Ұзақ уақыт сақталған коллекциялық штамдардың деструктивті белсенділігін анықтау

КІРІСПЕ 4
1 НЕГІЗГІ БӨЛІМ 6
ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ 6
1.1 Колекциялық штаммдарды сақтау 6
1.2 Мұнай тотықтырушы микроорганизмдер және олардың мұнай көмірсутектерінің тотығуындағы рөлі 11
1.3 Мұнаймен ластанған топырақты рекультивациялау 16
1.4 Ашытқылардың морфологиясы және цитологиясы жайлы жалпы мәліметтер 19
1.5 Көмірсутек тотықтырушы ашытқылар, олардың таралуы және мұнаймен ластанған топырақтағы активтілігі 21
2 ЗЕРТТЕУ ОБЬЕКТІЛЕРІ МЕН ӘДІСТЕРІ 26
2.1 Зерттеу обьектілері 26
2.2 Зерттеу әдістері 28
3 ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ МЕН ОЛАРДЫ ТАЛҚЫЛАУ 32
3.1 Мұнай тотықтырушы бактериялардың мұнай тотықтыру белсеңділігін анықтау
32
3.2 Бактерия культураларының мұнай тотықтыру белсенділігін мазутпен ластанған топырақта анықтау
35
3.3 Ашытқы саңырауқұлақтарының таксономиялық қасиетттерін анықтау
38
3.4 Ашытқы саңырауқұлақтардың физиологиялық қасиеттерін зерттеу
39
3.5 Ашытқы саңырауқұлақтардың мұнай тотықтыру белсеңділігін анықтау
42
3.6 Ашытқы саңырауқұлақтардың мұнай дисперигирлеу және мұнайды жинау қабілетін анықтау
42
ҚОРЫТЫНДЫ 44
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 45
Мұнай және мұнай өнімдері қоршаған ортаның кең тараған ластаушылардың бірі болып есептеледі.
Жыл сайын дүние жүзінде 50 млн.тонна мұнай және мұнай өнімдері шығарылып және тасымалданып отырады. Бұл жағдайда қанша сақтық шараларын қатаң сақтағанмен де, қоршаған ортаның мұнай көмірсутектерімен ластанбай қалуы мүмкін емес. Сондықтаған да мұнай мен ластанған қоршаған ортаны қайта қалпына келтіру, бүкіл дүние жүзілік проблемаға айналып отыр.
Осыған байланысты топырақ пен су қоймаларының қалпына келу процестерін жылдамдатуға қабілетті, тазартудың физико-химиялық, әртүрлі механикалық және әсіресе микробиологиялық тәсілдерді дамытуға көп көңіл бөлінуде. Өздігінен тазартудың негізгі агенттері табиғи деструкторлар мен мұнай тотықтырушы ашытқылар болып есептеледі. Бұл таңда топырақ пен су қоймаларын мұнайдан тазартуда микробиологиялық препараттарды дамыту және пайдалануға арналған көптеген жұмыстар жасалуда. Осы биопрепараттар құрамына ашытқы саңырауқұлақтарын пайдалану биотехнологияда соңғы кездері кеңінен қолданылады.
Сондықтан мұнаймен ластанған топырақтардан ашытқы саңырауқұлақтарын бөліп алып және оларды зерттеу үлкен қызығушылық тудырып отыр.

Жұмыстың мақсаты: 4 жыл бойы вазелин майының астында сақталған мұнай тотықтырушы мұнай тотықтырушы микроорганизмдердің мұнай және мұнай өнімдерін тотықтыру және мазутпен ластанған топырақта деструктивті белсеңділігін анықтау.бөліп алынған көмірсутек тотықтырушы микроорганиздерді зерттеу.
Жұмыстың міндеті:
1. Мұнай мен мұнай өнімнің жинауға қабілетілігі бар көмірсутек тотықтырушы микроорганизмдерді және ашытқы саңырауқұлақтардың штамм – деструкторын бөліп алу.
2. Бөліпалынғанколлекциялық штаммдардың морфологиялық, дақылдық қасиеттерін зерттеу.
3. Бөлініп алынған көмірсутек тотықтырушы микроорганизмдердің морфологиялық, дақылдық қасиеттерін зерттеу арқылы идентификациялау.
1. Брюханов А.Л., НетрусовА.И. Длительное хранение строго анаэробных микроорганизмов в глицерине. М., 2006. – 205-210 с. http//www.elibrary.ru
2. Герхардт Ф. Методы общей бактериологии. Том 1. Хранение микроорганизмов.–М 2006.-412 с.
3. Приходько Н.А., Есимова А.М. Микроорганизмдер биотехнологиясы. –Алматы: Нур-Принт, 2010. – 534с.
4. Пименова М.Н., Гречушкина Н.Н., Азова Л.Г., Нетрусов А.И. Хранение микроорганизмов. Руководство к практическим занятиям по микробиологии. – М., -515 с.
5. Шлегель Г. Общая микробиология. – М., 1972. – 320 с.
6. http:www.google.ru/Хранение бактерии.
7. Шоқанов Н., Сағындыкова С., Серікбаева Ф., Микробиология, Алматы, “Арыс”,2003.
8. Р.К Андерсон ВНИИОЭНГ “Биотехнические методы ликвидации загрязнение почв нефтью и нефтепродуктами”, 1993. С.8-10
9. С.Л.Давыдова, В.И.Тагасов. “Нефть как топливный ресурс и загрязнитель окружающий среды” Учеб.пособие - М.Изд-ва РУДН,2004. С.8-11.
10. Микрозим(tm) “ПЕТРО ТРИТ” Препарат-биодеструктор нефтянного загрязнения. www.coglle.ru
11. И.С.Андреева., Е.К.Емельянова., С.Е.Олькин., И.К.Резникова., С.Н.Загребельный, В.Е.Репин.“Прикладная биохимия и микробиология”, 2007.Том 43.-№2. С.223-228.
12. .Nissen W.Milchforsch.,1930.Том 10. С.30.
13. Кирикова Н.Н. “Микробиология”,1964.Вып. 33.-№3. С.501.
14. Gatellier C “Нефтехимия”, 1963.Том 3.-№5. С.811.
15. Крючкова А.П.,Родионова Г.С., Степаненко В.Г.IX Международный конгресс по микробиологии,М, 1966. С.261.
16. Позмогова И.Н., “Прикладная биохимия и микробиология”,1965.Том 1.-№6. С.606.
17. Квасников Е.И.,Щелокова И.Ф.“Прикладная биохимия и микробиология”,1967.Том 3.-№4. С.464.
18. Takeda I., Iguchi T., Kawamura T., Horigutis., Senon S.Там же, вып. 29.-№9. С.796.
19. Lodder J., Kreder van Rij., N.J.W.The yeasts, a taxonomic study.North-Holland Rub.Co,Amsterdam,1952.
20. Kallio R.E.,Finnerty W.R., Wawzonek S., Kiimstra P.Sympos.Marine Mikrodiol.Springfield (ed),1963.Вып. 111. С.769.
21. Khan M.J.,Ali.,Hall A.N.,Robinson D.S.,Antonio van Leeuwenhoek.S.Microbiol Serol,1964.Том 30.-№4. С.417.
22. Финогенова Г.В.,Беликов В.М., Ермакова И.Т., Мунтян Л.Н.,Лидеман Л.Ф.,Корчемная И.Б.,Лозинова А.Б. “Прикладная биохимия и микробиология”,1966.Том 2.-№2. С.156.
23. Imada J., Pantskhava E., Yamada K. Agric. Biol. Chem (Japan), 1967.Вып. 31.-№2. С.245.
24. Патент США №2697062 кл. 195-3, 1954.
25. Oginos., Wano K., Tamura G., Arima K. Agric. Biol. Chem, 1965.Вып. 29.-№11. С.1009.
26. Чепиго С.В., Бойко И.Д., Гололобов А.Д., Крючкова А.Н., Воробьева Г.И., Рожкова М.И., Фишер П.Н., Покровский В.К., Коротченко Н.И. “Прикладная биохимия и микробиология”, 1967.Том 3.-№5. С.577.
27. Михалева В.В., Захарова С.Н.,IX Международный конгресс по микробиологии. Тезисы докладов, М, 1966. С.268.
28. Таусон Т.А. “Микробиология”, 1939.Том 8.-№7. С.828.
29. Розанова Е.П., Штурм Л.Д. “Микробиология” 1964.Вып. 33.-№1.С.60.
30. Медем В.М., Барменков Я.П., Назаров И.И, Шевцов Д.А., Немкова Н.С. “Химия и технология топлив и масел”, 1965.Том 4. С.31.
31. Иерусалимски Н.Д., Андреева Е. А., Гришанкова Е.Л., Головлев Е.Л., Дорохов В.В., Жукова Л.Н. “Прикладная биохимия имикробиология”, 1965.Том 1.-№2. С.163.
32. Dostalek M., Munk V, Volfova O., Pecka K. Biotechnol. Bioengng, 1968.Том 10.-№1. С.33.
33. Харатьян С.Г, Витт С.В., Романовски Ю.М., Беликов В.М. ДАН СССР, 1967.Вып. 175.-№2. С.372.
34. Патент Японии № 20667 кл. 36А12, 1965.
35. Киреева Н.А., Бакаева М. Д., Галимзянова Н.Ф. “Микология и фитопатология”2006.Том 40.-№1. С.223-247.
36. ООО “Эколайн” . www.rambler.ru
37. .Miller T. L., Johnson M. J.Biotechnol. Bioengng., 1966.Вып. 8.-№4. С.549.
38. Головлева Л.А., Головлев Е.А., и др. Роль косубстратов при микробиологическом окислении изомерных ксилолов культурой Pseudomonasaeruginosa. // Микробиология. 1977. Т.46. №1. С. 5-9.
39. Глазунова А.М., Финогенова Т.В. Активность ферментов цитратного, глиоксилатного пентозофосфатного цикла при синтезе лимонных кислот Candidalypolitica // Микробиология . 1976. Т.45. № 3. С.444-449.
40. Розанова Е.П. Ферментативный аппарат углеводородокисляющих микроорганизмов и модели механизмов соокисления углеводородов.//Успехи микробиологии.1975. № 10. С. 3-26.
41. .Ахмедов АГ., Ильин Н.П., Исмаилов Н.М., Пиковский Ю.И. Особенности деградации тяжелой нефти в светло-коричневых почвах сухих субтропиков Азербайджана. Добыча полезных ископаемых и геохимия природных экосистем. – М.: Наука, 1992. - 227 с.
42. Сидоров Д.Г., Борзенков И.А., и др. Полевой эксперимент по очистке почвы от нефтяного загрязнения с использованием углеводород- окисляющих микроорганизмов. // Прикладная биохимия и микробиология. 1997. Т.33. № 5. С. 497-502.
43. Семенов А.М., Куличевская И.С., и др. Лабораторные тесты для оптимизации интродукции в почву микроорганизмов-деструкторов нефти. // Прикладная биохимия и микробиология. 1998. Т. 34. № 5. С. 576-582.
44. .Роде А.А., Смирнов В.Н. // Почвоведение. Москва.: 1972. с. 480.
45. .Ковриго В.П., Каручева И.С., Бурлакова Л.М. Почвоведение с основами геологии. М.: 2000. с. 416.
46. .Егоров Н.С. Практикум по микробиологии. Изд-во МГУ. 1976. с. 56-124.
47. Билай В.И., Коваль Э.З. Рост грибов на углеводородах нефти. 1980 К. Нукова Думка. 520с.
48. Розанова Е.П., Кузнецов С.И. Микрофлора нефтяных месторождении. 1974М.. Наука с 875-877..
49. Корнелли Т.В., Дермичева С.Г., и др. Определение активности углеводородокисляющих бактерий с использованием н- алканов меченых тритием. // Прикладная биохимия и микробиология . 1988. Т. 24. № 2 С. 203-206.
50. Барышникова Л.И., Гриценков В.Г., и др. Биодеградация нефтепродуктов штаммами-деструкторами и их ассоциациями в жидкой среде. //Прикладная биохимия и микробиология. 2001. Т. 37 №.5 С. 542-548.
51. Петрикевич С.В., Довгун Л.М. Ультраструктура дрожжей Candidatropicalis при их выращивании на н-алканах // Микробиология. 1980. Т. 34. № 1. С. 78-81.
52. Сидоров Д.Г., Борзенков И.А., и др. Полевой эксперимент по очистке почвы от нефтяного загрязнения с использованием углеводород- окисляющих микроорганизмов. // Прикладная биохимия и микробиология. 1997. Т.33. № 5. С. 497-502.
53. Коронелли Т.В. Липиды микобактерий и родственных микроорганизмов. 1984. М.: Наука. С. 108-116.
54. Абдуразакова С.Х.., Соломов Х.Т. Пути повышение активности внеклеточной эстеразы, в - фруктофуранозидазы и протеазы внешних дрожжей.// Прикладная биохимия и микробиология. 1975. Т.11. №1. С.30-34.
55. Березин И.В., Бонарцев Г.Н.и др. Образование первичных спиртов и пальмитиновой кислоты при микробиологическом окислении гексадекана.// Прикладная биохимия и микробиология. 1975. Т.11. № 5. С. 653-656.
56. Головлева Л.А., Головлев Е.А., и др. Роль косубстратов при микробиологическом окислении изомерных ксилолов культурой Pseudomonasaeruginosa. // Микробиология. 1977. Т.46. №1. С. 5-9.
57. Глазунова А.М., Финогенова Т.В. Активность ферментов цитратного, глиоксилатного пентозофосфатного цикла при синтезе лимонных кислот Candidalypolitica // Микробиология . 1976. Т.45. № 3. С.444-449.
58. Розанова Е.П. Ферментативный аппарат углеводородокисляющих микроорганизмов и модели механизмов соокисления углеводородов.//Успехи микробиологии.1975. № 10. С. 3-26.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті

Биотехнология кафедра-
сының меңгерушісі,
б.ғ.д., профессор ... ... ... ... - мамандығы
Орындаушы
4 курс студенті __________________________ Биримжанова М.Қ
Ғылыми ... ... ... ... ... бақылаушы:
б.ғ.к..доцент ... ... ... 2012
Бітіру жұмысы 50 беттен, 60 әдебиеттер көзінен, 12 ... 9 ... ... 9 шет ел әдебиеттен тұрады.
Кілттік сөздер: ... ... ... ... саңырауқұлақтары, штамм - деструктор, мұнай, мұнай өнімдері, ... ... ... диспергирлеу, мұнайды жинау қабілеті, ластану,биопрепарат.
Жұмысының мақсаты: 4 жыл бойы вазелин майының астында сақталған мұнай тотықтырушы микроорганизмдердің ... және ... ... ... және ... ... топырақта деструктивті белсеңділігін анықтау
Бітіру жұмысының міндеті : Мұнай мен мұнай ... ... ... бар көмірсутек тотықтырушы микроорганизмдерді және ашытқы саңырауқұлақтардың штамм - ... ... алу. ... ... мен ... ... мұнайымен және мұнай өнімімен ластанған топырақты пайдаланды. Зерттеу әдістеріне дәстүрлі микробиологиялық әдіспен бөліп алынған ашытқы саңырауқулақтарын токсономиялық қасиеттерін, физиологиялық ... ... ... тотықтырушы белсенділігін анықтау әдістерін колданылды. ... ... ... ... және ... өнімдерімен ластанған топырақтан мұнай тотықтырушы микроорганизмдер мен ашытқыларын бөлініп алып ашытқы саңырауқұлақтар штаммдарының деструктивтік белсенділік қасиетін, мұнайды жинау және мұнайды ... ... ... ... ... мұнай және мұнай өнімдерімен ластанған жерлерді Bacillus sp. 105КК, Bacillus sp. 108КС, Pseudomonas sp. 24ГМ туысына жататын ... ... ... тазалау өте тиімді бағыт деп айта аламыз. Белсенді ашытқы штамдары 5 ... ... ... белсенділігі жоғары болды. Мұнайды пайдалану мөлшері 43,7 - 42,9 дейін болды. Екі штамм 5М03 және 7СКР ... ... ... ... ... суында өте жоғары болды, К- 7,3 және 5,74 тең.Белсенді ашытқы штамдарының морфологиялық - ... ... ... ... Р20СО ... - Rhodotorula sp.туысына, МСМ7, 7СА, СМ7, 7СКР штаммдарын - Trichosoron sp. туысына, 5М03 ... - ... sp. ... Ч3 ... - ... sp. ... жатқыздық.
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
4
1
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
6
ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
6
1.1
Колекциялық штаммдарды сақтау
6
1.2
Мұнай тотықтырушы микроорганизмдер және олардың мұнай көмірсутектерінің тотығуындағы рөлі
11
1.3
Мұнаймен ... ... ... морфологиясы және цитологиясы жайлы жалпы мәліметтер
19
1.5
Көмірсутек тотықтырушы ашытқылар, олардың таралуы және мұнаймен ластанған топырақтағы активтілігі
21
2
ЗЕРТТЕУ ОБЬЕКТІЛЕРІ МЕН ӘДІСТЕРІ
26
2.1
Зерттеу ... ... ... ... МЕН ОЛАРДЫ ТАЛҚЫЛАУ
32
3.1
Мұнай тотықтырушы бактериялардың мұнай тотықтыру белсеңділігін анықтау
32
3.2
Бактерия культураларының мұнай тотықтыру белсенділігін ... ... ... ... ... ... қасиетттерін анықтау
38
3.4
Ашытқы саңырауқұлақтардың физиологиялық қасиеттерін зерттеу
39
3.5
Ашытқы саңырауқұлақтардың мұнай тотықтыру белсеңділігін анықтау
42
3.6
Ашытқы саңырауқұлақтардың мұнай дисперигирлеу және мұнайды жинау қабілетін ... ... ... және ... ... қоршаған ортаның кең тараған ластаушылардың бірі болып есептеледі.
Жыл сайын дүние жүзінде 50 млн.тонна мұнай және ... ... ... және ... ... Бұл жағдайда қанша сақтық шараларын қатаң сақтағанмен де, қоршаған ортаның мұнай көмірсутектерімен ластанбай қалуы мүмкін емес. Сондықтаған да ... мен ... ... ... қайта қалпына келтіру, бүкіл дүние жүзілік проблемаға айналып отыр.
Осыған байланысты топырақ пен су қоймаларының қалпына келу ... ... ... тазартудың физико-химиялық, әртүрлі механикалық және әсіресе микробиологиялық тәсілдерді дамытуға көп көңіл бөлінуде. Өздігінен тазартудың негізгі агенттері табиғи деструкторлар мен ... ... ... ... ... Бұл ... топырақ пен су қоймаларын мұнайдан тазартуда микробиологиялық препараттарды дамыту және пайдалануға арналған көптеген жұмыстар жасалуда. Осы ... ... ... ... пайдалану биотехнологияда соңғы кездері кеңінен қолданылады.
Сондықтан мұнаймен ... ... ... саңырауқұлақтарын бөліп алып және оларды зерттеу үлкен қызығушылық тудырып отыр.
Жұмыстың мақсаты: 4 жыл бойы ... ... ... ... ... тотықтырушы мұнай тотықтырушы микроорганизмдердің мұнай және мұнай өнімдерін тотықтыру және ... ... ... ... ... анықтау.бөліп алынған көмірсутек тотықтырушы микроорганиздерді зерттеу. ... ... ... мен ... ... ... ... бар көмірсутек тотықтырушы микроорганизмдерді және ашытқы саңырауқұлақтардың штамм - ... ... алу.
* ... алынған коллекциялық штаммдардың морфологиялық, дақылдық қасиеттерін зерттеу.
* Бөлініп алынған көмірсутек тотықтырушы микроорганизмдердің морфологиялық, дақылдық қасиеттерін зерттеу арқылы идентификациялау.
Зерттеу ... мен ... ... объекті ретінде Теңіздің мұнай және мұнай өнімдерінен ... ... ... ... барысында дәстүрлі микробиологиялық әдіспен микроорганизмдер мен ащытқы саңырауқулақтарын токсономиялық ... ... ... ... мұнай тотықтыру белсенділігін анықтау әдістерін қолданылды.
Жұмыстың өзектілігі: ... және ... ... ... ... ... тотықтырушы микроорганизмдер мен ашытқыларын бөлініп алып ашытқы саңырауқұлақтар штамдарының деструктивтік белсенділік қасиетін, мұнайды жинау және мұнайды ... ... ... ... ... ... ... және мұнай өнімдерімен ластанған жерлерді Bacillus sp. 105КК, Bacillus sp. 108КС, Pseudomonas sp. 24ГМ ... ... ... ... көмегімен тазалау үлкен жетістікке қол жеткізер және өте тиімді бағыт деп айта аламыз. Белсенді ашытқы штамдары 5 Теңіз мұнайын тотықтыру ... ... ... ... ... ... 43,7 - 42,9 дейін болды. Екі штамм 5М03 және 7СКР ... ... ... Каспий Теңіз суында өте жоғары болды, К- 7,3 және 5,74 тең.Белсенді ашытқы штамдарының морфологиялық - физиологиялық қасиеттерін зерттей келе: Р20СО ... - ... ... МСМ7, 7СА, СМ7, 7СКР ... - ... sp. туысына, 5М03 штамын - Rhodosporidium sp. туысына, Ч3 штамын - Exophiliа sp. ... ... ... ... ... және мұнай өнімдері топыраққа түскенде экологиялық тепе-теңдік ауытқиды, ал ол өз ... ... ... ... құрылымын өзгертіп және биоценоздың активтілігін төмендетеді. Мұнаймен ластану күнен күнге көбеюде. Осыған байланысты топырақ пен су қоймаларының ... келу ... ... қабілетті, тазартудың физико-химиялық, әртүрлі механикалық және әсіресе микробиологиялық тәсілдерді дамытуға көп көңіл ... ... ... ... ... табиғи деструкторлар мен мұнай тотықтырушы ашытқылар болып есептеледі Мұнаймен ластанған топырақ микроорганизмдер санының өзеруін ғана емес, сонымен қатар олардың түрлерінің ... алып ... ... ... ... мен ... ... мен ластаушыларды тазалауда қолдануда.
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1. ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
+ Колекциялық штаммдарды сақтау
Коллекциялық штаммдарды сақтау аз ... ... және ұзақ ... ... ... ... ... аз уақытқа сақтау әдістері
Субкультивирлеу. Субкультиверлеу әдісі дәстүрлі әдәстін бірі. Субкультиверлеу дегеніміз - мерзімді әдіспен жаңадан жаңа ... ... ... Отырғызу мерзімі мен интервалы микрооганизмдерге қолдануына мен түріне, коректік орта құрамы мен ішкі жағжайдайына байланысты. Кейбір микрооганизмдерді бірнеше кун ... ... ... ... апта ... ... ... кейін отырғызады.
Осы әдісті дұрыс жасалуы үшін мынандай талаптарга сай ... ... ... ... ... ... ... сақтау
* Отырғызатын дақылдардын тазалығы
* Қолайлы орта
Микроорганизмдердін ... ... ... ... ... өсіреді. Себебі олардын өсу қарқындылығы минералды ортада төмендейді. Бірақ кейбір бактерияларды коплексті ортада өсірген колайлы болып келеді ... ... ... ... ... ... ... үшін күрделі қосылыстарды қосады. Комплексті коректік ортада көбірек қайталанып отырғызылу тиіс, себебі бактериялардын тез өседі және ... орта тез ... ... сактау. Ең қарапайым микроорганизмдердін дақылдарды сақтау бөлме температурасында штативте немесе ... ... ... ... бокстерде. Бұндай жерлерде сақтау ардайым бақылауда болуы тиіс. Ардайым бақылау болмаса дақылдар құрғап кетуін ал лабораториянын температурасын бір қалыпты ... ... ... ... ... ... Дақылдардын кеуіп кетуін азайту үшін айналмалы қақпасы бар резиналы қаппен қапталған пробирканыны ... ... ... ... ... өсу ... төмендету үшін тоңазытқышта t-5-8◦C-та сақтайды. Тоңазытқышта 3-5 айға дейін ... ... ... отырғызу режимі. Қайталап отырғызу жиілігі тәжірибелік жолмен анықтайды. Селекциялық нұсқауы болдырмау үшін ... ... көп ... жөн. ... ... ... үшін дақылды 2-ден сақтау керек. Дақылды ... ... ... ... ... ... Дақылды тазалығын бояумен бояу арқылы қандай да болсын өзгерсінін жок па бар ма білу ушін жасалады. Қайталап отырғызған ... ... ... алу ... ... ... ... колонияны алғанда селекциялық мутанттар өсіп кетуі керек. Қайталап отырғызу кемшілігі залалдануы кауіпі, дұрыс емес ... ... ... емес ... дақылдың жоғалтуы және арнайы сақтайтын жерлері болуы керек. Қайталап отырғызар алдында бактериялардың таза ... алып ... ... кейін таза дақылды қайта отырғызу әдісімен сақтайды
Минералды ... ... ... ... ... ... ... жылдарға сақтауға мүмкіндік береді. Бірақ майдын стерилдігінін төмендігінен дақылдардың залалсыздануы мүмкін. Майды кептіргіш шкафтарда 170◦С 1-2 ... ... бұл ... ... ... ... ... немесе сұйық ортада өсіреді. Дақылдын белгілі бір мөлшерде өскеннен кейін 2 см-ден көп емес минералды майды үстіне құйылады. Кеуіпкетпеу үшін және ... ... ... үшін ... ... ... ... Дақылдын сақталуы мен тазалығын тексеру үшін белсенділік кабілеттігін тексерді. ... ... ... ... жаңа ... ... отыргызуға болады. Отырғызу инкуляционды инемен, ал алынған дақылдарды қайтадан үстіне май құйуға болады. ... ... ... ... тамшылары сыртқа шашырап кетпеуі тиіс. Егер қоректік орта мен дақыл залалданған болса дақылды бір қоректік ортада бірнеше аптаға сақтайды. ... ... ... ... ... кәдімгі тоңазытқышта 0 ◦С тан -20◦С дейін сақтау болмайды өйткені жасушаларына зиян ... ... ... ... ... 6 ... 2 жылға дейін сақтауға береді.
Топырақта. Споратүзуші гететрофты бактерияларды бірнеше жылдарға залалсызданған топыракта сақтауда болады. Топырақ автоклавта ... екі күн екі ... ... ... ... пробиркаға залалсызданған топыраққа енгізеді. Бөлме температурасына суығанша сақтаймыз. Суығаннан кейін стерилді резинкамен жауып ... ... ... Ең ... және ... ... әдісімен сызықшалы немесе диск күйінде стерильді түрде фильтр қағазында сақтайды. Бұл әдіс дақылдың қасиетін бақылау үшін қолдануга жөн. Бір ... бір ... ... диск ... болады.Бұл әдісті жасау жолдары: Залалсыздандырған қағазды сұйықтықтын ішіне 108 жасуша/мл сіндіреді де, ... ... ... кептіреді. Бактериялар ваккумде сақталса жақсы сақталады. Сызықша мен дисктерді бекірілген пробиркаларда экикаторда немесе кағаздар ... ... ... пласмасса сақтайды. Егер эксикаторды тоңазытқышта сақтаса сақталу мерзімі ұзарады.
Желатин. Көптеген микроорганизмдерді әсіресе гетеротрофты бактерияларын ... ... ... желатинде сақтауға сақтайды. Негізінде мұндай бактерияларды -20◦Ста сақтаған ... ... ... ... ... ... қысқа уақыт сақтау көптеген әдістері бар. Әр микрооганиздердің колекциялық ... ... ... қолданылады. Микроорганизмдердің қолданылатын мақсатына, фенотиптік қасиетіне, лабароториялық жағдайына құрылғылар мен лабарторияда істейтін кәсіпкерлердің дәрежесине байланысты микрооганизмдерді сақтау тәсәлін ... ... ... ... аз ... ... екі аптадан
3 жылға дейін сақтауға мүмкін (кесте1)
Кесте1- . Коллекциялық штаммдардың сақтау ... ... ... ... орталар
Сақтайтын жағдайлар
Микроорганизмдерді сақтау мерзімі
Azotobacter sp
Эшби-агар қ.о.
Майсыз
3 ай
Azotobacter
-//-
Май астында
-//-
Bacillus
ЕПА
Майсыз
2 жыл
Bacillus
-//-
Май астында
1 жыл 2 ... ...
3 ай ... ... ...
3 ... бар ЕПА
Майсыз
3 ай
Microccocus
-//-
Май астында
2 жыл
Sarcinasp
-//-
Майсыз
3 ай
Sarcinasp
-//-
Май астында
6 ай
Коллекциялық штаммдарды ұзақ уақыт сақтау әдістері
Мұздатылған күйінен ... ... ... кептіру немесе лиофилизация ең экономия жағынан тиімді микроорганизмдер мен бактерияларды ұзақ уакыт сактау мүмкіндік ... ... ... 30 жыл ... мүмкіндік береді. Бұл әдіспен аз мөлшерімен ампулада ... ... ... ... ... сублимациялық жолмен төменгі қысымда мұздатылған суспензиянан суды бөліп алу әдісі болып саналады кептірілген ... егер ... ... ... және ... ... олар ұзақ ... сақталады. Кез келген кезде кайтадан калпына келтіруге болады. Лиофилизация әртүрлі әдіспен артүрлі материалмен жасайды. Көбінесе лиофилизацияны центрофугалау мен ... ала ... ... ... үшін ... және күрделі құрылғылар қолданылады. Өндіру мен дақылдарды сақтау қандай жүйені қолданылатына байланысты. Бірақ жақсы нәтижелерді де ... ... де ... ... ... әр ... ... және көлемді болады. Көбінесе жасушаларды лиофилизациялау негізгі екі түр. Ең ... ... және ... ... ... жатыр; лиофилизация жиі басқа үшін екі негізгі түр қолданып жатыр. Лиофильді жасушаларды қайтадан орнына ... ... ... ... ... ... Осы ... микроорганизмдерге қаншалықты тиімді екендігін анықтау үшін өмір сүру мүмкіндігін лиофилизация әдісіне дейін, кезінде, содан кейін тексереді. ... бір ... ... ... ... үшін ... ... бақылайды.
Сурет 1 - Коллекциялық штаммдарды сақтауға арналған құрылғылар
Ультроқатыру. Бактериялардың кейбір түрлері лиофилизациялауға келмейді. Оларды сұйық азотта (196◦С) ... буда (150х) ... ... ... ... ... жасушаларды мұздатқышта өте төмен температурада (Revco-70◦С) сақтауға болады.
Сұйық азотта сақтау. Бұл әдіспен микрооганизмдерді сақтау қымбат ... ... ... ... ұзақ ... өз бағасын өтейді. Бірнеше мұздатқышта сақтайды.
Ампула. ... ... ... ... ... ... басқа залалсыздандырылған полипропиленді пробиркалар қолдынуға болады. Сұйық азотта сақтау кезінде екі түрлі криопротекторлар қолданады. Бірінші глицерин және ... ... ... ... ... өтеді сондықтан бұлар жасушаның ішінде және жасуша сырттында салқындатудан қорғайды. Екінші ... ... бұл ... ... глюкоза, декстран, поливинилпирролидон және полигликоль. Криопротекторларды түрлерін таңдау микроорганизмдердің түрі мен қасиетін байланысты. Глицин мен ДМС 15 ... ... ... Жаңадан штаммдарды қатырар алдында олардың криопротекторларға әсерін тексеріп алады.
Дақылды ... ... ... ... ... ... физиологиялық қасиетіне байланысты болып келеді сұйық қоректік ортада өсіргенде микроорганизмдерге сай келетін ... ... ... ... салып тоңазытқышта -75 тен 200 С температурада сақтайды. ... ... ... ... ... -4С та ... ... суда немесе 1% NaCl сұйылтуында сақтау. Микроорганизмдердіалдын ала қоретік орталарда өсіріліп алады. Сосын дистилденген суда ... ... ... пробиркаларға құйылады. Сақтауға арналған құрылғылар әр түрлі болады. Ол сақтайтын микроорганизмдерге және әдісіне байланысты. Лиофилизациялық кептіргіштер ... ... бірі ... ... ... арналған құрылғылар әр түрлі болып келеді құрылғылар ең ... ... ... ... ... мыңдаған доллардан тұратын құрылғылар кездеседі. Коллекциялық штаммдарды сақтағанда қандай құрылғыларды қолданғанына байланысты. Бірақ кейде қарапайым құрылғылардан да жақсы нәтижелер алуға ... ... ... түрлері көп. Мысалы ретінде сұйық азота сақтағанда глицин мен диметилсульфоксид (ДМС ) ... ... ... ДМС-ке караганда көптеген микроорганиздерді сақтауға мүмкін. Коллекциялық штаммдарды ұзақ уақыт сақтау маңызы. Коллекциялық штаммдарды ұзақ ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Коллекциялық штаммдарды көптеген салаларда қолданылады. Медицинада, дәрілік препараттар дайындауда, экологиялық биотехнология коршаған ортаны тазалауда ... ... ... ... сақталатын коллекциялық штаммдардың ластанып кетпеуі қауіпі бар екендігін ескерген жөн. Сондықтан сақтағанда өте сақ болуы керек. ... ... ... және ... ... ... ... керек. Коллекциялық штамдарды ұзақ уақыт сақтауға әртүрлі қоректік орталар қолданылады. (2-Кесте) Дұрыс коректік орта құрамы мен түрін ... ... ... сапасы мен ұзақтылығы байланысты.
Кесте 2-. Коллекциялық ... ұзақ ... ... ... ... ... ... құрамы
номер
Қоректік орта құрамы
Құрамы
Мөлшері мг
1
Майсызданған сүт ... ... сүт ... ... ... ... ... пептонды желатин
Желатина

Сахароза
10г
Дистелденден су
100г
+ Мұнай тотықтырушы микроорганизмдер және олардың мұнай
көмірсутектерінің тотығуындағы рөлі
Мұнай және мұнай ... ... ең кең ... ... ... Осыған орай қазіргі уақытта топырақтың мұнай және мұнай өнімдерімен ластануы тез өсуде. Ал бұл біздің қоршаған ортадағы ... ... бірі ... ... ... және мұнай өнімдерімен ластану топырақ биоценозының өзгеруіне әкеліп соғады. Ал ол топырақтың өнімділігін түсіреді. Бұл ортада ластанудың өздігінен қайта ... ... үшін 10-25 жыл ... ... ... 90-жылдардың ортасында экологиялық-биотехнологияның жаңа бағыты қалыптасты. Бұл бағыт табиғи ортадағы биоремедиация (биологиялық қалпына келтіру) ... атты ... ... ... мұнай құйылыстарында, яғни топырақтағы қажетсіз және улы заттарды жою үшін қолданды [1].
Мұнай-көмірсутектердің ... ... ... ... ... ... азот және оттегінің басқа да қосылыстары кіреді. Жер ... әр ... ... ... ... жиналған жерлерде мұнай кендері пайда болды. Осы жағдайды іске асыратын басты қызметті микроорганизмдер ... 2000 метр ... ... ... ... ... 1 га-да 10-нан 100 млн-ға дейін бактериялар кездеседі. Олар ... ... ... ... ... зерттеулерге сүйенсек, көмірсутекті тотықтырушы микроорганизмдер табиғатта кең таралғаны анықталған.
Жалпы дүние жүзінде мұнай және ... ... ... өнеркәсіптерге микробиологиялық жолмен мұнай өнімдерін тазатуы және мұнай көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдердің орны ерекше болып келеді [2, ... ... ... ... кең ... Қоршаған ортада көмірсутекті тотықтырушы микроорганизмдердің болуы экологиялық маңызды фактордың болып келеді. Қоршаған ортаның көмірсутегімен ластану деңгейі ұлғайған ... ... ... ... ... маңызы өседі.
Ең алғаш 1905 жылы Майелемнің ... ... ... ... ... ... ... пайдалануын зерттеп, дәлелдеу арқылы бастаған болатын. Арасында бір жыл салып, яғни 1906 жылы Ран топырақтан ... ... ... ... ... жалғыз көзі ретінде парафинді тотықтыратын саңырауқұлақты алды [4].
Топыраққа микроорганизмдерді жеке және оларды азотты, фосфорлы ... ... ... енгізу торырақтың активтілігін арттырады. Осыған байланысты оның активтілігін арттыру нәтижесі, мұнайдың биологиялық ыдырауын тездетеді [5, 6, 7].
Көмірсутек тасмалдаушы микроорганизмдер мұнайдың ... ... өсуі мен ... субстрат ретінде қолдануға қабілетті. Дәл осы организмдердің әсері ету нәтижесінде мұнайдың күрделі көмірсутектері қарапайым заттарға ... ... ... ... ... негізінде мұнай және оның өңделген өнімдерімен ластанған топырақтың қалпына келуінің биологиялық технологиясы жасалынды [9].
Көмірсутек ыдыратушы микроорганизмдер топырақтағы, ... ... ... ... Бұл ... қай ... ... ластанған орта бар, сол жер өздерінің дамуына ... ... ... ... ... тотықтырушы микроорганизмдердің саны мен түрінің әр түрлілігі және ортаның мұнаймен ластануының арасында тығыз ... бар. ... ... ... ... жағалауындағы суда 5 - 50 пайызға дейін микроорганизмдер жеке көмірсутектер мен олардың қоспаларын ... ... ... ... және ... өнімдерінің құрамы мен концентарциясы кең көлемде өзгеріп ортырады. Осыған байланысты топырақтағы мұнай және мұнай өнімдерінің ... дәл ... ... ... әлі ... Лабораториялық жағдайларда түрлі ұйымдастықпен топырақтағы мұнайдың құрамын анықтауда төмендегі әдістерді ұсынды:
* органикалық (корбанатсыз) көмірсуды ... ... ...
* ... ... ... инфроқызылмен анықтау;
* спектр ауданындағы люминецентті - битуминологиялық анализ;
* ... ... ... ... ... және ... көлемде анықтау;
* газ сұйықтық хоромотография және хромота масспектрометрия, сонымен ... т.б. ... ... бар ... ... маңызды экологиялық қауіп туғызады. Шынында да мұнайды бақылап табудан бастап және мұнай өнімдерін қолдануға дейін осы кезеңдердің барлығы ... бір ... ... ... қатты ластануына, адамдардың денсаулығына кері әсер етуіне апарып ... [11-18]. ... ... ... ... және оны ... ... анторпогендік ластанудың негізгі бір түрі болып саналады. Оны қайта өңдеуде көптеген өнімдер мен жеке компоненттері ... ... және ... ... ... қолдаданды [19]. Мұнайдың ашық сулар мен топырақта, жерасты суының гаризонтында, ... жер ... және ... ... ... ... ... қоршаған ортаның жалпы органикалық ластанудың негізгі бөлігін ... [19-21]. ... және оның ... ... ... ... ... жағдайда қалпына келуі физика-химиялық (жарық, температураның, желдің т.б. ... ... ... арқылы жүреді. Мұнайдың тасмалдау жылдамдығы биологиялық процестердің өту қарқындылығына байланысты болады [21-22]. Гетеротрофты микроорганизмдер гетеротрофты микрофлораның бөлігі ... ... ... ... ... белгілі [3].
Бұрын табиғат адамдарға қауіп төндірсе, ал қазіргі таңда керісінше адамдар ... ... ... ... ... істеген жұмыстарының нәтижесінде табиғатқа биологиялық қауіп төндіріп келеді.
Мұнайды қазып алу, тасымалдау және сақтау технологияларын дұрыс орындалмағандықтан ол ... ... ... Әлемде мұнайды қазіргі кездегідей көп мөлшерде қазып алу нәтижесінде жылына 50 млн. тоннадан астам қоршаған ортаға төгіліп отырады. ... ... ... ... мәселесі тек қазып алынған және мұнайды өңдейтін аудандарға ғана тән ... ... ... айтсақ кез-келген қала немесе аудан аталған мәселеге душар болуы мүмкін. Мұнайдың ... ... ... ... ортаға төгілуі, өздігінен қалпына келтіру процесі ұзақ 15-20 жылдам уақытқа созылатын шөлейтті жерлердің қалыптасуына әкеліп соғады [25]. ... ... ... ... өте кең ... ... ... жиналуы, әртүрлі қолайлы жағдайлардың әсерінен көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдердің қарқынды дамуын ... ... [13]. ... ... ... және оның ... де жиі кездеседі. Мысалы, өсімдік жайырлары негізінен ретенді ... ... ... ал ... ... ... пен эфирдің қоспасы түрінде болады. Көптеген көмірсуткетер құрамына қарай күрделі немесе оңай ыдырайды.
Көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдер микроценоздың қарапайым ... ... ... ... ... жатады. Олар мұнай өнімдерімен қатты ластанған жерлерде көп мөлшерде кездеседі. ... ... ... ... аудандарда олардың саны аз болуы мүмкін. Көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдердің санының ... ... ... ... ... көрсетпейді, табиғи экожүйелердің өздігінен тазару процестерінің қарқындылығының сапалық деңгейіне алғы шарт қана болып табылады [14,15]. ... ... ... ... ... және факультативті-анаэробты микроорнагнизмдерге жатады. Олардың ішінде топырақта едәуір тұрақты тіршілік ететін бактерияларға Pseudomonas, ... ... ... Bacillus, Micrococcus, Nocardia және Achromobacter туыстары жатады.
Қазақстанда мұнай өңдеу және ... ... ... ... істеу нәтижесінде топырақтың мұнаймен ластануы, сараптамалық бағалаулар бойынша бірнеше жүздеген мың гектарға жетеді. Ал мұнай өтетін құбырлардың апаты нәтижесінде мұнайдың ... ... ... ... ... және ... ... ластану биоценоздардың кері өзгеруіне әкеп соғады. Мұнайдың өте жоғары деңгейде төгілуі ... ... ... ... ... жылдам төмендетеді. Соған байланысты, әртүрлі тіршілік ету орталарының мұнаймен ластануынан тазарту үшін әртүрлі физико-химиялық және ... ... ... ... аталған алғашқы екі фактордың әсерінен мұнай және ... ... ... ... ... тек ... бір құрамында ғана өзгеріс болады. Қоршаған ортаның ... ... ... ... ... ... ... тотықтырғыш микроорганизмдердің көмірсутектерді көміртегінің жалғыз көзі ретінде пайдалану қабілеттілігі, олардың ең негізгі экологиялық маңызды қасиеттердің болуы органикалық ... ... ... ... топырақтың табиғи микрофлорасының белсенділігін арттыруға, соның ішінде топырақты ауамен қамтамассыз ету, азотты қорек ... ... ету, ... қосу жолдарында арналған мақалалар көптеп жарық көруде. Микробиологиялық тазалаудың эффективтілігі ластаушы заттың көлеміне, оның ерігіштігіне, аэробты ... ... ... және ... элементтермен қоректенуімен қамтамассыз етілуіне байланысты болады.
Мұнаймен лаастанған топырақты қопсыту, жырту, ... ... ... ... ... ... ... процесін арттыратын қолайлы факторларға жатады. Осыдан келіп, көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдердің тіршілік етуінің қарқыны артып, мұнайдың ... ... ... ... ... ... ... қатқан бөлігі азайып, су - ауа режимі, топырақтың қуыстылығы және биохимиялық белсенділігі жақсарады.
Мұнаймен ... ... ... келтірудегі агротехникалық әдістердің бірі, ластанған топырақты таза топырақпен араластыру. Ластанған топырақты таза ... ... ... ... биологиялық және физикалық қасиеті жақсарып, ары қарай ауылшаруашылығына қажетті өсімдіктерді өсіруге жарамды жерлерге айналдыратын, ... ... ... өсіп ... ... ... ... көрсетті.
Мұнаймен ластанған топыраққа азотты қорек көзі және қопсытқыш ретінде бұршақ сабанын салу, мұнайдың уыттылығын төмендетіп, топырақ микрофлорасының дамуын ... және ... ... ... ... ... мұнаймен ластаудан кейінгі бұзылғын биологиялық белсенділігін қалпына келтіру үшін биогумусты салу оның биологиялық және микробиологиялық белсенділігіне ... әсер ... ... ... өнімдерінен тазалау мақсатында ластанған аймақты қопсытумен қатар, минералды тыңайтқыштарды және мұнаймен ластанған топырақтан ... ... ... ... микроорганизмдердің жинақталған культураларын бірге салу ұсынылады. Бұнда жинақталған культуралар әртүрлі түрлердің қатынасы мен түрлік құрамы сондай маңызды емес. Мұнаймен ... ... үшін ... су ... ... ... таралған перпендикуляр бағытында арық қазу, сосын әр қабатты минералды тыңайтқыштар мен мұнай тотықтырушы микроорганизмдерді араластырып, қазылған топыраққа қайтадан салу ... ... ... ... ... ... ... тазарту үшін бактериалық препараттар дайындалуда. Қазіргі кезде қоршаған ортаны ... ... ... ... бактерияның бір ғана түрінен жасалған биопрепараттармен қатар көмірсутектердің кең спектірін ыдыратуға қабілетті аралас культураларды да іс ... ... ... ... және оның ... ... үшін адамдар жануарларға зиянсыз микроорганизмдердің арнайы штамдарының аралас культураларынан тұратын препаратын ұсынуда. ... ... ... ... жағармайды, бензинді, керосинді, әртүрлі фенолдар мен формальдегидтерді ыдыратуға негізделген. Препарат ... ... ... ... ... жетуін қамтамасыз ететін, сонымен бірге бактериялар үшін оттегі мен қорек көзі ретінде ... ... ... ... ... ... ... топырақты тазалау үшін құрамында арнайы мұнай тотықтырушы микроорганизмдердің штамдары бар препаратының ... ... ... тәжірибенің барлық үлгілерінде әртүрлі ластану деңгейіндегі мұнайды тотықтырады. Девон мұнайы 60-180 м3/га дейін, бобриков мұнайын 120 м3/га ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіші препатартты қосқаннан кейін алғашқы үш айда байқалды. Екі ... ... ... ... 60 м3/га ... бір ... үш ай ... мерзімде топырақтағы мұнайдың мөлшері 78,8 % төмендеумен қатар, топырақтың фитоуыттылығында ... ... ... ... ... ... қара ... жерлерді мұнайдан ластаудан тазартуда, оның құрамына кіретін микроорганизмдердің көмірсутегін тотықтыру белсенділігі жағарлағанын көрсетеді. Далалық тәжірибелердегі препараттың ең ... ... ... ... алғашқы үш айға сәйкес келеді. Мелиоранттардың, әсіресе ағаш үгіндісі препараттардағы микроорганизмдердің санының жоғарлауын тұрақты сақтауды қамтамассыз ететіндіктен топырақтағы мазуттың ... ... ... ... ... ... ... тазалау үшін биопрепараттарын лабораториялық және далалық тәжірибелерде тексеру жүргізілді. Аталған препарат құрамына микробтық ... және ... ... Мұнаймен ластанған топырақты тазалауды биокөпіршік түрінде ластанған аймақтарды суару және ... ... ... ... ... ... қосу сияқты әртүрлі әдістері зерттелінді. Топырақты ... ... ... нәтижесінде көмірсутектердің микробиологиялық деструкциясын қарқындаттыруын көрсететін мәліметтер алынды. Тазалау деңгейі 35 тәуліктен соң 89 бар күрделі 91-95% ... ... ... ... ... 48 ... соң тазалану деңгейі 73% жеткенін көрсетті. Аталған препарат ортаның жағдайымен температураның өзгеруіне төзімді ... ... ... зерттеулерінде мұнаймен ластанған топырақты тазалауға арналған препаратын ұсынады. Оның негізі микроб ассоциациясынан ... оның ... үш ... микроорганизм, екеуі (Arthrobacter) туысына жататын микроорганизм болса, ... ... ... жататын микроорганизм тобы болып саналады. Препарат көмірсутегінің биоыдырауын және ... ... ... /27/. ... мұнай және мұнай өнімдерінен тазарту үшін препараты жасалынды. Бұл экологиялық зиянсыз препарат қоршаған ортаны мұнай және оның ... ... үшін ... ... дизельді жағармай, мазут және т.б. мұнайдың ауыр өнімдерін (гудрон, битум) ыдыратуға қабілеті зерттелінді. Препарат мұнай ... ... ... микроорганизмдер бірлестіктерінен тұрады.
+ Мұнаймен ластанған топырақты рекультивациялау.
Басқа антропогендік әсерге қарағанда, мұнаймен ... ... ... бір қалыпты емес қатты ауыртпалық әкеледі. Сонымен қатар ол ... ... ... Мұндай жағдайда экожүйені қалпына келтіру өте қиын.
Мұнай және мұнай өнімдерімен ластанған топырақты қалпына келтіру үшін биотехнологиялық ... ... ... ... ... ... отырып, осы техникалық әдістерді бірнеше топтарға бөледі. Агротехникалық, фитологиялық және биологиялық әдістер ... ... ... Олар ... ... ... топырақ микрофлорасын активтендіру; минералды және органикалық тыңайтқыш ретінде биогенді элементтерді енгізу; әртүрлі жасыл өсімдіктердің санын көбейтіп енгізу. ... әдіс ең ... ... ... табылады. Топырақтағы мұнай биодеградация процесін қарқындатады. Осы кезде көмірсутек тотықтырушы микроорганизмдер ... ... ... ... ... фракциялары ұшып кетеді; топырақ бөліктерінің бұзылуы азаяды; сулы ауа режимі жақсарады және оның биохимиялық активтілігі жоғарлайды.
Агротехникалық әдістің бір түрі ... ... ... таза топырақ үлгілірімен араластыру болып табылады. Зерттеуледің көрсетуі бойынша екеуін араластырған соң шөптесін өсімдіктердің дамуына және өсуіне ... ... ... ... ... олар ... биологиялық және сулы-физикалық қасиеттерін жақсартады.
Топырақтағы мұнайдың биологиялық ыдырау жылдамдығына температура рН, ылғал сияқты экологиялық факторлар үлкен әсер етеді. Топырақтағы ... және ... ... ... үшін кейбір зерттеушілер 180С градус, ал басқа авторлардың нәтижелері бойынша 20-370С градус температурады оптимальді ... ... ... ... мұнай деградациясын жылдамдату үшін целлюлоза қалдықты құрамдарды қолдануды ұсынады. Сонымен қатар агротехникалық әдіс мұнаймен ластанған топырақтың физико-химиялық жағдайын өзгертіп, ... ... ... ... ... орта жасайды. Агротехникалық әдіс-мұнаймен ластанған топырақты, ондағы жүріп жатқан микробиологиялық процестің оптималды жолы арқылы биологиялық активтілікті қалпына келтіреді.
Фитологиялық ... ... ... ластанған топырақтың биологиялық және сулы-физикалық құрамы жақсарады, азоттық қорек қалпына келеді. Мұнаймен ластанған ... ... ... және ... ... ... көмірсутектердің ыдырауы жылдамдаған.
Соңғы жылдары агротехникалық және ... ... ... ... ... заттарды, адосрбенттерді, тыңайтқыштарды енгізеді. Осы заттарды енгізгенде топырақтың микробиологиялық активтілігі қарқынды жүреді. Топырақтың ... ... ... ... тікелей байланысты. Негізінде осы заттар топырақ микрофлорасына үлкен әсер етеді. Сонымен қатар олар активті деструкторларды ... ... ... ... ... және ... қалдықтарымен ластанған топырақты активті түрде тазалауға көмектеседі.
Осы биологиялық әдістің бірінде мұнаймен ластаған топырақты тазалауда активті ... ... бар ... тұратын препараттарды қолданады. Ластанған топыраққа таза культураны енгізгенде алифатикалық, ароматикалық ... ... ... бұл оның биологиялық процестерінің тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
Ластанған экожүйелердегі мұнай және мұнай өнімдері ... ... ең ... және ... ... - биологиялық немесе микробиологиялық әдіс. Ол жоғарыда айтылған технологияларға қосымша немесе негізгі ... ... ... ...
Табиғи пайдалы қазбаларды, мұнай мен газды шығару кезінде топырақ ... мен ... ... ландшафтарды бұлдіру кездеседі. Бұл үлкен жүк техникаларын пайдалану және ... ... ... және ... ... зиянды заттардың жерге төгуімен байланысты болады. Сонымен қаттар өндірісте белсенді түрде ... ... ... ... пен ... ... ... ластануынан пайда болатын экологиялық мәселелерді тудырады. Топырақ пен судың мұнай өнімдерінің кез келген типтерімен ластануы оның құрамындағы микроорганизмдердің жекелеген ... ара ... ... ... бағытын өзгертеді; тыныс алу; азотофиксация, нитрификация процестеріне кері әсерін тигізіп, ... ... ... және суда ... ... ... өнімдерінің жайылуы топырақта бактериялардың таралуы өте жай қарқынмен жүреді. Дүниежүзілік тәжірибеде биоремедиация технологиясы кең ... ... ... ... ... бөлімшесін концентрленген көміртегін тотықтырушы микроорганизмдердің биопрепараттарын ендіру, олардың микробиологиялық белсенділіктерін артырып аз ғана уақытта ластаушыларды ... ... ... бактерияларға айналады. Көптеген тәжірибелер көрсеткендей биопрепаттарадың топырақ ... ... ... ... ... ... қолдану мұнаймен ластанған топырақтың метабализм қызметін жақсартады, соның ішінде гидролитті және ферменттердің белсенділігін арттырады.
Әр елдің зерттеушілері топырақта мұнай және ... ... ... мөлшерінің болуын зерттеуде. Бұл әртүрлі эксперементтер жүргізілген климаттық және сол жердің топырақ жағдайларына байланысты болады. Микроорганизм-деструкторларды топыраққа енгізудің ең тиімділігі ... ... ... ... ... ... байқалады [27]. Биологиялық әдістерді қолдану ластанған экожүйедегі мұнай және мұнай өнімдерінің деградациясын тиімді амалы болып табылады.
Топыраққа ... ... оның ... ... ... Оны ... ... үшін алдымен ондағы мұнайдың трансформациясын бақылау керек. Мұнайдың трансформациялау сатыларын білсек, оның жерді қай деңгейде ластағаның, қалай жерді ... ... ... ... - биоценоздарды регенерацияға әкеледі. Бұл микроорганизмдердің азаюына соқтырады.
Мұнаймен ... ... ... үш ... әсер етеді:
а) мұнайдың күрделілгі, уникалды құрамы, әрқашанда өзгеру жағдайында;
б) экожүйенің күрделігі, гетерогенді құрамы, құрылысы;
в) сыртқы факторлардың көптүрлілігі және ... ... ... мұнаймен ластануын осы үш факторлармен байланыстырып бақылау керек.
Мұнай - әртүрлі компоненттерден құралған, жоғары ұйымдасқан субстанция. Ол топырақты ұзақ ... бойы ... ... ... ... ... - ультракүлгін сәулелер. Мұнайдың жерге сіңу жылдамдығы бес, не одан да көп ... ... ... қайта қалпына келтіру уақытына байланысты).
Эксперимент түрінде жердің өзін - өзі мұнайдан тазалауын байқап көрейік. Мысалы: Орал маңы және ... ... ... ... ... ...
1-ші кезең (1-1,5 жыл). Көміртегінің булануы, ультракүлгін сәулелер. Бірінші жылдың соңында н - алкандар жоғалады. Жаңа ... ... ... ... - ші кезең (3-4 жыл). Мұнай құрамының өзгеруі. Микроорганизмдердің күрт өсуі, соңғы уақытында - ...
3 - ші ... (58-62 ай). ... қалдықтарының жойылуы.
Бірақ барлық жерде мұндай кезеңдер бірдей емес. Ол жердің климатына байланысты.
Батыс Сібірдегі Федоровск мұнай табу жері. Мұнай топыраққа әр ... ... ... төгілді: орманды, орта және оңтүстік тайга. Мұнайдың құрамы, топыраққа сіңген, периодты түрде ... Үш ... ... ... ... ... азайып, оның химиялық құрамы өзгереді. Қошаған ортаның деградациясының қауіпті алты рангісін бөлуге болады.
Басында ... ... ... оның ... ... ... флорасы мен фаунасына енген мұнай қандай қауіпке әкелетінін елестеуге болады. Мұнайдың ластануы жаңа ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер жүреді. Жалпы айтқанда - микроорганизм санының өзгеруі тағы басқалары.
Топырақтағы мезафауна тіршілігін түгелдей жояды. Ал ... ... саны күрт ... ... ... ... ... фотосинтездік белсендігін арттырады. Эксперимент жүзінде оңтүстік тайга жерінде ластауының 20л/м кезінде ... ... ... ... байқалады.
1.4. Ашытқылардың морфологиясы және цитологиясы жайлы жалпы мәліметтер
Ашытқы клеткаларының ... ... ... шар ... шар ... ... тәрізді. Көлемдері де түрленеді: ұсақтарының диаметрі 1,5-2,0 мкм, ұзындығы 3-5мкм; ірі клеткаларының диаметрі 8-10 мкм, ұзындығы 11-18 мкм.
Вегативті көбеюдің үш түрі ... Олар ... және ... ... бөліну. Бұл Saccharomycetaceae тұқымдастың тармақтарға бөлуге қажетті таксономиялық критерий.
Көбею ... ... ... ... ... ... ... жүреді. Клеткалық қабық голобластикалық және гетеробла-стикалық бөлшектену ... ... ... ... ... бүршіктену тән, яғни клеткалық қабықтың қалыптасуына аналық клетканың клеткалық қабығының барлық қабаттары қатысады. Ол ... ... ... ... ... ... мен плазмолема арасында орналасқан сақиналық құрылымнан қалыптасады.
Базидиомицеттілерге тән ... ... ... ... ... ... клеткалық қабықшаның ішкі қабаттарының созылуынан пайда болады. Ол ... ... ... ... ... клеткалық қабығының сыртқы қабатын қалыптастырады.
Бүршіктену кезінде клеткалар аналық клеткадан бөлінбеуі мүмкін, олар шоқ немесе клеткаларын тізбегін түзеді де жалған гифтердің ... ... Ол ... және ... ... болуы мүмкін.
Нағыз мицелий тек бөлініп, көбейетін ашытқыларда болады. Гифтердің бас жағы үздіксіз өсіп, әр түрлі көлемді бұтақтар өседі, көлденең ... ... ... ... тоғасы бар мицелийдің пайда болуы тән.
Базидиомицетті ашытқыларға жай ... және ... ... ... ... ... тән. Саңылау екі жағынан парейтосомамен жабылуы мүмкін. Соңғысы пимитифті немесе перфорленген болады.
Эндоспоралар - гифтің не клетканың ішінде ... ... ... Олар Сandida, Trichosporon, Cryptococcus ашытқыларында болады. Кейбір ашытқы түрлерінде (Сandida albicans, C. Tropicalis, Meychnikowia ... ... ... ... және Cryptococcus) қалың қабатты , жыныссыз көбейетін споралар - хламидоспоралар қалыптасады, олар интеркалярлы не ... ... ... ... ... ... тіршілік қабілеттігін тыныштық күйінде жақсы сақтайды. Баллистоспорлардың ... ... - ... Bullera, ... туыстарына тән. Вегетативті клеткалардың стеригмаларында қалыптасып, ... ... ... ... механизмімен ауаға шығарылады.
Гапло және диплофазаның алмасуына қарай гомоталлитті және гетероталлитті болады. Гетероталлиттілерде ... ... бар, ... споралардан түзілген клеткалар ғана конъюгацияланады, ал гомоталлиттіде тек бір спораның ұрпағы ғана ... ... ... ... ... және ... фазада өтуі мүмкін.
Ашытқылардың клеткалық құрылымына келетін болсақ, ол сыртқы ортадан қалыңдығы 70-350 нм қабықпен шектелген. ... ... ... бар оның ... ... ... ... кейде ксиломаннан кіреді. Глюкан целлюлозаға жабысып орналасып, микрофибриллярлы ... ... ... комплекс - фибрилла аралық және клетка қабығының сыртқы ... ... ... ... ішкі ... қамтамассыз етеді. Хитиннің мөлшері онша маңызды емес, клеткалық қабықтың ... ... 1-2 ... ... [1]. ... ... белоктар, липиттер, бейорганикалық полифосфаттар кіреді. Аскомицетті клеткалардың кесіндісіне ашық, электронды-мөлдір ішкі қабат пен жіңішке, қою ... ... ... ... ... ... Базидиомицеттілердің қабығы ламеллярлы.
Клетка қабығы механикалық әсерлерге тұрақты, электр заряды бар, клетка ішілік қысымды бір қалыпта ... ... мен ... ... ... реттейді [2].
Қоректік заттары аз субстраттарда тіршілік ететін ашытқылар клетка бетінде капсула қалыптастырады. Капсула қоршаған ... ... ... заттарды пайдаға асырады. Ол қабығының бетінен радиальды кететін фибриллалардан ... ... ... ... ... ... тән, ал базиомицеттерде торлыфибриллярлы құрылым қалыптасып, шатасады. Капсула- клеткалық ... ... ... ... ... астында орналасқан. Оның беті тегіс, бірақ өскенде инвагинациялар пайда болады [1] Липидтер мен белоктың мөлшері ... ... ... [3]. Қалыңдығы шамамен 7 нм, негізгі бөлімі ... қос ... ... ... ... орналасқан гидрофильді және ішкі жағында орналасқан гидрафобты топтар бар. Құрамында ферменттер бар (біреуі субстратпен сыртынан байланысады, ... ... ... ... ... органоидтар: цитоплазма, ядро, рибосомалар, Гольджи аппараты, эндоплазмалық тор, лизосомалар, вакуольдер, сонымен қатар клеткаларда трегалоза, ... ... ... ... ... және ... ... жинақталуы анықталған. Тригалоза аэробтыларда байқалған, ал клеткалардың құрғақтануы кезінде биомембранаға қорғаныш қызметін ... ... ... ... ... ... ... компонент және қор заттардың қызметін атқарады. Метахроматин вакуольдеоде колоидты ерітінді түрінде болады.
Цитоплазма - ядродан басқа, клетка ішілік сұйықтық. Ол сәл ... ... ... ... ... ... пен ... процесіндегі клетканың өсуі мен морфогенезіне байланысты біраз функцияларды атқарады [1]. Клетканың биохимиясындамаңызды рөл атқарады және өзі ... ... ... ... ... ... Метохондриялар - жоғары мамандандырылған органеллалар, формалары әр түрлі. Ұзындығы 0,2 - 7,5 мкм; саны 1-50 ... Екі ... ... ... ... ... ... тотықтандырғыш фосфорлану, субстраттарды, иондарды және кофакторларды тасымалдау /2/.
Рибосомалар - нуклепротеидті, ультрамикроскопиялық тығыз ... ... ... ... 20 нм. ... 80S рибосомалар тән, олардың үлесіне массаның 1/3 бөлігі келеді [1]. Құрамына РНК және белок кіреді. Белок синтезінде негізгі рөл ... ... ... түзілуіне қатысады және клетка метоболизмінің секреция өнімі болып саналады [1]. Ашытқылардың әртүрлі функционалды жағдайда Гольджи аппаратының өзгерісі бақыланған.[2].
Эндоплазмалық тор - ... ... ... ... ... және цистерналардың жүйесі, цитоплазма клеткалық қабықтың өсуіне қатысады. Эндоплазмалық тор ішкі транспортты іске асырады және көмірсу алмасуға , ... ... және т.б. ... ... - ... ... ... мембранамен қоршалған денешіктер. Белоктарда, полисахаридтерді, нуклейін қышқылдарын гидролиздейтін ферменттерден тұрады.
Микроденешіктер - органеллалларды (пероксисомма, ... ... ... ... Құрамында каталаза және пероксидазаның болуымен ерекшеленеді. Көлемі 0,1-0,5 мкм формалары әртүрлі.
Ядроның формасы сфералы, диаметрі 1-2 мкм, цитоплазмадан қос мембраналы қабықшамен ... Екі ... ... оптикалық тығыз және ахроматинді. Құрамында қышқыл белоктар, фосфолипидтер, әртүрлі тұздар иондары, ферменттер және хроматидтер бар. Ядро өсу, ... ... ... ... ... және ... ... синтезін бақылап, реттейді.
Вакуольдер осмос құбылыстарында Na, К, Са, Мg, Сl, SО4, РО4 ... ... ... маңызды рөл атқарады. Вакуольде протеаза, рибонуклеаза, эстераза сияқты гидролитті ферметтер локализденеді.
Сонымен ... ... ... ... ... метахроматин, күкірт, қанттар және қышқылдардың кристалдардың жинақталуы ... ... ... ... ал ... құрғақтануы кезінде биомембранаға қорғаныш қызметін атқарады. Гликоген анаэробты жағдайда байқалады. Липидтер маңызды компонент және қор заттардың қызметін атқарады. Метахроматин ... ... ... ... ... ... Көмірсутек тотықтырушы ашытқылар, олардың таралуы және мұнаймен ластанған топырақтағы активтілігі
Мұнаймен ластанған жерлерді тазарту дүние жүзілік актуалды проблемалардың бірі ... ... ... ... ... тазартудың перспективті тәсілі мұнай және мұнай өнімдерінің деструкторларын пайдалану биологиялық тазарту болып саналады [5, 6].
Көмірсутек ... ... ... оның ... микрофлораның басқа физиологиялық топтармен байланысын зерттеу маңызды мақсаттың бірі болып саналады [7].
Көмірсутекті пайдаланатын ... әр ... ... ... әр ... топырақтарында табылған [8].
Мұнайдың көмірсутектерін сіңіру қабілеттілігі микроорганизмдердің сан түрлі топтарына тән. Олар: бактериялар, саңырауқұлақтар, ашытқылар, актиномицеттер. Осы уақытта табиғи ... ... ... ... ... ... қатар суда және топырақта көп таралған
Bruns бірнеше авторлармен бірге, тіпті қыстың өзінде Солтүстік теңіздегі КТМ санының экстримальды ... ал ... ... ... ... көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдер санының төмендігін көрсетті. Сондай-ақ, демалыс орындарынан ағып келетін, Рижск шығанағы суларында, КТМ санының жоғарлығы анықталды.
Қара ... ... ... ... ... микрофлора саны жоғары. Азов теңізінде көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдер кеңінен тараған. Каспий ... ... ... майы ... ... КТМ саны 10 - 10 кл/мл. Оны жалпы ... ... ... 200- 300 мың ... Ал, кеме ... ... дамыған және мұнай өндірілу жүргізілмеген Арал теңізінде, көмірсутегін тотықтырушы бактериялардың орташа саны 10- 10 ... ... ... таксономиялық топтарға жатады. Қазіргі кезде көмірсутегін сіңіру ... бар ... аса ... ... ... және ... сатыдағы саңырауқұлақтар белгілі. Көмірсутегін ыдыратушы микроорганизмдерге негізінен аэробты және факультативті-аэробты микроорганизмдер жатады. Солардың ішінде ең активті табиғи ... ... ... Bacillus, Mіcrococcus Artrobacter, Corynebacterium, Preudomonas, бактерия туыстары, ... ... ... және ... Candida, ... және ... ашытқы саңырауқұлақтар жатады .
Мұнай көмірсутектерін тотықтырушы ашытқыларға зерттеулердің маңызды мөлшері арналған. Лабораториялардағы модельді тәжірибелердің нәтижелері, ашытқыларды ... ... ... және ... ... бар ... ортада активті түрде өсетінін көрсеткен [6 9].
Көбінесе ашытқылар ... ... ... ... ... Ашытқылар Батыс Украиналық мұнай кен орындарынан , сондай - ақ, Киев облысының мұнай базасынан ... ... ... ... ... анықталған. Негізінен Rhodotorula, Саndida, Тогulopsis, Sрогоbоlоmусes, Тгісһоsрогоn және Сгурtососсus түқымдастарына жататын айрықша аспорагенді ашытқылар бөлініп алынған. Жеке түрлердің ішінде Rh. ... Rh. ... және ... ... ... ... ... үлкен мөлшерінен бөлініп алынған культуралардың қатысын зерттегенде, алынған топырақ үлгілерінде ассимиляциялық активтілігі жоғары ашытқының ашытпайтын ... ... ... ... Олар ... ... және ... қышқылдарды сіңіреді. Әртүрлі токсомониялық топтарға жататын ашытқылардың парафинді тотықтыру қабілеті бірдей емес.
Зерттеулер нәтижесінде Саndida тұқымдастары (С. ... C. ... C. ... парафиндерде жақсы өсетіні анықталған, ал С. krusei парафиндерді сіңірмейді. ... туыс ... ... ... ... ... бір - бірінен үлкен айырмашылығы бар, кейбірейлері оны жақсы сіңіреді (Rh. glutinis және Rh. glutinis var. ... ), ... ... ... ... ... әлсіз өседі (Rh. mucilaginoza , Rh. minuta, Rh. ... , Rh. flava , Rh. ... ... туысының кейбір түрлерінде витаминдерге қажеттілігі мен парафинді орталарда өсу ... ... кері ... ... бар. ... ... үшін витаминдерді қажет етпейтін ашытқы штаммдары парафинді жақсы сіңіреді, ал витаминдерді ... ... ... ... ... нашар өседі. Топырақтан бөлініп алынған Sрогоbоlоmусes, Тгісһоsрогоn және Сгурtососсus парафинді сіңірмейді.
Ашытқылардың ... ... ... артықшылықтары бар. Ашытқы клеткалары гидростатикалық қысымға және осмос қысымы мен тұздылыққа тұрақты келетіндіктен, мұнай ... ... ... [6,9].
Соңғы жылдарда зерттеушілер қоректік ашытқыларды өсіруге арналған субстрат ретіндегі мұнай көмірсутектерге көп ... ... [11]. ... ... бар ... ... ... көбею процесінде жеке В витаминдердің жинақталу динамикасы зерттелген. Ашытқылар жеке В витаминдерді әр түрлі мөлшерде ... ... екі ... ... ... ... ... пантотен қышқылы, никотин қышқылы жатады; ал екіншісіне:рибофлавин, пиродоксин, биотин және т.б. кіреді [11]. Микроорганизмдердің өсуге қолданылмайтын көмірсутектерді тотықтыру қабілеттілігі қызығушылық ... ... тек ... қабілетті субстраттар қоспасында тотығады (қос тотығу), ал басқалары өздігінен тыныштық күйдегі клеткалармен тотығуы мүмкін [9].
Мұнай өнімдерін, кез ... - ... тән, ... бір ... ... өзінше бір экологиялық қуыс деп қарастыруға болады.
Су мұнай өнімдері құрамында әр ... ... және әр ... ... болуы мүмкін. Мұнайдың өзінде су өте аз мөлшерде болады, бірақ сақтау және тасымалдау кезінде су резервуарларда жинақталады. Су сонымен қатар ... ... ... ... арналған тоқтың өтуіне кедергі жасайды. Ашытқылар су микрофлорасының құрамдас бөлігі ... ... ... ... су ... ашытқылардың болу себебін, оның ластануының индикаторы деп санайды. Ашытқы клеткасының саны 1 литр суда 10 - 100000 ... ... ... Бұл ... ... ... ... тереңдігіне тәуелсіз. Кейбір жағдайларда фарватер бойынша және ... ... ... тереңдігінің үлкеюіне байланысты ашытқа санының көбею тенденциясы байқалады. Судың терең қабаттарындағы ашытқы организмдер мөлшерінің мұндай үлкеюін, кейбір авторлар еріген органикалық ... мен ... көп ... ... ... Су ашытқы флорасын зерттеу, оның алуан түрлілігін көрсетті. Суда 13 туысқа жататын 31 түр мен 6 ... ... ... ... Сandida ... C. ... C. obtuza, C. ... C. sake, C. solani, C.sorboza, C. virtiovaarai , C. vini, C. ... Rh. glutinis var. ... және Rh. pallida. ... қатар, Rhodotorula және Сгурtососсus туыстарына жататын психрофильді ашытқылардың 17 штаммы бөлініп алынды. Ашытқы туыстарының кездесу жиілігі бойынша, олар келесі ... ... Candida (34,4% ... ... ... Saccharomyces (21,5%), Cryptococcus (17,5%), Rhodotorula (12,5%), Trichosporon (5,1%), Kloeckera (2,6%), Sporobolomyces(2,5%), ... (2,4%), ... (0,5%) , ... (0,5%) , ... (0,25%) , ... (0,25%). ... ... ... ... ... C. krusei, S. сerevisiae және C. аlbidus ... орын ... ... ... ... Rh. rubra, Rh. glutinis var. ... Tr. ... C. lambica, Kloeckera javanica. ... ... ... ... ... кең ... туралы алғаш рет B. Fischer көрсеткен. Теңіз су қоймаларындағы ашытқыларды ... ... ең ... ... ... ол ... теңізінен қара және күлгін ашытқыларды тапқан. Л.А.Зильберберг және М.С. Вейнберг (1898) күлгін ашытқыларды Куяльницк лиманының тұзынан тауып, сипаттаған. ... су ... ... ... ... үлкен әсер етеді. Теңіз суына қарағанда тұщы суларда ашытқылар сирек кездеседі. Өзеннің өсімдік қалдықтары және балдырлары бар бөліктерінде ... ... ... ... ... байқалады. Олар саяз суларда, бұғаздарда жиі кездеседі. Өзен суын ластайтын (мұнай жарғағы) дизельді отын, мазут, мұнай ... бар ... ... ... бөлініп алынған ашытқылардың өсу қабілеттілігі зерттелген. Тексерілген 149 штаммының ішінен ... ... Tr. ... C. krusei, C. curvata, C. ... C. ... C. saka, C. parapsilolis, Candida sp., Rh. rubra, Rh. glutinis var. ... Sp. Roseus, Sp. ... ... ... ... pulcherrima штаммдары активті түрде дизельді отынды, мазутты, мұнай жарғағын және н- ... ... ... ... ... қоректік ортада көп мөлшерде (0,99 ) болуы ... ал ... ... ... 0,95 ... ... Еркін судың шамамен 30 % мөлшерінде биомассаның максималды жинақталуы анықталған.Көмірсутектердің биохимиялық тотығуының негізгі екі жолы бар: 1. ... ... ... ... олар ... ... ... пайдаланылады; 2. микробты клеткалармен сіңірілетін немесе толық емес өсу субстраты ретінде пайдаланылатын аралық ... ... [12, 10, ... ... ... ... ... ортасы ретінде біраз ерекшеліктермен сипатталады. Сол себепті көміртектен көмірсутекті қоректену типіне ... жаңа ... ... ... ... ... ... Бұл жағдайда клеткалық белоктар мен нуклеин қышқылы синтезінің деңгейі өседі. Витаминді алмасуда біраз өзгешеліктер байқалады: биотинді қажет ету күрт төмендейді, ал В ... ... ... витаминдерінің синтезі өседі, сонымен қатар ашытқылардың рибофлавин, никотин, пантотен ... ... ... ... ... мен ... өсу үшін қолданылатын қоректік орталары
Зерттеу объектісі ретінде Bacillus sp. 105КК, Bacillus sp. 108КС, Pseudomonas sp. 24ГМ ... ... ... культуралар болды. Олар Теңіз мұнаймын ластанған топырағынан 2005 жылы ... ... ... Депо ... жолы ... ... ... 2 изолят бөлініп алынды, Теңіз ауданың топырақ үлгілерінен 5 изолят бөлініп алынды. Бактериялармен ... және ... ... (4 ... ... арналған арнайы қоректік орталарды қолданылды.
Кесте 3-.Микроорганизмдерді өсу үшін қолданылатын қоректік орталары
Номер
Қоректік орта тізімі
Құрамы
1
Сабуро ... ... ... ... ... ... күйінде шығарылады (HIMEDIA). 0,5 атмосферада 30 минут залалсыздандырады, рН - 7,2 .
2
Ет-пептонды қоректік орта
стандартты дайын қоректік орта. ... ... ... (HIMEDIA). 1,0 атмосферада 30 минут залалсыздандырады, рН - 7,2 .
3
Минералды қоректік ортасы
КН2РО4 - 1,0 г/л ... - 0,2 ... - 1,0 ... - 1,0 ... - 0,02 г/л
FeSO4 - 1,0 г/л ... - 1,0 г/л
1 ... 30 ... ... ... қоспалар
Теңіз мұнайы- жеңіл (тығыздығы 817,0 кг/м^3),күкірті аз(күкірті 0,3 %), ... аз ... 2,2 %), аз ... ... ... ... бар (4%), тұтқырлығы аз
( тұтқырлығы 20º С-де 3,29 ... ... ... ... ... ... орталары
Нoмер
Қоректік орталар тізімі
Құрамы
1
Минералды қоректік орта
(г/л дистелденген су). NaCl-10; K2HPO4-1; KH2PO4-1; ... ... ... агар-20; pH-7.0-7.2; 1 атмосфера 30 минут залалсыздандырады
2
Сусло-агар қоректік
ортасы-сұлы дәнінің бөлшектенген солодтарынан алады. Суслодағы қант құрамын Баллинг градусымен өлшейді. 5-6 балл ... ... рН 7.0-7.2 ... 2 % агар ... оны ... 1 атмосфера 30 минут залалсыздандырады
3
Глюкоза-
пептонды қоректік ортасы
глюкоза-20 г, пептон-10 г, ашытқы экстракты-5 г, дистилденген су - 1 л, 0.5 атмосферада 20 ... ... ... ... 1 г, ... г, ... красный-0,012 г, агар-20 г, NaCl-0.5 г, KH2PO4-2 г, дистилденген су-1 л.
Ридер синтетикалық қоректік орта: (NH4)2SO4 - 56; KH2PO4 - 0,85; K2HPO4 - 0,15; MgSO4 - 0,5; NaCl - 0,1; CaCl2 - 0,1; ... ... - 20 мл/л; ... су. Қанттарды: глюкоза, лактоза, галактоза- 4% қоректік ортаға қосады.(40 г/л).
5
Ашытқы экстрактысы бар сусло-агар ... ... г; ... г; ... ... г; ... ... 15% СВ-1 л; агар- 20 г. 0,6 ... 20 ... ... қоректік ортасы
глюкоза- 1 г; пептон- 10 г; NaCl- 5 г;агар- 1 л; құбыр суы - 1л. 0,6 ... 15 ... ... ... бар ... ... ортасы
CH3COONa 3H2O- 8,2 г; глюкоза-1 г; HCl-1,8 г; ашытқы экстракты- 2,5 г; агар- 1,5 г; ... су- 1л ... ... және ... бар ... ... экстракты- 5 г; глюкоза- 50 г; агар- 20 г; дистилденген су-1л.
2.2 ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ
Культуралардың мұнай ... ... ... ... отырған культуралардың жоғарғы концентрациялы шикі мұнайда өсу қабілеті, 100 мл минеральды сұйық ... ... бар ... ... ... бір ... ... енгізу арқылы анықталды. Көміртегінің жалғыз көзі және ... ... шикі ... мұнай қосылды [36}
Топырақ үлгілерін микробиологиялық анализге дайындау
Зерттелетін топырақты залалсыздандырылған әйнек ... ... ... ... ала ... ... ... жалынында күйдіріп алады. Топырақты шпательмен жақсылап араластырып, тегіс қабат етіп жаяды. Пинцитпен топырақтан әртүрлі қосындылар мен түбіршектерді алып тастайды. Шпательмен ... ... ала от ... ... ... кептіріп алған жөн. Әйнекте жайылған топырақтың әртүрлі жерінен шпательмен шағын порциялар таңдап алынады. Кейін оны алдын-ала залалсызданған ... ... ... ... ... 1г орташа мөлшерде өлшейді.
Топырақ агрегаттарын бұзу үшін және микроорганизм клеткаларын топырақ бөлшектерінен десорбциялау үшін үлгіні ... ... ... Ол үшін ... 250 мм екі ... ... ... Біреуі 100 мм кәдімгі сумен, екіншісі бос болу керек. Бірінші колбадан 0,4-0,8 мм су алып, форфорлы табақшадағы топырақ үгіндісіне ... Оны ... ... ... ... ... ... 5 минут ішінде резинді қолғаптағы саусақпен жаяды. Бірінші колбадағы барлық стирильді сумен жайылған ... ... бос ... ... ... ... ... жалынының қасында жүргізілуі тиіс. Топырақ суспензиясы бар колбаны шайқағышқа 5 минутқа қояды (ірі ... тұну ... ... ... ... препарат дайындауға немесе сұйылту жасауға пайдаланады. Ескеретін бір жәйт, алынған бастапқы суспензиядағы зерттелетін материал (топырақ) 100 есе ... (1:102). Егер де ... ... онда бастапқы суспензияны 10 мл суда дайындайды (1:10). ... ... ... ... ... Топырақтағы қалдық мұнай мөлшерін анықтаудағы гравиметриялық әдіс. Топырақтағы ... ... ... ... ... сығындыны гексанмен экстрагерлейді. Ол үшін 30 г топырақты тұрақты массаға дейін келтіріп, 150 мл ... ... оның ... ... құйып ылғалдайды. Содан кейін түссіз экстракт алынғанша, бірнеше рет 10-15 мл хлоформ қосу арқылы экстракциялайды. Алынған сүзіндіні сорғыш шкафта су ... ... ... ... ... ... ... астыңғы ұшы жіңішке, ұзындығы 12-15 см болатын әйнек түтікше тәрізді колонка ... ... ... бөлігіне 1 см етіп әйнек талшық саламыз, содан кейін колонканы 600 градуста 4 сағат ішінде құрғатылған аллюминий оксидімен (полярлы қосылыстардың ... 2-8 см етіп ... ... ... ... ... бекітіп, ал оның құрамындағы заттарды 3-5 мл гексанмен ылғалдаймыз (пипеткамен) колонканың астына тұрақты салмақты, сыйымдылығы 50 мл тең стакан ... ... ... ... ... 5-10 мл гексанмен ерітіп, колонкаға ауыстырамыз. Сүзгілеу ... соң ... ... 2-3 ... (2-3 мл) ... жуады. Мұнайдың полярлы қосылыстардан тазартылған гексан ерітіндісін алу кезінде, гександы бөлме температурасында ... ... ... ұшып ... соң ... ... таразыда өлшейді.
Топырақтағы мұнайдың мөлшерін мына формуламен анықтайды:
с = а - в/с * 1000, ... ...
с - ... ... ... ...
а - мұнай бар бокстың ... мг;
с - ... ... ... ... г;
1000 - 1 кг топырақта қайта есептегендегі коэффициент.
Судың мұнай қалдығын анықтау ... ... ... ... хлороформмен экстрагирлейді. Мұнай мөлшерін мына формуламен анықтайды:
А = а1-а2/01 * 100 % ... - ... ... мөлшері;
а2 - қалған мұнай мөлшері.
Топырақтың фитоуыттылығын анықтау
Топырақтың фитоуыттылығын анықтау тәжірбиелік топырақ ... өсіп ... ... бақылау үлгісіндегі өскен ұрықпен салыстыруға негізделген биосынама құяды. ... ол 50 %-ды ... ... ... ... ретінде редиска (шалғам) ұрығы таңдап алынды. Себебі, ол басқа ... ... ... ... өсіп ... 26 ... 11-12 ... ішінде тұқымдардың 50 %-і өнеді. Редисканы қолдана отырып биологиялық тест жүргізу, едәуір дұрыс нәтижелер беретіндіктен тиімді болып табылады.
Ол үшін 100 г ... ... ... оны ... ... ... Кейін оны ылғалдап, қоймалжың концентрацияға дейін әкеледі. Дайын болған топырақты Петри табақшасына диаметрі 9-10 см етіп ... ... ... ... ... фильтр ( сүзгі ) қағазын қояды. Редиска өсу үшін ... ... ... ... Бір Петри табақшасына 50 тұқымдай егіледі. Табақшаға егілген редискаларды 26 С 11-12 ... ... ... Егер де ... ұрықтық қабықты жарып шықса, онда мұндай тұқымды өнген деп санайды.
Өскен тұқымдар санын келесі ... ... ... 100В100 ...
А- тұқымдар саны,
В- тұқымның өніп шығу қабілеті, .
Таксономиялық қасиеттерін зерттеу
Сұйық қоректік ... ... ... ... ... ... лайландырады, қабырғалы сақина, тұнба және беттік пленка түзеді. Пробиркаларда ашытқы экстракты бар глюкоза-пептонды сұйық қоректік ортасына егіп, 2-3 тәуліктен ... ... ... қоректік ортада өсуі. Ашытқылардың культуралдық белгілері қатты қоректік ортада ... ... алып ... ... көрінеді. Бұл кезде түсіне, беттік құрылымына және форманың шеттеріне көңіл бөледі.
Стандартты штрихтар алу үшін екі қоректік ортаны пайдаланады: сусло-агар 10% ... СВ және ... ... бар ... агар ... ... қиғаш агары бар қоректік ортаға тіке штрих арқылы егіледі.25 С-та 6-8 тәулік өткен соң ғана ... ... ... алу үшін желатині бар сусло (20%) немесе морфологиялық агар ... ... ... ... колбаларда залалсыздандырып, укол әдісімен табақшасының дәл ортасына ... ... ... 30 ... ... ... ашытуы. ашытқы экстракты, 300 мл дистилденген су, 1 атмосферада 30 ... ... ... ... ... ... ... ксилоза, маннит, рамноза, сорбит- 2%. Поплавоктары бар пробиркаға ішінде ауа қалмайтындай етіп основной фон құйып, залалсыздндырамыз.Сосын оған ... ... бар 1 мл су , 4 мл ... ... ... 3-4 тәулік өткен соң сипаттай берсе болады.
Азот негізінің ассимиляциясы:
Ашытқылардың токсондық белгілеріне азот көзі ретінде нитратты пайдалануы тән. Ол үшін екі ... ... 1: ... қышқылы-0.8 г, 5 н. уксус қышқылы-100 мл.
Реактив 2: а-Нафталин-0.5 г; ... ... ... ... 10-20 г желатинді 90 мл ыстық дистелденген суда ерітіп, 4.5 мл-ден пробиркаларға құйып 15 мин 121 С-та ... ... ... 37 С-та ... әр бір ... 0.5 мл-ден көміртекті ашытқы негізін қосады. Бір тамшы ашытқы суспезиясын қоректік ортаның беттік қабатына тамызу арқылы егеді.Температурасы 25 С, 7-24 ... ... ...
Уреазды активтілігі: Ашытқылар бір-бірінен үлкен концентрацияда мочевинаны ыдырату арқылы ажыратылады.
Ашытқы саңырауқұлақтардың мұнай тотықтыру белсеңділігін анықтау.
Топырақтағы және ... ... ... ... ... ... Ол үшін 30 г топырақ, салмағы тұрақты стакан дайындайды. 150 мл колбаға топырақты салып, оның ылғалдығын хлороформмен көтереді. ... 10-15 мл ... ... ... ... ... экстракциялап, алынған сұйықтықты судың буына қайнатады, сонда хлороформ буланып кетеді.
Алынған экстракты тазалау үшін ... 1 см, 10-15 см ... шыны ... алады, оның астынғы бөлімінің диаметрі 1 мм болуы қажет. Құбырды штативке бекітіп, буланып ... ... ... ... ... (3-5 мл) бір-екі рет қайталап, қалдықты ерітіп құбырға құяды.Құбырдың астына 50 мл ... ... ... ... алынған стакан қояды. Сосын құбырды 2-3 мл гексан ... ... ... ... ... ... ... жерде толық буланғанша күтеді.
Мұнайды жинау және диспергирлеу қабілетін анықтау.
Ол үшін ... ... 40 мл ... ... минералды қоректік орта және Каспий теңізсуының құрамына ұқсас жасанды теңіз суын қолдандық.Сонан соң ... ... 5% ... ... ... жинау қабілетін, мұнай қабықшасының жиналуына байланысты анықтадық, ал ... ... ... ... қабықшасының өзгеруі бойынша анықтады.
* Зерттеу нәтижелері мен оларды талқылау
+ Мұнай тотықтырушы бактериялардың мұнай тотықтыру белсеңділігін анықтау
Соңғы ... ... ... ... көмірсутегін тотықтыру белсеңділігіне көп көңіл бөлінеді, ол мұнаймен ластанған экосистемаларды тазалауда микробты препараттарды дайындаумен байланысты. Соның нәтижесінде мұнай ... ... ... ... ... пайдалану қасиетімен ерекшеленеді. Сондықтан да бактериялар жоғарғы мұнай концентрациясына ... болу ... ... ... ... ... яғни мұнай мен мұнай өнімдерін тасымалдауда және сақтауда қоршаған ортаның ... ... ... алып ... Соның ішінде бірінші орында топырақ қабатын айтуға ... ... ... ... топырақты тазалауда биологиялық қолайлы процестер мен ластаушылардан тазалау мүмкіндіктерінің зерттелу нәтижелері қолданбалы экологияның ... ... ... ... ... ... тазалауда қазіргі таңда көптеген бактериялардың түрлерін пайдаланып отыр. Олар әртүрлі туыстарға жатады: Bacillus, Pseudomonas, Rhodococcus. Олар мұнай және ... ... ... көзі ретінде қолданады.
Зерттеу объектісі ретінде Bacillus sp. 105КК, Bacillus sp. 108КС, ... sp. 24ГМ ... ... ... ... ... Олар ... мұнаймын ластанған топырағынан 2005 жылы бөлініп алынған [1222].
Зерттеуге алынған мұнай тотықтырушы бактериялар жоғарғы мұнай ... ... ... және ... ... 2 жыл бойы ... Мұнай тотықтыру белсенділігін анықтау үшін бактериаларды сұйық минералды қоректік ... ... ... ... көміртегі және энергия көзі ретінде әртүрлі мұнай көмірсутектерін қостық. ... ... ... 7 % ... ... қолдандық. Культураларды шайқағышта 220 об/мин, температура 30 0С 7 тәулік бойы өсірдік, содан мұнайды ... ... ... ... ... ... ... зерттелген бактериялар Теңіз мұнайы қосылған қоректік ортада жақсы өсу қасиеттерін ерекшеленді. Бактерия культурасы Bacillus sp. 105КК 7 % ... ... бар ... ортада 7 тәулік ішінде мұнайды белсеңді ыдыратып, мұнайдың қалдық мөлшері - 13,9 % +- 1,2 құрады, ал екі ... олар да ... ... ... қалдық ұнайдың мөлшері Bacillus sp. 108КС 17,5 % +- 0,15 және ... sp. 24ГМ - 18,9 % +- 0,91 ... ... ... ... 2 - Мұнай тотықтырушы бактериялардың 7 % Теңіз мұнайын пайдалану мөлшері
Келесі жұмысымызда мұнайдың мөлшерін едәуір жоғарлаттық. Мұнай тоытықтыру белсенділігін ... үшін ... ... ... ... қоректік ортада өсірдік. Қоректік ортаға көміртегі және энергия көзі ретінде 10% Теңіз мұнайын қолдандық пайдаландық. ... ... 220 ... ... 30 0С 7 ... бойы ... ... мазутты пайдалану мөлшерін анықтадық.
(3Сурет) көрсетілгендей бактерия культуралары 10% Теңіз мұнайын пайдалану қаситеттері бойынша ерекшеленді. Бақылау вариантымен ... 93,1% +-1,1 - тен ... ... ... ... Bacillus sp. 105КК - 19,9 % +- 0,12 ... 7 тәулік ішінде пайдаланды, Bacillus sp. 108КС - 22,7% +- 0,1, ал Pseudomonas sp. 24ГМ - 20,2 % +- 0,58 ... Бұл ... ... 10% ... мұнайын жақсы пайдалану қасиетімен ерекшеленді. Бұл бактерия культураларын өте белсеңді деп ... ... ... 3 - ... ... ...
10 % Теңіз мұнайын пайдалану мөлшері
Келесі зерттеулерімізде бактерия культураларының мұнай өнімдерін пайдалану мөлшері анықтадық. Ол үшін ... ... ... ... қоректік ортада көміртегі және энергия көзі ретінде мұнай өнімдерін пайдаландық 7 % дизель және мотор ... ... ... ... 220 ... ... 30 0С 7 тәулік бойы өсірдік, содан ... ... ... ... ... ... ... екі мұнай өнімдерін алдық дизель және мотор майы. Бензинді алған себебіміз - дизель майында мұнай көмірсутектерінің жеңіл ... көп. Ал ... ... - асфальтанды заттар, смолалы заттар көп. ... ... ... ... салыстырғанда барлық бактерия культуралары едуір мұнай өнімдерін биодеструкциялаған. Дизель майының қалдық мөлшері Pseudomonas sp. 24ГМ - 20 % тең. Ал ... 2 ... ... ... ... майының қалдық мөлшері 25,9+-0,98 % тең болды. Сонда, культуралар 7 тәулік ішінде 70% дизель майынының мөлшері деструкцияға ұшырап отыр (кесте 5). ... ... ... ... ... бактерия культуралары 39 % пайдаланды. Сонда 7 ... ... ... ... мөлшері 35 % құрады. Әдебиеттер мәліметтерімен салыстырғада 7 тәулік ішінде ... ... ... ... көп деп ... ... нәтижелермен салыстырғанда бактерия культуралары ашытқы саңырауқұлақтарға қарағанда ... ... ... ... ... Мұнай тотықтырушы бактериялар ішінен Pseudomonas туысыны жататын бактериялар ... ... ... ... ерекшеленеді. Біздің алыған нәтижелеріміз әдебиет нәтижелерімен ұқсас болды.
Кесте 5-. Мұнай өнімдерінің қалдық мөлшері; процент
Бактерия культуралары
Мұнай өнімдері, 7 процент
0-тәулік
7 ... ... ... ... мөлшері
дизель майының қалдық мөлшері
мотор майының
бастапқы мөлшері
мотор майының қалдық мөлшері
Bacillus sp. 105КК
89,6+-1,9
25,2+-1,3
89,9+-1,3
40,9 +-0,95
Bacillus sp. ... sp. ... ... ... ... тотықтыру белсенділігін мазутпен ластанған топырақта анықтау
Соңғы жылдардағы мұнаймен ластанған аудандардан алынған топыраққа жүргізілген ғылыми жұмыстардың нәтижелеріне қарайтын болсақ, осы ... ... ... ... ... және ... ... ол жердің құнарлылығын толық қалпына келтіре алмайды екен. Сондықтанда қазіргі ... ... ... ... тазалау технологиясына, негізгі көміртегі тотықтырушы микроорганизмдерді қолданылатын биоремедиация әдісіне көп көңіл бөлуде.
Қазіргі таңда көп көңіл бөлінетін бір жәйт, бұл- ... ... ... ... ... ... Соның нәтижесінде осы көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдерді мұнаймен ластанға топыраққа еңгізіп, олардың ... ... ... ... ең ... мәселелеге айналып отыр. Қызығушылық тудыратын бір жәйт осы ... ... ... қолдануға көп көңіл бөлінуде. Сол сесбептен біз өзіміздің көмірсутеген тотықтырушы бактериялармен тәжірибе жүргізіп отырмыз.
Келесі тәжірбиені жүргізу.
Ол үшін ... ... үш ... бойы ... минералды қоректік ортада көлемі 5л болатын биореакторда өсірдік (сурет 4). Үш ... соң ... ... 500 ... 20 мин ... ... биомассаны алдық. Салмағы 1,5 гр болатын биомассаны 300 гр залалсызданған топыраққа еңгіздік. Топырақты лабораториялық жағдайда мазутпен ... ... 30 ... ... ... (сурет 6).
Сурет 4 - Биореакторда мұнай тотықтырушы бактериялардың биомассын өсіру
Топырақтағы мазуттың ең алғашқы ... 130161 ... ... ... ... нәтижелер бойынша бактерия культуралары биодеструкцияны 20 тәуліктен бастап жүргізді.
1 - бақылау 2, 3 - ... ... ...
Варианттар
Сурет 5 - Тәжірибе варианттары
Топырақтаға мазуттың қалдық мөлшері 90106 мг/кг 20 тәулікте ... Ал 30 ... ең ... деструкция байқалды. Сондағы, Bacillus sp. 105КК және Bacillus sp. 108КС бактерия культураларын еңгізген варианттарында топырақтағы мазуттың қалдық мөлшері 48161 және 471965 ... ... ... Ал, ... sp. 24ГМ ... культурасы қосылған топырақтағы мазуттың қалдық мөлшері 46061 мг/кг болды. Нәтижелер (Кесте 4) көрсетілген.
Кесте 6- Бактерия ... ... ... ... мазутпен ластанған топырақта тексеру
Бактерия
культуралары
Мұнай көмірсутектерінің қалдық мөлшері, мг/кг топырақта
0 тәулік
10-тәулік
20-тәулік
30-тәулік
Bacillus sp. ... sp. ... sp. ... ... ... ... келе 30 тәуліктен соң біз топырақтың фитоуыттылығын тексердік. 30 тәуліктен соң топырақ үлгілерінен 20 гр ... оны ... ... ... ... ... ... қойып үстіне 100 шалғым тұқымдарын қойып 24 сағат ішінде 30 0С ... ... ... 6).
1 - ... ... ... 2 - 30 ... соң ... ... 6 - Топырақтың фитоуыттылығы
Ең жоғарғы өсіп шыққан ... ... ... sp. 24ГМ ... ... ... ... тұқымдарының 89 % құрады, Bacillus sp. 105КК - 81 %, ал Bacillus sp. 108КС вариантында - өсіп шыққан ... ... 75% тең ... (Кесте 7).
Кесте 7-. Топырақтың фитоуыттылығы, %
Бактерия культуралары
Өсіп ... ... ... %
Bacillus sp. 105КК
81
Bacillus sp. 108КС
75
Pseudomonas sp. 24ГМ
89
Бақылау
* таза ... - ... ... ... топырақ - 10
3.3 Ашытқы саңырауқұлақтарының таксономиялық қасиетттерін анықтау
Ашытқы саңырауқұлақтарының клетка пішінің анықтау үшін сұйық ... ... ... - ... ... ... ... штамдар глюкозды -пептонды қоректік ортада жақсы өсті. Қоректік орта лайланып, бетінде плека түзді, қоректік ортаның түбінде тунба пайда ... ... ... 3-5 мкм - 6 ... ... Ч3 клетка мөлшері басқа штамдарға қарағанда кіші, клетка мөлшері 2 - 2 мкм х 3 - 4 - 5 ... ... ... ... 3 - 4 х 4 - 5 -ге ... ... ал 5М03 штаммының клетка мөлшері бойынша ең ірі 5 - 6 мкм х 6 - 8 мкм-ге дейін ... ... 7СА, 7СКР, МСМ7, СМ7 - ... пішіні сопақша, лимон тәрізді, домалақ, цилиндр тәрізді. 5М03 - сопақша, цилиндр тәрізді. Р20СО - ... және ... Ч3 ... клетка пішіні домалақ және сопақша болып келеген (Сурет 8 ).
Ашытқылардың белгілі бір қасиеттерінің бірі вегетатвитік көбеюі. Сондықтан біз ... ... ... ... көңіл аудардық. Вегетатавтік көбеюін "слайд" - пластинкаларда 3 ... ... ... келе Р20СО ... жоқ. СМ7, 7СКР, МСМ7, 7СА ... арқылы көбейеді, үшінші тәулікте артроспора түзеді. СМ7, 7СКР, МСМ7, 7СА штамдарында 2 - ... ... ... байқалды. Ч3- және 5М03 штамы бүршіктену арқылы көбйеді. Ч3- және 5М03 ... тек қана ... ... тән. ... түзу ... ... қоректік орталарда байқалды. Зерттей келе барлық штамдар аскоспоралар түзбейді (Сурет 9 ... - ... 7СА - ... - ... МСМ7 - ... - ... Ч3 - ... 8- ... ... штамдарының морфологиялық қасиеттері
Әрі қарай алып колонияларды сусло - агар қоректік ортасында 30 тәулік ішінде ... ... ... ... өсуі ... бір-бірінен ерекшеленеді. 7СКР - ақшыл түсті, шеттері иректелген, беті жылтыр, дөңес. 7СА - сары түсті, шеттері тегіс, беті кедір, ... МСМ7 - ... ... ... беті радиальды иректілген, шеттері тегіс, беті жылтыр, дөңес. СМ7 - түсі - крем ... беті ... - ... ... ... ... 10 ... диаметрі 7 см. 5М03 штаммының диаметрі 3 см, шеті иректелген, беті тегіс, жылтыр, түсі қанық қызыл. Р20СО штаммы 10 ... ... 5см, шеті ... беті тегіс, жылтыр, шығыңқы, түсі қызғылт. Ч3 штаммы диаметрі 6 см, түсі қара, беті ... ... ... шеті ... ... 9).
3.4 Ашытқы саңырауқұлақтардың физиологиялық қасиеттерін зерттеу
Ашытқы саңырауқұлақтарының туыстық қасиеттерін анықтауда қанттарды ашытуға көп көңіл аударады. Соған орай ашытқылардың ферментациясын ... үшін ... ... ... 7 ... бойы ... ... ортада өсірдік 2 % зертелетін қантарды салдық.
Зерттей келе ашытқы штамдарды 3 топқа бөлдік қантарды баяу ашытатындар, қантарды ашытпайтындар және ... ... ... 7СКР ... ... Ол ... маннозаны, сахарозаны, сорбитті, маннитті, және рамнозаны жақсы ашытады (кесте 6). СМ7 ... 5М03 ... Р20СО ... - баяу ... тобына жатқыздық. Бұлар тек қана бір углеводтан ашытады. 7СА, МСМ7 және Ч3 штамы ашыту қабілеттері байқалмаған.
7СА - штамы 7 СКР - ... - ... Р20СО - ... - ... СМ7 - ... - штамы
Сурет 9 - "Алып" ... ... ... ... ... ... ... қабілеті
Глюкоза
Фруктоза
Манноза
Сахароза
Сорбит
Маннит
Рамноза
7СКР
+++
+++
+++
+++
++
++
++
Ескерту: - белгі жақсы байқалады, - белгі нашар байқалады.
Барлық ... ... ... ... ... Әрі ... ... азотты ассимиляциялау қабілетін зерттедік (Кесте 9).
Кесте 9- Ашытқы саңырауқұлақтарының азот көздерін ассимиляциялау
Азот көздерін ассимиляциялау
Штамдар
7СА
7СКР
МСМ7
5М0З
Р20СО
Ч3
СМ7
Пептон
++
+
+
+
++
++
+
NaNO3
+++
++
+++
+++
++
+++
+++
KNO3
++
+++
+
+
+
++
+
Ескерту: - ... ... ... - ... ... ... - ... нашар байқалған.
Зерттелген ашытқы саңырауқұлақтары витаминсіз қоректік ортада жақсы өседі, желатинаны ... ... және ... ... жақсы байқалған (Кесте 10).
Кесте 10-Ашытқы саңырақұлақтарының ферментативтік қасиеті
Белгілері
Штамдар
7СА
7СКР
МСМ7
Ч3
Р20СО
5М03
СМ7
Уреазды белсенділігі
+
++
+++
++
+++
+
+
Желатинды ыдыратуы
+++
+++
+++
+++
+++
+++
+++
Витаминсіз ортада өсуі
+++
+++
+++
+++
+++
+++
+++
Ескерту: - ... ... ... - ... ... ... - белгі нашар байқалған.
Зерттей келе Р20СО - Rhodotorula sp. ... ... МСМ7, СМ7, 7СКР, 7СА- ... sp. ... Ч3 - ... sp. туысына жатады.
3.5 Ашытқы саңырауқұлақтардың мұнай тотықтыру белсеңділігін анықтау
Бөлініп алынған ашытқы штамдарының мұнай тотықтыру белсенділігі ... ... ... белсенділігін 5% Теңіз мұнай қосылған минералды қоректік ортада 5 және 10 тәулікте зерттедік. Алынған нәтижелері бойынша 10 ... ... ... ... ... мұнай тотықтыру қасиетін көрсетті. Нәтижелер ( Сурет 9 ) көрсетілген.
Алынған нәтижелер бойынша 4 штамм СМ7 - 47,5 , МСМ7 - 43,1 , Р20СО - 43,7 , 7СКР - 42,9 ең ... ... 5 шикі ... мұнайын жақсы қолданған. Ал, 5МО3, Ч3 және 7СА штамдары мұнайды пайдалану 35,6 - 38,9 ... ... 10 - ... ... ... ... ... тотықтыру белсенділігі,
3.6 Ашытқы саңырауқұлақтардың мұнай дисперигирлеу және мұнайды жинау қабілетін анықтау
Әрі қарай осы белсенді ашытқы- ... ... ... мұнайды диспергирлеу қасиетін анықтадық. Мұнайды жинау ... ... ... ... байланысты, ал мұнайды диспергирлеу қабілетін мұнай қабықшасының өзгеруі бойынша ... ... 11 ... 11.- ... тотықтырушы ашытқы штамдарының мұнайды диспергирлеу қасиетері
Штамм
Мұнайды диспергирлеу қабілеті
Каспий Теңіз суы
Минералды қоректік орта
Құбыр суы
МСМ7
-
++
++
Ч3
+
+
+
СМ7
+
+
+
Р20СО
-
+
+
7СКР
+
+
+
7СА
+
++
++
5М03
-
++
+
бақылау
+
+
+
Ескерту: - ... ... - ... ... ... ...
Каспий Теңіз суында үш штамм 5М03, Р20Со және МСМ7 штаммдары диспергирлеу қасиет көрсекен жоқ. Ал ... ... ... және құбыр суында барлық 7 штамм диспергирлеу қасиеттерін жақсы байқатты.
Кесте12- Мұнай тотықтырушы ашытқы штамдарының мұнайды жинау ... ... ... ... ... ... суы
Минералды қоректік орта
МСМ7
5,71
-
Ч3
-
-
СМ7
3,2
-
Р20СО
2,8
2,3
7СКР
-
1,7
7СА
7,3
-
5М03
1,5
-
Бақылау
0,8
-
К - бастапқы түзілген мұнай қабықшасының мөлшері өтпелі кезеңдегі түзілген мұнай қабықшасының мөлшері, (-) - ... ... ... ... ... ... ең жоғарғы мұнайды жинау қабілетін Капий Теңіз суында 7СА және МСМ7 ... ... ... жинау мөлшері - 7,3 және 5,71 тең болды. СМ7, Р20СО және 5М03 штамы 3,2 - 1,5 ... ... ... Ал, минеральды қоректік ортада Р20СО және 7СКР штамдары мұанй жинау мөлшері 2,3 - 1,7 тең ... және ... ... топыраққа түскенде экологиялық тепе-теңдік ауытқиды, ал ол өз кезегінде микрофлораның ... ... ... өзгертіп және биоценоздың активтілігін төмендетеді. Мұнаймен ластанған топырақ микроорганизмдер санының өзеруін ғана емес, сонымен қатар олардың түрлерінің әртүрлілігіне алып келеді.
Мұнаймен ... ... ... ... ... процесі ұзақ және көптеген жылдарға созылатын процесс. Мұнаймен ластанаған топырақты микроорганизмдардың көмегімен ... екі жолы ... ... 1) ... ... ... физико-химиялық ортасын өзгерту жолымен активтендіру; 2) ластанған ортаға арнайы алынған мұнай тотықтырушы микроорганизмдерді енгізу.
Мұнаймен ластанған ... ... үшін ... ... ... эффективті культураларды табиғи биоценоздан бөліп алып, ұзақ уақыт ... және ... ... қарым-қатынаста болатынын көрсетті. Микроорганизмдер биомассасы бойынша көрсеткіштер мұнаймен ластанаған топырақты қайта толық ... ... ... ...
Мұнай тотықтырушы бактерия культуралары Bacillus sp. 105КК, Bacillus sp. 108КС, Pseudomonas sp. 24ГМ 2 жыл бойы ... ... ... ... мұнай тотықтыру белсенділігін сақтап қалды. Белсеңді бактерия культуралары ... ... 7 және 10 ... ... 7 ... және ... ... қолданды.
. Мазутпен ластанған топырақта олар жоғарғы мұнай тотықтыру белсенділігін көрсетті. Осы штамдарды мұнаймен ... ... ... ... ... ... қорытатын болсақ, мұнай және мұнай өнімдерімен ластанған жерлерді Bacillus sp. 105КК, Bacillus sp. 108КС, ... sp. 24ГМ ... ... ... ... көмегімен тазалау үлкен жетістікке қол жеткізер және өте ... ... деп айта ... ... ... 5 ... мұнайын тотықтыру белсенділігі жоғары болды. Мұнайды пайдалану ... 43,7 - 42,9 ... ...
Екі штамм 5М03 және 7СКР мұнайды жинау қасиетін Каспий Теңіз суында өте жоғары болды, К- 7,3 және 5,74 тең.
Белсенді ашытқы ... ... - ... қасиеттерін зерттей келе: Р20СО штамын - Rhodotorula sp.туысына, МСМ7, 7СА, СМ7, 7СКР ... - ... sp. ... 5М03 ... - ... sp. ... Ч3 штамын - Exophiliа sp. туысына жатқыздық.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
* Брюханов А.Л., НетрусовА.И. Длительное хранение строго ... ... в ... М., 2006. - 205-210 с. ... ... Ф. ... ... бактериологии. Том 1. Хранение микроорганизмов. - М ... ... ... Н.А., ... А.М. ... биотехнологиясы. - Алматы: Нур-Принт, 2010. - 534с.
* Пименова М.Н., Гречушкина Н.Н., Азова Л.Г., Нетрусов А.И. ... ... ... к ... ... по ... - М., -515 с.
* Шлегель Г. Общая микробиология. - М., 1972. - 320 ... ... ... ... Н., Сағындыкова С., Серікбаева Ф., Микробиология, Алматы, "Арыс",2003.
* Р.К Андерсон ВНИИОЭНГ "Биотехнические ... ... ... почв ... и ... 1993. ... ... В.И.Тагасов. "Нефть как топливный ресурс и загрязнитель окружающий среды" Учеб. пособие - М.Изд-ва РУДН,2004. ... ... ... ... ... ... загрязнения. www.coglle.ru
* И.С.Андреева., Е.К.Емельянова., С.Е.Олькин., И.К.Резникова., С.Н.Загребельный, В.Е.Репин."Прикладная биохимия и ... ... ... ... .Nissen ... 10. ... ... Н.Н. "Микробиология",1964.Вып. 33.-№3. С.501.
* Gatellier C "Нефтехимия", 1963.Том 3.-№5. С.811.
* Крючкова А.П.,Родионова Г.С., Степаненко В.Г. IX Международный конгресс по ... 1966. ... ... И.Н., ... биохимия и микробиология",1965.Том 1.-№6. С.606.
* Квасников Е.И.,Щелокова И.Ф."Прикладная биохимия и микробиология",1967.Том 3.-№4. С.464.
* Takeda I., Iguchi T., Kawamura T., ... Senon S.Там же, вып. ... ... Lodder J., Kreder van Rij., ... yeasts, a ... study.North-Holland Rub.Co,Amsterdam,1952.
* Kallio R.E.,Finnerty W.R., Wawzonek S., Kiimstra P.Sympos.Marine Mikrodiol.Springfield (ed),1963.Вып. 111. С.769.
* Khan M.J.,Ali.,Hall ... ... van ... ... ... ... ... Г.В.,Беликов В.М., Ермакова И.Т., Мунтян Л.Н.,Лидеман Л.Ф.,Корчемная И.Б.,Лозинова А.Б. "Прикладная биохимия и микробиология",1966.Том 2.-№2. ... Imada J., ... E., Yamada K. Agric. Biol. Chem (Japan), ... ... ... Патент США №2697062 кл. 195-3, 1954.
* Oginos., Wano K., Tamura G., Arima K. Agric. Biol. Chem, ... ... ... ... С.В., Бойко И.Д., Гололобов А.Д., Крючкова А.Н., Воробьева Г.И., ... М.И., ... П.Н., ... В.К., Коротченко Н.И. "Прикладная биохимия и микробиология", 1967.Том 3.-№5. С.577.
* Михалева В.В., Захарова С.Н., IX ... ... по ... ... ... М, 1966. С.268.
* Таусон Т.А. "Микробиология", 1939.Том 8.-№7. С.828.
* ... Е.П., ... Л.Д. ... ... 33.-№1. С.60.
* Медем В.М., Барменков Я.П., Назаров И.И, ... Д.А., ... Н.С. ... и ... ... и ... ... 4. С.31.
* Иерусалимски Н.Д., Андреева Е. А., Гришанкова Е.Л., Головлев Е.Л., Дорохов В.В., Жукова Л.Н. "Прикладная ... и ... ... 1.-№2. ... Dostalek M., Munk V, Volfova O., Pecka K. ... ... 1968.Том 10.-№1. С.33.
* Харатьян С.Г, Витт С.В., Романовски Ю.М., Беликов В.М. ДАН СССР, 1967.Вып. 175.-№2. С.372.
* Патент Японии № 20667 кл. 36А12, ... ... Н.А., ... М. Д., ... Н.Ф. "Микология и фитопатология" 2006.Том 40.-№1. С.223-247.
* ООО "Эколайн" . www.rambler.ru
* .Miller T. L., Johnson M. J.Biotechnol. Bioengng., 1966.Вып. 8.-№4. ... ... Л.А., ... Е.А., и др. Роль косубстратов при микробиологическом окислении изомерных ... ... ... ... // ... 1977. Т.46. №1. С. 5-9.
* ... А.М., Финогенова Т.В. Активность ферментов цитратного, глиоксилатного пентозофосфатного цикла при синтезе лимонных кислот Candida lypolitica // Микробиология . 1976. Т.45. № 3. ... ... Е.П. ... ... ... ... и модели механизмов соокисления углеводородов.// Успехи микробиологии.1975. № 10. С. 3-26.
* .Ахмедов АГ., Ильин Н.П., Исмаилов Н.М., Пиковский Ю.И. ... ... ... ... в ... ... сухих субтропиков Азербайджана. Добыча полезных ископаемых и геохимия ... ... - М.: ... 1992. - 227 ... ... Д.Г., Борзенков И.А., и др. Полевой эксперимент по очистке почвы от нефтяного загрязнения с ... ... ... ... // Прикладная биохимия и микробиология. 1997. Т.33. № 5. С. 497-502.
* Семенов А.М., Куличевская И.С., и др. Лабораторные тесты для ... ... в ... ... нефти. // Прикладная биохимия и микробиология. 1998. Т. 34. № 5. С. 576-582.
* ... А.А., ... В.Н. // ... Москва.: 1972. с. 480.
* .Ковриго В.П., Каручева И.С., ... Л.М. ... с ... ... М.: 2000. с. 416.
* .Егоров Н.С. Практикум по микробиологии. Изд-во МГУ. 1976. с. 56-124.
* ... В.И., ... Э.З. Рост ... на ... ... 1980 К. Нукова Думка. 520с.
* Розанова Е.П., Кузнецов С.И. Микрофлора нефтяных месторождении. 1974М.. Наука с 875-877..
* Корнелли Т.В., ... С.Г., и др. ... ... ... бактерий с использованием н - алканов меченых тритием. // Прикладная биохимия и микробиология . 1988. Т. 24. № 2 С. ... ... Л.И., ... В.Г., и др. ... ... ... и их ассоциациями в жидкой среде. // Прикладная биохимия и микробиология. 2001. Т. 37 №.5 С. 542-548.
* ... С.В., ... Л.М. ... ... Candida tropicalis при их выращивании на н-алканах // Микробиология. 1980. Т. 34. № 1. С. ... ... Д.Г., ... И.А., и др. ... ... по ... ... от нефтяного загрязнения с использованием углеводород- окисляющих микроорганизмов. // Прикладная биохимия и ... 1997. Т.33. № 5. С. 497-502.
* ... Т.В. ... ... и ... микроорганизмов. 1984. М.: Наука. С. 108-116.
* Абдуразакова С.Х.., Соломов Х.Т. Пути ... ... ... ... в - ... и ... внешних дрожжей.// Прикладная биохимия и микробиология. 1975. Т.11. №1. С.30-34.
* Березин И.В., Бонарцев Г.Н.и др. ... ... ... и ... ... при микробиологическом окислении гексадекана.// Прикладная биохимия и микробиология. 1975. Т.11. № 5. С. 653-656.
* ... Л.А., ... Е.А., и др. Роль ... при ... ... ... ... культурой Pseudomonas aeruginosa. // Микробиология. 1977. Т.46. №1. С. 5-9.
* ... А.М., ... Т.В. ... ... цитратного, глиоксилатного пентозофосфатного цикла при синтезе лимонных кислот Candida lypolitica // Микробиология . 1976. Т.45. № 3. ... ... Е.П. ... ... ... микроорганизмов и модели механизмов соокисления углеводородов.// Успехи микробиологии.1975. № 10. С. 3-26.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жоңышқаның құнды белгілері мен қасиеттері және селекция әдістері мен нәтижелері68 бет
Сhlorella vulgaris клеткасының тіршілік ету қабілетіне сақтау ұзақтылығының әсері29 бет
Шарап өндірісі4 бет
Қой қылауының індеттанулық мәліметтерді, клиникасы және диагностикасы31 бет
Сүтқышқыл бактериялары51 бет
Деструкциялық гидрогенизация процесінің химизмі6 бет
Қазақстан Республикасындағы тотолитарлық діни бірлестіктердің қызметі туралы ақпараттық-анықтамалық материалдар 18 бет
6-7-жасар балалардың таным белсенділігін дамыту динамикасы, ерекшеліктері8 бет
Cоғыс уақытындағы қауіптер5 бет
IP желілерде нақты уақыт режимінде ICQ хабарлар алмасу жүйесінде ақпараттық сервистерін іске асыру38 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь