Төменгі сатыдағы жануарлар

Келесі тақырыпта моллюскалар тобының өкілдері-бауыраяқтылармен екі жармалылар. Ғылым және білім министрлігі бағдарламасы бауыраяқтылармен таныстыру барысында үлкен прудовикті мысалға келтірді. Қазақстан жерінде кездесетін дала ұлуы мен шырышты ұлу құрылымы талқыланды. Моллюска-лардың бұл түрлері мақтаға, жоңышқаға, бақша және басқа ауыл шаруашылық өсімдіктеріне зиян, сондықтан оқушылардыөмір сүруімен, құрлымымен танысуы тек танымдық ғана емес сонымен қатыр тәжірибелік маңызы зор. Оқушылар моллюскалардың ішкі құрылысының ерекшеліктерін танып өолармен күресу жолдарын біледі.
Екі жармалы тобымен танысу барысында, Қазақстан Республикасы аумағындағы көлдері мен ағысы жәй өзендерінде кездесетін тіссіздер мысалға алынады.
Осы моллюскаларды оқу кеінде, шығу тегі бір екендігін және орналасу өзгешелігін анықтау мақсатында басқа түрлері мен салыстырылады. Буынаяқ-тылартобынаоның түрлері өте көп. Бағдарлама оның мына үш тобын оқуды ұсынады.
Шаян тәрізділер, өрмекші тәрізділер және шыбын-шіркейлер. Шаян тәрізділерді оқу кезінде. Қазақстанның су қоймалары мен өзендерінде кездесетін өзен шаян мысалға алынды. Оның ішкі және сыртқы құрылысы талқыланды. Сонымен қатар кәсіпшілік маңызы бар басқа да ірі және ұсақ шаян тәріздлерге де түсініктеме беріледі.
Зоология курсында, Қазақстанның балық шаруашылығында жем ретінде кеңінен қолданылатын ұсақ шаян мен циклопака тоқталып өткен жөн.
Ғылым және Білім беру Министрлігінің бағдарламасы, өрмекші тәріздес-терге тоқталғанда өрмекші –ала бүйі мысалға алынуды ұсынды. Дегенмен ,өрмекші-ала бүйі Қазақстан аумағында көп кездеспейді, бізде кездесетін тұрлері: шаян, қарақұрт және бүйі. Бұл шаян тәріздестер Қазақстан территор-иясында көп кездеседі, сондықтан оларды көптеген оқушылар біледі. Бұл шаян тәріздестердің уы аңдарға, адамдарға өте қауіпті, сондықтан да бұлар жайлы оқушылардың білуі өте қажет. Әсіресе шаян тәріздестер шаққан алғашқы сәтте көмек көрсете білу өте маңызды. Бұл типтерга кенелер тобы да қажет. Республикамыз аумағында қайталама сүзек ауруын қоздырушы кене және қотыр кенесі кездеседі. Бұл кенелер мен жануарларда кездесуі мүмкін. орта Азия жануарлар дүниесінде кездесетін, өсімдіктер шырынымен қоректенетін өрмекшелі кене арам шөптерден ауыл шаруашылық өсімдіктеріне өтіп, оларды зақымдайды. Кенелер Қазақстан аумағында көп кездесетіндіктен және паразиттік түрде өмір сүретіндіктен зоология курсында оқытылуы тиіс.
Бағдарлама шыбын-шіркейлер тобымен, мамыр қнңызының сыртқы және ішкі құрылысымен бастауды ұсынады. Біздің көз қарасымыз бойынша, республиканың барлық аймағында кездесетін наурыз қоңызын мысалға алған дұрыс. Наурыз қоңызын оқу кезінде оқушыларға оның ортасын көрсетіп, ауыл шаруашылық және сәндік өсімдіктерінің жауы ретінде таныстыру мүмкіндігі көп. Сонымен қатар наурыс қоңызын мысалға алу арқылы оның дамуын, көбеюін қадағалап, метаморфиза құбылысын байқауға болады.
        
        Төменгі сатыдағы жануарлар
Келесі тақырыпта моллюскалар тобының өкілдері-бауыраяқтылармен екі жармалылар. Ғылым және білім министрлігі бағдарламасы ... ... ... үлкен прудовикті мысалға келтірді. Қазақстан жерінде кездесетін дала ұлуы мен шырышты ұлу құрылымы талқыланды. Моллюска-лардың бұл түрлері мақтаға, жоңышқаға, бақша және ... ауыл ... ... ... ... ... ... құрлымымен танысуы тек танымдық ғана емес сонымен қатыр тәжірибелік маңызы зор. Оқушылар моллюскалардың ішкі ... ... ... ... күресу жолдарын біледі.
Екі жармалы тобымен танысу барысында, Қазақстан Республикасы аумағындағы көлдері мен ... жәй ... ... тіссіздер мысалға алынады.
Осы моллюскаларды оқу кеінде, шығу тегі бір екендігін және ... ... ... мақсатында басқа түрлері мен салыстырылады. Буынаяқ-тылартобынаоның түрлері өте көп. ... оның мына үш ... ... ұсынады.
Шаян тәрізділер, өрмекші тәрізділер және шыбын-шіркейлер. Шаян тәрізділерді оқу кезінде. Қазақстанның су қоймалары мен өзендерінде кездесетін өзен шаян ... ... Оның ішкі және ... ... талқыланды. Сонымен қатар кәсіпшілік маңызы бар басқа да ірі және ұсақ шаян ... де ... ... ... курсында, Қазақстанның балық шаруашылығында жем ретінде кеңінен қолданылатын ұсақ шаян мен циклопака тоқталып өткен жөн.
Ғылым және Білім беру ... ... ... ... ... ... - ала бүйі ... алынуды ұсынды. Дегенмен ,өрмекші-ала бүйі Қазақстан аумағында көп ... ... ... ... ... ... және ... Бұл шаян тәріздестер Қазақстан территор-иясында көп кездеседі, ... ... ... ... ... Бұл шаян ... уы ... адамдарға өте қауіпті, сондықтан да бұлар жайлы оқушылардың білуі өте қажет. Әсіресе шаян тәріздестер шаққан алғашқы сәтте көмек ... білу өте ... Бұл ... ... тобы да ... ... аумағында қайталама сүзек ауруын қоздырушы кене және қотыр кенесі кездеседі. Бұл кенелер мен жануарларда кездесуі мүмкін. орта Азия ... ... ... ... ... ... өрмекшелі кене арам шөптерден ауыл шаруашылық өсімдіктеріне өтіп, оларды зақымдайды. Кенелер Қазақстан ... көп ... және ... ... өмір сүретіндіктен зоология курсында оқытылуы тиіс.
Бағдарлама шыбын-шіркейлер тобымен, мамыр қнңызының сыртқы және ішкі құрылысымен бастауды ұсынады. Біздің көз қарасымыз ... ... ... аймағында кездесетін наурыз қоңызын мысалға алған дұрыс. Наурыз қоңызын оқу кезінде ... оның ... ... ауыл ... және ... өсімдіктерінің жауы ретінде таныстыру мүмкіндігі көп. Сонымен қатар наурыс қоңызын мысалға алу арқылы оның дамуын, ... ... ... ... ... ...
Қазақстан Республикасы аймағында кездесетін, тік қанаттылар отрядының өкілдері оазистік прусин немесе итальяның шегіртке ... бері ... зиян кесі ... табылады. Тірі қанаттылар мен танысу барысында, олардың толық емес метаморфозасы арқылы дамуын көрсетіп, олардың ауыл шаруашылық химиясы ... мен ... ... тоқталып өткен дұрыс.
Біздің Республикамыздың табиғат аясында кездесетін өсімдіктер биті (тля), тең қанатталар отрыдына ... ... ... ... ... алма битін сүйектілерде (шабдалыда) - шабдалы ... ал ... ... биті ... Бұл ... сортын шақпа ауыз аппараты, яғни тұмсығы арқылы ... ... ... ... ... өсімдіктерге зиян келтіреді. Биттер қанатты және қанатсыз болып ... ... ... ... ... ... өсімдіктерге ауысады. Бит биологиясының білудің ауыл шаруашылық өсімдіктеріне зиян келтіруші биттермен күрес жүргізуде ... зор ... ... ... қос ... оқу ... өлкетану материалдары кеңінен қолданылады. Жарғынаттылар өкілі балды аралар мен құмырсқалар республикамыздың ... ... ... ... ... оқушылар қызығушылығын арттырады.
Омыртқалаларды оқу, балықтар тобы (класын) талқылаудан ... ТМД ... орта ... ... ... рет ала бұғасымен танысады. Бұл мысал арқылы балық организімінің морфологиясы анатомиясы және басқа ... ... ... рефлексі оқытылады.
Өзен алабұғасы Қазақстан Республикасында кездеспейтіндіктен, оқушыларға балықтың бқл түрі таныс емес. Республика өзендері мен көлдерінде, су қоймаларында әртүрлі ... ... ... ... мен туқыға бай. Бұл балықтарды еліміздің мектептеріндегі оқушылар жақсы білетіндіктен, ... ... ... ... бастау қажет. Сонымен қатар жергілікті мысалды қолдануда, қоршаған ... ... ... ... ... әр ... балықтарды көрсетуге болады. Бұл балықтар көл, су қоймалары, ... ... ... ... ... ... тау өзендері балықтары (мартнка) және су түбіндегі ... ... ... және ... ... түрлері мен танысуда теңіз, ағын су және тұщы сулардағы балықтарға түсінік берілді. ... ... ... ... ... ... құрылған тоған шаруашылығы мен Қиыр Шығыстың бағалы балық түрлері бар су қоймалары жайлы айтылады. Бұл су қоймаларында кәсіпшілік ... бар ... ақ амур ... және т.б. ... ... ... және ақ амур тек қана ... ретінде қолдануға ғана қолданылмайды, сонымен қатар олар жасанды су қоймаларындағы су ... ... ... жол ... ... безгек аумағына қарсы күресте маңызды рөль атқарады. Гамбузия безгек масасы личинкасымен ... оны ... ... ТМД ... ... ... ... оқуда, біздің елімізде көп кездесетін көл құрбақасы мен бақа мысал ретінде ыңғайлы объект. Қазақстан ... қос ... осы ... ғана кездеседі.
Жылы, құрғақ климат бауырымен жорғалаушылар үшін ыңғайлы, сондықтан Қазақстан далалары мен шөлейтті жерлері тау етектері ТМД ... орта ... ... ... өте көп ... ... және ... беру министрлігі ұсынған бағдарламасында, Қазақстан аумағында кездесетін бауырмен жорғалаушылар берілмеген. Сондықтан бұл тақырыптағы ... ... ... дала ... ... ... дұрыс. Сонымен қатар үлкен кесіртке-варан, аяқсыз сарықарын сияқты қызықты түрлеріне де ... өту ... ... ... эфа, дала сұр ... улы емес ... су жыланын, қара шұбар жыланын мысалға алу ұсынылады. Оқушыларға ... ... ... улы ... ... ... ... мақсатындағы жұмыстары жайлы айтылады.
Құстардың сыртқы құрылысымен танысу кезінде Қазақстан елді-мекендерінде кішкене кептер мысал ретінде алынады. Бұл ... ... ... соңы мен наурыз айының басынан бастап ұя салып, жұмыртқа басын шығарып балапандарын қоректендіреді. Бұл құбылыстарды әр ... ... ... бар. ... ... көп жағдайларда үлкен тұрғын үй балкондарына ұя салады және арнайы жасалынған жәшікшелер олар үшін өте ыңғайлы ... Бұл құс ... ... ... тамаша мысал және балапан басып шығарушы бөдене, тау куры /кеклик/ және фазан ... ... ... ... ... және құр ... ... бар құстар және құстар оқушыларға жақсы таныс.
Жыл құстарын өткен кезде, кесіреткеге қарсы күресте маңызы бар, ... ... ... т.б. ... ... ... ... бау-бақшалармен мақталықтарға тигізетін пайдасы бар құстар және оларды қорғау жайлы айту өте маңызды. Сонымен ... ... ... проблеманы шешу үшін оқушылар не істеу қажет екендігіне де көңіл бөлінеді.
Оқушыларға соңғы жылдары Үнді ... ... ... ... алуға болады және дибергенция құбылысы түсіндіріледі.
Үй құстарымен танысу барысында оларды ыстық климат жағдайында ұстау ерекшелігі және еліміздегі құс ... ... ... Сүтқоректілер тобы өкілдерінің құрылымымен, физиологиялық функцияларымен танысу барысында ТМД елдері орта белдеуінің жануарлар әлемі мүлде өзгеше ... ... ... көңіл бөлінеді.
Насекомқоректі жануарлар отрядының салпан құлақ түрі кірпі, европалық түріне ... ... ... ... және ол ... ыстық климатқа тез бейімделіп ауылшаруашылық эиянкестер личинкаларымен, моллюскаларымен, ұсақ ... ... ... ... ... ... ... оқуда жарғанат және жирен вечерница мысал ... ... ... зиян ... көп ... ... ... келтіреді.
Кеміргіштер отряды шөл, шөлейт және оазистерге бейімделген әр түрлі өкілдерге бай. ... ... ... ... әртүрлі кеміргіштер болады: қосаяқ, құмтышқан, саршұнақ, жайра т.б. Бұл кеміргіштер ауылшаруашылық өсімдіктері зиян келтіреді, кей түрлері (тышқан, саршұнақ, атжалман) ... ауру ... ... ... ... ... кездесетін құм қоян сәндік өсімдіктер плантациясына едәуір зиян келтіреді. Құм қоян ыстық климатқа бейімделген, жүні сұрғылт, артқы аяқтары ұзын, сақ ... ... ... ... ... қоршаған ортаға бейімделген ерекшеліктері бар.
Мысық тұқымдасына тоқталу кезінде, биік тауларды ... ... де ... тау ... шөлейт жерлерде кездесетін, құм паранасына түсінік берілді.
Жергілікті жануарлар әлемінің өкілдер төбет тұмсықтары шөл қасқыры, шие бөрі және ... ... ... қағанқа түлкісі жайлы айтылады. Тау етектерінде, арша, жеміс, жаңғақ ормандарында кездесетін ақтырнақты аю, тұқымдасы Сібір аюына қарағанда кішкене болып ... аша ... ... ... ... ... джейран және әдемі де шапшаң жабайы елік жайлы ... ... өту ... ... ... бұранда мүйізді және орта азиялық арқарлар жайлы мәлімдеу оқушылар қызығушылығын арттырады.
Жергілікті қаракөл, қазақы ... мен ірі қара мал ... ... бөлу ... ... ... ... жататын, үй жануарлары есек пен ат шөл жерлерге, және оның аз ... ... ... ... шаруашылығында көп пайдаланылады.
Біздің Республикамызда, ұзақ уақыт бойы сусыз, ... жүре ... ... көлік-арба транспорты ретінде қолданылады. Оның арқасындағы өркеші, шөлейт жердегі өмірге бейімделген, май қоры болып табылады.
... өту ... ... ... ... ... мекендейтін андатра жайлы айтып өтуі қажет. Қазіргі кезде андатра кәсіпшілігі елімізге көп ... ... ... ... ... ... ... және өзінің қорықтары бар. Қара бурыл түлкі мен қара ... ... аң ... ... құрылған.
тақырыбын өту барысында, оқушылар жер бетіндегі жануарларын көп алуан түрлерімен, әсіресе ТМД елдері жануарлар әлімімен ... ... ... аумағында мекендейтін жануарлар жайлы жиналған мәліметтерді, басқа аумақ жануарлар түрлерімен, өмір сүру ... ... ... ... ... оқу ... болу үшін әртүрлі көрнекті құралдар қолдану қажет. Көрнекті құрал ретінде ұсақ түрі жануарлар, ... ... ... мен ... ... ... ... табиғи объектілерді және үлгі-мұляждар, қабырға суреттері, сызбалар мен таблицалар сияқты жасанды түрлері қолданылады.
Табиғи объектілер ... ... ... жағдайда оқушының өзіндік жұмысын орындауы үшін оларды тарату материалдары ретінде қолданылады.
Қазақстан мектептерінде, Ғылым және ... беру ... ... тану ... ... ... құралдармен қатар жергілікті өлке тану материалдары кеңінен қолданылады.
Ендігі ретте биология оқытушысына, өлке тану материалдары мен ... ... ... ... ... бағдарламадағы тақырытардың әр сабақтарына әдістемелік өндірулер беріледі.
Зоология - жануарлар ... ... оның даму ... ... ... мазмұнымен таныстыру және оның шығу мен даму адамның қажеттілігіне байланысты екендігін көрсету. Өсімдіктер мен жануарлар ... ... ... мен ... ... ... Табиға құралдар. Тірі табиғат мүйісінен тірі балықтар мен басқа жануарлар. Суретпен бейнелеген құралдар. Құрттар, моллюскалар, насекомдар, балықтар, бауырмен ... сүт ... ... ... ... ... ... сабақты оқушылардан: қандай биологиялық пәнді оқып бітірдіңдер? Ботаника ғылымы нені зерттейді?-деп сыныпқп сұрақ ... ... ... осы сабақтан бастап зоологияны оқып үйренетін-дерің айтады. Мұғалім тақтаға деген сөзді жазды да, оның қазақ тіліндегі мәнін (жануарлар ... ... ... мен жануарлардың арасындағы ұқсастықтар мен айырмашылықтар жайындағы әңгіме. Мұғалім оқушылардан жануарлардүниесінен өздеріне ... ... ... ... ... оқушылардың көпшілігі сүт қоректілер өкілдерін атайды.
Кезекшілер мұғалімнің сұрауы бойынша кутты, молюсканы, ... ... жэне ... да ... ... ... ... Мұғалім тек денесін түк басқан, төрт аяқты аңдар ғана ... ... да, улу да, ... да, ... да, ... да т.б. ... деп ... түсіндіреді.
Бұдан кейін мұғалым оқушыларға осы алуан түрлі организмдердің арасында қандай ... ... және не ... ... ... жануарларда жатқызатынын, жаңа ғана оқып өткен өсімдік организімдерінен бұлардың қандай айырмасы бар екенін ойлауды ұсынады.
Қойылған сұраққа жауап беру үшін ... ең ... ... мен ... тірі организімдерге жататындықтарын естеріне түсірулері керек. Демек, өсімдіктер мен жануарлардың қандай белгілері жалпы ортақ екендігін таба білу қажет.
Оқушылар өсімдіктиерге де, ... да ... ... ... да, олардың мұғалім тақтаға: қоректену, тыныс алу, өсу, көбею клетка құрылысы деп жазады.
Одан кейін мұғалім оқушылардан өсімдіктер мен жануарлар ... ... ... ... ... ... ... және қалай қоректенетініне, жануарлар немен және қалай қоректенетініне жауап берулерін талап ... ... ... ... айырма бар екендігі белгілі болады: жасыл өсімдіктер органикалық емес заттармен қоректенеді, олардан хлорофилдің жәрдемімен органикалық заттар түзеді. ... ... емес ... ... заттар түзе алмайды, олар дайын органикалық заттермен қоректенеді.
Мұғалім оқушылардан өсімдіктердің арасында дайын органикалық заттрмен қоректенетіндері ... ... ... ... ... мен ... ... естеріне түсіреде. Сонда мұғалім жануарлар мен саңырауқұлақтардың қоректену процесіндегі айырмашылықты анықтай түсу үшін оқушылардан: жасыл емес өсімдіктер мен жануарлар ... ... ... ... ... ... қалай қоректенеді? - деп сұрайды.
Қайтарылған сұрақтардан соң мұғалімдер жануаарлардың өсімдіктерден айырмашылығы-олардың көп жағдайда қорегін ... ... ... да және ... ... жануар денесінің ішінде болатындығында екендігіне ерекше көңіл аударады. Ас қорту былай болады: ас қорту сөлдерінің ... ... ... ... ... ал қорытылмаған қалдықтар сыртқа шығарылып тасталады.
Мұғалім оқушыларға: өсімдіктер мен жануарлардың ... ... ... ... бар? - деген сұраққа жауап беруді ұсынады.
Өсімдіктер мен жануарлардың ... ... ... әртүрлі тәсілмен қоректенуінде, -деп оқушылар өздігінен қорытынды шығарады. Одан ары өсімдіктер мен жануарлардың арасында басқа да айырмашылықтардың бар екендігі, атап ... ... ... ... ... нерв ... және сезім органдары болатыны белгілі болды.
Әңгіменің нәтижесінде мұғалім тақтаға, ал оқушылар дәптерлеріне өсімдіктер мен жануарлардың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын қоректенетін ... ... мен ... ... және айырмашылық белгілері.

Өсімдіктер
Жануарлар
Ұқсастықтары
1
Қоректенуі
Қоректенуі
2
Тыныс алуы
Тыныс алуы
3
Өсуі
Өсуі
4
Көбеюі
Көбеюі
5
Клеткалық құрылысы
Клеткалық құрылысы
Айырмашылығы
1
Органикалық емес қоректенеді. ... ... мен ... бар ... ... ... ... органикалық зат түзе алады.
* Органикалық заттар мен өсімдіктерді немесе басқа жануарларды жеп қоректенеді.
* Қозғалу органдары, нерв системасы және ... ... ... ... ... дәптеріне өсімдіктер мен жануарлар жөнінде олар біртұтас органикалық дүниені құрайтын, өзара ұқсастықтары бар бір-бірімен тығыз байланысты тірі организімдердің екі тобы ... ... ... ... мен жануарлардың арасында ұқсастықтар олардың екеуі де өте ертеде жалпы ортақ бір ата-тектен ... ... ... ... ... ... келіп шыққанда, қазіргі уақытта ол елеулі дәрежеге жеткен.
Осы айырмашылықтарына негізделе отырып, тірі ... ... - ... ал ... ... - ... жатады.
Оқушылардың оқып зерттемек болып отырған ғылымы жануарлардың құрылысын, организімдерден өтетін ... ... даму ... қарастырады.
Зоологияның шығуы мен дамуы жайында баяндау. Мұғалім зоология ... өте ... ... қажеттігіне байланысты келіп шыққанын айтады. Микроскопты ойлап шығарудың өте үлкен маңызы болғанына көңіл аударады. Зоологияның дамуына діннің ... ... ... ... атап ... ... ұқсас тұқымдастар өзінше отрядқа біріктірілді. Мысалы ит тұқымдасы, мысық тұқымдасы, аю тұқымдастары жыртқыштар отрядына ... ... ... одан да ... ... біріктіріледі. Мысалы, жартқыштар отряды, маймылдар отряды, кит тәрізділер отряды сүтқоректілер немесе аңдар класына жатады. Туыстық (ұқсас) кластар ірі топ-типтерге біріктіріледі. ... оқып ... ... мұғалім тақтаға мынадай схема сызады
29718002286000052578001905000057150022860000 Калакай көбелек ... емен ... ... ... ...
Мұғалім түрден типке қарай көтерілген сайын система топтарының арасындағы ұқсастықтар мен туыстық белгілер біртіндеп азая беретініне, ал ... арта ... ... ... аударды. Сонымен қатар жануарларды типтен бастап түрге дейін қарастырғанда ... ... ... көбейеді де айырмашылықтары азаятыны болады.
Мұғалім оқулықтың форзацындағы суреттерді пайдалана отырып, классификация дегенінің не екенін, сондай-ақ осы күнгі система ... ... ... болып табылатынын және жануарлар дүниесінің қарапайым формасынан күрделі формасына қарай тарихи дамуын ... ... ... жануарлардың әр тобының латын тілінде ғылыми аты болаты-нын баяндайды. Ғылымда латын тілі классияикациялық бірліктерді анықтау үшін халықаралық тіл ретінде қабылдаған. ... ... аты екі ... ... Мысалы:
4572001231900045720012319000 Түрі - ... ... ... ... Түрі- ... ... емен ... Түрі - ... ... атау ... өйткені бірден әрбір жануарлардың қай туысқа, қай түрге жататынын көрсетеді. Оқушылар жануарлар классификациясын оқып үйрену процесінде, өсімдіктер дүниесі ... ... ... де ... ... көп ... ... байқайды. Әр түрлі жануарлар алуан түрлі тіршілік жағдайында мекендеуге бейімделген. Мұғалім жануарлардың ... ... ... орта ... ... соншалықты, тіпті олардың басқа ортаға кез болатында жойылып кететініне, мәселен, балық ауада өліп қалса, құрлықта кез ... ... суда өліп ... ақ аюлар мен пингвиндер полярдын мәңгі мұзында тамаша тіршілік ететін ... ... мен ... тек ... ... ... ... тоқталып өтеді.
Мұғалім сыныпқа: біз көтеріп отырған жануарлар дүниесі әрдайым осындай болған ба?-деп сұрақ береді. Оқушылардың жауабынан кейін ... ... ... ... ... және Жер бетінде жануарлар дүниесі өзгеріп - дамып отыратынын баса айтады. Ғылым жануарлар дүниесінің өзгермейтіндігі туралы діни тұжырымдардың ... ... ... ... ... Мұғалім оқушылардан жануарлар классификациясының қандай маңызы бар екенін, сондай-ақ жануарлардың осы күнгі системасы нені ... ... ... клеткалы (торшалы) жануарлар.
Қарапайымдылар түрі.
Жануарлар әлемін оқу, қарапайымдылар түрімен танысудан басталады. Жануарлардың бұл тобы шығу тегі жағынан ... және ... ... ... жағынан өте қарапайым. Жануарлардың бұл түрлері, барлық организмнің қызметін орындайтын бір ғанаклеткадан тұрады. Ботаника курсы бойынша оқушыларға осы тәріздес бактериялар, ... және бір ... ... ... мен ... ... ... жағынан ұқсас болуы, органикалық дүниенің шығу тегінің бір екендігін көрсетеді. Сондықтан бір клеткалы жануарлар мен ... өмір сүру ... мен ... ... ... ... ... талдау ботаника ережелерін зоология материалдары мен қайта талқылап, оқу ... ... ... ... өту ... бір ... жануарларға ғана тән ерекшеліктерге (дайын органикалық заттармен қоректеу қозғалу, құрылым күрделілігі) баса мән беру керек. Өйткені оқушылар бір ... ... мен ... бір - ... ... ... ... қатар қарапайым жануарлар, қарапайым өсімдіктер тәрізді планетамыздың алғашқы организімдерінің бірі: Бұл тақырыпты оқыған кезде жануарлар әлемінің, сонымен бірге бүкіл органикалық ... ... ... ... ... ... әр жерде жағдайларда кездесетін түрлерге бай. Бұлардың кейбіреулері адам жоғарғы топ ... ... ... ... ... және жеке гигиенаның алатын орнына тоқталып өту қажет.
Безгек паразиті секілді қарапайымдаларға түсінік беру барысында республикамыздағы безгекке ... ... ... ... айтылады.
Нозема споровигімен жүйелі түрде жұмыс жүргізетін отандық жібек шаруашылығымен айналысатын мамандар ғана таныс. Ал ... ... ... т.б. ... ... бұл ... ... жібек шаруашылығына едаәуір шығын келтіреді. Бұл тақырыпты талдауға 5 сағат бөлінген. І және 5 сабақ тақырыптарына методикалық өндірулер ... ... ... ... ... ... ... қарапайымдылар құрылысымен салыстырады. (№5 сызба көрсетіледі). Осындай сұрақ қойылады. Безгек паразиті адам ... ... ... ... Маса шағуы арқылы.
Оқытушы мұндай масаның сау адамды қалай ... ... айту ... ... беруші оқушының ой-өрісін арттырады (қарапайымжәне базгек масасы ... ... ... ... ... жете ... ... үстелге безгек масасының ылғалды препараты таратылып, оның суретін салып алу тапсырылды. ... ... ... істеп болғаннан соң, оқытушы келесі елдеріндегі безгек ауруымен ... ... ... ... бұл ... жайлы не білетіндігін анықтау мақсатында, сұрақ қойылады. Ұлы Қазан ревалюциясына дейін және қазіргі уақытта безгекке қарсы күрес қалай ... ... ... бергеннен соң, оқытушы базгек ауруының ревалюцияға дейінгі уақытта Орта Азия ... ... және ... бұл ауру ... қалай түсіндіргендігі жайлы әңгімелейді. Бұрынғы уақытты қазіргі уақытпен салыстыра келе, үкіметтің денсаулық сақтау жолындағы үлкен жұмысына, безгекке қарсы құрылымдар жүйесіне ... ... ... ... ... оқу ... құрылуына жете көңіл бөлінеді. Безгекке қарсы күрес екі бағытта жүргізілді. а(безгек масасын жою. Батпақты ойпақ қоныстандыру); ... ... ... арқылы базгек паразитін жою. Безгек ауруымен ауру оқиғалары саны күрт кемігенін дәлелдейтін статистикалық мәліметтерді көрсету ұснылады. Әңгімелеп болғаннан соң ... мына ... қою ... қорытындылады: Безгек паразитінің және амебаның (немесе туфельканың) көбейюінің айырмашылығы неде?. Қандай шаралар қолдану ... ... ... ... Осы ... жауап бергеннен соң оқушылар нозема споровигінен танысады. Нозема бейнелеген сызба ... ... ... мен ... паразитін салыстыру ұсынылды.
Оқытушы петрина Кеңес үкіметі жалдары және оған дейін болғандығы жайлы ... ... ... ... таза ... ұқртының ұрығы алынуына байланысты, бұл ауру толық жойылды.
Мына сұрақтарға жауап беру ... ... ... ... қарапайым жануарларды паразиттер деп, қайсыларын паразит қожайындары деп атайды. Религия инфекциялық ауру таралуын қалай түсіндірді және бұл ауру ... шын ... ... неде?. Біздің республикамызда қарапайымдалармен қандай күрес жүргізілді және жүргізілуде. ... ... ... ... қарай 1-2 таңдап алыңдар)
Үй тапсырмасын орындау барысы түсіндіріледі.
Жалпақ құрттар типі.
Жалпақ құрттар типіне мыналар жатады. Түкті құрттар ақ ... ... ... ... ... ... ... сорғыш) жалпылама оқытылады. Лента құрттар класы (сиыр цепені) жабысқақ. Құрттар ішек қуыстарға қарағанда морфологиялық және анатомиялық құрылымы күрделі екі жақты ... ... ... ет анық ... ... ... және жыныстық көбею бұл типке тән құбылыс. Бұл ерекшеліктер жалпақ құрттардың органикалық дүниенің эволюциялық даму сатысындағыорнын анықтайды. Көптеген жалпақ құрттар ... ... ... ... ... өмір ... ... регенерацияда көрінетіндей, қоршаған ортаға бейімделуі қызық-ақ. Бұл тақырыпты өту барысындакүрделі биологиялық түсініктерқалыптасып, қоғамдық және жеке гигиенаны сақтау қамтылады. Біздің ... ... және ... ... ... ... қолдануға болады.
Түкті құрттар.
Жалпақ құрттарға жалпылама сипаттама беріп, бұл типтің басым ... ... ... өмір ... ... күрделігіне аса мән беру. Ақ планариді мысалға алу арқылы, оларды ішек қуыстылармен салысстыра отырып морфологиялық, ... ... ... ... 1. Ішек ... ... ... қысқаша сипаттамаберу.
2. Планаридін сыртқы сипатымен танысу. Лупамен және дәптермен өз бетінше жұмыс істеу.
3. ... ... және ішкі ... ... ... ... құрылысын суретін дәптерге салу.
5. Үй тапсырмасын түсіндіру.
Құрал-жабдықтар: 1. Планари, ... ... бұқа ... қос ... ... гүлі ... ... сызбалары.
2. Планари бейнеленген диапозитивтер.
3. Диапроектор.
4. Фиксаждалған немесе тірі планарилер.
5. Мектеп лупалары.
6. Препаровалданған инелер.
Сабақтың барысы: оқушы жаңа ... ... ... ... ... ... құрттарды ішек қуыстарымен салыстыра отырып, олардың құрылысын ... жете ... ... ... ... паразитті түрде өмір сүруі мен құрылысымен, Бұқа жабысқағын ... ала ... ... 1. Бұқа ... ... ... ... салыстырып таныстыру.
2. Жалпақ паразит құрттардың қоректену ерекшеліктері.
3. Бұқа Жабысқағының дамуы және көбеюі.
4. Оқу материалын қорыту. кинофильмін көріп, оны талқылау.
5. ... ... лупа ... ... Үй ... түсіндіру.
Құрал-жабдықтар: 1. Қабырға сызбалары: ақ планари бұқа жабысқағы, бауыр сорғышы.
2. Бұқа жабысқағының ылғалды препараты.
3. Кішкентай жабысқатың фиксаждалған препараты.
4. Мектеп ... ... ... ... бұқа ... бейнеленген сызбасын және оның ылғалды препаратын көрсету арқылы оның өмір сүру ... ... ... ... бұқа жабысқағының неге бұлай аталатындығы айтылып, планаридін сыртқы құрылыстарынан оның айырмашылықтары көрсетіледі. Ылғалды препарпт жеткіліксіз болған жағдайда, оқытушы өзі ол ... әр ... ... (өйткені препарат құртылуы мүмкін), оның басының кішкене болатындығына және соңғы, ортаңғы мөлшеріне ... ... ... бақылау барысында бас құрылысына, жабысқақтың жалпы мөлшеріне, бунақты мөлшері, дене тұрқына түсініктеме беріледі. Асқорту механизіміне тоқталғанда олардан асқорту органдары болмайтындығы және олар ... асты ... ... соратындығы жайлы айтылады. Планаридін асқорту жүйесі мен және оның қызметі еске түсіріледі. Бұқа жабысқағында неге асқорту жүйесі ... ... ... арқылы оқытушы жалпақ құрттардың дамуы мен көбеюі жайлы әңгімелейді. Бұл құрттардың жануарлар организіміне ену жолдары (ірі қара малдарға), личинкалардың пайда ... және ... ... құрт ... ... ... ... жануар бұлшық еттерінде орнығып, финозды ет арқылы адам организіміне енуі туралы айтылады. Осыдан ... ақ ... ... еске ... бұқа жабысқағының көбеюімен салыстырылады. Оқушылардың жауабынан кейін, оқытушы, басқа да жалпақ ... ... ит, ... ... үй ... кездесетін кішкене жабысқақты лупа арқылы қарауды ұсынады. Сонан соң ... ... ... ... қоғамдық және жеке гигиенаны сақтау маңыздылығына жете мән беріледі.
мына сұраққа жауап беру ... Өз ... ... ... жұғынуынан қалай сақтауға болады.
Оқу материалын қорытындылау барысында, халық денсаулығын мақсатындағы үкімет қамқорлығына аса мән беріледі (жануарлар тек ... ... ... ет ... ... ... санитарлық қызмет және т.б.). Бұл түсіндіру кезінде Қазақстан Республикасы Конституция материалдары қолданады.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Зоология сабағында жергілікті жердегі кейбір төменгі сатыдағы жануарларды оқушыларға таныстыру70 бет
Биология пәнін оқытуда жергілікті жер материалдарын пайдалану20 бет
Жануарлар әлемі5 бет
Жануарлардың морфо-физиологиялық құрылымы. Жануарлар әлемінің тектік және туыстық байланысы4 бет
Каспий теңізі. Казақстанның батыс өңірінде қалыптасқан экономикалық жөне экологиялық жағдай.4 бет
Ауыл шаруашылығында бухгалтерлік есепті ұйымдастырудың кейбір ерекшеліктері42 бет
Жалпы психология213 бет
Кәсіпкерлік түрлері және салыстырмалы талдау6 бет
Приматтар отряды2 бет
Топырақ құрамының маңызды бөлігі шірінді заттардың түзілуі7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь