Қазақстан Республикасынның қылмыстық саясаттың түсінігі және сипаттамасы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫННЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ САЯСАТТЫҢ ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ СИПАТТАМАСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.1 Қазақстан Республикасының қазіргі қылмыстық саясатының
түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2 Қазақстан Республикасының қылмыстық саясатының
негізгі факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16

2 ҚЫЛМЫСТАН САҚТАНДЫРУДЫ ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ МЕХАНИЗМДЕРІ, ТҮРЛЕРІ, ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ...35

2.1 Қылмыстық құқық . қылмыстан сақтандыруды жүзеге асыру
механизмі ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
2.2 Қылмыстық заңның қылмыстан сақтандырудағы маңызы ... ... ... ... .40
2.3 Құқық қорғау органдарының қызметі . қылмыстан сақтандыруды жүзеге асыру механизмі ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 43
2.4 Құқықтық тәрбие . қылмыстық сақтандыруды жүзеге асырушы маңызды механизм ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .52

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 63

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... 66
КІРІСПЕ

Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Қазақстан халқын қылмыстан сақтандыру мәселесін тереңірек зерттеу - елімізді құқықтық мемлекет ретінде қалыптастыру жолындағы басты міндеттердің бірі. Зерттеу жұмысында қылмыстан сақтандыру саласындағы мемлекеттің қылмыстық саясатының түсінігі мен сипаты, қылмыстан сақтандырудың құқықтық жайы мен қылмыстан сақтандыру шараларының түрлері мен жүйелену негіздері талқыланып, заң нормаларын жетілдіруге байланысты ұсыныстар енгізіліп, әлеуметтік басқарудың ерекше түріне жататын қылмыстан сақтандыруға құқықтық талдау жасалады.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстан мемлекетінің алдында тұрған маңызды мәселенің бірі – мемлекеттің саяси бағытын қылмысқа қарсы күресте нақты анықтап, жеткілікті нәтижеге қол жеткізу болып отырғандығы белгілі. Егемендік алғаннан соң, тәуелсіз мемлекет талаптарына сай қылмыстық саясаттың басқа түрдегі ұтымды бағыттарын анықтау мемлекеттік дәрежедегі қажеттілік екендігі байқалды. Мемлекет басшысының жыл сайынғы халыққа жолдаулары, қолданыстағы заң актілері, азаматтардың құқықтық мемлекет құруға талпыныстары - Қазақстан Республикасын шын мәніндегі адам мен азамат құқықтары мен бостандықтарының қорғалуы мен бүтіндігін қамтамасыз ететін мемлекетке айналдырары сөзсіз.
Қазақстан Республикасының 1995 жылғы тамыздың 30 жұлдызында бүкіл халықтық Референдум арқылы қабылданған Ата Заңымыздың 1- бабында: «Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады, оның ең қымбат қазынасы – адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары» деп көрсетілген [1]. Осы бап талаптарын көздей жүргізілген саясат мемлекет басшылығының - қылмыстық саясатқа қатысты ұстанып отырған бағытын көрсетеді.
Жалпы саясат- мемлекет тағдырын шешуге қатысты саяси сипаттағы әрекеттердің жиынтығы десек, мемлекеттің қылмыстық саясатты ізгілендіру сипатында жасап отырғандығы мемлекеттің қылмыстық саясаттағы бағыты десек, онда қылмыстық саясат - дегеніміз қылмысқа қарсы күресте оны жою мен жолын кесуге бағытталған әрекеттердің жиынтығы деген түсінікті ұсынамыз. Осы себепті де қылмыстық сақтандыру мәселелеріне қатысты ғылыми зерттеулердің өзектілігі - байыпты көзқарас пен терең зерттеуді қажет етеді.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. Қылмыстан сақтандырудың келелі мәселелеріне қатысты ғылыми зерттеудің деңгейі төмендегі жағдайлармен дәйектеледі. Жалпы алғанда қылмыстың алдын – алу мен сақтандыруға, қылмыстық саясаттың өзекті мәселелеріне қатысты жалпықұқықтық және жалпытеориялық методологиялық, танымдық негіздерін көрсететін көптеген маңызды ғылыми жұмыстар жазылды.
Қылмыстық саясат пен қылмыстан сақтандырудың методологиялық негіздері К. Маркс, Ф. Энгельс, В.И. Ленин, А. Фейербахтың еңбектерінде көрініс тауып, ол ұзақ жылдар бойы Кеңестік ғалымдар зерттеуінің ғылыми өрісін жасап келді.
Қылмыстық саясаттың жалпықұқықтық және қылмыстан сақтандырудың жеке мәселелерін дамытудағы Кеңес Одағы мен Ресей Федерациясының А.А. Пионтковский, А. А. Герцензон, В. Н. Кудрявцев, Ю.М. Антонян, Н.Ф. Кузнецова, И. М. Гальперин, В.И. Курляндский, С.В. Бородин, А.И. Долгова, В.Е. Эминов, С.М. Иншаков сынды ғалымдарының ғылыми еңбектерінің құнды тұстары мұқият зерттелінді.
Сонымен қатар отандық ғалымдардан осы саладағы құнды еңбектердің авторлары: Р.Е. Джансараева, А.Н. Ағыбаев, Е.І.Қайыржанов, Ғ.Ы. Баймурзин, Ү.С. Жекебаев, И.И. Рогов, Қ.Ә. Бегалиев, Е.О.Алауханов, Ә.Х.Миндағұлов, Б.Ж.Жүнісов, Ә.А.Темірбеков, Д.С. Чукмаитов, С.С. Молдабаев, З.О. Ашитов, Н.М.Әбдіров, Г.Р.Рүстемова, О.Н. Тлепбергенов сынды ғалымдардың сүбелі көзқарастары әлі де тереңірек зерттеуді қажет етеді.
Диплом жұмысының мақсаты мен міндеттері. Жұмыстың мақсаты - Қазақстан Республикасының қылмыстық саясатының басты бағыты ретіндегі қылмыстан сақтандырудың теориялық мәселелерін кешенді түрде зерттеу, қылмыстан сақтандыру шараларының түрлерін жүйелеу және олардың құқықтық табиғатын анықтау, сондай-ақ қолданыстағы заңнаманы жетілдіру үшін қолайлы ұсыныстар жасау.
Қойылған мақсатқа жету үшін келесідей міндеттерді шешу керек:
- Қазақстан Республикасының қылмыстық саясатындағы қылмыстан сақтандырудың құқықтық сипаты мен ерекшеліктерін көрсету;
- қылмыстан сақтандырудың мазмұны пен қылмыстылықтың себептері мен жағдайларын анықтайтын қылмыстық саясаттың объективті және субъективті факторларының мәнін ашу;
- Қылмыстан сақтандыру жаңа толыққанды түсінігін қалыптастыру мен сақтандыру шараларының түрлері мен жүйелеріне талдау жасау, сақтандыруға қатысты құқық қорғау органдарының міндеттері мен өкілеттіктерінің маңызын тереңірек қарастыру;
Қорғауға ұсынылатын негізгі тұжырымдар:
1. Қазақстан Республикасының қылмыстық саясатындағы қылмыстан сақтандырудың негізгі міндеттеріне: ұйымдастырушылық, әкімшілік, жазалау, ғылыми – идеологиялық, нормативті болжаудың өзіндік әдістерін қолдана отырып, адам мен азаматтың өнегелі өмір салтын, қауіпсіздігін қалыптастыру мен қамтамасыз етуді жатады.
2. Қылмыстан саясаттағы қылмыстан сақтандыруды жүзеге асырушы субъектілерінің негізгі міндеттеріне: маңызды құқықтық-әкімшілік күшке ие органдар, қоғамдық бірлестіктер мен азаматтық қоғамның өзге де институттарының қылмысқа қарсы күрестегі бірлігін қамтамасыз ету жатады.
3. Қазақстан Республикасының қылмыстан сақтандыру саласындағы қылмыстық саясатының негізгі мазмұнын: қоғам мүшесінің әлеуметтік – саяси, рухани қызметінің жиынтығын, объективті фактор ретіндегі қоғамдық дамудың заңдылығын толықтай құқықтық қамтамасыз ету мен қорғаудың қазіргі жағдайы анықтайды.
Зерттеудің әдістемелік негізіне – диалектикалық әдіс, жалпы ғылыми, сондай – ақ жеке қолданбалы әдістерді қолдана отырып құқықтық құбылыстарды ғылыми зерттеу жатады. Диссертант сонымен қатар тақырыптың зерттеу деңгейіне байланысты қағидаларына, тарихи, логикалық – салыстырмалы құқықтық, жүйелік тәсілге, сараптамалық бағалауға, эмпирикалық – статистикалық талдауға зор көңіл бөледі.
Зерттеудің ғылыми – теориялық базасын зерттеу пәніне тікелей қатысты жоғарыда аталған ғалымдардың ғылыми еңбектері құрайды.
Зерттеудің нысаны – тәуелсіз Қазақстанның қылмыстық саясатындағы қылмыстан сақтандыру шараларын жүзеге асыру саласында туындаған құқықтық, әлеуметтік қатынастар.
Зерттеу пәні – Қылмыстық саясат саласындағы қылмыстан сақтандырудың түсінігі, ролі, сақтандыру шараларының дамуы, түрлері, қылмыстан сақтандырудың әлеуметтік рөлі және қылмыстан сақтандырудағы стратегиялық мақсатты қатынастар.
Зерттеудің деректік базасын – отандық және шетелдік заңи – нормативті қайнар көздер, құқық қорғау органдарының архивтік құжаттары, статистикалық деректемелер, анықтамалар, бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланған құқық қорғау органдарының жұмыс қорытындысын көрсететін деректер, Қазақстан Республикасы Жоғары Сотының 2001-2009 жылдардағы еліміздің әр түрлі аймақтарында қаралған қылмыстық істер бойынша жарияланған материалдары мен Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы мен оның аумақтық органдарының мәліметтері және Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігінің шолулары мен хабарламалары құрайды.
ПАЙДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 30 тамыз. 1995 ж. «Юрист» Алматы. 2009 ж.
2. Назарбаев Н.А. Рынок и социально- экономические развитие (науч.ред. А.В. Бочурин, А.Т. Спицын – М.: Экономика, 1994.- 495 с.
3. Джансараева.Р.Е. Предупреждение преступности- главное направление современной уголовной политики Республики Казахстан. Материалы международной научно-практической конференции «Актуальные проблемы борьбы с преступностью на современном этапе» посвященной 50-летию доктора юрид.наук, профессора Е.О.Алауханова. 7 июнь 2008 г. (отв.ред.Е.И.Қайыржанов - Алматы: Қазақ Университеті. 2008. – 286 с.
4. Қазақстан Республикасының Конституциясы. түсініктеме. Ред. басқарған Сапарғалиев.Ғ. – Ауд. Бақтыгерейұлы.С. Алматы: « Жеті Жарғы», 1999.– 424 б.
5. Молдабаев С.С. Проблемы субъекта преступления в уголовном праве Республики Казахстан. Монография. – Алматы: ТОО «Аян Эдет», 1998.- 156 с.
6. Загородников Н.И. Советская уголовная политика и деятельность органов внутренних дел. М, 1979.- 100 с.
7. Чаадаев С.Г. Уголовная политика и преступность: проблемы, пути решения: (Пособие для слушателей народных университетов) .- М.: Знание, 1991.– 112 с.
8. Қылмыс көрсеткіштері нені меңзейді? Заң газеті № 183 (1606)) 1желтоқсан 2009 ж.
9. Ағыбаев.А.Н. Адам, қоғам, мемлекет мүддесінің қорғаушысы.
« Қылмыстық және қылмыстық атқару кодекстеріне он жыл: нәтижелері мен болашағы» атты халықаралық ғылыми конференция материалдар жинағы. 21-22 маусым 2007 ж. – Алматы: Қазақ Университеті, 2007. - 198 б.
10. Загородников Н.И. Советская уголовная политика и деятельность органов внутренних дел. М.,1979. - 100с.
11. «Судья робот болмауы керек» Заң газеті. № 147 (1570) 29 қыркүйек 2009 ж.
12. «Құқықтық қоғамды қалай құрамыз?» Заң газеті. № 147 (1570) 29 қыркүйек 2009 ж.
13. Смагулов.А.А.. Нигматулин.А.Ю. Противодействие легализации незаконных доходов от коррупционной деятельности. «Қылмыстық және қылмыстық атқару кодекстеріне он жыл: нәтижелері мен болашағы» атты халыраралық ғылыми конференция материалдар жинағы. 21-22 маусым 2007 ж.- Алматы: Қазақ Университеті, 2007. - 198 б.
14. Әпенов.С. Қылмысқа қатысушылықтан сақтандырудың тиімділігі жөнінде. Предупреждение преступности № 1 (25) 2009 г.
15. Абиканов.Е. Организационно- правовые меры профилактики профессиональной преступности. Предупреждение преступности. № 3 (27). 2009 г.
16. Алауханов Е. Қылмыстан қорғануға бола ма? – Алматы: «Қазығұрт» баспасы, 2005.- 144 б.
17. Қазақстан Республикасының Қылмыстық- атқару құқығы: оқу құралы.- Алматы: Жеті Жарғы, 2002. - 256 бет.
18. Труды по правоведению ХV. Актуальные вопросы уголовного права, криминологии, уголовного процесса и криминалистики. TARTU 1972. – 152 с.
19. Направления уголовной политики в борьбе с преступностью межвузовский сборник научных трудов. Свердловск 1986 г. -133 с.
20. Дағдарыстан жаңару мен дамуға. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың халыққа жолдауы.- Алматы: ЮРИСТ, 2009.- 24 б.
21. Исмаилов И.А. Преступность и уголовная политика (актуальные проблемы организации борьбы с преступностью).- Б.: Азернешр, 1990.- 306 с.
22. Алауханов.Е.О. Сыбайлас жемқорлықпен күрес: теория және практика: оқулық /- Алматы: Заң әдебиеті, 2009.- 240 б.
23. Алауханов.Е., Бахаутдинов.А., Мустекенов.Т,. Азаптау: қылмыстық- құқықтық және криминологиялық аспектілері: Монография- Алматы, ҚазАқпарат, 2008.- 236 б.
24. Жатканбаева А.Е. Теоретические проблемы конституционно- правового обеспечения информационной безопасности в Республике Казахстан. Автореферат диссертации на соискание ученой степени доктора юридических наук. Алматы, 2009.
25.Эминов.В.Е. Социальный и нравственно- психологический причинные комплексы преступности. LEX RUSSICA. № 6. 2006 декабрь. Научные труды МГЮА.
26. Загородников Н.И. Советская уголовная политика и деятельность органов внутренних дел. М, 1979.- 100 с.
27.Әпенов.С.М. Қылмысты квалификациялаудың ғылыми негіздері. Оқулық, Алматы:- «Заң әдебиеті», 2006 ж. 332- бет
28. Алауханов Е., Садыков А. Право подозреваемого (обвиняемого) и подсудимого на профессиональную защиту. Монография. - Алматы, 2009.-248 с.
29.Направления уголовной политики в борьбе с преступностью межвузовский сборник научных трудов. Свердловск 1986 г. -133 с.
30.Алауханов Е. Ажиметова З. Кәмелетке толмағандардың зорлық істеу арқылы жасаған қылмыстылығы (кылмыстық құқықтық және криминологиялық аспектілер) Монография, -Алматы, ҚазАқпарат, 2008 – 221б.
31. Қазақстан Республикасы Президентінің 2009 жылғы 28 тамыздағы «Қазақстан Республикасының 2010-2020 жылдарға арналған Құқықтық саясатының тұжырымдамасы туралы № 858 жарлығы . Қазақстан Республикасы Президентінің ресми веб-сайты: www.akorda.kz.
32. Гасанов.Э.Г. Борьба с наркотической преступностую : Международный и сравнительно-правовой аспекты – М. ; Учебно- консультационный центр «ЮрИнфор», 2000г, - 209 с.
33.Дагель П.С. Проблемы советской уголовной политики. Издательство Дальневосточного Университета. 1982 г. – 124 стр.
34. Алауханов.Е. Қарамырза.Ж Жас адамдардың құқық бұзуға бейім мінез құлқы және оның алдын алу мәселелері. Монография –Алматы, ҚазАқпарат, 2008 - 254 б.
35. Абдиров Н.М. Бороться - значит предупреждать. Предупреждение
преступности. Криминологический журнал №1. 2001 г. 11-14 с,
36. Козаченко.И. Уголовная метроправовая гносеология: понятие и содержание. Предупреждение преступностью №1 (25) 2009 г. 22-25 с.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ…………………………………………………………………………3
1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫННЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ САЯСАТТЫҢ ТҮСІНІГІ ЖӘНЕ
СИПАТТАМАСЫ…………….……...........6
1.1 Қазақстан Республикасының қазіргі қылмыстық саясатының
түсінігі……………………………………………………………..…………..…6
1.2 Қазақстан Республикасының қылмыстық саясатының
негізгі ... ... ... ... АСЫРУ МЕХАНИЗМДЕРІ, ТҮРЛЕРІ,
ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ………………………….35
2.1 Қылмыстық құқық - қылмыстан сақтандыруды жүзеге асыру
механизмі ... ... ... ... ... маңызы……………..40
2.3 Құқық қорғау органдарының қызметі – қылмыстан сақтандыруды ... ... ... ... тәрбие – қылмыстық сақтандыруды жүзеге асырушы маңызды
механизм……………………………………………………...…………..52
ҚОРЫТЫНДЫ………………………………………………………………….63
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ………………………………66
КІРІСПЕ
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Қазақстан халқын қылмыстан ... ... ... - елімізді құқықтық ... ... ... басты міндеттердің бірі. Зерттеу жұмысында қылмыстан
сақтандыру саласындағы мемлекеттің қылмыстық саясатының ... ... ... ... ... жайы мен қылмыстан сақтандыру
шараларының түрлері мен ... ... ... заң ... ... ... енгізіліп, әлеуметтік басқарудың ерекше
түріне жататын қылмыстан ... ... ... ... ... ... Қазақстан мемлекетінің алдында тұрған
маңызды мәселенің бірі – мемлекеттің саяси бағытын қылмысқа ... ... ... жеткілікті нәтижеге қол жеткізу болып отырғандығы ... ... соң, ... ... талаптарына сай қылмыстық
саясаттың басқа түрдегі ұтымды бағыттарын анықтау ... ... ... ... ... ... жыл ... халыққа
жолдаулары, қолданыстағы заң актілері, азаматтардың құқықтық мемлекет
құруға талпыныстары - ... ... шын ... адам мен ... мен ... қорғалуы мен бүтіндігін қамтамасыз ... ... ... ... 1995 ... ... 30 жұлдызында бүкіл
халықтық Референдум арқылы қабылданған Ата ... 1- ... ... өзін ... ... құқықтық және
әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады, оның ең ... ...... ... өмірі, құқықтары мен бостандықтары» деп көрсетілген [1]. Осы
бап талаптарын ... ... ... ... ... - ... қатысты ұстанып отырған бағытын көрсетеді.
Жалпы саясат- ... ... ... ... ... сипаттағы
әрекеттердің жиынтығы десек, мемлекеттің қылмыстық саясатты ... ... ... мемлекеттің қылмыстық саясаттағы бағыты десек,
онда қылмыстық саясат - дегеніміз қылмысқа қарсы ... оны жою мен ... ... әрекеттердің жиынтығы деген ... ... ... де ... ... ... қатысты ғылыми зерттеулердің
өзектілігі - байыпты көзқарас пен терең зерттеуді қажет етеді.
Тақырыптың ... ... ... ... ... ... ғылыми зерттеудің деңгейі төмендегі жағдайлармен
дәйектеледі. Жалпы алғанда ... ... – алу мен ... ... өзекті мәселелеріне қатысты жалпықұқықтық және
жалпытеориялық методологиялық, танымдық негіздерін ... ... ... ... ... ... пен ... сақтандырудың методологиялық негіздері
К. Маркс, Ф. Энгельс, В.И. ... А. ... ... ... ол ұзақ жылдар бойы Кеңестік ғалымдар зерттеуінің ғылыми ... ... ... ... және ... ... ... дамытудағы Кеңес Одағы мен ... ... ... А. А. ... В. Н. ... Ю.М. ... Н.Ф.
Кузнецова, И. М. Гальперин, В.И. Курляндский, С.В. Бородин, А.И. Долгова,
В.Е. Эминов, С.М. ... ... ... ... еңбектерінің құнды
тұстары мұқият зерттелінді.
Сонымен қатар отандық ғалымдардан осы саладағы құнды ... Р.Е. ... А.Н. ... ... Ғ.Ы. ... Жекебаев, И.И. Рогов, Қ.Ә. Бегалиев, Е.О.Алауханов, Ә.Х.Миндағұлов,
Б.Ж.Жүнісов, Ә.А.Темірбеков, Д.С. Чукмаитов, С.С. ... З.О. ... ... О.Н. ... ... ... ... әлі де тереңірек зерттеуді қажет етеді.
Диплом жұмысының мақсаты мен міндеттері. Жұмыстың ... ... ... ... ... ... бағыты ретіндегі
қылмыстан сақтандырудың теориялық мәселелерін кешенді түрде зерттеу,
қылмыстан сақтандыру ... ... ... және ... ... ... сондай-ақ қолданыстағы заңнаманы жетілдіру үшін қолайлы
ұсыныстар ... ... жету үшін ... ... шешу ... Қазақстан Республикасының қылмыстық саясатындағы ... ... ... мен ... ... қылмыстан сақтандырудың мазмұны пен қылмыстылықтың себептері мен
жағдайларын ... ... ... ... және субъективті
факторларының мәнін ашу;
- ... ... жаңа ... ... ... мен
сақтандыру шараларының түрлері мен жүйелеріне талдау жасау, ... ... ... ... ... мен өкілеттіктерінің маңызын
тереңірек қарастыру;
Қорғауға ұсынылатын негізгі тұжырымдар:
1. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... әкімшілік,
жазалау, ғылыми – идеологиялық, нормативті болжаудың өзіндік
әдістерін қолдана отырып, адам мен азаматтың өнегелі өмір ... ... мен ... етуді жатады.
2. Қылмыстан саясаттағы қылмыстан сақтандыруды жүзеге ... ... ... ... ... ие ... қоғамдық бірлестіктер мен азаматтық қоғамның
өзге де ... ... ... ... ... ету жатады.
3. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... негізгі мазмұнын: қоғам мүшесінің әлеуметтік – саяси,
рухани ... ... ... ... ... ... дамудың
заңдылығын толықтай құқықтық қамтамасыз ету мен қорғаудың қазіргі жағдайы
анықтайды.
Зерттеудің әдістемелік ...... ... жалпы ғылыми,
сондай – ақ жеке қолданбалы ... ... ... ... құбылыстарды
ғылыми зерттеу жатады. Диссертант сонымен қатар ... ... ... ... тарихи, логикалық – салыстырмалы
құқықтық, жүйелік тәсілге, сараптамалық ... ... ... ... зор ... бөледі.
Зерттеудің ғылыми – теориялық базасын зерттеу пәніне тікелей қатысты
жоғарыда аталған ғалымдардың ... ... ... ...... Қазақстанның қылмыстық саясатындағы
қылмыстан сақтандыру шараларын жүзеге асыру саласында ... ... ... пәні – ... ... саласындағы қылмыстан сақтандырудың
түсінігі, ролі, сақтандыру шараларының ... ... ... ... рөлі және ... ... ... қатынастар.
Зерттеудің деректік базасын – отандық және шетелдік заңи ... ... ... құқық қорғау органдарының ... ... ... ... ... ... ... құқық қорғау органдарының жұмыс ... ... ... ... ... ... ... жылдардағы
еліміздің әр түрлі ... ... ... ... ... ... мен Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы мен
оның аумақтық органдарының ... және ... ... ... ... ... мен ... құрайды.
1. Қазақстан Республикасындағы қылмыстық саясаттың ... ... ... ... ... қылмыстық саясатының түсінігі.
Көріп отырғанымыздай біздің мемлекеттегі қылмыстық саясаттың бағыты
ізгілендіру тұрғысынан жүргізілуде. ... ... өз ... да ... ... өз ... ... адам құқықтары мен
бостандықтарын, олардың заңды мүдделерін ... да ... ... ... ... болып табылады. Біздің бұндай ... ... ... ... мемлекеттерімен салыстырғанда
бірқалыпты даму деңгейін қалыптастырғандығымызды мемлекеттің басқару
нысанына байланысты Президенттік екендігімен де ... да ... ... көптеген ғылыми жұмыстарға зерттеу жүргізудің нәтижесі
–зерттеліп отырған қылмыстық саясат проблемасы ... ... ... ой ... ... мен ... ... оқуға тұрарлық ғылыми
жұмыстың жазылуына өз септігін ... деп ... ... ... саяси тұрақтылық, ұлтаралық татулық, қоғамдық келісімнің жоғары
деңгейін жоғары да көрсеткен жағдайға байланыстырып көрсетсек артықшылығы
болмас. Мемлекет басшысы жоғары лауазымды адам ... ... ... шешу ... ... роль ... ... 40 –бабының
өзі мемлекеттегі қылмыстық саясаттың бастауы кім екендігін көрсетіп қана
қоймай, аталмыш ... ... ... мен ... қайнар
көздерін де белгілеп беріп отыр.
Қылмыстық ... ... ... ... ... ... беру,
сонымен қатар бұл құбылыстың мәнін ашып көрсетудің маңызы зор. ... ... ... екі жолы ... және материалдық. Бұл екі
түрі қылмыс ұғымының мәнін ашуға көмектеседі. Бұл жерде ... ... ... түсінігін алу өте тиімді жол болып табылады. ... ... ... ... ... жазаланатындығы
жатады.Кейбір авторлар қылмыстың белгілеріне моральға қарсылықты да
жатқызады.
Ұйымдасқан қылмыс мемлекеттің экономикалық ... ... ... қоймай, мерзімдік дағдарыстың негізгі себебі болуда. Сонымен қатар
нарық реформасының басталуы мен оған ... «бой ... ... созылуы, заңсыз баюды, рейдерлік әрекеттер мен басқа да жаңа заман
қылмыстарын ... ... ... өту ... ... таңдауына
қайшы келмейді. Нарық бүкіл қоғамның ізгілік жағдайымен біріккен ... ... ... ... мен ... ... әділетті
бөлінуінің, құқықтардың сақталуы мен демократияның нығаюын қамтамасыз ете
алады» деп көрсетті ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаев [2,31.б]. 1991 –95 ... ... ... одан ... ... ... ... қылмыстар елдің еңсесін түсіріп қана қоймай, бюджет ... ... ... ... ... соқты. Бұл мемлекет дамуына кедергі
келтірген жағдайдың бір жағы ... ... ... орталықтандырылған
жоспарлау жүйесінен құтылу мен экономикалық прогрестерді жаңа ... ... шешу ... ... ... белгілі. Мемлекеттің басқа
мемлекеттер арасында абырой ... ... ... ие ... үшін ... ... қоса сыртқы саясат проблемасын жүргізу,халықтың
әлеуметтік ... ... ... қалыптасқан қылмыстық ахуалды төмендету
мәселелері 1991-1997 жылдар аралығында шешілуі кезек күттірместен ... ... еді. ... қалыптасып отырған жағдай деңгейі – күшті
Президенттік ... ... ... ашық айту керек. Президенттің
қылмыстық саясат саласындағы реформаны қолға алмастан бұрын сот ... ... баса ... ... ... құқықтық мемлекеттердегі сот
жүйесінің орнын көре білгенімен түсіндіруге ... Осы ... ... 76 ... ... ... Сот билігі Қазақстан Республикасының атынан жүзеге асырылады ... ... ... ... мен ... ... бостандықтары мен
заңды мүдделерін қорғауды, Республиканың Конституциясының, заңдарының, ... ... ... ... халық аралық шарттарының орындалуын
қамтамасыз етуді мақсат етіп ... Сот ... ... Конституциясының, заңдарының, өзге ... ... ... ... ... ... барлық істер мен дауларға қолданылады.
3. Соттар шешімдері мен үкімдері өзге де қаулыларының ... ... ... күші болады.
Бұл жерде бұл бапты келтіре кетуіміздің өзіндік себебі бар. ... ... ... алған біздің қоғамымызда шағым мен талап –арыздарды
сотқа емес, ... жазу ... ... ... ... Осы ... ... білместіктен туындайтын кемшіліктерді жою үшін шұғыл
түрде ... сот ... ... көтеру керек болды. Бұл
бағыттағы істерге соңғы кездегі сот жүйесіндегі ірі реформаларды жатқызуға
болады. Ал, ... ... мәні ... тұрмыстық сипаттағы
дауларды шешуден емес, Республика көлеміндегі, халықаралық аренадағы саяси
мәні бар құбылыстарда маңызды ... ... ... ... ... ... өте кең ... Заң ғылымында құқықтық мемлекеттің
тоқталған түсінігі жоқ. Бұл бір жағынан дұрыс та, өйткені ғылымның шексіз
екендігі мәлім. Құқықтық ... ... мен ... ... ... уақыттың құбылысы болды, адамдар бұл құбылыспен мемлекеттік және
қоғамдық өмірдің демократияландыру ... ... ... жетістіктерін байланыстыруда. Бұл ойдан түйеріміз –құқықтық
мемлекетттің құрылуы мен жұмыс ... ... адам ... мен
бостандықтарын қорғауды басты мақсат ретінде қойған мемлекет үшін қалыпты
құбылыс. Мемлекетіміздегі қылмыстық ... ... ... ... ... де ... ... немесе әкімшілік жауапқа тартуға болмайды.”
ережесімен ... ... ... ... ... жаңа ... жүктейтін немесе олардың жағдайын
нашарлататын заңдардың кері күші болмайтын жағдайды ... ... ... да бір ... ... ... ... жеңілдік немесе
жауапкершіліктен құтылып кетудің жағдайы деп қарастырмай, қайта біздің
қылмыстық саясаттың ізгілендіру ... ... ... ... ... ... ҚР ... 1- бабында көрсетілген
Республика қызметінің түбегейлі қағидаларын ... ... ... ... да қағидалары ретінде қарастыруға болады. Себебі аталмыш
қағидалардың көздеген мақсаттары мен ... ... ... көлемдегі
айырмашылық жоқ. Ал қылмыстық ... ... ... кейінірек
қарастыратын боламыз.
Қазақстан Республикасының көп векторлы саясат түрін таңдап алғандығының
дұрыстығы практикалық және ... ... да ... ... ... ... аумағында ұлтаралық ... ... ... қатынастарда көп мемлекеттермен достық қарым
–қатынастарымыздың дамуы, ТМД ... ... даму ... ... ... ... болып отыр. 130 –дан астам ұлттың
өкілдері тұратын мемлекетіміздің саясатты жүргізудің басқа түрін ... ... ... өзін -өзі ақтап алмайтындығы белгілі еді. Республика
заңнамаларына зерттеу жасаған адам біздің көпшілік заңнамаларымыздың Ресей
мемлекетінің заңнамаларына қарайланып ... ... Ал ... заң қабылдауда біздің басқа көрші мемлекеттердің алдын ... ... ... ... ... ... ... күрес туралы» заң кешігіп қабылданса да мемлекеттегі бой бермей
кеткен ... ... ... ... ... жеткізгені ақиқат.
Аталған заңның қолданылу аясына қатысты бірыңғай деңгейде болуы немесе осы
заң қармағына шабақтардың ғана түсіп қалмай, ірі ... ... де ... бұл ... ... ... ... қана қоймай, көздеген мақсатқа
жетуге мүмкіндік беретіндігін ескеру керек.
Маңызды мәселелердің ... жаңа ... ... ... ... ... ... керек. Аталған
тұжырымдамадағы көрсетілген мемлекеттік ... ... ... тар салалық, ведомстволық көзқарас жойылмағандығы соның
нәтижесінде сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтары, адам ... ... ... заңды мүдделеріне қысым ... ... ... ... ... нені ... ... қатар бұл
жайттардың заңдарды заңға тәуелді актілерге ... ... ... ... орай бағдарламада заң актілерін әзірлеу
процесінде сілтемелік нормалар санын қатаң түрде ... және де ... ... ... ... көрсетілген. Құқықтық мемлекет құру мен
жоғарыда аталған міндеттерді ... ... ... ... ... ... ... басшылыққа алатын қағидаларының аталмыш бағдарламадан
көрініс табуы көрсетілген міндет ... ... ... ... ... құқықтық көмек болатындығын айта кету керек. Бұл
көрсетілген қағидалар тек қана ... ... ... ... ... саясатты жүзеге асыруға атсалысатын адамдардың ... ... да ... кету ... ... заңдылық,
Конституция мен заңдар, заңға тәуелді актілер нормаларының ... ... мен ... ... ... гуманизм, адамның тұлға ретіндегі
жоғарғы ... ... ... біздің қылмыстық саясаттың
жүргізілуіндегі дұр-ыстық пен күрделілікті ... ... ... ... ... ... ... жүргізетін
боламыз. Белгілісі құқықтың қалыптасуының үш жолы бар:
1) Нормативтік актілер;
2)үлгі-прецеденттер;
3)құқықтық әдеттер. Кезіндегі ... ... ... осы үш
жолмен қалыптасқан.Қазақ мемлекетіндегі қылмыстық саясаттың түп-төркіні
“Қасым ханның қасқа жолы”, (15 ғ.) “Есім ... ескі ... ... “Жеті жарғы-сы”(18ғ.) секілді заңдар жинағынан бастау алады. Ежелгі
қазақ ... ында ... үлгі ... қазақтың ұлттық құқығын
қалыптастыруға зор ... ... ... ... ... қиыннан
қиыстырып шешім шығарып, ол шешімдер ұқсас істерді ... күші ... ... ... қолданылған. Сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... Біздің мемлекетіміздегі ұлттық құқық тек қана нормативті актілер
арқылы қалыптасуда. Ұлттық құқықтық жүйемізге ... ... ... қалыптастыруды өз міндетімізге алып,бабаларымыздың шығарған
заңнамалар жинағының керекті тұстарын өз қажетімізге жарату керектігін ... ... ... субъектілер ретінде халық пен мемлекет табылады. Онда
қылмыстық саясат халық пен ... ... ... ... ... ... ... ие болатындығын жоғарыда көрсеткенбіз. Сонымен ... ... ... және де ... ... ... ... роль атқарып қана қоймай, ізгілендіру деңгейіне өлшем
болады деген көзқарасты ұсынамыз. Мыс: ... ... ... ... ... жасаған адамдарға шығарылады. Байқағанымыздай қылмысты
санаттауға негіз болып белгіленген жаза мөлшері табылады. ... ... ... ... ... ... ма ... сұраққа жауап
іздейік. Әрине қылмыстық саясат – бұл ... ... ... ... ... ... болып, қылмыс құқық пен қылмыстық іс
жүргізу құқығының ережелері табылады. ... ... ... ҚР
Қылмыстық кодекстің 2-бабында қылмыстық заңның міндеттері: адам ... ... ... мен ... ... ... ... қоршаған ортаны, ҚР конституциялық құрылысы мен аумақтық
тұтастығын, қоғам мен мемлекеттің заңмен қорғалатын мүдделерін,бейбітшілік
пен адамзат қауіпсіздігін қылмыстық қол ... ... ... ... ... қарағанда қылмыстың алдын–алу идеясының басымдығын әйгілеу,
саясаттың қылмыспен күрестегі нақты құралы ... ... ... беру ... созылған, қарама–қайшылықты үдеріс болып
шығатын,соңында қылмыспен ... ... ... ... ... ... бағытталған сәтсіз қадамдар ... ... ... мен өмірге бейімділік тұрғысына қатысты сенімсіздік
туғызды» – деп ... ... ... [3, ... қылмыстық іс жүргізу заңының міндеттерінің қылмыстық заңның
міндеттерінен айырмашылығы шамалы. Сол ... де ... ... құқық пен қылмыстық іс жүргізу құқығының ортақ проблемасы ... ... ... ... ... бірге қоғамдық қатынастарға
себеп болған құбылыстар сол қатынастардың нысанасы болып табылады және сол
қатынастардың субъектілерінің танымдық және ... ... ... ... ... - бұл ... саясат болып табылады.
Қылмыстық саясат адамның қылмыстық әрекеттерден зардап шекпеуін, зардап
келген жағдайда залалдың орнының толтырылуын, сонымен ... ... ... ... етеді. Ал, бұл өз кезегінде адам құқықтары мен
бостандықтарының сақталуына ... ... ... ... бес мемлекетпен шектесіп жатыр: Ресей, Қытай,Өзбекстан,
Қырғызстан, ... ... ... қылмыстық саясаты біздің
қылмыстық саясатымызда ... роль ... ... ... ... қи-ыншылықтар болмас үшін аталған мемлекеттердің қылмыстық
саясатының жүру процестеріне ... ... ... ... ... ... Әрине
бұл жерде мемлекеттер арасындағы геосаяси жағдайды, ұлттық ерекшелікті
ескеру ... Мыс: ... ... ... ұрлығына қатысты
тағайындап отырған жазасы аталған ұрлықтың санын кемітуі мүмкін. Ал адам
құқықтарына қалай әсер ... ... ... ... қандай бағаға ие
деген сұраққа ... ... біз ... бере алмаймыз. Ал,
бізде мемлекеттің құқықтық ... ... ... ... орын ... жөн. ... саясатты жүргізу барысында немесе
жүргізілетін бағыттарды ... ... ... құқық пен қылмыстық
процестің жалпыға белгілі заңдылық қағидасының сақталуының маңызы ... ... ... толыққанды бермес бұрын, саяси процестердің
қағидасына ... ... ... Алып ... ... ... ... қағидасын буржуазиялық құқықтағы заңдылық ... ... ... ... ... бұл ... ... тарих еншісіндегі
мәселе. Қылмыстық процестегі заңдылық қағидасы бұл басқалар ... ... ... ол мәні ... ... ... ... қағидалардың
негізі және әрбір қағидалардың құрамында кездеседі. Қоғамдық сананың әр
деңгейінің көрінісі ретіндегі ... мен ... ... мүдденің
көрінісінің субъективті себебі бола отырып, экономикалық, саяси, ... ... жол ... ... ... бұл ... қоғам
дамуының тарихи- кезеңінің нақты сәтіне тән. Бұл ...... ... ... ... жалғайтын қоғамдық сананың идеалогиялық
бағанын жасау және оның заңды жалғасы ... ... ... ... ... Қоғамдық өмірдегі субъективті және объективті
факторлардың қолданылуы мен оның ... ... ие ... – құқықтық экономика
мен саясатқа ... ... ... ... ... ... соттық прецеденттердің ролі, ... ... ... тән Рим ... нормалары Еуропа құрлығының құқықтық
жүйесінің әлі күнге құрамдас элементі ... ... ... ... ұлттық құқықтық сананың дағдылар мен салт-дәстүрлері - ... ... ... ... ... отырғаны жасырын емес. Қазақ билер
сотының тамаша шешімдері мен дала ... ... ... ... ... ... мазмұндас екендігін дәлелдеуде академик С.Зимановтың
еңбектерінің құндылығы мәңгілік.
Қазақ билері де қылмыстық саясаттың ... ... ... ... ... жер дауы – ... ... тиянақты да тұрақты өз шешімін
тауып отырған. Қазақ халқының би-шешендері ерекше тұлғалар санатына ... ...... елді аузына қаратып, жедел шешімдер қабылдау
қасиеті басқа халықтарда өте сирек кездескен. Біздің ... ... ... ғасырлардағы Мәнді би, Елсау би, Оңқай би, ... би ... ... дара да дана билерінің ... ... ... келіп жетті.
Олардың құнды пікірлері халық басқару, сот билігі, сыбайлас жемқорлықпен,
меншікке деген ... ... ... қауіптілігін
меңзеген ғұлама сөздері – ұрпаққа мұра, адастырмас бағыт.
Құқықтық ... құру ... ... ... ... ... ... көп қырға ие болды. Мемлекеттің даму кезеңімен құқықтың пайда
болуы да қарайлас, оның себебіне ... пен ... ... ... қоғамдық-экономикалық формациялар мен өндірістік ... ... ... сай ... ... ... ... қылмыстық саясаты – жетекші Еуропа мемлекеттерінің революцияға
дейінгі және Кеңестік ... ... ... ... мен ... маңызды тұстарын ескерген, өзара қайшылықты, бәсекелес екі
жүйенің (социализм мен капитализм) өзіне тән әдістері мен ... ... ... ... ... кезеңіндегі күрделі, мемлекеттік
мүдделі әрекеттердің кешенді жиынтығы. Қазақстанның қылмыстық саясатының
объективті ... біз ... ... ... ... ... қылмыстық саясаттың дамуы - әлеуметтік ... ... және ... өндірістік және саяси қатынастардың дамуына тікелей
байланысты;
- әлеуметтік жүйедегі Қазақыстанның қылмыстық ...... ... ... ... ... болып табылғанмен, қоғам дамуының
жаңа заңдылықтарымен құнарландырылған – қылмыстық саясаттың жаңа түрі;
- Қазақстанның қылмыстық саясатының дамуының ... ...... негізгі құқықтары мен бостандықтарын, мүдделерін ... ... ... ... табады. Бұл жерде ... ... ... ... даму ... ... тежеп
отырғандығы жасырын емес;
- Қазақстанның қылмыстық саясатының ұлттық және өркениетті негіздерін
– Қазақ билерінің кесімді шешімдері мен дала заңының ... ... ... т.б.) және де ... ... ... тұстары құрайды;
- Қазақстанның қылмыстық саясаты - әлеуметтік даму ... ... ... ... ие емес, бірақ та оның дамуының тарихи кезеңдері -
дөрекі материалдық нысаннан рухани ... ... бара ... ... ... осы тұсынан қылмыстық саясаттың мазмұнын белгілейтін
объективті және субъективті факторлардың негізгілеріне тоқталайық.
Қылмыстық саясаттағы объективті және субъективті факторлар – бұл ... оның ... ... ... ... ... ... мен
көзқарастары. Қылмыстық саясаттың негізі, оның ... ... ... ... ... – адам ... бастау
алады. Адамның жеке тұлғасы мен оның адами қасиеттері адамның біртұтас
келбетін қалыптастырады, сөйтіп, адам ... ... ... ... ... ... ... адам өмірінде олардың діни
сенімі зор роль ... ... кей ... ... ... ... ... мемлекеттің зайырлы, құқықтық сипатына нұқсан келтіруде. Бұл жағдай
Қазақстан Халықтары Ассамблеясының биылғы XV ... ... ... Назарбаев дін істері жөніндегі агенттік құрудың ... ... атап ... ... ойымызша, құрылатын дін істері жөніндегі
агенттік адамдардың діни бағыт бойынша ... ... алып ... ... Мұсылмандары Діни басқармасының да жұмысын бір жолға
қоюға атсалысатын болар еді. Бұл ... ... ... ... ТМД елдеріндегі шиеленісті жағдайлар мен балқан, ирак төңірегінде
қалыптасқан келеңсіз құбылыстардың ... де ... ... ... ... ... қордаланған кемшіліктерден пайда болған бұл ... ... ... мен ... қорғауды қиындатып қана қоймай, ең төменгі сатыға
ысырып тастады.
Сонымен қатар, биылғы жылы ... ... ... ... және ... ... III ... жиырмадан астам ел мен бірқатар діни
ұйымдардың басын ... бұл ... БҰҰ, ... ЮНЕСКО сынды беделді
ұйымдардың өкілдері де болды. Съезд барысында Ислам діні тарапынан ... ... Сауд ... ... мен Христиан ... ... ... орыс ... англикандық,
константинопольдік православтар, армяндық апостольдік ... ... ... ... делегациялары қатысып, әлемдік дін
тақырыбына қатысты біраз мәселелерді талқылады. Мемлекеттік ... ... ... ... да, ... қылмыстан сақтандыруда діни уағыздар
мен дінбасылардың әсері қоғамымызда ерекше орын алып отырғандығын атап ... ... ... факторы – бұл біздің ойымызша, адам
санасының жартылай тәуелді ... мен ... ... ... ... фактор - әлеуметтік саяси, идеологиялық қатынастардың
көрінісі бола отырып, қоғамның басым бөлігінің өз ... үшін ... ... құралады. Объективті факторлардың қалыптасу
қайнар көздеріне: сыртқы көріністерінің адам санасына ... ... ... адам мен ... ... органдарының
«құқықтық» бірлікте болуы, қоғам мүшелерінің әрекетінен – адамгершілік,
әдет, ізгілік, эстетикалық ... ... ... ... ... ... ... санадан, оның саналық деңгейінен мән ... ие ... сана – ... ... ... ... ... байланыстарының
өнімі.
Әлеуметтік үрдістер кезінде субъективті факторлардың - қалыптасу өзегі-
қоғамдық жағдай, өмірдің орындалуы күрделі ... ... ... ... ... даму ... ... және субъективті
факторлардың күрделі қатынасы – қылмыстық саясаттың нысаны мен ...... ... ... ғана емес, әлеуметтік қайшылықтың зиянды
жемісі. Зиянды құбылыспен күресу, оның зардабын жою ...... ...... ... ... ... Адам өмірі,
сауаттылығы оның көзқарас көкжиегінің кеңдігі, танымның теңдігі, ... ... ... ... ... ... ...
объективті және субъективті факторлардың күрделігіне жол ... ... – бұл ... ... – саяси, рухани қызметінің
жиынтығынан, бағыты мен міндетінен қалыптасады. Субъективті ... ... ... индикаторы ретінде құқықтық мемлекет құрудағы тұлғаның
белсенділігі мен оның ... ... ... ... және
тәртіптің мықтылығына деген адамдық үлестің өлшемін жасайды. Толықтыра
айтсақ, қоғамдық қажеттіліктер ... ... ... ... – адам әрекеті мен қызметінің әлеуметтік, идеологиялық, саяси
мәнмен ... және ... ... ... ... ... ... факторлардың жоғарыдағы тұжырымдарын қуаттай отырып, объективті
фактор – оның ішінде қылмыстық саясатқа тікелей қатысты ... ...... ... ... сипатты иеленуі, сондай-ақ
әлеуметтік күштердің, мүдделердің үздіксіз қақтығысуының қоғамдық ... ... ... ... ... саламыз.
Заң ғылымы әдебиеттерінде қылмыстық саясаттың ... ... және ... ... ... да ... ... біріккен
жүйелесуі қарастырылмаған. Бұл құбылыстар қылмыстық саясаттың әлеуметтік
мәнін ашу кезінде жағдай деп талқыланады. ... ... мен ... ... ... қалыбын ғана қалыптастырып қоймай, оның ... ... ... де жатады. Қылмыстық саясат қылмыспен күрестегі
мемлекеттік ... мен ... ... әсер етудегі мемлекеттік
басымдық берудің нысаны. Қылмыспен күрестің үздіксіздігі, жүйелілігі, ... ... ...... ... құқықтық норма,
құқықтық сана, құқықтық идеология, қылмыстық саясат субъектісінің ... ғана – ... ... одан ... ... ... Енді ... саясаттың мазмұнын бейнелейтін объективті
факторларға тоқталайық. Олар:
- өндірістің тарихи түрі мен өндірістік қатынастар - ... ... ... туындататын негізгі жағдай ғана емес, қылмыстылық
пен қылмыстық саясатты туындататын жағдайлардың да түп –тамыры. Бұл ... ... ... ... ... осы ... ... қоғамдық өмірге
енген әлеуметтік әділетсіздіктің әсері - қылмыстылықтың ... ... ... жөн. Бұл ... ... ... заманауи түрі,
капиталистік қатынастардың түрімен қоса алғанда, олардың негізінде жатқан
қайшылық өте өткір сипатқа ие.
Жаңа заманғы Қазақстан инновациялық ... ... ғана ... ... дәуіріне қадам басты. Бұл сәйкесінше, қатынастарды
құқықпен қамтамасыз ету ... де ... ... сөз. ... ... мемлекет үлкен көлемдегі құқықтық және экономикалық құралдарға
ие және осы ... ... ... ... әсер етеді, оларды іске
қосады, ол оны ... ... ... ... ... қауымдастықтық қатынасының бір түрі ретіндегі саяси –
қатынастар – мемлекеттік ... ... ... Әлеуметтік
қатынастардың өзегі ретінде саяси қатынастар – ... ... ... ... мен қызмет нысанын анықтау кезіндегі тарихи түрі –
қылмыстылықтың ... ... ... ... объективті фактор
болады. Жалпы алғанда, мемлекеттік билікті әлеуметтік ... ... ... ... ... ... мен ... басқарудың әдіс –
тәсілдерін белгілеп қана ... өз ... ... ... ... ... қатынас сипаты оның әсер ету өрісінен бастау алады. Назар
салыңыз:
- әлеуметтік қайшылықтар мен ... ... ... ... ... ... нормалар реттеу – мемлекеттік реттеудің басты ... қана ...... жағдайлардың да негізгілеріне жатады.
- географиялық, демографиялық, мұралық, табиғи жағдайдың өзге ... ... – бір ... ... ... ... болуы;
(өзіндік ерекшелігіне байланысты Атырау облысындағы заңсыз балық ... ... ... ... жолмен жөнелту т.б.)
- қылмыстық - құқықтық және криминологиялық қатынастардың пайда ... ... ... ... пен ... ... әлсіздігі немесе
жеткілікті қалыптаспауы да танылады.
Құқықтық тәртіп пен әділеттілікке мұқтаждық – қоғамдық қатынастарды
құқықтық реттеудің ... ... ... қалыптасады.
Құқықтық мәдениет – Қазақстанның нигилистік ... ... ... ... мен ... ... бағалау, оқу
барысында тапқан ортақ қазынасы. Құқықтық мәдениет – ... ... ... ... мен оның ... – өзге ... мүшелеріне түрткі
салуынан басталады. Құқықтық мәдениеттің қалыптасуына немесе ... ... ой – ... ... ...... жасалуының
ізгілікке қарсы бейқұқықтық негізі. Жұмыссыздықты жою ... ... ... ...... ... немесе деңгейінің
төмендеуіне тікелей әсері бар құбылыс.
Жұмыссыздықтың ... ... оның ... ... ... ғана емес, бұл фактордың адамды қалыпты ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін шектеу арқылы
бүкіл адамдық болмысты игі құбылыстарға ... ... ... да ... шетелдік жұмысшыларды отандық кадрлармен
біртіндеп алмастыру арқылы мемлекеттегі тыныштық пен ... ... ... ... Қазақстандықтарды еңбекқорлық пен табандылыққа
тәрбиелеуге болады.
Біз, назар ... ... ... бірі - қылмыс пен ... ... ... ... ... не ... ... субъективтік факторларды құқықтық қатынастар мен қылмыстық саясат
субъектілерінің мүдде, мұқтаждықтары жасайды. Құқықтық қатынастар ... ... ... ... ... және ... деңгейі – тұлғаның құқықтық санасына тәуелді.
Құқықтық сана – Қазақстан Республикасы азаматтарының жалпы құқықтық
мәртебесіне қатысты ... ... ... ... көзқарастарының, пікірлерінің, ішкі бағаларының жүйесін құрайтын
санасының бір түрі. Құқықтық сананың жоғары болуы қоғамдағы ... жете ... ғана ... ... ... бағытындағы
үдерістерді жеделдетуді, жалпы бүкіл қоғамды демократияландыруды әлеуметтік
әділеттік қағидасы ... ... ... ... ... қоғамды қайта құру ... ... ... ... ... ... мен қауіпсіздігі мәселелерімен шындап
айналысудың мүмкіндігі туғандығын ... ... ... басым
көпшілігі тарапынан жеткілікті дәрежеде емес.
Бұл пікірлермен келісіп отырып, біз тағы бір ... - ... ... да бар ... ... келтіреміз. Қылмыстық-құқықтық
сана – қылмыстық – құқықтық қатынас және қылмыстық саясат субъектілерінің
қылмысқа және онымен күреске қатысты ... ой – ... ... оң
ықпалды мұқтаждықтары мен жасалған қылмысқа құқықтық таным арқылы берілген
кәсіби және қоғамдық баға ... ... ... Бұл ... ... ... ... саясаттың төмендегідей маңызды
тұстарына мынадай талдау жасауымызға себеп болып отыр:
- құқықтық ... ... ... және ... тұлғалық қасиеттері, олардың білім – ... ... ... ... ... ... пен ... жауаптылығын сезіне білуі – мемлекеттік талап қана емес,
құқықтық ... ... ... ... субъективтік факторы - бұл қылмыстан
сақтандыру қызметіндегі: адам, азамат, тұлға. Тұлға – ... ... ... салауатты көзқарасын білдіретін, үздіксіз ізденумен
қайратты құлшыныстың нәтижесінде қоғамдық ортадан ... ... ... қоғамдық сананың құрамдас элементтері ретінде құқықтық сананың, құқықтық
– идеологияның, құқықтық психологияның қалыптасу ерекшелігі мен дағдылану
тәртібі, сондай – ақ ... ... ... ... ... ...... саясаттың субъективті факторларының негізгі
белгілерін сипаттайды;
Саяси құқықтық көзқарастар, идеялар мен ... ... ... ... ... ... отырып, қабылданған саяси шешімдер – қылмыстық
саясаттың өркениеттілігі мен ... ... ... ... ... факторлары объективті факторлармен үздіксіз
әсерлеседі және объективті факторлардан пайда ... ... ... ... ... сипатқа ие емес және субъективті факторға
әлеуметтік күш тұрғысынан қатысты болады. Сол ... ... ... ... ... көрсететін және қылмыстың саясаттың мазмұнын
анықтайтын пікірлері мен қылмыскердің жеке ... ... ... ... ... ... ... саясаттың мазмұнын бейнелейтін негізгі
субъективтік және ... ... ... ... адам ... оның әділеттілікке деген ішкі тілегі,
идеологиялық, саяси әралуандылықтар жатады және ... ... ... ... ... құқықтық талапқа сайлылығын,
қылмыстық саясаттың негізгі мәнін адам және оның әрекетінің сыртқы ... ... ... сауаты айқындайды.
Сонымен қатар заңдылық қағидасының орындалуы басқа қағидалардың да
дұрыс орындалуына кепіл ... ... ... ... Және де ... мәні мен ... ... міндеттері ҚР ҚІЖК-нің 10
бабында көрсетілген. ... ... ... ... ... де кездесетін жағдайлары бар. Біздің ойымызша құқық
салалары арасында ... ... ... ... деген мақсатта емес, қай
құқық саласы ізгілік қағидаларына көбірек негізделген деген сипатта ... ... заң ... «басқа құқық салалары арасында қылмыстық
іс жүргізу құқығы іргелі салаға жатады» [4, 33 б.] ... ... Біз бұл ... ... құқық пен қылмыстық процесс арасында
қайсы маңызды деген мәселені қозғауды алға тартпаймыз, ... осы ... ... ... ... ... ... жолын кесіп, деңгейін
төмендетуге қызмет етеді ойды ұсынамыз. Ал ... ... ... және
демократиялық деңгейде жүзеге асырылуына өлшем ретінде ... ... ... кезінде заңдылық қағидасының маңызы зор.
Әрине біз бұл жерде қылмыстық құқық пен ... ... ... ... ... ... ... аталған қағидалардың
маңызын екінші орынға ысыру деген пікір қалыптастырмау керек. Қағидалардың
дұрыс жүзеге асырылуы қылмыс-тық саясат үшін ... ... ... ... ... ... береді деген ойдамыз.
«Қылмыстық саясат – ... ... ... саясатымен қатар тұратын, мемлекеттің жалпы саясатының бір бөлігі,
сонымен қатар қоғам мен мемлекеттік органдардың ... және ... ... да ... ... жүргізілетін жұмысының бағытына жетекші
бағыт беретін, заңдардың дәл орындалуына негізделген,өз маңызында әртүрлі
қылмыспен ... ... ... ... ... қызметінің бағытын белгілейтін әрекеттердің жиынтығы» ... б.] ... ... ... қылмыстық саясаттың толық түрдегі
түсінігін беруге тырысқан. Бірақ, ... ... ... ... ... қоюға болмайтындығын, мемлекеттің қылмыстық саясатының
әрқашанда басым ... ие ... ... ... ... ... ... саясаттың түрлерінің дұрыс жүргізілуіне кепіл болады деген ойымызды
ұсынамыз.
Мемлекеттің қылмыстық саясаты тек қылмыспен ... ... ... ... болашақта болуы мүмкін қылмысты әрекеттерге тосқауыл
қою үшін тиімді бағыттар белгілеуі керек.
Саяси процестерге бір партия басшылық ... ... ... ... ... ... ... алғанда көрсетілген авторлардың
пікірін есепке ала отырып, қылмыстық саясатқа мынадай анықтама берейік.
Қазіргі Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз ету
мақсатында мемлекеттегі қылмыстық қатынастардың ... ... ... жаңа ... алдын алуға бағытталған саяси мәні бар әрекеттер
жүйесі ... ... ... ... қылмыстық саясат мәселесіне
жеткілікті зерттеу ... ... ... ... ... тура ... Н.И. ... қылмыстық саясаттың
түсінігін былай береді: «қылмыстық саясат – бұл әлеуметтік топтар, ұлттар,
таптар арасындағы және де қоғам мен жеке ... ... ... ... өз ... ... ... қылмыспен күресетін органдар
қызметіне қатысуымен ... ... ... бұл ... мазмұнына
мемлекет пен органдардың қызметі мен міндеттері, және де қоғамдық
ұйымдардың ... ... ... пен жеке ... ... ... ұмтылысы жатады» [6, 10 б.] деп көрсеткен. Қылмыстық
саясаттың ... ... ... ... ... ... бірақ
анықтамада жаза мәселесі, жазамен қорқыту, жаза орнына ... ... және ... әсер ету ... ... саясатты
жүзеге асырудың бірден-бір құралы екендігі көрсетілмегендігі қылмыстық
саясат мәні жөнінде сенімсіз қорытындыға ... ... ... ... ... жаза мәселесі көрсетілуі тиіс деген
пікірмен келісуге ... ... ... ... ... мәселесі
қылмыстық құқықтың проблемасы екені рас. Ал қылмыстық ... тек ... ... ... ... және қылмыстық саясат өз
маңызында жаза ... ... ... ... ... ... ... мен қылмыстық іс жүргізу заңнамаларын жетілдіру жасау
сияқты әрекеттерді қамтиды. Ал осы жағдайларды ... ... ... ... ... түсінікті жасау мүмкін емес. Ал, ... ... ... ... жаза ... ... айқындау
қылмыстық саясаттың мәнін ашып көрсетеді.
Қылмыстық саясаттың мәні тек жаза тағайындаумен шектелуге тиіс ... ... ... ... қылмыстық ахуалдың жай –күйін зерттеуге
бағытталған саяси сипаттағы әрекеттер жатады.
Қылмыстық саясат өз ... ... ... ... кең ... қылмыстық саясат қылмыспен күрестің қылмыстық құқықтық әдістері мен
құралдарын ғана белгілеп ... ... ... ... ... жою
жөніндегі шараларға қатысты мәселелерді,және де өз ... ... ... ... ... ... ... жасап көрейік: - біздің ойымызша қылмыстық
саясат қылмыстық құқықтан кең ... ... ... ... ... ... қылмыстық заңдар шеңберінде ... ... ... ... ... ... жүргізудің бірден–бір құралы болып
табылады. Аталмыш пікірмен пәніне байланысты дәл айтылуы себепті келісуге
болады, бірақ та пән ... ... ... өзін емес, қылмыспен
күресуге бағытталған, қылмысты жою, жолын кесу немесе болдырмау сипатындағы
әрекеттерді қарастырған жөн болар еді.
Қылмыстық ... ... ... мен ... жаза ... ... бойынша жүзеге асыратын қызметінің негізгі бағыттарын ... ... ... ... ... ... тез және толық түрде
ашу,айыптыларды залалсыздандыра отырып, заңды дұрыс қолдануды қамтамасыз
ету; жасалған қылмыстарды ... ... және ... әділ ... ... ... тағайындалған жазалардың орындалуы және жаза арқылы әсер
етудің қалыпты қорытындыларын бекіту.
Қылмыстық саясаттың мәнін бұлай ... ... ... ... процесуалдық саясат,соттық саясат, еңбекпен ... ... ... ... қайшылық тудырмайды. Біздің ойымызша бұлар
қылмыстық саясаттың құрамдас бөліктері болып табылады,сонымен ... ... пәні ... ... ... ажырамас бөлігі болып
табылады.
Қылмыстық саясаттың құрамдас бөліктері ... ... ... ... ... саясаттың бөлігі болып
табылатын соттық саясатты қылмыстық- процессуалдық саясатқа ... бар. ... ... ... ретінде мемлекеттің құқық
шығармашылық қызметінің негізгі бағыттары мен уәкілетті ... ... мен ... жол ... жағдайларды жоя отырып,
социалистік заңдылықты қатаң сақтай отырып, жасайтын ... ... ... ... Бірақ, біздің мемлекетіміздің дербестік құрылымын
ескере отырып, бұл ... ... ... ... толық
сипаттамасын бере алмайтындығын айта кету керек.
Қылмыстық саясаттың тар ... ... ... және ... ... да қылмысқа әсер етудің бірыңғай пәніне ие, бірақ та олардың
әрқайсысы өзіне тән ... ... ... заңда
бекітілген біртұтас саясаттың жалпы қағидалары негізінде ... ... ... ... немесе бұл қылмыстық саясаттың кең мағынадағы
түсінігін қалыптастырады. Қылмыстық саясаттың тар және кең ... беру ... ... мәні мен ... тар және ... қабылдауға әкеліп соғады және де азаматтарға мемлекеттегі
қылмыстық саясаттың ... ... ... ... ... бермейді.
Қылмыстық саясаттың астарында мемлекеттің сонымен қатар адам мен азаматтың
мүдделері жатады, бұл ... ... ... қылмыстық саясаттың дұрыс
ұйымдастырылуына тікелей байланысты. Ал,қылмыстық саясат ... ... ме ... мәселе туындауы сөзсіз. Нақтырақ айтсақ Қазақстан
Республикасының қылмыстық саясаты белгілі бір категориядағы қылмыс ... ... ... ... ... Бұл ... ... жасаған адамдардың заңда көрсетілген тобына
рақымшылық жасаумен, қылмыстық заңдарға ізгілік ... ... ... ... ... ... ... меншіктің түрлеріне
қатысты заңдық ... жаза ... ... ... ... ... белгілі. Біздің заңнамаларымыздың
меншікке деген көзқарасты тең дәрежеде қалыптастыруы шағын кәсіпкерліктің
қалыптасуына, сонымен ... ... жаңа ... ... ... айта кету керек. «Қылмыстық –құқықтық саясат бұл – заң
шығарушының ... ... мен оның ... институттарын
заңдылық,әділдік пен ізгілік қағидаларына ... ... ... ... қол ... ... жоғары деңгейде жүзеге
асыра алатындай етіп, мақсатты түрде құруға ... ... [7, 97 ... ... өнер мен ... қызметтің арасындағы айырмашылықты ескеру
керек еді. Қылмыстық саясат күштеу сипатындағы саясат, ал өнер ... ғана өз ... ... ... ... ... ... Усс А.В, Голик Ю.В, сынды ғалымдар қылмыстық саясатты қылмыстық,
қылмыстық-процессуалдық, еңбекпен түзеу ... ... сол ... сақтандырудың жолдарын жасап,басқа да шараларды жузеге асырудың
негізгі бағыттары мен мақсаттарын, әсер ету құралдарын ... ... ... ... саясат мемлекетте жүзеге асырылмаса, онда қылмыстық құқық,
қылмыстық іс жүргізу құқығы жайлы сөз ... ... ... ... іске ... ол ... ойда қалыптастырудың жемісі болып табылады. Сондықтан да
жоғары да аталған авторлардың көзқарастарымен толығымен ... ... ... ... ... өз мүддесін көздей отырып, саяси-
әлеуметтік жағдайын ... ала ... ... ... және
қылмыстық саясатты құру арқылы ... ... ... ... ... ... әсер ... Бұл жерде қылмыстық
заңнамалар қылмыстық саясатты жүзеге асырудың тікелей құралы ... ... ... ... ... ... ... үлкен деген
көзқарасқа өз қарсылығымызды білдіргенбіз. Осы жерде жоғарыдағы авторлардың
қылмыстық ... ... желі ... ... ... ... өз
пікірімізді терістемейді, өйткені қылмыстық ... ... ... ... айта отырып, мәселені қылмыстық саясат па
жоқ қылмыстық құқық па, ... ... ... ... гөрі аталмыш
ұғымдардың атқаратын функцияларының айырмашылығына байланысты туындағ-ан
жағдайларға орайластырып қою ... ...... жаза ... процесіне қатысып,
мемлекеттік органдар мен қоғамдық ұйымдардың жазаны ... ... ... беріп, аталған қызметтің нысаны мен мәнін және ... Бұл ... ... жаза ... ... ... ... қатар жоғарыдағы анықтаманың кемшілігі қылмыстық атқару
мекемелерінің ролі мен ... ... ... ... ... саясаттың бір бөлігі ретінде
қарастыру ... ... ... ... ... ... қылмыстық
саясаттың құрамдас түрлері болып табылады. Осы көзқарастарды ескере келе,
қылмыстық саясаттың мынадай анықтамасын ... ... ... ... ... әрекетті қылмыс ретінде саралаудан бастап, қылмыстық
іс жүргізу заңнамаларын қолдануды қоса алғанда,жаза тағайындап, оны ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық
заңнамаларды жасау мен оны талқылаудан тұратын, ... ... ... ... кешенді- процедуралық процесс. Қылмыстық
саясаттың дамуы - қоғамдағы демократиялық ахуалдың жай-күйімен ... ... ... –соттық саясаттың құрамдас бөлігі болып
табылады, кез –келген қылмыстық істің басталуы мен аяқталуы кезіндегі жаза
тағайындау, не ... ... ... алу, ... мен ... ... функцияны атқарған адамдар үшін моральдық ... ... әсер ... және ... ... ... Сондықтан
да қылмыстық саясаттың бір бөлігі ретінде ескерту саясатын қарастыру дұрыс
емес. Шын мәнінде ... ... ... саясаттың бөлігі емес,
қылмыстық саясаттың құрамдас бөліктерінің (қылмыстық құқықтық, қылмыстық
процессуалдық, қылмыстық ... ... ... ... ... болып табылады. Осы жерде ескерту саясатының субъектілері ... ... ... ... объектісі қылмыскер мен басқа да құқықтық құлықты
қоғам мүшелерінің болашақтағы заңға сай әрекеттері мен мінез-құлықтары.
Қазіргі кезде Қазақстан ... ... ... 1993-96 жылдармен
салыстырғанда көп төмендеді. Қылмыстық саясаттың ... ... ... ... ... түсіну бұл ең алдымен ... Бұл ... ... саясаттың жалпы қағидаларына тоқталудың аса
қажеттілігі жоқ, ал арнаулы қағидаларын қарастырып, өту керек.
Қылмыстық саясаттың ... ... ... мына тізбекті ұсынамыз:
а) Қылмыспен күресте жоспарлылық және кешенділік;
б) Мәжбүрлеу шараларын шектеу;
в) Қылмыстың алдын-алу әрекеттерінің уақтылығы;
г)Қылмыспен күрестің мақсаттылығы;
д) Әр қылмыскерге ... ... ... ... пен ... ... құқық және қылмыстық
атқару құқығының қағидалары кезең-кезеңімен басымдық күшке ие
болады.Мыс: ... ... ... іс ... ... ... қағидалары басымдыққа ие болып, шешуші роль атқарады. Ал, алдын
–ала тергеу сатысы я болмаса, басты сот ... ... ... процесс қа-ғидалары басым күшке ие болады. Ал, қылмыстық
саясаттың арнаулы қағидалары қылмыспен күресте ... ... ... ... және процессуалдық құқық салаларының қағидаларының
дұрыс орындалуына септігін тигізеді. Жалпы алғанда қылмыстық саясат
қылмыспен ... ... және ... ... ... ... қолдану арқылы қылмыстық қатынастарды реттеуші
мемлекеттік- құқықтық нысан. Қылмыстық саясаттың жалпы саясатқа ... ... ... ... ие ... – қылмыспен
күрестің нәтижелі болуының кепілі. Қоғамдық өзгерістер көшінен қалмау,
сол сияқты ... ... ... ... ... ... дер ... болатын құралдарды ойлап тауып, оны іске қосу- бұл қылмыстық
саясатты жүзеге ... ... ... қойылатын негізгі міндет.
Қылмыстық саясат қылмыстық құқықпен, криминологиямен, ... ... ... ... ... ... түптеп
келгенде мүдделердің қақтығысы болып табылады. Бұл мүдделер мемлекеттің
және қоғамның криминализацияға ұшыраған адамдарының ... және ... мен ерік ... ара ... Қазақстан Республикасы
Бас прокуратурасы жанындағы Құқықтық статистика және ақпарат орталығының
деректері бойынша, мемлекет аумағында 2009 ... ... 11,8 ... ... Ал, ... ... агенттігінің мәліметтері
бойынша қаңтар-маусым айлары аралығында елімізде 69429 қылмыс тіркелген.
Оның 19,5% -ін әйелдерге қарсы ... [8]. ... ... ... ... ... бұл ... негіз болғандығы
сөзсіз. Әйел адамдар жасайтын қылмыстар көбінесе тұрмыстық сипатта болып
отыр. ... ... ... ... ... ... көрсетпеу,
күйеулерін өлтіру сипатында өрбуде.
Тұрмыстың ауырлығы, жұмыссыздық әйелдерді ... ... мен ... заңға қайшы әрекеттерін жүзеге асырудың
құралы болуға итермелеуде. Мемлекеттегі қалыптасқан ауыр қылмыстық
ахуалды жөнге келтіру үшін ... ... ... жаза ... ... ... ... атқару заңдарын жетілдіру
бағытындағы жұмыстарды күшейтумен қатар, қылмыстың деңгейіне тікелей
әсері бар әлеуметтік, экономикалық ... ... ... ... ... ... ... Осыдан шығатын қорытынды: Мемлекеттің
қылмыстық саясаты тек қылмыстық –құқықтық сипаттағы саяси әрекеттерден
тұрмайды, ... ... ... ... экономикалық,
тәрбиелік сипаттағы саяси мәні бар ... де ... ... Ата ... ... ... ... нысанындағы
біртұтас мемлекет.
Мемлекеттегі қылмыстық саясаттың қолданылу деңгейі әр аумақтық-
бөліністердің өз ерекшелігіне сай ... ... ... асырылуы
мүмкін.Мыс: Жамбыл облысы аумағында ... ... ... заттарды өткізу, сату қылмыстары басқа жерге ... ... Өзге ... ... ... кедендік
контрабанда, экономикалық қылмыстар жиі ... Сол ... ... ... ... ... ... қылмыс түрлерін тергеуге
машықтанып алады. Бұдан ҚР –сы әр ... ... сай ... ... ... ... ой тумауы керек. Біздің ... мен ... ... бітұтас мүддені көздей отырып,
шығарылады. Ал әр ... өз ... ... сай ... ... белгілейтін қылмыстық қодекстің баптарын
қолданады. Қазақстан Республикасының унитарлы мемлекет ретіндегі жағдайы
бұл ... ... ... ... ... ... айта кету ... Қазақстан Республикасының қылмыстық саясатының негізгі
факторлары
Қылмыстық ... - ... ... ... ... әсер ... ... нысаны. Сонымен қатар қылмыстық саясаттың
дамуына, оның ... ... ... ... тек мемлекет тарапынан
ғана емес, қылмыстық ұйымдар мен ... ... ... ... айта кету ... Біз бұл ... бұны ... келтіріп жатқанымыз
жоқ. «Қылмыстық сыбайластықтың құрылу мақсаты – ауыр немесе аса ... ... ... шұғылдану және оны күн көріс көзіне айналдыру»
–деп ... ... ... ірі маманы А.Н. Ағыбаевтың
оқулықтарында жеткілікті көрсетілген [9, 77 б.] Бұл ... ... ... ... ... ... әлемінің әміршілері де өз күн
көріс көзінен айырылғысы келмейді және бұл оларды қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... мен
қандай қатынастарға қолданылатынын Қазақстан Республикасының Құқықтық
саясат тұжырымдамасына ... ... ... ... ... Онда ... Қазақстан Республикасының қылмыстық саясатын төмендегі
заңнамалық ... ... ... ... ... ... өлім ... қолдану аясын біртіндеп тарылту бағытын жалғастыру,сондай
–ақ өлім жазасына мораторийді ары ... ... ... ауыр емес ... бұзушылықтарға жататын құқық бұзушылықтарды,соның
ішінде оларды әкімшілік және азаматтық-құқық жауапкершілік ... ... ... ... алып ... одан ... ауыр емес және ... ауырлықтағы қылмыс жасаған адамдарға қатысты
экономикалық қылмыстардың ... ... ... жазалар, сондай-
ақ бас бостандығынан айырумен байланысты емес жазалар ... ... ... ... ... шын мойындаған жағдайда оған барынша
көтермелеу шараларын ... ... ауыр емес ... жасаған кәмелетке толмағандарға қатысты бас
бостандығынан айыру түріндегі жаза қолдануды алып ... және ... ... жасаған кәмелетке толмағандарға бас бостандығынан айыру
түріндегі жаза қолдануды тарылту;
- бас бостандығын шектеу, қамауға алу, ... бойы бас ... ... ... жаңа ... ... ... құқықтық
нормаларды іска қосудың қажетті жағдайларын жасау;
Сонымен қатар аталған тұжырымдамада қылмыстық саясаттың кімдерге қатысты
ізгілік сипатында ... ... ... қылмыстық саясат
бірінші кезекте ауыр емес және ... рет ... ауыр ... ... ... ... жағына аз қорғалған топтарына: жүкті ... ... ... ... кәмелетке толмаған балалары барларға,
кәмелетке толмағандарға, жасы келген адамдарға қатысты ізгілік ... ... Бұл ... өз азаматтарының кейбір қорғауды қажет
ететін топтарына деген ... ... Біз өз ... ... мен ... ... ... және де мемлекеттік
қылмыстық саясат ауыр және аса ауыр ... ... ... ... қашып жүргендер мен қайталап қылмыс жасағандарға ... ... ... ... ... ... ... және
қоғамдағы тұрақтылық, адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарын,
қоғам мен мемлекет ... ... қол ... ... ... ... ... тәртібінің жай –күйі олардың
қызметінің тиімділігіне байланысты болатын ... ... ... ... ... ... да аталған тұжырымдамадан тыс
қалмаған. Сонымен бірге құқық қорғау органдарының заңға қайшы ... мен оның ... ... әкелуі азаматтардың құқықтық біліміне
тікелей байланысты болатындығы өкінішке орай тұжырымдамада көрсетілмеген.
Қылмыстың ... алу мен оны ... ... ... ... ... нақты қалыптасқан
оперативті ахуалға тиісінше көңіл аудару, ... ... ету ... ... ... ... ... кеңейтудің
басым бағыттар ретінде көрсетілуі- егер олар уақтылы табандылықпен
орындалса, ... ... ... ... деңгейде жүзеге асырылуына
қызмет етері сөзсіз. Мемлекет қылмыстық саясатты болған қылмысқа ... ... ... ... алудың шаралары ретіндегі құралы ... ... ... Ертеңгі қылмыстың себебі –бүгінгі
мектептегі дұрыс және жеткілікті берілмеген ... ... ... ... ... ... яғни, мектептер мен ... ... ... өзекті мәселелері жөнінде міндетті немесе
факультативті сабақтарды енгізу ... ... ... ... ... және діни ... ... есірткі бизнесінің жоғары
деңгейде етек ... ... оның ... ... мен ... ... ... күштеу органдарының тиімді жұмыс істеуіне қажеттілік
туғызуда. ... ... ... ... ... ... ... құқық қорғау органдары қызметкерлеріне ... жаңа ... ... ... ... авторлардың “заңмен қорғалатын кез келген қоғамдық қатынастарға
қол сұғудың негізі болып құқықтық тәртіпке келтірілген зиян табылады” деген
пікірлерін толығымен қуаттаймыз [10, 24 ... ... ... ... одан ары ... маңызы бар объектілердің (жоғары қаупі бар кәсіпорындардың
және коммуникациялардың) қауіпсіздігін, қару мен оқ ... ... ... ... ... ... ... сана
–сезімін радикалдандыруға жол бермеу, ... ... ... жөніндегі жұмысты реттейтін нормативті- құқықтық базаны жетілдіру
терроризммен күрес жөніндегі жұмыстың маңызды бөлігіне айналады. ... діни ... ... бар ... ... және ... бір ... жүргізу тетігін әзірлеу мен енгізу
қажеттілігі тұжырымдамада дұрыс көрсетілген.
Әрине, еліміздегі “Қазспецэкспорт” ... ... ... ... ... ... ... қоймалардың өртенуі арасында
белгілі бір байланыс бар демейміз, ... бұл ... ... саласына мықты
бақылау мен басқару керек ... ... ... заңсыз
миссионерлердің жұмысы, әлеуметтік жағынан аз ... ... ... өз қандастарымыз) материалдық жағдай жасау арқылы дін ауыстыруға
мәжбүрлеуі –мемлекеттің зайырлы сипатын ескере отырғанда да ... ... зиян ... ... ... келгенде аталмыш
діни ұйымдардың мақсаты- діни жамылғы арқылы мемлекеттік ... ... өз ... жету үшін ... ықпал етуді қалайды. Сол
себепті де мақсаты беймәлім діни ұйымдардың Республика ... ... ... ... ... ... мен ... органдардың
бұл саладағы қызметіне ширақтық керек-ақ. «Хисбут –тахрир» діни
экстремистік ... ... ... ... ... ... қызметі
арқасында Алматы қаласында залалсыздандырылғанын білеміз. Бұл ... ... ... ... ... көрші мемлекеттер арасында
қаншалықты назар аударғанын білеміз. ... ... кей ... ... оның ... ... қорғау органдарына басқа мемлекеттерде
құрылған экстремистік ұйымдардың көзін жою арқылы сыртқы ... ... ... ... ... арқылы ұпай түгендеуге тура
келетіндігін де айту ... ... ... ... ... қалыптасқан күрделі
экономикалық жағдайды өз бас пайдасына жаратуды көздейтін ... ... рас. ... ... ТМД ... ішінде сыбайлас
жемқорлыққа қарсы бірінші және ... заң ... ... ... бірінші жарты жылдығында сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтары үшін
тәртіптік және ... ... 2100 ... ... ... құрылған деректердің бірыңғай банкісіндегі деректер
бойынша сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарын жасаған 3014 адам тура ... бар. ... ... 750 ... министрлігінің әскери
қызметкерлері, 220 ішкі істер органдарының қызметкерлері, 68 ... ... ... 52 ... ... қызметкерлері, 125
әкім, 1 депутат, 59 ТЖА Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... 14 қаржы полициясының, 4 прокуратура органдарының
қызметкерлері бар. Ағымдағы жылда барлығы 1256 ... ... ... тіркелген. Бұл қылмыстардың 100-ін әртүрлі деңгейдегі 25
әкім жасаған және 7-еуі сотталған. Атырау облысы Алмалы ауылдық округінің
әкімі Ж. ... пара ... үшін бас ... ... 8,5 ... ... ... 7 лауазымды адам сотталған. Бұлардың ішінде 2
бұрынғы министр, облыс әкімі, төрт судья бар ... ... ... қылмыскерлерді жауапқа тарту процесі
олардың тарапынан партия құру арқылы өз ... ... ... ... ұштасқан әрекеттерден кедергіге ұшырауда. Мемлекеттегі
сыбайлас жемқорлыққа қарсы ... ... ... ... жоғары
белсенділікпен жүргізіліп жатқандығына жоғарыда келтірген фактілерді дәлел
ретінде ұсынамыз. Аталған тұжырымдамада қаржы –шаруашылық ... ... ... жол ... ... ... бақылау жүйесін
жетілдіру, мемлекеттік органдардағы сыбайлас ... ... алу, ... ... ... сондай-ақ экономикалық қызмет саласындағы және
мемлекеттік қызмет мүдделеріне кедергі болатын қылмыстарға қарсы іс-әрекет
нысандары мен ... ... ... ... ... негізгі міндет ретінде қойылуы тегін емес.
Тұжырымдамадағы көрсетілген қылмыстық заңнамаға қатысты бірқатар есепке
алынуы тиіс міндеттер мен ... ... ... ... ... кезіндегі назарға алынуы тиіс барлық жағдайларды қамтыған
деп айтуға болмайды. ... ... ... ... ізгілік
жағын насихаттаумен ғана шұғылданып, қылмыстық саясаттың кімдерге қатысты
қатаңдық сипатында қолданылатына жете көңіл бөлуі ... еді. Бұл ... ... ... ... ... ... тұжырымдамада
көрсетілген проблемалар әлі де жүзеге ... және де ... ... ... ... міндеті болып табылады. Біз осы
тұжырымдамадағы мемлекеттің ... ... ... заңнама
саласында қандай бағытпен жүретінді-гін бағамдадық. Енді осы көрсетілген
жағдайларға қатысты өз ... ... ... ... қылмыстық құқықтың басшылыққа алынатын қағидаларының және оның
бұлжытпай орындалуының заңдық қырлары дұрыс көрсетілген. Мәні ... ... іс ... ... мен ... тек ... ... тиіс екендігіне саятын заңдылық” қағидасының маңызы ... дау жоқ ... де біз ... ... түрлерімен күресте қылмыстық
әрекетті анықтайтын қосарланған заңдардың бар ... айта кету ... ... ... тек қана осы ... кодекстен
тұратындығын көрсетеді. Қылмыстық заң қылмыстық жауаптылықты ... ... ... құрал болуы тиіс. Ал, осы баптың 1-тармағының
сөйлемдеріне көз жүгіртсеңіз “қылмыстық ... ... өзге ... ... осы ... ... ... ғана қолданылуы тиіс” деген
көрсетілім ... бір ғана ... ... ... ... ... ... мемлекетте сыбайлас жемқорлық қылмыстарының өрістеп
тұрғандығы белгілі. Ал, мемлекетте ... ... пен ... қарсы күрес туралы» заңның қабылданғаны белгілі. Сонда мемлекетте
сыбайлас жемқорлықпен күресте осы ... ... ... ... бе жоқ әлде ... ... заңды басшылыққа ала ма деген сұрақ
туады. Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 17 бабында көрсетілген
қылмыс түрлері ... ... ... ... ... адамдар анықтаған.
Кез-келген қылмыстың түсінігін беру қылмыстық заңның міндеті емес,ал
керекті түсінікті қылмыстық құқық теориясы береді. Жалпы алғанда ... және ... ... ... ... ҚР заңы қылмыстық
заңдардың шашыраңқылығын ... қана ... ... ... ... жол ... және де Қылмыстық кодекстің сыбайлас жемқорлық пен
ұйымдасқан ... ... ... ... заңдық –құқықтық күші
жеткілікті және қылмыстық-құқықтық сипаттағы екі заңның ... ... мен ... кодекске қайшы деген пікірді ұсынамыз. “Қылмыс
жасаған барлық азаматтардың шыққан ... ... ... ... ... ... нәсіліне, ұлтына нем-есе кез ... ... ... заң мен сот ... ... ... ... заң
мен сот алдындағы азаматтардың теңдігі” қағидасының ұлтаралық татулық пен
мемлекетіміздің геосаяси жағдайы-на қатысты ... ... ... ... ескерместен соңғы кездері елімізде билер сотын ... ... ... ... көптеген заңгерлер ұсынып жүр.
Ашығын айту керек, бұл өзін -өзі ... ... ... ... ... ... мән ... өзі мемлекеттің
ұлттық тұрғыдағы құрылысын ескергендіктерін байқатады. Ал, ... ... ... Тарихымыздан белгілі, билер соты - ата бабаларымыздың
дауларды шешудегі заңдық- құқықтық нысаны. Билер соты өз ... ... ... ... ... дейін атқарып кеткен болатын.
Отарлау саясатына дейін ... ... ... тек қазақ ұлтының
өкілдері тұрды. ... ... мен ... кезеңде еліміздің
территориясын қоныстанушы- ұлттар саны 130-дан асып ... ... ... ... ... ... сотында ауырлығы төмен және ауырлығы
орташа қылмыстардың қаралатындығын айтады. Билер ... ... ... осы ... қылмысты жасаған тек қазақ ұлтының өкілдерінің ... ісі ... ... Бұл ... ... ұлт өкілдерінің
тарапынан өз істерін билер сотында қаратуға ұсыныс немесе келісім болмайды.
Себебі билер соты –барлық ұлттардың ұлттық- ... ... ... ... ... немесе би ретінде өз қызметін бастаған ауыл ағасы
билер сотында қаралатын ... үшін ... ... ... ... жазалар мөлшерінен төмен береді. Сонымен қатар билер сотында
көбінесе мал ұрлығы, тағы басқа қылмыстар ... ... ... ... келісуге болмайды. Өйткені тек мал ұрлығымен қазақ ұлты
ғана айналыспайды және осы ... ... ... басқа ұлт өкілдерінің
қылмыстық ісі мемлекеттік сотта қаралатындығын және белгіленген жаза ... ... ... ... ... ... ... айта аламыз.
Бұл мәселе бірінші қылмыстық құқықтық қағидаға қатысты, ... ... ... тек ... заңдар ғана белгілеуі тиіс деп
көрсеткенбіз. Қорыта айтқанда билер сотын енгізу –халықтың ... ... ... ... ... ... еш ... тигізбейді.
Қазақстан Республикасы жағдайында ешбір заңды бір ұлттың немесе ұлыстың
мүддесін көздей ... ... сол ... ... да бір ... ... шығаруға болмайтындығын ескерте кету керек. Осы тұжырымдамада
көрсетілген ... тек ... ... анықталған қоғамдық әрекеттері мен одан
туындаған қоғамдық қауіпті салдар үшін ғана қылмыстық жауапқа тартылатынын
айқындайтын ... ... ... ... ... ... Алматы
қаласы Медеу аудандық сотының үкімімен 1960 жылы туған, З. деген азаматша
ҚК-тің 259-бабының ... және ... В- ... ... жалпы
тәртіптегі түзету колониясында жазасын өтеуге 7жыл 6 айға ... ... да ... ... ... екі ... бар. ... тергеу
кезінде балаларының үлкен апайының қамқорлығында екендігі анықталды. Сот ҚК-
тің 259 бабының 3-бөлігінің В тармағын күшінде қалдырып, 259 ... ... ... ... ... ... қағиданың соттар тарапынан назарда ... ... ... ... ... ... ... себебі бар.
Тағайындалған жазаларды жиі өзгерту секілді әрекеттер соттар тарапынан жиі
кездесуде. Сот тергеуінің толық болуы қылмыстық ... ... ... ... ... ... әрекеттердің тиімді жүзеге асырылып,
күткен нәтижеге жетуді қамтамасыз ететіндігі ... ... ... жаза ... ... ... көбейту кестесін
қолданған ба деп қаласың? Бұл жағдайларды жоғарыдағы ... ... өз ... ... асыру кезінде соттар мен құқық қорғау
органдарының тарапынан қолданылуының тәжірбиедегі көрінісі ретінде ... ... ... ... ... ... ... бірде бір кем емес.” Қылмыстың қоғамға қауіптілігінің сипаты
мен дәрежесін, қылмыстының жеке басының, ... мен ... және ... ... ... отырып, соттардың әділ
жаза белгілеуі тиіс ... ... ... Бұл ... ... ... ... қылмыстық –құқық, криминология тұрғысынан зертеуді
талап етеді. ҚР-сының Қылмыстық Кодексінің 53-бабы қылмыстық жауаптылық пен
жазаны жеңілдететін мән-жайлардың ... ... ... ... ... ауыр қылмыс жасаған қылмыскерлердің істеген қылмысы ... ауыр ... ... шек ... Мыс: өлім ... толмағандарға қолданылмайды. Бұл жағдай жауаптылықты жеңілдететін
мән –жайлардың бәсекелестігін тудырмайды, және осы ... ... ... қарастырмайды.
Қылмыстық кодекстің 53-бабы қылмыс жасаған адамдардың басындағы
жеңілдік ... ... және ... жағдайларды өз мазмұнына
кіргізе отырып, оларды жазалаудан қорғап қалу функциясын ... ... ... ... ... ... ... беруді қарастыратын мән-жайларды соттардың қолдануына ... ... ... ... ... жауаптылық пен жазаны
ауырлататын мән жайлар ... ... ... ... ... ... әлеуметтік, психологиялық жай-күйімен
тікелей байланысты. Соңғы кездері қоғам мүшелерінің көпшілігінің нарықтық-
экономикалық ... мен ... ... ... бере ... ... ... қылмыстарға ұрынып жатқандығы кездеседі.
Қоғамдағы жұмыссыздық, әлеуметтік қатынастардың баяу қалыппен дамуы
қылмыс әлемінің белсенділеріне ... де ... ... шындық.
Алаяқтық қылмыстары, наркотикалық заттарды заңсыз тасымалдау қылмыстарының
субъектілері ... ... ... ... қағидада соттардың
қылмыстық жауаптылықты жеңілдететін және ... ... ... ... көрсетілген.
Жалпы Республикадағы барлық соттар ... ... ... ҚР ... 15-тамыз 2002 жылғы N19 қаулысында ... ... ... ... ... ... назарда ұстауға міндетті. “Заңды ... ... ... ... азаптауды, қорлауды болдырмайтын ізгілікті
қарауды және оларға қатысты қылмыстық жауаптылық пен жаза оларды қылмыстық
жауаптылық пен ... ... үшін ... ... болмаған жағдайда ғана
қолданылатынын, ал қарастырылғандар арасынан жасаған қылмысы үшін ... ... түрі егер ... ... ... түрі жаза мақсатына қол
жеткізе алмаған жағдайда ғана ... ... ... ... мен ... ... ... істі қозғау мен
алдын ала тергеу кезінде құқық қорғау ... ... ... ... ... соттардың басшылыққа алатын жағдайлардың жиынтығы ретінде
ұсынамыз.
Құқық қорғау органдары мен сезікті немесе айыпталушы ретінде ұсталған
азаматтардың құқықтық мәдениетінің төмендігінен тараптар өз ... ... ... ... және бұл жағдай дәлелдемелерді беру кезінде
күштеуге, азаптауға жол ашып отыр. Сонымен қатар азаматтарды заңсыз ... ... ... жоқ ... жауапкершілігін арту - қоғамдық
дерттердің ең ауыры болып отыр. Бұл келеңсіз құбылыстан құтылудың ... жолы ... ... ... ... ... ... кінәлі әрбір адамның, заңмен тікелей көзделген(дипломатиялық және
басқа да иммунитеттер, көтермелеу қылмыстық құқықтық нормалар және ... ... ... ... және ... немесе қылмыстық
заңда көрсетілген ықпал етудің басқа да шараларына тартылатынын ... ... пен ... ... қағидасы түзеудің екі
түрін көрсетіп отыр:
1) жазалау арқылы;
2) қылмыстық заңда көрсетілген ықпал етудің басқа да шаралары;
Әрине ықпал ету ... жаза ... ... деп ... ... ... көрсетілген дипломатиялық өкілеттігі бар адамдардың
да еліміз аумағында өз артылықшылықтарын ... ... ... ... ... ... автокөлігінен ірі
көлемдегі героинді ҰҚК қызметкерлері тапқандығын ұсынамыз. Қылмыстық
саясатқа қатысты ... ... ... ... ... ... мен ... сипаттағы әрекеттерге кейбір күрделі мәселелер
бойынша ... ... ... ... мол. ... ... күрес
жүргізудің де маңызын атап көрсетпесе болмайды. Мемлекеттің қылмысқа қарсы
күрестегі ... ... ... ... ... ... ... қарсы күрес жүргізудің ұйымдық тетігін, қоғам мен ... ... ... ету ... анықтауды көздейді. «Қазір
халықтың құқық бұзушылыққа қарсы күрестегі әлеуметтік ... ... ... жергілікті атқарушы органдардың қоғамдық тәртіпті, құқық
тәртібін қамтамасыз етудегі және қылмысқа қарсы күрестегі ролін арттыруға,
жедел –іздестіру қызметін ... ... ... асыруға, құқық қорғау
саласында жүргізіліп жатқан саясатқа халықтың сенімін арттыруға ... ... ... ... [13, 53 ... де ... ішінде мемлекеттің де құқықтарын бірдей
қорғау” ... ... ҚР ... саясат тұжырымдамасында» көрсетілген
қылмыстық заңнамаларды жетілдіру ... ... ... ... ... Бұл ... ... те кейбір қылмыстар бойынша
жәбірленуші ретінде танылатындығы сонымен қатар басқа да ... ... мен ... ... ... ... кезде
оларды қорғау бір заңдық құралмен және бірдей ... ... ... Біз ҚР ... саясат тұжырымдамасында көрсетілген
қағидалардың ... мен ... ... ... жағдайларына
құқықтық тұрғыдан тоқталдық. Қылмыстық –құқықтық саясатты оның маңызын
білдіріп қалыптастыратын қағидаларынсыз түсіну мүмкін ... ... ... ... дау жоқ. ... заң – мемлекеттің ұстанып
отырған қылмыстық саясатының ... ... ... ... ... 390 түрлі қоғамға қауіпті әрекет қылмыс деп танылады. Жалпы алғанда
әрекетті қылмыс деп тану үшін ... пен ... сол ... ... ... мен осы ... ... мемлекеттің
көзқарасы маңызды роль атқарады. ... ...... ... бастау алады, табиғаты бойынша әлеуметтік – экономикалық
жағдайдан шығады, құқықтың реттеуші және қорғаушы ... ... ... ... ... мен әсер ету шараларының көлемі ... ... ... ... ... неден бастау алатынын және
қағидалардың қызмет бағытын айқындайды. Қылмыстық саясаттың ... ... ... ... ... ... органдарына деген сенімділігі мен олар
болашақта қылмыстық зардаптарға ұшырай ... ... ... ... ... қалыптастыра алады деген үмітін қалыптастыру.
Қоғам мүшелері әрқашанда мемлекеттегі ... ... мен ... жатқан
құқыққа қайшы әрекеттерге бақылаушы көзқараспен қарайды. Бұл ... ... ... ... ... дер кезінде тойтарыс
беріліп, қылмыстылар лайықты жазасын алып ... ... ... ... ... оң сипаттағы өзгерістер енетіні сөзсіз. Ал,
өкінішке орай кері ... ... ... ... ... ... хабарламау, қылмысқа жол беру әрекеттеріне ... ... ... ... ... ... заңнаманы жетілдіруді
қарастырып қана қоймай, қылмыстық іс ... мен ... ... қатысты
шұғыл түрдегі атқарылуға қатысты шаралар кешенін ... ... іс ... ... ... ... өз ... білдірейік.
Тұжырымдама негізгі мақсат ретінде қылмыстық іс жүргізудегі адам құқықтары
мен бостандықтарын қорғауға ... ... ... ... ... түрде одан ары дәйекті жүзеге асыруды қояды.
Мына ... ... ... кімнің де қылмыс жасаудағы кінәлілігі
заңда көрсетілген тәртіппен дәлелденбейінше және заңды күшіне енген сот
үкімімен ... ... ... ... ... тұжырымдайтын
кінәсіздік презумциясы; ешкімнің де өз кінәсіздігін дәлелдеуге міндетті
еместігі; айыпталушының кінәлілігіне деген ... ... оның ... ... ... ... ... негізделе
алмайтындығы және сенімді дәлелдердің жеткілікті жиынтығымен дәлелденуі тиі
екендігі” – қағидасы өз ... ҚР ... ... ... ... ... тармақшалары бұл қағиданың заңдық
бастауы болып отыр. Бұл қағидалар көбінесе басты сот ... ... ... ... Ата заңның нормалары бойынша сот ... ... ... деңгейдегі соттары мен судьяларына ортақ
және бірыңғай болып табылады. Бұл сот билігін ... ... ... және әділдіктің заң талаптарына сәйкес қалыптасуына өз
септігін ... Заң ... сот ... ... ... ... үкім шығарды немесе жорамалдар негізінде үкім шығаруға жол
берді деген сипаттағы мақалалар жарық ... ... ... философы
Фрэнсис Бэкон «бір ғана әділетсіз үкім жеке адамдар жасаған көптеген
қылмыстарға ... көп ... ... ... ... тек қана жылға
– бұлақтарды, жалғыз – жарым шашыранды суларды бүлдіреді» –деп жазыпты. Бір
өкініштісі ... ... ... ... ... баспасөз
беттерінде қарымта жауап қайтармауда. Бұл өз кезегінде қарапайым халықтың
соттар мен сот ... ... ... кері әсер ... ... ... және ... болуы керек екендігі заңдарда
белгіленген құқықтық қажеттілік. Қоғам ... ... ... ... ... тәуелсіз ойлар бірдіруінен қауіптенуге болмайды.
Қайта күнделікті заң басылымдарын қарайтын судьялар үшін ... ... ... ... ... бар.
Әділ заңдар, тәуелсіз судьялар және ... ... ... ... үшін ... ... – бұл жариялылық ... ... қана ... ... ... ... ... қызметшілер арасындағы жалақының ең ... ... сот ... ... ... ... ету үшін қаншалықты кешенді
шаралар жүргізгендігі белгілі. Онда мемлекет те ... та сот ... ... пен ... ... үкім ... етуге толық
құқылы. Бірқатар облыстық сот ғимараттары жаңа ... ... ... жолындағы күресіне қалыпты жағдай туғызылған.(мыс:
Павлодар облыстық соты). Қазақстан Республикасы экономикасы мен басқа ... ... ... ...... ... ... қала бермек. Жазаның мақсаты тәрбиелеу мен әлеуметтік ... ... ... ... онда ... сот ... қоғамдық
ахуалға әсерінің қаншалықты екендігін байқау қиын емес. Жалпы алғанда
қылмыстық саясат ең ... ... ... ... ... ... ... құқықтық құлықты қоғам мүшелері қылмыстық
саясаттың жанама ... ... ... ... сипатталуы тиіс.
Өйткені қылмыстық саясат өз мәні бойынша болған қылмысты ашу барысындағы
әрекеттерге бағыт беріп қана ... ... ... ... ...... бағыт беретін әрекеттерді қамтиды. «Қоғам өз мүшесі ретінде
одан (қылмыскерден) бас ... ... оны ... ... ... ... болып қалыптастыруға ұмтылады» [14, 99 б.].
Тұтқындау мен қамауда ұстауға тек ... ... ... және
соттың немесе прокурордың санкциясымен ғана жол берілуге келіп саятын ... ... мен ... қол ... оны ... де ... күш қолдану, басқа да қатігез немесе ... ... ... ... ... ... ... тиіс» –екендігі
тұжырымдамада айқын көрсетілген. Құқықтық мәдениет пен сананың дамымауы
әсерінен азаматтардың ... ізге түсу ... ... ... ... жөнсіз қыспақ пен күштеп мойындатуға ұшыратып жатқандығы 1991-98
жылдар аралығында қатты байқалды. Бұл азаматтардың өз құқықтарын жеткілікті
білмеуінен туындап жатыр деген ... ... ... керек және де
азаматтардың зорлық-зомбылыққа ... ... ... ... де ... ... ... мен моральдық қасиеттерінің
толық қалыптаспауы үлкен себеп болғанын айта кету ... Бұл ... ... ... ... ... қатарына тиісті салалық білімі жоқ
адамдардың өтіп кетуімен ... ... ... ... аудандарда
зоотехникалық білімі бар азаматтардың тергеушілік ... ... бар ... айта кету ... ... ... ... дұрыс жүргізу үшін ең алдымен заң мамандарын дайындайтын оқу
орындарының жұмысын біржолға қою керек. Нарық ... ... ... ... ... оқу ... ... бәсекелестігін тудырып
отыр. Бәсекелестік заңы бойынша бәсекелестікке ... ... ... ... жағдайларын жақсартуды қолға алу керек. Өкінішке орай
мұндай талпыныстар біздің оқу орындары тарапынан көрініс таппауда. ... ... ... ... келеңсіздіктерді көрсетеміз. Күшті
маманданған заң маманы әділдікті қалыптастыруды қамтамасыз ...... ... ... ... ... қудалауы қылмыс атаулыны
толығымен, сондай-ақ жекелеген қылмыс ... ... ... ... б.].
Аталған автор соттық қудалаудың мәніне жеткілікті тоқталмағандығы көп
адамдарға соттық қудалау туралы қате ойлауға мұрындық ... Шын ... ... ... үшін ... деп танылған адамдарға қатысты жүзеге
асырылады, қудалау заңға сәйкес жүргізілсе, онда ол қылмыстың ... ... ... сөзсіз. Сот билігі өкілдерінің әрекеті
мемлекеттің жүргізіп отырған қылмыстық ... ... ... ... ... маңыздылығына аса мән беру керек.
Кез-келген қылмыстық іс басты сот талқылауындағы сот ... ... ... Сот ... ... ... ... шыққан
сот үкімдерінің әкімшілік-тапсырыстық сипатында болып келгені рас.
Соттардан әділетті үкімді ... ... ... адамдардың талап
етпейтіндігі белгілі, онда әділетті сот шешімі – судьяның білімі ... ... ...... ... ... ... табылады және де әлеуметтік ... ... ... ... ... қызмет етеді. Сонымен қатар
“Соттардың сыбайлас жемқорлыққа байланысты қылмыстар жөніндегі қылмыстық
істерді қарау ... ... ҚР ... ... N 18 ... назар аударсаңыз, Қазақстан Республикасы Жоғарғы ... ... ... соттарының аталған санаттардағы істерді негізінен дұрыс
шешіп келе жатқанын және кінәлі адамдарға әділ жаза ... ... ... және ... ... ... сыбайлас жемқорлыққа байланысты
қылмыс жасаған адамдардың іс-әрекеттерін заң тұрғысынан дәрежелеуде елеулі
қателіктерге жол ... ... оның ... ... ... жоқ ... заңның кінәлі адамдарға жазаның түрі мен мөлшерін
тағайындауда қатаң жеке-дара тұрғыдан қарау ... ... ... бойынша
сақтала бермейтіндігін көрсетеді. Бұл жағдай сыбайлас жемқорлықпен күресуде
не кедергі болып ... ... ... және сыбайлас жемқорлықпен
күресте кедергінің басқа адамдар ... ... ... ... ... кедергі тудырып отырғандығын көрсетеді.
Сонымен қатар соттар өз қызметінде қылмыстардың жасалуына ... ... мен ... ... ... ... отырмайтындығын,
қажет болған жағдайда жеке қаулылар шығармайтындығын баса көрсеткен. Қаулы
көрсетілген ... ... мен сот ... одан ары жетілдіру
мақсатында жүзеге асырылатын кешенді шаралар жүйесін ... ... алуы тиіс ... дер ... ... ... назарға алынса,
сыбайлас жемқорлықпен күрестің тегеурінді жүруіне ... ... ... ... дамуы мен оның гуманистік деңгейіне негіз
бен себеп криминогендік ... ... ... ... ... қылмыстық саясаты арқылы мемлекет қоғамдағы қылмыстылыққа ... әсер ... және бұл ... қылмыстылар әлеміне жағымсыз салдар
туғызады. Аталған ... ... ... ... ... ... жүрген мәселеге орынды көзқарас білдірген. Мынаған
назар ... ... ... байланысты қылмыстарды субъектісі
лауазымды тұлға ... ... өзге де ... ажырату қажеттілігі,
сонымен қатар сыбайлас жемқорлыққа байланысты ... ... ... өзінің қызмет бабын басқа адамның мүддесі үшін пайдаланып, олардан
мүліктік игіліктер мен ... ... және ... да ... ... ... қасақана заңсыз іс-әрекет жасау мақсаты болатынын ескеру
қажеттілігі» маңызында бар ... ... ... ... мен ... ... ... жағдайда, қызметті
өкілеттіктерді асыра пайдалану, билікті ... ... ... ... ... ... әрекетсіздік және мемлекеттік қызметтің
мүдделеріне қарсы жасалған басқа да қылмыстар» ... ... ... ... ... ... бар?
Қызметтік өкілеттіктерді асыра пайдалану, мемлекеттің ... ... ... ... жемқорлықты жасаудың нысандары емес пе?
Онда ҚР Жоғарғы Сотының аталған қаулысы сыбайлас жемқорлық ... ... ... мен осы ... ... ... қамтамасыз ете алмаған. ... ... ... ... ... қылмыстық-атқару
заңнамаларына қатысты өзгерістер мен ізгілендіру ... ... ... ... ... ... ... бағыты мен
даму аспектілерін ашып көрсету үшін осы үш саладағы жүргізіліп ... ... ... ... ... Қылмыстық –құқықтық
тұрғыдағы істелінетін шаралар мен назарға ... ... ... ... ... Мемлекеттегі қылмыстық саясаттың бағытын ҚР Конституциясы
мен ҚР ... ... ... ... ... салалық заңдарға
өзгертулер мен толықтырулар осы заңдық актілер шеңберінде ... ... ... ... бір ... «сот шешімінсіз тұрғын үйден
айырылуға жол берілмейтіндігін білдіретін ... үй мен жеке ... ... тұрғын үйге кіруге, оны тексеру мен тінтуге тек заңда
белгіленген негізде ғана жол ... ... ... жеке салымдар мен
жинақ ақшалар, хат жазысу, телефон арқылы сөйлесу, почта , ... ... де ... ... ... бар, бұл құқықты шектеуге заңмен
белгіленген жағдайларда ғана жол берілетіндігі» адам мен азаматтың жеке бас
құпиясын сақтауына заңдық кепілдік беріп отыр.
«Судьяның сот ... ... ... ... болуын және тек
Конституция мен заңға ғана бағынуы” қағидасының іске ... ... мен ҚР ... “Қазақстан Республикасының Сот жүйесінің
тәуелсіздігін күшейту жөніндегі шаралар туралы” 2001 ... ... ... ... күш ... тұр. Жалпы судья тәуелсіздігі дегеніміз
– судьяға мемлекет тарапынан берілген, сот әділдігін ... ... бар ... ... Республикасының қылмыстық саясаты әрбір
қоғам мүшелеріне қатысты, және де ... ... ... ... ... ал ... тұрғыдан қоғам мүшелері шығарады. Соттардың
шығарған үкімі мемлекеттің атынан болады және заңдық тұрғыдан ... ... ал, үкім ... ... ... ... егер үкім
заңды және негізді болатын болса, онда өзіне ... үкім ... ... оң ... ... ... мүмкін емес.
Сол себепті де соттар ҚР Судьялар ... ... ... ... ... ... ... күш салуы керек. Сонымен бірге
тұжырымдама қылмыстық сот ісін жүргізуде алқа заседательдерін ... ... ... ... алға ... Бұл ... ... баспасөз қызметінің хабарлауынша алқа заседательдері сотының
тұжырымдамасы ... және ... ... алқа ... ... тәжірбиесін зерттеу үстінде. Қылмыстық саясаттың қызмет
ету өрісі үлкен көлемде сипатталады. Бұл қылмыстық саясаттың басқа ... ... ... ... ... ... ... деңгейі аса жоғары болса, онда мемлекеттің
басқа салалардағы жүргізген ... өз ... ... ... ... ... мәні әртүрлі бағытта нақтыланған, ... жету үшін ... ... ... асырылатын негізіне
қағидалар жиынтығын алатын іс-әрекеттерден көрінеді» [16, 71 б.].
Іс жүргізу заңдарын жетілдірудің өзекті бағыттарының бірі ретінде ... ... ... кезеңінде де, сот сатыларында да рәсімдерді жеңілдету
мен жеделдету ... ... тұр. Бұл ... дер ... ... ... ... қудалауды жүзеге асыратын тұлғаларынан басқа
қатысушыларына моральдық және психологиялық тұрғыдан да кері әсер ететіні
сөзсіз.
Сонымен қатар соттағы ресімдер мен ... ... ... мен ... ... жүргізілу бағыттары ретінде мыналар көрсетілген:
қылмыстық жазаланатын ауыр емес және ауырлығы орташа іс-әрекет ... ... ... ... ... ... үшін қылмыстың
жекелеген құрамдарын әкімшілік ... ... ... ... ... ... арылу жөнідегі жұмысты жалғастыру; қылмыстық процестің
тиімділігін арттыру үшін бұл ... ең ... ... іздеп табуда,
бекітуде және бағалауда аса күрделілік тудырмайтын істер бойынша ... ... ... ... және ... ... ... істердің
тізбесін көбейту керектігі қылмыстық іс жүргізу заңдарын ізгілендіру ... ... ... ... ... ... ... Бұл жерде ескеретін
жағдай - бұл ұсыныстар ең алдымен құқық ... ... ... ... ... өзгертулер мен толықтырулар енгізуге құқылы
органдарға шұғыл орындалу сипатында ұсынылып отыр.
Қылмыстық сот ісін ... ... ... ... ... ... – қылмыстық саясат үрдісінің қылмыстық сот ісін жүргізудегі
ізгілігінің көрінісі болып табылады. ... бұл ... ... жеке ... қылмыстың қоғамға қауіптілік дәрежесі қатаң ескерілуі керек. Медиация
тәсілі – қылмыстық жауапкершіліктен босатудың ғана жолы ... ... ... ... ... ... болуы керектігі шын
мәніндегі қажеттілік болып отыр. Ата – бабаларымыздың құқықтық ... ... өз ... ... сездіріп келеді. ҚР
құқықтық саясат тұжырымдамасының қылмыстық сот ісін ... ... ... тиіс жайттар қатарында жәбірленушінің мүлкі мен моральдық
зиянының, сондай-ақ денсаулығына келтірген зиянының орнын толтыру ... ... ... сөз жоқ ... ... ... сотталудан
сақтайды. Осы жерде бірқатар ғалымдардың «қылмыстық ... ... ... ... [17, 4 б.] ... қосылуға
болады.
Арнаулы шаралар өз табиғатына сәйкес белгілі бір мақсатқа жету үшін
ерекшелікті қамтиды. Сондықтан да мемлекеттің ... ... ... ... ... әрқашанда күштеу сипатында болады. Қылмыстық
саясатты одан ары ... ... ... ... ... ... іс ... және Қылмыстық атқару
кодекстеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы” заң ... ... ... ... Мемлекеттегі қылмыстық саясатты
ізгілендіру түсінігін жүргізудің ... ... ... Н.Назарбаевтың
бастамасымен қылмыстық атқару жүйесінен ... ... Бұл өте ... ... ... қылмыстылық деңгейінің дәрежесі мемлекеттің
сотталғандармен ... ... ... ... ... ... 30 ... жуық адам жазаны өтеуден босатылған және де
бұл адамдардың қоғамда ... ... ... ... ... бұл ... абстарктілі сипаттта өрбіген. Себебі қоғамға
араласқан сотталғандардың ... ... ... ... көрініс
таппаған. Қылмыстық атқару жүйесінің заң шығару базасын адам құқықтары
туралы халықаралық актілердің және сотталғандармен ... ... мен ... ... халықаралық келісімдердің негізгі
ережелерімен сәйкес келтіру мақсатында жетілдіру, сол ... ... ... одан ары ... ... ... жүйесін
ізгілендіруге байланысты жүргізіп отырған саясатын одан ары ... ... ... ... ... және бұл тиісті
сала басшылығына жаңа міндеттер ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік тұрғыдан
қамтамасыз ету қылмыстық саясаттың өзекті мәселесінің бірі ... ... орай ... экономикалық ахуал барлық сотталғандарды жұмыспн
қамтуға мүмкіндік бермей отыр. Әлеуметтік бейімдеу мен осы бағыттағы тиісті
орталықтардың жұмыс ... ... ... ... ... ... мен оны әзірлеудің қажеттілігінің тұжырымдамада көрініс
табуы болашақта атқарылатын жұмыстарға бағыт беріп, ... ...... ... ... ... бірі және ... күрес тәжірбиесінде маңызды роль атқарады»
деп көзқарас ұстанған авторларға толығымен қосыламыз [18, 9 б.]. ... – бұл заң ... ... ... ... ... күрестің
әртүрлі салаларына қатысты, атап айтқанда ... ... ... ... ... ... тұрғысынан зерттеу – бұл
жағдай түптеп келгенде қылмыстық саясаттың қалыптасуына жағдай туғызады.
«Бәрін де кадр ... ... ... сөзі ... ... жүргізуде
кімнің басты роль атқаратындығын анықтайды. «Кадр саясатының тұрақтылығы
және құқық қорғау органдары ... ... мен ... ... ... ... ... аудара отырып, құқық қорғау
органдарын одан ары нығайту қажеттілігі» кадр ... ... ... ... ... ... ... қорғау органдары қызметкерлерінің,
судьялардың арасында жеке моральдық ... ... ... ... ... ... ... 9 айдың ішінде
заң талаптары мен судья этикасын ... ... және ... ... орындамаған 8 аудандық сот төрағалары мен ... ... ... ... тағы 10 адам өз ... қызметтен босатуға арыз
берген. Сонымен қатар әділет біліктілік алқасының (ӘБА) ... ... ... судьясы Н.Кунчаевты біліктілік алқасының
мүшелері көпшілік дауыспен ... ... ... ... ... ... облысы Жанкелдин аудандық сотының төрағасы Н.Әбенов іс
жүргізу талаптарын және судья талаптарын өрескел ... ұшін ... ... ... Ал, ... ... сотында ағымдағы жылдың 9 айы
ішінде судьялардың іс-әрекеттеріне қатысты 265 ... ... ... сот үкімдерінің бұзылу жағдайлары да кездескен. Сот үкімдерінң
бұзылыу себептеріне: сот тергеуінің толық ... сот ... ... ... ... ҚР ... нормаларының өрескел бұзылуы
жатады деп ҚР Жоғарғы сот төрағасы М.Әлімбеков ашық мәлімдеген.
Кадр мәселесінің толыққанды шешілмеуі мен ... пен ... ... ... дер кезінде табылмауы әлі де көп сот
үкімдерінің бұзылуына ... ... ... Осы ... ... ҚР ... Одағының үшінші съезінде ... ... ... Кадр ... ... ... тек сот ... емес, бұндай жағдайдан тергеу органдары қызметкерлері де құр
қалмаған. Шу стансасындағы ... ішкі ... ... ... ... ... белгісі айдан анық барын біле тұра, азамат А.Рахымовтың
көлік жайынан 224 кг ... ... ... ... іс ... ауыр ... ... алудан бас тартқан. Шу көлік
прокуроры тергеушінің негізсіз қаулысын бұзып, қылмыстық іс ... ... ... ... ҚР ҚК-нің 259-бабымен айыпталып, Шу
аудандық ... 2001 ... 18 ... ... 8 ... бас ... ... ұсынысымен тергеуші Д.Секербеков тәртіптік негізде
жазаланған.
Кадрлардың жұмысының тиімділігі мен сапалылығы олардың жеке ... ғана ... ... қасиеттеріне байланысты болып
отыр.”Бұл орайда ... ... ... ... ... мен бостандықтарын қорғауды басым бағыт ретінде айқындау, ... ... ... қатысуынсыз табысты болмайтын, құқық бұзушылықтың
алдын алуға көп назар ... ... Осы ... ... ... мен
кәмелетке толмағандардың арасындағы құқық бұзушылықтың алдын-алуға ерекше
назар ... жөн, бұл өз ... ... ... кәмелетке
толмағандармен жұмыстың нәтижесі үшін жауапкершілігін арттыруға септігін
тигізіп қана қоймай, сонымен қатар олардың өз міндеттері мен ... ... мен ... нақты белгілейтін тиісті заң актілерін
қабылдаудың қажеттілігін” мемлекет өз құқықтық саясат тұжырымдамасы арқылы
білдіреді.
Кәмелетке ... ... ... ... ... араласып,
мемлекеттік мүддені қорғайтын қоғамның ерекше қамқорлықты қажет ететін
бөлігі. Дұрыс тәрбие немесе басқа да ... ... ... жасөспірімдер болашақта қоғамның қалыпты өмір сүру қатынастарына
кедергі келтіретін қылмыскерлердің жаңа тобын қалыптастыруы ... ... ... ... ... тек ... ғана
күреске емес, кәмелетке толмағандардың тәрбиесіне де көңіл бөліп ... ... ... өмір сүру ... ... ... деген жауапкершілігін арттыруға мемлекетік тұрғыда
көңіл бөліп отырғандығы біздің қылмыстық ... ... ғана ... ... ... ... әрекеттерді жүргізіп отырғандығын
көрсетеді. Мемлекетте кәмелетке толмағандармен жұмыс олардың мүдделік
қажеттілігін ... ... ... кәмелетке
толмағандардың арасындағы қылмыстылық деңгейі төмендемейді, және ... ... ... ... үшін ... ... танытуда.
Өзгелердің өмір сүру құқығын қасақаналықпен қиған адам неге өмір ... ие болу ... ... әділ ... ... ... ... және егер ол мына үш талапқа сай болуы керектігін айтады:
1) Жаза жоғарғы шегінде жасалған ... ... ... ... ... ... сай болуы керек
және бірінші кезекте қылмыстық заңда көзделген ... және ... ... ... ... ... отырумен жазаны тағайындау;
2) Ауырлығы бойынша әртүрлі қылмыстар үшін және кінәлі адамдардың
қоғамға қауіптілігі әр деңгейде ... ... ... да әр ... ... керек.(жауапкершілікті
дифференциациялау талабы)
3) Ауырлығы тең және кінәлі ... ... ... ... болған кезде тағайындалатын жазалардың да тең ... ... ... [19, 65 ... ... ... дау жоқ. Аса ауыр қылмыс жасаған немесе қорлау
мен садизммен ұштасқан ... ... ... ... ... жаза тағайындау әлеуметтік әділеттікті қалпына келтірудің тиімді
жолы. Онда өлім ... алып ... ... ... тым ерте ... ... ... криминогенді жағдайды ескеру керек. Осы жерде “қылмысты
қаралау ... ... ... ... қол ... “жалпы игілікті”
қорғаумен шектеледі, және бұл жағдай арқылы азаматтардың бостандықтары мен
қауіпсіздіктері қамтамасыз етілуі керек.
Қылмыстық саясаттың басым ... бірі – ... ... ... ... ... Қылмыстан сақтандыру мен ескерту процесіне қоғамның
барлық мүшелері ... ... бұл ... талқылаудың
тереңділігі қажет. Қазақстан Республикасындағы құқықтық мәдениет пен сананы
көтерудің бүгінгі жай-күйі қанағаттандырарлық ... деп ... ... ... ... өз ... білуге және мемлекеттегі құқықтық
процестерге талдау жасауға ұмтылысының ... ... ... байқауға болады. Сонымен Қазақстан Республикасының қылмыстық
саясаты ретінде өз бастауын Конституциядан алатын, мемлекеттегі ... ... ... ... ... ... ... заңдар
арқылы және осы заң шеңберінде жүзеге асырылатын ерекше әсер ету нысаны.
Қылмыстық саясаттың қалыпты жүргізілуі үшін ... ... ... мен ... ... ... сай жүруі маңызды қажеттілік болып табылады. Жалпы алғанда
Қазақстан Республикасының қылмыстық саясаты өзіндік бағытын қалыптастырумен
қатар, көрші ... үлгі ... ... ... жатыр деп айтуға
толық негіз бар. Біз мемлекетіміздің қылмыстық саясатының түсінігін ... оны ... ... зерттеуді ҚР Құқықтық ... ... ... ... аталған тұжырымдама мемлекеттің ата заңына
негізделіп, ... ... ... ... көздеп отыр.
Біздің аталған тұжырымдамамыздың құқықтық ... ... ... ... қылмыстық саясаттың дұрыс бағытпен өрістеуіне
маңызы зор. Көрші ... өз ... ... ... ... ... жатқандығын да айта кету керек.
Мемлекеттің құқықтық саясатының негізгі бағытын қамтыған – Қазақстан
Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаев «Дағдарыстан ... мен ... ... ... жолдауында: «Құқық қорғау органдары қызметкерлеріне сөз
арнаймын. Біздің қалалардың ... мен ... ... ... ... ... ... алаяқтықпен, заңдардың
бұзылуымен табанды да қатал күрес жүргізу керек. Осы қиын ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін бәрін де
істеу керек» деп көрсеткен ... [20, 11 б.]. ... ... “Ресейдегі
бірыңғай құқықтық кеңістікті қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... ... ... Бұл ... ... саясат
тұжырымдамаларының мемлекет өміріндегі ролінің қаншалықты маңызды екендігін
айғақтай ... ... ... алдында тұрған міндеттердің
ішіндегі маңыздысы саяси және экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз ... ... ... ... тиімді сипаттағы күрестің жолын ұсыну және
мемлекеттегі қылмыстың ... түрі ... ... ... ... ... ... боолып отыр.
Құқық қорғау органдары, әрбір азамат (лауазымды ... мен ... ... ... ... ... алға қойып отырған
саясатына дұрыс болжау жасап, баға беруді өзінің азаматтық парызы ... онда ... ... отырған талаптардың өз ... ... ... сенім мол.
Қылмыстық саясаттың түсінігі мен сипаттамасына қатысты ... ... үшін ... еңбектер мен күнделікті қоғам өміріндегі
криминогендік ахуалды сипаттайтын ... ... ... ... ... ... салып отырудың маңыздылығына тоқтала
кету керек. Мемлекеттің ең басты қазынасы адам мен оның өмірі болғандықтан,
қылмыстық саясатты жүзеге ... ... іске ... ... адам мен ... ... мен бостандықтарының қорғалуы мен
шектелмеуіне, еліміздің құқықтық ... одан ары ... ... ... ... құқықтары мен бостандықтарын
сақтаудың мемлекеттік кепілдіктерін нығайтуға, сот жүйесін ... ... ... ... ... мен азаматтардың арасындағы жоғары түсіністік
пен сыйласымдылықты жолға қоюға негізделгенін нық сеніммен айта аламыз.
Қылмыстан сақтандыруды жүзеге ... ... ... ерекшеліктері.
2.1 Қылмыстық құқық қылмыстан сақтандыруды жүзеге асыру ... ... ... бағытын қалыптастыру мен нысанын өзі
құратындықтан да қылмыстық саясаттың ... асуы үшін де ... ... ... жүзеге асуы белгілі-бір механизмдердің және құралдардың
көмегімен болады. Заң ... ... ... мен ... ... ... Біз бұл ғылыми зерттеуде қылмыстық ... ... ... мен ... ... қылмыстық құқықты,
қылмыстық заңнамалар мен құқық қорғау органдарын мен жүргізілетін құқықтық
тәрбиеге қатысты зерттеу жүргіземіз.
Теориялық тұрғыдан құрылған идеялар мен ... ... ... ... ... ғана теорияға деген қызығушылықты ... ... ... ... арнаулы құралы ретінде құқық нормалары
(қылмыстық, қылмыстық-процессуалдық, еңбекпен-түзеу) мен қылмыстық юстиция
органдарының жүйесі табылады. Қылмыстық саясат - ... ... ... және ... ... ... сонымен қатар бұл
органдардың әрекетін нақты ... ... ... мен оның ... саясаттағы орны туралы сөз
қозғамағандығы қылмыстық саясаттың ... ... тар ... әкеледі. Қылмыстық саясаттың өз мақсатына жетуі жүзеге асыру
механизмдері мен құралдарының тиімділігіне байланысты. “Саясат пен құқық –
адамдардың ... ... ... және бұл ... түпкілікті мақсатқа
жету үшін қолданылады. Сонымен қатар саясат пен құқықты біріктіруге
болмайды ... ... ... пен ... өз мәні ... сәйкес
келмейді және саясаттың мәні құқықтың мәнінен кең немесе саясат тек құқық
арқылы ... ... ... ... ... ... бір ... ғана сипатталады. Мысалы: қылмыстан сақтандыру тек қылмыстық-
құқықтық нормалар арқылы жүзеге аспайды сонымен қатар бұл ... ... ... заң ... органдары мүшелері, құқық қолдану
органдары қызметкерлерінің қатысуымен жүзеге асырылатын ... ... да іске ... ... ... ... ... талабына сай
ізгілік сипатында жүзеге асыру үшін кешенді жұмыстар тізбегін жасап жатыр.
ҚР Парламенті Сенатының заңдар және құқықтық ... ... ... заңнамаларға өзгерістер енгізуде ерекше белсенділік көрсетіп отыр
және бұл жағдайды күнделікті заң баспасөз беттерінен ... ... ... ... асырудың маңызды құралдарының бірі – қылмыстық
заңнамалар. Қылмыстық заңнамалардың негізін ... ... ... ... ... ерекше. “Қылмыспен күрестің құқықтық негіздерінің
басты жүйесі – ... ... ... ... Егер ... құқық
қылмыстылықпен күресте басты жүйе болмаса, онда қылмыстық саясатта
қылмыстық деп ... ... еді. ... саясаттың бір негізге
келтірілген ұғымын есепке ала отырып, қылмыстық құқық қоғамға ... ... мен ... ... ... объектісін
анықтайды” деген авторлар көзқарасын қылмыстық құқықтың мәні мен қылмыстық
саясаттағы маңызын ашуға бағытталғандығы үшін ... ... ... заңы – ... қылмыспен
күрестегі заңдылықты сақтауының негізі. Қылмыстық құқық – қылмыспен ... ... ... ... ... мәні ... бағыт береді.
Қазақстандық авторлардың ішіндегі қылмыстық құқықтың проблемаларына
жеткілікті көңіл бөлгендердің ... ... ... Р.Е. ... бөле ... болады. Егемендік алғаннан
кейінгі уақытта осы көрсетілген авторлармен қылмыстық құқықтың отандық
заңнамаларға негізделген нұсқалары жарық көрді. Бұл ... сөз жоқ, ... ... ... ... ... тигізеді. «Қылмыстық құқықтың даму
тарихы көрсеткендей, заңдық жаңалықтарды құру әр ... де ... ... ... ... Қылмыстық заңдарды мақсатты
түрде өзгертуге байланысты шешім кездейсоқ сипатқа ие ... ... ... мен қабылдауларға негізделеді. Кең көлемдегі ... және ... ... ... қылмыстық және бейморальдық
әрекеттердің болуы заңшығарушының бұл әрекеттерге ... ... ... ... шығаруына немесе күшейтуіне қатысты
әрекеттерді жүзеге ... ... ... [21, 8 б.].
Қылмыстық заңдардың қоғамның әлеуметтік, экономикалық және басқа да
мүдделік жағдайларын құрайтын қатынастарын ескере отырып, жасалуы қылмыстық
заңның ... мен ... ... ... ... септігін тигізеді.
Бұл тұрғыдағы заңның тұрақтылығы өте маңызды және ол ... ... ... ... қажеттіліктерді қанағаттандырған жағдайда ғана ақтайды.
Заңның тұрақтылығының маңыздылығына дау жоқ, ... де ... ... ... ... ... мен мемлекеттің кез-келген қатынастарды
реттеуге деген қажеттілігінің заңның ... ... мол ... ... жөн. ... жағдайлардың белгілі-бір кезеңдік ерекешеліктерін
ескере отырсақ, онда қылмыстық ... ... ... ... ... орын алуы ... Сол ... де криминогендік ахуалдың даму
бағытын дер кезінде қадағалап отыру, ... ... ... ... кез-
келген қоғамға қауіпті және құқыққа қайшы әрекеттерінің барлығына ... ... ... ... ... береді. Қылмыстық құқықты
жетілдіру – қылмыспен күрестегі жемісті нәтиженің алғышарты және де ... ... ... ... ... айқын.
Жаңа құқықтық нормаларға эксперимент жасау жоғары қызығушылыққа ие
болады, бірақ та бұл ... ... ... ... толығымен
теріске шығарылады. Заң әдебиеттерінде экспериментальды норманың ... ... ... ... ... заң ... теңдігі
қағидасын бұзу болып табылады. Бұл шындық. Бірақ та әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... экспериментальды түрде сынау (белгіленген шекте) біз үшін жол
берілетін болып саналады, кей-кезде бұл жағдай ... ... ... құқықтық нормаларды эксперименттен өткізу қылмыстық құқықтың
маңызды қағидасын ... ... ... қылмыстық-құқықтық нормаларды
эксперименттен өткізу азаматтардың өзіндік қажеттілігінен ... ... ... ... Біздің ойымызша, қылмыстық-құқықтық
нормаларды эксперименттен өткізу егер барлық құқықтық қорғау шараларын
сақтай отырып, ... ... адам мен ... ... ... ... әкеліп тіремейді немесе құқықтарды шектеуге өзгедей
бір негіз жоқ.
Қылмыстық ... ... ... болуына тиімді жағдай
жасайтын жағдай – ол кодексті жасау немесе оған ... да бір ... ... ... ... ... ... ғылыми тұжырымдар
мен көзқарастардың ұсынылуы. Бұл процесс қылмыстық заңға қылмыстық құқық
теориясының ... ... ... ... саласында құқық шығармашылық жұмысын қажетті
деректермен, құжаттармен қамтамасыз ету мәселесі ... ... ... ... ... ... керектігі жөнінде нақты мақсат қояды.
Ойлағанымыздай, кодекстің бұндай нұсқасы жоба немесе дайындық ... және өзге де бір ... ... ... ... ... ... сипатта болуы мүмкін. Бұндай кодексті жариялау
мен жасау қылмыстық-құқықтық ойлардың ... ... ... ие ... ... нұсқасын жариялау ғалымдар мен практиктердің ұжымдық
тәжірбиесінің жүйеленген, бір негізге келуіне ... ... еді және ... қажет ететін қылмыстық-құқықтың көптеген сұрақтарын шеуге ... ... ... ... ... нұсқасы күшіндегі қылмыстық
заңға бейресми балама сипатта болады және күшіндегі ... ... ... ... ... ... қабілетсіз нормаларын ауыстыруы
мүмкіндігімен ерекшеленеді. Қылмыстық саясаттың жүзеге ... ... ... құқықтың жалпы және ерекше, қылмыстық заңның жалпы және
ерекше бөлімдеріне толығымен тоқталу керек.
Қылмыстық саясатты жүзеге асырудың ... ... ... ... болып табылады. Қылмыстық құқықтың өзіне тән салалық
функциялары қылмыстық саясатты жүзеге ... ... ма? ... заң мен ... мүдделерін қылмыстық қол сұғушылықтан
қорғауды құқық ... ... ... ... ... ... түрде
қылмыстық құқық арқылы жүзеге асырады. «Қылмыстық құқықтың басты функциясы
болып қорғау табылады. Бұл функция қылмыстық ... ... ... бағыттарын көрсетеді. Оның мәні - ... жай ... ... қол ... ... ... Біздің
көзқарасымыз бойынша қылмыстық құқықтық қорғаудың мәні – ... ... мен ... ... бүтін құқықтық игіліктері мен ... ... ... ... сақтап қалу. Қылмыстық құқық – қылмыспен
күрестің нормативті базасын ... ... ... ... ... сипаттама беретін, мемлекеттегі қылмыстық саясаттың бағыты
мен оның ... ... ... ... ... ... ... нормасы қоғамға қауіпті әрекеттерді, сонымен қатар бұл
әрекеттермен нәтижелі күрес жүргізу тек ... ... ... ... ... ... ғана ... деп қарастыруы керек» [22, 34 б.]
Қылмыстық құқық мемлекеттің қылмыстық саясатының нақты ... ... ... талаптары қылмыстық саясат талаптарына сай келмей жатса,
немесе керісінше жағдайда қайсының талаптары басым болуы керек деген сұрақ
туындайды. ... ... ... ... бағыты қылмыстық құқықтың
бағытымен сәйкес ... ... ... ... республикадағы қоғамға
қауіпті әрекеттердің қылмыс қатарына жататындығы мен ... ... ... саясаттың ... ... ... ... ... құқық – теориялық түрдегі
ғалымдардың, ... ... ... ... болып табылады. Қылмыстық саясат қылмыстық құқық арқылы ... аса ма? ... ... ... мүмкін. Қылмыстық құқық қылмыстық
саясаттың заңдық қаңқасын ... ал ... заң ... ... ... қана ... оны нақты қатынастарда
бейнелейді. Қылмыстық саясат өз зерттеу объектісіне ... деп ... ... ... ала ... оның ... кесу мен ... үшін қолданылатын әрекеттерді өз мазмұнына ала отырып, жүзеге
асырылатын әрекеттердің процедурасы болып табылады. Бұл жерде ... ... ... ... ... ... құқықты және қылмыстық заңды
қолданумен тікелей байланысты. Қылмыстық құқық қылмыстық заңның теориялық
моделі бола отырып, өз ... ... ... ... ... мен
көзқарастарды біріктіреді.
Республикадағы қылмыстық саясаттың жағдайына қатысты тұтастай көзқарас
білдірсек, Қазақстан жазаларды ... мен ... ... жүргізуде. Осы жағдайларды есепке ала отырып, 1998
жылғы Қылмыстық кодекстің басты ... ... ... ... ... ... дифференциациялауын жатқызуын
айту кету керек. Қылмыстық жауапкершілікті анықтаудағы ... ... ... ... ... танылуы бір жағынан ауыр, аса
ауыр, рецидив және ұйымдасқан қылмыстар үшін жауапкершіліктің ауырлығын
сақтауды білдірсе, ... ... ... қарауды қажет етпейтіндерге қатысты
әсер етудің тиісінше жұмсақ түрлерін қолдануды білдіреді.
Қылмыстық саясаттың бағыты тым жұмсақтық ... ... ... ... ... ретінде ұсынамыз. Қылмыстық құқық пен қылмыстық заңның
ара-қатынасын анықтау құқық пен ... ... ... ... ... сай ... ... жасалу мен жоспарлану
процесінде қылмыскердің орны өзіндік спецификалық белгілерімен анықталады.
Қылмыстық саясат тек ... ... ғана ... ... социологиялық проблемалар қатарына жатады.
Қылмыстық құқық - криминология анықтаған қылмыскердің жеке ... ... мен ... ... ... ... жазаның
ауырлығын қылмыстық заңдар арқылы белгілейді. Жалпы қылмыстық саясаттың
қызметінің негізгі ... ... ... мен ... ... ... жүргізіп қоймай, қылмыскердің жеке басына да қажеттілік тұрғысынан
талдау жүргізеді. Қылмыстық құқық қандай әрекеттердің қылмыстық жауаптылық
арқылы жазаланатындығын, ... кінә мен оның ... ... ... қол сұғушылықтың объектісі мен оның ... ... жаза ... мен ... ... ... ... сипаттамасын, сонымен қатар қылмыстық субъектісіне қатысты ғылыми
талдаулардың кешенді көзқарастар жиынтығын ... ... ... саласының жан-жақтылығы қылмыстық құқықтың
маңыздылығына өлшем болады. Біз бұл жерде ... ... ... курсы туралы айтып отырғандықтан, ерекше және жалпы бөлімдерге
қатысты бөлек көзқарас білдірмейміз. Қылмыстық құқық қоғамға ... ... яғни ... ... ие болған әрекеттерді ғылыми-теориялық
тұрғыдан айыптайды. Теориялық тұрғыдан айыптайды деуіміздің өзіндік мәні
бар, өйткені бұл ... ... ... асуы ... ... ... Көріп отырғанымыздай қылмыстық құқық әртүрлі салалардың ... ... ... пен ... ... оның ... криминология,
социология секілді өзіндік зерттеу объектісі бар салалардың қылмыстық
қатынастарға қатысты зерттеуінің бағытын анықтайды ... ... ... ... қылмыстық құқық және қылмыстық заң қылмыс деп танымаған әрекеттер
мен қылмыскер статусына ие болмаған адамдарға қатысты ... ... ... ... және ... ... ... жүргізе
алмасы анық. Ал, қылмыстық саясаттың жүргізілу көлемі ... ... ... ... деп сеніммен айта аламыз.
Поляк құқықтанушысы Ежи Бафияның көзқарасы бойынша қылмыстық саясаттың
көрінісі мен қылмыстық ... және ... ... сонымен қатар
тәжірбиелік қатынастардың арасындағы өзара қажеттілік үйлесімділікті ... ... ... ... мен ... жаза тағайындау
тәжірбиесінде көрініс табады» [24, 79 б.].
Қылмыстық саясат мемлекеттің мүдделерін басымдық бағыт ... ... ... негізінде жүзеге асатын процесс. Қылмыстық
саясат ең алдымен ... ... ... қол ... ... ... ... қоғам мүшелерінің арасындағы бірінің мүддесіне қол
сұғушылықтың әсерінен туындаған қарама-қарсылықты шешуші құрал. ... ... ... ... ... ... құқық қолдану
сонымен бірге сәйкес ... ... ... феноменін кіргізген
қылмыстық юстиция жүйесінің кең мағынадағы әрекетін түсіну керек.
Қылмыстық саясаттың объектісі ... ... ... ... оның ... ... ... тұрмыстық сипаттағы
қатынастарын ғана қарастыру керек. Жоғары аталған автор көзқарасы объектіге
деген түсініктің орнын алмастырып ... ... ... Бұл ... қылмыстық
ізге түсуші органдардың әрекеті мәні тұрғысынан қылмыстылықтан қорғауға
бағытталғандығын және олардың әрекеті қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... объектісін зерттеу тарихи
кезеңдегі қылмыстық қудалаудың ... мен оның ... ... ... ... заң шығарушылар үшін ғана емес, тәжірбиелік қызметті
жүзеге асыратындар үшін де өте қажет. ... ... пен ... ... ... ... ретінде орнығады және мемлекеттегі қылмыстық
құқықты теориялық тұрғыдан дұрыс конструкциялап алмай және қылмыстық заңды
жетілдірілген түрде ... ... ... ... ... сөз ... ... Қылмыстық-заң қатынастары кей кездері қылмыстық заңның
қорғайтын қызметіне қарамастан, ... оған ... ... ... даму фармациялық процестерінің белгілі-бір кезеңдерінде
қылмыс пайда болғаннан соң ғана оған ... ... ... Қылмыстық кодексте болашақта осы қылмыс болуы мүмкін деген
болжаммен ... ... ... ... ... ... ... мәселесі көп ... ... ... ... мемлекеттік тілде жазылған қылмыстық
құқық оқулықтарына деген сұранысының орны ғалымдар еңбегінің арқасында
толығып ... ... ... ... ... пен ... ... қатысты теориялық көзқарастары егеменді мемлекетіміздің
қылмыстық саясатының көрші мемлекеттер қылмыстық саясатына ұқсас түрде
өрбімеуіне, ... ... ... ықпалын тигізеді.
2.2 Қылмыстық заңның қылмыстан сақтандырудағы маңызы
Қылмыстық заң – қылмыстық қатынастарды ... ... ... күші ... Қылмыстық заң әр қылмысты өзіндік сипатты белгілерін ескере отырып,
сипаттайды немесе әр қылмысқа баға беріп, оның қоғамға ... ... ... ... айқындайды. ҚР Қылмыстық кодексінің 1-95 баптар аралығы
жалпы бөлімнің мәселелерін қарастырады. Қылмыстық кодекстің ... ... ... міндеттері мен уақыт, кеңістік, субъектілерге байланысты
күшін, сол секілді қылмыс ұғымының заңдық статусын анықтайды және де ... ... ... ... ... ... ... пен
жазадан босатудың процедурасын қарастырады. Қылмыстық саясаттың объектісі
мен қылмыстың объектілері ... ... бар ма? ... ... мен ... ... ... қатынастары теңдік
сипатында көрініс табады. Қылмыстың объектісі болып ... ... ... ... керек.
Қылмыстық саясатта қылмыстың субъектісінің маңызды роль атқаратындығын
айта кету керек. ... ... ... зерттеу криминологиялық
проблема, осы зерттеулердің нәтижесін есепке ала отырып, ... ... ... оның ... жаза ... ... ... Қылмыстық
заңның әр бабында криминологиялық ... ... ... ... ... кім? Заң әдебиеттері осы категорияға қатысты ... ... ... ... ... қылмыс субъектісінің үш
белгісін қылмыстық-заңдық тұрғыдан сипаттайды. Олар: есі ... ... ... ... жеке адам болуы.
Адамды қылмысқа тарту – қылмыскерді медициналық, социологиялық,
криминологиялық тұрғыдан зерттеудің нәтижесі. ... ... ... ... ... ... жол бермейтін мән-жайлардан тыс
құбылыстармен ұштасуы керек. Біздің ... заң ... ... ал, ... астам қылмыс түрі үшін 14 жастан белгілейді. ҚР ҚК-
нің 237-бабы бандитизм үшін 16 ... ... ... сонымен қатар
бандаға 14 пен 16 жастың арасындағы адамдар қатысса, онда олар ... ... әйел ... ... ... 15-бабының 1-тармағындағы
қылмыстарды жасағаны үшін жауапқа тартылады. Біздің көзқарасымыз бойынша
банда құрамында адам ... үшін 14 ... ... ... тартуға жол
бермеу керек. Өйткені банда мүшелерінің аталмыш категориядағы адамдарға
ықпалы ... ... ... жасауына, түптеп ... ... ... ... ... жасау құралына айналып
кететіндігі сөзсіз. Сонымен бандитизм үшін жауаптылықты 18 жастан бастап
көрсету керек, және оның ... ... ... ... ... ... ескерсек, оларды жөнсіз жауапқа тартуға ... және ... ... ... ... ... ... мүшелері
ғана жауапқа тартылады. Бұл жерде ғалымдардың көзқарасын келтірмей кетуге
болмайды «адам әлеуметтік жаратылыс, оның ... ... ... ... ... орта анықтайды, қоршаған орта адамның әрекетіне бағыт
беріп, болмыс мен ... ... [25, 66.б.]. ... өз қызметінде қылмыскердің еркі мен белсенділігін төмендету үшін,
қылмыстық заңдар арқылы ... ... ... еркі мен ... ... ... жағдайда кәсіпқойлық танытуы қылмыстың жаңа
түрлерінің өрістеуі мен жасалған қылмыстың ... ... ... ... ... ... саясатты жасаушылардың саясатты жетілдіруі мен
қарсы құралдар ойлап табуына негіз ... және ... ... заң арқылы іске қосады. «Криминология үшін ең бастысы ... жат ... ... ... ... ... ... сыртқы ортамен қылмыстық жағдайлардың бірігуі ... ... ... ... [26, 2 б.]. Біз бұл ... бұл
қажеттіліктер өз мәні бойынша қылмыстық саясаттың да қажеттілігіне айналады
деген ұсынысымызды қосамыз. ... ... ... ... ... ... зерттеу арқылы жүргізілетін мемлекеттік қызмет
нысаны. ... ... ... криминогендік ахуалды қылмыс
түрлеріне жаза белгілеу арқылы бейнелейді. Жаза қылмыстық заңның ... ... ... Жазаның мақсаты – тәрбиелеу мен әлеуметтік
әділеттікті қалыптастыру. Сазайын тарттыру жазаның ... жата ма ... ... заң ... ... тиылмай отыр. Қылмыстық құқық белгілі
ғалымдарының бір тобы (Н.А.Алексеев, А.А.Герцензон, ... ... ... ... ... мақсатына сазайын тарттырудың мүлдем қатысы жоқ деген позицияны
ұстанады. Ал, ғалымдардың екінші бір тобы ... ... Н.А. ... сазайын тарттыру жазаның негізгі мақсаты деген
көзқарастар қалыптастырып отыр. «Жазаның мақсаты ретінде ... ... ... ... ... ... ақталмаған қаталдықтың рухы
кезетінінен қаша алмасымыз анық» [27, 8 б.]. ... ... ... жазаның мақсаты болып табылады. Себебі жазаның мақсатына сазайын
тарттыру жатпайды деп қанша жасырғанмен ... ... ... тағайындау мен орындау процесінде айқын білініп тұрады. Қылмыстық
саясатымыз ізгілендіру мақсатында жүргізіліп отыр ... те, ... ... ... ... ... ... жатпайды деп бір жақты
түсінікке жол беру жазаның ... ... ... ... ... ... қиыншылықтар тудыратынын айта кету керек. Жаза ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің, оның ішінде
қылмыстық саясатының көзқарасын білдіреді сонымен қатар криминогендік
ахуалдың заңдық барометры. Қоғамдағы криминогендік ахуалдың ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Жасалған
қылмысқа жаза тағайындаудың сәйкессіздігі екі жағдайда болуы мүмкін:
1) Қылмысқа тағайындалатын жазалардың ... ... ... ... ... ... ... Жазаны соттардың дұрыс тағайындамауы.
Кеңестік заң қылмыстық әрекет үшін қылмыстық жауаптылықты және ... ... ... ... ... оқуға болады: мәні жөнінен, қоғам
мен тұлғаның өзара қатынасы жөнінен, мақсаты жөнінен. Жазаның психологиялық
жағы да маңызды, өйткені жалпы ... ... ол ... әсер етудің
әділетті шарасы деп қабылдануы керек. Осы үшін заңдарды қылмыс пен жаза
шеңберінде оқып ... ... ал «бұл ... ... ... оның ... ... сезімде жатады» [28, 3 б.]
Жазаға қылмыскер өзі сұранады ... ... ... ... мәні мен жазаның мәні қарама-қарсы сипатта ... ... ... бұл жерде мемлекеттің мүдделері алдыңғы кезекте
тұрады. Сазайын ... ... ... элементтерінің бірі бола отырып,
жазаның әділеттігіне өлшем болады, осыған орай аса қауіпті ... ... ... ... ... ... сезіледі. Жазаның әділеттігі
түзеу мақсатына жету үшін, қайта ... ... ... ... жалпы
ескертуді жүзеге асыру үшін қажет.
Жазаның мақсаты жазаның мәніне сәйкес келуі керек. Бұл жерде жазаның
мақсаты жазаның жүйелерін анықтаудың ... ... ... ... ... ... қылмыстық істі зерттеуімен оны құқықтық тұрғыдан бағалауының
қорытындысы. Жаза жүйелеріне қатысты кеңестік қылмыстық заңдармен қаралған,
қатаң ... ... ... ... ... ... ... соттар үшін міндетті жазалар ... ... жаза ... ... ... ... Жаза ... ғалымдар да өзіндік көзқарас білдірген. Қазақстан қылмыстық
заңдарындағы жаза ... ... ... ... ... ... зерттелген.
Жаза - мемлекеттің қылмыстық әрекеттерге қатысты көзқарасы мен
ұстанған позициясының ... ... ... мен ... ... ... ... Мемлекеттегі криминогендік
ахуалдың жай-күйіне бақылау жасамай, жаза мәселесін кеңінен ... ... ... ... жалпы бөлімінің ережелерін оқу мен ... ... ... ... қылмыстық заңның ерекше бөлімін
дұрыс қолданудың алғышарты болып табылады. ... ... ... ... ... ... қылмыстық заң, құқықтық
тәрбие, құқық қорғау органдарының функционалды қызметтері жатады. Ал, дұрыс
талқылаудан өтпей ... ... ... құқықтық тәрбиенің
жеткіліксіздігімен қатар, тәрбие беру процедурасының дұрыс ... ... ... ... сапасының нашарлығы мен осы ... өз ... ... ...... ... қалыптастыруға кері әсерін тигізері анық. Бұл пікір қылмыстық
саясатты жүзеге асыру механизмдері Қазақстан Республикасында ... ... ... ... қайта көрсетілген механизмдердің қолданылу ... ... ... ... ... заң ... саясатты жүзеге асыру субъектілерінің
процессуалдық әрекеттерінің шеңберін анықтаумен ... ... ... белгілейді. Жалпы алғанда қылмыстық заң қылмыстық саясатты жүзеге
асыру механизмдерінің ең маңызды түрі ... ... және ... ... ... ... сипатқа ие болады.
2.3 Құқық қорғау органдарының қызметі – қылмыстан сақтандыруды жүзеге асыру
механизмі ... мен ... ... органдары жөнінде.
Құқық қорғау органдары – құқықтық ... ... ... мен ... мүдделерін қалпына келтіруші бірден-бір жүйе.
Мемлекеттің ата заңында көрсетілген құқықтық мемлекет қағидаларының қоғамда
көрініс табуы, ... ... ... ... қоғамдық
қатынастардағы азаматтардың әрекеттерінің мәнімен толық ... ... ... ... ... қызметімен тікелей байланысты. Осы жерде «құқық
қолдану ... ... ... ... ... ... мен оның таптық қоғам өміріндегі маңызы мен орны ... [29, 6 б.] ... ... ... ... болмайды.
Өйткені, құқық шығармашылық – қылмыстық саясатты жүзеге асырудың бірінші
этапына тән болса, құқық қолдану – ... ... ... ... ... жатады. Ал, құқық қолдану актісі – құқық қорғау органдарының
өзіндік функционалдық міндетін жүзеге ... ... ... ... нормасында мемлекеттің қылмыстық саясаты көрініс
табады. Ал, қылмыстық саясат әлеуметтік ... бір ... ... ... жасаған және қылмыстан зардап шеккен әлеуметтік топтардың
қайшылықты мүдделерінің жиынтығынан тұрады. ... ... ... ... ... ... ішкі ... органдары, соттар, прокуратура, қаржы
полициясы органдары ие. Бұл ... ... ... ... ... тұйықталған шеңберін көрсетеді деген ой тудырмау керек.
Қылмыспен күрес – ата заңымызға ... ... ... ... ... ... мемлекеттегі құқықтыңдаушы азаматтар
қылмыстық саясатты жүзеге асыруда ... ... ие ... Бұл ... ... саясаттағы міндеттері жанама екендігін де ескерткен
жөн. Өйткені тікелей өкілеттілікке жоғарыда кһрсетілген органдар ... ... әсер ... бір нысаны ретінде, құқық қорғау
органдарының ... ... өз мәні ... жалпы және арнаулы
ескертуді жүзеге асыра отырып, қылмыстылықтың деңгейіне белгілі шекте әсер
етеді. Бұл жағдайды ... ... ... ... ... ... әсер ету, ... зерттеулер мен тарих
көрсеткендей, күтіп отырған нәтижеге ешқашан ... және де ... ... өзімен бірге қылмыстық жазалануды көздейтін теріс әлеуметтік
салдарды да тереңдетуге қабілетті.
Қылмыстылықты жоюдағы - ... пен ... ... және
идеологиялық және ғылыми құралдардың орнын, құқық қорғау жұмысы мен құқық
қолдану тәжірбиесінің жоғары қарқындылығының ... ... ... ... қорғау органдары қызметкерлерінің (оның ішінде ішкі
істер органдарының) ... ... ... заң ... жоқ ... ... ... бұл жағдай, шалғай аудандардың құқық қорғау органдарының
басына тән жағдай. Бұл олқылықты ... ... ... ... тұжырымдамасы” толтырады деген ойдамыз. Сонымен қатар анықтама мен
тергеу жүргізудің жалпы тәртібі бойынша, қылмыстық ... ... ... – ішкі ... органдарының құзырына тиісті функционалдық міндет.
Жалпы кез-келген қауіпті деп танылған әрекеттің қылмыс категориясына
жатуын анықтау кезінде анықтау органдары ... ... ... ... Республикасының заңдары бойынша, анықтау органдары
болып мына құрылымдар табылады:
а) ішкі істер органдары;
б) ... ... және ... мекемелердің командирлері өздеріне
бағынышты әскери қызметкерлер мен оқу жиындарынан өту ... ... ... ... ... ... жөнінде;
в) ұлттық қауіпсіздік органдары - өздерінің ... ... ... ... ... түзеу мекемелерінің басшылары - өздеріне ... ... ... Мемлекеттік өртке қарсы күрес қызметі органдары - өрт істері және өрт
қауіпсіздігі ережелерін бұзу ... ... ... ... ...... шекараны бұзу фактілері бойынша;
х) алыс сапардағы теңіз кемелерінің капитандары;
ж) сотты құрметтемеуге және сот шешімдерінің ... ... ... - ... ... кеден төлемдерін төлеуден жалтару мен контрабанда істері бойынша ... ... ... ... елде ... ... істер бойынша – ҚР
дипломатиялық өкілдіктерінің, консулдық мекемелердің және ... ... ... ... ҚР ҚІЖК – і көрсеткен. (65-бап) Жоғарыда
көрсетілген құрылымдардың анықтауына жататын қылмыстық істердің тізбегін ҚР
ҚІЖК-нің ... ... ... ... істердің бұл категорияға
жатуы үшін бірнеше талаптар керек. Мыс: онша ауыр емес қылмыстар бойынша;
тергеу ... ... емес ... ... бойынша. Нарықтық
қатынастардың өмірге келуімен кей қылмыс түрлерінің жасалу деңгейі күрт
өскендігі анық. Мыс: 1991 – 1996 ... ... ... ... ... ... ... өрістеуі. Бұл жағдайды сол ... ... ... алып өтуі тиіс ақша ... – 500 АҚШ ... ... да ... Жалпы анықтау қызметінің қылмыстық
саясатты жүзеге асырудағы маңызы ерекше. Анықтау қызметінің ... ... ... ... сай ...... ... қалыптылығын қамтамасыз етеді. ҚІЖК-нің 67-бабы
анықтаушының процессуалдық міндеттерін көрсетеді. Қылмыстық ... ...... ... процессуалдық құқықтарын көрсетеді: яғни,
анықтаушы белгілі нысандарда сотқа дейінгі іс ... ... ... асырылуы туралы шешім қабылдай алады. Анықтау ... ... ... ...... көрсетілген шекте жедел-іздестіру
шараларын және ... да ... ... ... ... және де
қылмысты тойтару мен ... кесу ... ... ... ... Анықтау органдарының барлық процессуалдық әрекеттері қылмыстық іс
жүргізу заңдарымен белгіленеді.
Анықтаушы (анықтау ...... ... ... ... бар
немесе жоқ екендігін анықтап, аталған әрекетті қылмыстық-құқықтық тұрғыда
саралап, қылмыстық іс қозғайтын бірінші мемлекеттік орган. ... істі ... ... істі ... ... зерттеуі
істің тергеу органына немесе айыптау қорытындысымен сотқа келіп түскеннен
кейінгі ... ... әсер ... ... органдарының қызметі жөнінде: Тергеу органдары – ҚР
ҚІЖК–нің ... ... ... тергеу қызметімен айналысатын тергеу
бөлімінің бастығы мен тергеушілерден тұратын құрылым. ҚР ... ... ... ... ... ... мен ... Ал, тиісінше осы кодекстің 64-бабы тергеушінің анықтамасын
беріп, оның ... ... мен ... ... және тергеуші
функциясын қай органның қызметкері атқара алатындығының негізін көрсетеді.
Бұл екі бап тергеу қызметінің бірқалыпты ... ... ... ... ... ... ... сәйкес, тергеушілердің жүргізуіндегі
қылмыстық істер бойынша, олардың дер ... ... ... ... ... мен ... ... мерзімдерін
сақтауына, прокурор нұсқауларының сонымен қатар тергеушілер тапсырмаларының
орындалуына бақылау жасайды т.б. Тергеу бөлімі бастығының кәсібилігі мен өз
ісіне берілгендігі - ... ... пен ... ... қағидаларының
толыққанды орындалуы мен тергеу жұмысы сапасының заң талаптарына сай
болуының кепілі болмақ. Осы ... ... ... бастығының құқықтары мен
міндеттері тек 63-баппен шектеледі деген ... ... ... және ... ... ... ... күрделі жағдайларда тергеу жұмысын өзі
жүргізуіне байланысты ... да ... ... Тергеушінің барлық
әрекеті қылмыстық және қылмыстық іс жүргізу заңдарына ... ... ... ... бағыныштылықты қоспағанда) тергеуші кез-келген
процессуалдық әрекетті дербес шешім қабылдай отырып жүзеге асыруы керек.
Әрбір ... ... ... қылмыстық процеске қатысушы
субъектілердің денсаулығы мен ... ... ... үшін ... Тергеуші қылмыстық құқық ... ... ... және де
қылмыстық-құқықтық саралауды ... ... үшін ... ... ... ... өту ... – тергеу қызметінің де
сапасының кей тұстарда нашарлап кетуіне ықпалын тигізді. ... ... ... ... ... ... ... қылмыстардың жаңа түрінің пайда болуы – тергеушілерден әмбебап-
кәсібилікті талап етіп отыр. Бұқаралық ... ... ... қаржы полициясының қызметін айыптаған мақалалары жарық
көруде. Негізгі кемшілік ретінде әр ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс қозғалып, кейіннен оларды
топтап бір іске біріктіріу әдісін қолданғандығын көрсетуде. Ал, бұл ... ... ... жоқ ... ... жете ... мүмкін және жоғарыдағы
қолданған бұл әдіс ... ... ... ... ... ... ... көзқарас бойынша қылмыстық саясаттың негізгі мақсаты ... ... ... ... жасаған адамдарды жазалаудың мейлінше
жұмсақ тәсілдерін қолдану болу ... Ал, ... ... ... кей ... қылмыскерлерді түрмеге тоғытуды тергеу
қызметінің басты мұраты ретінде сезінеді. Алдын-ала ... ... ... ... ... ... немесе қолданудан бас
тартуы өзіне қатысты қылмыстық іс қозғалған адамның тағдырына ... ... ... шешілді дегенді білдірмейді. Алдын-ала тергеу барысындағы
тергеуші ... ... ... ... ... мен ... сотпен
қалпына келтіріледі. Осы жерде авторлардың мына пікірін келтіре кету керек.
Тергеушінің іс бойынша ... ... ... ... ... туралы шешімі егер де, іс бойынша дәлелдеме болып табылмайтын
сілтемелермен бекітілсе, онда бұл ... ... мен ... ... әсер ... ... сенімсіз шешім қабылдауға мәжбүрлейді.
Аталған жағдай бір ғана жағдайда орын алуы мүмкін: ол прокурордың немесе
судьяның кәсібилік ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық процестің “істің мән-жайын объективті, жан-
жақты, толық түрде ... ... ... ... ... болмақ.
Прокуратура органдары қылмыстық сақтандыруды жүзеге асыру механизмі
ретінде: Қылмыстық саясатты талап етілген деңгейде ... ... ... органдардың қызметінің тиімділігімен бірге прокуратура қызметінің
тиімді ... да ... ... ... ... ... ... атынан Республиканың аумағында
заңдардың, Қазақстан Республикасы Президенті жарлықтарының және де өзге де
нормативтік актілерінің ... ... әрі ... ... ... ... ... мен тергеудің, әкімшілік және орындаушылық іс
жүргізудің заңдылығын жоғары қадағалауды жүзеге асырады, ... ... ... ... мен жою ... шаралар қолданады, сондай-ақ
Республикасы Конституциясы және заңдарына ... ... ... мен ... ... ... наразылық білдіреді, сондай-ақ заңмен белгіленген
жағдайда, тәртіпте және ... ... ... ... асырады.
Прокуратура органдарының тиімді қызметі қылмыстық әрекеттен ... ... ... мен ... ... қалпына келтірумен қатар,
мемлекетіміздің әлеуметтік, экономикалық потенциалының артуына да ... ... бұл ... ... ... ... тән деп
қарастырмау керек. Прокуратура қызметкерлерінің заңдардың орындалуы мен
қылмыстық ... ... ... мен ... ... заңдылығын жеткілікті
қадағалауы алдымен тергеу және анықтау органдарының ... ... ... ... ... ... ... прокурорының мәліметі
бойынша, 2009 жылы облыс прокуратураларымен сот шешімдерінің орындалмауы
туралы жеке және ... ... 506 ... қаралып, оның 220-сы
прокурорлық шаралар қолданылуымен қанағаттандырылған. Прокуратура тарапынан
қолданылған актілерге байланысты 626 сот қаулылары ... 170 ... ... оның 26 миллион теңгеден астамы мемлекет ... [30]. Бұл ... ... ... ... мемлекеттің
әлеуметтік және экономикалық потенциалын көтереді деген пікірімізге ...... ... ... тікелей байланысты
лауазым иесі. Прокурор қылмыстық істер ... ... ... ... ... ... азаматтардың жазықсыз сотталуына, құқықтары
мен мүдделерінің шектелмеуіне процессуалдық ... ... ... ... - ... ... істер бойынша бірнеше мақсатты
көздеуі тиіс. Олар: а) халыққа прокуратура ... іс ... ... орган екенін сезіндіре алуы; б) мемлекеттің
заңнамаларының толық орындалуы мен құқықтық ... ... ... қамтамасыз ету. Қылмыстық саясатты жүзеге асыру осы бағыттағы кез-
келген әрекеттің жоғары ұйымдастырушылық пен ... ... ... Осы ... ҚР Бас ... мен оған ... төменгі
прокурорлар Республикалық және жергілікті деңгейдегі үйлестіру кеңестерінің
төрағасы болып табылады.
Құқық ... ... ... ...... саясатты жүзеге
асыруда маңызды мәнге ие құрылым. 2009 жылы 21 ... күні ... ... ... ... ... ... кеңесі отырысы құқық
қорғау жүйесіндегі біраз ... ... ... ... ... ... жемқорлыққа қарсы ... ... ... әлі де төмендігі; тергеуге дейінгі жедел шаралар деңгейінің
төмендігі; қылмыстық істердің негізсіз ... ... ... ... ... ... ... болып отыр. Бұл
проблемаларды нақтылайтын мәліметтерге назар ... ... ... пара алуы биыл ... ... ... 276-
дан 321-ге, яғни, 16,2 пайызға өскен. Ал олардың жалпы қылмыстар арасындағы
деңгейі 13,16 пайыздан 16,50 пайызға ... ... ... жемқорлыққа
қарсы қылмыстардан келген материалдық залал мөлшері былтырғы 11 айда 444
миллион 638 мың теңгені құраса, биыл ол ... 759 ... 306 ... ... Яғни 70,7 ... ... ... аумақтарының ішінде
сыбайлас жемқорлық қылмыстарының ең көбі Қарағанды (282), Ақмола (164),
Қостанай (122) ... ... (119), ... ... (113) ... ... Биылғы жылы қылмыстық қудалауды жүзеге асыратын органдар
1420 қылмыстық ... ... ... олардың 1192-сін сотқа жолдаған және
211-і рақымшылық жасауға байланысты негіздермен өндірістен қысқартылған.
Тергеу барысында келтірілген зиян орнына айыпталушылардан 27 ... ... ... 6667 мың ... ... тоқтам салынған. Үйлестіру
кеңесінде тағы бір баса көңіл бөлген мәселе – ... ... ... ... және ... ... ... прокурорлар 58, ал
соттар 14 істі, барлығы 72 істі қосымша тергеуге қайтарған. Бұл ... ... ... ... санының 11,7 пайызына тең. Бұл ... ... әлі де ... ... ... ... оның ішінде
экономикалық қылмыстарға, сыбайлас жемқорлыққа қарсы ... ... ие бола ... ... ... Оның себептеріне:
тергеушілердің кәсібилігінің жеткіліксіздігін; ... ... ... ... ... ете алмауын; тергеу қызметіне
бөгде мүдделі адамдардың ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлердің
заңсыз әрекетімен тікелей байланысты болып отыр. Қазақстан Республикасының
қылмыстық ... - ... ... екі негізгі ағымға бөлініп отыр. Оның бірі
«ауыр және аса ауыр қылмыс жасап, қылмыстық қудалаудан жасырынған, сондай-
ақ ... ... ... ... ... ... жазаны
біртіндеп қатаңдатудан көрініс табады [31].
Қазіргі қылмысқа қарсы күрестегі ең басты қажеттілік мемлекетіміздің
жемқорлыққа қарсы ... ... ... ... жасаған бағдарламасының
талаптарын толығымен орындау ... ... Осы ... ... қорғау
органдары қызметкерлері әрдайым есте ұстауы – ... ... ... ... негізі болмақ. Прокуратура қызметін күрделендіріп
отырған жағдай тек сыбайлас жемқорлық ... ... ... сонымен
қатар, қасақана кісі ... ... ... ... ... да ... құрылым қызметіне өз ауыртпалығын салуда. Прокурорлық
қадағалау –бұл осы құрылым қызметкерлерінің қоғамдағы заңдылықты сақтауды
қамтамасыз етуге ... ... заң ... ... ... ... нысаны. Шындығында прокурорлық
қадағалаудың мәні тек заңмен көзделген әрекеттерді жүзеге асырудан ... ... ... ... ішкі ... адамгершілік, моральдық
қасиеттерінің деңгейінен де ... ... ... ... ... ... Алматы, Оңтүстік ... ... ... көрсетуде. Мыс: Қостанай облысы ... адам ... ... ... 1996 ... бері халықаралық іздеуде
жүрген С.Мұқышев деген қылмыскер Чехиядан ... ... ... ... ... Сондай-ақ құқық қорғау органдары тарапынан
азаматтардың Конституциялық құқықтарының бұзу ... де жиі ... ... ... ... ... ... мойындату, түзеу
мекемелеріндегі сотталғандарға қатысты ... ... ... ... ... Статистикалық деректер бұл жағдайдың Астана, Алматы қалаларында
жиі орын алып отырғандығын көрсетеді. Көрсетілген ... ... қай ... ... керек екендігіне бағыт береді. Жалпы
қылмыстық саясатты жүзеге асыру процесінде прокуратура органдары ... ие ... ... ... ... құрушы бірден-бір құрылым болып
табылады.
в) Қылмыстық саясатты жүзеге асырудың маңызды механизмі ретінде - ... ... ... асыруда сот органдары маңызды орын алады. Тек
сот органдары ғана ... ... бар ... жоқ ... нақты
тұлғаны қылмыскер ретінде ... ... істі ... қылмыскерге
берілетін жаза шегін белгілеуді жүзеге асырады. Көрсетілген функциялар сот
органдарының қызметінің бағытын белгілеп қана қоймай, аталған ... ... ... да ... Сот ... әр ... іске
заңдық нүкте қояды.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 75, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 82
– баптары ... және сот ... ... мен ... бұтағы ретіндегі
мәртебесін анықтайды. Ата ... ... сот ... ... ... мен ... ... заңды мүдделерін,
бостандықтарын қорғау, және де ... ... ... де ... ... ... халықаралық шарттарының орындалуын
қамтамасыз ету табылады. Қылмыстық істер бойынша сот билігін жүзеге асыру
кезінде соттардың ... ... ... ... ҚР Конституциясының
77- бабында көрсетілген. Көрсетілген қағидалар тізбегі көрсетілу ... ... ... ... дәрежесін анықтамайды. ... ... ... ... ... бұзу қылмыстық істер бойынша
шығарылған сот үкімдерінің күшін жоюға әкеліп ... ... ... ... ... ... ... Сол себепті де сот жүйесінің ... ... ... жеңілдету мен қылмыстық саясатты ... ... тұр. ... сот ... ... асыру барысында заң
қабылдаушы органдарға ... ... ете ... ... судьялар тарапынан
шығарылған әр үкім ... ... ... отырып, мемлекеттің
криминогендік ахуалға қатысты ұстанып отырған позициясын көрсетеді. Яғни,
әр судья – ... ... ... ... көрінісін
қалыптастырады. «Қылмыстық заңнамаларды жетілдіруге қылмыстық ... ... бір ... ретінде - қылмыстық-құқықтық нормаларды
тексеріп, керекті жағдайда олардың ... ... сот ... ... ... [32, 9 б.] деген авторлар пікірі көңілге қонады. Осы жерде “сот
тәжірибесі” ұғымына түсінік беру ... ... Сот ... ... қылмыстық істер бойынша заңмен берілген өкілеттігін жүзеге
асыру барысында туындайтын кәсібилік қызметінің сот ... ... ... ... ... сот ... ғылыми көзқарас ... ... ... ... бұл ... ғалымдар
тарапынан төмен қызығушылыққа ие болып келеді. Жоғарыда көрсеткеніміздей
қылмыстық ... ... ... ... құралы судьялар болып табылады.
Ал, сот тәжірбиесінің қалыптасу негізі –судьялар қызметі. Заң ғылымында
сот ... ... ... ... ... бар. Сот ... бір ... негізінде қолданылған норманың мәні мен маңызын ашу жататын,
құқық нормаларын ... сот ... мен, ... ... бұл қызметтің
қорытындысы ретіндегі тәндік нәтиженің бірлігі. Бұл көзқарасқа біз ... ... сот ... детальдауға жол берілмеуге болмайды және сот
қызметі ... ... ... ... ... қалпына келтіру мен
аталған әділдікті қалпына келтіруге бағытталған кешенді процессуалдық
әрекеттердің жүйесін ... Сот ... ... ... бұл ... ... Ал, сот үкімі өз кезегінде ... ... ... ... ... ... Бұл жерден сот үкімінің мәні тек
норма талқылаумен шектеледі деген ой тумауы ... Сот ... ... ... ... тек ... ... ғана талқыламай,
қылмыстың қоғамға қауіптілік дәрежесінің нақты деңгейін, сонымен қатар
қылмыстық іс бойынша зерттелуі тиіс ... ... ... ... ... тәжірбиесі дегеніміз – нақты жағдайға байланысты норманы електен
өткізу арқылы және норманы қолданумен шығарылған сот ... ғана ... ... ... норма қолдану істің фактілі мән-жайларын електен
өткізу арқылы да ... сот ... ... ... алға жылжытуда
елеулі кедергі келтіріп отырған жағдай: тергеу сапасының нашарлығы, тергеу
қызметінде қылмыстық процесс қағидаларының толық ... ... ... бойынша қорытынды шығаруда соттарға ... ... ... ... ... тергеуге қайтару туралы шығарған шешімдері көп
жағдайда дау ... ... ... ... ... ... ... Тергеу сапасын көтеру мақсатында Қазақстан
Республикасы Жоғарғы Сотының “Соттардың қылмыстық істерді қосымша ... үшін ... ... 2002 ... N16 ... ... ... толтыруға негіз болары сөзсіз. ҚР Конституциясының 75-
бабына сәйкес, соттар қылмыстық ... ... ... айыптау мен қорғау
функцияларынан ажыратылып, тек сот төрелігі функциясын жүзеге ... ... ... өз ... ... ... жауапкершілігін
күшейту және басқа адамдарды қылмыстық жауапкершілікке ... ... ... ... ... Міне бұл, ... нормативті қаулының дұрыс
көрсеткен мәселесі болып ... Сот ... ... - ... кезінде
басталып , дұрыс ұйымдастырылған мемлекеттік шаралардың бірі ... ... ... ... ... деңгейге көтеріп, еңбекақымен,
тұрғын үйлермен қамтамасыз ету бір ... ... Атап ... Павлодар,
Алматы облыстық соттары жаңа ... ... ... ... ... ... қылмыстық істер бойынша шығарылған
үкімдердің ... ... ... Мыс: ... ... соты ... жылы
3344 қылмыстық іс қаралған. Ал, қылмыстық істер жөніндегі алқа 1077 ... істі ... ... қарап, 24 адамға қатысты үкімді бұзған.
Үкімдерді өзгертудің себебі судьялардың іс қарау кезіндегі кемшілігі болып
отыр. ... ... ... ... ... ... ... орталықтарына кешіктіріліп жіберілуі, сот
процестерін нашар ұйымдастыру жағдайлары жатып ... ... ... ... жөніндегі комиссиялар жұмыс істеуде. Бұл комиссиялардың
қарауына ... ... ... ... ... ... ... отыр. Мысалы, Алматы қалалық сотының судья әдебі жөніндегі
комиссиясына 2002 жылдың алты айында ... сот ... ... 45 ... ... ... Оның 37- ... қорытынды шығарылып, 6 арыз
жан-жақты тексерілген. Шағымданушылар көбінесе, судьялардың дөрекілігін,
ұстамсыздығын, істі ... ... ... ... Көрсетілген
фактілер сот билігі өкілдерінің біраз бөлігінің әлі де болса, қарапайым
халыққа жоғары ... пен ... ... ... ... ... Судьялардың этикалық ережеге сай келмейтін іс-
әрекеттері қоғам ... сот ... ... ... ... ... болып отырғандығы өкінішті. Қазақстан Республикасының
Жоғарғы Соты сот ... ... ... мен ... ... бойынша
шығарылатын сот үкімінің бұзылмауын мақсат ете отырып, 2002 жылы ... ... N 19 ... ... шығарды. Аталған қаулыға сәйкес сот
үкімі – қылмыстық іс жөніндегі бүкіл өндірістің қорытындысы шығарылатын
құқықты ... аса ... ... ... ... Осы ... ... соттар тарапынан дер кезінде назарға алынуы және де
орындалуы сот ... ... мен ... ... ... мәнімен
сәйкес келуін қамтамасыз етеді.
Соттар қызметі қылмыстық саясат мәселесін зерттегенде ерекше мәнге ие
болуы – сот ... шын ... ... ... ... дәлелдей түседі.
Қылмыстық заңның қылмыспен күресудегі ролін анықтауда ең бастысы, ... ... ... соңғы құрал екендігін бағамдау мәселесі тұр.
Қылмыспен күресуде мәжбүрлеуді қолдану көлемі тек қылмыстық ... ... ... ... ... және ... ... тікелей
және жанама теріс қылықты жоюға бағыттау арқылы да анықталады. ... ... ... оңды әсер мен ... ... ... -
адамның әлеуметтік қамсыздандырылуының артуына, мәдени деңгейінің өсуіне,
қылмыстың ... ... ... Қылмыстық заңды қолданусыз қылмыстылықтың
қарқынын ... ... ... ... ... да ... шынайы қатыстылығын жоққа шығару деген сөз.
Азаматтарды әлеуметтік қолдау қылмыстың жойылуына себеп болуы
мүмкін, ... та, ... ... және оның нормаларының дұрыс жұмыс
атқаруы мен үнемі жетілдіріліп отыруы қылмыспен ... ... ... шүбә жоқ. ... ... ... ... қалыпты, тыныш өмірін қамтамасыз етеді. Қылмыстық заңның
нормасы арқылы адам ... да бір ... ... ... ... ... берілгенін ұдайы біліп отыруы бұл қажеттіліктен туындаған
міндет. Жетілдірілген, қоғамдық ... ... ... ... – тұлғаларды, қоғамды, мемлекетті қылмыстық озбырлықтан қорғауды
қамтамсыз ... ... мен ... талаптардың интегралдануына жол
ашады.
«Қылмыстық заңның мақсаты – тұлға, қоғам, мемлекеттің құқықтары мен
еркіндігін, мүдделерін ... ... анық ... [33, 21 ... ... ... құқық қорғау механизмін жетілдіру мақсатында
қылмыстық заң баптарына, ... ... ... ... ... органдары шығарған құжаттарға мемлекеттік сараптама
жүргізу Үкімет деңгейінде реттеу ... ... ...... ... ... ... маңызды
механизм.
Қылмыстық саясаттың негізгі жүзеге асыру механизмдері ... ... ... ... ие ... ... қылмыс
деңгейінің өсуі, азаматтардың құқықтық санасына, мәдени деңгейіне, құқықтық
тәрбиесінің жеткіліктігіне тікелей байланысты. ... ... ... ... баю, ... қылмыстарының өрістеуіне жол ашты. Әрине кез-келген
құқықтық мемлекет құқықтық ... ... алға ... етіп ... тәрбие –бұл идеологиялық жұмыс. Құқықтық тәрбиелеу идеологиялық
процесінің мақсаты болып - тұлғамен әлеуметтік қоғамның тұрақты ... ... ... ... қалыптастырылған көзқарас. Енді осы екі процестің ... ... ... ... құқықтық тәрбиенің объективті жағының
қатысушысы. Сол ... де ... ... ... ... ... ... қаулылары қоғам мүшелерінің арнаулы топтарына
қатысты болады және үлкең көлемді қамтиды. Ал, құқықтық тәрбиенің қоғамдық
қатынастардағы ... ... ... ... ... және ... ... болмақ. Сондықтан да бұл екі ... ... ... ... ... ... тұрғыда сипатталады.
Құқықтық тәрбие – құқықтық сана мен ... ... ... ... өз ... ... ... сана - өзіндік
үлгілі сүзгі. Ол арқылы құқыққа әсер ... ... ... ... ... ... күшіндегі құқыққа қатысты қатынасты көрсететін сезімдер мен
көңіл-күйлер, ұсынымдар мен көзқарастардың жиынтығын қамтиды» [34, 77 б.].
Құқықтық тәрбиенің ... ... ... ете ... ... асырылуы – құқықтық сананы керекті “қажеттілікпен” қамтамасыз етеді,
ал, өз ... ... ... құқықтық сана жоғары құқықтық
мәдениеттіліктің үлгісін көрсетпек. Қылмыстық саясатты жұзеге ... ... ... ... ... ... ... деңгейі маңызды мәнге ие болмақ. Заңгерлердің құқықтық санасын -
құқықтық ... мен ... ... және ... ... ... ... білім мен тәжірбиелік дайындықты қажет ететін,
заңдық қызметпен ... ... ... ... ... бір ... ... қарастыруға болады. Бұл пікір заңгерлердің
құқықтық санасының ... орны мен ... ... үшін ... отыр.
Құқықтық және демократиялық мемлекет құрудың басты талабы – ... ... ... ... ... ... кешенін жүйелі
түрде жүргізу мен қылмыстың алдын алу жатады. Осы орайда ҚР ... ... ... ... ... дамыту және жұртшылықпен
байланыс департаменті құқықты түсіндіру және ... ... ... ... бағыттары мен міндеттеріне қатысты
семинарлар өткізуде. Көрсетілген ... ... ... ... ... ... мен оның мәдени ахуалын талдау
мемлекеттік органдар жұмысында бірегей көзқарас және ... ... ... көрсетеді. Сонымен қатар, жаңадан қабылданған заң
кесімдері ... ... ... бермейді, мұның себебі тиісті саяси және
экономикалық тетіктердің ... ғана ... ... ... ... тұлғалардың заңды дұрыс түсінбеуі, ... ... ... ... ... ... Құқықтық тәрбиенің жеткілікті нәтиже
беруі үшін анықтамалық және көпшілікке арналған заң әдебиеттерін ... БАҚ – ры ... ... ... ... баса назар аударады.
Бұған жауап ретінде позитивті ... ... орта ... ... ... ... ... толмағандардың
криминогендік ахуалды ауырлатуға өз үлесін қосып отырғандығына негіз
болуда. Осы ... ... ... ... тәрбиені мектеп
бағдарламасының ... ... ... ... ... ... айта кету ... Әділет Министрлігі ұйымдастырған семинарда
заңдарды ресми басылымдарда жариялаумен шектелмей, оларды ... ... да ... ... заңнамалардың басты ережелері бойынша
мамандардың түсініктемелерін беру керектігі қарастырылды. Осы семинардағы
басты көтерілген маңызды ...... ... ... беру
мәселесінің жай-күйіне қатысты болды. Осы орайдағы құқықтық білім беру
жүйесінің бастауыш сыныптарда ... пән ... ал 5-9 ... пән ... болуы тиіс деген семинар қатысушыларының ... ... ... ... Президентінің 25 маусым 1995 жылғы,
нөмірі 2347 ... ... ... бірдей құқықтық оқуды
ұйымдастыру жөніндегі шаралар туралы” қаулысының орындалу деңгейі жалпы
параметрлермен алып қарағанда ... ... ... бұл ... қажет ететін жұмыс. Құқықтық тәрбие мәселесін қозғағанда бірінші
кезекте жасөспірімдер мәселесі тұр. ... ... жасы ... ... ... қылмыстардың жоғары деңгейі мен есірткі
сату мен оны пайдалануға қатысты жасалған ... саны ... ... ҚР
Бас Прокуратурасы жанындағы Құқықтық статистика және ақпарат орталығының
мәліметі бойынша 2009 жылы нашақорлыққа байланысты 13313 ... ... ... ... ... ... үлес ... – 9 пайыздық көрсеткішті
құрап ... ... ... ... ... ... және ... қарсы мәліметі бойынша, Қазақстандағы 2008 жылғы 1 ... ... ... мен ... ... ... пайдаланғаны үшін
47 000-ға жуық адам есепке алынған. Олардың 1900-і кәмелетке толмағандар
болса, 4400-і ... [35]. Бұл ... ... қатысты оларды
зиянды әрекеттерден сақтандыратын мемлекеттік тұрғыдағы кешенді тәрбиелік
әрекеттерді ары қарай дамыту мен оны ... ... ... ... Бұл
тек есірткі заттарын пайдаланушы адамдарға қатысты шешілуі тиіс мәселе.
Сондай-ақ есірткі бизнесімен айналысушылар ... ... ... ... ... ... ... жататын жастар проблемасын
ушықтыруда. Жалпы, есірткі түрлерін қамтыған жиынтық кестеге ... ... ... осы ... ... ... есірткі
қылмыстары санының өршуі мен тұрмысы ... ... ... әкеп ... ... ... құқықтық тәрбие тек қоғамның
кәмелетке толмаған мүшелеріне ғана емес, сондай-ақ барлық ... ... ... таптаурын болған нигилистік көзқарас,
құқықтардың жеткілікті қорғалуына сенбеушілік азаматтардың санасына ... иесі ... ... ... ... деген теріс түсінікті
қалыптастырған. Осы жағдайларды ескере ... ... ... өз құқықтарын толық пайдалана білуінің басты алғышарты ... ... ... мен дер ... ... болмақ.
Қазақстан халқын құқықтық тұрғыда ағарту – құқықтық саясаттың басты
міндеті ретінде табыла отырғанымен ... ... ... ... ... ... болмауы тұрғындардың көп бөлігін құқықтық
реформаның жүзеге асу ... тыс ... қана ... олардың
құқықтық жетістіктерді бағалаудағы ... ... да ... ...... ... мүшесінің саяси, әлеуметтік,
экономикалық салалардағы жемісті жетістікке қол жеткізуінің ... ... ... ... құқықтық мәдениет пен ... ... ... ... ... ... үшін ... ортаның сақталып қалып
отырғандығы Қазақстан мемлекетінің бәсекеге қабілетті елу елдің қатарына
кіру қарсаңындағы стратегиялық ... ... ... ... ... соғатындығы даусыз. Бұл тұрғысындағы маңызды қадамға –
құқықтық мәдениет пен ... ... ... ... ... сауаттылыққа
бейімдеу мақсатында мемлекетте «2009-2011 жылдарға ... ... ... ... ... ... көтеру, құқықтық оқыту мен
тәрбиелеудің тиімділігін арттыру жөніндегі бағдарлама» әзірленіп, ... ... 2008 ... 29 ... № 1116 ... ... ... Бұл бағдарламаның ... ... ... мен ... адамдарға тарапынан құқықтық түсіндіру
жұмыстарын реттейтін нормативті- құқықтық актілерге өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеудің жүргізудің тәртібін белгілейтін ережелерді
әзірлеу мен адам құқықтарын құрметтеуді ... ... ... ... ... ... ... табылады. Құқықтық тәрбие әр адамның өз
құқығының құнын білуінен басталады.
Мемлекеттегі ... ... ... ... ... ... ... құқықтық тәрбиесінің жеткіліктігіне тікелей байланысты.
Өтпелі кезең парақорлық, оңай жолмен баю, базар ... ... ... ... ... ... ... құқықтық нигилизммен күресуді
алға мақсат етіп қояды. Құқықтық тәрбие – бұл идеологиялық жұмыс. Құқықтық
тәрбие үдерісінің негізгі ... ... - ... әлеуметтік қоғамда
сыналатын тұрақты әлеуметтік ... ... ... ... адамның қоғамдық үдерістер мен реформаларға деген ... ... ... ... ... адамгершілік қасиеті мен жоғары
санасының адамды қылмыстан ... күші ... ... ... жоғары тұрады.
Құқықтық тәрбиені кей авторлар объективті және субъективті үдеріс
ретінде қарастыру құқықтық реформаның ... ... ... ... Енді
осы екі үдерістің өзара қатынасына тоқтала ... ... ... ... ... ... арқылы дариды. Құқықтық насихат – құқықтық қоғам
үшін ең қажетті идеологиялық жұмыс. ... ... та ... тән
мақсаттарға ие. Құқықтық насихаттың жалпы мақсаты – қоғам ... ... ... ету ... ... ... құруға қол
жеткізу болса, құқықтық насихаттың жеке ...... ... ... ... білетін тұлға қалыптастыру.
Мемлекет - құқықтық тәрбиенің объективті жағының қатысушысы. Сол
себепті де мемлекеттің ... ... ... жоспарына қатысты
шығарған қаулылары қоғам мүшелерінің арнаулы ... ... ... ... ... қамтиды. Ал, құқықтық тәрбиенің қоғамдық қатынастардағы
нәтижесін ... ... ... ... және ... ... ... болмақ. Сондықтан да бұл екі процесс бір-біріне тәуелді
болып, бір-біріне қатысты басымдық тұрғыда ... ...... сана мен мәдениетті қалыптастырады.
Құқықтық сана ... өз ... ... Құқықтық сана –
қауіпті құбылыстарды сараптаудан ... ... ие. Бұл ... құқыққа, қоғамдық құбылыстарға, қоршаған ортаға деген адам
көзқарасы мен пікірі қалыптасады. ... сана - ... ... ... мен ... жиынтығы. Құқықтық тәрбие – адамды
құқыққа қайшы әрекеттерден сақтандыра отырып, қоғамдағы адамның болмысы мен
беделін жасайды. «Адамдардың әрекеті – ... ... ... ... және ... ... мінез-құлық өзінің табиғатына сай, қоғамнан бөлек
дүние емес, қайта оның нақты –тарихи алуантүрлілігін көрсетеді» ... ... [36, 15 ... тәрбиенің құқықтық дамуды қамтамасыз ете алатындай деңгейде
жүзеге асырылуы – құқықтық сананы керекті “қажеттілікпен” ... ... өз ... ... қалыптасқан құқықтық сана жоғары құқықтық
мәдениеттіліктің үлгісін көрсетпек. Қылмыстық саясатты ... ... ... ... қорғау органдарының қызметкерлерінің құқықтық
таным деңгейі маңызды мәнге ие ... ... ... ... ... санасына - құқықтық көзқарастар мен білімдерді,
арнаулы ... мен ... ... ... ететін, құқық қорғау
қызметімен айналысатын адамдар қауымдастығының ұжымдық санасы ... ... мен бала ... ... ... ... Бала
тәрбиесіндегі кемшілік пен осалдық мемлекет үшін болашақ қауіптердің қайнар
көзі болып табылады. ... және ... ... құрудың
басты талабы – қоғамдағы құқық бұзушылықтардың деңгейін төмендетуге қатысты
шаралар кешенін ... ... ... мен ... алдын алу жатады. Осы
орайда ҚР Әділет министрлігінің Құқықтық насихат, мемлекеттік тілді дамыту
және жұртшылықпен ... ... ... ... және ... ... шараларының негізгі бағыттары мен міндеттеріне
қатысты семинарлар өткізуді сиретіп алғаны елеулі олқылықтардың бастамасы.
Құқықтық тәрбие ... ... ... ... ... асады. Құқықтық
тәрбие адамды «заңды бұзбау керек» деген қағидаға сай тәрбиелеу ғана емес,
бұл – ... ... ... ... мен өз ... құқықтық
тұрғыдан бағалауға дағдыландыру қызметінен де тұрады.
Құқықтық тәрбие ережелерін білмейтін немесе оң ... ... ... ... ... теріс қасиеттері мен әдепке қарсы
ерекшеліктері болады. Олар ... ... ... ... қатысушысы болмағандықтан белгілі
мәселеге құқықтық және азаматтық ұстанымдарының болмауы;
- ... ... ... немесе құқықтық сауаттануға деген енжарлық;
- өмірде болып жатқан құбылыстар мен үдерістердің себебі мен ... ... ... сенімге, отбасындағы орнына, қызметтік борышқа, кәсіби міндетке
қатысты жауапкершілікке салғырт қарау;
- қоғам үшін қауіпті құбылыстарды тойтаруға құлықсыздық ... ... өзі ... ... және ... ... мәселелерден өзін
сырт ұстау;
- өзінің ... ... ... ... біле ... да оны ... одан ... талпынбау, жаман қылық пен теріс әдетті күнделікті
өмір салтына айналдыру;
Құқықтық түсіндіру мен ... ... ... жұмысы мен
оның мәдени ахуалын талдау мемлекеттік органдар жұмысында бірегей көзқарас
және әдістемелер әзірлеп енгізудің қажеттігін ... Сол ... ... ... 2006 ... 27 қыркүйекте Қазақстан халқы үшін құқықтық
ақпаратқа ... жол ... ... ... ... ... құқықтары жөніндегі комиссияның цифрлы кітапханасы іске қосылды. Бұл
кітапхананы құру ... БҰҰ Даму ... ... қаласындағы
ЮНЕСКО- ның Кластерлік бюросының, Мемлекет ... ... ... ... ... ... ... туындағанын айта кету
керек. Байқауымызша, құқықтық ақпаратқа қол жетпеушілік – ... ... жас ... бар ... балалар, халықтың
әлеуметтік жағынан аз қорғалған бөлігінде көп байқалады.
Құқықтық уағыздың ... және ... сай ... асуы ... санаттағы адамдардың құқықтық ақпаратқа қол жетпеушілігін жолға
қоюына негіз болады. Сонымен қатар, ... ... заң ... ... ... ... мұның себебі тиісті саяси және экономикалық
тетіктердің болмауында ғана емес, ... ... мен ... ... ... ... білмеуі, құқықтық мәдени деңгейінің
төмендігінде болып отыр.
Қорытынды
Қазақстан Республикасындағы ... ... ТМД ... ... ... басты себебі – біздің мемлекетіміздің
құқық қорғау органдары мен сот ... ... ерте ... және
аталған реформаларға мемлекет басшысы ... ... ... ... ... ... отырып, басқаруы болды деуге
толық негіз бар.
Егемендік алған алғашқы жылдары қорқытып ... ... ... ... ... ... болуы, парақорлықтың дендеуі –
мемлекетіміз үшін бірқатар реформаларды қолға алудың ... ... ... ... түрлі саладағы реформалардың жүзеге асуына жол ... ... Орта Азия ... реформалар көшбасшысы ретіндегі
бейнесін қалыптастырды. Тергеу қызметінің прокуратурадан бөлінуі – біздің
құқықтық жүйеміздегі қызмет көрсету ... ... ... қызмет
көрсету сапасына жақындату мақсатынан туындаған іс ... ... ... ... білімсіздігі салдарынан азаматтардың негізсіз
қылмыстық қуғындалуға ұшырауы мен ... ... ... ... жоғары да көрсетілген реформалар нәтижесінде келгенін айта кету ... ... 1991-97 ... ... ... қорғау
органдары қызметінде “айыптауға бейімділік” байқалды. ... ... ... шын ... ... ... ... қоса,
жазықсыз адамдарды да өз қыспағына ... ... ... ... ... ... басшылығының құқық қорғау жүйесінің басшылығына
қойған қатаң талаптары бұл дерттің ... ... ... ... адам мен ... ... мен бостандықтарын қорғау біршама
жақсы деңгейге ... Ата ... ... ... ... мемлекет ретіндегі көрінісін нақты қалыптастыру
үшін бірқатар құрылымдар құрылып, олар өз функционалдық ... ... ... ... жанындағы Құқықтық саясат жөніндегі
кеңес, “Қоғамдық қорғау” бірлестіктері, және т.б. құрылымдар еліміздің
құқықтық ... ... ... ... ... ... ықпалын тигізді. Ішкі істер органдарынан түзеу мекемелерін
әділет органдарының ... ... ... ... ... ... себебі болды. Сонымен қатар, соңғы кездері көтерілген
ішкі істер ... ... ... ... ... министрлігіне
беру мәселелері мен заңды тұлғаларды қылмыстық жауапкершілікке тарту
мәселелері де өз ... ... ... ... ... ... ... үшін қылмыстық жауапкершілікке тарту сұрағы ... ... ... екендігін де айта кету керек. Өйткені, ... ... ... кей ... ... жасаған қылмыстары үшін
“заңды” жолмен қылмыстық жауапкершіліктен босатуға әкеліп соғары анық.
Қорыта ... ... ... ... деңгейін төмендету, адам
мен азамат құқықтарын қорғауды ... ... ... ... ету ... ... ... саясатқа қатысты ұстанып отырған позициясын
нығайта беру керек.
Қылмыстық құқықтың қызметтері - ... ... ... заңдық қызметтердің бір түрі. Әлеуметтік, қоғамдық даму
заңдылығын қорғау мен мемлекеттегі құқықтың ... ... ету, ... ... ... ... кіру ... алға қойылған барлық мақсаттар
мен міндеттерді шешудің алғашқы кезеңі кез ... ... ... жою
міндетінен басталып, әр қылмыстың қоғам мен ... ... ... ... ... бір белгісін сипаттайды. Құқықтық
реформаның нәтижесі құқықтық тәртіпке ... ... ... ... ... ... құқықтың қызметін жүзеге асыру
кезінде моральдік құндылықтар қорғалады. Отандық ... ... ... бұл ... ... жалпы заңдық қызметті жүзеге
асыру үшін ... ... ... ... пен ... ... ... сақтандыру элементтері бар, өйткені қорғаушылық пен тәрбиелеу
қызметін жүзеге ... ... ... алдын алуға бағытталған
әрекеттердің мазмұнына сәйкес келеді.
Қылмыстан ... мен ... ... тәрбиелеу қызметінде
адамға қылмыстың жазаның әсер етуі мен ... жаза ... ... ... және ... ... жасаудан сақтандыру
элементтері мен қылмыскердің әрекетіне берілген қылмыстық жазаның өз ... мен әсер ... ... ... ... ... ... қылмыстық құқықтың реттеушілік қызметінін аясында ... ... ... ... туындайды. Қылмыстық құқықтың
сақтандыру қызметі – азаматтарды қылмыстық жаза ... ... ... ... ... ... ... дағдыландыру үшін де өзекті.
Құқықтық тыйым салу мен мәжбүрлеу ... тек қана ... өз ... орындауды қаламайтын тұлғаларға ғана емес ... ... ... ... да ... ... әлі
талқылауды қажет етеді.. Қоғам мүшесін қылмыстан сақтандыратын күш ол
адамның қылмыстық ... ... ... Қылмыстық жауаптылықты екі
жақты түсінуге болады:
- біріншіден, қылмыстық ...... ... ... негізі, яғни заңда белгіленген тиымдардың жүзеге ... ... деп ... ... ... бұл адамның қылмыстық заң талаптарына, ұйғарымдарына бағыну
міндетін дұрыс түсінуінің әсерінен оң құбылыс ретінде көрініс табуы;
Қылмыстан сақтандырудың ... ... ... факторы ретіндегі
құндылығы мен құқық субектілерінің мінез-құлқын реттеуші ретіндегі
маңызды аспектілері, құқықтық жауаптылық пен ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық құқықтың сақтандыру,
реттеу, қорғау қызметінің мәні мен мазмұнын ашады. Біз, азаматтардың
қоғамдық дамудың өзегіне айналған ... ... және ... бағыну
міндеттерінің аясында көрініс табатын белсенді жауаптылық түрі ... ... ... ... үшін белгілі бір жазаны
қолдануға сәйкес пайда ... ... ... ... ... ... ... Адамның бойындағы тұрақты
құқықтық ұстанымдарының болуы - жауаптылықты күшейтетін жауаптылық. Біз,
қылмыстық ... ... ... ... үшін ғана ... оның
қоғамдық қарым-қатынастардың қылмыстық құқықтық қатынастарға ... ... ... де ... де ... ... ... - адамның оның әрекеті мен мақсаттарын заңды және
рухани ... ... ... ... ... Республикасының Конституциясы. 30 тамыз. 1995 ж.
«Юрист» Алматы. 2009 ж.
2. Назарбаев Н.А. ... и ... ... ... А.В. Бочурин, А.Т. Спицын – М.: Экономика, 1994.- 495 с.
3. Джансараева.Р.Е. Предупреждение преступности- главное направление
современной ... ... ... ... ... ... ... «Актуальные проблемы борьбы с
преступностью на современном этапе» посвященной 50-летию доктора юрид.наук,
профессора Е.О.Алауханова. 7 июнь 2008 г. (отв.ред.Е.И.Қайыржанов - ... ... 2008. – 286 ... ... ... ... түсініктеме. Ред.
басқарған Сапарғалиев.Ғ. – Ауд. Бақтыгерейұлы.С. Алматы: « Жеті Жарғы»,
1999.– 424 б.
5. Молдабаев С.С. Проблемы ... ... в ... ... ... Монография. – Алматы: ТОО «Аян Эдет», 1998.- 156 с.
6. Загородников Н.И. Советская уголовная политика и деятельность
органов внутренних дел. М, 1979.- 100 ... ... С.Г. ... ... и преступность: проблемы, пути
решения: (Пособие для слушателей народных университетов) .- М.: ... 112 ... ... көрсеткіштері нені меңзейді? Заң газеті № 183 (1606))
1желтоқсан 2009 ж.
9. Ағыбаев.А.Н. Адам, қоғам, мемлекет ... ... ... және ... ... кодекстеріне он жыл: нәтижелері мен
болашағы» атты халықаралық ғылыми конференция материалдар жинағы. 21-22
маусым 2007 ж. – Алматы: ... ... 2007. - 198 ... Загородников Н.И. Советская уголовная политика и ... ... дел. ... - ... «Судья робот болмауы керек» Заң газеті. № 147 (1570) 29 қыркүйек
2009 ... ... ... қалай құрамыз?» Заң газеті. № 147 (1570) ... 2009 ... ... ... ... ... ... от коррупционной деятельности. «Қылмыстық және қылмыстық
атқару кодекстеріне он жыл: нәтижелері мен болашағы» атты ... ... ... ... 21-22 ... 2007 ж.- ... Қазақ
Университеті, 2007. - 198 б.
14. Әпенов.С. Қылмысқа қатысушылықтан сақтандырудың тиімділігі
жөнінде. Предупреждение преступности № 1 (25) 2009 ... ... ... ... меры ... преступности. Предупреждение преступности. № 3 (27). 2009
г.
16. Алауханов Е. Қылмыстан қорғануға бола ма? – ... ... 2005.- 144 ... ... ... ... ... құқығы: оқу құралы.-
Алматы: Жеті Жарғы, 2002. - 256 бет.
18. Труды по правоведению ХV. Актуальные вопросы уголовного права,
криминологии, ... ... и ... TARTU 1972. – 152 с.
19. Направления уголовной политики в борьбе с преступностью
межвузовский сборник научных ... ... 1986 г. -133 ... ... ... мен ... Қазақстан Республикасының
Президенті Н.Ә. Назарбаевтың халыққа жолдауы.- Алматы: ЮРИСТ, 2009.- 24 б.
21. Исмаилов И.А. Преступность и уголовная политика (актуальные
проблемы организации борьбы с ... Б.: ... 1990.- 306 ... ... ... ... күрес: теория және
практика: оқулық /- Алматы: Заң әдебиеті, 2009.- 240 б.
23. Алауханов.Е., Бахаутдинов.А., Мустекенов.Т,. ... ... және ... ... ... ... 2008.- 236 б.
24. Жатканбаева А.Е. Теоретические проблемы конституционно-
правового обеспечения информационной безопасности в Республике Казахстан.
Автореферат диссертации на ... ... ... ... юридических
наук. Алматы, 2009.
25.Эминов.В.Е. Социальный и нравственно- психологический причинные
комплексы преступности. LEX RUSSICA. № 6. 2006 ... ... ... Загородников Н.И. Советская уголовная политика и деятельность
органов внутренних дел. М, 1979.- 100 с.
27.Әпенов.С.М. ... ... ... ... ... «Заң ... 2006 ж. 332- бет
28. Алауханов Е., Садыков А. Право подозреваемого (обвиняемого) и
подсудимого на ... ... ... - ... ... ... ... политики в борьбе с преступностью
межвузовский сборник научных трудов. Свердловск 1986 г. -133 ... Е. ... З. ... ... ... ... ... қылмыстылығы (кылмыстық құқықтық және
криминологиялық аспектілер) Монография, -Алматы, ҚазАқпарат, 2008 – 221б.
31. Қазақстан Республикасы Президентінің 2009 ... ... ... ... ... ... арналған
Құқықтық саясатының тұжырымдамасы туралы № 858 ... . ... ... ... ... ... Гасанов.Э.Г. Борьба с наркотической ... ... и ... аспекты – М. ; Учебно-
консультационный центр «ЮрИнфор», 2000г, - 209 с.
33.Дагель П.С. Проблемы ... ... ... ... Университета. 1982 г. – 124 стр.
34. Алауханов.Е. Қарамырза.Ж Жас адамдардың құқық ... ... ... және оның ... алу мәселелері. Монография –Алматы,
ҚазАқпарат, 2008 - 254 б.
35. Абдиров Н.М. Бороться - значит предупреждать. Предупреждение
преступности. Криминологический журнал №1. 2001 г. 11-14 ... ... ... ... гносеология: понятие и
содержание. Предупреждение преступностью №1 (25) 2009 г. 22-25 с.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасы Қылмыстық заңының реттеу функциясы10 бет
«Қылмыс» ұғымы және оның белгіері қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы17 бет
Істің мән-жайын жан-жақты, толық және объективті зерттеу принципі76 бет
Алдын ала тергеу барысында кылмыстык істі қысқарту40 бет
Басқару тәртібіне қарсы қылмыстардың құрамы18 бет
Дәлелдемелерді жинақтау және зерттеуге бағытталған қылмыстық іс жүргізудің мәжбүрлеу шараларын қолдану кезінде тұрғын үйдің қол сұқпаушылығы жағдайлары91 бет
Ежелгі және ортағасырлық қылмыстық құқықта талионды қолдану тәжірибесі19 бет
Ескіру мерзіміне байланысты жауаптылықтан босату24 бет
Заң психологиясы жайлы түсінік3 бет
Контрабанда77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь