Сақтандыру нарығының теориялық негіздері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6

1 САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Сақтандыру: мәні, қызметі және түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.2 Қазақстан территориясындағы сақтандыру нарығының құрылуы ... ... ... ... .12
1.3 Сақтандыру нарығының институционалдық құрылымы ... ... ... ... ... ... ... 23

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫ
2.1 Қазақстанда сақтандыру нарығының қазіргі жағдайы ... ... ... ... ... ... ...30
2.2 «Номад Иншуранс» сақтандыру компаниясы акционерлік қоғамына жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 43
2.3 «Номад Иншуранс» АҚ сақтандыру компаниясы қызметіне талдау ... ... ..50

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫНЫҢ ДАМУ МӘСЕЛЕЛЕРІ МЕН ОНЫ ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Қазақстан Республикасында сақтандыру нарығының даму мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 61
3.2 Қазақстан Республикасы бәсекелестік жағдайындағы сақтандыру қызметін жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...70
3.3 Қазақстан Республикасындағы сақтандыру нарығын жүзеге асырудың шетелдік тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..73
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..85

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .89
Диплом жұмысының зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазіргі таңда сақтандыру қоғамның әлеуметтік-экономикалық тұрақтылығын қамтамасыз ету мақсатында рыноктық әдістермен экономиканы басқарудың негізгі құралы болып табылады. Сақтандыру механизмдерінің ерекшелігі тек қана кәсіпорындар мен азаматтардың мүлкін сақтау ғана емес, сонымен қатар мемлекеттің макроэкономикалық мәселелерін шешу секілді қызметтерді атқару болып табылады. Сондықтан, рыноктық шаруашылығы дамыған мемлекеттерде сақтандыру әлеуметтік-экономикалық мәселелерді шешудегі экономиканың стратегиялық секторы болып отыр. Қазақстанда жеке меншіктің дамуымен бірге сақтандырудың да рөлі өсуде, алайда отандық сақтандыру қызметінің халыққа және кәсіпкерлерге көрсетіп отырған сақтандыру қызметтерінің көлемі тар, тиімділігі аз болып отыр. Сақтандыру рыногындағы компаниялардың тұрақты дамуына қарамастан, отандық сақтандыру жүйесінің дамуы төменгі деңгейде қалуда. Оған дәлел сақтандыру сыйлықақыларының республикалық ЖІӨ-ге шаққандағы үлесі 2012 жылы 1,5% құрап отыр. Дамыған мемлекеттерде бұл көрсеткіш 8-12% құрайды. Сол себепті апаттардың алдын алуға, халыққа әлеуметтік жәрдем көрсету бойынша елеулі мемлекеттік шығындар жұмсауға тура келуде. Сақтандыру қызметі өзіндік ерекшелігімен ерекшеленеді. Қазіргі әлеуметтік-экономикалық жағдай халықаралық стандарттарға сай және қарқынды дамыған сақтандыру қызметін дамытуды қамтамасыз ететін біртұтас сақтандыру жүйесін құруды талап етеді. Сақтандыру секторы қалыпты дамымай мемлекеттің тұрақты дамуы туралы айту қиын. Сақтандыру қызметі рыногының жеткіліксіз дамуы сақтандыру компанияларына келетін капиталдың аздығынан болып отыр, ол өз кезегінде сақтандыруға деген ынталандырудың жетіспеушілігінен, соның ішінде өмірді сақтандыруға, халықтың отандық қаржы ұйымдарына деген сенімділігінің төмендігі, әсіресе ұзақ мерзімді салымдар жасауға көп халықтың сенбеуінде болып отыр. Сақтандыру рыногының дамымай қалғандығын және оның Қазақстандағы институционалдық аяқталмағандығы мемлекеттік мәселе болып отыр, егер осы мәселені мемлекет шешсе сақтандыру қызметі рыногы экономикалық өсудің маңызды тұрақты факторы болар еді [1].
Отандық сақтандыру қызметі рыногының дамуын тежеп отырған негізгі себептер тек сақтандыру қызметін ұсыну тәжірибесінің жеткіліксіздігінде ғана емес, сонымен бірге халықтың өмір сүру деңгейінің төмендігі мен төлемқабілеті бар кәсіпорындардың санының аздығында болып отыр. Осы себептер сақтандыру қызметінің потенциалын анықтап және құру механизмдерін жетілдіруге бағытталған және болашақтағы тенденцияларын қорытындылайтын зерттеулердің жоқтығынан болып отыр. Осы себептер тақырыптың өзектілігін ашады.
1 Джемпеисова, Г.И. Сақтандыру: оқу құралы / Г.И. Джемпеисова, О.Н. Чикунов, С, Н 2010.- 255, [1] б
2 Г.И.Маянлаева Теория и практика страхового дела (в схемах, таблицах). Алматы, 2005.
3 Алтынбекұлы Қ., Өсербайұлы С.Ө Сақтандыру оқу құралы Алматы, 2006- 70б.
4 2009–2011 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының сақтандыру рыногын дамыту бағдарламмасы. 27.11.2011 ж., №491
5 2009-2011 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының сақтандыру рыногын дамыту Бағдарламасы. 01.07.2011 ж., №729
6 Арзаева М.Ж. Сақтандыру нарығы: қазіргі кездегі жағдайы және қызмет ету мәселелері//Ғаламдық экономикалық үдерістердің тұрақсыздығы жағдайындағы инновациялық даму. Алматы, 2010 - 151-154б.
7 «Номад Иншуранс» ресми сайты: www.icn.kz
8 Тайбек Ж.Қ., Жаркимбекова К.С. ҚР сақтандыру қызметінің даму қажеттілігі, ерекшелігі және тиімділігі// Оңтүстік Қазақстан ғылым мен білімі Алматы, 2010. №7(86)-41-44б
9 «Страховое дело» журналы, Страховое дело, Алматы. 2007 . №2 – 65б.
10 Лукинов «Функционирование единого страхового рынка ЕС». Журнал «Страховое ревю», №6, 2011 ж.
11 Савинский, Богатенков «Особенности страхования в КНР». Журнал «Страховое дело». №7, 2011 ж.
12 Жуйриков К.К. Бизнес и страхование. – Алматы, 2005 ж.
13 Никулина Н. Н Страхование: теория и практика. . М., ЮНИТИ – ДАНА, 2007.
14 Тронин Ю.Н. Основы страхового бизнеса - М.: Альфа – Пресс, 2006
15 Веселовский М.Я. Страховой сервис. Учебное пособие. – М., Альфа – М., ИНФРА – М, 2007.
16 Павлюченко В.Г. Страхование. Оқу құралы – М., ИНФРА – М, 2007.
17 Грищенко Н.Б. Основы страховой деятельности: Оқу құралы – М: Финансы и статистика, 2006.
18 О.В. Малкова Страхование в системе международных экономических отношений. Оқу құралы: Ростов н/Д: Феникс, 2007.-188с.
19 Маянлаева Г.И. Сақтандыру ісінің теориясы және тәжірибесі. Алматы, 2011 189б
20 Ұлттық банк ресми сайты: www.nationalbank.kz
21 Жуйриков К., Назарчук И. Страхование: теория, практика, зарубежный опыт оқу құралы. Алматы, 2009 - 374б.
22 Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы. Алматы, 2005 – 561б.
23 Гостенко Л.Н. Страхования. Алматы, 2003 - 260б
24 ҚР Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау Комитетінің статистикалық мәліметтері 2011- 2012.
25 О.В. Малкова Страхование в системе международных экономических отношений. Оқу құралы: Ростов н/Д: Феникс, 2007.-188с.
26 Маянлаева Г.И. Организация страхового дела в Республике Казахстан. Алматы: 2000 ж.
27 Қазақстан Республкасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру-мемлекеттік саясаттың басты мақсаты». 2012 жыл 14 желтоқсан.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ......................................................................................................................6
1 САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Сақтандыру: мәні, қызметі және түрлері............................................................8
1.2 Қазақстан территориясындағы сақтандыру нарығының ... ... ... ... ... ... ... САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫ
2.1 Қазақстанда сақтандыру нарығының қазіргі жағдайы...........................30
2.2 сақтандыру компаниясы акционерлік қоғамына жалпы сипаттама............................................................................................43
2.3 АҚ сақтандыру ... ... ... ... ... САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫНЫҢ ДАМУ МӘСЕЛЕЛЕРІ МЕН ОНЫ ШЕШУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Қазақстан Республикасында ... ... даму ... Қазақстан Республикасы бәсекелестік жағдайындағы сақтандыру қызметін ... ... ... ... ... нарығын жүзеге асырудың шетелдік тәжірибесі..........................................................................73
Қорытынды..............................................................................85
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.........................................89
КІРІСПЕ
Диплом жұмысының зерттеу тақырыбының өзектілігі. ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында рыноктық әдістермен экономиканы басқарудың негізгі ... ... ... ... ... ... тек қана ... мен азаматтардың мүлкін сақтау ғана емес, сонымен қатар мемлекеттің макроэкономикалық мәселелерін шешу ... ... ... ... табылады. Сондықтан, рыноктық шаруашылығы дамыған мемлекеттерде сақтандыру әлеуметтік-экономикалық мәселелерді шешудегі экономиканың стратегиялық секторы болып отыр. Қазақстанда жеке меншіктің дамуымен бірге ... да рөлі ... ... ... ... ... ... және кәсіпкерлерге көрсетіп отырған сақтандыру қызметтерінің көлемі тар, тиімділігі аз болып отыр. Сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің дамуы төменгі деңгейде қалуда. Оған дәлел сақтандыру сыйлықақыларының республикалық ЖІӨ-ге шаққандағы үлесі 2012 жылы 1,5% құрап отыр. Дамыған ... бұл ... 8-12% ... Сол ... ... ... ... халыққа әлеуметтік жәрдем көрсету бойынша елеулі мемлекеттік шығындар жұмсауға тура келуде. Сақтандыру қызметі өзіндік ерекшелігімен ерекшеленеді. Қазіргі әлеуметтік-экономикалық жағдай ... ... сай және ... дамыған сақтандыру қызметін дамытуды қамтамасыз ететін біртұтас сақтандыру жүйесін құруды талап етеді. Сақтандыру секторы ... ... ... ... ... ... айту қиын. Сақтандыру қызметі рыногының жеткіліксіз дамуы сақтандыру компанияларына келетін капиталдың аздығынан болып отыр, ол өз ... ... ... ... ... соның ішінде өмірді сақтандыруға, халықтың отандық қаржы ұйымдарына деген сенімділігінің төмендігі, әсіресе ұзақ мерзімді салымдар жасауға көп ... ... ... ... Сақтандыру рыногының дамымай қалғандығын және оның Қазақстандағы институционалдық аяқталмағандығы мемлекеттік мәселе болып отыр, егер осы мәселені мемлекет шешсе сақтандыру қызметі ... ... ... ... тұрақты факторы болар еді [1].
Отандық сақтандыру қызметі рыногының дамуын тежеп отырған негізгі себептер тек сақтандыру ... ... ... ... ғана емес, сонымен бірге халықтың өмір сүру деңгейінің төмендігі мен төлемқабілеті бар кәсіпорындардың ... ... ... ... Осы ... сақтандыру қызметінің потенциалын анықтап және құру механизмдерін жетілдіруге бағытталған және ... ... ... ... ... болып отыр. Осы себептер тақырыптың өзектілігін ашады.
Диплом жұмысының зерттеудің мақсаты және міндеттері. ... ... ... - Қазақстан Республикасындағы сақтандырудың әлеуметтік-экономикалық табиғатын және теориялық негіздерін нақтылап, бәсекелестік жағдайдағы сақтандыру қызметінің қалыптасу жағдайына талдау, ... ... ... даму сатысына қарай жетілдіру жолдары мен даму бағыттарын айқындау болып табылады. Осы мақсатқа жету үшін келесідей міндеттерді шешу көзделіп отыр:
- ... ... ... ... мәні мен оның ... ...
- Қазақстан Республикасының сақтандыру жүйесінің даму эволюциясына баға ...
- ... ... институционалдық құрылымына сипаттамасын беру;
- қазіргі жағдайдағы сақтандыру қызметін ұйымдастырудың басымды бағыттарын айқындап, оның даму ерекшеліктеріне талдау жасау;
- ... ... әсер ... ... ... ... ... басқару әдістерін нақтылау;
- шетел тәжірибесіне сүйене отырып, сақтандыру қызметінің артықшылықтарын қалыптастырушы стратегияларды белгілеп, отандық тәжірибемен ұштастыру.
Зерттеу пәні - ... орта ... ... ... ... қызметінің ұйымдастырушылық және экономикалық аспектілері болып табылады.
Зерттеудің ақпараттық базасы ретінде статистикалық мәліметтер, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің мәліметтері, Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... қаржы рыногы мен қаржы ұйымдарын реттеу және қадағалау Комитетінің мәліметтері, осы проблемалар бойынша басылымдар мен монографиялар болып табылады.
Жұмыстың ... мен ... ... жұмыстың құрылымы зерттеудің мақсатымен және міндеттерімен анықталып, тақырыпты ашуға негізделген. Дипломдық ... ... үш ... ... ... әдебиеттер тізімінен тұрады.
1 САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Сақтандыру: мәні, қызметі және түрлері
Сақтандыру дегенiмiз, сақтандыру ұйымы өз ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру шартында белгiленген сақтандыру жағдайы немесе өзге де ... ... ... жеке ... ... ... ... мүдделерiн мүлiктiк жағынан қорғауға байланысты қатынастар кешенi.
Сақтандыру қызметi - сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... мен ... ... ... Республикасы заңдарының талаптарына сәйкес уәкiлеттi мемлекеттiк органның лицензиясы негiзiнде жүзеге асырылатын қызметi [2,57б.].
2000 ... 18 ... N 126-II ... ... - бұл ерекше әлеуметтік орта, кең ұғымда, сақтандыру өнімін (сақтандыру куәлігін- полисін) сатып алу- сату ... ... ... ... ... ... сақтандыру нарығы деп сақтандырушы мен сақтанушының нарықта кездесетін орнын айтуымызға болады.
Сақтандырудың экономикалық мәні - ... бір ... ... ... сақтанған жеке және заңды тұлғалардың мүліктік мүддесін қорғау үшін өздері төлеген ақшадан орнын толтыруы.
Сақтандырудың мәнін анықтай келе, келесідей функцияларын атап ... ... ... - ... ... реттеуге бағынады;
- коммерциялық - сақтандыру операцияларын орындауға байланысты табыс әкеледі;
- бағалық- сақтандыру компаниялары қызметіне баға орнатуды қамтамасыз ... ... ... ... ... жағдай туындағанда олардың алдын- алу сенімділігімен қамтамасыз етеді;
Сақтандыру қызметiн ұйымдастыру және мемлекеттiк реттеу мен лицензиялауды жүзеге асыру үшiн ... ... ... мен ... бөлiнедi. Сақтандыру ұйымының сақтандыру қызметi "өмiрдi сақтандыру" саласы және "жалпы ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру нысанында мынадай сыныптарды қамтиды:
1) өмiрдi сақтандыру - ... ... ... ... ол ... ... бiткенге дейiн немесе сақтандыру шартында белгiленген жасқа дейiн өмiр сүрген жағдайда сақтандыру төлемiн жүзеге асыруды көздейтiн жеке ... ... ... ... ... ... ... сақтандырылушы белгiлi бiр жасқа жеткен, еңбек ету қабiлетiн (жасына байланысты, мүгедектiгiне байланысты, науқастығына байланысты) жоғалтқан, ... ... ... ... қалған жағдайларда немесе сақтандырылушының жеке табыстарының кемуiне ... одан ... ... ... өзге де ... ... ... рента түрiнде кезең-кезеңiмен сақтандыру төлемдерiн жүзеге асыру көзделетiн жеке сақтандыру түрлерiнiң жиынтығы ... ... ... ... сақтандыру нысанында мынадай сыныптарды қамтиды:
1) жазатайым жағдайдан және аурудан сақтандыру - сақтандырылушы жазатайым ... ... ... ... қайтыс болған, еңбек ету (жалпы немесе кәсiптiк жағынан) қабiлетiн (толық немесе iшiнара) жоғалтқан немесе оның денсаулығына өзге де зиян ... ... оның ... ... тiркелген сомада не iшiнара немесе толық өтемi мөлшерiнде сақтандыру төлемiн ... ... ... жеке ... ... жиынтығы болып табылады.
2) медициналық сақтандыру - сақтандырылушының медицина мекемесiнен медициналық сақтандыру бағдарламасына енгiзiлген медициналық қызмет көрсетулердi сұраған жолданымдарынан ... ... ... ... толық өтемi мөлшерiнде сақтандыру төлемдерiн жүзеге асыру көзделетiн жеке сақтандыру түрлерiнiң жиынтығы болып табылады.
3) автомобиль көлiгiн сақтандыру;
4) темiр жол ... ... әуе ... ... су ... сақтандыру;
Көлiк құралдарын сақтандыру, көлiк құралын иеленуге, пайдалануға, оған ... ... ... ... ... ... оның ... немесе жойылуы, соның iшiнде айдап немесе ұрлап әкетiлуi салдарынан келтiрiлген зиянды iшiнара немесе толық өтемi мөлшерiнде сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
7) жүктердi сақтандыру - жүктердi иеленуге, ... оған ... ... ... ... мүлiктiк мүдделерiне оның зақымдануы немесе жойылуы, соның iшiнде жүктердiң тасымалдану әдiсiне қарамастан жоғалып кетуi салдарынан келтiрiлген зиянды iшiнара ... ... ... ... ... төлемдерiн жүзеге асыру көзделетiн сақтандыру түрлерiнiң жиынтығы болып табылады.
8) кәсiпкерлiк тәуекелдi сақтандыру - ... ... ... ... ... ... жағдайларда сақтандыру төлемдерiн жүзеге асыру көзделетiн сақтандыру түрлерiнiң жиынтығы болып ... ... ... иелерiнiң азаматтық-құқықтық жауапкершiлiгiн сақтандыру - үшiншi тұлғаға өзi көлiк құралдарын пайдалануға байланысты келтiрген зиянын өтеу мiндетiне байланысты тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... өтемi мөлшерiнде сақтандыру төлемдерiн жүзеге асыру көзделетiн сақтандыру түрлерiнiң жиынтығы ... ... ... жол ... ... ... ... сақтандыру;
11) әуе көлiгi иелерiнiң азаматтық-құқықтық жауапкершiлiгiн сақтандыру;
12) су ... ... ... ... сақтандыру; .Көлiк құралдары иелерiнiң азаматтық-құқықтық жауапкершiлiгiн сақтандыру, үшiншi ... өзi ... ... пайдалануға байланысты келтiрген зиянын өтеу мiндетiне байланысты тұлғаның мүлiктiк мүдделерiне келтiрiлген зиянды iшiнара немесе толық өтемi мөлшерiнде сақтандыру ... ... ... ... ... ... жиынтығы болып табылады.
13) тасымалдаушының азаматтық-құқықтық жауапкершiлiгiн сақтандыру - көлiк құралдарын тасымалдаушы ретiнде өзi пайдалануына байланысты үшiншi тұлғаға келтiрiлген зиянын өтеу ... ... ... ... ... келтiрiлген зиянды iшiнара немесе толық өтемi мөлшерiнде сақтандыру төлемдерiн жүзеге асыру көзделетiн сақтандыру түрлерiнiң жиынтығы ... ... ... ... ... ... ... және тәуекелден қаржылық қорғау институты ретінде әрдайым ... ...
1 ... ... ... ... ... негіздері: - экономиканың қорғаушы саласы ретіндегі сақтандыру қызметінің экономикалық ... ... ... мәні ... ... оның қазіргі заманғы Қазақстан экономикасындағы рөлі мен артықшылықтары, белгілері, үрдісі зерделенді; экономиканың қорғаушы саласы ретіндегі сақтандыру қызметінің ... мен ... ... ... ... зерттелініп, жалпы құрылымдық негіздері жіктелінді; сақтандыру саласындағы әртүрлі ғалымдардың ойлары зерделенді. Рыноктық экономика жағдайында тәуекелдікті ... ... ... ... ... ... болып табылады. Сақтандыруда өндіріс, айналым, материалдық игіліктерді айырбастау және тұтыну процестерде адамдар арасында қалыптасатын белгілі экономикалық қатынастар іске асады. Ол ... ... ... субъектілер мен қоғам мүшелеріне шығындарын өтеуде кепілдік береді, яғни көптеген тұлғалар арасында бөлу арқылы ... ... жеке ... ... ... шығындарын өтеу әдісі ретінде көрініс береді.
Сақтандыру қызметі - бұл қаржылық тұрақтылықты және төлем ... ... ету ... ... рыногында пайда алу үшін қордың уақытша бос қаражаттарын ... және ... ... ... ... ... ... себебінен болған зияндарды қайтару жағдайында, заңды тұлға тарапынан кәсіпорындардың, ұйымдардың, азаматтардың салымдарын (сақтандыру сыйлықақылары) ... ... ... бойынша сақтандыру қорын құруға негізделген кәсіпкерліктің ерекше ... ... ... ... қатысушылары арасындағы ерекше тұйықталған қатынастар жиынтығы [3,320б.].
Экономикалық ... ... ... - ... мен сақтанушы арасындағы экономикалық қатынастардың жиынтығы, яғни мүліктің бір бөлігі сақтандыру сыйақысы ретінде (ақшалай немесе натуралды үлгіде) бір ... ... ... ... ... ... сақтандыру оқиғасы туындаған кезде қайтарым жағдайына беріледі.
Сақтандыру қызметіндегі ұдайы өндіріс процесінің бірінші сатысы ... ... ... ... ... және ... ... тізбесі бойынша сақтандыру қорғанысы қызметін сатып ала отырып, нетто-табыстан сақтандырушыларға төлейтін ... ... ... ... қорларын құру арқылы сақтандыру қорғанысын қамтамасыз етеді. Бұл сақтандыру қызметін сатып алу- сату сатысы.
Сақтандыру қызметіндегі ұдайы өндіріс процесінің екінші ... - ... ... құру және тарату. Бұл сатыда сақтандырушылар біруақытта сақтандыру қорларын құра отырып, оларды сақтандыру тарифтерінде, бизнес-жоспарда көрсетілген бағыттар бойынша, мемлекеттік нормативтерге ... ... ... құру және ... ... сәйкес) сай таратады. Сақтандыру қызметіндегі ұдайы өндіріс процесінің үшінші сатысы - сақтандыру төлемдерін жүзеге асыру жолымен, ... ... ... ... жоғалтуларын өтеп беру үшін сақтандыру қорын пайдалану арқылы сақтандыру қорғанысының жекелей жүзеге асуымен байланысты. Сақтандыру қызметіндегі ұдайы өндіріс процесінің төртінші ... - ... ... ... ие ... ... ... байланысты мүліктік қызығушылығын, олардың үшінші тұлға алдындағы жауапкершілігін қанағаттандыруды қамтамасыз етуімен байланысты. Жоғарыда айтылған ... ... ... біз терминіне қатысты үш категорияны береміз. Біріншіден, бұл қатысушылар арасында туындайтын экономикалық қызығушылықтарды қорғау тәсілі болып ... ... ... ... - ... ... жүйесінің ажырамас бөлшегі болады. Үшіншіден, сақтандыру қызметі - ... түрі ... ... ... ... сақтандыруды қадағалау жүйесі әрекет етуші заңдарға сүйенеді, оған жалпы құқықтық актілер, арнайы сақтандыру заңнамалары және ведомстволық нормативтік құжаттар кіреді. ... ... ... ... ... ... ... дамуын және экономиканың сақтандыру секторын әсерлі бақылауды қамтамасыз етеді. Бүгінгі таңда Қазақстанда сақтандыру қызметі саласын реттейтін тиімді құрал сақтандыру заңы бар. ... ... бұл ... халықаралық стандарттар мен қағидаларды қолдана отырып, табысты жетілдіруді қажет етеді. Осы орайда, отандық сақтандыру заңнамаларын тиімді, тұрақты сақтандыру ... ... ... ... әрекеттері мен қолдауға, сондай-ақ әртүрлі мемлекеттердің қадағалау органдарымен келешектегі ынтымақтастықты дамытуға ... ... ... ... ... ету ... Сақтандыру ұйымдарының қызметін қадағалау және реттеу жүйесін жетілдіру мақсатында компанияның тәуекелдерін анықтауға мүмкіндік ... ... ... мен жаңа ... ... қажет. Шетелдерде сақтандыру институты әлеуметтік-экономикалық жүйенің негізгі құрамдасы ... өте ... ... ал біздің елдегі осы саланың жағдайы қарқынды дамытуды талап етеді. Осыған орай сақтандыру жүйесін қарқынды дамытудың жолы ... мен ... ... ... салу жүйесін жетілдіру болып табылады.
Сақтандыру компанияларының қызметі белгісіздікке негізделетінін назарға ала отырып, сақтандыру компаниясына оның ... және ... ... ... ... ... мүмкін болатын жағдайларды ескеру керек. Осыған орай бүгінгі күні сақтандыру ұйымдарының тәуекелділікті басқару жүйесін құру мәселесі өзекті болып ...
+ . ... ... ... нарығының құрылуы
Сақтық рыногы - сақтық қызметтеріне сұраным мен ... ... ... ... ... ... әр ... сақтық ұйымдарының, сонымен бірге сақтық қорғауды қажет ететін заңи және жеке тұлғалар арасындағы қатынастарды білдіреді. Сақтық рыногында ... және ... ... ... сақтық қорларына тарту үшін тәуелсіз сақтық ұйымдарының арасында бәсеке пайда болады.
Сақтандыру, табыс (пайда) алу мақсатымен коммерцияның шектес ... ... ... ... сақтық ұйымдарының қызметі сақтық ісі ретінде елестетіледі.
Сақтық рыногы дегеніміз ақша қатынастарының сферасы, онда ... ... ... - ... ... ... табылады және оған деген ұсыным мен сұраным қалыптасады.
Рыноктық экономикаға көшумен байланысты Қазақстан Республикасындағы сақтық қызметінің монополиясы ... ... ... едәуір кеңейді, сақтық қызметнің кең спектрін ұсынатын мемлекеттік емес акционерлік сақтық компаниялары, кәсіпорындар, корпорациялар, ... ... ... ... ... ... Олардың қызмет сферасы сақтандырудың тәуекелдік түрлерін де: биржалық ... ... ... ... ... және ... ... тәуекелдерді(валюталық бағамның өзгеруі, ереуілдер кезінде кәсіпорынның тұрып ... ... ... жұмыссыздық, экологиялық тәуекелдерді және т.б.) сақтандыруды керіктіреді.
Қазақстанда сақтық ұйымдары шет елде инвестицияларды және экспорттық ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты, республиканың экспорттық мүмкіндіктері өсуінің жекеше сақтық ұйымдарының капиталдану қарқынан озық қарқынын ескере ... ... ... мен ... ... ... қорғау саласында мамандырылған корпарацияны құру және оның жұмыс істеуі өте ... ... ...
Экспорттық кредиттер мен инвестицияларды сақтандыру жөніндегі мемлекеттік сақтық корпорациясы Қазақстан Республикасының даму ... бірі ... ... оның негізгі мақсаты - 2003-2015 жылдарға арналған Индустриялық-инновациялық даму стратегиясын жүзеге асыруға жәрдемдесу. Корпорацияның орнықты қызметін қамтамасыз ету үшін 7,7 ... ... ... жарғылық капиталы қалыптастырылған. Қоғамның бірден-бір акционері мемлекет болып табылады. Корпорация қызметінің негізгі бағыты - бұл сатып алушылардың ... және ... ... ... ... зияндарды сақтық қорғауды қамтамасыз ету. Корпорация экспорттық кредиттер мен инвестицияларды сақтандыруды (қайта сақтандыруды) жүзеге ... ... ... ... және ... ... алады. Өз қызметтерінде корпорация сондай-ақ сыртқы экономикалық қызметті ... ... ... мен ... ... ... мен ... сақтандырумен байланысты мәселелер бойынша консультациялық, маркетингтік және ақпараттық қызметтер көрсетуді жоспарлайды.
Корпорация жоспарлайтын тәуекелдерді сақтандыру шеңберіне мыналар кіреді: ... ... ... келісімшартты орындауға қатысушы импортер (реципиент) елінің немесе үшінші ел үкіметтрі тарапынан экспортерге немесе инвесторға қатысты дискриминациялық сипаттағы шешімдер, іс-әрекеттер ... ... ... елі ... ... ... операцияларды жүзеге асыруға, валютаны айырбастауға шектеу енгізуі; экспроприациялау, мемлекет ... ... ... ... ... тәртіпсіздіктер, соғыстар және т.с.с.
Сақтық ұйымы бола отырып, корпорация заңға сәйкес іс-әрекет етуге міндетті. Осыған байланысты сақтандырудың немесе ... ... жеке ... бойынша сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының міндеттемелердің ең жоғары көлемі меншікті капитал мен ... ... 10%-ын ... ... ... ... ... көлемдердің әлуетін көбейту мақсатымен, сондай-ақ алапаттық сипаттағы уақиғалар кезінде төлем қабілетсіздігі тәуекелдігін болдырмау үшін жетекші халықаралық ... ... ... ... ішінара қайта сақтандыру практикасы жүзеге асырылады.
Сақтық келісімшарттарын жасауға және сақтық операцияларының нәтижелігіне жетуге ынталы тараптардың ... ... ... рыногында жүргізіледі.
Қазақстан Республикасы сақтық рыногының қатысушылары мыналар ... ... ... сақтандыру) ұйымы; сақтық брокері; сақтық агенті; сақтанушы, сақтандырылушы, пайда алушы; актуарий; уәкілетті аудиторлық ұйым (уәкілетті аудитор); өзара сақтандыру қоғамы; ... ... ... ... жүзеге асыратын өзге заңи және жеке тұлғалар.
Сақтық қызметі сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы жүзеге асыратын кәсіпкерлік ... ... түрі ... ... бұл ... басқа ол қызметтің мынадай түрлерін: инвестициялық қызметті; саласында ... ... ... ... ... сақтық келісімшартында көзделген сатып алу сомасы шегінде өзінің сақтанушыларына қарыз беруді (сақтық ұйымы үшін); сақтық (қайта ... ... ... ... үшін ... ... бағдарламалық қамтамасыз етуді сатуды; ақпарат берілімдерінің кез келген түрлерінде сақтық ісі және ... ... ... ... ... ... бұрын өз мұқтаждары үшін сатып алынған (сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы үшін) немесе оның қарамағына сақтандыру ... ... ... келіп түскен (сақтық ұйымы үшін) мүлікті сатуды немесе жалға беруді; сақтық қызметіне байланысты мәселелер бойынша консультациялық қызмет ... ... ... ... ... ... біліктілігін арттыру мақсатында оқуды ұйымдастыру мен жүргізуді; сақтық агенті ретінде сақтық ... ... ... ... жай ... ... қатысуға, сақтық ұйымдары арасындағы не сақтық ұйымдары мен ассистанс ... ... өзге заңи ... ... бірлескен қызмет туралы келісімшарт негізінде жүзеге асырылатын ... ... ... ... беру жүйесіне қатысу шеңберінде Қазақстан Республикасы заңнамалық актілерінде көзделген қызметті жүзеге асыруға құқылы.
Сақтық қызметін жүзеге асыруға мынадай ... ... ... ... сақтандыру) ұйымы сақтық қызметін (қайта сақтандыру жөніндегі қызметті) жүзеге ... ... ... ... ... бір түрі ... жүзеге асырудың жалпы талаптарын айқындайтын сақтандыру ережелері және ішкі ережелер ... ғана ... ... ... ... құқылы.
Сақтық(қайта сақтандыру) ұйымының ішкі ережелері:
* сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы бөлімшелерінің құрылымын, міндеттерін, функциялары мен ... ішкі ... ... және басқа да тұрақты жұмыс істейтін органдардың
құрылымын, мүшелерінің санын, міндеттерін, функциялары мен өкілеттіктерін;
3)сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының техникалық (сақтандыру),
инвестициялық, ... ... ... және ... да ... ... ... бөлімшелер басшыларының құқықтары мен міндеттерін;
5)сақтық(қайта сақтандыру) ұйымының лауазымды тұлғалары мен
жұмыскерлері оның атынан және оның есебінен мәмілелерді жүзеге ... ... ... ... ... тиіс.
Сақтандыру ережелерін және сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының ішкі ережелерін директорлар кеңесі бекітеді. Сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы өз ... ... ... ... ... ... асыруға құқылы емес.
Сақтық ұйымдары таратылған жағдайда сақтық ұйымдары, сақтанушыларға (сақтандырылушыларға, пайда алушыларға) сақтық төлемдерін жүзеге асыруға кепілдік ... қор ... ... ... ... ... ... кепілдендіру қоры құрылған.
Мемлекет Қазақстан Республикасының Үкімет арқылы ғана сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының құрылтайшысы және ... бола ... ... 50 ... ... ... ... ұйымдар сақтық (қайта сақтандыру) ұйымдарының құрылтайшылары және акционерлері бола ... өзі ... ... ... ... ... сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының міндеттемелері бойынша, егер Қазақстан Республикасы заңнамалық актілерінде өзгеше көзделмесе, оның ... ... ... ... ... жауапты болады.
Сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы міндетті түрде мынадай алқалық органдар құра ... ... ... - басқару органы; басқарма - атқарушы орган; тексеру комиссиясы -- бақылау ... ... ... ... ... мен ... ... алатын акцияларына ақшаны тек қана ұлттық валютамен төлеуге ... ... ... ... ұйымының жарғылық капиталының ең аз мөлшерін оның құрылтайшылары оны мемлекеттік тіркеуден өткізген ... ... ... ... ... саласындағы мемлекеттік реттеудің негізгі міндеттері мыналар болып табылады: Қазақстан Республикасында тұрақты сақтық жүйесін жасау мен қолдау және ұлттық сақтық рыногының ... ... ... ... ... және ... ... қадағалау; сақтандырудың негіздерін заңдармен баянды ету, міндетті сақтандыру түрлерін, халықаралық ... ... ... ... қатысу қағидаттарын белгілеу; сақтанушылардың, сақтандырушылардың және пайда алушылардың құқықтары мен ... ... ... ... ... ... іске асыруды, сақтық рыногындағы істің жайына мемлекеттік бақылау жасауды қамтамасыз етуді ... ... ... және ... өзге органдары өз құзыры шегінде жүзеге асырады.
Қазақстан ... ... ... тікелей көзделген жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік органдар мен олардың лауазымды адамдарының сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы мен ... ... ... қызметіне араласуына тиым салынады.
Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес сақтық рыногын ... және ... ... ... ... ... мен ... уәкілетті мемлекеттік орган жүзеге асырады.
Сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының және шоғырландырылған негізде қадағалауды жүзеге асыратын тұлғалардың төлем ... мен ... ... ... уәкілетті орган белгілеген пруденциялық нормативтердің және сақталуға міндетті өзге нормалар мен ... ... ... ... ... ... ... нормативтерді уәкілетті орган белгілейді және оларды:
1) жарғылық капиталдың ең аз мөлшері,
2) кепілдік қорының ең аз мөлшері;
3) ... ... ... ең аз ...
4) ... ... ... және кепілдік қорының жеткілікті нормативі;
5) жоғары өтімді активтердің жеткілікті нормативі
6) ... ... ... ... ... ... ... сақтандырудың немесе қайта сақтандырудың жекелеген келісімшарттары бойынша ... ең көп ... өз ... мен ... резервтері сомасының 10 пайызынан аспауы керек.
Сақтандырудың және қайта сақтандырудың қолданылып ... ... ... ... ... ... ... ету үшін сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының актуарий есептеген көлемде қалыптасқан сақтық резервтерінің болуы міндетті.
Сақтық резервтерінің қаражаты тек қана ... ... ... ... ... ... сақтандыру келісімшарттары бойынша өз міндеттемелерін орындауға байланысты сақтық төлемдерін жүзеге асыруға арналған.
Сақтық (қайта сақтандыру) ұйымына санкцияларды уәкілетті ... не сот ... ... ... ... ретінде мынадай шаралар қолдануға: айыппұл салуға; лицензияның қолданылуын тоқтата тұруға; лицензияны кері қайтарып алуға; сақтық (қайта ... ... ... оның ... ... сатып алу туралы шешім қабылдауға және оларды жаңа ... ... ... ... ... ... өз қызметінің жыл сайынға міндетті аудитін жүргізіп отырады. Жыл қорытындысы бойынша жасалынған аудиторлық қорытынды сақтық (қайта ... ... ... ... есептемесінің ажырағысыз бөлігі болып табылады.
Негізгі сақтық қызметінен алатын сақтандырушының табысы сақтық ... және өзге ... ... ... ... мен шығыстардың (сақтық сомаларды төлеу және сақтық ісін ұйымдастыру және оның материалдық базасын жасау жөніндегі шығыстардың орнын толтыру, еңбекке ақы ... ... ... ... ... ... айырмасы ретінде анықталады. Кәсіпкерлік қызметтен алынатын табыс қызметтің осы түрлеріне белгіленген ережелерге сәйкес салық салынатын табыс резервтік ... ... ... сомасына азайтылатынын ескере отырып есептеп шығарылады.
Елімізде сақтандыруды дамытудың негізгі мақсаты - мемлекеттің, азаматтардың және шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... бола ... ... орнықты жұмыс істейтін ұлттық сақтық рыногын қалыптастыру.
Қазіргі заманғы ұлттық сақтандыру жүйесін құру сақтық қызметі рыногын сапалы жаңа деңгейге көтеру жөнінде ... ... және ... іске ... ... ... Бұл қағида Қазақстан Республикасында сақтандыруды дамытудың мемлекеттік бағдарламасының шеңберінде жүргізіледі. Онда мынадай ... шешу ... ... сақтандыру түрі ретіндегі сақтық қорғауды ұсынудың қағидаттарын нақтылау;
- сақтандырудың қолдану аясын кеңейту және ... ... ... ... сақтық рыногының қазіргі заманғы инфрақұрылымын қалыптастыру және оның қатысушыларының - сақтық ... ... ... ... ... ... ... сақтанушы, сақтандырылушы, пайда алушы, актуарий, уәкілетті аудиторлық ұйым (уәкілетті аудитор), өзара сақтандыру қоғамы, сақтандырумен байланысты ... ... ... асыратын өзге заңи және жеке тұлғалардың қызметін ұйымдастыру үшін жағдай жасау;
- ... ... ... отырып, сақтық қадаға-лаудың жүйесін ұйымдастыру;
- сақтық және қайта сақтандыру ұйымдарының қаржылық орнықтылығы мен ... ... ... ... ...
- осы ... сақтандыру технологиясын енгізуге жәрдемдесу;
- сақтандыру саласында кадрлар ... ... ... және ... ... ... ... тұрғыдан алғанда, ұлттық сақтық жүйені дұрыс ұйымдастыруда және сақтандырудың әлеуметтік маңызды түрлерін ... ... мол ... ... ... ... ... құру мемлекетке: мемлекеттік бюджеттің табиғи-техногендік сипаттағы көлденең шығыстарды өтеу бөлігіндегі салмақты азайтуға; рыноктық экономика қағидаттарында сақтандыру арқылы (зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... болуына байланысты, жұмыссыздыққа байланысты берілетін жәрдемақыларды, медициналық шығыстарды төлеу) әлеуметтік қамсыздандырудың (қамтамасыз етудің) жекелеген проблемаларын ... ... жеке ... ... ... ұзақ ... ... ұлттық экономикаға тартуға мүмкіндік береді.
Азаматтардың ақшасымен операцияларды жүзеге асыратын банктер мен жинақтаушы зейнетақы қорларының қызметі сияқты сақтық ұйымдарының қызметі де ... бір ... ... ... ... деген сенімінің деңгейіне байланысты.
Сақтандыруды дамыту, өз кезегінде, заңнамалық базаны, мемлекеттік салық-бюджет және ... ... ... ... қызметін қадағалау сапасы мен сақтық ұйымдары ... ... ... болады.
Қазіргі заманғы сақтық рыногының толыққанды жұмыс істеуі сонымен қатар актуарийлерлер (сақтық міндеттемелерінің экономикалық-математикалық есеп-қисабы ... ... ... ... ... ... мен ... да мамандарға қойылатын тиісті талаптарды қажет етеді.
Қазақстанның сақтық рыногы қалыптасу ... тұр: ... және ... ... ... ... дағдарыс, жетілмеген заңнамалық база) ол дүниежүзілік деңгейден айтарлықтай арта қалып келеді. Дамыған рыноктық қатынастары бар елдерде сақтық қызметтер ... ... 500 ... ... ... ал Қазақстанда ол небәрі 40 түрін қамтиды. Жеке ... ... және ... мүлкін сақтандырудың көптеген түрлері нашар дамыған, бұл халықтың табысының төмен ... ... ... ... ... ... ... ісі бизнестің кең таралған және пайдалы сферасы екендігін дәлелдеп отыр, ал қуатты сақтық компаниялары өзінің қызметін шектес ... ... ... ... және қаржылық орнықты рыноктық құрылым бола отырып, рыноктық экономикада тұрақты жайғасымдарды алып отыр. ... ... ... ... ... рыногын дамыту, азаматтар мен заңи тұлғаларды сақтандыру тұрғысындағы қорғау Қазақстан Республикасы заңымен, сақтандыру мәселелері жөніндегі ... ... және ... ... ... ... департаменті нормативтік актілерімен реттеліп отырады.
Қазіргі кезде Қазақстанның сақтық рыногы қатысушыларының ассоциациясы құрылған. Ассоциацияның негізгі міндеттері Қазақстан Республикасының сақтық ... ... ... ... ... және ... сақтық мәдениетінің деңгейін арттыру болып табылады.
Сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... астам өмір сүруде. Осы кезең ішінде сақтандыру қызметтерінің қалыптасуы, жоғарғы қарқынды ... ... ... ... 4 ... ... ... қорларының индустриясының дамуының бірінші кезеңі 1994-1998 жылдарды айтуға ... Бұл ... ... ... жүзеге асыруға мемлекеттің монополиялығымен, сақтандыру қызметін реттейтін нормативтік-құқықтық актілердің жоқтығымен сипатталады.
Сақтандыру ұйымдарын ашудың жеңілдетілген тәртібі, оны ішінде жарғылық ... ... ... ... ... үшін ... ... қалыптастыру Қазақстанда ''сақтандыру бум''-ның пайда болуының себептері болды. Егер, 1991 жылдың соңында тіркелген сақтандыру ұйымдарының саны біреулеп саналса, онда ... саны ... аса ... ... оң ... ... және ... деңгейде жете дайындамау, алдымен, осы бизнесті жүзеге асыруға отандық кәсіпкерлерге қызығушылық тудырмаған сақтандыру және сақтандыру ісі ... ... заң күші бар ... ... ... атап кетуге болады.
Атап айтқанда, сақтандыру ісін жүзеге асыратын ұйымдарға талаптардың төмен деңгейін ... ... жөн. ... сақтандыру ісін кез келген тұлға (оның ішінде шет ел тұлғасы да) жүзеге асыра алатын еді. ... ... ... сай ... ... ... 100,0 мың. рублден кем болмауы тиіс еді.
Сақтандыру компанияларының қызметінің негативті аспектілеріне салықтық реттеудің кемшіліктерін жатқызуға ... Атап ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар шығындарға, ал сақтандыру сомалары мен сақтандырушылар алған сақтандыру өтемдері табыс ретінде қарастырылмады және табыс салығы салынбады. Бұл сақтандыру ... бір ... ... ... тек ... салудан жалтару үшін сақтандыру ісімен айналыспауына әкелді. Басқа ... ... ... ... ... ісін жүзеге асыруға қажетті жағдайлары және технологиясы болмады.
Сонымен қатар, олардың өзіне ... ... ... ... ... асып кету фактілері бірнеше рет тіркелді.
Заңдардағы кемшіліктерді жою үшін 1993 ... ... ... туралы'' Заңға Қазақстанда сақтандыру қызметін шетел азаматтарының және ... ... ... асыруына тиым салуға қатысты түзету енгізілді.
Сақтандыру қызметін жүзеге асыруға сақтық ... ... ... ... ... ... міндетті сақтандыру жөнінде төлемдерді өндіріс шығындарына ғана жатқызды.
Сонымен, сақтандыру қызметінің институттарының қалыптасуының ... ... бір ... ... осы ... ... заңды реттеу талпыныстарымен, екінші жағынан сақтандыру компанияларының заңсыз табыстарды тарту үшін өз істерінде отандық заңдардағы ағаттықты белсенді пайдалануымен сипатталады.
Екінші кезең ... ... ... ... ... 1994 жылдың 16 сәуірінен бастап ''Сақтандыру нарығын ... және ... ... ... ... ... туралы'' Қазақсан Республикасының Президентінің Жарлығына сай сақтандыру бизнесін мемлекеттік реттеудің ... ... ... рет мемлекеттік реттеудің орталықтандырылған органы құрамында сақтандыру департаменті құрылған Қаржы министрлігі анықталды.
Жоғарыда ... ... сай ... ... ... қызметін жүргізу құқығын алу үшін 2,0 млн. теңгеден кем емес және қайта сақтандыруға 20,0 млн. теңгеден кем емес мөлшерде ақшалай ... ... ... капиталы болуы тиіс. Осы жарлықтың оң мезеттеріне сақтандыру компанияларының ... ... ... тиым салу, жеке келісім-шарт бойынша максималды жауапкершілікті шектеулер енгізу және ... ... 1995 ... ... сақтандыру ұйымдарының саны 53 болды.
Сақтандыру заңын әрі қарай жетілдірудің қажеттіліктері 1995 жылы ''Сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... ұйымдарының қызметінің тұрақтылығын едәуір көтерген. Сақтандыру компанияларының жарғылық капиталы 40,0 мың айлық есептік ... ... тиіс ... ... индустриясының даму кезеңіне 1996 жылдың 25 маусымда ... ... ... ... Республикасында сақтандыру нарығын дамытудың бірінші Бағдарламасының қабылдануы болды.
Сақтандыру индустриясының дамуының түбегейлі кезеңі болып, үшінші кезеңге шартты жатқызуға болатын ... ... ... Атап айтқанда, 1998 жылдың 30 маусымында қабылданған №3986 ''Мемлекеттік басқару органдарын оптималдаудың шаралары туралы'' ... ... ... ... ... ... жарлықпен сақтандыру қадағалау органы қызметтері Қаржы министрлігінен Ұлттық Банкке берілді.
Реттеу ... ... ... ... ... мезетте сақтандыру нарығы қаржы нарығының артта қалған сегменті болып табылады.
1999 жылы сақтандыру заңдарына сақтандыру ұйымдарының қызметі нормативтерін ... ... ... Банк құқықтарын кеңейтетін түзету енгізілді. Атап айтқанда, ... ... ... ... ... ... міндетті қайта ұйымдастыруға және таратуға рұқсат беру құқығы берілді. Алғаш рет ... ... ... ... жаңа нысандары, сақтандыру ұйымдарында басшылық қызметке үміткер тұлғаларға талаптар енгізілді.
Сақтандыру қызметіндегі құқықтық инфрақұрылымындағы ең маңызды ... бірі ... ... ... ... ... бөлігін және 2000 жылдың соңында ''Сақтандыру қызметі'' және ''Сақтандыру және сақтандыру қызметінің мәселелері ... ... ... ... заң күші бар ... ... мен толықтырулар енгізу туралы'' заңдарының енгізуді жатқызуға болады.
Осы заңдармен құрылтайшылардың қаржылық жағдайын тексеруді жүзеге асыруға болатыны анықталды.
Осы кезеңнің ... ... ... ұйымдарының сақтандыру қоржынын әртараптандыру жөнінде талаптарды енгізу ... Банк 2005 ... ... ... мен әкімшілік құқық бұзу жөнінде Қазақстан Республикасының жаңа Кодексінде қарастырылған ... ... ... ... ... ... өкілеттіліктерге ие болды.
Сақтандыру индустриясының дамуының төртінші кезеңіне Қазақстан Республикасының Президентінің жарлығымен бекітілген 2000-2002 ... ... ... ... ... қызметін дамыту мемлекеттік Бағдарламаның қабылданған кезеңін жатқызуға болады. ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы сақтандыру дамытудың 2000-2002 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламамен анықталған болатын. Бұл бағдарламаны мақсаты - ... ... және ... ... ... мүдделерін қорғау құралы болып табылатын қазіргі және тұрақты ұлттық сақтандыру ... ... ... ... ... ... бірі ... тиімді сақтандыру жүйесін қалыптастыру болып табылған. Бағдарламаның орындалуында Ұлттық Банкке, сонымен қатар құзіретіне сақтандыру мәселерін шешу ... ... ... мен ... да ... ... зор мән ... сақтандыру нарығының сенімділігін қамтамасыз ету жөнінде шаралар қарастырылды, олардың қаржылық тұрақтылығына және төлем қабілеттілік деңгейіне талап күшейтілді, өмірді, зейнет ... ... және ... басқа түрлерін ұзақ мерзімді сақтандыруды дамыту жөнінде шаралар ... ... ... сақтандыру кірістердің өсу қарқынының тұрақты артуы соңғы үш жылдың ерекше белгісі ... ... ... ... ... өзгерістер жүріп жатса керек. Қоғам экономиканың дамыуындағы нарықтық механизміне орны мен ролін ... ... ... ... ... ... ... ажырамайтын элементі ретіндегі сақтандырудың қажеттілік ой белсендірек енгізілуде. Өндірістің дамуына мемлекеттік ықшам салаларының күрт таралуы мен ... ... ... ... мен меншіктері акционерлендіру, болып жатқан банкроттықтың шаруашылық жүргізудегі жағымсыз қорытындысы ... ... және ... ... ... тәуекелдігі мен жауапкершілікке алу, өз бетінше шаруашылық жүргізуші көптеген орасан зор субьектілердің пайда болуы бұл процестің алғы шарттары болып табылады.
Сөйтіп, ... ... ... ... ... ... ... сақтандырушылардың қызметтерінде экономикалық кеңістік құрала бастайды. Бұған біздің еліміздегі сақтандыру ісін монополизациялау ... ... ... ... ... ... мәдениеттендірілген сақтандыруы рыногы қалыптасуда. Сақтандыру қызметтерінің мол тізбесін ұсынған жүздеген жаңа сақтандыру компаниялар құрылуда және ... ... ... Бұл ... ... толық түрде әділетті байқағанындай азапты, қиын және бір қатарлы ұзақ жүріп жатыр. Біздің еліміздегі ерікті ... ... ұзақ ... ... ... көздерден барлық төтенше шығындардың орнын толықтыру керектігіне шаурашылық жасаушы субьектілерді дағдыландырды.
Сақтандыру ... ... ... жиынтығы, экономикалық механизмнің даму тенденциялары мен проблемалары ойдағыдай бейнеленеді. Ғалымдардың ғылыми теориялары мен сақтандыру ісі мамандарының талдаулары жұмыс ... ... ... ... мен жаңа ... ... ... концептуалды жаңа ыңғай қажеттігін, сақтандырудың ролі мен принципті бағаларының орнын, оның функциялары мен ... ... ... ... ... ... ... Бұрынғы КСРО-ның мемлекеттік сақтандыру қызметкерлерінің өрісі ... ... ... алып ... , атап айтқанда авторлардың көпшілігі экономикалық механизмдегі сақтандырудың орны мен ролін бағаламаушылық себебін ... мол ... ... ... тұжырымына авторлардың көпшілігі келіп отыр.
Бүкіл мәдениеттендірілген дүние жүзі жұмыс жасап отырған ... ... ... ... ... ... ... қажеттілікті қоғамдық даму логикасы ескерту жасап отыр. Сонымен, пайда болған ... ... ... ... заңнамаларының базасының барлығы ерекше мағынаға ие болып ... ... ... ... ... 35 ... компаниялары жүзеге асырып отыр.
90- шы жылдары нарық талаптарына бейімделуге, өз ... мен ... ... ... ... ... ... дербес коммерциялық сақтандыру ұйымдарын құрудың белсенді процессі өрбіді. Алайда олардың ... ... күні ... ... ... көлемдегі резервтік ақша қоры жоқ, сақтандыру ... ... ... өздеріне қабылдаған міндеттерін орындау кепілдігін барлық уақытта толық қамтамасыз ете алмайды, әрі негізінен ішінара сақтандырумен және жоғары пайдасы бар жеке ... ... ... ... ... рыногының қалыптасуы айтарлықтай дәрежеде стихиялы сипат алып жүр, әрі көпшілік жағдайда сақтандырушылардың мүдделері мен ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуші барлық фирмаларын сақтандыру операцияларының сипаты бойынша, олардың ұйымдық-құқықтық байланыссыз түрінде қарамастан екі ... ... ... ... сақтандыру түрлерінің шамалысына болар-болмас жүргізуге бейімделген сақтандырушылар. Көпшілік ... ... ... айрықша атап көрсетілгендей, олар жасаған келісім- шарттардың ірі портфелін жинап алуға ұмтыла отырып "Сақтандырудың барлық ... ... ... топ: ... ... шектеулі жиынтығына мамандандырылған сақтандыру қоғамдары.
Бұл, мысалы: медициналық сақтандыру ... және тағы ... адам ... ең зор байлық. Бірақ адамдар оған сырқат бойын ... ... ... кезде ғана назар аударады. Біздің мемлекетіміз мемлекеттік бағдарламаның шегіндегі белгілі бір медициналық көмекті ғана қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... бірақ ол біздің азаматтарымыздың тұтыныстарын үнемі қанағаттандыра бермейді.
Қазіргі кезде көптеген сақтандыру ұйымдары ... ... ... ... ... ол азаматтардың жеке тұтыныстарын есепке ала ... ... ... ... ... ... нұсқаларын қамтамасыз ете алады.
Медициналық сақтандыру сақтандырылған тұлғаның медициналық сақтандыру бағдарламасына енгізілген медициналық қызметтерді алу үшін медициналық мекемеге ... ... ... ... немесе толық өтем мөлшерінде сақтандыру төлемдерін жүзеге ... ... жеке ... ... ... болып табылады.
Сақтандырудың бұл класы ерікті сақтандыру разрядына жатады, оның талаптары мен ... ... ... (сақтандырушы) мен сақтанушының арасындағы жазбаша сақтандыру шарты нысанындағы келісіммен және ... ... ... ... ... ... өкілетті органмен мақұлданған сақтандыру ұйымымен өңделген Сақтандыру ережелерінің ... ... ... ... жүргізіліп отырған сақтандыру түрлерінің көпшілігінің негізінде бұрынғы мемлекеттік жүйедегі күші бар ... орын ... ... ... ... ... ... және сақтандыру шарттарында айырмашылықтар бар. Медициналық сақтандыру , жер бетіндегі көліктік құралдарды, өмірді ... ... және ... ... жүктерді, мүліктерді сақтандыру- сақтандырудың ең көп таралған түрі болып табылады.
Сақтандыру рыногының сипаттық ерекшелігі төлеу көлемінен жоғары ... ... ... ... ... ... табылады.
Қазақстандық сақтандырушылар сақтандыру жағдайларының болуы ықималдығы мен қабылдану тәуекелдігіне тікелей ... ... ... ... ... сыйлықақыларының компаниялардың қарамағындағы қалып қойған ең көп үлесі белсенділері инвестрлендіру мен сенімді орналастыруға және кіріс нұсқаларын ... ... ... ... ... ... ... құрылымдар арқылы делдалдық- сауда операцияларға ақша салғанды артық көреді. Көптеген сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... тыс коммерциализация, жоғары тарифтер, қаражатты пайдалануға, сақтандыру резервтері мен баланс жағдайларына тиісті бақылаудың жоқ болуы.
Қызмет көрсетудің ... ... ... ... ... ... ... кейбір қоғамдар сақтандырудың барлық түрін жүргізуге кіріседі.
Сөйтіп, Қазақстанның сақтандыру қызметтерінің рыногындағы өте ... ... ... ... ... мен ... сапалы сақтандыру қызметтеріне мұқтаждығы қанағаттандырылмай отыр.
1.3 Сақтандыру нарығының институционалдық құрылымы
Сақтандыру ... ... ... ... бақылауында болады. Бұл қоғамның экономикалық және әлеуметтік өмірін сақтандыру маңызымен түсіндіріледі. Сақтандыруды кеңінен дамытудағы қоғамның мүддесі осы ... ... ... үшін ... ... ... ... болжайды. Бұл қажеттілік екі жағдайлармен белгіленеді.
Біріншіден, мемлекет сақтандырудың дамуына ынталы, өйткені ол ... ... ... мен ... ... ете ... ... аударарлық ауыл шаруашылық мәселелерін шешеді.
Екіншіден: ... ... ... ... ... олар сақтандыру компанияларына өзінің ақшаларын сеніп табыстайды ... ... ... елде ... ... құрылып жатқандығына сәйкес сақтандыру ұйымдарына бақылау туралы заңнама бар. Қазақстан Республикасының сақтандыру қызметі мен сақтандыру туралы Заңнамасы "Сақтандыру ... ... ... ... ... ... Республикасының Азаматтық кодексінің нормаларына сәйкесті, Президенттің Қазақстан Республикасы Үкіметінің нормативтік құқықтық актілернен және сақтандыруды бақылайтын үәкілетті ... ... ... да заңнамалаық актілерінен құрылады. Қазақстан Республикасы заңнамаларына сәйкес сақтандыру қызметіне ... мен ... ... ... ... өкілеттілік пен қызметті іске асырушы уәкілетті ... ... ... ... Республикасының Ұлттық банкі.
Қазақстан Республикасының "Сақтандыру қызметі туралы" заңның 41-бабына сәйкес ... ... ... ... деген:
* Сақтандыру саласындағы мемлекеттік реттеудің негізгі міндеттері болып табылатындар - ... ... ... ... ... құру мен ...
* Сақтандыру рыногында істің жай-күйіне мемлекеттік бақылауды қамтамасыз ... қоса ... ... уәкілетті мемлекеттік органмен және мемлекеттің өзге органдарымен олардың міндеттерінің шамасына қарай орындалуымен ... ... ... ... ... ... ... Республикасы Ұлттық банкінің қызметі. Бүгінгі күні Қазақстан Республикасындағы сақтандыруға қатысты мемлекеттік реттеудің уәкілетті органы ... ... ... ... ... болып табылады. Жарлыққа сәйкес Ұлттық Банк сақтандыру қызметтерін бақылау мен реттеуге мынадай міндеттер үйлестірілген.
2013 жылы 1 ... ... ... сақтандыру нарығында 35 лицензияланған сақтандыру ұйымдары (оның ішінде: 7 - өмірді ... ... 6 - ... ... ... ... 13 сақтандыру брокері, 82 актуарий қызмет етті.
Сақтандыру секторының институционалдық ... ... ... ... өмірді сақтандыру бойынша
7
7
Сақтандыру брокерлерінің саны
14
13
Актуарийлердің саны
83
82
АҚ-ның қатысушысы болып табылатын сақтандыру (қайта ... ... ... ... ... нарығы мен қаржы ұйымдарын қадағалау комитетінің мәліметі негізінде құрастырылған[27]
Кесте 1- Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығының құрылымы.
Дерек ... ... ... мен қаржы ұйымдарын қадағалау комитетінің мәліметі
Қазақстан Республикасы сақтандыру рыногының ... ... ... ету ... ... және басқа адамдардың заңды мүдделері мен құқықтарын қорғауға шаралар қолданады, сақтандырушы мен қайта сақтандырушы ұйымдардың, сақтанушы және ... ... ... ... ... ... бойынша шараларды белгілейді және іске асырады.
Сақтандыру және ... ... ... сақтандырушы мен қайта сақтандырушы брокерлердің қызметтерін лицензиялайды.
Сақтандырушы және қайта сақтандырушы ұйымдардың ашылуына, олардың ерікті түрде қайта ... мен ... ... ... ... тыс, республика аумағындағыдай сақтандырушы және қайта сақтандырушы ұйымдардың өкілдіктері мен филиалдарының ... ... ... ... мен ... ... және қайта сақтандыру ұйымдарының бас бухгалтерлері ... және ... ... ... ... мен бас ... лауазымдығына адамдарды сайлауға келісім беруге немесе қабылдауға келісім береді,
Сақтандыру қызметтерін жүзеге асырушы ұйымдарға тексеру ... ... және ... ... ... ... үшін сақтандыру рыногының субьектілерінен қажетті ақпараттар алып отырады.
Өзінің бақылау және қадағалау міндеттерін қамтамасыз ету үшін, сақтандыру және ... ... ... ... және ... сақтандыру брокерлерінің бухгалтерлік статистикалық және басқа есептерінің өткізу мерзімінің тізбесін формасын белгілейді.
Сақтандыру рыногының жағдайына экономикалық ... ... ... ... үшін ... және қайта сақтандыру ұйымдарының ассоциацияларын, серіктестіктерінен бірлестіктерінен, мемлекеттік органдардан қажетті ақпараттар алады,
Сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдарына, ... және ... ... ... ... ... ... кідірту, сондай-ақ заңнамаларда қаралған. Олардың қызметтерін сот тәртібінен ... ... ... ... туралы шешім қабылдайды.
Халықаралық және өзге сақтандыру ұйымдарындағы басқа елдердің орталық органдарының ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банктің өкілдігі мен өзге де міндеттері сақтандыру қызметтерін қадағалау мемлекеттік өкілетті орган ретінде ... және ... ... қызметтері туралы заңнамамен белгіленеді.
Сақтандыру рыногының қалыптастыру процесстерін реттеудің басты әдістерінің бірі ... ... ... ... ... ... тағайындау сақтандыру ұйымдарының сақтандыру қызметтерін жүргізуге және осы қызметтер саласын ... ... ... тұрады. Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы ретінде тіркелген заңды тұлға өкілетті орган беретін лицензияны алған ... ғана ... ... мен ... ... жүргізу құқығына ие болады.
Сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдарының, сақтандыру және қайта сақтандыру брокерлерінің қызметтерін лицензиялау шарттары мен тәртіптері, ... ақ ... осы ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Банктің нормативтік құқықтық актілерімен белгіленеді. Осыған қарай "Сақтандыру туралы" жарлықпен өмірді сақтандыруды жүргізу құқығына ... ... ... ... ешқандай өзге сақтандыру қызметтерімен айналысуға еркі болмайтындығы белгіленген.
Сақтандыру агенттерінің қызметі, ... ақ ... ... ... ... ... ... байланысты қызметтер, сақтанушы мен сақтандырушыға консультациялық және зерттеу қызметін ... ... ... ... ... ... ... Банкпен тоқтатылуы немесе соттың шешімімен қайтарылып алынуы мүмкін.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банктің сақтандыру ... ... мен ... ... ... ретінде негізгі міндеттерінің бірі сақтандыру операцияларының ... ... ... ... ... ... сақтандырушылармен бұзылмауын үнемі бақылау жасау болып табылады.
Қаржылық тұрақтылықты қамтамасыз етудің төменгі шарттарына жататындар: сақтандыру резервтері мен меншікті ... ... ... ... жеке ... шарт ... ... төменгі міндеттерінің, нормативтерінің сақталуы және белгіленген нормалау мен лимиттердің басқа міндетті сақталуының орындалуы, оның ішінде қайта ... ... ... ... ... ... шарт ... міндеттерді мәжбүрлеу.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банктің ... ... ... ... ... оны ... ... шешімдері, сақтанушылар мен сақтандырушылардың мүдделеріне қозғау салатын өзге жаза түрдегі шаралар туралы ... ... мен ... ... ... ... органдарға жүктелген сақтандыру қызметтерінің міндеттерін қадағалау мен ... ... ... ... рыноктың тұрақты сақтандырылуын қалыптастыру, адал ниетті бәсекелестік құру мақсатында сақтандыру бақылауының бөлімшелерімен әлсіз, ... ... ... ... компаниялардың есебінен сақтандыру ұйымдарының қысқарту жұмыс істейтін компанияларды капиталға айналдыру , ... ... ... ... ... 2001 жылы заңнамалық базаларды жетілдіру жұмыстары жүргізіледі.
Сақтандыру ұйымдарының қаржылық тұрақтылығына талаптардың елеулі көтерілуі, заңнамалардың қалыптасуы, ... ... ... істерінің сыйымдылығын қамтамасыз ету бойынша республикадағы міндеттерге ... ... ... ... ... Банк пен ... ... жылғы қазанда Қазақстан Республикасы Ұлттық Банктің сақтандыруды қадағалау органдарының ... ... (JAJS) ... ... мүшесі болды. JAJS дайындаған ұсыныстарға сәйкес сақтандыру рыногы ұйымдастырушы стандарттары мен принциптері, сақтандыру ұйымдарының қаржылық есеп беру мен ... жаңа ... ... қатар, сақтандыру ұйымдары капиталға айналдыру бойынша талаптарды едәуір көтерілді, олардың ... ... ... орналыстыру мен қалыптастыру шарттары қайта қаралды. Жалпы сақтандыру бойынша жұмыс істейтін сақтандыру ұйымдары үшін жеке ... ... ... 2012 ... соңына 100 млн. теңгені қүрады, өмірді сақтандыру бойынша жұмыс істейтін сақтандыру ұйымдары үшін - 150 млн, ... ... ... жаңадан қүрылған сақтандыру ұйымдарының жарғылық капиталының төленген мөлшеріне де белгіленген.
Сақтандыру сыйлықақыларынан түскен негізгі сомасынан кемінде 75% сақтандыру ... ... ... ... ... ... 100%. Сақтандыру ұйымдары сақтандыру резервтерін тізбесі заңнамамен бекітілген белсенділерге инвесторға тартуға міндетті.
Ұлттық банк өзінің қызмет бабы шамасында сақтандырушылардың заңды ... мен ... ... ... ... ... ... жол бермеу бойынша жұмыстар жүргізді. Сақтандыру қызметтеріне арналған қадағалау мен реттеу бойынша өкілетті мемлекеттік органның ... ... ... ... ... ұйымдарының рыноктан күтуін қамтамасыз етті. Ұлттық сақтандыру ... ... ... ... ... сақтандыруды дамытудың 2010-2012 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарлама қабылданды.
Бағдарлама сақтандыру рыногын дамытуға қосымша ... ... мен ... ... ... ... үшін елімізде сақтандыру индустриясының мүмкіншіліктерін пайдалану жолымен әрі ... ... ... ... ... мемлекеттің ролін көтеру. Қазіргі уақытта сақтандыруды қорғаудың саласын арттыруға, сақтандыру мен оның инвестициялық ресурстарының ... ... ... пайдалануға арналған құқықтық, экономикалық және өзге де алғы шарттарын құрудың қажеттілігі ... ... ... ... дамыту бойынша бұл және басқа да шараларын мемлекеттің оның органдарының өсу ... ... ... ... ... ... ...
Қазіргі кезеңдегі сақтандыруды дамыту бойынша мемлекеттің міндеттері болып табылатындар:
* ұлттық сақтандыру жүйесінің жұмыс істеуі мен ... ... ... және ... ... сегменттерімен әрекеттестігінің тиімді механизмінің принциптерін белгілеу,
* сақтандыру мен сақтандыру қызметінің осы заманғы заңнамалық базасын ... ... ... ... ауыл ... ... және ... тізбесін анықтаумен ауыл шаруашылық өндірісін міндетті сақтандыруға мемлекеттік қолдауды қамтамасыз ету.
* Сақтандыру мәселесі бойынша халықтың ... ... мен ... ... ... ... ... мүмкіншіліктерін белсенді пайдалану, сақтандыру қызметтерінің көлемі мен түрлерін кеңейту, сақтанушылардың заңды мүдделерін қорғауды күшейту мен оларды сапасын жақсарту.
* Аннуитеттер мен ... өзге де ... ... ... ... ... пен еңбек қабілеттілігін, өмірді сақтандырудың жедел дамуы үшін жағдайлар жасау.
Халық пен мемлекеттің мүдделеріне ... бере ... ... бұл ... ... оның ... шетелдік, құйылуын қамтамасыз етуші сақтандыру мен қайта сақтандыру рыногын ... ... ... ... ... ... рыногының субъектілері
сақтандыру компаниялары
жалпы сақтандыру
өмірді сақтандыру
филиал
филиалы бар
Сақтандыру рыногының субъектілері
сақтандыру компаниялары
жалпы сақтандыру
өмірді сақтандыру
филиал
филиалы бар
Сурет 1. ... ... ... ... ... Г.И Маянлаева Теория и практика сртахавого дела с.137
Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығында 35 сақтандыру ... ... ... ... ... 7 ... компаниялары өмірді сақтандырумен айналысса, 35 бірін бірі сақтандыру ұйымдары, 13 сақтандыру брокері, 82 ... ... ... Осы ... бойынша нақты жұмыс сақтандыруды қадағалау уәкілетті мемлекеттік орган арқылы ... ... ... ... ... министрліктердің және өзге де мемлекеттік органдардың жүйесі мен міндетіне кіретін сақтандыруды көптеген түйінді проблемалары бар. ... ... ... ... ... ... ... екі ондыққа тұратын міндетті сақтандырудың қолда бар түрлерін сақтаудың мақсатқа сәйкестілігі уәкілетті мемлекеттік органмен анықталуы ... ... ... және әлеуметтік салаларда міндетті сақтандыруды сондай- ақ міндетті сақтандырудың жаңа түрлерінің енгізу дәлелдігінің келешегін айқындау тұр.
Осыларға ... және ... ... ... ... ... мемлекеттік органдар сақтандыруды қадағалау уәкілетті мемлекеттік оргнадардың келісімімен міндетті сақтандырудың үйлесімді түрлері ... заң ... ... ... ... үшін ... жеткілікті статистикалық базалы қалыптастыру төлемінде табиғи- климаттық ықпалдарға облыс аумақтарының ұшырағыштығы ... ... ... және ... ... ... қоса алып ... жұмыстар жүргізілуде.
Сақтандыру рыногын дамытудағы мемлекеттің маңызды мәселелрі болып табылатындар:
* мемлекеттік сақтандыру ұйымдарының мамандандырылуы мен ... ... ... ... ... ... ... өткізілуіне оларды тартудың мүмкіншілігін зерттеу.
* әртүрлі тәуекелдіктердің ... ... ... ... ... ... ... ақ әрі институционалдық инвестор ретінде ұзақ мерзімді ипотекалық кредиттеу жүйесіндегі сақтандыру саласының қатысу механизмін анықтау.
* Дүниежүзілік Сауда Ұйымына Қазақстан ... кіру ... ... ... өтпелі кезеңдегі сақтандыру саласында ұлттық мүдделерді қорғау бойынша мүмкін болатын ... ... ... ... ... ... жүйесін құру.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ САҚТАНДЫРУ НАРЫҒЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫ
2.1 Қазақстанда сақтандыру нарығының қазіргі жағдайы
Рыноктық экономикаға көшумен ... ... ... сақтық қызметінің монополиясы өзгерді, сақтандыру кеңістігі едәуір кеңейді, сақтық қызметнің кең ... ... ... емес акционерлік сақтық компаниялары, кәсіпорындар, корпорациялар, меншіктің түрлі нысандарының қоғамдары пайда болды. Олардың қызмет сферасы сақтандырудың тәуекелдік түрлерін де: ... ... ... ... ... құқықтық және басқа айрықшалықты тәуекелдерді(валюталық бағамның өзгеруі, ереуілдер кезінде кәсіпорынның тұрып қалуы, соғыс ... ... ... ... және т.б.) ... керіктіреді.
Қазақстанда сақтық ұйымдары шет елде инвестицияларды және экспорттық кредиттерді төлемеу тәуекелдігінен сақтық қорларға қатыспайды. ... ... ... ... ... ... жекеше сақтық ұйымдарының капиталдану қарқынан озық қарқынын ескере отырып, отандық инвесторлар мен экспортшыларды ... ... ... ... ... ... құру және оның жұмыс істеуі өте деркезділік болып табылады.
Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығы өзінің дамуының барлық жағымды тендецияларын ... ... ... ... ие. ... ... толық дамымауына келесілерді жатқызуға болады:
1) халықтың толық төлем қабылеттілігінің болмауы себепті, сақтандыруға деген қызығушылығының болмауы;
2) міндетті сақтандыру түрлеріне мемлекет ... ... ... ... мен денсаулықты, міндетті зейнеттік сақтандырулардың ұзақ мерзімді сақтандыруының болмауы.
4)отандық сақтандыру ұйымдарының әлде де толық капитализацияланбауы;
5)көлемі өте ... ... ... ... ... бойынша, шетелге ауып кетуі [7,64б.].
Қазақстан Республикасының сақтандыру компанияларының басты проблемалары компаниялардың төмен капитализациялануы, жеке толық сақтандырудың дамымауы, әсіресе өмірді ... мен ұзақ ... ... ... ... ... болу ... компаниялар көптеген ірі мүліктік тәуекелдерді қабылдай алмайды, сол себепті ... ... ауып ...
Қоғамды мемлекеттік емес әлеуметтік көмекпен қамтамасыз етудің бірден-бір көзі бола тұра, қоғамды әлі толық ... ... мен ... ... қамтылуын қанағаттандыра алмайды. 2005ж. 1 қаңтарына Қазақстанда тек екі компания, "Династия" мен "Валют-Транзит Life" өмірді сақтандырумен жұмыс істеді.
Өмірді сақтандыру ... ... ... жүріп жатқан зейнеттік қамтамасыз ету реформасынан толық қайтарым болады деп айта алмаймыз.
Өмірді сақтандырудың дамымауының бір себебі, потенциалды тұтынушының ... ... ... оқиғасының болатынын толық сезіне алмау. Кей сақтандырушылардың айтуынша өмірді сақтандырудың дамымауына тағы бір себеп, ол квалификациясы ... ... ... ... ... ... ... өсуіне әсер ете алады, ал ол өз кезегінде ұзақ мерзімді өмірді сақтандырудың дамуына ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру сыйақыны жинау мен жоғары даму жағынан алдағы қатарды алады. Мысалға, АҚШ - та жиналатын сыйақылардың 60% - ... ... ... ... ... тағы бір кері әсер ... ... - демографиялық. Өзі аз халықтың, тек 20-30% ғана ... ... (еті ... Осы ... ... ... өмірді сақтандыруда халықтың өте аз бөлігі сақтандырылған. Өмірді сақтандыру бойынша қызмет атқарушы компаниялар нормативтерге сай болу үшін ылғида ... ақша ... ... ... ... ... ... жеткіліксіздігі туындайды. Осы себепті, көптеген инвесторлар бұл сақтандыру түрі бойынша қызмет атқарудан бас тартады. Қазақстан республикасының қаржы ... мен ... ... ... мен реттеу агенттігінің ойынша ұзақ мерзімді сақтандырудың дамуына, біріншіден, компаниялар ... ... ... ... ... ұзақ ... ... экономиканың болашақ дамуымен тығыз байланысты.
Бүгінде, сақтандыру ... ... ... ... ал ... ... кей ... ұйымдарында тек міндетті сақтандырумен шектелген. Бұл компаниялар аз ... мен кұш ... ... ... тырысады.
Қазіргі кезде Қазақстанның сақтандыру рыногы қатысушыларының ассоциациясы құрылған. Ассоциацияның негізгі міндеттері ... ... ... рыногын дамытудың қолайлы жағдайларын жасау және халықтың сақтандыру ... ... ... ... ... ... Республикасы сақтық рыногының қатысушылары мыналар болып табылады:сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы; сақтық брокері; сақтық агенті; сақтанушы, сақтандырылушы, пайда алушы; актуарий; ... ... ұйым ... ... ... ... қоғамы; сақтандырумен байланысты кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын өзге заңи және жеке тұлғалар.
Сақтық қызметі сақтық (қайта сақтандыру) ... ... ... ... ... ... түрі болып табылады; бұл қызметтен басқа ол қызметтің мынадай түрлерін: инвестициялық қызметті; ... ... ... ... ... ... ... келісімшартында көзделген сатып алу сомасы шегінде өзінің сақтанушыларына қарыз беруді (сақтық ұйымы үшін); ... ... ... ұйымдарының қызметін автоматтандыру үшін пайдаланылатын арнаулы бағдарламалық қамтамасыз етуді сатуды; ақпарат берілімдерінің кез келген түрлерінде сақтық ісі және ... ... ... ... ... ... ... өз мұқтаждары үшін сатып алынған (сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы үшін) немесе оның қарамағына сақтандыру келісімшарттарын жасауға байланысты ... ... ... ... ... ... ... немесе жалға беруді; сақтық қызметіне байланысты мәселелер бойынша консультациялық қызмет көрсетуді; сақтық ... ... ... ... ... ... мақсатында оқуды ұйымдастыру мен жүргізуді; сақтық агенті ретінде сақтық делдалы болуды; консорциум немесе жай серіктестік ... ... ... ... ... не ... ұйымдары мен ассистанс қызметін көрсететін өзге заңи тұлғалар ... ... ... ... келісімшарт негізінде жүзеге асырылатын ассистансты; сақтық төлемдеріне кепілдік беру жүйесіне қатысу шеңберінде Қазақстан ... ... ... ... ... ... асыруға құқылы.
Сақтық қызметін жүзеге асыруға мынадай жалпы талаптар қойылады.
Сақтық(қайта сақтандыру) ұйымы сақтық қызметін (қайта ... ... ... ... ... ... ... сақтандырудың белгілі бір түрі бойынша жүзеге асырудың жалпы ... ... ... ... және ішкі ... болғанда ғана сақтық қызметін жүзеге асыруға құқылы.
Сақтық(қайта сақтандыру) ұйымының ішкі ережелері:
* сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы бөлімшелерінің құрылымын, ... ... мен ... ішкі аудит қызметінің және басқа да тұрақты ... ... ... құрылымын, мүшелерінің санын, міндеттерін, функциялары мен өкілеттіктерін;
* сақтық (қайта сақтандыру) ... ... ... ... ... операциялық, рыноктық және басқа да тәуекелдерді басқару жүйесін;
* ... ... ... ... мен міндеттерін;
* сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының лауазымды тұлғалары мен жұмыскерлері оның атынан және оның ... ... ... ... кезде солардың өкілеттіктерін айқындауға тиіс.
Сақтандыру ережелерін және сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының ішкі ... ... ... ... Сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы өз штатында актуарийі болмаса, сақтық қызметін жүзеге асыруға құқылы емес.
Сақтық ұйымдары таратылған жағдайда сақтық ұйымдары, ... ... ... ... сақтық төлемдерін жүзеге асыруға кепілдік беретін қор құруға құқылы. Жұртқа мәлім, Сақтық төлемақыларын кепілдендіру қоры ... ... ... ... ... ... ғана ... (қайта сақтандыру) ұйымының құрылтайшысы және акционері бола алады.
Жарғылық ... 50 ... ... ... тиесілі ұйымдар сақтық (қайта сақтандыру) ұйымдарының құрылтайшылары және акционерлері бола алмайды [8,67б.].
Мемлекет өзі құрылтайшысы немесе акционері ... ... ... (қайта сақтандыру) ұйымының міндеттемелері бойынша, егер Қазақстан Республикасы заңнамалық актілерінде ... ... оның ... ... ... қаражаты шегінде жауапты болады.
Сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы міндетті түрде мынадай алқалық ... құра ... ... ... - ... ... ... - атқарушы орган; тексеру комиссиясы - бақылау органы.
Сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының құрылтайшылары мен ... ... ... ... ... тек қана ұлттық валютамен төлеуге міндетті.
Құрылатын сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының ... ... ең аз ... оның ... оны ... тіркеуден өткізген кезге дейін толық төлеуге тиіс.
Сақтандыру саласындағы мемлекеттік реттеудің негізгі міндеттері мыналар болып табылады: Қазақстан Республикасында ... ... ... ... мен ... және ... ... рыногының инфрақұрылымын қалыптастыру; сақтық рыногын реттеу және сақтық қызметін қадағалау; сақтандырудың ... ... ... ету, ... ... түрлерін, халықаралық сақтандыру жүйесіне Қазақстан Республикасының қатысу қағидаттарын белгілеу; сақтанушылардың, сақтандырушылардың және пайда алушылардың ... мен ... ... ... ... ... ... іске асыруды, сақтық рыногындағы істің жайына мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... және мемлекеттің өзге органдары өз құзыры ... ... ... ... заңнамалық актілерінде тікелей көзделген жағдайларды қоспағанда, мемлекеттік органдар мен олардың лауазымды адамдарының сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы мен ... ... ... ... араласуына тиым салынады.
Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес сақтық рыногын реттеу және сақтық қызметін қадағалау жөніндегі функциялар мен өкілеттікті уәкілетті мемлекеттік ... ... ... ... ... ... және ... негізде қадағалауды жүзеге асыратын тұлғалардың төлем қабілеттілігі мен ... ... ... ... ... ... ... нормативтердің және сақталуға міндетті өзге нормалар мен лимиттердің орындалуын немесе сақталуын бақылау арқылы жүргізіледі.
Пруденциялық нормативтерді уәкілетті орган ... және ... ... ... ең аз мөлшері,
2) кепілдік қорының ең аз мөлшері;
3) төлем қабілеттігі маржасының ең аз ...
4) ... ... маржасының және кепілдік қорының жеткілікті нормативі;
5) жоғары өтімді активтердің жеткілікті нормативі
6) ... ... ... ... ... ... ... сақтандырудың немесе қайта сақтандырудың жекелеген келісімшарттары бойынша міндеттемелерінің ең көп көлемі өз капиталы мен сақтық ... ... 10 ... ... керек.
Сақтандырудың және қайта сақтандырудың қолданылып жүрген келісімшарттары ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының актуарий есептеген көлемде қалыптасқан сақтық резервтерінің болуы міндетті.
Сақтық резервтерінің қаражаты тек қана ... ... ... ... ... ... ... келісімшарттары бойынша өз міндеттемелерін орындауға байланысты сақтық төлемдерін жүзеге асыруға арналған.
Сақтық (қайта сақтандыру) ұйымына санкцияларды ... ... не сот ... ... орган санкциялар ретінде мынадай шаралар қолдануға: айыппұл салуға; лицензияның қолданылуын тоқтата тұруға; лицензияны кері қайтарып алуға; сақтық (қайта ... ... ... оның ... ... ... алу ... шешім қабылдауға және оларды жаңа инвесторларға сатуға құқылы.
Сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы өз қызметінің жыл сайынға міндетті аудитін ... ... Жыл ... ... ... ... қорытынды сақтық (қайта сақтандыру) ұйымының жылдық ... ... ... ... ... ... сақтық қызметінен алатын сақтандырушының табысы сақтық төлемдерімен және өзге сақтық қызметінен ... ... мен ... ... сомаларды төлеу және сақтық ісін ұйымдастыру және оның материалдық базасын жасау жөніндегі шығыстардың орнын толтыру, еңбекке ақы төлеу шығыстары, сақтық ... ... ... ... ретінде анықталады. Кәсіпкерлік қызметтен алынатын табыс қызметтің осы ... ... ... ... ... ... табыс резервтік қорларға аударылған аударымдардың сомасына азайтылатынын ескере ... ... ... ... ... негізгі мақсаты - мемлекеттің, азаматтардың және шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... бола ... ... орнықты жұмыс істейтін ұлттық сақтық рыногын қалыптастыру.
Қазіргі заманғы ұлттық сақтандыру жүйесін құру сақтық қызметі ... ... жаңа ... ... жөнінде шаралар әзірлеуді және кезең-кезеңімен іске асыруды талап етеді. Бұл қағида ... ... ... дамытудың мемлекеттік бағдарламасының шеңберінде жүргізіледі. Онда мынадай міндеттерді шешу көзделінген:
- әлеуметтік сақтандыру түрі ретіндегі сақтық ... ... ... нақтылау;
- сақтандырудың қолдану аясын кеңейту және міндетті сақтандыру түрлерін ... ... ... ... ... инфрақұрылымын қалыптастыру және оның қатысушыларының - сақтық (қайта сақтандыру) ұйымы, сақтық брокері, сақтық агенті, ... ... ... ... актуарий, уәкілетті аудиторлық ұйым (уәкілетті аудитор), өзара сақтандыру қоғамы, сақтандырумен байланысты кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын өзге заңи және жеке ... ... ... үшін ... ... халықаралық стандарттарды ескере отырып, сақтық қадаға-лаудың жүйесін ұйымдастыру;
- сақтық және ... ... ... ... ... мен ... қабілеттігі бойынша талаптарды күшейту;
- осы заманғы сақтандыру технологиясын енгізуге ... ... ... кадрлар даярлау, қайта даярлау және біліктілігін арттыру жүйесін ұйымдастыру.
Осы тұрғыдан алғанда, ұлттық сақтық жүйені дұрыс ұйымдастыруда және сақтандырудың ... ... ... ... ... мол резерв жасалған.
Қазіргі заманғы сақтандыру индустриясын құру мемлекетке: мемлекеттік бюджеттің табиғи-техногендік сипаттағы көлденең шығыстарды өтеу ... ... ... ... ... ... ... арқылы (зейнетақы қорланымдарын, еңбек қабілеттілігінен айырылуы немесе асыраушысы қайтыс болуына байланысты, жұмыссыздыққа ... ... ... ... ... төлеу) әлеуметтік қамсыздандырудың (қамтамасыз етудің) жекелеген проблемаларын шешуге; халықтың, жеке ұйымдардың жинақ ақшасын ұзақ мерзімді негізде ұлттық экономикаға ... ... ... ақшасымен операцияларды жүзеге асыратын банктер мен жинақтаушы зейнетақы қорларының қызметі сияқты сақтық ұйымдарының ... де ... бір ... ... ... ... ... сенімінің деңгейіне байланысты.
Сақтандыруды дамыту, өз кезегінде, заңнамалық базаны, мемлекеттік салық-бюджет және ақша-кредит саясатын жетілдіруге, сақтық қызметін қадағалау сапасы мен ... ... ... ... ... болады.
Қазақстанды қазіргі уақытта мемлекетпен реттеліп, мәдениеттендірілген ... ... ... Сақтандыру қызметтерінің мол тізбесін ұсынған жүздеген жаңа сақтандыру компаниялар құрылуда және ... ... ... Бұл ... көпшіліктің толық түрде әділетті байқағанындай азапты, қиын және бір қатарлы ұзақ жүріп жатыр.
Біздің еліміздегі ерікті сақтандыру тәрбиесінің ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... орнын толықтыру керектігіне шаурашылық жасаушы субьектілерді дағдыландырды.
2012 ж. жағдай бойынша Қазақстан Республикасының сақтандыру секторының агымдагы жағдайы.
Кесте 2- ... ... ... нарығының құрылымы
Сақтандыру секторының институционалдық қүрылымы
01.01.2012
01.01.2013
Сақтандыру ұйымдарының саны
38
35
оның ішінде ... ... ... ... ... ... АҚ-ның қатысушысы болып табылатын сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының саны
33
31
Дерек көзі: Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын қадағалау комитетінің ... ... ... ... ... ... ... активтері
2013 жылы 1 қаңтарда сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары активтерінің жиынтық көлемі 442 647,7 млн. теңге болды, бұл 2012 ... 1 ... ... ... ... көп және 2010 ... жағдай бойынша осы көрсеткіштен 17,4%-ға көп.
Кесте 3- ҚР сақтандыру секторының жиынтық активтерінің құрылымы
Активтер
01.01.2011
01.01.2012
01.01.2013
Жылдың
млн. теңге
жиынтығ ында %-бен
млн. теңге
жиынт ... ... ... ... ... бастап өсімі, %-бен
Ақша
22 640,8
6,2
24 357,9
6,3
11 923,2
2,7
-51,1
Орналастырылған салымдар
88 142,1
24,2
92 002,0
23,7
105 220,6
23,8
14,4
Бағалы қағаздар
172 ... ... ... ... операциясы
6 315,5
1,7
9 692,5
2,5
3 097,1
0,7
-68,0
Сақтанушылар мен делдалдардан ... ... ... ... ...
21 ... ... жалғасы
Негізгі қаражат
6 775,3
1,9
8 255,1
2,1
8 443,5
1,9
2,3
Қайта сақтандыру активтері
27 600,6
7,6
32 827,6
8,5
43 724,3
9,9
33,2
Өзге дебиторлық берешек
17 342,2
4,8
10 884,2
2,8
10 548,4
2,4
-3,1
Басқа активтер
6 ... ... ... ... ... ... 647,7
100,0
14,2
Дерек көзі: Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын қадағалау комитетінің мәліметі негізінде құрастырылған
ҚР сақтандыру ... ... ... ... ... ... Республикасының сақтандыру секторының жиынтық міндеттемелерінің құрылымы
Міндеттемелер
01.01.2011
01.01.2012
01.01.2013
Жылдың басынан бастап өсімі, %-бен
млн. ... ... ... ... ... ... ... ығында %-бен
Резервтер
120 155,8
87,8
127 858,4
81,7
1 174 148
85,8
36,2
Алынған қарыздар
0,0
0,0
6 000,0
3,8
4 501,6
2,2
-25,0
Қайта сақтандырушылармен есеп айырысу
7 138,3
5,2
11 484,1
7,3
12 125,2
6,0
5,6
Сақтандыру (қайта сақтандыру) ... ... ... есеп ... 689,9
0,8
91,1
Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша төленетін шоттар
1 070,8
0,8
787,6
0,5
879,0
0,4
11,6
Басқа кредиторлық берешек
2 294,8
1,7
2 678,2
1,7
3 421,4
1,7
27,8
Басқа міндеттемелер
5 ... ... ... ... 820,0
100,0
156 509,5
100,0
202 920,5
100,0
29,7
Дерек көзі: Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын қадағалау комитетінің мәліметі негізінде құрастырылған
2013 жылғы 1 қаңтардағы ... ... ... (қайта сақтандыру) ұйымдары міндеттемелерінің сомасы 202 920,5 млн. теңге болды, бұл 2012 жылғы 1 қаңтардағы ұқсас көрсеткіштен 29,7%-ға ... күні ... ... сақтандыру) ұйымдары қолданыстағы сақтандыру және қайта сақтандыру шарттары бойынша қабылданған міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... 174 148,4 млн. ... болды, бұл 2012 жылғы 1 қаңтарда құрылған резервтер көлемінен ... көп және 2011 жылы 1 ... ... бойынша құрылған резервтер көлемінен 37,1%-ға көп.
Кесте 5- Сақтандыру сыйлықақыларының түсімі ... ... ... ... ... ... ... шегеріліп көрсетілген)
Сақтандыру сыйлықақыларының түсімі
01.01.12
01.01.13
Өсімі,
%-бен
млн. теңге
жиынтығында %-бен
млн. теңге
жиынтығын да %-бен
Барлығы, оның ішінде:
175 528,7
100,0
211 ... ... ... оның ... құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігі
45 465,3
25 575,1
25,9
56,3
48 679,6
27 915,6
23,0
57,3
7,1
9,2
тасымалдаушының жолаушылар алдындағы ... ... ... ... ... (қызметтік) міндеттерін атқарған кезде оны жазатайым оқиғалардан сақтандыру
16 736,7
36,8
17 498,8
35,9
4,6
Міндетті сақтандырудың өзге сыныптары
2 030,1
4,4
1 970,8
4,1
-2,9
Ерікті жеке ... ... оның ... ... 155,0
40,3
59,1
өмірді сақтандыру
6 473,4
12,1
15 020,7
17,6
132,0
аннуитеттік сақтандыру
24 005,5
44,8
37 417,1
43,9
55,9
жазатайым оқиғалардан сақтандыру
11 074,6
20,7
17 090,0
20,1
54,3
ауырған ... ... ... ... ... сақтандыру бойынша, оның
76 541,6
43,6
77 678,5
36,7
1,5
автомобиль көлігін сақтандыру
3 982,7
5,2
6 431,8
8,3
61,5
автомобиль, әуе, теміржол, су көлігін
37 075,6
48,4
35 303,3
45,5
-4,8
сақтандыруды қоспағанда, мүлікті сақтандыру және ... ... ... әуе және су ... ... ... ... қоспағанда АҚЖС
13 890,6
18,2
10 965,8
14,1
-21,1
5 кестенің жалғасы.
өзге қаржы шығындарынан сақтандыру
10 648,2
13,9
14 152,5
18,2
32,9
ерікті мүліктік сақтандырудың өзге сыныптары
10 944,5
14,3
10 825,1
13,9
-1,1
Дерек ... ... ... мен ... ұйымдарын қадағалау комитетінің мәліметі негізінде құрастырылған
Кесте 6-Сақтандыру салалары ... ... ... ... салалары бойынша сақтандыру сыйлықақыларының түсімі
01.01.12
01.01.13
Өсімі, %-бен
млн. теңге
Жиынтығ
ында %-бен
млн. теңге
Жиынтығы
нда %-бен
Сақтандыру салалары бойынша, ... ... ... ... 478,8
17,4
52 437,8
24,8
72,0
Жалпы сақтандыру
145 049,9
82,6
159 075,3
75,2
9,7
Дерек көзі: Қаржы нарығы мен ... ... ... комитетінің мәліметі негізінде құрастырылған
саласы. 2013 жылғы 1 ... ... ... саласы бойынша жиналған сақтандыру сыйлықақыларының көлемі 52 437,8 млн. ... ... бұл ... ... ... күніне қарағанда 72,0%-ға көп. саласы бойынша жиналған сақтандыру сыйлықақыларының жиынтық сыйлықақылардағы ... ... күні 2012 ... 1 ... ... ... 24,8% ... саласы. 2012 жылғы 12 ай ішінде саласы ... ... ... ... көлемі 159 075,3 млн. теңге болды, бұл 2012 жылғы ұқсас кезеңге қарағанда ... ... 2 ... бойынша сақтандыру сыйлықақылары түсімінің қүрылымы, %
Дерек көзі: Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын қадағалау комитетінің мәліметі негізінде құрастырылған
Сурет 3. ... ... ... сыйлықақылары түсімінің қүрылымы, %
Дерек көзі: Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын ... ... ... ... ... 7- ... сақтандыруға берілген сақтандыру сыйлықақыларының құрылымы
01.01.12
01.01.13
Сақтандыру сыйлықақылары
млн. теңге
%-бен
млн. ... ... ... қайта сақтандыруға берілді, оның ішінде:
64 822,5
36,9
65 161,7
30,8
0,5
резидент еместерге
50 619,8
28,8
48 211,8
22,8
-4,8
Резиденттерге
14 ... ... ... еместерден қайта сақтандыруға қабылданды
8 153,9
4,6
10 182,1
4,8
24,9
Дерек көзі: Қаржы ... мен ... ... ... ... мәліметі негізінде құрастырылған
Қайта сақтандыруға берілген сақтандыру сыйлықақыларының көлемі 65 161,7 млн. теңге болды немесе сақтандыру сыйлықақыларының ... ... ... құрады. Бұл ретте Қазақстан Республикасының резиденттері еместерге қайта сақтандыруға сақтандыру сыйлықақыларының ... ... 22,8%-ы ... ... ... ... ... (қайта сақтандыру) ұйымдары қабылдаған сақтандыру сыйлықақыларының жалпы сомасы 25 630,1 млн. теңге ... Бұл ... ... ... ... ... ... сақтандыруға қабылданған сақтандыру сыйлықақыларының сомасы 10,182,1 млн. теңге болды.
Кесте 8- ... ... ... ... ... %-бен
млн. теңге
жиынтығында %-бен
Барлығы, оның ішінде:
34 395,9
100,0
56 413,4
100,0
64,0
Міндетті сақтандыру бойынша, оның ... ... ... ... ... азаматтық-құқықтық жауапкершілігі
5 219,9
55,4
6 790,9
52,1
30,1
тасымалдаушының жолаушылар алдындағы азаматтық-құқықтық ... ... ... ... ... кезде оны жазатайым оқиғалардан сақтандыру
3 919,9
41,7
5 132,6
39,4
30,9
Міндетті сақтандырудың өзге сыныптары
254,0
2,7
1 105,2
8,5
4,3 есе
Ерікті жеке сақтандыру бойынша, оның ішінде:
17 149,4
49,9
32 152,7
57,0
87,5
өмірді ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру
349,0
2,0
265J
0,8
-23,9
ауырған жағдайлардан сақтандыру
6 685,6
39,0
7 963,9
24,8
19,1
Ерікті мүліктік сақтандыру ... ... ... ... ... 033,5
13,2
1 286,5
11,6
24,5
автомобиль, әуе, теміржол, су көлігін
сақтандыруды қоспағанда, мүлікті сақтандыру және жүктерді сақтандыру
1 148,1
14,6
7 ... ... әуе және су ... иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін қоспағанда, азаматтық-құқықтық жауапкершілікті сақтандыру
419,6
5,4
1 687,0
15,0
4,0 есе
өзге қаржы ... ... ... ... сақтандырудың өзге сыныптары
954,6
12,2
551,2
4,9
-42,3
Дерек көзі: Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын қадағалау ... ... ... ... ... қайшылықтардың барлық жиынтығы, экономикалық механизмнің даму тенденциялары мен проблемалары ойдағыдай бейнеленеді. Ғалымдардың ғылыми теориялары мен сақтандыру ісі мамандарының талдаулары ... ... ... ... ... мен жаңа ... сақтандыруды ұйымдастыруға концептуалды жаңа ыңғай ... ... ролі мен ... ... ... оның ... мен мақсатты бағыттарын қазіргі уақытта ешқашан болмағандай айғақтайды.
Сақтандыру рыногының қалыптасуы айтарлықтай дәрежеде стихиялы сипат алып жүр, әрі ... ... ... ... мен ... ... ... түрде қамтамасыз етілмеген.
Сақтандыру рыногында жұмыс істеуші барлық фирмаларын сақтандыру операцияларының сипаты бойынша, ... ... ... түрінде қарамастан екі ттопқа бөлуге болады. Біріншісі: сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру қоғамдарының жарнамаларында айрықша атап көрсетілгендей, олар жасаған келісім- ... ірі ... ... ... ... ... "Сақтандырудың барлық түрлерін" жүргізеді. Екінші топ: сақтандыру операциясының шектеулі жиынтығына мамандандырылған ... ... ... ... сақтандыру қоғамдары және тағы басқалары.
Денсаулық адам өміріндегі ең зор ... ... ... оған ... ... ... ... бастаған кезде ғана назар аударады. Біздің мемлекетіміз мемлекеттік бағдарламаның шегіндегі белгілі бір медициналық көмекті ғана қамтамасыз ... ... ... ... алуға кепілдік береді, бірақ ол біздің азаматтарымыздың ... ... ... ... ... ... көптеген сақтандыру ұйымдары ерікті сақтандыру қызметтерін ұсынып отыр, ол ... жеке ... ... ала ... ... медицинаалық қызметтердің мейлінше лайықты нұсқаларын қамтамасыз ете алады.
Медициналық сақтандыру сақтандырылған тұлғаның медициналық сақтандыру бағдарламасына енгізілген ... ... алу үшін ... ... ... байланысты шығындарының ішінара немесе толық өтем мөлшерінде сақтандыру төлемдерін жүзеге ... ... жеке ... ... ... болып табылады.
Сақтандырудың бұл класы ерікті сақтандыру разрядына жатады, оның талаптары мен тәртібі ... ... ... мен ... ... ... ... шарты нысанындағы келісіммен және сақтандыру ұйымдарының қызметін қадағалауды жүзеге асыратын өкілетті органмен мақұлданған сақтандыру ұйымымен ... ... ... ... ... [11, 24б.]. ... ... жүргізіліп отырған сақтандыру түрлерінің ... ... ... ... ... күші бар ережелер орын алған. Бірақ, ... ... ... ... және сақтандыру шарттарында айырмашылықтар бар.
Медициналық сақтандыру, жер ... ... ... ... ... ... және жазатайым жағдайларды, жүктерді, мүліктерді сақтандыру- сақтандырудың ең көп ... түрі ... ... ... ... ... ... көлемінен жоғары жинақталған сыйақының мүліктік мөлшерінің артуы болып табылады.
Қазақстандық сақтандырушылар сақтандыру жағдайларының болуы ықималдығы мен ... ... ... ... ... бағалайды. Түскен сақтандыру сыйлықақыларының компаниялардың қарамағындағы қалып қойған ең көп үлесі белсенділері инвестрлендіру мен ... ... және ... нұсқаларын іздемеуге мүмкіндік береді. Көбінесе сақтандыру фирмалары еншілес құрылымдар арқылы делдалдық- сауда операцияларға ақша салғанды артық көреді.
Көптеген сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... тыс коммерциализация, жоғары тарифтер, қаражатты пайдалануға, сақтандыру резервтері мен баланс жағдайларына тиісті бақылаудың жоқ болуы. ... ... ... ... қамтамасыз ететін мүмкіндігі болмай тұра, кейбір қоғамдар сақтандырудың барлық түрін жүргізуге кіріседі.
Сөйтіп, Қазақстанның ... ... ... өте ... ... ... ұлттық экономика мен халықтың сапалы сақтандыру қызметтеріне мұқтаждығы қанағаттандырылмай отыр.
2.2. сақтандыру компаниясы ... ... ... ... ... 2004 ... 16 ... айынан бері өз жұмысын атқарып келеді
2010 жылдың маусымында компаниясы - 1 ... 140 млн. ... ... ... ... ... ... жарғылық капиталын 2 млрд. 500 млн. теңгеге дейін ұлғайтты. Компанияның ... ... СК АҚ-ы 100 % ... ... ететін, Мынбаев А. С. табылады.
Номад Иншуранс - ... ... биік және ... - ... жақсы жолға қойылған, жалпы сақтандыру нарығының барлық сегменттерінде даму үстіндегі, сақтандырылушының барлық талаптарын ... ... ... ... ... компаниясы.
Компания 2007 жылғы 5 - ші желтоқсанында ... ... ... қызметін жүзеге асыруға құқық беретін № 4-11/1 ... ие ... ... ... 9 міндетті, 15 ерікті түрлері бойынша жұмыс істейді және қайта сақтандыру бойынша қызметті жүзеге асырады.
СК>> АҚ - ... ... ... беру ... ... ... ... Қауымдастығына кіреді және Қазақстан салық төлеушілер Қауымдастығының мүшесі. Компания сондай-ақ Шағын кәсіпкерлікті дамыту Қорының ... мен ... ... ... пулының қатысушысы болып табылады.
компаниясының Жарғылық капиталы 2 млрд. 500 млн. теңге құрайды. ... ... ... жылы 6 ... 857 млн. ... ...
Қаражаттың мұндай қомақты көлемі сақтандыру компаниясының ... ... ... ... ... және өз ... алдындағы міндеттемелерді төлеуге кепілдік береді.
Компанияға өз тәуекелдіктерін 100 000 жуық адам және 5 ... ... ... мен ... ... тапсырды.
компаниясында сапа менеджменті ... ... ... ... UNICUS ... операцияларын есепке алу және басқарудың автоматтандырылған жүйесі жұмыс істейді, клиенттерге қолайлы ... үшін ... ... мен ... орталығы ашылған. Автосақтандыру жөніндегі бағдарламаларға қатысушыларға Алматы мен Астана қалаларында ... ... ... ... ... ... бойы апат комиссарлары жұмыс істейді.
2010 жылы ... ... ... қаласында кәсіби медициналық клиникасы бар атты медициналық ассистансын құрды.
Клиника медициналық қызметтің ... ... ... ... ... ... дейінгі, жүкті әйелдер денсаулығын қадағалау, жаңа туған нәрестелерге 1 жасқа дейін қамқорлық жасау, ... ... бойы үйге ... ... өз ... кеңседе және басқа жерлерде кеңес беру секілді кең ауқымды ... ...
... ... компаниясы медициналық сақтандыру бағдарламалары бойынша сақтандырылған клиенттеріне қызмет көрсетумен шұғылданады.
... және ... ... ... ... ... ... ие. Ол 500 жеке және мемлекеттік мекемелермен қызмет көрсету туралы ... ... ...
Ассистанспен бүкіл Қазақстан аумағындағы клиникаларда 79 отбасылық дәрігерлер ынтымақтаса жұмыс істейді. Тәулік бойы ... ... ... ... ... дәрі - ... жеткізіп беру қызметі жұмыс істейді.
клиенттері Қазақстан Республикасының ең үздік мемлекеттік медициналық мекемелері қызметін пайдалану мүмкіндігіне ие. Оның ... ... ... ... - жетекші ғылыми орталықтар, көп салалы клиникалар мен жекеменшік медицина орталықтары бар.
Компаниясының өкілдіктері Қазақстанның ... ... ... ... Петропавл, Орал, Семей, Павлодар, Қостанай, Көкшетау, Қызылорда, Талдықорған, Тараз, Шымкент, Жезказған, Ақтау, Өскемен, Рудный және ... ... 20 ... ... ...
Компанияның бас кеңсесі Алматы қаласында орналасқан. Бүкіл Қазақстан бойынша 190 полис сату ... ... ... оларда 1500 сақтандыру агенттері еңбек етеді.
Сақтандыру Компаниясы АҚ өз клиенттеріне сақтандыру өнімдерінің өзімізді күнделікті өмірде тосып тұруы ... ... іс ... ... салаларын қамтитын кең ауқымды және сан-алуан түрлерін ұсынады. Соның ішінде:
1. Жеке сақтандыру:
1.1. Медициналық сақтандыру;
1.2. ... ... ... Автомобиль көлігін сақтандыру;
3. Мүлікті сақтандыру:
3.1. Кәсіпорындар мүлігін сақтандыру.
3.2. Бұрғылау жұмыстарын сақтандыру.
3.3. Құрылыс-монтаж жұмыстарын сақтандыру.
+ . Әуе, су және ... ... ...
+ . ... ...
4. ... ... Үшінші тұлғаларға зиян келтіргені үшін жауапкершілікті сақтандыру. ... ... ... зиян ... үшін ... ... ... міндетті түрлері:
* Жұмыс берушінің жұмыскер өмірі мен ... зиян ... үшін ... ... Қызметтері үшінші тұлғаларға зиян келтіру қаупімен байланысты ... ... ... ... Экологиялық сақтандыру.
* Өсімдік шаруашылығындағы сақтандыру.
* Автокөлік иелері жауапкершілігін ... ... ... алдындағы жауапкершілігін сақтандыру.
* Аудиторлар мен аудиторлық ұйымдар жауапкершілігін сақтандыру.
* Туроператор мен турагент ... ... Жеке ... жауапкершілігін сақтандыру.
"Номад Иншуранс" Сақтандыру Компаниясы - сақтандыру төлемдерін кепілдендіру Қорының қатысушысы, Қазақстанның Қаржыгерлер Қауымдастығына кіреді және Қазақстанның Салық ... ... ... ... ... ... ... жеке және заңды тұлғаларға көрсететін қызметтерін дәлірек айта кетсек, ... ...
- ... ... ... ... жауапкершілігін міндетті сақтандыру;
- сақтандыру бағдарламасы;
- Мүлікті ерікті сақтандыру бағдарламасы және бағдарламасы;
- ... ... ... ... ... ... сақтандыру;
- Ерікті медициналық сақтандыру ...
- ... ... ... ...
- ... оқиғадан ерікті сақтандыру;
Заңды тұлғаларға:
- Жұмыс берушінің жауапкершілігін міндетті сақтандыру;
- Автокөлік иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру;
- ... ... ... ... ... ... ... тұлғалар өміріне зиян келтіру қаупімен байланысты нысандар ... ... ... ... сақтандыру;
- Аудиторлық ұйымдардың азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру;
- Жекеменшік нотариустардың азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру;
- Туроператор мен турагенттіктің ... ... ... ...
- ... ... ... сақтандыру;
- Мүлікті залалдан ерікті сақтандыру;
- Ерікті титулды сақтандыру;
- Шетелдерге шығушы тұлғалардың медициналық шығындарын ерікті сақтандыру
- ... ... ... ... ... науқастықтан ерікті сақтандыру;
- Әуе көлігін ерікті сақтандыру;
- Темір жол көлігін ерікті ... ... ... сақтандыру;
- Қарыздарды ерікті сақтандыру;
- Басқа қаржылық залалдардан ерікті сақтандыру;
- Жүктерді ерікті сақтандыру;
- Кеден ... ... ... жауапкершілігін ерікті сақтандыру;
- Мұнай-газ өнеркәсібіндегі тәуекелділіктерді ерікті сақтандыру;
- Баға белгілеуші ұйымдардың ... ... ... ... ... Күзет ұйымдарының азаматтық-құқықтық жауапкершілігін ерікті сақтандыру бағдарламасы;
- Құрылыс-монтаж жұмыстарын ерікті сақтандыру;
Компания ... ... ... ... ... сақтандыру және қайтасақтандыру қызметін жүзеге асыру жолымен пайда табу болып табылады. Қазақстан Республикасы аумағында және одан тысқары ... ... ... ... ... Республикасының қолданыстағы заңнамасымен белгіленген тәртіппен оның мүдделеріне ... ... және ... қызметінің мәнінен тікелей туындайтын сақтандырудың алуан түрлерін жүзеге асыру Қоғам қызметінің мәні болып ... ... ... ... реттеу мен қадағалау жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган берген лицензияда көрсетілген сақтандыру сыныптары бойынша сақтандыру ... ... ... ... 9. 2012 жылы ... секторында қызмет жасайтын ұйымдардың нарықтағы жалпы сақтандыру сиақылары. (мың.тг)

Компания атауы
Сақтандыру сиақылары
Үлесі (%)
1
Евразия
19 857 ... 244 486 ... 402 ... 553 ... ... 283 ... Insurance
8 832 826
6,00%
7
Мұнай сақтандыру компаниясы
6 521 826
4,00%
8
БТА Сақтандыру
6 407 299
4,00%
9
АМСГ
5 888 086 ... ... 340 829 ... осы ... бойынша
109 333 012
73,00%
Басқа сақтандыру компаниялары
40 333 012
27,00%
Барлығы, жалпы нарық ...
150 011 ... ... ... ... мен қаржы ұйымдарын қадағалау комитетінің мәліметі негізінде ... ... ... ... 2012 жылдың ішінде Қазақстанның сақтандыру нарығында 35 сақтандыру компаниясы қызметтерін жүзеге асырды, оның ... 7-і ... ... жөніндегі компаниялар, 13 сақтандыру брокерлері және 82 ... ... 5 ірі ... үлесіне 51% пайыз тиесілі. Олар: сақтандыру компаниясы 13 % ... ... 1-ші орын алып ... ... ... 12 % ... 2-ші ... сақтандыру компаниясы 10 % үлеспен 3-ші ... ... ... 9 % үлеспен 4-ші орын және сақтандыру компаниясы нарықтағы 7% үлесімен 5- орын иеленді. Сонымен қатар, сақтандыру ... ... ... ... ... ... байқалды. Мысалы, міндетті сақтандыру нарығында көшбасшы болып АҚ 489 319 000 теңге сыйақы көлемімен тұр. Ал СК АҚ ... ... 108 855 000 ... 11-ші ... ... ... құралдарын сақтандыру нарығында СК АҚ 18 520 000 теңге сияқы жинап,сақтандыру нарығындағы алғашқы он сақтандыру ... ... ... 6,4 %-дық ... 9-ші орынға ие болды және өткен жылдағы есепті кезеңмен салыстырғанда сияқы көлемі 95,3 % өсті. Ал медициналық сақтандыру ... 77 922 000 ... ... жинап сақтандыру нарығындағы алғашқы бес сақтандыру компаниялары қатарына кіріп, 2,7 %-дық ... 4-ші ... ие ... және ... ... ... кезеңмен салыстырғанда сыйақы көлемі 290,7 %-ға өсті. Бұл дегеніміз, ... ... ... нарығындағы белсенді жұмысының дәлелі.
Кесте 10- сақтандыру компаниясы АҚ-ның 2011-2012 жылғы қаржылық көрсеткіштері. ... ... ... (%)
Активтер
10 683 390
10 912 330
2
Міндеттемелер
1 443 218
2 340 187
36
Еңбегі сіңірілмеген сыйақылар резерві
987 ... 224 ... ... ... мәлімденбеген шығындар резерві
570 384
324 056
-43
Мәлімденген, бірақ реттелмеген шығындар резерві
273 573
247 856
-10
Жалпы ... ... 106 ... 796 ... жекеменшік капиталы
6 938 153
8 572 143
20
Жарғылық капитал
2 500 000
3 050 000
18
Жалпы меншік капиталы мен міндеттемелер
10 912 330
10 912 ... ... ... ... мен қаржы ұйымдарын қадағалау комитетінің мәліметі негізінде құрастырылған
Жоғарыда келтірілген кестеге қарасақ сақтандыру компаниясының жалпы активтері 2012 жылы 2011 ... ... 10 683 390 мың. ... 10 912 330 мың.теңгеге жеткен, яғни 2 % ... бұл ... ... бір қалыпты және оңтайлы жұмысының көрінісі болып табылады. Жарғылық капитал 2012 жылы 2011 ... ... 18 % ... ... капиталға келетін болсақ, ол 2010 жылы 6 938 153 мың.теңгені құраса, 2012 жылы бұл көрсеткіш 8 572 143 ... ... айта ... жөн, ... ... 20 % өскен. Компанияның жалпы сақтандыру резерві болса 2012 жылы 1 106 788 ... ... ... 2011 ... ... 39 % жоғарлаған. Жалпы алғанда аталған негізгі көрсеткіштердің оңтайлы өзгерісін көре отырып, сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... келе жатқанын шын мәнінде айтуға болады. Сонымен қатар, компания мақсатты түрде өзінің қаржылық тұрақтылығымызды сақтап қалу үшін көп ... ... ... сақтандыру портфелінің тепе-теңдігі - сақтандыру компаниясы игілігінің негізі
Кесте 11- Компанияның 2011-2012 жылдар ішіндегі табыстар мен шығыстар туралы есебі ... ... ... ... қызметінен түскен табыс
2 348 525
2 824 626
17
Сақтандыру сыйақылары, сақтандыру келісім-шарттары бойынша алынған
2 957 ... 148 ... ... ... ... бойынша алынған
58 567
62 715
7
Сақтандыру сыйақылары, қайтасақтандыруға берілген
1 194 ... 429 ... ... бойынша түскен табыс
548 514
294 438
-46
Сақтандыру келісім-шарттары бойынша жасалған сақтандыру төлемдері шығыны
1 179 332
1 448 ... ... ... ... төлемдері бойынша шығындар
87 021
46 434
-47
Сақтандыру төлемдерін жүргізуі бойынша таза ... ... ... ... ... ... ... бойынша шығындар
404 543
592 349
32
Салық төлегеннен кейіңгі таза ... ... ... 118 794
34
Дерек көзі: Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын қадағалау комитетінің мәліметі ... ... ... ... онда екі жыл аралығында компанияның қызмет көрсету барысында кеткен шығындар мен түскен ... ... ... мүмкіндік бар. Сақтандыру қызметінен түскен табыс 17 % өсті, яғни 2011 жылы ол 2 348 525 ... ... ал 2012 жылы 2 824 626 ... ... ... ... ... түскен сияқылар 6 % өсті, қайта сақтандырудан түскен сияқылар 17 % өсті. Ал компанияның таза табысы 2011 жылмен салыстырғанда, 2012 жылы 34 % ... яғни 1 118 794 ... ... ... бұл ... үшін ... ... Тағы да айта кететін жағдай, ол компанияның сақтандыру нарығындағы жеткен ... 2012 ... ... ... ... ... нарығындағы алғашқы бестікке кіріп, 7%-дық үлеспен 5-ші орынға ие болды және өсімдік шаруашылығын сақтандыру секторында нарықтағы 41% үлеспен 1-орын алады. ... ... ... ... 4%-дық үлеспен 7- орында. Берілген мәліметтерге қарап біз сақтандыру компаниясының осы жыл ... ... ... ... ... тұжырым жасай аламыз.
2.3 АҚ сақтандыру компаниясы қызметіне талдау
компаниясы 2012 жылы көптеген жоспарланған іс-шараларды іске ... ... өнім ... ... ... ... бойынша сақтандыру келісім шарттары және ережелері кайта қаралды, жеке өнімді сақтандыру бойынша сақтандыру келісім шарттары және ережелері кайта ... жеке ... ... бойынша сақтандыру келісім шарттары және ережелері кайта қаралды. Дистрибуция: жеке ... сату ... 233 ... нүкте жұмыс істеп тұр, сонымен қоса, 60 менеджер, агенттік желі 1 464 адам, агенттер 402 ... Мой ... CIS, EOS Risq. ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы аудит жүргізілді, негізгі бизнес процесс қабылданып, енгізілді, ассистанс ... ... ... ... департаменті ж/е постсатылымдар департаменті құрылды. Қаржы саласында: ... ... ... есептілікті мойындады, компания қаржы қадағалау агенттігі жұргізген ... ... ... IT ... компания 1С тен ЮНИКУС есептеу жүйесіне өтті.
Сонымен қатар, жеке сақтандыру секторына PR және ... ... ... ... үш ... ... талдауына көз жүгіртік өтейік. Бұл бағытты таңдап алу себебім, жеке ... ... ... ... ... сапасының негізгі көрсеткіші болып табылады, өйткені жеке сақтандыру- халықпен ұдайы жұмыс істей білу. Сақтандыру компаниясы үшін ең биік ... ... ... ... пікірі. Ал нарықта жақсы атаққа ие болу - аса ... ... ... ... секторының көрсеткіштері (мың.тг)
Компания
2010 ж.
Үлес
Өсім
2011ж.
Үлес
Өсім
2012 ж.
Үлес
Өсім
НСК
1 649 182
9 %
144 %
1 803 ... %
9 %
1 929 ... %
7 ... 473 515
8 %
72 %
1 677 490
9 %
14 %
1 808 334
9 %
8 %
Номад
405 997
2 %
219%
1 255 ... ... %
1 468 ... %
17 %
12 кестенің жалғасы.
Транс Ойл
1 114 460
6 %
74 %
1 269 854
7 %
14 %
1 422 ... %
12 ... ... ... ... %
1 229 082
7 %
80 %
1 413 444
7 %
15 %
Атланта-Полис
1 281 941
7 %
50 %
1 211 643
7 %
-5 %
1 320 ... %
9 ... ... ... ... ... ... %
63 %
1 110 000
6 %
45 %
Нурполис
210 997
1 %
1450 %
1 081 903
6 %
413 %
1 093 ... %
1 ... ... %
99 ... %
4 %
1 093 ... %
1 ... 684
5 %
94 %
894 317
5 %
10 %
974 805
5 %
9 %
10-комп. ... 984 ... ... %
12 111 ... %
35 %
13 ... ... 414 636
48%
-2333%
5 623 835
32 %
-33 %
5 888 622
30 %
5 ... 398 ... 735 ... %
2 %
19 ... ... ... компаниясының мәліметтері негізінде құрастырылған
Жоғарыда көрсетілген кестеге қарап соңғы үш ... жеке ... ... ... көре ... Бұл ... көсбасшы болып сақтандыру компаниясы болып табылады. Ол 2010 жылы сияқы көлемі 1 649 182 мың.тг. құрап, нарықтың 9 % ... ... 144 % өсім ... 2011 жылы компанияның сияқы көлемі 1 803 580 мың.тг. құрап, нарықтың 10 % ... ... 9 % өсім ... Ал 2011 жылы ... ... ... 1 929 830 мың.тг. құрады және нарықтың 10 % үлесін алып, 7 % өсім ... ... ... ... 2010 жылы ... ... 480 158 ... құрап, нарықтың 3 % үлесін алып, 221 % өсім көрсетті. 2011 жылы компанияның ... ... 783 502 ... ... нарықтың 4 % үлесін алып, 63 % өсім көрсетті. Ал 2012 жылы ... ... ... 1 110 000 ... құрады және нарықтың 6 % үлесін алып, 45 % өсім ... Бұл ... үшін ... ... ... ... Осындай жағдайларға себеп болушы, компанияда үздік мамандардың жұмыс істейтінінде, үздік ... ... ... ... ... және ... ... халық қол жеткізе алатынында, сондай-ақ компанияның қызметіміздің республиканың барлық аймақтарын толық ... ... ... ... ... 104 млрд. теңгені құрайды, соның ішінде, жабық ... 47% ... ... (49,7 ... ал ашық ... - 55 ... ... компаниясы (non - life) ашық нарығында 4 % үлесімен 10-шы орынды иеленіп отыр. Бұл ... үшін өте ... ...
PR және ... ... әр бір ... ... сайын жалпы компанияның немесе бөлімшелердің жасаған жұмыстарына, нарыққа, сақтандырудың барлық салаларына маркетингтік ... ... ... Осындай іс-шаралардың мақсаты компанияның тиімділін жоғарлату болып табылады. Сақтандырудың кейбір салаларына жасалған талдауларға тоқталып кетейк.
10 000 000
20 000 000
30 000 ... 000 ... 000 ... 000 ... 000 ... 000000
Қаңтар
Ақпан
Наурыз
Сәуір
Мамыр
Маусым
Шілде
Тамыз
Қыркүйек
Қазан
Қараша
Желтоқсан
2012
2011
10 000 000
20 000 000
30 000 000
30 000 000
40 000 000
50 000 000
60 000 000
70 000000
Қаңтар
Ақпан
Наурыз
Сәуір
Мамыр
Маусым
Шілде
Тамыз
Қыркүйек
Қазан
Қараша
Желтоқсан
2012
2011
Сурет 4. Банктік сақтандырудан ... ... ... ... ... ... ... компаниясының мәліметі негізінде құрастырылған
Кесте 13- 2011-2012 жылы ... ... ... бойынша түскен түсімнің қаржылық көрсеткіштері.(мың.тг)
Айлар
2012 жыл
2011 жыл
Өсім (%)
Қаңтар
8 377 273
17 185 ... 539 545
39 093 867 ... 905 137
21 367 ... 432 377
61 336 952
-90
Мамыр
3 307 511
5 350 557
-38
Маусым
874 570
18 279 ... ... ...
3 994 108
603 ... 686 657
17 179 ... 720 046
16 859 098
-72
Қазан
2 570 386
20 638 ... 641 ... 159 ... 303 441
10 470 133
-69
Дерек көзі: сақтандыру ... ... ... құрастырылған
Төртінші сурет пен он үшінші кесте кестеде бізге 2011-2012 жылы сақтандыру компаниясына банктік сақтандырудан айлар бойынша түскен ... ... ... ... Әр айды ... қарайтын болсақ, қаңтар айында 2011 жылы түскен түсім ... 17 185 199 ... ... ал 2012 жылы 8 377 273 ... ... демек 51% төмендеді. Ақпан айы бойынша 2012 жылды 2011 ... ... ... ... көлемі 78 % төмендеді. Сол сияқты, наурыз айы бойынша 62 % төмендеді, сәуір айы бойынша 90 % ... ... айы ... 38 % ... ... ... 95 % төмендеді, шілде айында 84 % өсті, тамыз айында 79 % ... ... ... 72 % төмендеді, қазан айында 88 % төмендеді, қараша айында 74 % ... және ... 69 % ... ... ... компания тек шілде айында ғана өсім көрсетті, яғни компанияға 2011 жылы 603 879 мың.тг. түскен, ал 2012 жылы ол 3 994 108 ... ... ... ... ... ... ... түсімдердің көлемі екі жылды салыстырғанда төмендегіні айқын көрініп тұр. Соның ішінде, үлкен өзгерістер байқалатын сәуір және маусым айлары болып табылады. Осы ... ... ... ... ... онда ... үшін 2011 жыл ... жылмен салыстырғанда жемісті болғанын көре аламыз. Нақтырық айтатын болсақ 2012 жылы банктік сақтандырудан түсетін түсім 77 % төмендеді.
-50 000 ... 000 ... 000 ... 000 000
200 000 000
250 000 000
Қаңтар
Ақпан
Наурыз
Сәуір
Мамыр
Маусым
Шілде
Тамыз
Қыркүйек
Қазан
Қараша
Желтоқсан
2011
2012
-50 000 000
-
50 000 000
100 000 000
150 000 000
200 000 000
250 000 000
Қаңтар
Ақпан
Наурыз
Сәуір
Мамыр
Маусым
Шілде
Тамыз
Қыркүйек
Қазан
Қараша
Желтоқсан
2011
2012
Сурет 5. ... жылы ... ... ... ... ... түскен түсімдердің графигі.
Дерек көзі: сақтандыру компаниясының мәліметі негізінде
Кесте 14- ... жылы ... ... сақтандырудан айлар бойынша түскен түсімдердің қаржылық көрсеткіштері (мың.тг)
Айлар
2011 ж
2012 ж
Өсім (%)
Қаңтар
12 570 732 ... ... ... 406 538
29 857
99
Сәуір
1 610 966
412 563
74
Мамыр
33 761 ... 421 ... ... 740 ... 071 867
- 22
Шілде
46 138 354
37 166 626
- 20
Тамыз
-973 260
8 795 428 ... 010 ... 249 ... ... ... 907
11 840
- 98
Желтоқсан
-843 111
-418 965
50
Барлығы
292 196 ... 038 ... ... ... сақтандыру компаниясының мәліметі негізінде құрастырылған
Бесінші сурет пен он төртінші кестеде бізге 2011-2012 жылы сақтандыру компаниясына өсімдік шаруашылығын сақтандырудан ... ... ... ... ... ақпарат берілген. Әр айды жекелеп қарайтын болсақ, қаңтар айында 2011 жылы түскен түсім көлемі 12 570 732 мың.тг. ... ал 2012 жылы ... орай ... ... жоқ. Ақпан айы бойынша 2012 жылды 2011 жылмен салыстырғанда, түскен түсім көлемі 35 % жоғарлады. Сол сияқты, наурыз айы ... 99 % ... ... айы ... 74 % жоғарлады, мамыр айы бойынша 70 % төмендеді, маусым айында 22 % ... ... ... 20 % ... тамыз айында 10 % жоғарлады, қыркүйек айында 7 % ... ... ... 67 % ... қараша айында 98 % төмендеді және желтоқсан 50 % жоғарлады. Екі ... ... ... ... ... түсетін түсімдердің көлемі төмендегіні көрініп тұр. Соның ішінде, үлкен өзгерістер байқалатын қараша және ... ... ... табылады. Осы мәліметтерге қорытынды талдау жасайтын болсақ, онда 2011 жыл 2012 ... ... ... ... ... ... ... 26 % төмендеді. Негізгі себептер, отандық ауыл шаруашылығының бүгінгі күні бірқатар жүйелік проблемалары бар. ... ... ... жер ... жоқ, егін егу мен орақ салу ... бұзылған. Ал бұл салаға инвестициялар тартуға кедергі жасайды, демек бұл проблемаларды тез ... ... деп айту ...
Аймақтар бойынша түскен түсім (2011/2012 жж)
-
5 000 000
10 000 000
15 000 ... 000 ... 000 ... 000 ... 000 ... 000 ... 000 000
50 000 000
Алматы
Атана
Актау
Актобе
Атырау
Караганда
Кызылорда
Костанай
Павлодар
Петропавловск
Семей
Талдыкорган
Тараз
Уральск
Усть-КаКаменогорск
Шымкент
2011
2012
Аймақтар бойынша түскен түсім (2011/2012 жж)
-
5 000 000
10 000 000
15 000 000
20 000 000
25 000 000
30 000 ... 000 ... 000 ... 000 ... 000 ... 6. 2011-2012 жылы өсімдік шаруашылығын сақтандырудан аймақтарға түскен түсімдер
Дерек көзі: ... ... ... негізінде
құрастырылған
Кесте 15- 2011-2012 жылы өсімдік шаруашылығын сақтандырудан аймақтарға
түскен түсімдердің қаржылық көрсеткіші (мың.тг.)
Филиалдар
2011 жыл ... жыл ... ... 302 981
29 411 893
- ... 526 781
6 126 803
- ... 897 875
31 801 123 ... 502 147
2 212 944
- ... 311 511
6 315 663
-63
Павлодар
29 497 139
12 185 933
- ... 367 367
28 697 036 ... 375 507
23 267 765 ... 041 852
6 703 546
- ... кестенің жалғасы
Тараз
10 025 920
-
-100
Уральск
37 228 526
44 427 378 ... 005 133
15 577 001
- ... 113 995
9 311 310
- ... көзі: сақтандыру компаниясының мәліметі негізінде
Құрастырылған
Алтыншы сурет пен он бесінші кестеде бізге 2011-2012 жылы ... ... ... ... түскен түсімдердің қаржылық көрсеткіші көрсетілген. Жоғарыда айтып кеткендей ... үшін 2011 жыл ... ... ... ... шаруашылығын сақтандырудан түсетін түсімдердің көлемі төмендегіні байқалады. Яғни ол 26 % төмендеді. Енді осы жағдайларды әр ... ... ... кетейік. Астанада өсімдік шарушылығын сақтандырудан 2011 жылы 39 302 981 ... ... ... ал 2012 жылы ... ... 29 411 893 ... ... яғни 26 % төмендеді. Ақтобеде 2011 жылы 16 526 781 мың.тг. түсім түсті, ал 2012 жылы ... ... 6 126 803 ... ... ... 63 % төмендеді. Қызылорда қаласына келетін болсақ, онда 2011 жылы 7 502 147 мың.тг. түсім түсті, ал 2012 жылы ... ... 2 212 944 ... ... 71 % ... ... өсімдік шаруашылығын сақтандырудан 2011 жылы 23 311 511 мың.тг. түсім түсті, ал 2012 жылы ... ... 6 315 663 ... ... яғни 63 % ... ... 2011 жылы 16 113 995 мың.тг. түсім түсті, ал 2012 жылы түскен түсім 9 311 310 ... ... ... 43 % төмендеді. Негізгі себептерді айта кететін болсақ, сақтандыру бүгінгі күні тұтынудың бірінші кезектегі өнімі болып табылмайды, оның үстіне бұл ... ... ... ... - ел аумағының тым ... мен ... ... ... - да өз ... ... Бұл ... компания әр аймақтың жағдайына және халықтың төлем қабылетінің деңгейіне бейімделген өнімдер ұсыну қажет. Ең ... - ... адам қол ... ... өнім ұсынып, тұтынушыға оның артықшылықтарын жеткізе білу.
-
10 000 000
20 000 000
30 000 ... 000 ... 000 ... 000 ... 000 ... 000 ... 000 000
30 000 000
40 000 000
50 000 000
60 000 000
70 000 000
Қаңтар
Ақпан
Наурыз
Сәуір
Мамыр
Маусым
Шілде
Тамыз
Қыркүйек
Қазан
Қараша
Желтоқсан
2012
2011
Сурет 7. ... жылы ... ... ... бойынша түскен түсімнің графигі.
Дерек көзі: сақтандыру компаниясының мәліметі негізінде
Кесте 16- 2011-2012 жылы ... ... ... ... түскен түсімдердің қаржылық көрсеткіші (мың.тг)
Айлар
2012 ж
2011 ж
Өсім (%)
Қаңтар
17 309 571
66 100 ... ... 422 ... 454 ... 830 ... 654 920 ... 868 ... 399 043
34
Мамыр
8 899 000
13 708 999
- ... 154 000
29 741 855
- ... 886 ... 226 ... 119 ... 347 025
51
Қыркүйек
39 987 630
16 580 790
59
Қазан
45 486 338
36 369 138
20
Қараша
30 229 720
22 710 633 ... 200 000
28 884 ... ... ... ... ... ... құрастырылған
Жетінші сурет пен он балтыншы кестеде бізге 2011-2012 жылы сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... жайлы ақпарат берілген. Әр айға жеке тоқталып кетейік. Қаңтар айында 2011 жылы ... ... ... 66 100 579 мың.тг. болған, ал 2012 жылы 17 309 571 мың.тг. ... ... 74% ... Ақпан айы бойынша 2012 жылды 2011 жылмен салыстырғанда, түскен түсім ... 29 % ... Сол ... ... айы ... 30 % ... ... айы бойынша 34 % өсті, мамыр айы бойынша 36 % төмендеді, маусым айында 43 % ... ... ... 54 % ... тамыз айында 51 % өсті, қыркүйек айында 59 % өсті, ... ... 20 % ... ... айында 25 % өсті және желтоқсан 35 % төмендеді. ... ... ... тек маусым және мамыр айларында ғана азаю көрінді. Басқа ... ... ... түсетін түсімдердің көлемі екі жылды салыстырғанда өсім айқын көрініп тұр. Соның ішінде, үлкен ... ... ... тамыз және қыркүйек айлары болып табылады. Осы мәліметтерге қорытынды талдау жасайтын болсақ, онда компания үшін 2012 жыл 2011 ... ... ... ... көре ... ... ... болсақ 2012 жылы корпоративтік сақтандырудан түсетін түсім көлемі 399 393 195 мың.тг. құрады, яғни ... ... ... 14 % ... ... ... себеп болушы факторлардың бірі еліміздегі орта және шағын бизнестердің дамуы болып табылады. Қазіргі кезде бұл салаларға мемлекет тарапынан көптеген ... ... ... ... ... нарық қарқынды даму үстінде және бұл сала да ... ... ... ... ... ... компаниялар басшылары сақтандырудың тәуекелдікті басқарудағы ең тиімді құралдардың бірі болып табылатынын түсіне ... ... 000 ... 000 000
15 000 000
20 000 000
25 000 000
Қаңтар
Ақпан
Наурыз
Сәуір
Мамыр
Маусым
Шілде
Тамыз
Қыркүйек
Қазан
Қараша
Желтоқсан
2012
2011
0
5 000 000
10 000 000
15 000 000
20 000 000
25 000 ... 8. ... жылы ... ... ... ... түскен түсімнің графигі.
Дерек көзі: сақтандыру компаниясының мәліметі негізінде
Кесте 17- 2011-2012 жылы ... ... ... ... ... түсімдердің қаржылық көрсеткіші (мың.тг)
Айлар
2012 ж
2011 ж
Өсім (%)
Қаңтар
7 100 424
20 895 601
- 64
Ақпан
2 564 042
3 790 ... ... 044 ... 340 ... 435 943
4 628 ... 47
Мамыр
6 298 613
4 691 162
26
Маусым
2 207 600
4 615 825
53
Шілде
1 211 886
10 142 ... ... 771 ... 989 ... 799 ... 650 ... 803 ... 053 771
52
17 Кестенің жалғасы
Қараша
10 287 056
3 009 246
71
Желтоқсан
2 189 926
12 914 866
83
Дерек көзі: ... ... ... негізінде
Құрастырылған
Сегізінші сурет пен он жетінші кестеде бізге 2011-2012 жылы ... ... ... ... ... ... түскен түсімдер жайлы ақпарат берілген. Әр айға жеке тоқталын болсақ, қаңтар айында 2011 жылы түскен ... ... 20 895 601 ... ... ал 2012 жылы 7 100 424 мың.тг. құрады, демек 61% төмендеді. Сол сияқты, ... айы ... ... ... ... 32 % ... наурыз айы бойынша 28 % жоғарлады, сәуір айы бойынша 47 % төмендеді, мамыр айы бойынша 26 % ... ... ... 53 % ... ... ай ында 88 % төмендеді, тамыз айында 69 % жоғарлады, қыркүйек ... 2 % ... ... ... 52 % ... қараша айында 71 % жоғарлады және желтоқсан айында 69 % өсті. Жалпылап айтатын болсақ 2011 жылы ... ... ... ... 44 % ... ... ... қарамастан, соңғы жылдары өзінің шетелдік əріптестерінің тізімін айтарлықтай ұлғайтты ал бұл халықаралық компаниядлардан ... ... ... ... бірнеше аса ірі келісім-шарттары жасауға алып келді. ... ... ... ... ұйымдарымен ғана емес, аса ірі халықаралық сақтандыру, қайта сақтандыру ұйымдарымен де тығыз ... ... ... ... ... жылы ... сатылымдар бойынша есебі(мың.тг)
Айлар
2011 ж
2012 ж
Өсім (%)
Қаңтар
176 651 826
113 629 ... ... 649 ... 319 865
- 23
Наурыз
117 840 220
87 548 569
- 26
Сәуір
148 541 402
86 567 268
- 42
Мамыр
195 345 964
176 375 ... ... 648 ... 225 ... 16
Шілде
221 767 517
312 555 267
41
Тамыз
161 569 580
297 122 655
84
Қыркүйек
130 921 957
188 319 715
44
Қазан
139 932 411
203 117 226
45
Қараша
126 447 ... 268 ... 720 ... 808 ... 045 736 957
2 204 857 051
8
Дерек көзі: сақтандыру компаниясының мәліметі негізінде құрастырылған
Жоғарыда ұсынылып отырған кестеде ... ... жылы ... ... әр айда ... ... жасағаны жайлы ақпарат берілген. Жалпы сатылым көлемі екі жылды салыстырғанда 8 % ... Яғни 2011 жылы ол 2 045 736 957 ... ... ал 2012 жылы 2 204 857 051 мың.тг. жетті. Әр айды жекелеп қарастыратын болсақ, қаңтар айында 2011 жылы ... ... 176 651 826 ... ... ал 2012 жылы 113 629 038 ... ... яғни 36 % ... Ақпан айы бойынша 2012 жылды 2011 жылмен салыстырғанда, түскен түсім көлемі 23 % төмендеді. Сол сияқты, наурыз айы бойынша 26 % ... ... айы ... 42 % төмендеді, мамыр айы бойынша 10 % төмендеді, маусым айында 16 % төмендеді, шілде ... 41 % ... ... ... 84 % ... ... ... 44 % жоғарлады, қазан айында 45 % өсті, қараша айында 35 % ... және ... 19 % ... ... ... компания шілде айына дейін сатылым көлемі соңғы жылмен салыстырғанда төмен көрсеткіш беріп отыр. Кейінгі ... ... ... ... ... ... байланысты сатылым көлемінің өсім аса көп емес. Сатылым ... ... ... ең ... сақтандыру компаниялары қызметкерлерінің біліктілігі болысуға тиіс. Ол азаматтардың сақтандыру қызметіне деген сұранысының өсуіне ... ... Ізгі ... жүзеге асыру үшін ниеттері ортақ адамдар командасын құру қажет.
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА САҚТАНДЫРУ РЫНОГЫНЫҢ ДАМУ ... МЕН ОНЫ ШЕШУ ... ... ... сақтандыру нарығының даму мәселелері
Қазақстан сақтандыру рыногына тән ерекшелік сақтандыру нарығының құрылымының дамымағандығы, ... ... ... ... ... ... жоқ ... сақтандыру мәдениетінің әлсіз деңгейі, сақтандыру қызметіне халық пен қоғамның ... ... ... жариялаулардың болмауы болып табылады. Сақтандыру рыногының дамуы мен қалыптасуы үшін сақтандыру компанияларының қаржылық тұрақтылығын ... ету ... ... түрдегі талаптарды мемлекет жағынан қадағалау қажет, мемлекет тарапынан реттеу мен ... ... ... ... ... құруға, қаржылық ресурстарды қолдануды оптимизациялау, ұлттық сақтандыру нарығының дамуын ілгері жылжытуға, жалпылама ... ... ... ... ... ету болып табылады.
Сақтандыруды - мемлекеттің мүдделерін қорғау, азаматтардың және шаруашылық субъектілерінің мүдделерін қаржылық, әлеуметтік және басқа да тәуекелдерден қорғау және ұзақ ... ... ... ... ... ... ретінде қарастыра отырып, ұлттық сақтандыру индустриясын дамыту және қайта құруда мемлекетэкономиканың сақтандыру саласында белгілі бір даму ... ... және бұл ... одан ары ... және ... алғы ... туғызған шараларды бекітті [17, 88б.].
Қазіргі таңда Қазақстан республикасында қадағалау мен ... ... ... ескере отырып жасалған негізгі сақтандыру заңдары бар. Міндетті сақтандырудың түрлерін оңтайландырудың шаралары қолданылады, сақтандыру ұйымдарының ... ... ... ... ... ... олардың айқындылығы мен қаржылық тұрақтылығы ескерілді, сақтандыру қызметіндегі тұтынушылардың заңды мүдделерін қорғау жүйесін ... ... ... іске асырылды, сақтандыру рыногы инфра құрылымының пайда болуы мен дамуының жүйесі қалыптасты. Сонымен қатар, ұлттық сақтандыру саласындаэкономиканың ... ... де, ... ... да ... ... шарттастырылған жаңа міндеттері пайда бола бастады. Сондықтан да, республикамыздың сақтандыру рыногын дамытудың ... ... ... және оларды іске асыру жолдарын қарастыру өте маңызды болып табылады.
Қазақстанның сақтандыру рыногы бүгінгі ... ... ... ... өткізуде. Олар: өмірді сақтандыру жеке сақтандырудың басқа да түрлерінің дамуының жетіспеушілігі, ... ... ... басқарылуы жүйесінің енгізілуі, сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдарының ... ... ... және басқа да қажетті ақпараттар базасына қол жеткізуді қамтамасыз ету, сақтандыру компанияларының қызметін автоматизациялау. Сақтандыру секторындағы шешілмей жүргенмәселелерге ерікті сақтандырудағы ... ... ... оның ... ... ... ұзақ мерзімді сақтандыру, сақтандыру өнімдерінің қыбатшылығы, олардың қауіпсіздігі ... ... ... ... ... рыноктағы жеткіліксіз белсенділігі, болашақ сақтандырушылардың сақтандыруға деген қызығушылығының төмендігі, әсіресе өмірді сақтандыруға деген қызығушылығының төмендігі, сақтандыру ұйымдарының меншікті тәуекелдерін басқарудың ... ... ... ... ... жинақтық сақтандыру шарты бойынша сақтандырушыларға займдарды ұсыну жүйесінің нашар дамығандығы, халықтың сақтандыру рыногына ... ... ... ... ... ... ... көрсету саласының сапасының нашарлығы, сақтандыру бизнесі саласындағы айлакерлік ... ... ... ... ... жеке ... ... дамыған, оның ішінде ұзақ мерзімді түрлері нашар дамыған. Мысалы, 35 сақтандыру ұйымдарының ішінде тек ... ғана ... ... ... бойынша лицензиялары бар, Ресейде 1408 компаниялардың 200-дейі өмірді сақтандырумен айналысады.
Дамыған елдерде өмірді ұзақ мерзімге сақтандыру - ... ... ... ... ... Орташа есеппен алғанда, дамыған елдерде өмірді сақтандырудың сақтандыру сыйақыларының ЖІӨ-ге қатысы 5,9% болып келеді. Ал, бұл көрсеткіш Қазақстанда 0,003% [18,101б.].
Жеке ... ... ... мемлекеттік мәселелерді шешудегі қаражат табу мәселесіншешуге көмектесетін ұзақ мерзімді инвестициялық ресурстардың көзі ... ... ... ... тарту болып табылады. Жеке сақтандырудың дамыған рыногінің болуы бюджеттің шығыс бөлігінің күш-салмағын (жүктеме) азайтады, мемлекеттің азаматтарды әлеуметтік қамтамасыз етудегі ... ... ... ... мемлекет табысы төмен халықтарды қамтамасыз етуге мүмкіндігін алады. Сонымен қатар, жеке сақтандырудың дамуы сақтандырудың ең бір ... ... ... ... ретінде жаңа еңбек орнының пайда болуына әкеп ... ... және ... ... ... ... ... сонымен қатар еліміздің экономикасындағы жақсы өзгерістер жеке сақтандыру институтының ... ... ... Жеке ... ... мәселелерді шешу үшін, әсіресе аннуитеттерді қарастыру үшін 2010-2012 жылдарға арналған сақтандыру рыногының даму ... ... ... ... ... беру ... ... заңдылықтарын қайта құру, өмірді және еңбек етуге жарамдылықты сақтандыру, соның ішінде жаңа сақтандыру өнімдерінің пайда болуын қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... мен салаларын сыныптауды нақтылаудың маңыздылығын қарастыру мүмкіндігі;
* өмірді сақтандырумен айналысатын ұйымдарда жинақтардың сақталынуын қамтамасыз ету;
* ұзақ мерзімді ... ... ... мақсатында салық салу режимін жақсарту;
* өмірді сақтандырумен айналысатын ... ... үшін ... ... ... сақтандырумен айналысатын ұйымдарды ұзақ мерзімді инвестициямен қамтамасыз ету мүмкіндіктерін ... [19, ... ... 2004 жылы 14 ... №1377 ... бойынша Мемлекеттік аннуитеттік сақтандыру компаниясының құрылуы ұзақ мерзімді жеке ... ... ... импульс болып табылу керек.
Қазақстан Республикасыда өзара сақтандыру дамымаған десек те болады. Ал әлемдік тәжірибеге ... ... ... қазіргі таңдағы сақтандыру рыногының негізгі элементі болып табылады.Өзара ... жеке және ... ... ... ... және мүліктерін сақтандыру өзара сақтандыру қоғамдарын құру арқылы жасалады. Әдетте, мұндай қоғамдар қызметтері біркелкі тәуекелмен ... ... ... Бұл ... ... ... тәуекелдің санының үлкен болуын да, себебі коммерциялық сақтандырушылар әр түрлі себептермен сақтандырудан бас тартады, мысалы: таза шығындар, ... ... ... ... ... ... сүйенсек өзара сақтандыру қоғамының саны өте көп: АҚШ-та 2 мыңнан аса, Нидерланды мен Швецияда 500-ден аса, Германияда ... аса, ... ... аса ... мен Данияда 100-ден аса. Сақтандырудың ұлттық рыногында 5 ең ірі елде - ... ... ... АҚШ пен ... - өзара сақтандыру операцияларының көтермелеу үлесі барлық сақтандыру ... 40% ... ... ... ... ... себебі өзара сақтандыру қоғамдарының заңды статусы мен олардың қызметтерінің ... ... ... актілерінің жоқ болуында.
Сақтандыру мен сақтандыру қызметін дамытудың негізгі міндеттері - халықтың сақтандыру мәдениетін қалпына келтіру және оны ары ... ... ... біз ... рыногындағы дамудың төмендігі халықтың сақтандыру мәдениетінің жетіспеушілігінен деп айтуымызға болады. Бұл мәселенің тағы бір себебі халықтың сақтандыруға деген жағымсыз көзқарасында деп ... ... Осы ... ... ... ... және басқа да көмекті үкімет тарапынан, мемлекет тарапынан ... ... ... ... өнімдері жайында қажетті ақпаратың болмауы, сақтандыру ұйымдарының қызметі жайында ақпараттың болмауы, олардың жарнамалық қызметінің төмендігі, сақтандыру қызметінің мән-мағнасын түсінбеу, бұқаралық ... ... ... ұйымдарының қызметі жайлы жағымды материалдардың болмауы, сақтандырудың халықтың табысына сай емес жоғары тарифтері, сақтандырудың тиімсіз шарттары сақтандыру ... ... ... ... ... әке соқты. Халықтың сақтандыру мәдениетін қалыптастыруда сақтандыру компаниялары мен ұйымдардың ролі өте зор. Олар бұқаралық ақпарат құралдарымен байланысты жандандыруы ... ... ... ... деңгейдіарттыруды ұйымдастыру, халық арасында сақтандыру қызметіне сұранысты жүргізетін маркетингтік зерттеулерді жасау, қажет болған жағдайда жаңа сақтандыру ... ... ... ... ... ұйымдары сақтандыру қызметінің аз түрлерін көрсетеді,бар болғаны 40-50 түрі ғана, егер АҚШ-пен ... онда 3000 ... ... бар, ал Европада 400-500 түрлері бар.
Халықтың сақтандыру мәдениетін арттыру саласында және осы ... шешу үшін ... ... ... ... керек:
* сақтандыру компанияларының қызметі жөнінде шынайы, толық ақпарат алу үшін, қаржы қызметін тұтынушылардың құқығын қорғау жөніндегі сұрақтарды шешу үшін, сақтандыру ... ... ... ... ... ... арасында сақтандыру рыногы қызметі жайында ағарту жұмыстарын жүргізу керек;
* сақтандыру рыногындағы қатысушылардың ... ... ... ... үшін ... ... конференциялар мен семинарлар өткізіп отыру керек;
* сақтандыру рыногы қызметі саласында заңсыз қызмет көрсетілгендігі ... ... ... ... етіп ... ... ... сақтандыру агенттері, Қазақстан Республикасы азаматы емес сақтандыру ұйымдары - делдалдар т.б.);
* сақтандыру қызметінде қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... бірегейлендіру, сәйкестендіру.
Сақтандыруды дамытудың қажетті факторларының бірі - ... және ... да ... ... ... базасы болуы. Кейбір себептермен біздегі бар мемлекеттік статистика сақтандыруды толығымен қолдана алмайды.
Сақтандыру ... ... ... ... ... мен ... ... есебінің сапасын жақсарту шараларын жүзеге асыру мүмкін емес. Деректер қорында халықтың өлім-жітім жөнінде мәлімет, халықтың жеке категориясы арасындағы ... ... ... ... ... көрсеткіштері, мүгедектік дәрежесінің өсуінің көрсеткіші т.б. жөнінде мәліметтер болуы керек. Халықаралық тәжірибе көрсеткендей, сақтандыру статистикасының деректер қорының ... ... ... ... ... мен сақтанушыларда сақтандырудың әртүрлерін жүргізу процесінде пайда болатын көптеген сұрақтар мен мәселелерді шешуге көмегін тигізеді. Мысалы:
* "қалтарыстағы" ... ... ... ... сипат беру;
* айлакерлік , алаяқтықты болдырмау, алдын-алу (сақтандырушылардың бір ... ... екі ... одан да көп ... ... алуы, қосарлы сақтандыру кезінде шынайы шығынның көлемінен асып кеткен жағдайда сақтандыру төлемін алдырмау, сақтандыру жағдайын ойдан құрастыру, сақтандыру жағдайы ... ... ... ... ... сақтандыру ұйымдарының қызмет көрсетуінің лицензиясы болмауы, жарамсыз сақтандыру полистерін беру т.б.);
* міндетті ... ... ... ... мемлекеттік органдардың транспорт құралдары иелерінің үстінен бақылау жүргізуін қадағалау, сонымен ... ... ... өз бақылау функцияларын орындауын бақылау, сақтандыру тарифтерін есептеу барысында нақты деректерді қолдану мүмкіндігі [20,94б.].
Қазіргі уақытта міндетті сақтандыруда көлік ... ... ... ... ... ... базасын құру мүмкіндігі, сақтандыру сақтандыру тәуекелдігі мен сақтандыру жағдайлары бойынша базаның деректер ресурсын басқару мүмкіндігі қолға алынып ... ... ... ... ... қолданылу аясы кеңи түсті. Мысалы: азаматтардың мүліктік мүдделерін қорғау, мемлекет пен заңды тұлғаларды табиғаттық, техногендік, қаржылық, экономикалық, т.б. тәуекелдерден сақтау, ... ... ... тұрғысынан алғанда міндетті сақтандыру жүйесінің даму перспективасы республикалық бюджетке жүктемені азайту, жоғарыда айтылған тәуекелдерден сақтандыру да болып ... ... ... ... жүйесі сақтандырудың жеті түрін қамтиды. Осы салада біріңғай мемлекеттік жүйенің болмаунан отандық міндетті сақтандыру жүйесінде әлі де ... ... көп. ... әр түрлі мемлекеттік органдар сақтандырудың қандай бір түрін ... ... ... ... ... ... ... алмай, ұлттық сақтандыру рыногының нақтылы жағдайы мен келешектегі сақтандырушылардың қаржылық мүмкіндігін есепке алмайды. Осы және басқа да ... ... ... сақтандыру саласындамемлекеттік саясаты қалыптастыру, міндетті сақтандыруда заңдарды күшейту, Қазақстанның халықаралық сақтандыру жүйесіне ену ... мен ... ... ... ... ... ... келісімдер жасау басыңқы жағдай болып табылады. Мысалы, келешекте Қазақстанмен көршілес елдерде көлік құралдары иелерінің азаматтық жауапкершілігінің міндетті сақтандырылуы жағдайында ... ... ... ... ... ... шешу керек. Осы кезеңде ЕврАЗЭО немесе ТМД елдерікөлік құралдары иелерінің халықаралық жүйесін құру ... ... шешу ... Кейінірек осы жүйеге қосылу үшін автосақтандырудың халықаралық жүйесіне ("Жасыл ... ... ... ... ... құрылымының дамуы жөнінде келер болсақсақтандырудың негізгі элементтері (әсіресе ірі тәуекелдердің сақтандырылуы) ... ... ... ... ... делдалдары (брокерлер мен сақтандыру агенттері), сюрвейерлер, авария комиссарлары, эджастерлер т.б. қатысушылары ... ... Бұл ... ... ... ... ... бағалауы мен сақтандыру жағдайы туған кезде пайда болған зиян мөлшерін бағалау үшін ... ... ... ... ... сақтандыру қызметінің сапасын жақсартуда және тұтынушыларға жеткізуде үлкен роль атқарады. Бүгінде қазақстандық сақтандыру рыногында жоғарыда айтылған тізілімнен тек сақтандыру ... мен ... ғана ... ... ... Бұл жерде қолданылып жүрген заңдылықтар әлі де шикі, олар сақтандыру брокерлері мен агенттерінің ... ... ... ... ... Бұл аты ... сақтандыру рынгына қатысушыларды міндетті сақтандыру жүйесіне тарту керектігін білдіреді (әсіресе, ірі тәуекелді сақтандыруға байланысты). Осыған орай сақтандыру рыногының ... ... ... мен жауапкершілігін анықтайтын заң қажет. 2003 жылы құрылған отандық экспортерлер мен инвесторларды саяси және коммерциялық тәуекелден қорғайтын сақтандыру рыногын ... ... ... ... мен ... ... ... сақтандыру корпорациясын дамытуға арналған шараларды жүзеге асыру керек. Сонымен қатар, 2003 жылы ... ... ... ... ... ... ... де қарастыру керек, оның мақсаты - халықтың әл-ауқатын кредит жүйесіне қол жеткізу арқылы көтеру және оның қызмет етуін ... ... ... аталған қорды сақтандыру қорына қайта құру (айналдыру) керек. Ол үшін қазіргі сақтандыру заңнамасына қажетті түзетулер еңгізу керек. Жалпы алғанда ... ... ... тәжірибеге сәйкес. Мысалы, Европалық Одақтыңдирективалары сақтандыру кредиттерін жүзеге асыруды көздеп отыр, оның ішінде ... ... ... ... ... сақтандыру кредиттік тәуекелді төмендетудің құралы болып табылады (егер де қарыз алушы қарызын өтей алмаған жағдайда), ... ... ... баға ... ... және ... ... бастапқы жарнаның жарты құнын сақтандырған кезде негізгі принцип ретінде қолданылады.
Ипотекалық сақтандырудың кредитордың қаржылық тұрақтылығымен тығыз байланысын ескере отырып, ипотекалық ... ... ... ... заң ... ... ... қарастыру керек. Бұл кезекте ипотекалық кредиттерді берумен байланысты тәуекелдік сақтандыру мүліктік сақтандырудың басқа түрлеріне қолданбауы керек.
Осы айтылғандарды ескере ... ... ... ... ... ... қызметіне деген арнайы талаптарды қою керек. Ол жоғарыда аталған ... ... ... ... мен ... ... ... мүмкіндік береді, бұл ипотекалық сақтандыру рыногының тартымдылығы мен сапалылығының ... ... ... ... ... ... рыногының әртүрлі кәсіби қатысушыларының басын қосатын өзін-өзі реттеу ұйымдарына аса ... бөлу ... Бұл өте ... ... ... рыногының кейбір кәсіпқой қатысушыларына лицензия және рұқсат етуді осы өзін-өзі реттеу ұйымдарына беру ... ... ... ақпараттық жүйесін еңгізу көзделіп отыр, бұл сақтандыру рыногына қатысушылардың жүргізетін іс-шараларының айқындығы мен сенімділігін жоғарлатуға мүмкіндік береді, жұмысшылардың күнделікті еңбегін ... есеп беру ... ... ақпаратты өңдеу мен талдау жасауға мүмкіндік береді.
Қазақстанда мемлекетіміздің алдында сақтандыру қызметін қадағалау және ... ... ... мынадай міндеттер тұр:
* сақтандырудың ұлттық режимін халықаралық стандартқа және принциптерге сәйкестендіру ... кіру үшін ... ... шектеуін біртіндеп азайту арқылы);
* сақтандыру ұйымдарының және сақтандыру брокерлерінің қайта сақтандыру қызметін ... ... оған ... ... ... ... емес) кредиттік рейтингісінің барлығына талап ету кіреді;
* сақтандыру рыногының қатысушыларының қызметінің құқықтық негіздерінің бар ... ... ... ... мен ... ... қызметіне шектеу қою және нақтылау;
* сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының қаржылық тұрақтылығы мен төлемқабілеттілігіне деген талаптарды ары қарай дамыту;
* актуарийлер мен ішкі және ... ... ... ... ... ... ... шығару, сонымен қатар сақтандыру агенттері мен делдалдардың қарым-қатынасын реттейтін сақтандыру ұйымдарының ішкі ережелеріне деген талаптарды жасау;
* тәуекелді басқару және ... ... ... ... ... сақтандыру операцияларындағы бухгалтерлік есеп жүйесін жетілдіру және қаржылық есеп берулердің айқындылығын жоғарлату;
* сақтандыру тарифтерінің есептерін бір қалыпқа келтіру талаптарын ... ... ... кәсіби қатысушыларымен келісілген, басқа қаржылық ұйымдарға қойылған талаптарға сәйкес лицензиялауда, сақтандыру ұйымын құруда анықталатын талаптардыстандартизациялау мен ... ... ... ... ... тәуекелдің алдын алу тестерін жүргізу;
* мәліметтерді жинау және сұрыптау жүйесін автоматтандыру [21, 188б.].
Қазақстанда қайта сақтандыру рыногының жетілмеген проблемалары бар. Олар ... ... түрі ... ... сақатндыруды қамтамасыз ететін ұйымдар. Осының салдарынан Қазақстанның сақтандырушылары ... ... ... ... ... ... ұйымдарына тіркейді. 2010 жылы резидент еместер қайта сақтандыруға сақтандыру сыйақыларының 52,7% берген. Қазақстанда ортақ сақтандыру механизімі өзінің кең ... ... ... ... ... отырып, мемлекет қайта сақтандыру және ортақ сақтандыру механизімін дамытуды ынталандыру бойынша бірқатар практикалық шаралар қолдану ... ... ... ... ... үшін қажетті құқықтық негіз құру қажет. Қазіргі таңда қайта сақтандыру және ... ... ... ... ... ... ескерілмегені жүргізіліп отырған сақтандыру заңын жетілдіру қажеттілігі туралы айтылып отыр. Әсіресе, қайта сақтандыру шарттарының стандарты жағдайын анықтау, Қазақстанның қайта ... ... ... ... құру ... ... қайта сақтандыру қызметіне қажетті бақылауды қамтамасыз ету мәселелерін қарау, яғни шекарааралық қайта сақтандыру операцияларын қолдануды және алдын алу, заңсыз капиталды ... және ... ... үшін ... ... ... заңына сәйкес, сақтандырушылардың өзіндік ұстап қалу лимитінің мөлшерін мақсатты жоғарлатуын ... ... ... қаржылық жағдайын нығайту және сақтандыру ұйымдарының капитализациясының деңгейін жоғарлату тенденциясы ... ... ... Осы шара ... ... ... ... ұлғайту және шекарааралық қайта сақтандыру каналдары бойынша, шетелге валюталақ құралдардың ағымын азайтуға әкеледі.
Сақтандыру ұйымларының сақтандыру пулдарына міндетті ... ... ... ... ... қосымша жағдай, яғни жекелеген сақтандырудың міндетті түрлерін жүргізуге және сақтандыруға аса ірі тәуекелдерді ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін жағдайды реттейтін, нормативтік - құқықөтық базаны қалыптастыру қажеттілігі туындайды. ... ... ... ... ... ... ... мөлшерін анықтау, жауапкершілікті бөлу, өзара есеп айрысуды ұйымдастыру керек.
Қазақстанның Әлемдік Сауда ұйымына ену алдындағы ... ... - ... ... секторының шетел сақтандыру компанияларына ашық қол жеткізу болып табылады.шетел операторлары үшін шектен тыс ашық қол жеткізу халықаралық ... ... ... ... ... ұлттық операторлардың басылуына, бәсекелестіктің төмендеуіне және басқа жағымсыз жағдайларға әкеледі.
Экономиканың даму мүддесі және экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, ғаламдық қаржы жүйесінде ... ... ... ... ... ... ... сақтауды қажет етеді. Қазақстан ӘСҰ қосылуда өзінің мойнына ... ... ... ... алуда, Қазақстанның сақтандыру саласының орта және ұзақ ... ... ... анықтайды. Бұл сәйкесінше салалардың даму басылымдықтарынан баса көрсету, нақты міндеттемелерді талдау және оларды Қазақстанның ... ... ... салыстыруды қажет етеді.
Осы жағдайда Қазақстанға ұлттық сақтандырурыногының шетел компанияларына қол ... ... ... ... ... Тәжірибе көрсеткендей, ӘСҰ кіруші елдер (Орталық Африка, Латын Америкасы, Қырғызстан, Грузия елдері)сақтандыру секторындағы ұлттық басылымдықтардан қорғаудан бас тартты. Бұл жағдай ... ... ... жоқтығымен байланысты болады.
Көптеген елдер ӘСҰ кіру кезінде, ұлттық ... ... ... ... ... Осы мақсатта, шектен тыс тура шетел бәсекелестігінен және сақтандыру саласындағы шетелге ... ... ... алу бойынша шараларын қарастырады (қайта сақтандыру және инвестиция каналдары бойынша). Үндістан, Бразилия, Чили, Индонезия және бірқатар басқа мемлекеттер - ӘСҰ ... ... ... ... ... ... және сақтандыру рыногына қол жеткізу бойынша шектеулер енгізу құқығын өз еріктерінде сақтайды.
Сонымен ... ... ... ... ... алу қажетті, ол жеке сақтандыру рыногында ірі халықаралық сақтандыру ұйымдарының қатысуы, жаңа сақтандыру технологияларын ... ... ... ... және ... ... мүмкіндік береді. Сол сияқты бәсекелестіктің деңгейін жоғарлатуға да ... ... ... ... ... ... ... айналысатын ұйымдардағы бизнесті жүргізу әдістерін радикалды өзгертеді. Бүгінгі күнде күшті импульстердің бірі болып компьютерлік ... және ... ... ... болып табылады. Интернационалды электронды жүйелердің қызмет көрсетуімен қоса Бүкіләлемдік жүйені (The World Wide Web) құрайтын ... ... және ... қызмет көрсету ұйымдарының қызметінің мінез - ... мен ... ... Қазіргі кездің өзінде Қазақстанда статистикалық мәліметтер базасы негізінде сақтандыру рыногының даму ... ... ... ... ... ... ... қойылымының есептерін жүргізу сияқты ақпараттық технологияларының енгізу қажеттілігі туып ... ... ... ... ... жай, ... ... бас офистер мен сақтандыру ұйымдарының бөлімшелері, сақтанушылар, брокерлер арасындаға ақпаратпен алмасуды қамтамасыз ету үшін қажет. Бір орталыққа ... бір ... ... және ... ... ... ... республикадағы сақтандыру рыногының жағдайын тиімді қадағалау және талдау, бұл ақпараттық технологияларды әлемдік қаржы орталықтарының сақтандыру ақпаратының ғаламдық телекоммуникациялық жүйелерге ... ... ... ... ... ... болашағы неден көрінеді? Біздің көзқарасымыз бойынша ол мыналармен тұжырымдалуы керек:
* оның барлық салалары және түрлері кең ауқымда дамуы;
* жүргізудің ерікті және ... ... ... ... оның барлық кезеңінде тәуекелді басқару механизімін жетілдіру;
* сақтандыру қорғанысы жүйесіне ең қауіпті және ірі тәуекелді енгізу;
* өмірді ... ... ұзақ ... ... ... ... қым ... ынталандыру;
* шеккен зиянды толық және мезгілімен өтеу, қолайлы сақтандыру сомаларын және тарифті белгілеуден сақтандырудың барлық шарттарын жетілдіру;
* сақтандыру компаниялары ... ... ... ... ... құқықтық және қаржылық кепілдендіре отырып қамтамасыз етеді [22,99б.].
Бұл мәселелерді шешу үшін сақтандырудың реттеуі және тірегі бойынша нарықтық ... ... және ... шаралармен өзін өзі реттеуі қажет.
3.2 Қазақстан Республикасы бәсекелестік жағдайындағы сақтандыру қызметін жетілдіру жолдары
Бүгінгі ... ... ... рыногы тұрақты өсім қарқынына ие деп сенімді айтуға болады. Ол ... ... ... мен ... ... ... сипаттайтын негізгі сандық көрсеткіштер куәландырып отыр.
Бірақ, ең дәстүрлі әрі ... ... түрі ... ... ... ... ... азаматтық-құқықтық жауапкершілігінің міндетті сақтандыруы туралы мәселеге тоқтала кеткен ... ... ... ... ... ... ... - 73,7%, сақтанушылар (жәбірленушілер) осы процесстің ең қорғалмаған қатысушылары болып табылады. Сақтандыру ... ... ... және ... ... ие, ал тұтынушылар даулардың немесе келіспеушіліктердің тақырыбы туралы жалпы түсінікке ғана ие.
Жеке жағдайларда сақтанушылар (жәбірленушілер) жол-көлік ... ... ... ... ... ... ... заңына сәйкес автокөлік құралдарының саны өскен сайын сақтандыру ұйымдарымен ... ... ... да саны ... ... сәйкесінше сақтандыру жағдайларының (сақтандыру төлемдерінің) де саны өсетін болады. Ол өз кезегінде реттелмеген шағым арыздардың санына және соттық істердің ... ... ... ... даулардың негізгі бөлігі дау мәнінің экономикалық құнының, сонымен қатар соттық тексерулердің құны мен ... ... ... ... ... ... ... сәйкессіздікпен сипатталады.
Тұтынушыларға байланысты белгілі бір ... жою ... шешу ... өкілетті органның пікірі бойынша сақтандыру омбудсманы түріндегі соттан тыс механизмдерді құру қажеттілігі туды. Дауларды ... ... ... ... икемділікке алып келеді, ол тұтынушылардың да, сақтандырушылардың да тұтыныстарына мейлінше сәйкес келуі мүмкін, атап айтқанда: төмен шығындар, процедуралардың ... мен ... ... ... ... ... міндетті түрде орындауы. Сақтандыру омбудсманын енгізудің тартымдылығы да осыған ... ... ... ... белгілі бір шешімдерді қабылдайтын кездегі тәуелсіздігі мен алалықсыздығы, объективтілігі мен мөлдірлігі тұтынушылардың құқықтарын қорғау ... ... ... ... ... ... ... механизмдердегі сенімділігін жоғарылату үшін ауқымды мәнге ие болады.
Сақтандыру омбудсманы институттарын қолданудың әлемдік тәжірибесі сақтандыру арақатынастарын тұтынушылардың тарапынан қадағалау мақсатында ... ... заң ... ... ... компаниялары өкілдерінің және сақтандыру қызметі тұтынушыларының оларды құруға қатысты мүдделерін біріктіруге келіп тіреледі.
Бірінші омбудсман Швецияда 1809 ж. пайда болды, ал ... ... ... ... ... швед ... көптеген басқа да елдер пайдалана бастады. Бүгінгі күні омбудсман институтына ... ... жуық ... иелік етеді. Осындай институтты Қазақстанда қолдануды ұсыну үшін біз шетелдік аумақпен және тәжірибемен танысуымыз керек.
Бәсекелестік жағдайындағы сақтандыру қызметін жетілдіру жолдары мен ... ... - ... қызметін жетілдіру мен оны ары қарай дамыту перспективасына байланысты нұсқалар жүйесі айқындалды. Сақтандыру қызметі ... ... ... ... ... табылады. Осыған орай, оның даму стратегиясы республиканың жалпыэкономикалық дамуының стратегиялық міндеттерімен ... ... ... ... Сақтандыру жүйесін реттеуді ұйымдастырудың жетілдірілмегендігі, осы сектор дамуының мемлекеттік бағдарламаларын жүзеге асыру механизмдерінің жоқтығы - осы аталғандар ... ... ... ... көзі ... табылады.
2006 жылдың ақпан айында Қазақстан Республикасының ... ... ... бөлім) және Қазақстан Республикасының келесі Заңдарына: , , , және басқа да заңдарға өзгерістер мен толықтырулар енгізуді қарастыратын Заңы ... ... ... ... сақтандыру қызметі субьектілерінің іс-әрекетін реттеу және қадағалау бойынша талаптарды ЕО нормаларына сәйкес жасауға мүмкіндік берді. Осыған орай, ұлттық ... ... ... ... ... барысында обьективті және субьективті түрде келесі талаптар ескерілуі тиіс болды: - сақтандыру қызметі дамуының ... ... ... - ... ... және ... өлшемдерінің жүйесін анықтау және даму бағыттарын таңдау мен негіздеу; - ... ... ... ... негізгі сатыларына сәйкес келетін сақтандыру қызметі рыногының даму стратегияларын, олардың мақсаттары мен міндеттерін әзірлеу; - ... және ... ... өз ... нығайту және бәсекелік артықшылықтарын қамтамасыз етуді жүзеге асыратын сақтандыру жүйесі дамуының стратегиялық бағдарламалары мен жобаларын стратегиялық маңызды бағыттар мен ... ... ... ... - ... ... сай келетін сақтандыру қызметінің даму процестерін реттеу механизмдері жүйесін жасау. Осы талаптарға сәйкес үш түрлі балама болжамды нұсқаларды қарастырып кетуге ... ... ... және оптимистік. Пессимистік нұсқада сақтандыру қызметінің дамуын басқару ... ... ... ... ... ... қарастырады. Кейінгі алты-жеті жыл ішінде қолданылып келген сақтандыру қызметін реттеу құралдарын ... ... ... ... ... ... ұшыратады. Осы нұсқаны жүзеге асыру әлеуметтік-экономикалық даму факторлары мен жағдайларының әсеріне ұшырауға әкеледі. Макроэкономикалық тұрақсыздық сақтандыру қызметінің ... емес ... әкеп ... Ал, бұл өз кезегінде рыноктың даму қарқынының төмендеуіне, даму жағдайларының нашарлауына және ... ... ... мен қызмет етуіне әлуетті үлкен қатерлердің әсерінің ... ... Осы ... ... ... тәжірибе жүзінде сақтық қызмет көрсетулерді толығымен шетелден әкеледі. Нәтижесінде ... ... ... ... Осы ... ... жағдайларының болу ықтималдығын естен шығармаған дұрыс. Екінші нұсқа, реалистік көрініс, отандық сақтандыру қызметі рыногында қалыптасқан үрдісті толығымен көрсетеді. Осы ... ... ... ... ұзақмерзімді стратегиялық бағдарламасы аясындағы саланы басқару және ұйымдастырудың жоғары деңгейіне сатылап өтуін қарастырады. Оның үлгісі ... А- да ... Ә- дағы ... қызметінің алдағы 25 жылға арналған даму мүмкіндігінің басты кезеңдерін көрсетеді. Сақтандыру ... ... ... ... ... ... атап өту ... емес, сондықтан мақсатты механизмдерді қолдануға біртіндеп көшу кейінгі ... ... ... жағдай туғызады. Соңғы 5 жыл ішіндегі экономиканың даму қарқынын сақтай ... ... ... ... ... сыртқы факторлардың әсеріне шалдығу әсерлерін төмендете отырып, осы көріністі оптимистік үлгіде сипаттауға болады.
Осы нұсқадағы мүмкіндіктерге қол ... ... ... өз ... ... ... ... тәжірибесіне енгізу үшін қолайлы жағдай туғызу қажет. Бұл жағдайларға ... ... - ... компанияларының автоматтандырылған басқару жүйесін енгізу; - жоғарғы білікті мамандар дайындау және оларды қайта дайындаудан өткізу үшін өте ... ... беру ... құру (сақтандыру компанияның менеджері, агенттер, брокерлер, актуарийлер, сэджастерлер, т.б.); - сақтандыру қызметін дамытудың жаңа қағидаларына көшу, стратегиялық мақсаттардың ішінде ... ... ... ... ... Жоғарыда көрсетілген отандық сақтандыру қызметі дамуының үш түрлі ... ... ... Қазақстанның БСҰ-на кіруінің жоғары бәсекелестік жағдайында қазақстандық сақтандыру компанияларының дамуын ескеру қажет.
Қазақстанның ... ... ... бағыттарға сәйкес дамуы керек, олар: - Біріншіден, Қазақстанның сақтандыру жүйесі тарихи тұрғыдан алғанда дамыған ... ... ... ... қалыптасты. Әсіресе бұл алшақтық 1918-1988 жылдардағы мемлекеттік сақтандыру монополиясы кезеңінде ұлғая ... Ал ... біз осы ... ... ... алғашқы қадамдарын жасап отырмыз, бұл қадамдар еліміздің ішінде ... ... ... ... ... рыногындағы келеңсіз үдеріс арқылы тежелініп отыр. - Екіншіден, қазіргі кезеңде ... ... қай елде ... ... өмір сүре ... ол үшін ... ... арнасы арқылы тәуекелді халықаралық қайта бөлуге қатысу керек. Қазақстан өзінің тарихи және географиялық ерекшеліктерінің арқасында кен өндіру ... ... ... ие ... Бұл ... қайта сақтандыруды қажет етеді және сол үшін де Қазақстан күннен күнге тәуекелдерді қайта бөлудің ... ... ... ... - ... ... таңда сақтандыру қызметіне дамыған филиалдары бар, еншілес компаниялар мен әлем елдерінде өкілеттігі бар ... ... ... және ... ... ұйымдары қатысады. Дәл осы ұйымдар бүгінгі сақтандыру қызметі рыногының таңдаулы көшбасшысы болып отыр. Қазақстанның БСҰ-на кіргелі тұрған ... ... ... ... ... ... ... енуі жағдайында отандық сақтандырушылар мен шетелдік сақтандырушылар арасында ... туар ... ... ісін ... ... ... қолдану өте қажет.
Төртіншіден, қазіргі кезеңде рыноктық экономиканың жаһандану үдерістерінің салдарынан мемлекеттік реттеу ұлттық сақтандыру ... ... тыс ... ... Көп ... ... қызметі мемлекетаралық деңгейге ауыстырылады. Сақтандыру қызметінің халықаралық рыногына кіру ... ... ... ісін және оны ... ... стандарттарын енгізудің қажеттілігін сезініп отыр. - Бесіншіден, шоғырлану үдерісіндегі Қазақстанға, ТМД елдеріне және жақын шетелдерге еуропалық тәжірибені ескеру жөн ... ... ЕО бұл ... ... ең ... түрі ... ... Осы ұсынылған болжамдар қазіргі кезеңдегі үрдістерден туындайды және де ол әр түрлі экономикалық жеке саяси факторлардың ... ... ... ... ... ол өзінің жалпы мазмұны мен мақсатын өзгертпейді.
3.3 Қазақстан Республикасындағы сақтандыру нарығын жүзеге асырудың шетелдік тәжірибесі
Сақтандыру нарығын қарқынды және ... ... үшін ... ... ... ... жеке ... реттеудің халықаралық стандарттарын, сондай-ақ сақтандыру нарығы үшін сақтандыру қадағалаудың халықаралық ассоциациясының талаптарын белсенді түрде енгізуде , сонымен қатар Европалық Одақ ... ... ... сақтандыру бойынша Директиваларды ұстануда. Осыған байланысты біз үшін сақтандыру саласындағы ... ... өте ... Одақ ... бірыңғай сақтандыру кеңестігін құрудың құқықтық негіздері сақтандыру бойынша ережелері ұлттық заңнамаға енгізілетін Европалық Одақ Директиваларын қабылдау нәтижесінде құрылды. Бұл ... ... одақ ... бірлігінің аумағында тіркелген сақтандырушыға берілген және басқа елдердің сақтандыру қадағалау мен бас кеңсенің тіркелген жері боынша ... ... ... мен қаржылық тұрақтылығын бақылау органдарымен танылған, сақтандыру ісін жүргізуге "бірыңғай" лицензия принципіне негізделеді.
Бірақ тәжірибе европалық сақтандыру нарығында да сақтандыру дамуының ... ... ... ... ... ... ... нарығын тиімді қызмет етуіне сақтандыру саласындағы ұлттық заңнамасындағы транспаренттіліктің жоқтығы, ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетулерін сатудың бірыңғай нарығының жоқтығы бухгалтерлік және статистикалық есеп беруде ұсынудың сақтандыру келісім шарттарын құқықтық реттеудің ... мен ... ... ... ұлттық заңнамаға сақтандыру директивалары ережелерін жеткіліксіз немесе бұрыс енгізу сияқты мәселелер қатарлы тосқауыл ... ... ... ... ... арада сақтандыру сыйақыларына салық салу саласындағы заңнаманы., сақтандыру келісімшарттарын реттеудің негізгі прициптерін, статистикалық ақпаратты ұсыну, сақтандыру қызмет ... ... ... ... және ... ... құру талаптарын ары қарай үйлестіру мен біріктіру талап етіледі.
Шет елдерде сақтандыру нарығын ұйымдастыру принциптері:
* Капиталды шоғырландыру, ірі ... ... ... Халықаралық қайта сақтандыру пулдарын, халықаралық сақтандыру (қайта сақтандыру) компанияларын, қайта сақтандырудың халықаралық шарттарын жасауды құру ... ... ... ... ... Еуропада Еуропалық сақтандыру комитеті бар, бүгінгі күнде оның құрамына 30 мемлекет кіреді. ЕСК ең ... ... ... ... ... ... құру болып табылады.
* Бірыңғай сақтандыру Еуропасы болжайды:
* Еуропалық Қауымдастық барлық елді қамтитын сақтандыру қызметінің кең бірыңғай нарығын ... ... ... ... компаниялар мен филиалдар құру бостандығы, сондай-ақ сақтандыру қызметін ұсыну;
* Стандарттық заң ережелерінің ... ... ... ... ... және ... ынтымақтастық ұғымы шеңберінде Азияда (Иран, Пакистан, Туркия, Қазақстан, Орта Азия еледері) халықаралық қайта ... ... ... ... жарнасы - 50 000 АҚШ доллары). Сақтандыру капиталының ... және ... ... ... Сақтандыру компанияларының басшылары банктер мен кәсіпорындар (және керісінше) Директорлар кеңесіне қатысады.
Сақтандыру қызметіне тоталды мемлекеттік бақылау қаталдан (Германия) аздаған либералдаға дейін ... ... және жеке ... ... ... ... ... арнайыладыру.
Қазақстанға көршілес үлкен ел және стратегиялық серіктес - Қытайдың сақтандыру нарығының даму ... ... ... ... нарығы Қытай ақша несие саясатың маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. ҚХР-ғы сақтандыру негізінен 4 ... ... ... ... ... ... сақтандыру, кепілдік сақтандыру және жеке сақтандыру.
Бүгінгі таңда Қытайда сақтандыру компаниялары сақтандырудың 400-ге жуық түрін жүргізеді.
Соңғы жылдар Қытайдағы ... ... ... ... ... осы ... сақтандыру саласының ең қарқынды дамуының кезеңі болды. Мұндай тез дамудың ... ... күші ... ... қадағалау мен басқару, жаңа сақтандыру өнімдерін енгізу, клиенттерге қызмет көрсетудегі жаңашылдық, ... ... ... ... ... ... сақтандырудың даму ерекшеліктеріне келесілерді жатқызуға болады.
Біріншіден негізгі қызметтің тез өсуі. ҚХР ХСҰ-на ену жылы ... ... саны өсті - ... ... ... ... құрылымдарының саны өсті - коомерциялық сақтандыру компаниялары келісім алып, құрылды, ... ... да ... - ... нрығына ағылшындық "Standart life" СК, американдық "Liberty Mutual ... С К, ... ... ... Company" СК және т.б. Бұл ... ... ... елдегі ұлттық және шетелдік сақтандырушылардың қызметінің кеңеюі арқылы өскенін дәлелдейді.
Қытайда 54 сақтандыру компаниясы 127 делдалдық сақтандыру ұйымдары және 70-астам ... ... ... бар. ... ... 230 мың адам ... ... сақтандыру өнімдерін ұсынудың үздіксіз өсуі. Өмірді сақтандыруда жинақтық сипаттағы сақтандыру өнімдерінің саны үздіксіз өсуде, денсаулықты сақтандыруда жас шеңбері ... ... ... жаңашылдық - олардың әрбір сақтанушының жеке ... ... келу ... ... қызмет көрсету сапасының тұрақты жоғарылауы. Барлық компанияларда клиенттер үшін қызмет көрсету және ақпарат орталықтары құрылды, жаңа сақтандыру қызмет ... ... ... ... ... ... жүргізуде сақтандыру саласының тез және қалыпты дамуына себепкер болды.
ХСҰ-на енуіне байланысты Қытай өзіне белгілі бір міндеттемелер алды және оның күші ... ... ... ... күшейтуге, сақтандыру қызметін бақылауды көбейтугк , елдегі сақтандырудың дамуы мен реформаларының жетекшілік рөлін қолдауға бағытталды. Осы ... ... ... ... 1995 жылы ҚХР ... ... ... түзетулер енгізілді, соған байланысты мүліктік сақтандыру бойынша компаниялардың мүмкіндіктері көбейді; сақтандыру резервтерін қолдану арналары кеңейді; сақтандыру делдалдары, әсіресе сақтандыру агенттері ... ... ... ... ... ... бекіту мен сақтандыру баптарын анықтау бойынша сақтандыру қадағалау қызметтері жойылды, міндетті қайта сақтандыруға ... ... ... ... ... міндетті қайта сақтандыру толығымен алынып тасталады. 2003 жылы қайта сақтандыру нарығның 2 әлемдік жетекшісі - "Munich Re " және "Swiss Re" ... ... ... қызмет ету бөлімшелерін құруға рұқсат алды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... және қайта сақтандыру нарығындағы компаниялар қызметі міндетті қайта сақтандыру ... ... ... ... ... ... білдіреді. [21, 7б]
Қытайдың сақтандыру саласын реформалау процессі шетел сақтандыру компанияларының ішкі нарыққа ... де әсер ... ... сақтандыру саласының сыртқы әлемге ашылу тереңдігі мен кеңдігі көбейеді. ҚХР-да өзінің қызмет ету бөлімшелерін ... ... ... "Munich Re", "Swiss Re" , ... "Standart Life" СК, американдық" Liberty Mutual Insurance" С К, сондай-ақ "CIGNA Group Insurance" компаниялары рұқсат ... ... ... ... ... ... компанияларын құруға 20 шақты жаңа келісімдер берілді. Сонымен қатар аймақтық ырықтандыру саласында жағымды тенденциялар байқалды. [21, 7б]
Егер бұрын шетел ... ... ... тек қана ... мен ... ... етілсе, енді бұл қалалар қатарына Шеньчжень, Далянь және ... ... 2006 жылы ... ... толығымен жойылады.
Соңғы үш жылда Қытай сақтандыру компаниялары әлемдік стандарттарға сәйкес келумақсатымен қайта құрылу процессін бастады. 2002 жылы АСЕ және ... ... ... "Хуатай" және "Пиинань" сақтандыру компанияларының үлесін сатып алды. Бұл 2 ірі ұлттық сақтандырушыларға акционерлік капитал құрылымн жақсартуға , ... ... ... құру мен басқару деңгейін жоғарылатуға мүмкіндік берді. Қытайдағы мемлекеттік сақтандыру компаниялары ... ... - ... ... ... ... ... түсіп, өздерінің қайта құрылуында шетел капиталының қатысуына сенім артып отыр.
ҚХР-ң сыртқы ... шыға ... ... ... ... ... ... бойынша филиалының ашылғанын дәлелдейді.
Сақтандыру саласындағы Қытай жүргізетін және ұлттық сақтандыру нарығының әлемдік интегрциясына ... ... ... ... ... бағытын және бірнеше жылдардан кейін осы сала дамуынан дүр күтуге болатындығын ... ... ... ... отырып, оны көбінесе перспективалық немесе қарқынды дамитын түрде сипаттауға болады. Тәуекелдердің барлық түрі бойынша ұйымдар мен азаматтарды сақтандыру ... ... ... 15-25% ... ... ... сақтандыруға қажеттілік өсуде оған кедей ресейліктердің санын екі есе төмендету есебінен ... әл - ... ... мен ЖІӨ екі ... ... бағам сәйкес келеді.
Жалпы айтқанда, оның барлығы тұрғындардың көп бөлігі мен ұйымдардың "сақтандырушылық кедейшілік" табалдырығын ... ... ... бизнесіндегі өзгерістер қозғалысы 2005 жылдан бүгінгі күнге дейінгі кезеңде құрылған тұрақты даму тенденцияларын бөліп көрсетуге ... ... 2003 жылы ... ... сақтандыру нарығында "баллау әсерімен " көрінді , нәтижесінде стагнация процессі 2004 жылдың ... ... ... ... ... ... тарапынан сақтандыруға қызығушылық мен жандану тенденциясы байқалды, оны сақтандыру компанияларының ... өсуі ... ... ... ... ... ... Қазақстанмен бірдей- жақын арадағы 3 жыл ішінде ... ... ... міндетті қорланудың төменгі деңгейі. Егер ТМД елдерінің мәліметтерін салыстырсақ, сақтандыру нарығынң негізгі ... ... ... Ресейден кейін екінші орында тұр.
ТМД елдерінде сақтандыру қызмет көрсетулер нарығы әлі күнге дейін ... ... ... ... келісушілігін, қайта сақтандыру бойынша операцияларды еш кедергісіз ... ... ... мен ... ... қызметін бақылау мәселелерін, басқа ТМД елдер аумағында сақтандыру компанияларының еншілес қоғамдарының мекемелерін кедергісіз құруды қамтитын бірыңғай сақтандыру ... құру ... ... ... ... ... ТМД ... бірдей мәселелер мен даму бағыттары байқалуда. Сауда саттықты , ТМД елдері арасында көлік құралдарының қозғалысын ... ... ... ... ... рөлі ірі ... обьектілерді сақтандыру және қайта сақтандырумен шектелмеуі керек, мұнда жер ... су ... ... ... обьектілердің салдарын сақтандыру маңызды.
Осылайша, Қазақстан Республикасына географиялық ... ... және ... ... ... ... ... және саяси ұқсастығы бар екі ірі мемлекет - Ресей мен Қытайдың сақтандыру ... ... ... ... ... ... нарығы артта қалмағандығын, кейбір көрсеткіштері бойынша осы шетел мемлекеттерінің сақтандыру нарығынан озып отырғандығын айта кету керек.
Қазіргі ... ... ... және орталықтандыру сақтандыру ісінде де жалғасуда. Экономиканың басқа салаларында әрекет ... ірі ... ... қуатты сақтандыру монополиялары құрылып жатыр. Олар әлемдік сақтандыру рыногының көп ... ... ... ... сыйақыларының жартысынан көбін жұмылдырады. Мұндай ірі акционерлік ... ... ... ... ... ... ... европалық экономикалық қауымдастықтың қатал бақылауындағы европалық сақтандыру нарығын қамтиды. Сонымен бірге, ЕЭҚ шығыс Европа елдерімен жақындасуына ... осы ... ... ... ... ... ... сақтандыру ісіне қатысты либерализация күтіледі. Европалық экономикалық қауымдастық (ЕЭҚ) өз ісінде мүшелдер сақтандыру заңдарында, осы мәселеде ... ... ... ... ... тырысады.
ЕЭҚ құрылғанға дейін ақпарат алмасу үшін европалық сақтандыру комитеті және европалық экономикалық ынтымақтастық және даму ... ... ... ... болатын.
Алғашында Европалық сақтандыру комитеті (ЕСК) құрамына18 елдің ... ... ... ... ... ... Югославияның сақтандыру қоғамдарының ассоциациялары кірді. Қазір ЕСК жиырма тоғыз мүшесі бар. [23, ... ... бірі - ... ... бірінші кезекте Европалық қауымдастыққа қатысты жеке сақтандыру индустриясының мүддесін білдіру. ЕСК Европада сақтандыруға қатысы бар істер ... ЕҚ ... ... ретінде қарастырылады.
Европалық сақтандыру комитеті 18 салалық комитеті, 20 сақтандырудың түрлі түлері бойынша басшылықты бөлетін және жыл сайын жиналыс ... 20 кіші ... бар. ... ЕСК ... ... ... сақтандыру мәселелері бойынша кеңес беру үшін елеулі күш жұмылдыра ... ЕСК жыл ... ... қызметін және Европадағы сақтандыру саласындағы жетістіктерді көрсететін есеп береді.
Біркелкі Европалық сақтандыру төмендегілерді жөн көреді:
* европалық ... 15 елін ... ... ... ... ... құруды аяқтау;
* стандартты заңды ережелердің; құқытық, директив, ұсыныстар енгізу;
Біртұтас сақтандыру нарығы бес қағидаға негізделеді:
* жалғыз лицензия қағидасы кез ... ... ... ... ... бірге мемлекет тарапынан техникалық және қаржылық бақылау негізінде ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.;
* түрлі қадағалау органдарымен қолданылатын рұқсат беру және қадағалау жүйелерін өзара мақұлдау;
* капиталдың еркін жылжуы ... ... ... үшін ... либералдау.
ЕСК сақтандыру компаниялары қоршаған орта мәселелеріне, атап айтқанда, қатысушы-елдерде бар осы ... ... ... сай ... міндететр жоспарын европалық деңгейде құру, қаржылық кепілдік етудің жаңа ... ... ... назар аудару керек деп санайды. Осындай жүйелер жауапкершілік туралы заң қағидасына сай анықталатын айырықша сома түрінде ғана емес, экологияға ... ... ... ... ... ететіні еді. Сонымен қатар, жеке индустриальды қоршаған ортаға зиян келтіргені үшін жауапкершілікті міндетті сақтандыруды орнату туралы мәселе көтерілуі тиіс. ... ... ... ... ... зона ... ... ынтымақтастық ұйымы (ЭЫҰ) бар. Оның құрамына Иран Ислам республикасы, Пакистан ислам ... және ... ... кіреді. 2003 жылы бұл қауымдастыққа Орта азия елдері және Қазақстан қабылданды. Осы ... ... ... ... ... ... ұйымдары қайта сақтандыру компаниясын құрып, бірікті. Осы елдердің өкілдерінің ойы бойынша, Орта Азия ... мен ... ... ... осы ... кіруі тиіс. Осыған байланысты Иран, Пакистан,Түркия Азербайжан, Афганистан, Қазақстан, Өзбекстан, ... ... ... ... отырыстар өткізілді.
Осы елдердегі сақтандырудың дамуы экономикалық дамумен қатар жүрді, аймақ ішінде тәуекелді ұстауды қамтамасыз ететін қанағаттанарлық өсуі жоқ ... ... ... ... жабу ... шоттардан валютаның кетуі болды. ЭҚҰ қайта сақтандыру қорлары аймақ ішіндегі капитал ... ... және одан ... ... ... ... ... мақсатында 2003 жылы құрылды.
Әрі қарай осы қорлар жұмыстары сақтандыру төлемдеріне, тиімділікке қатысты қауымдастық елдерін ... осы ... ... ... ете алмады. Сондықтан қауымдастық елдері қорлар негізінде ірі қайта сақтандыру компанияны (ЕЫҰ қайта ... ... ... ... ... қорлары арқылы ЕЫҰ аймағы ішінде және тыс қайта сақтандыру операцияларының негізгі бөлігі жүзеге асады. Нәтижесінде, аймақтан шетел валютасындағы ... ... ... ... ЕЫҰ ... және оның жеке елдерінде қайта сақтандыру рыногының ішкі сиымдылығын нығайтуға ықпал еткен минимумға дейін шектелді. [23, ... біз ... ... және ... ... ... сақтандыру сыйақыларын ұстап қалу үлесінің артуына қол жеткізгіміз келсек, ЕЫҰ ... ... ... ... ... тәжірибесін зерттеуіміз және қабылдауымыз керек.
Сонымен қатар, Қазақстан бірқатар алдыңғы қатарлы елдердің ... ... даму ... ... АҚШ, ... және т.б.) және ... нарығы дамуының халықаралық тәжірибесін ескеруі қажет. Бұл бағытта жұмыс жүргізілуде. Мысалы, отандық сақтандыру ұйымдарының бәсекеқабілеттілігін жоғарылату мақсатында ... ... ... ... Одақ Директитваларымен және сақтандыру қадағалаудың халықаралық ... ... ... ... үйлестіру қарастырылуда және экономикалық өсумен инвестициялық климатты жақсарта тырып, нарықтық қатынастар мен іскерлік белсенділіктің дамуын ынталандыратын ... ... ... ... ... ... мен ... экономикалық, саяси және басқа да қатынастары бойынша серіктес елдерінің сақтандыру нарықтары жайлы айтқым келіп отыр. Осылайша, мен Қытай ... ... мен ... ... ... өтпекпін.
Сақтандыру нарығы Қытайдың ақша-несие нарығының маңызды қүрамдас бөлігі болып табылады. Қытай Халық ... ... ... мүлікті сақтандыру, азаматтық жауапкершілікті сақтандыру, кепілді сақтандыру және жеке ... ... төрт ... ... ... ... ... кезде Қытайда сақтандыру компаниялары сақтандырудың 400 түрі бойынша қызмет көрсетеді. Қытайдың сақтандыру мекемелерінің ... ... және ... ... ... қайта сақтандыру операциялары кеңінен тараған. [21, 7б]
Реформалардың тереңдеуі және Қытай Халық Республикасының ... ... ... ... ... сақтандыру операцияларының, әсіресе өмірді сақтандыру операцияларының қарқынды дамуы өтіп жатты. Егер 2009 жылы ... ... ... табыстар сақтандыру табыстарының 65%-н құраса, 2006 жылы 70%-ды ... 2009 жылы ... ... ... ... ... табыстары 124,7 млрд юань (15 млрд АҚШ доллары), оның ішінде 49,96 млрд юань (8,2 млрд АҚШ ... - ... ... 68,3 млрд юань (8,2 млрд АҚШ ... - ... ... түссе, қалған сақтандыру операцияларынан түскен табыс - 6,5 млрд юань ... 783 млн АҚШ ... ... Дәл сол жылы ... ... бойынша және қысқа мерзімді жеке сақтандыру бойынша өтемдер 31,8 млрд юань (3,8 млрд АҚШ ... ... ... ... ... ... 23,8 млрд юань немесе 2,9 млрд АҚШ долларын құрады. Қытай Халық Республикасының ұлттық экономикасындағы сақтандыру саласының үлесі жылдан-жылға өсуде. ... ... ... ... ... 1999 жылы 0,25%-дан 2003 жылы 1,48%-ға дейін өсті. Соңғы 2012 жылы Қытай Халық ... ... ... орташа жылдық өсу қарқыны 34% құрайды
2012 жылдың басындағы жағдай бойынша Қытай Халық Республикасында 52 сақтандыру компаниясы, оның ... ... ... ... - 22, ... сақтандыру бойынша - 26, қайта сақтандыру бойынша - 1, екі сақтандыру тобы және бір ... ... ... ... ... 2010 ... ... жағдай бойынша барлық сақтандыру компанияларының активтерінің сомасы 1 трлн юаньға (120,5 млрд АҚШ ... жуық ... ... сақтандыру нарығында акционерлік және шетел компанияларының болғандығына карамастан, елдің сақтандыру нарығының едәуір ... ... ... ... компаниялары бақылап отырады. Мысалы, өмірді сақтандырудың Қытай компаниясының үлесіне елдегі өмірді сақтандыру ... 52% ... ... ... ... ... (24%) тұр. ... компаниясы 11%-ды, ал "Синьхуа" компаниясы 3,5%-ды бақылайды.
Осылайша, қазіргі кезде тек төрт ... ... ғана ... ... ... 90%-н ... ... жылдың басында Қытай Халық Республикасында ресми түрде 13 ұлттық сақтандыру компаниясы (шетелдік және ... ... ... ... ... болатын. Оның ішінде 2 - бас сақ-тандыру компаниялары, 7 - мүлікті сактандыру компаниялары, 3 - өмірді ... ... 1- ... сақтандыру компаниясы. Террито-риялық белгісі бойынша олар 8 жалпы мемлекеттік сақтандыру ... және 5 ... ... ... бөлінеді. Жалпы мемлекеттік сақтандыру компанияларының 10 мыңдай бөлімшелері мен операциялык пунктері бар. Қызметкерлерінің саны - 150 мың ... ... ... компаниялары 250 мыңнан астам сақтандыру агенттерінің қызметін пайдаланады. Қытай басшылығының елді сыртқы экономикалық қатынастарға ашық екендігін жариялануымен сақтандыру нарығына ... ... ене ... ... ең көп ... ... Ұлыбритания, Германия, Гонконг, Италия, Канада, Корея, Нидерланды, Сингапур, АҚШ, Тайвань, Франция, ... және ... ... ... ... АҚШтың, Канаданың, Жапония мен Ұлыбританияның 9 сақтандыру компаниясы Шанхайда және Гуанчжоуда 12 операциялық агенттіктердің негізін салды. Ал 17 елдің 113 ... ... ... ... ... 202 ... ... Сақтандыру саласының өсу қарқыны 2003 жылы ЖІӨ-нің өсу қарқынынан 7%-ға артық болды. Сақтандыру саласы құрылымдық ... ... ... алды және ... жүйесін жетілдіре алды. [33.]
2012 жылдың басындағы жағдай бойынша, Қытай Халық Республикасында шет ... ... 37 ... ... және де 300-ге жуық ... ... ... мекемелері (өкілеттіктер, агенттіктер және тағы басқалар) бар.
Қазіргі кездегі АҚШ сақтандыру нарығы мен бизнесі әлемде ең жақсы дамыған нарық болып табылады.
АҚШ ... ... ... ... ... ... ... астамын бақылап отырады. АҚШ 10 мыңдай сақтандыру компаниялары жүмыс жасайды, олардың 8 мыңнан астамы мүліктік сақтандыруды жүзеге ... АҚШ әр ... ... сақтандыру туралы заңы және сақтық бақылауы болады, сондықтан да ол ... ... ... туралы заң және сақтық бақылау органы жоқ.
Әрине, әр штат өзінің жарғылық капиталын, көрсетілетін ... ... ... ... ... сақтандыру ұйымдарына бақылау жүргізеді. сақтандыру қызметін қадағалап, реттейді, брокерлерге, агенттерге және сақтандыру компанияларына ... ... ... ... екі типі бар: ... ... және ... сақтандыру қоғамдары. Ол жақта мемлекеттік сақтандыру компаниялары жоқ. Компания акцияларын жеке және заңды тұлғалар ... АҚШ ... ... ... ... ... ... сақтандыру қоғамдарының үлесі басым болады деген ой қалыптасқан, ... ... саны ... ... ... азырақ.
Ел ішінде сақтандырудың үш типі қалыптасқан:
1) бенефиттер (өмір мен денсаулықты сақтандыру,зейнетақыны сақтандыру, жинақтаушы, автокөліктерді сақгандыру, медициналық ... жане ... жеке ... (бұл ... ... сақтандыру,автокөлікті және азаматтардың өзге де мүлкін сақтандыру жатады);
3) коммерциялық (сақтандырудың ... ... ... ... ... ... сақтандыру компанияларының активтері 2 трлн доллардай соманы құрайды немесе орта есеппен алғанда әр ... 200 млн ... ... Барлық сақтандырушылар бақыланып отырады. Олардың қызметі: A.M.BEST, Moody S, Standart & Poors сияқты үш ... ... ... Бұл компаниялар қаржылық жағдайы туралы хабарлайды, сақтандырушылардың қызметі бойынша каталогтар шығарады, сенімділік рейтингін және төлем қабілеттілігі туралы мәліметтерді жариялайды.
Брокерлік ... ... ... бөлімшелері болады. Бұл бөлімшелер баска компаниялардың қызметін талдайды, олардын қаржылық жағдайын, төлемдерін, сервистік қызмет көрсету ... ... ... ... ... және тағы басқаларды зерттейді.
Сақтандырушының қызметінің тиімділігінің критериі болып жоғалтулар деңгейі, ... және ... ... ... ... ... қарыз деңгейі саналады.
АҚШ өмірді сақтандыру бойынша ірі сақтандыру компаниялары жоғары авторитетке ие, сондықтан да ... ... ... ... ... ... ... миллиардтық ақша қаражаттарын капиталды одан әрі көбейту мақсатында береді. Бұл қаражаттарды басқарғаны үшін сақтандыру компаниялары комиссиондық сыйақы ... 0,1%) ... ... ... ... ... байланыста. Осылайша, өндірістік корпорациялардың әрбір 100 директорлар кеңесінің 27-сінде сақтандырушылар отырады.
Сақтандыру ұйымдарының ... ... ... ... мен ... ... қоғамдары құрайды. Андеррайтерлер мен сақтандыру брокерлерінің - сақтандыру агенттерінің немесе тәуелсіз брокерлік фирмалардың институты бар. ... ... ... ... "Пруденшл" ірі сақтандыру қоғамының 20 мыңнан астам сақтандыру брокерлері бар. ... ... ... энд ... ... ... ... С.Джеймс" жэне тағы басқа да брокерлік фирмаларды атап өтуге болады.
Кейінгі уақытта АҚШ көптеген штаттарында мөлшерлемелер (сақтандыру ... ... ... ... ... кейбір жағдайларда олар 40 пайызға дейін төмендеді. Бүл көптеген ұсақ сақтандыру компанияларының, әсіресе мүлікті сақтандырушы ... ... ... ... ... ... ... конгломераттар деп айтса да болады. Олар өздерінің еншілес компаниялары арқылы өздерінің ... ... ... ... мен ... беру, клиенттерге чектік қызмет көрсету, есептесуші несиелік карточкалар эмиссиялау, мүлікпен, бағалы қағаздармен операциялар жүргізу, клиенттің тапсырысы ... ... және ... басқару сияқты кызметтер атқарады. Сақтандыру ісінің одан әрі интернационализациялануы жүруде. 70-жылдардағы халықаралық сақтандыру нарығындағы қатаң бәсекеден кейін АҚШ ... ... ... [35, 188б]
Жетекші сақтандыру компанияларына "Стейт фарм мьючуэл отомобил иншуранс компани" трансұлттық компаниясы жатады. Бұл компания 1922 жылы Иллинойс штатында негізі ... ... ... ... ... ... ... және қайта сақтандырумен айналысады. Жиналған сыйақыларының көлемі бойынша әлемдегі алғашқы орындардың ... ірі ... ... 1868 жылы ... ... өзара келісім негізінде өмірді сақтандыратын "Метрополитен Лайф иншуранс К°" компаниясы, жетекші диверсификацияланған компаниялардың бірі болып саналатын, "Коннектикут ... ... және "ИНА ... ... екі ескі ... бірігуі нәтижесінде 1982 жылы қүрылған "Сигма" компаниясы табылады. Бул "Сигма" компаниясы мүлікті және жауапкершілікті ... ... 9 ... бойынша қайта сақтандыруға берілген,
сақтандыру сыйақыларының құрылымы
Дерек көзі: Сақтандыру: оқу құралы мәліметі негізінде құрастырылған
Сурет бойынша мемлекеттер бойынша қайта сақтандыруға берілген, ... ... ... ... әлем ... ішінде АҚШ елінде сқтандыру сыйақысының үлесі жоғары.
"Америкэн Интернешл групп (АИГ)" - жетекші халықаралық ... ... ... және Америка Құрама Штаттарындағы саудалық және өндірістік тәуекелдерді сақтандырушы ірі компаниялардың бірі. Кейіннен бұл компания холдингтік компанияға айналып, қазіргі ... 130 елде 44 ... ... ... ... Тек ... саны 28 ... астам адамды құрайды.
Сондай-ақ, ірі сақтандыру компаниялары болып:
- 1853 жылы құрылған "Континентал корпорейшн" компаниясы;
- 1876 жылы құрылған "Пруденшл Иншуранс оф ... ... жылы ... ... ... компани" компаниясы саналады [6, 145б.].
Көріп отырғанымыздай, әрине бұл ... ... ... даму ... олардың сақтандыру компанияларының қаржылық көрсеткіштері біздің еліміздегі жағдайдан артық. Бірақ, жоғарыда көрсетілген еліміздің сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... жагдайы бірер жылдан соң осындай елдердің компаниялары қатарына ... деп ... ... ... болады.
Қорытынды
Сақтандыру қызметі экономиканың маңызды, бірақ азырақ зерттелген саласы болып табылады. Сақтандыру ұғымы жалпы өте ... ... ... ... бірі және ол кездейсоқ қауіптерден сақтық қорғаудағы адамның әртүрлі қажеттіліктерін ... ... ... ... ... ... материалдық игіліктерді айырбастау және тұтыну процестерінде адамдар арасында қалыптасатын белгілі экономикалық қатынастар іске асады. Ол барлық ... ... ... мен ... мүшелеріне шығындарын өтеуде кепілдік береді, яғни көптеген тұлғалар арасында бөлу ... ... ... жеке ... ... ... шығындарын өтеу әдісі ретінде көрініс береді. Осыған байланысты, диссертациялық жұмыста сақтандыру қызметінің жаңа кезеңдегі, экономиканың жаңартылуына ... ... ... ... орны ... ... қорғанысының қажеттілігін айқындайтын объективті және субъективті себептер нақтыланды.
Сақтандыру қызметіне ... ... ... ... ойымызша, экономикалық қатынастар және құқық тұрғысынан алсақ та әлі толық жетілмеген, яғни кең ... ... ... ... ... мәні мен ... ... тар мағынадағы категориялық ұғым ретінде қарастырылған.
Қазақстанда өмірді сақтандыру бойынша жиналатын сақтандыру сыйлықақылары жалпы сыйлықақы көлемінің 2%-нан аспайды. Бұл ... ... ... ... ... байланысты; б) көптеген қайта сақтандыру тәуекелдерінің үлесі шетелдерде жүзеге асуда, оған ... ... ... ... ... ... себеп; в) актуарийлерді дайындау және оларды бәсекеге түсіру үшін мамандар жетпеуде, заңнамаға сай лицензия алуға қажетті арнайы курстар өткізу жүйесін ... ... г) ... ... ... ... ... келеді. Ал сақтандыру компанияларында келісім-шарт бекіткенде, қаржылық ... ... ... ... шарт. Бұл қазіргі заманның талабы. Сақтандыру қызметі дамуының тағы бір негізгі мәселесі - статистикалық ... мен ... да ... ... ... болып отыр. Қазақстандық сақтандыру статистикасының кең базасының болуы ұлттық ... ... ... ... ... ... еді және ... сақтандырушыларға шетелдік мамандардан тәуелсіз тариф мәселелерін тиімді шешуге ықпал етер еді. ... ... ... ... ... қажетті факторы сот жүйесінің төмен тиімділігі. Заңды орындамау, сақтандыру компаниялары және жеке ... ... ... оқиғасы туындаған жағдайда өз құқықтарын қорғау механизмдерінің жоқтығы біздің елдегі сақтандыру саласының дамуына кері ... ... ... ... ... айта ... ... қызметін ұйымдастыруды жетілдіру үшін мыналар ұсынылады:
а) ... ... құру ... ... ... ... бағытталған шаралар кешенін қабылдау. Осындай пулдарды құру сақтандыру қызметі рыногының өзекті мәселесінің бірі - отандық ... ... ... ... ... ... ... пулдары отандық кәсіпорындарды сапалы, әрі арзан сақтандыру қорғанысымен қамтамасыз етеді;
б) тәуекелдердің ... ... екі ... ... ... ... ... сақтандыру пулдары үшін сақтандырудың (қайта сақтандыру) басым сыныптары ретінде мүлікті, жүктерді, жұмыс берушінің жауапкершілігін, ... ... үшін ... жақ алдындағы жауапкершілігін сақтандыруды белгілеу.
Қазақстанның БСҰ-на кіргелі тұрған шағында ... ... ... ... ... ... енуі жағдайында, соның әсерінен отандық сақтандырушылар мен шетелдік сақтандырушылар арасында бәсекелестік туар жағдайда ... ісін ... ... ... өте ... - ... қызметін дамытуға байланысты автормен әзірленген ұсыныстардың орындалуы, ... ... ... ... ... ... ете отырып, жалпы ел экономикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының стратегиялық мақсаты болып табылатын - әлемнің 50 ... ... ... ... ... ... жағымды түрде ықпал етпек.
Қазіргі таңда, қаржы жүйесінің ажырағысыз элементі ретіндегі сақтандырудың маңыздылығы мен қажеттілігі түсіндіріледі. Отандық сақтандыру жүйесін құруда ... ... ролі ... ... ... сақтандыру рыногының нақты даму, ең алдымен сақтандыру компанияларының өздеріне байланысты, олардың белсенділіктері және дамыған сақтандыру ... ... ... ... да, ... ... салыстырғанда, сақтандыру институты бірте-бірте дамып, әлеуметтік-экономикалық жүйедегі органикалық ... ... ... сақтандырудың жеделдетілген қарқынмен дамуы талап етіледі.
Тұрмыстық, шаруашылық, кәсіпкерлік қызметте, яғни ... ... ... тәуекел элементтерін босатуда немесе жоюда, ертеңгі күнге сенімділігін арттырады. Сенімділік белсенді қызметті туындатады, біздің қоғамымыздың барлық құрамдастарының тез ... ... ... өзінің дамуына әкеліп соқтырады.
Біріншіден, сақтандыру біздің мемлекеттің ... ... ... ... ... жағынан, сақтандыру кәсіпкерлік қызметтің ерекше түрі ретінде табысты (пайдалы) түрі болып табылады. Нарықтық қатынастардың кезеңді дамуымен біздің ... ... ... ... деп күтілуде. Біздің ойымызша, жаңа сақтандыру түрлерінің еңгізуін, сақтандыру ісіндегі жаңа қызметтің пайда ... ... ... ... Сақтандыру компанияларында жинақталатын ірі капиталдары, экономиканың әртүрлі салаларына инвестициялананып, олардың ары қарай жылдам және табысты дамуына әкеледі.
Нарықтық ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру рыногын жедел дамыту үшін негізделді.
Халық шаруашылығында пайда болған, мемлекеттік емес сектор, ... ... ... ... ... ... жеке ... мемлекеттікпен салыстырғанда сақтандыру қорғауды қажет етеді.
Мемлекет тарапынан қаржылық кепілдік ала алмай, меншік иелері мүмкін ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру қорғаудың үш негізгі көздері бар.
Бірінші бұл шаруашылықтық мемлекеттік емес секторы, мемлекетік қаржылық қолдауға мүмкіндігі мен ... ... ... жоқтығы сақтандыруға табиғи қажеттілігін тудырады. Көптеген кәсіпорындардың қаржылық жағдайының қанағаттанарлықсыз жағдайы, созылмалы экономикалық дағдарыс және тоқырау ... ... ... ... мүмкіндік бермейді. Қолданылып жүрген сұраныс сақтандырудың кейбір түрлерінің міндеттендірілгендігімен айқындалады ... ... ... ... үй емес қорын сақтандыру) және сақтандырушыларға өте үлкен салықтардан қашып кете алатын ... ... ... ... ... ... екінші көзі тұрғын үй қорын жекешелендірумен, тұрғын үй - коммуналды шаруашылықтардың реформасымен, жеке тұрғын үй салудың ... және ... ... ... ... ... ...
Сақтандыру қорғауға деген сұраныстың үшінші көзі - ... ... ... ... ... жүйесі беретін кепілдеме өмірлік деңгей тұрғысынан әлдеқайда төмен. Үкімет өз азаматтарына бұрын-соңды көрмеген бостандық бере отырып,өзінен жауапкершілік жүгін алып тастап ... Бұл ... және ... ... әр ... ... ... кіріптарлықты туғызады, бұл оларға жанұяның басына қиындық туған кезде көмек беретін, қартайғанда материалдық қамтамасыз ететін, сапалы медициналық қызмет ... т.б. ... ... ... ... ... қазақстандық сақтандыру рыногының даму мүмкіндігіне кедергі келтіретін факторлар: сұраныс жағында жүрген жеке және заңды тұлғалардың ... ... ... мен ... төмен сақтану мәдениеті, сақтандырушы компаниялар көтеретін тәуекелдің капитал тұрғысынан қарағандағы төмен жеткіліксіз ... ... ... сақтандырушылардың сақтандыру резервтері мен меншік құралдары ірі тәуекелдерге ... бере ... Егер де олар ... ... өз ... ... олар ... қайта сақтандыруға мәжбүр болады. Бұл тәжірибе халықаралық сипаттағы сақтандыруға сай. Дегенмен де, Қазақстан сақтандыру салымдарының бүгінгіден көбірек бөлігі елде ... және ... ... ... ... қызығушылық танытып отыр.
Қазақстанның экономикасының тығырыққа тірелуінен шыққаннан кейін сақтандыру қызметіне ... ... ... ... салаларда сақтандыру экономикалық дамудың қажетті компаненті, ол оның шарты болып ... ... ... ... ... ... оның дамуының орасан зор потенциалының жоқтығын көрсетпейді. Қазақстандағы еркін сақтандыру нарығының ... болу ... бар ... ... жыл және ол тек енді ... келе ... ... ұмытпаған жөн.
Қазақстанда сақтандыру ісінің болашағы неден көрінеді? Біздің көзқарасымыз бойынша ол мыналармен тұжырымдалуы керек:
* оның барлық салалары және түрлері кең ... ... ... ерікті және міндетті түрлерінің қолайлы үйлесуі;
* оның барлық кезеңінде тәуекелді басқару механизімін жетілдіру;
* сақтандыру қорғанысы жүйесіне ең ... және ірі ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді кезеңге тұрғындармен өзара қарым қатынасын ынталандыру;
* шеккен зиянды толық және мезгілімен өтеу, қолайлы ... ... және ... ... сақтандырудың барлық шарттарын жетілдіру;
* сақтандыру компаниялары сақтанушы алдында өзінің міндеттемесін сөзсіз құқықтық және қаржылық кепілдендіре отырып ... ... ... шешу үшін сақтандырудың реттеуі және тірегі бойынша нарықтық механизм, бәсекелестік және мемлекеттік шаралармен өзін өзі ... ... ... ТІЗІМІ
* Джемпеисова, Г.И. Сақтандыру: оқу құралы / Г.И. ... О.Н. ... С, Н 2010.- 255, [1] б
* ... ... и ... страхового дела (в схемах, таблицах). Алматы, 2005.
* Алтынбекұлы Қ., Өсербайұлы С.Ө Сақтандыру оқу құралы Алматы, 2006- 70б.
* 2009 - 2011 ... ... ... ... ... ... ... бағдарламмасы. 27.11.2011 ж., №491
* 2009-2011 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының сақтандыру рыногын дамыту Бағдарламасы. 01.07.2011 ж., №729
* Арзаева М.Ж. Сақтандыру ... ... ... ... және ... ету ... ... үдерістердің тұрақсыздығы жағдайындағы инновациялық даму. Алматы, 2010 - 151-154б.
* ресми сайты: www.icn.kz
* Тайбек Ж.Қ., Жаркимбекова К.С. ҚР ... ... даму ... ... және ... ... ... ғылым мен білімі Алматы, 2010. №7(86)-41-44б
* журналы, Страховое дело, Алматы. 2007 . №2 - 65б.
* ... . ... , №6, 2011 ... ... ... . ... . №7, 2011 ж.
* Жуйриков К.К. Бизнес и страхование. - Алматы, 2005 ж.
* Никулина Н. Н ... ... и ... . М., ... - ... ... ... Ю.Н. Основы страхового бизнеса - М.: Альфа - Пресс, 2006
* Веселовский М.Я. Страховой сервис. Учебное ... - М., ... - М., ... - М, 2007.
* ... В.Г. ... Оқу ... - М., ИНФРА - М, 2007.
* Грищенко Н.Б. Основы страховой деятельности: Оқу ... - М: ... и ... ... О.В. ... Страхование в системе международных экономических отношений. Оқу құралы: Ростов н/Д: Феникс, 2007.-188с.
* Маянлаева Г.И. Сақтандыру ісінің теориясы және тәжірибесі. ... 2011 ... ... банк ... ... ... ... К., Назарчук И. Страхование: теория, практика, зарубежный опыт оқу құралы. Алматы, 2009 - 374б.
* Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы. ... 2005 - ... ... Л.Н. Страхования. Алматы, 2003 - 260б
* ҚР Қаржы нарығын және қаржы ... ... мен ... ... ... ... 2011- 2012.
* О.В. Малкова Страхование в системе международных экономических отношений. Оқу құралы: Ростов н/Д: Феникс, 2007.-188с.
* Маянлаева Г.И. ... ... дела в ... ... ... 2000 ж.
* Қазақстан Республкасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы . 2012 жыл 14 желтоқсан.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 100 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сақтандыру нарығының мәні мен функциялары3 бет
Сақтандыру нарығының түрлері7 бет
Сақтандыру нарығының қалыптасуының негізгі ерекшеліктері12 бет
Қазақстан Республикасындағы сақтандыру нарығының қазіргі жағдайы32 бет
Қазақстан Республикасындағы сақтандыру нарығының қалыптасуы мен дамуы77 бет
Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығының даму жағдайын талдау26 бет
Қазақстан сақтандыру нарығының рөлі7 бет
Қазақстанда сақтандыру нарығының қалыптасу кезеңдері және қазіргі жағдайы»74 бет
Қазақстанның сақтандыру нарығының құрылымы7 бет
"Ақша-несие саясаты"7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь