... ... ... ... ... қалдығы
258564
258564
Кесте 15 жалғасы
1
2
3
4
5
6
ақшалай қаражаттардың түсімі 1 тоқсан
Сатудан түсетін ақшалай қаражаттардың түсімі 2 тоқсан
413766,5
413766,5
827533
Сатудан түсетін ақшалай қаражаттардың түсімі 3 ... ... ... ... түсімі 4 тоқсан
375734,8
375734,8
Ақшалай төлемдер барлығы
639341,7
794544,2
817471,9
779440,3
3030798,1
АҚ мәліметтерінен
Еңбек ақыға кететін шығындар бюджеті кәсіпорындағы еңбек ақы жүйесіне байланысты құралады. Негізгі ... ... ... ... ... ... үшін әр кезеңдегі күтілетін өндіріс көлемін өнімнің бірі бірлігін өндірудің ... ... ... және оны бір ... ... ... ... өнімнің бір бірлігіне кететі еңбек шығыны нормативі белгіленген, ол жұмсақ мебельдер үшін - 40 ... ... ... жихазы үшін - 48 адам-сағат, компьютер столы үшін 13 адам-сағат. Бір ... 260 ... ... ... ... тура ... және ... бюджеті жоспарланады. Оны 16 кестеден көруге болады.
Кесте 16.Еңбек ақыға ... ... тура ... бюджеті
Атауы/кезең
Тоқсан 1
Тоқсан 2
Тоқсан 3
Тоқсан 4
2012ж барлығы.
1
2
3
4
5
6
1. дайындауға тиісті өнім бірлігінің саны ... ... ... ... ... уақытының жалпы шығындары, сағат
2.1. жұмсақ мебель
1880
2080
2080
1960
8000
2.2. ұйықт.бөлме жихазы
1824
1920
2016
1728
7488
2.3. Компьютер столы
585
676
689
650
2600
2.4. барлығы
4289
4676
4785
4338
18088
3. сағаттық ставка, теңге.
260
260
260
260
4. Еңбек ақыға кететін тура шығындар, тг.
Кесте 16 ... ... ... ... ... Компьютер столдары
15210
17576
17914
16900
67600
4.4. барлығы
111514
121576
124410
112788
470288
АҚ мәліметтерінен
Жалпы өндірістік шығындар бюджеті негізіг өндіріс жұмысшыларының болжанған еңбек уақыты қоры негізінде ... ... ... ... негізгі жұмысшылрадың еңбегін пайдаланған әр сағат үшін 350тг. ставка негізінде есептеледі. Әр кезеңде шығындардың тұрақты бөлігі 140005,1тг. құрайды. Бюджеттің ең ... түрі ... ... ... 17. ... ... ... шығындар бюджеті
Атауы/кезеңі
Тоқсан 1
Тоқсан 2
Тоқсан 3
Тоқсан 4
2012ж барлығы
1
2
3
4
5
6
1. жоспар.тура шығында(сағат)
4289
4676
4785
4338
18088
2. өзгерм.шығындар ... ... ... ... ... ... материалдар
22517,25
24549
25121,25
22774,5
94962
3.2. қосымша жұмысш. жалақ
45034,5
49098
50242,5
45549
189924
3.3. сыйақы қоры
16512,65
18002,6
18422,25
16701,3
69638,8
3.4.Электроэнергия
55542,55
60554,2
61965,75
56177,1
234239,6
3.5.басқа да өзг.шығындар
10508,05
11456,2
11723,25
10628,1
44315,6
4. ... ... ... ... ... аударымдар
80000
80000
80000
80000
320000
4.2.Мүлікті сақтандыру
4865,28
4865,28
4865,28
4865,28
19461,12
4.3.бақылаушылардың,мастерлердің,цех басшыларының жал.ақысы
24326,4
24326,4
24326,4
24326,4
97305,6
4.4.жарықтандыруға кететін электро энергия
19461,12
19461,12
19461,12
19461,12
77844,48
4.5.цехты жөндну
11352,32
11352,32
11352,32
11352,32
45409,28
5. есептелген жалпыөнд. шығындардың барлығы
290120,1
303665,1
307480
291835
1193100
6. накладной шығындар мөлшерлемесінің ... ... ... ақша ... ... ... шығындарының көлеміндегі өзгермелі шығындардың нормативі негізінде өзгермелі шығындардың жалпы сомасы жоспарланады. Сонымен бірінші тоқсандағы ... тура ... 4289 ... және норматив бойынша бір сағаттық жұмыс 350тг/сағат болатын болса онда өзгермелі шығындар сомасы 1501150 (4289*350) тг. ... ... ... әр тоқсанда 1400051тг. Сонымен жоспар бойынша жалпы өндірістік шығындар 2901201 ... тг. ... ... ... ... ... ... мен кіпістер бюджетіне кіргізіледі. Ол сауда бюджетіндегі, өткізілген өнімнің өзіндік құны ... және ... ... ... ... ... ... Сонымен бірге оған басқа да пайдалар туралы, басқа да шығындар туралы және ... ... ... ... ... ... ... Қалыптастырылған шығындар мен кірістер бюджеті 18 кестеде көрсетілген
Кесте 18.Кірістер мен шығыстардың жоспарлы жиынтық бюджеті
Атауы/кезеңі
Тоқсан 1
Тоқсан 2
Тоқсан 3
Тоқсан 4
2012ж барлығы.
1
2
3
4
5
6
1. ... ... ... ... ... өткізілген өнімнің өз.құны
1062600
1139602
1208338
1089565
4500103
3.жалпы пайда
441070,5
576888
612672
586055
2216687
4. Ком. шығындар
115599,1
121345
124167
120242
481353
5. басқару шығындары
203625,25
204406,81
204597,89
204158,17
816788,12
6. сатудан түскен пайда
121313,2
251136
283907
262188
918546
7.пайдаға салынатын ... ... ... ... ... ... пайда сатудан түскен түсім мен өзіндік құн арасындағы айырма арқылы алынады. Бірінші тоқсанда ол 441070,5 (1503670-1062600)тг. сатудан түскен пайданы алу үшін ... ... 17 және 18 ... ... және басқару шығындарын алып тастау керек. Ол 121313,2 (441070,5-115599,1-204158,17)тг. тең. Пайдаға салынатын салық 20%. Таза пайда салық салынатын табыстан ... ... алып ... ... ... Ол 92198,1 ... - ... тг. Осы жолмен қалған тоқсандардағы пайда есептеледі. Бұл этап операциялық бюджет бойынша жұмыстарды аяқтайды. Келесі этап қаржылы ... ... ... ... ол ... ... ... басталады. Жасалған инвестициялық бюджетті келесі кестеден көруге болады:
Кесте 19. Жоспарлы инвестициялық бюджет
Атауы/кезеңі
Тоқсан 1
Тоқсан ... ... ... ... құрылысы жобасы
* Материалдар құны
* СМР құны
112500
67500
45000
102500
57500
45000
127500
82500
45000
122500
77500
45000
465000
285000
180000
2. құрал жабдық сатып алу
* Құралдың құны
* Монтаж құны
420000
339000
81000
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
0,00
420000
339000
81000
Барлық инвестиц. бюджет
532500
102500
127500
122500
885000
АҚ ... ... ... кәсіпорын бұл кезеңде құны 4650000тг. болатын мебель жасайтын цех құрылысының жобасын іске асыруды жоспарлап отыр. Сонымен қатар бірінші ... ол ... ... ... ... алу және оны монтаждау қарастырылған.
Ақша қаражаттары қозғалысының бюджеті бүкіл бюджеттеу схемасындағы ең маңыздысы және қорытындысы. Мұнда әрбір жеке ... ... ... ... жиналады. Бұл бюджеттің қорытындысы нәтижесі оң немесе теріс мәнге ие болатын ақша ... ... ... 20 кестеде ақша қаражаттары қозғалысының бюджеті келтірілген:
Кесте 20. Ақша қаражаттары ... ... ... 1
Тоқсан 2
Тоқсан 3
Тоқсан 4
2012ж. барлығы
1
2
3
4
5
6
Ақша қаражаттарының кезең басындағы қалдығы
808452,6
353563
405030
501561
2068607
Түсім (ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... ... (ҚҚС-сыз)
1503670
1716490
1821010
1675620
6716790
1.2.Бөлім бойынша барлығы
1503670
1716490
1821010
1675620
6716790
Ағындардың барлығы
2312122,6
2070053
2226040
2177181
Шығындар(ақша қаражаттарының шығуы)
1. негізгі (операциондық) қызмет бойынша:
1.1.Материалдарға төлем
745393,5
816110,3
831926
760569
3153998
1.2.Тура ... 20 ... ... ... шығындар
115599,1
121345
124167
120242
481353
1.5.Басқару шығындары
203625,25
204406,81
204597,89
204158,17
816788,12
1.6. Төленген КТС
29115,2
60272,7
68137,7
62925,1
220451
1.7.Дивидендтер
10692,414
15147,54
16260,079
16228,356
58326,329
1.8.бөлім бойынша барлығы
1426059,6
1562523
1596979
1488746
6074304
2.Инвестицилық қызмет бойынша:
2.1.Айналымнан тыс ... ... ... бөлім бойынша барлығы
532500
102500
127500
122500
885000
Барлық ақшалай шығыСаба Құрылыс
1958559,56
1665023
1724479
1611246
6959304
Кезең соңындағы ақша қалдығы
353563
405030
501561
565935
1826089
АҚ мәліметтерінен
3.2. Жиынтық бюджеттің талдауын жетілдіру
Бюджеттің орындалуын талдаудың құрамына оның ... ... ... және ... үдерісінің өзі кіреді.
Бақылау - нақты жоспардың ... ... ... ... ... ... жоспарға сәйкес, яғни қаржылық жоспарлау объектісінің нақты мәліметтерінің ауытқуын анықтау болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... жағдайына өзіндік мониторингі болып табылады. Әр кезең біткеннен кейін 10күннің ... ... ... басқармасы жиынтық бюджеттің орындалуы туралы есеп жасайды.
Бюджет циклінің ең соңғы стадиясы жиынтық бюджеттің ... ... Бұл ... ... ... ... деп те ... Мұнда операциондық және қаржылық бюджеттің орындалуын жеке-жеке талданады.
21 кестеде өткен тоқсандағы операциондық бюджеттің орындалуын бақылаудың нәтижесі берілген.
Кесте 21.2012ж. І ... АҚ -ның ... ... туралы басқарушылық есебі
Көрсеткіштер
жоспар
нақты
ауытқуы
абс.
(тг.)
салыс. (%)
1
2
3
4
5
* Сатудан түскен түсім
1503670
1526225,05
+22555,05
+1,5
* Өнімнің өз.құны ... ... ... ... ... ... ... Коммерциялық шығындар
* Жалпыөндіріс.шығындар
338630,3
203625,2
75000
60005,1
338630,3
203625,2
75000
60005,1
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
* Жалпы пайда
121313,2
134837,3
+13166,36
+2,8
* Салықтар
29115,2
32360,95
+3245,75
+11
* Таза пайда
92198,1
102476,35
+10278,25
+11
АҚ мәліметтерінен
Тұжырым: талдау көрсеткіштерінің нәтижесі бойынша ... таза ... 10278,25 ... бұл ... ... ... Таза ... өсуіне әсер еткен фактор сату көлемінің (сатудан түскен түсім) 22555,05 ... ... өсуі ... Сауда көлемінің өсуімен қатар өнімнің өзіндік құнының (өзгермелі шығындар) өсуі байқалды, ол 9388,7 (1052582,69-1043193,99)тг. құрады. Бұл таза пайданың ... әсер ... ... ... ... ... өсуі ... базасының (баланстық құнның) өсуімен түсіндіріледі.
Кәсіпорынның тұрақты шығындары өз деңгейінде қалды. Бұл сауда көлемінің өзгеруі шықпағанын ... Осы ... ... тұтқаның әсер ету күшін анықтауға болады. Ол келесі формула бойынша анықталады:
Операциялық тұтқаның әсер ету күші =[19, ... ... = ... ... ... - ... ... Операциялық тұтқаның әсер ету күші=
Бұл көрсеткіш ... ... егер 1%-ға өссе ... 3,5 пайызға өседі дегенді білдіреді.
Жалпы кәсіпорын есептік ... ... ... ... ... 29% ... 32% ()-ға ... және маржиналды табыс тұрақты шығындарды жапты.
Таза пайдаға әсер ететін негізгі фактор сатудан түскен жалпы түсімнің өсуі екенін ... ... Оны ... ... ... болады:
Кесте 22. Түсім бойынша, реализацияның және стау бағасының өнім ... ... ... және ... ... I ... 2012 ...
Түсім , тг.
Сауданың нақты көлемі,дана.
Бір бірлігінің бағасы.,тг.
жоспар
нақты
% жосп.
жоспар
нақты
% жосп
жоспар
нақты
% жосп
жұмсақ. меб.
773520
773520
100
44
44
100
17580
17580
100
Ұ.б.жиһ.
577150
577150
100
35
34
97
16490
16975
103
Комп. стол
153000
175555
115
45
50
111
3400
3550
104
Барлығы
1503670
1526225
101,5
124
128
103
АҚ ... ... ... ... ... өнім ... ... түскен түсімнің ауытқуына факторлық талдау жүргізілді және оның нәтижелері 23- кестеде көрініс тапты.
Кесте 23.2012 ... ... ... ... ... өнім ... ... түсімнің ауытқуына факторлық талдау
Өнім түрлері
Сату бағасы-ның жоспар бойын-ша және нақты мәліметі ... ... ... ... ... және нақты мәліметі бойын-ша айырма-шылығы
Жоспар бойынша сату бағасы тг.
Нақты сауда көлемі дана.
Түсімнің ауытқуы тг.
Баған-ың ... ... ... ... мебель
0
0
17580
44
0
0
0
Ұ.б.жихазы
+485
-1
16490
34
0
+16490
-16490
Комп. стол
+150
+5
3400
50
+22555
+7500
+17000
Барлығы
128
+22555
+23990
+510
АҚ мәліметтерінен
Кестедегі мәліметтер бойынша бағаның ауытқуы өзінің оң әсерін (+239900 тг.) тигізгенін ... ... Ол ... ... ... мен ... столдарға байланысты, ал жұмсақ мебельдердің бағасы сол жоспарланған деңгейде қалған.
Жалпы көлемнің ауытқуы оң (+5100 тг.) ... ие, ... әр өнім ... бойынша айтатын болсақ, жұмсақ мебельдер бойынша ауытқу болмаған. Ал ұйықтайтын бөлме ... ... ... ... ... (-164900 тг.) ие, ал компьютерлік столдар бойынша ауытқу ... ... ... ... өнім ... баға ... тиімді деп айтуға болады.
Жұмсақ мебельдер бойынша жоспарланған сауда көлемі мен бағасы нақты орындалғанымен сәйкес келеді.
Компьютерлік столдар бойынша сатудан ... ... ... ... асып ... бұл ... баға мен сату ... өсуімен байланысты. Бұл жерде айта кететін нәрсе столдар тапсырыс бойынша жасалған, ал тапсырыс бойынша жасалған ... оның ... ... ... ... сәл ғана өсуі ... кері әсерін тигізе қойған жоқ. Өйткені мебельдер нарығында өнімнің бұл түріне сұраныстың өсу тенденциясы байқалады.
Ұйықтайтын бөлме ... сату ... ... ... 4850 ... ... ... сату көлемінің 10(310-300)данаға төмендеуіне алып келді. Сөйте отыра түсім мөлшері жоспарланған межеден (577150)тг. шықты. Бұл өнім ... ... ... жоспармен салыстырғанда өскені анық, өйткені сату көлемінің төмендеуі пропорционалды түрде өткізудің өзіндік ... ... алып ... ... ... келесі нысаны ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп. Бұл бюджеттің жоспар-нақты 24 кестеде келтірілген.
Кестеде ... ... ... ... ... кәсіпорынның ақша қаражаттары қозғалысы бюджетінде дефицит, яғни ақшалай шығыстардың ақшалай ... асып ... (- ... орын ... ... ... жасауға болады. Бірақ кәсіпорын несие алған жоқ, ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттары болды.
Ақшалай түсімдердің негізгісі жоспар бойынша өнімді сатудан түскен түсім. Ол - 1526225 тг.
Іс жүзінде кәсіпорынның ... ... ... ... ... 22555 тг. ... асып түсті. Ол әрине сатудан түскен түсімнің өсуімен байланысты. Өнімнің өзіндік құнының өсуі есебінен келесідей баптар бойынша ... ... ... ... пен ... үшін ... төлем (748393,5-745393,5) 3000теңгеге, негізгі жұмысшыларға төленген еңбек ақы 3000 (114514 ... ... ... ... ... жалпы шарушылық шығындар 3563,4 (213683,5-210120,1)теңгеге өсті.
Кесте 24.АҚ-ның 2012ж І тоқсандағы ақша қаражаттары қозғалысы есебі
Бюджет баптары
Сомасы, тг..
Жоспар
Нақты ... ... ... ... ақша қаражаттарының қалдығы
808452,6
808452,6
2. Ақшалай түсімдер:
2.1.Сатудан түскен түсім
1503670
1503670
1526225
1526225
Кесте 24 ... ... ... сатып алу
3.2.еңбек ақы шығындары
3.3.Коммерциялық шығындар
3.4.Басқару шығындары
3.4.Жалпыөндіріс.шығындар
3.5. Салықтық төлемдер
3.6. Дивидендтер
3.6. Инвестициялар
1958559,56
745393,5
111514
115599,1
203625,25
210120,1
29115,2
10692,414
532500
1971369
748393,5
114514
115599,1
203625,25
213683,5
32360,95
10692,414
532500
+22555
+3000
+3000
0
0
+3563,4
+3245,75
4. ақша түсімдері мен шығыстарының ... ... ... ақша қаражаттары қалдығы
353563
363308
АҚ мәліметтерінен
Талданған мәліметтерден көретініміз инвестициялық бюджет толығымен орындалған. Жоспармен салыстырғанда ақшалай түсімдер мен ... ... ... қарамастан кәсіпорын ақшалай түсімдер мен шығыстардың теңгерімділігін сақтай алды, және жалпы алғанда бюджеттік кезеңде ақша қалдықтарының оң нәтижесіне қол жеткізді, оның ... ... ... ... ... ... ... нәтижесі кәсіпорынның дұрыс дамып келе жатқанын көрсетті. Өнім рентабельді. Кәсіпорынның жағымсыз жағдайы туралы айтатын еш нәрсе жоқ.
Бұл тарауда ... ... ... ... ... ... қарастырылды. Ол мебель жасау кезінде жаңа заманауи материалдарды қолдану, үлгілердің дизайны мен конструкциясын модернизациялау арқылы ... ... ... ... бағытталған. Сонымен қатар тапсырыс бойынша мебель дайындайтын ... салу ... ... ... ... ... ... қойылған. Бұл басқа кәсіпорындардың алдында өзіндік артықшылықтар береді.
Қорытынды
Дилом жұмысының соңында келесі ... ... ... бюджеттеу - кәсіпорынның іс-әрекетінің жоспарын сипаттайтын құжат болып табылады.
Бюджеттеу кәсіпорындарға қызмет барысында ... ... ... ... алуға, күшті және әлсіз жақтарын, мүмкіндіктері мен қаупін анықтауға, содан тиімді бағыт таңдап, ... әрі ... ... және ... ... ... ... кәсіпорынның қызметін басқару құралы болып табылады, бизнес-идеяны жүзеге асыруға қажетті ресурстардың көзін аннықтау қажет.
Бұл диплом ... ... ... бір жағынан, екінші жағынан басқарушылық технологиясы ретінде қарастырылды. Бюджеттеу мен басқарушылық есеп біздің отандық ... үшін ... ...
Бұл жұмыстың бірінші тарауында бюджеттендіру дегеніміз не деген сұраққа жауап беріп, және бюджеттеу ... ... үш ... ... ...
1. ... технологиясы, оған қаржылық жоспарлау құралы кіреді. (түрлер, бюджет форматы, мақсатты көрсеткіштер жүйесі және ... ... ... ... бюджетті шоғырландыру тәртібі және міндетті белгілеу т.б.
2. Компанияның қаржылық құрылымын қамтитын бюджеттендіруді ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... бөлімше құрылымы немесе кәсіпорын, компания бизнесі) бюджеттік регламент және бюджеттік бақылау ... ... құру ... оны ұсыну, келісімі мен бекітілуі, келесі реттелу тәртібі, жиналу мен бюджеттің орындалу жайлы мәліметтерді өңдеу), бюджеттендіру процесі аппаратындағы ... бөлу ... ... түрлі деңгей мен өзара атқарым міндеттері) ішкі нормативті құжаттар жүйесі.
3. Қаржылық есеп ... ... ... ... ... ғана мемс (талдау жасау, кәсіпорынның қаржылық жағдайының түрлі нұсқаларына және оның жеке ... ... есеп ... кез кедген уақытта алдын ала бекітілген толық басқару ісі жайлы ... ... ... ... ... ... жедел ақпарат алу, сонымен бірге кәсіпорын мен оның әрбір бөлімше құрылымындағы істеліп жатқан істер жайлы, заңды тұлға ... ... ... ... ... ... кемістіктер) ақпарат қарастырылады.[22]
Бұл жұмыста бюджеттеудің негізгі үш қайнар көзі қарастырылды:
:: бюджеттеу методологиясы;
::барлық ... ... ... ... ... ... мен ... негізделген корпоративтік мәліметтер базасын қалыптастыру;
:: құпиялылық қағидасын қатаң түрде сақтау.
Кәсіпорындағы бюджеттеудің бағыты және бюджет түрлері. Бюджеттер операциондық және ... ... ... ... қатар бюджеттер статикалық және құбылмалы болып та ... ... ... бюжеттеуді екі түрлі қырынан қарастырдық, яғни бір жағынан бюджеттеу үдеріс ретінде қарастырылса, екінші жағынан басқару технологиясы ретінде қарастырылды. ... - бұл ... ... ... барлық деңгейдегі бизнестен алынған шығыстар мен кірістерді бақылау және есепке алу технологиясы. Бұл өз ... ... және ... қаржылық көрсеткіштерді талдауға мүмкіндік береді.
Бұл тарауда сонымен қатар әр ... ... ... қалыптастырудың бюджеттік үдерісіне қатысушыларының өзрара қарым қатынасының схемасы жасалды.
Үшінші тарауда кәсіпорындағы бюджеттеу үдерісін ұйымдастыруды және бюджеттеуді автоматтандыру туралы ... ... ... ... ... енгізудің мәселелері және оларды шешуге байланысты ұсыныстар қарастырылды.
Автоматтандырудың ... өте ... ... ХХІ ... ... ... көптігі және олардың жылдамдығының сондай жоғарылығы оларды өңдеуге тек компьютер болған жағдайда ғана төтеп беруге ... Ал ... ... бойынша ақпараттардан дер кезінде құлағдар болу үшін өте икемді ақпараттық жүйе ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарын толық бақылап отыру үшін бюджеттеуді және басқарушылық есепті енгізулері керек. Осы процесстің ... ... ... ресурстарын басқаруға және тиімді пайдалана отырып, мүмкіндігінше көп пайда табуға болады.
Инвестор бюджеттеу негізінде салымдардың тиімділік көрсеткіштерін көре ... ... ... ... ... ... жоғалтулар мөлшері болжанған, олардың мөлшері кәсіпорынның тұрақты қызметіне әсері өте төмен.
Диплом ... ... ... ... ... ... негізгі кемшіліктерді шешу бойынша ұсыныстар беру болып табылады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
* Ермекбаева Б.Ж., . ... Б.Қ. ... ... / Оқу ... - ... Қазақ университеті, 2007.
* Көпешова Б.Қ. Корпорациялар қаржысы / Оқу ... - ... ... ... ... ... С., ... А.Ж. Корпоративтік қаржы / Оқуқұралы. - Алматы: Қазақ университеті, 2009.
* Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиев Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық ... ... оқу ... ... - ... 2001
* ... және қаржылық есеп беру туралы заң Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы бойынша 24.06.04ж. № 298-11 ... ... И. .// ... ... - 2005. - ... ... А.В., Анализ и управление финансовой устойчивостью ... ... Изд. ... 2005 г.
* Радостовец В.К. Финансовый и управленческий учет на предприятии. - ... НАК , 2004 ... ... К.К., ... С.Р. ... финансы. - Алматы: Алматинская академия экономики и статистики, 2004.
* Шеремет А.Д. . - Москва, Инфра-М, 2006.
* Бараненкова С.А. ... ... ... Финансы и статистика, 2005 г.
* Ефимова О.В., Финансовый анализ. Москва. Изд.Бухучет, 2005г.
* Румянцева Е.Е .-Москва, Инфра-М, ... ... В.В. . - ... Финансы и статистика, 2006.
* Ковалев В.В. . - Москва, Финансы и статистика, 2006.
* ... ... Под. ред. ... Е.С. - М.: ... ... Попова М. .// Финансовый директор.-2005. -№3.
* Савицкая Г.В. . - Москва, Инфра-М, 2006.
* ... ... ... Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы, 2011 жыл.
* Мукушев А.Б. Бизнес - жоспарды құрастыру кезiндегi кездесетiн ... // ... ... ой - ... ... = ... ... мысли в Казахстане: Халықаралық ғыл.-практ. конф. материалдары = Материалы междунар. науч.-практ. конф. (19-20 окт. 2006 г.).- Алматы: Экономика, 2006.- 2-бөлiм.- 279-284 ... АҚ 2010 - 2014 ... ... даму ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Салықтар елдің орнықты экономикалық дамуын қамтамасыз ету факторы ретінде66 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Бюджет жүйесі туралы ақпарат27 бет
Салықтардың экономикалық-қаржылық негіздері, даму жолдары30 бет
Аудармадағы лексикалық трансформациялық үлгісі19 бет
Жергілікті бюджеттің кірістері мен шығыстары23 бет
Жергілікті қаржы, бюджетінің кірістері мен шығыстарының мәні мен маңызы23 бет
Ирак бюджет жүйесі9 бет
Кәсіби қазақ тілінің маңызы мен міндеттері5 бет
Мемлекеттік бюджет және бюджет жүйесі23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь