Құю өндірісі

1. Кіріспе
2. Құю өндірісіндегі негізгі ұғымдар
3. Құюдың ерекше түрлері
4. Қорытынды
5. Қолданылған әдебиеттер тізімі
Құю, яғни сұйық металл қалыптастыру арқасында құйылған бұйым алу металл өңдеудің ең ежелгі тәсілдерінің бірі екені бәріне мәлім. Алғаш құймалар Анатолия, Мессопотамия және Иран аймағында біздің заманымыздан 6,5 мың жыл бұрын өндірілді деп саналады. 4-5-ші мыңжылдыққа қарай құю технологиясы Кавказға, солтүстік Африкаға және Еуропаға таралды. Атақты құюшы ғалым Б.Б.Гуляев құю қалыбы технологиясы дамуын төрт кезеңге бөледі:
1. Арнайы (примитивті) технология – пайда болуынан біздің заманымыздың ХІV ғасырына дейін (шамамен 5800 жыл). Құймалар әуелде тұма мыстан, кейін мыс қорытпаларынан, негізінде қоладан, соңғы кезде асыл металдардан жасалған.
2. Қолөнер технологиясы – ХІV ғасырдан ХІХ ғасырдың ортасына дейінгі (550 жылдай). Құю өндірісі мен металлургияның өзгерісті кезеңі. Шойын өндіруі жарыққа шықты, металл өнімдері шығару масштабы ұдайы көбейді. Құю дербес қол өнерге ауысып кетті де сериялық бола бастайды. Қолмен қалып жасау технологиясы кемеліне жетті. Кезең аяғында кокилге (металл қалыптарға) құю тәсілі қолданыла бастады.
3. Өндірістік технология – ХІХ ғасыр ортасынан ХХ ғасырдың аяғына дейін. Құймаларды шойыннан, болаттан, кез келген қорытпадан механикаландырылған өндірісте жаппай түрде ала бастады. Машинамен қалып жасаудың тәсілдері ойлап шығарылды. Металл және қабыршақты қалыптарға құюдың ерекше түрлері жүзеге асырылды. Құю өндірісінің химияландыруы арқасында қалып қоспалар үшін көп, әр алуан жасанды байланыстырғыш заттар қолдана бастады.
4. Автоматтандыру – ХХ ғасыр аяғында басталды. Автоматты қалып жасау және құю тізбектерін құрумен, ауыр жұмыстар үшін өндірістік роботтар пайдалануымен, құю өндірісінің технологиялық дайындауын ЭЕМ негізінде автоматтандыруымен сипатталады.
Алайда бүгінгі таңда құю өндірісі машина жасау зауыттарының дайындық базасының негізі бола береді. Көпшілік машина мен механизмдер дайындамаларының 50-70 %, ал машина жасаудың кейбір салаларында 90-95 % дейін құюмен алынады. Бұл зауыттар елде шығарылатын шойынның 50% және болат, түсті құймалардың 60%-ке жуығын тұтынады. Құю арқылы іс жүзінде механикалық өңдеуге қалдырылатын артық мөлшері бар кез келген күрделі дайындамалар алынады, ол бұйымдардың өзіндік құнын кемітеді.
1. Степанов Ю.А, Баландин Г.Ф, Рыбкин В.А «Технология линейного производства», Машиостроение, 1983
2. Рубцов Н.Н «Специальные виды литья» ,1955
        
        Мазмұны: 
* Кіріспе
* Құю өндірісіндегі негізгі ұғымдар
* Құюдың ерекше түрлері
* Қорытынды
* ... ... ...
1. ... яғни ... ... қалыптастыру арқасында құйылған бұйым алу металл өңдеудің ең ежелгі ... бірі ... ... ... Алғаш құймалар Анатолия, Мессопотамия және Иран аймағында біздің заманымыздан 6,5 мың жыл бұрын өндірілді деп саналады. 4-5-ші мыңжылдыққа ... құю ... ... ... ... және ... ... Атақты құюшы ғалым Б.Б.Гуляев құю қалыбы технологиясы дамуын төрт кезеңге бөледі:
* Арнайы (примитивті) технология - пайда ... ... ... ХІV ғасырына дейін (шамамен 5800 жыл). Құймалар әуелде тұма мыстан, кейін мыс қорытпаларынан, негізінде қоладан, соңғы кезде асыл металдардан жасалған.
* ... ... - ХІV ... ХІХ ... ... ... (550 ... Құю өндірісі мен металлургияның өзгерісті кезеңі. Шойын өндіруі ... ... ... ... ... масштабы ұдайы көбейді. Құю дербес қол өнерге ауысып кетті де сериялық бола ... ... ... ... технологиясы кемеліне жетті. Кезең аяғында кокилге (металл қалыптарға) құю тәсілі қолданыла ... ... ... - ХІХ ... ... ХХ ... аяғына дейін. Құймаларды шойыннан, болаттан, кез келген қорытпадан механикаландырылған өндірісте жаппай түрде ала бастады. Машинамен қалып жасаудың тәсілдері ... ... ... және ... ... құюдың ерекше түрлері жүзеге асырылды. Құю өндірісінің химияландыруы арқасында қалып қоспалар үшін көп, әр ... ... ... заттар қолдана бастады.
* Автоматтандыру - ХХ ғасыр аяғында басталды. Автоматты қалып жасау және құю ... ... ауыр ... үшін ... ... пайдалануымен, құю өндірісінің технологиялық дайындауын ЭЕМ негізінде автоматтандыруымен сипатталады.
Алайда бүгінгі таңда құю ... ... ... ... ... ... негізі бола береді. Көпшілік машина мен механизмдер дайындамаларының 50-70 %, ал машина жасаудың ... ... 90-95 % ... құюмен алынады. Бұл зауыттар елде шығарылатын шойынның 50% және ... ... ... 60%-ке ... ... Құю ... іс жүзінде механикалық өңдеуге қалдырылатын артық мөлшері бар кез келген күрделі дайындамалар алынады, ол бұйымдардың ... ... ... ... ... ... өте ... үйлесімді бұйымды дайындауға болады. Құйма бөлшектерінің бағасы басқа тәсілдермен дайындаған бөлшектермен салыстырғанда төмен болады. Қазіргі замандағы құйма өндірісі деңгейінің ... ... ... ... жоғары болуын көрсетеді. Үнемі ғылыми іздену мен құю техникасының жоғары өнері құюшыларға құю қалыптарын дайындаудың дәстүрлі тәсілдерін үздіксіз жетілдіріп ... ... ... Автоматтандыру мен химия ежелгі тәсіл - құм ... ... ... ... ... ... Үлкен қысыммен құм қалыптарды жаншитын автоматтар оларды қажет сападағы құйма бере алатындай дәл және берік етеді. Ал химия құю өндірісіне ... мен ... ... ... берді, ол тіпті оның қалыптастыру процесін жеңілдетіп жіберді. Осылармен қатар ... ... ... өмірге келуде (металл қалыптарға, жойылатын үлгілері бойынша, қысыммен және т.б.). Құйма өндірісінің әр түрлі салаларының жоғары ... ... ... алатын құймалардың беріктігі мен дәлдігі үзіліссіз жоғарылауда.
2. Негізгі ұғымдар
Құю өндірісі (немесе құю) дегеніміз - бұл құйма деп аталатын ... ... мен ... ... ... ... ... өңдеу мүмкін, бірақ қысыммен өңдеудің қажеті жоқ. Ол құю ... ... ... құю ... алынады.
Құю қалыбы деп - балқыған металл құйғанда құйма қалыптасатын жұмыс қуысын ... ... ... ... Сол ... ... - ... сыртқы беттерін қалыптастыратын қалыптың негізгі бөліктері. Қалып көбінесе үстіңгі және астыңғы екі жартықалыптан тұрады. Екі жартықалыптың жанасу жерін қалыптың ... беті ... ... ажырауы деп атайды.
Құю өзекшелері - құйманың ішкі беттерін (қуыстарын, ойықтарын) ... ... ... - ... ... бекітетін құралдар.
Тоңазытқыштар - құйманың кейбір керекті бөліктерін тез суыту үшін арналған элементтер.
Осы бар ... жеке ... ... ... ... қалыбының көп түрлері бар, олар бір реттік және көп реттік, ... және ... ... және ... ... ... Ең жиі ... бір реттік құмды дымқыл қалып қолданады. Егер оның қасиеттері жеткіліксіз болса, оны термиялық (кептіру) немесе химиялық (қатайту) жолмен ... де ... ... ... ... құм қалыбына құюдың екі негізгі түрі бар - ... құю және ... ... құю ... ... үшін көп әр түрлі заттар қажет, оларды қалыптау материалдары деп атайды. Сонымен, қалыптау материалдары дегеніміз, бұл - ... және ... мен ... ... ... бетіне күйіп жабысуына қарсы жабындар дайындау үшін қолданатын табиғи және жасанды жадығаттар жиынтығы. Олар неізгі және қосымша болып екі ... ... ... ... ... ... және ... қоспаларын дайындау үшін арналады. Бұларға толықтырғыштар мен байланыстырғыштарды жатқызады. Толықтырғыш деп қалып не өзекше қоспасының құрылымдық қаңқасын ... ... ... Ең жиі кездесетін толықтырғыш - кварц құмы. Қоспаның екінші негізгі құраушысы - ... зат - ... ... ... бір-бірімен біріктіреді. Ол қалып жасаукезінде қоспаға иілімділік қасиетін, ал сол қоспадан істелінген қалыпқа әлде ... ... ... ... ретінде балшық, шайыр т.с.с. қолданылады. Басқа қалыптау материалдары қосымша болып табылады. Бұл - құрғақ қалып дайындауға ... ... ... ... қасиеттерін жақсартатын технологиялық қосындылар, қоспаның күйіп жабысуына қарсы бояулар мен пасталар ... ... ... және т.б.
1-кесте ... ... ... ... ... ... ... өлшемдері,мм
Қабырғаларының қалыңдығы,мм
Дәлдік класы
Жарамдының шығуы,%-тен
Құймалардың минимальды үнемді орынды партиясы, данамен
1
2
3
4
5
6
7
8
Құм-балшықалыптарда (салыстыру үшін)
Кез-келген қорытпаларының құймалары
10-10000
Әр түрлі
3-тен кем ... (сұр) ... үшін 8-13 ... ... ... ... бойынша
Болат және арнаулы қорытпалардан алынған ұсақ күрделі құймалар
0,01-135
700-ге дейін
1,0
5-7 1-2
60
1000
1
2
3
4
5
6
7
8
Қабыршақ қалыптарға
Кез-келген қорытпалардан жұқа ... ... ... және ... ... ... ... түрлі
3 және одан көп
5-10 1-3
40-50
Қысыммен
Түсті қорытпалар мен болаттардан алынған құймалар
0,001-13-34-90 ст- ... ... ... ... ... ... ... денесі тәрізді құймалар
0,5-1000
6000-ға
3-200
8-13
95-ке дейін
100-1000
Керамикалық
Көбінесе сапалы қорытпалардан алынған құймалар
3000-ға дейін
2000-ға дейін
1,0
1,2
50-60
5-100
3. ... ... ... қалып қоспасынан жасалған қалыптарға құю арқылы құйма алу жолының көптеген кемшіліктері бар. Олар мыналар: қалып бір рет ... ... ... құйылған құйманың сапасы төмендеп, бүйір бетінің тазалығы нашарлайды, сондықтан ... ... үшін көп ... қалдыру керек болады және т.с.с. Осы кемшіліктерді азайту және жою мақсатымен құю өндірісінде соңғы кезде ... мына ... ... ... ... жүр: металл қалыпқа құю, қысыммен құю, орталықтан тепкіш машинамен құю, балқығыш үлгілер бойынша құю, ... ... құю ... ... ... ... жүр.
Металл қалыпқа құю. Құю өндірісінің бұл әдісінде ... ... ішкі ... түрі ... құйманың сыртқы бетінің түріне ұқсас кокаль деп аталатын, металдан жасалған қалыпқа құйылады (1-сурет). ... ... ... ... ... ... ... мен олардың құймаларынан жасалуы мүмкін. Металл қалыптар оның материалының түріне байланысты 20-дан 500 ... ... ... құюға жарайды. Бұл қалыптарға құйылған құйма үлкен жылдамдықпен суынатын ... ... ... ... ... ... ... құю әдісінің:
* Еңбек өнімділігінің жоғары болуы;
* Құйма өлшемдерінің дәлдігі жоғары болғандықтан, механикалық ... ... ... мөлшерінің аз болуы;
* Құйманың суыну жылдамдығы жоғары болғандықтан, оның ... ... ... Құю ... ... металл шығынының аз болуы: қалып, өзекше қоспалары мен оларды дайындайтын машиналарды керек етпейтіндігі;
* Қалыптың құйманың бетіне күйіп жабысуы, құйманың ... емес ... ... азаятындығы;
* Құйылған құйманың өзіндік құнының арзан болуы, құю өндірісінің тазалығын арттыруға ... ... ... артықшылықтары бар.
Металл қалыптарға құю әдісінің негізгі кемшілігіне - ... ... ... мен ... ... ... ағарып кететіндігі жатады. Бұл әдістің бірінші кемшілігін ... үшін көп ... ... құю ... ал ... кемшілігін жою үшін қалыптың ішкі бетін жылу өткізгіштік қасиеті ... отқа ... ... қаптап, сырлау керек. Отқа төзімді қаптау заттары қалыптың жылу өткізгіштігін төмендетумен қатар, оның ішкі ... ... ... ... ... металға жабысып қалудан сақтап, құйманың қалыптан бөлінуін жеңілдетеді. Қаптау материалы ретінде мырыш тотығы, сұйық шыны, ұнтақталған бор, күйе ... ... ... ... ... ... майы т.б. заттар қолданылады.
Қысыммен құю. Құю өндірісінің бұл әдісінде балқытылған, кейде шала балқытылған (температурасы ликвидус сызығынан шамалы төмен) ... ... ... (400-100 атм) ауа немесе металдан жасалған поршень арқылы металл қалыпқа құяды. Құюдың бұл әдісімен жұқа қабырғалы (1-3 мм), ... ... ... ... ... ... ... мм жазуы бар күрделі құймалар құяды. Мұндай жолмен құйылған құймалар кейде одан ары өңделмейді. Бұл ... ... мыс, ... ... және ... ... құйма құйылады.
Қысым арқылы құю машиналары металға қыым түсіру әдісіне байланысты поршеньді және компрессорлы машиналар ... ... ... Түсті металдан майда құймалар құюда қолмен жұмыс істейтін ыстық камералы поршеньді машиналар ... ... оның ... ... 4500 С-қа ... баратын металдарды құятын ыстық камералы поршеньді машинаның нобайы көрсетілген. Машинаның шойыннан жасалған астауына металл құйып, астауды қыздыру арқылы оның ... ... етіп ... ... ... қысу камерасы бар компрессорлы құю машинасының нобайы көрсетілген. Мундштук арқылы ұысу камерасына ... ... ... ... түседі. Сонан кейін шарнирлі жетектің көмегімен қысу камерасы (5) көтеріліп, мундштук қалыптың ... дәл ... Ал қысу ... екінші аузы (сопло) ауа клапанымен беттеседі. Клапан ... ... (35-50 атм ... ауа ... металл қысу камерасынан қалыпқа ұмтылады да, оны толтырады. Ауа беру тоқталған кезде, қысу камерасы төмен түседі де , ... ... ... ... соң ... ашылады да, құйылған бұйым итеріліп шығарылады. Осыдан кейін операция қайта басталады. Машинаның күндік өнімділігі - 60-500 ... ... ... ... құю. Құю ... бұл ... ... тәрізді құймалар құюда қолданылады. Орталықтан тепкіш машинаның белгілі жылдамдықпен айналатын қалыбына балқытылып құйылған ... ... ... ... ... ... қабырғасына қарай ағып құйылады, суынғанда формасы қалыптың ішкі ... ... ... ... ... Орталықтан тепкіш машинаның қалыбы металл немесе металл емес заттардан жасалады. Металдан жасалған қалыпқа құйылған шойын құйманың ... беті ... ... ... ... ... ... құймаларының ақталуын жою үшін оларды 850-9500 С температураға дейін қыздыпрып, температурасын 300-3500 С-қа дейін баяу төмендетіп, суытады. Орталықтан ... ... ... ... ... ... байланысты. Қалыптың айналу жылдамдығы аз болса, құйманың сапасы төмендейді, ал көп болса, құйманың бүйір беті жарылып, ликвация ... ... ... ... ... құю үшін ... тепкіш машинаның айналу жылдамдығын алдын ала есептеп, құю процесінде ол жылдамдықты тұрақты етіп есептейді.
Қалып осінің айналу ... ... ... ... машиналар тік, көлденең және көлбеу ості машиналар болып үш ... ... ... өндірісінде түтік, втулка, гильза сияқты құймалар көлденең ості, ал қысқа ... ... ... тіке ості ... ... ... ... құйылады.
Қалыптың жұмыс істеу уақытын және құйманың сапасын арттыру үшін машинаның қалыбы алдын ала белгілі температураға дейін қыздырылып, ... соң ... ... ... ... қалыңдығы мен құйылатын металдың қасиетіне байланысты болат құюға арналған қалыпты алдын ала 80-2700 С-қа дейін, сұр ... ... ... ... 140-3500 С - қа ... мыс ... арналған қалыпты 90-3000 С-қа дейін қыздырады. Орталықтан тепкіш машинамен құю әдісінің:
* Құйма сапасының жоғары болуы;
* Металл ... аз ... ... ... етпейтіндігі;
* Құйманың өзіндік құнын 20-10%-ға дейін арзандатуға мүмкіндік беретіндігі сияқты артықшылықтары бар.
Балқығыш үлгілер бойынша құю. ... ... ... ... яғни ... ... ... үшін балқығыш үлгілер бойынша құю әдісін қолданады. Бұл әдісті балқу температурасы төмен металдардан жасалған үлгілер бойынша қалып жасап, қыздыру арқылы ... ... ... ... ... үлгілер бойынша құйма құю үдерісі мынадай:
* болат немесе жезден жасалған ... 9000 С-қа ... ... оның ұлғаюын ескере отырып, құйманың эталонын жасау;
* балқығыш үлгілер үшін пресс ... ... ... ... ... ... құйылатын құйманың үлгісін жасау;
* жасалған үлгілерді құю жүйесіне ... ... ... ... ... блогын отқа төзімді арнаулы керамикадан жасалған (этилспликат) заттармен қаптау; блокты ... ... ... жасау;
* қалыпты 120-1500 С температураға дейін қыздырып, оның ... ... ... балқытып шығару және қалыптың ішіндегі балқығыш үлгі қалдықтарын тазарту үшін 900-9500 С-қа ... ... ... ажырату және оны тазарту сияқты кезеңдерден тұрады.
Қалыпты сұйық металмен толтыру жолы пештің ... ... ... ... ... ... ... немесе 19,6 (2-5 атм) қысым арқылы металмен толтырғанда құйманың ... ... Құю ... бұл әдісін механикалық өңдеуге келмейтін қатты металдардан дәл құйма жасау үшін ұшақ, автомобиль, турбина, турбокомпрессор, кескіш, өлшеуіш құралдарының ... ... ... Осы ... ... ... механикалық әдіспен өңделмейді, егер өңделсе, ол тек шлифтеліп, жылтыратып ... ... ... ... құю. Бұл әдіс бойынша үлгі 150-180 С ... ... ... құю ... бекітілген үлгі плитасы (1а-сурет) және қалып қоспасы ... ... ... ... ... ... құрамы 6-8 термореактивті шайырдан (смоладан), қалғаны кварц құмынан тұрады. Шанақ 1800 - қа бұрылған ... ... ... үлгінің үстіне төгіледі (1б-сурет). Үлгі плитасының және үлгінің жылуымен қалып қоспасының құрамындағы термореактивті шайыр еріп, құмның қиыршықтарын ... ... құм ... үлгі мен үлгі ... жабысып, қабат пайда болады. Пайда болған қабаттың қалыңдығы үлгі мен ... ... және ... бір ... ... ... ... 15-30 секунд болса, пайда болған қабаттың қалыңдығы 50-100 ... ... ... тағы ... ... ... қоспасы үлгіден шанаққа төгіліп, үлгіде пайда болған қабат қалады. Енді ... мен ... ... ... ... ... ажыратып алып, температурасы 400-5000С пеште 2-4 минут уақыт қыздырғанда, қалып қабаты қатайып, қатты жарты ... ... ... ... ... орналастырылған арнаулы итергіштің жәрдемімен үлгі плитадан ажыратылады. Қалыптың екінші жартысымен біріктіріледі де, опокаға салынып, опоканың бос ... ... ... ... және ... ... кейін қалыпқа металл құйылады. Құйма қатайған соң қалып бұзылып, құйма алынады. Ішкі жағында тесіктері мен ойық, дөңес ... бар ... құю үшін ... ... өзекшелер қойылады.
Құю өндірісінің бұл әдісінің арықшылықтары бар:
* ... ... ... 7-8 есе ... ... ... дәлдігі жоғары болады;
* құйманы тазартудағы шығын аз болады;
* құйманың механикалық өңдеу қорын кемітуге мүмкіндік береді;
* еңбек өнімділігі 30%-ға дейін ... ... әдіс ... ... 10-15 ... ... кейде салмағы 350 кг-ға дейін жететін құймалар құйылады.
4.Қорытынды
Қазіргі уақытта құйылмалық дайындамалар ... ... ... ... ... орны ... ... құймалар өндірісінің жалпы көлемінің 70-75$% әдеттегі құмды қалыпқа құю әдісімен, ал 25-30% ... ... ... ... ... ... құю ... арқылы қара балқытпадан кішігірім құймалар және көбіне ... ... ... жеңіл құймалар дайындалады. Осыған сәйкес құйылудың ерекше түрлері әдеттегі құмды қалыпқа құю әдісінен кем түспейтіні анық.
5.Әдебиеттер тізімі
* Степанов Ю.А, ... Г.Ф, ... В.А , ... ... ... Н.Н ,1955

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Машина жасау өнеркәсібі кешені11 бет
Минералды су өндiрiсi кәсiпорынының метрологиялық қызметi26 бет
Талап өндірісі14 бет
Қазақстан металлургиясы, қазіргі жағдайы мен жетістіктері43 бет
Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық және мәдени дамуы16 бет
Құрылыс материалдары, бұйымдары мен конструкцияларын өндіру23 бет
Құю цехы68 бет
«Алекс» ЖШС ыдысқа құю бөліміне сапа менеджмент жүйесін әзірлеу және енгізу негізінде сапаны басқару процесін жетілдіру70 бет
Адамдарға зақым алу күю және үсік шалған жағдайда көмек көрсету7 бет
Бетонды тасымалдауға және құюға арналған машиналар4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь