Қазақстанның бағалы қағаздар рыногы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР. ҚАРЫЗ КАПИТАЛЫНЫҢ
НЫСАНЫ РЕТІНДЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

1.1 Бағалы қағаздар түсінігі, классификациясы және түрлері ... ... ... ... ... ... .

1.2 Бағалы қағаздар рыногінің орны, функциялары және
құрамдас бөліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

2 ҚАЗАҚСТАННЫҢ БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР РЫНОГЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ ДАМУ ПЕРСПЕКТИВАЛРЫ ... ... ...

2.1 Қазақстаның бағалы қағаздар рыногінің қалыптасуының қиыншылықтары және оны шешу мәселері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

2.2 Қазақстанның корпаративті бағалы қағаздар рыногінің даму перспективалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

3 ИНСТИТУТЦИОНАЛДЫ ИНВЕСТОРЛАР.
ҚАЗАҚСТАН ҚОР НАРЫҒЫН ДАМЫТУДАҒЫ МАҢЫЗДЫ ФАКТОР РЕТІНДЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

3.1 Жинақтаушы зейнетақы қорлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

3.2 Инвестициялық қорлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Еліміздің қаржы рыногында жүргізіліп жатқан реформалар нәтижесі туралы тек отандық қана емес, халықаралық сарапшылар да жақсы айтады. Нақтырақ айтқанда, банк секторы даму жағынан ТМД көлемінде алдыңғы орынды иемденуде. Ал енді қор рыногының күйі болмай түрғаны бәрімізге белгілі. Аталмыш рыноктың республикамызда пайда болғанына биыл 14 жыл болыпты. Осы уақыт ішінде барлық заңдық база жасалып, оны дамытуға үлес қосатын инфрақүрылымдар құрылды. Қор биржасы, орталық депозитарий, брокерлік-делдалдық, тіркеу компаниялары, жинақтаушы зейнетақы қорлары жүмыс істеуде. Қысқасы, бір саланы дамытып, ілгері қарай сүйрейтін тетіктердің бәрі толыққанды іске қосылған. Сонда адымды аштырмай отырған не нәрсе? Ұсынылып отырған дипломдық жұмыстың өзектілігі де отандық қор нарығы, оның ішінде корпаративті бағалы қағаздардың дамуына кедергі келтіріп отырған факторладың мәнін ашып, себептерін табу болмақ. Отандық қор рыногын дамытуға бағытталған «Қазақстан Республикасының 2005-2007 жж арналған бағалы қағаздарды дамыту бағдарламасының» аясында бірқатар шаралар атқарылғанымен әлі де шешілмеген мәселелердің көп екендігі белгілі. Мәселен ол бағдарламада корпаративті бағалы қағаздарды дамыту мемлекеттік бағалы қағаздарды дамытумен бірдей дәрежеде қарастырылған. Ал еліміздегі мемлекеттік бағалы қағаздардың, тіпті корпаративті облигациялар рыногының да дамуының айтарлықтай жоғары дәрежеде екендігін және олардың бүгінгі күнде ең өтімді қағаздар болып есептелетінін айта кету керек. Яғни қазақстандық бағалы қағаздар рыногында күрделі мәселе болып акциялар мен туынды бағалы қағаздар рыногы болып табылады.
Ұсынылып отырған дипломдық жұмыстың мақсаты – отандық корпаративті бағалы қағаздар рыногының жағдайына талдау жасап, ондағы орын алып отырған кедергілерді анықтап, оны шешу жолдарын қарастыру.Өйткені жетілмеген қор рыногы жағдайында кемелденген экономикалық дамуға қол жеткізу мүмкін емес.Қазақстанның бағалы қағаздар рыногының дамуының келесідей ерекшеліктерін атап көрсетуге болады.
Біріншіден , әдетте бағалы қағаздар рыногының дамуы тұтастай ұлттық экономиканың дамуымен қатар жүреді. Ал Қазақстандық қор рыногының құрылуы, оның айтарлықтай динамикалық дамуы, өндірістің тұрақты құлдырауы кезінде болды. Жалпы экономикалық процесстердегі және бағалы қағаздар рыногының динамикасындағы мұндай диспропорция осы рынокты дағдарысты жағдайға алып келеді. Екінші жағынан қор рыногының дамымауы және жетілмеуі өндірістің қысқаруын тоқтатуға кедергі болады.
1) Қазақстан Республикасының «Бағалы қағаздар туралы заңы» 2002ж.
2) Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы «Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті экономика үшін» Астана ,2004ж.
3) «Қазақстан-2030» Даму стратегиясы, Алматы, 2001ж.
4) ҚР Президентінің Қазақстан халқына жолдауы «Қазақстаннның әлемдегі бәсекеге қабілетті елу елдің қатарына кіру стратегиясы», 2006ж.
5) Н.Ә. Назарбаев Қазақстан халқына жолдауы «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан», 2007ж.
6) Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар рыногын дамытудың 2005-2007жж арналған бағдарламасы.
7) Экономицеская теория. Учебник/под общ.ред акад. В.И. Видяпина,акад Г.П. Журавлевой.-М: ИНФРА-М,1999ж-560б.
8) Көшенова Б.А. «Бағалы қағаздар нарығы» Оқу құралы.Алматы, Экономика,1999ж-284б.
9) Сейтқасымов Г.С «Ценные бумаги и фондовый рынок» Алматы, Экономика,1998ж-184б
10) Искаков У.М. «Финансовые рынки и посредники», Алматы, Экономика,2005ж-188б.
11) Уильям Ф Шарп «Инвестици», Москва, ИНФРА-М, 2004ж-504б.
12) Рынок ценных бумаг. Учебник, под ред. В.А Галанова, А.И. Басова. Москва «Финансы и статистика» 1996ж-255б
13) Шаматов Е.К. «Порфель ценных бумаг», Алматы, Сана-Маркет.1999ж-231б.
14) Алехин Б.И. «Рынок ценных бумаг» Москва,ИНФРА-М.1994ж-350б.
15) Буренин А.Н. «Рынок ценных бумаг и производных финансовых инструментов», Москва, ИНФРА-М,1998ж-450б.
16) Лялин В.А. «Ценные бумаги фондовые биржи»,Москва,ИНФРА-М,1998ж-160б.
17) Мусатов В.Т. «Фондовые биржи» Санк-Питербург. Питер 1996ж-345б.
18) РЦБК. ақпараттық сараптамалық журнал. 2007ж №3
19) РЦБК .ақпараттық сараптамалық журнал. 2007ж №1
20) Exclusive. Сараптамалық журнал.2007ж №1.
21) ҚР Статистикалық жинағы. 1999-2005жж.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
............................................3
1 БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР- ҚАРЫЗ КАПИТАЛЫНЫҢ
НЫСАНЫ РЕТІНДЕ
......................................................................
1.1 Бағалы қағаздар ... ... ... ... қағаздар рыногінің орны, функциялары және
құрамдас
бөліктері...................................................................
.............................
2 ҚАЗАҚСТАННЫҢ БАҒАЛЫ ... ... ... ... ЖӘНЕ ДАМУ
ПЕРСПЕКТИВАЛРЫ............
2.1 Қазақстаның бағалы қағаздар рыногінің қалыптасуының
қиыншылықтары және оны шешу
мәселері.......................................................
2.2 Қазақстанның корпаративті бағалы қағаздар рыногінің даму
перспективалары.............................................................
......................................
3 ... ... ҚОР ... ... ... ... Жинақтаушы зейнетақы
қорлары................................................................
3.2 Инвестициялық
қорлар......................................................................
..........
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
...................
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ...........................................
ҚОСЫМШАЛАР..................................................................
.................
КІРІСПЕ
Еліміздің қаржы ... ... ... ... нәтижесі туралы
тек отандық қана емес, халықаралық сарапшылар да ... ... ... банк ... даму ... ТМД ... алдыңғы орынды иемденуде.
Ал енді қор ... күйі ... ... ... ... ... республикамызда пайда болғанына биыл 14 жыл болыпты. Осы ... ... ... база ... оны ... үлес қосатын
инфрақүрылымдар құрылды. Қор биржасы, орталық депозитарий, брокерлік-
делдалдық, тіркеу ... ... ... қорлары жүмыс істеуде.
Қысқасы, бір саланы дамытып, ілгері қарай ... ... ... іске ... ... ... ... отырған не нәрсе? Ұсынылып
отырған дипломдық жұмыстың өзектілігі де отандық қор ... оның ... ... ... ... ... келтіріп отырған
факторладың мәнін ашып, себептерін табу ... ... қор ... ... ... Республикасының 2005-2007 жж арналған
бағалы қағаздарды дамыту бағдарламасының» ... ... ... әлі де ... ... көп ... ... Мәселен
ол бағдарламада корпаративті бағалы қағаздарды дамыту мемлекеттік бағалы
қағаздарды дамытумен ... ... ... Ал ... ... ... ... корпаративті облигациялар рыногының
да дамуының ... ... ... ... және ... ... ең өтімді қағаздар болып есептелетінін айта кету ... ... ... ... ... күрделі мәселе болып акциялар мен
туынды бағалы ... ... ... ... ... дипломдық жұмыстың мақсаты – отандық ... ... ... ... талдау жасап, ондағы орын алып отырған
кедергілерді анықтап, оны шешу жолдарын қарастыру.Өйткені жетілмеген ... ... ... экономикалық дамуға қол жеткізу мүмкін
емес.Қазақстанның бағалы ... ... ... келесідей
ерекшеліктерін атап көрсетуге болады.
Біріншіден , әдетте бағалы қағаздар ... ... ... ... дамуымен қатар жүреді. Ал Қазақстандық қор рыногының құрылуы,
оның айтарлықтай динамикалық дамуы, өндірістің тұрақты ... ... ... ... ... және бағалы қағаздар рыногының
динамикасындағы мұндай диспропорция осы ... ... ... ... ... ... қор рыногының дамымауы және жетілмеуі өндірістің
қысқаруын тоқтатуға кедергі болады.
Екіншіден : ... ... ... ... ... бюджеттің тапшылығын жабу үшін мемлеекттің
қарыздық міндеттемелерді шығаруы, қысқа мерзімді қағаздардың ... Бұл өз ... бос ... ұзақ ... ... ... ал ол әр уақытта экономикалық өсудің маңызды факторы болып
табылады.
Үшіншіден : Қазақстандық бағалы ... ... ... және ... ... әсер етті. Бұл өтпелі экономикадағы ... тән ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді салымдар жасаудан тартынады.
Шетелдік тәжерибиеде инфлияцияның ... ... ... ... ... шығару арқылы шешу қарастырылған. Мұндай
қағаздардың ... ... ... ... ... ... Қазақстанда осындай индексацияланатын қор құралдарының болмауы
инфлияцияның бағалы қағаздар рыногына ... ... ... одан әрі
тереңдетті.
Төртіншіден :Қазақстанның қор рыногының тиімді жұмыс істеуіне
айтарлықтай ... ... ол ... ... бойынша заңнаманың және
реттеу нормаларының жетілмеуі сапасыз камуникацияллық ... ... ... ... ... дамуындағы ерекшеліктер
мен кедергілердің бір бөлігі.Ұсынылып отырған дипломдық жұмыстың міндеті
-Қазақстандық корпаративті бағалы қағаздардың даму перспективасы мен ... ... ... ... ... ... әсерін, сонымен қатар
Қазақстанның қор рыногының кәсіпқой ... ... ... талдау болып табылады.
1 БАҒАЛЫ ҚАҒАЗДАР- ҚАРЫЗ КАПИТАЛЫНЫҢ ... ... ... ... ... ... және ... қағаздар негізінен қарыз капиталының қозғалысын сипаттайтын
қарыз ... ... ... ... қарыз капиталы-қарызға беріліп
меншік иесіне пайыз түрінде табыс әкелетін ақша ... ... ... ... ... деген ұғым жиі қолданылады.
Жалған капитал дегеніміз- қосымша табыстың бір бөлігін дивидент немесе
пайыз түрінде иемденуге құқық беретін ... ... ... ... ... ... жалған капитал деп атайды.Себебі:
1) Табыс көзі- тауар ... Ал ... ... ... ... капиталмен тікелей байланысты. Өнім, өндірістен айналымға
түсіп, табыс әкеледі. Ал бағалы ... ... тыс тек ... ... ... ... капитал болып есептелетін себебі, оларды ... ... ... өз құны өте ... ал ... ... ... болып табылады. Жалған капиталдың бағасы капиталға сұраныс пен
ұсыныстың арақатынасына және ... ... ... түсетін табыстың
мөлшеріне байланысты анықталады.
ҚР Азаматтық кодексінің 129 бабы ... ... ... ... ... Бағалы қағаздар –мүліктік құқықты куәландырытын белгілі бір
жазбалар мен басқа белгілердің ... ... ... ... ... және тб ... жатады деп жазылған. Бұл анықтама заңдық тұрғыдан қарастырылған.Ал
бағалы ... ... ... ... ... шығады: тұтастай
тауар әлемі екі топқа бөлінеді: тауарлар ... ... ... ... және ... Ақша тек жай ақша ... және ... әкелетін капитал түрінде болуы мүмкін. Ақшаның әрқашанда бір ... ... жеке ... ... бір тұлғаға ауысу ... ... ... ... ... ақша ... екі негізгі
әдісін көрсетеді-несиелеу процесі арқылы және ... ... ... ... рынокта да әлі өндірілмеген немесе жеткізілмеген
тауарды өткізу керек ... ... ... ақша да ... ... ... ... иесіне беретін құқықта. Сатып алушы өзінің ақшалай
капиталын бағалы қағазға айырбастау арқылы оған ... ... ... ... немесе дивидент түрінде белгілі бір қалыпты табыс ... ие ... ... ... ... ... рыногында айналыста
болатын ерекше тауар, бірақ ол физикалық тауар да, қызмет те, ақша да ... ... ... ... ақшамен жақындастыратын кейбір
қасиеттерге ие. Олардың негізгілері мыналар-оның түрлі формада (сату-сатып
алу,өтеу,эмитентке қайтару, құқықтарын беру және тб) ... ... есеп ... кезінде қолданылуы мүмкін, кепіл құралы болуы
мүмкін, бірнеше жылдарға сақталып тұруы ... ... ... ... және ... ... тартылуы мумкін.
Осылайша бағалы қағаздар-иесіне белгілі бір табыс, ... ... ... ... ақ оны ... бір тұлғаға өткізу үшін жаңа
келісімшартты қажет етпейтін құжат болып табылады.Бағалы ... ... ... оған ерекшелік береді. Бұл белгілі бір денгейде ыңғайлы және
соған сәйкес трансакциондық шығындарды қысқартады.[8,19-30]
Бағалы қағаздар мынадай ... ... бар ... ... ... түрлі салалары арасында, территориялар мен елдер
арасында, әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ақша құралдарын (капиталды) қайта бөлу.
• ұстаушыға: капиталға, басқаруға ... ... ... ... ... ... береді.
• капиталдан табыс табуға және (немесе) капиталдың өзін қайтарып ... ... ... ... ... ... иесінің мүліктік құқын куәландыратын құжат.
2)Инвестордың белгілі бір қаржы ... ... ... ... ... ... ... сипатайды.
Бағалы қағаздар шығарылу нысаны бойынша келесідей болып ... ... ... қағаз-белгілі бір формасы бар, құжат түрінде шығарылатын
бағалы қағаз.
Құжатсыз бағалы қағаз-формасы жоқ, ... ... ... ... ... ... тек атаулы нысанда шығарылады,өйткені
электрондық базада белгілі бір заңды ... жеке ... ... ... б.қ ... бір шығарылым шеңберінде бірдей белгілері мен
мәліметтері бар (эмитенттің атауы, ... ... және ... пайыз қойылымы) және ... ... сай ... ... ... ... ... акциялар, облигациялар,
инвестициялық пайлар ... ... ... ... органда тіркеуге
алынады.
Эмиссиондық емес б.қ- осы белгілерге ... ... ... б.қ-құжатта көрсетілген тұлғаның құқығын растайтын б.қ. Бұл құқық
меншік ... ... ... ... ... қағаздың артықшылығы
–меншік иесі әрқашанда белгілі және салық салу үшін операциялар айқын.
Ұсынбалы б.қ.-бағалы қағаз ... ... ... Онда ... ... тікелей көрсетілмейді, ал оның айналысы үшін ешқандайда тіркеуге алудың
қажеті жоқ. ... ... ... мен есеп ... ... ... ... қосымша шығарылымдарды қажет етпейді.
Ордерлі б.қ –онда аталған тұлғаның құжаттарын кей жағдайда басқа тұлғаға
берілгенін ... ... ... б.қ ... осы ... ... туралы жазба –индосамент жасау арқылы беріледі. Құқықтарды беруші
–индосант құқықтардың орындалуына байланысты жауап береді
Құқықтарды алушы тұлға –индосат деп ... ... ... ... ... ... қағаздар
былайша бөлінеді:
1)Үлестік –акция, акция сертификаттары, инвестициялық ... Бұл ... ... таратылған жағдайда мүліктің бір бөлігін
иемденуге, жарғылық капиталды құруға қатысуға, табыс ... ... ... ... ... ... ... мен эмитент арасындағы
қатынасты сипаттайды және белгілі бір мерзімнен кейін қарыз ... , ... ... міндеттемесі болып табылады.[10,19-25]
ҚР заңнамасы бойынша келесідей бағалы қағаздар айналысқа түсе алады:
1) Мемлекеттік ... ... ... ... ... Ипотекалық куәліктер.
6) Туынды бағалы қағаздар.
7) Жай қоймалық куәліктер.
8) 2 жақты қоймалық куәліктер.
9) ҚР айналысқа ... ... ... ... ҚР ... сәйкес бағалы қағаздар құрамына жататын басқа да
б.қ[1,3-15]
Мемлекеттік бағалы қағаздар-орталық және жергілікті орган ... ... ... ... Олар ішкі және ... мемлекеттік қарыз
формасында болып табылады. Мемлекетік бағалы қағаздар ... ... ... ... ҚР ... ҚР ... банкі, жергілікті органдар
куәландырады. Барлық мемлекеттік ... ... ... ... ... ... қағаздар әртүрлі әдістермен орналастырылуы
мүмкін(аукцион,ашық сатылым тб). Сатып алушылар кез ... ... ... ... ... ... ... емес тұлға болуы мүмкін. Негізгі
инвесторлар болып халық, 2ші ... ... ... және ... ... ... қоғамдармен шығарылатын, қоғамды басқаруға қатысуға,
дивидент алуға, қоғам таратылған жағдайда мүліктің бір ... ... ... ... ... жай және ... бар акциялар болып бөлінеді.
Жай акция –бұл қоғамды басқаруға қатысуға, дауыс беруге таза ... ... ... ... сондай-ақ қоғам таратылған соң мүліктің ... ... ... бар ... ... кепілдендірілген дивидент төленеді, қоғам
таратылған жағдайда мүліктің бір ... ... ... ... ... эмитенті бойынша: акционерлік қоғамдық,биржалық, банктік,
инвестициялық қорлар мен ... ... ... ... ... өз ... келесідей жікке бөлінеді:
1) Кумолятивті –бұл акция ... ... ... төленбеген
болса, онда олар жинақталған күйінде төленеді.
2) Қайтарымды –бұл акцияларды эмитенттердің қайта сатып ... ... ... ... –осы эмитенттің басқа бірнеше жай
акцияларына айырбасталатын бағалы ... ... ... белгіленген дауыс беруге құқы бар акциялар
5) Минималды дивидент белгіленген дауыс беруге құқы жоқ акциялар
Артықшылығы бар акциялардың АҚ ... ... және ... құру ... ... ... құқы ... Құжатта көрсетілген номиналдық құнды және оған белгіленген
% түріндегі ... ... ... соң эмитеннтің қайтаруы тиіс
қарыздық міндеттемесі.[10,19-25]
Облигацияны келесідей ... ... ... ... ... ... өз ... келесідей бөлінеді:
• Ипотекалық облигациялар.
• Кепілі өзгермелі.
• БҚ-мен ... алу ... ... облигацияларды келесідей бөлуге болады:
• Купонды .
• Дисконтты
Купонды облигациялар бойынша- облигацины шығару кезінде оған қоса ... ... пен ... төлеу мерзімі көрсетілген купон беріледі.
Диснонтты облигациялар бойынша- % төленбейді ал ... ... ... ... ... алу ... алынады.
Сонымен қатар, купон мөлшерін анықтаумен байланысты купон белгіленген
және өзгермелі купонды облигациялар ... ... ... мен ... ... өзгерісңне
байланысты облигацияның құнсыздануынан инвестроларды қорғау мақсатында
индексацияланған облигацияларды шығару бар. ... ... ... ... ... ... отырады.
Облигацияларды шығару кезінде келесідей көрсеткіштер анықталуы тиіс:
1) Облигациялардың қарыздық көлемі.
2) ... ... ... ... ... ... ... Табыстарды төлеу мерзімі.
Облигациялардың қасиеті:
1) Мерзімділігі
Әлемде мәңгілік облигациялар да ... ... өте ... мәселен :
Британдық конденсацияланған облигациялар.
2) Табыс алудағы артықшылығы –табыс ... % ... ... белгіленеді және жылдық табыс денгейімен анықталады[10.19-25]
Кетсе 1. Қазақстандағы бағалы қағаздар классификациясы.
|Топтық белгілері. ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... |Мемлекеттік |
| ... |
| ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ету ... ... ... ... ... түсу ... ... бойынша |Аймақтық |
| ... ... ... ... ... |Ұсынбалы |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... емес ... денгейі |Тәуекелсіз ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... салу ... ... ... ... |
| ... иелік етуші ... мәні ... ... ... ... |Облигациялар ... | ... ... қағаздар рыногының орны, функциялары және құрамдас
бөліктері.
Жалпы бағалы қағаздар рыногын, бағалы қағаздардың, оның ... ... мен ... ... ... қатынастардың
жиынтығы ретінде анықтауға болады.Бағалы ... ... ... ... ... ... өздерінің классификациясына ұқсас.
• Халықаралық және ұлттық бағалы қағаздар рыноктары.
• Ұлттық және аймақтық бағалы ... ... ... қағаздардың нақты түрлерінің рыноктары (акция, облигация)
• Мемлекеттік және ... ... ... ... ... және ... ... қағаздар рыноктары.
Бағалы қағаздар рыногы- бағалы қағаздардың эмиссиясы мен сату –сатып-
алу процесі жүзеге асатын ссудалық ... ... бір ... ... ... ... арнайы несие институттары, қор биржасы) арқылы
заңды тұлғалардың, жеке тұлғалардың және ... ... ... ... және ... емес капитал салымдарына бағытталады.
Бағалы қағаздар рыногы- капиталдың ... ... және ... ... ... тиімді механизімі болып табылады.[11,33-41]
Бағалы қағаздардың орнын екі жақты қарастыруға болады: ... әр ... ... ... ... және бос ақша қаражаттарын
қандай да бір рынокқа салу. Ақша ... ... ішкі және ... ... ... ... Ішкі ... әдетте амортизациялық
аударылымдар мен түскен таза пайда жатады. ... ... ... ... ... ... шығару арылы түскен құралдар жатады.
Бос ақша құралдарын ... ... ... үшін пайдалану
мүмкін: өндірістік немесе басқа шаруашылық қызметі түріне (өнеркәсіп,
құрылыс, сауда, ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі бағалы қағаздарға немесе банктік депозиттерге
салынуы мүмкін.
Осылайша бағалы қағаздар ... бос ... көп ... ... Сондықтанда оған ол қаражаттарды тарту үшін бәсекеге түсуге тура
келеді.
Көрсетілген рыноктар арасында ақша ... ... ... ... ... ... ... табыстылық денгейі.
• рыноктың салық салу жағдайы.
• капиталды жоғалту тәуекелділігінің денгейі немесе күтілген табысқа
жетпеуі.
• рыноктың ұйымдастырылуы , ... үшін ... ... тез
кіру және шығу мүмкіндігінің болуы, ақпараттану денгейі.
Бағалы ... ... ... екі ... ... ... ... ол барлық рыноктарға қатысты жалпы рыноктық қызметі
,екіншісі оны ... ... ... ... ... ... рыноктық функцияларына:
1)Коммерциялық функция – яғни осы рыногтағы ... ... ... ... ... – яғни ... баға ... және оның үздіксіз
қозғалысын қамтамассыз ... ... ... яғни ... ... және олардың қатысушылары
туралы рыноктық мәліметтерді өзінің қатысушыларына жеткізу.
4) Реттеушілік функциясы- яғни рынок сауда және оған ... ... ... ... шешу ... жасайды және
бақылау және басқару органдарын бекітеді.
Бағалы қағаздар рыногының өзіндік функцияларына келесілерді жатқызуға
болады:
• Бағалық және қаржылық тәуекелді ... ... Ақша ... ... ... ... мен сфералары арасында
қайта бөлуді жүзеге асыру.
• Жинақтарды, бәрінен бұрын халықтық, өндірістік емес ... ... ... Инфлияциялық емес негізде , яғни айналысқа басқа қосымша құралдарды
шығарусыз мемлекеттік бюджет дефицитін қаржыландыру.
Бағалық және қаржылық тәуекелді сақтандыру функциясы ... ... ... яғни ... және ... ... ғана мүмкін болды.
Бағалы қағаздардың құрамдас бөліктері:
• Алғашқы және қосалқы
• Ұйымдастырылған және ұйымдастырылмаған.
Бағалы ... ... ... ... бағалы қағаздар.
Қатысушылары (оның субъектілері) – эмитентер, инвесторлар және бағалы
қағаздар рыногының ... ... яғни ... ... табылады.
Бағалы қағаздардың алғашқы рыногы- алғашқы рынокқа бағалы қағаздың
эмитенттен бірінші сатып алушыға дейін өтетін экономикалық кеңістік ... ... ... деп тек онда эмитент пен инвестор болғаны ғана
үшін емес ... ... оның ... ... үшін . Оған ... тән. Яғни онда маманданған ... және ... ... ... Осы бір ... ... ғана белгілі бір экономикалық
қызметті орындай отырып эмитент өзіне қажетті капиталды ала алады. Бағалы
қағаздың одан арғы ... ... яғни ... ... ... п ші ... ... аралық эмитент үшін табыс көзі болып табылмайды.
Бағалы қағаздардың екінші реттік(қосалқы) рыногы.
Екінші реттік рынок 2 ... ... . Оның ... ... бағалы қағаздардың рыногы деп сипаттауға болады. Екінші бөлігі
айналамда бар бағалы қағаздардың қосымша шығарылымы.
Бағалы қағаздардың пайда болуы сауда және ... ... ... Осы ... тәжірибесінен алғашқы бағалы қағаздар
векселдер мен ... ... ... ... арғы ... ... ... пайда болуы мен мемлекеттің эмисиялық қызметімен
байланысты. ... ... ... кең ... ... ... ортасында басталды.Осы уақытта бағалы қағаздар рыногі айтарлықтай
дамуға қол ... және оның ... ... де ... тек ... қызметін атқарушы жеке тұлғалар ғана болса кейінен заңды
тұлғалар ... ... ... ... ... бір ... ... де бола алатын қатысушыларын бірнеше негізгі топтарға
бөліп қарастыруымызға болады.
1) Мемлекет, ... ... ... ие ұлтық және халықаралық
компаниялар. Олардың бағалы қағаздарын шығару және ... аса ... Бұл ... және ... ... ... ... табыс әкеле бермейді, бірақ олар жоғары сенімділікке ... ... ... мен операциялар ... ... және ... ... сақтандыру қоғамдары,
зейнетақы қорлары және тб). Олардың көпшілігі әр түрлі ... жеке ... ... ... оны ... ... бағалы
бағаздарға салу мүмкіндіктерін іздейді. Олар не бақылаушы акция пакетіне ие
болуға немесе тәуекелден сақтану ... өз ... ... ... салаларына орналастыруға ұмтылады.
3) Жеке инветорлар-жеке тұлғалар, оның ішінде венчурлық бизнестегі
кішігірім кәсіпорындардың иегерлері.
4) Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... бір ... ... қызмет түрімен айналысуға құқық
беретін лицензияға ие болу үшін мынандай талаптар қойылады:
• Квалификациялық, яғни заңды ... ... ... ... ... ... ... куәлігі бар мамандардың
болуы.Бұл талап әлемдік тәжірибеде ... ... ... ... ... ... ... жұмыс жасауға
белгілі бір деңгейдегі білімі бар және арнайы емтихан тапсырған
тұлғалар ғана жіберіледі;
• Ұйымдық-құқықтық ... ... ... ... ... ... сәйкес акционерлік қоғамның ұйымдық-
құқықтық ... ... ... ... ... ... ... капиталының жеткілікті
деңгейі.Таза меншікті капитал–бұл кәсіпорын активтері алынған оның
міндеттемелері.Жарғыл капитал–бұл, істі ... ... ... ... ... ... тартылған
құралдар.Құзырлы орган жарғылықты капиталдың ... ... ... ... ... ... ... алаңдары.
• Биржалық.Қазір Қазақстанда 1997жылы пайда болған Қазақстан қор
биржасы ... ... ... ... клиенттің атынан және есебінен операциялар жүзеге
асыратын делдал.
• Диллерлер-бұл өз ... және ... ... ... асыратын
делдал.
Қазақстанда брокерлік дилерлік ... ... ... ... ... және ... ... заңды
тұлғалар да жеке тұлғаларда айналыса алатын болса ... тек ... ... ... ... ... бар.
3)Қор рыногының инфроқұрылымына кіретін ұйымдар, оларға жататындар:
1) ... ... ... ... ... ... ... атқаратын қаржылық рыноктың кәсіпқой қатысушысы.Қазақстанда «Бағалы
қағаздардың орталық депозитариі» АҚ ... ... ... депозитари
комерциялық емес ұйым және мынадай қызметтерді атқарады:
• номиналды ... ... ... ... және тб ... ... есеп құқығын
және келісімшартарын тіркеу;
• номиналды ұстаудағы қаржы құралдарымен іс жүргізу және ол ... ... ... ... агент қызметі;
• қаржы құралдарымен жасалған келісімдер бойынша клирингтік қызметі;
• кеңес беру, ақпараттық және ҚР ... ... ... ... ... ... ... –ҚР заңнамасымен құрылған әрбір АҚ бағалы ... ... ... ... 1 ай ... ... ... енгізу және сақтауды жүзеге асыруы керек
3)Клирингтік ұйымдар-қаржы құралдарымен келісім жүргізуші екі жақтың
талаптары мен міндеттерін байланыстыруды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... туралы»
заңына сәйкес кастодиандық қызмет – ... мен ... емес ... ... ... ... тапсырған бағалы қағаздар мен ақша
қаражатын сақтауды және есепке алуды қамтамасыз ету жөнінде бағалы қағаздар
рыногында атқаратын ... ... ... көрсетуде екі тобы бар:
• негізгі қызмет көрсетулер;
• сәйкестендірілген қызмет көрсетулер.
Бірінші топқа мыналар жатады:
• Бағалы қағаздарды сақтау және есепке ... ... ... бойынша дивидиенттер (%) алу;
• Бөліну, консолидация, конвертация
• Акционерлердің жалпы жиналысында клиент сенім хаты негізінде дауыс
беру;
• Бағалы қағаздар портфелінің жағдайы ... ... және есеп ... Ақша ... ... Шот ... процент есептеу;
• «Репо» операцияларын орындау.
Екінші қызмет көрсету тобына мынаны қамтиды:
• Бағалы қағаздарға инвестициялау мен байланысты ақша ағымын талдау;
... ... ... Бағалы қағаздар портфелін трасталық басқарумен ... ... Қол ... ... ... ... ... «Бағалы қағаздар мен мәмілелерді тіркеу туралы»
заңына сәйкес кастодиан келесі функцияларды жүзеге ... ... ... мен ... ... ... жасау;
• Клиентердің мәмілеге керекті ақша қаражат пен ... ... ... және сақталуын қамтамасыз ету;
• Бағалы қағаздарды номиналды ұстаушы ретінде қызметті жүзеге асыру;
• Клиенттің мәмілесі бойынша төлем агенті функциясын іске ... ... шарт ... ... бағалы қағаздар иемденуші ... тек ... ... ғана емес ... ... ... ... түрінде түскен ақшаны да сақтай алады. Мәмілелерді жасауда кепілді
беретін және ... ... ... ... мақсатында кастодиандар
депозиттік жүйенің қатысушылары болып ... ... ... ... ... ... мыналармен
сипатталады:
1) инвестор үшін бағалы қағаз және ақшаның сақтығы мен есебі жөнінде
жағдай негізгі артықшылыққа ие;
2) кастодиан арқылы ... ... және ... ... ... ... ... бағалы қағаз және ақшаның, сонымен бірге мәміле жасалуы
кепілденеді.
Қазақстанда кастодиандық қызметтті ... ... ... ... 12 банк
қызмет етеді, оның 7 жинақтық зейнетақы ... ... ... кастодиандық қызметті брокерлік қызметпен қос атқаруын заңсыз
пайдалануын шектеу мақсатында және Ұлттық комиссияның ... ... ... ... ... кәсіби қызмет түрлерін қосарлана ... ... ... ... соңынан кастодиандық қызметт брокер-
дилерлік қызменпен және клирингтік қ8ызметпен қосарлана атқаруға келесі
шектеулерді ... ғана ... ... ... ... құрылымына бағалы қағаздар нарығында кастодиандық
және брокер-дилерлік қызметті жүзеге ... жеке ... банк 1 ... 2 бөлімшенің құзырындағы қызметі мен жұмысын ат
қаруға тиым салынады;
• жоғарыда аталған банк ... ... ... ... ... орындауға тиым салынады;
• осы бөлімшелердің жеке өзіне тән бөлім үйдің болуы;
• банк бөлімшесінде қызметкердің ... ... ... ... ... ... ... бөлімшелердің жеке есеп және құжат айналым жүйесінің ... ... бір ... ... ... құзырындағы
құжаттарға және техника бағдарламалық ... ... ... ... кез ... ... тиым салынады.
Кастодианды нарықта контрагент, яғни субкастодиан ретінде ... ... ... ... ... әлемдік және аймақтық шетелде
еншілес құрылымдары бар кастодиандар жүргізеді. Олардың елде субкастодианды
таңдау ... өте қиын және көп ... ... ... ... ... мына ... көңіл бөлінеді:
1)Субкастодианның клиенттер мүдделеріне бағыты;
2) Персоналдардың шетел тілінде сөйлеу қабілеті;
Клиенттерге олардың бағалы қағаздар портфелін иемденуінің құны ... ... ... ... беру;
3) «жеткізу/төлемге қарсы алу» және «жеткізу/ төлемнен бос ... ... және ... ... ... қызмет көрсетулер үшін алынатын комиссия
сыйақысының дұрыс деңгейі;
5) депозитарлық операцияларды өткізу тәжірибесі халықаралық стандартқа
SAS – 70 сәйкес болуы;
6) ... ... ... ... ... қабылдау
қабілеті.
Қазақстандық банк – кастодианның ірі шетел инвесторының және жетекші
кастодианның болуы – бұл ... ... ... ... болып табылады. Бұл оның глобалды кастоди жүйесіне тиісті екенін
білдіреді.
Өкінішке орай көптеген Қазақстандық банк-кастодиандар аталған қызметтердің
барлығын орындамай, тек бағалы ... мен ... ... және ... Ал ... шетел банк-кастодиандардың енуі ... өз ... ... ... ... ... жүргізу үшін қызметтер саны мен сапасын ұлғайты керек.
Әлемдік тәжірибеде кастодианның қор ... ... ... мына ... ... ... ... сай бұл схеманы қарастырсақ, регистратор орталық
депозитариймен қажетті ақпараттар мен ... ... мен ... ... ... ... шарт ... Алғашқы кезде регистратор бағалы
қағаз иесіне шот ашады, кейін оларды кастодианға номинал ұстауға берген
кезде ... ... онда ... ... ... ... қор
биржасында сатылуы кезінде регистротор орталық депозитариймен келісім жасап
шот ашып ... ... ... қағаздар орталық депозитарийдің номиналды
ұстауына ауысады, сәйкесінше реестрге өзгерістер енгізіледі. Бағалы қағаз
иесі онда кастодиандық келісім ... ... өз ... алғашқы немесе
екінші нарықта иемденген бағалы қағаздарын оларды сатудан ... ... ақша ... сақтауы да мүмкін.
Кастодиан нарықтың тиімді қызмет етуін және бағалы қағаздар бойынша клиент
мәмілесін аяқтауын ... ... ... ... ... тиіс.
5)Бағалы қағаздар портфелін басқарушылар- Азаматтық құқықтық объектілерін
басқару бойынша клиент есебінен және оның мүддесі үшін өз ... ... ... ... ... ... ... қызметтері:
• қаржы құралдарына ақша инвестициялау;
• қаржы құралдарымен жүргізілген келісімдердің есебін жүргізу;
... ... ... қаржы құралдарын пайдалану мен қолдалдану
құқықтарын жүзеге асыру;
• Сондай-ақ:
• БҚ ұстаушылардың реестірін енгізу;
• депозитарлық қызмет-клирингтік қызметпен бірігіп қана;
... ... ... қағаздар портфелін басқару;
• қор биржалары;
• биржадан тыс ... ... ... ... ... ҚАҒАЗДАР РЫНОГЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ ДАМУ
ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ.
2.1 ... ... ... ... ... ... және
оны шешу мәселелері.
Қазақстанда бағалы қағаздар рыногының жұмыс істеп ... 16 ... ... жоқ. Оның ... ... ... КСРО замнамасы базасында
акционерлік қоғамдар, брокерлік фирмалар, қор биржалары құрылған ... ... ... ... 90 жылдардағы бағалы ... ... ... сол , ... ... бағалы қағаздар бей-
берекет, ретсіз келді.Бұл- жекешелендірудің жай жүруімен және ҚР ... мен ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі. Бұл қағаздарға сұраныстың жоқ болуының
бірнеше ... ... ... ол ... ... ... ... рыногы
құрылмаған болатын яғни кең көлемде акционерлену , ... ... ... ... ... сол кездегі өндірістің құлдырауының
басталуы мен үкіметтің ... ... ... ... мемлекеттік пайыздық қағаздарға тұрғындар мен ... ... ... болмады.Осымен байланысты айта кету керек ҚР Ұлттық
банкіне өзіндік бағалы қағаздар рыногын , оның ... мен ... ... ... құру ... болды. Бұл бірінші кезекте
Қазақстанның қаржы жүйесін нығайту үшін керек болды. Өйткені белгілі ... ... ... ... қағаздар бюджет дефицитін жабуды
қамтамассыз етеді. 90 жылдардың басында ... ... ... ... ... және жеке ... қағаздарды енгізу және сатып алу бір
біріне тәуелсіз жүрді. Бәсеке механизімі іс жүзінде ... ... ... те ... емес те ... ... шығарылуының
шектеулілігімен түсіндіруге болады.
1992 жылы бағалы қағаздар рыногында алғашқы кәсіпқой қатысушылар, осы
рынокта делдалдық қызмет атқарушы, заңды және жеке ... ... ... ... ... қаржы министірлігі жүзеге асырды. 1994 жылдың аяғына
қарай мұндай лицензияға 1460 жеке ... 98 ... ... ие ... ... ... келдесідей негізгі элементтердің дамыған
жағдайында ғана мүмкін болмақ: кәсіп орындарды неғұрлым кең көлемде ... ... ... ... пен ... ... делдалдық қызмет
атқаратын, брокерлік фирмалар және ... ... ... ... жүйесін құру. Бұл АҚШ, Канада сондай-ақ Батыс Европа мен ... ... ... ... ... ... ... құрылымдық өзгерістерді қажет етті. Оның қызметті
айтарлықтай денгейде бағалы қағаздардың түсімінің ... ... ... ... ... ... ... және сатып алынаттын екінші ретті
рынок екенін ұмытпаған жөн. Яғни мұндағы бағалы қағаздар ... ... ... ескі ... қағаздары. ҚР бағалы қағаз
шығарылымдары , негізнен акциялар , бірінші ... ... ... , ... және ... ... ... отырды. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей қор
биржалар негізінен ескі шығарылымдағы бағалы ... ... ... Олар ... акциялар және белгілі бір көлемде жеке немесе
мемлекеттік облигациялар. Сонымен ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығының кемелденуінің маңызды жағы ол оның тиімді
және икемді заңнамамен реттелуі.
Бағалы қғаздар турал ... ... заң ол 1991 ... 11 ші
шілдесінде жарық көрген және сол жылдың 1ші қазанында күшіне енген, ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар айналымы және
қор биржасы ... ... ... ... 20 ... ҚР ... ... қағаздар рыногын
қалыптастырудағы шаралар туралы» №16 жарлығы қабылданды. Осыған ... ... ... ... жөніндегі Ұлттық комиссиясы
құрылды. 1995 жылдың 15ші ... ҚР ... ... қағаздар және
қор рыногы туралы» заңдық күші бар жарлығы күшіне ... Бұл ... ... ... ... ... ұлттық комиссия министірлер ... ... ... басқару органы ретінде анықталды. ... ... ... ... рыногын мемлекеттік реттеуді,
сонымен қатар рыноктың қызмет етуін бақылауды және оның ... ... ... ... ... ... отырып Қазақстанның бағалы қағаздар
рыногының дамуының келесідей ерекшеліктерін атап көрсетуге болады.
Біріншіден , ... ... ... ... ... ... ... дамуымен қатар жүреді. Ал Қазақстандық қор ... ... ... ... ... ... ... құлдырауы кезінде
болды. Жалпы экономикалық процесстердегі және бағалы қағаздар рыногының
динамикасындағы ... ... осы ... ... ... ... ... жағынан қор рыногының дамымауы және жетілмеуі өндірістің
қысқаруын тоқтатуға кедергі болады.
Екіншіден : ... ... ... ... жоғарылығы, бюджеттің тапшылығын жабу үшін мемлеекттің
қарыздық міндеттемелерді шығаруы, қысқа мерзімді қағаздардың ... Бұл өз ... бос ... ұзақ ... ... ... ал ол әр уақытта экономикалық өсудің маңызды факторы болып
табылады.
Үшіншіден : Қазақстандық бағалы қағаздар ... ... және ... ... әсер ... Бұл өтпелі экономикадағы барлық
мемлекеттерге тән құбылыс. Ақшаның құнсыздануынан қауіптенген ... ұзақ ... ... ... ... ... инфлияцияның мұндай негативті ... ... ... ... ... шешу ... Мұндай
қағаздардың табысы инфлияция қарқынына ... ... ... ... ... ... қор ... болмауы
инфлияцияның бағалы қағаздар рыногына тигізетін жағымсыз әсерін одан ... ... қор ... ... ... ... ... келтірген- ол бағалы қағаздар бойынша заңнаманың және
реттеу нормаларының ... ... ... инфроқұрылым.[8,56-
68]
Бұл Қазақстан бағалы қағаздар рыногының дамуындағы ерекшеліктер мен
кедергілердің бір бөлігі. Ал енді осы ... ... және ... ... мен ... ... ... жылдан ғана бастау алатын Қазақстанның бағалы қағаздар рыногының
тарихын мынадай бірнеше мінездемелік ... ... ... ... ... Кабинеттік
• Күту
• Бейімделу
Рыноктік инициатива кезеңі (1990-1991 ж) Демократизациялану ... ... ... ... ... болып, Қазақстан тарихында
акциялар шығарыла бастайды. Алматылық және қазақстандық қор ... 1991 ж ... ... қор ... және ... ... айналымы
туралы» заң күшіне еніп артынша үкімет, қаржы министірлігі жасаған ... ... ... ... ... ... ... 1992 жылдың аяғында ... , одан ... ... ... мен инвестициялық қорлардың
бағалы қағаздарды шығару мен ... ... ... ... ... ... (1993-1995 жж) . Қоғамда, мемлекеттіңде шаруашылық
жүргізуші субъектілердің де бағалы ... ... ... ... ... ... ... рыногының инфроқұрылымының және
заңнамалық базасының жетілдірілуінде шешуші роль атқаратын ... ... ... ... ... ... ... Туркияның және Ресейдің танымалы жоғарғы оқу орындарында оқытты.
Қазақстанға ... ... ... шақырылып, танымал
мамандардың қатысуымен семинарлар өткізілді.
Күту кезеңі.(1996-1997). БҚ ҰК және ... ... ... ... ... Үкіметтің заңнамаларының және БҚ ҰК заңдарының , ... тағы ... да ... ... ... ... да ... сәйкес келеді.
Қазақстанның бағалы қағаздар рыногының ... ... ... ... ... осы ... негізінде ғана
БҚР қатысушылары арасында өркениетті қарым қатынастар орнату мүмкін болды.
Мемлекет БҚР ... ... ... ... Бюджеттің кіріс көздері
қысқара береді. Бюджетке айтарлықтай табыс алып келетін жекешелендіру
процесі тежеле ... ... ірі ... иесі ... ... қағаздар
рыногына үлкен қадам жасауды жоспарлайды. Өзінің ... ... ол ... ... ... ... ... «екінші эшалон.»
• қалғандары.
«Көгілдір фишкалар» тізіміне тау-кен өнеркәсібінің, қара және түсті
металургияның, ... ... және ... ... ... және байланыс
салаларындағы ірі ... ... Осы ... ... бір ... қор ... ... көзделді. Акциялардың бұл
бөлігі аз ғана меншік үлесі болғанымен ... ... ... құнының
үлкендішгі сонша, ол компаниялардың инвестарлар үшін тартымдылықтары сонша,
рынокта қаржы құралдарның жылдам шоғрлануы байқалып, ... ... ... ... ... 1998 ж ... ықпалды тұлғалардың орындарын
ауыстыру мен отставкаға кетуінен ... ... ... ... ... ... болды. «Көгілдір фишкалар » уәделі мерзімде ... және жуық ... ... ... ... белгілі болды.
Бұл құбылыстардың бір ғана оң ... ... ... ... БҚР ... төтеп бере алатындай тез бейімделе алатындай
тәжірибе жинақтады.
Бұл осы рыноктағы нормативтік және құқықтық инфроқұрылымның ... ... ... қағаздар рыногы бүгінгі күні де ел ... ... ... бірі ... ... ... ... қағаздар күшті
рыноктық жағадайда Қазақстанның акциялар нарығы жеткіліксіз дамуда.Бағалы
қағаздар рыногының негізгі ... бірі ... ... ... қарамастан еркін айналыстағы акцияларының жоқтығы.
Кәсіпорындардың акциялары негізінен кәсіпорынды бақылауды жоғалтып ... ірі ... ... ... негізделген. Сондықтан
рынокта қор рыногының ... ... ... ... ... ... ... ғана айналыста.[9,33-45]
Осы айтылған проблемаларды шешу мақсатында ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасы»
қабылданған.Бұл бағдарлама 2004 жылы 15 ... ... ... қаржыгерлерінің 4 конгресінде берілген мемлекет басшысының
тапсырмасымен құрылды.
Бағдарламаның басты мақсаты- Қазақстанның ... ... ... ... және оның ... ... ... жағдай жасау, бағалы
қағаздар шығарылымы үшін мүмкіндіктерді ұлғайту, инвесторлардың ... және ... ... ... ету. Сонымен қатар
бағдарламаның ... ... ... рыногын Қазақстанның
заңнамалық талаптарына сай келтіру.
• Қазақстанның бағалы қағаздар ... даму ... ... ... болашақтағы ұлғаюы.
• Қазақстандық акциялар мен ... емес ... мен ... ... ... ... түрі ... халықтың жинақтарын нақты
экономикалық секторға тарту механизімін құру
• БҚР қатысушыларының іс ... ... ... дамыту.
Осымен байланысты бағдарламада қарастырылған маңызды жаңа ... ... ... ... ... ... ... ортақ нормаларға сай
жүргізу болжамдалған.
Сонымен қатар мемлекеттік бағалы қағаздардың ... ... ... уақыт мерзіміне(10 жыл және одан ұзақ), соның ішінде ... ... ... ... министрлігі Қазақстанның қор биржасында ... ... ... ... ... 22,19 млрд тг ... ұсынды. Инфляцияға өте төмен индексацияланған болса да берілген
бағалы ... ... ... ... ... ... ішінде
зеинетақы қорларынанда) ие болды.
Мемлекеттік емес бағалы ... Бұл ... ... ... ... ... Ірі мемлекеттік кәсіпорындардың акция пакеттерін басқару бойынша
мемлекеттік холдингтік компаниялар құру.Ұлттық ... ... ... ... бағалы қағаздар рыногында
сатылу жолы арқылы холдингке өтуі тиіс. ... ақ бұл ... ... ... қорлар мен брокерлік
компанияларды, ... ақ жеке ... қоса ... ... ... Рыноктық компанияларды тарту мақсатында, даму институттарының
қосымша акцияларын ... және ... ... ... ... ... ... даму институттарының яғни «Қазастан
даму банкі»АҚ, «Қазақстанның инвестициялық қоры»АҚ, «Қазақстанның
жинақтау және ... үй ... ... және тб ... ... ... Корпаративтік басқаруды жетілдіру, себебі тиімді және өркениетті
бағалы қағаздар рыногының құрылу механизімін көптеген экономикалық
әлеуметік проблемаларды шешу үшін ... ... ... елде
сақталған корпаративтік басқару нормасын сақтамай жүргізу мүмкін
емес.
4) Қаржыландырудың құрылымдық ... ... ... ... ... іске асыру мен дамыту үшін
шарттар жасалатын болады.[6,9-24]
Мемлекеттік кепілдіктер берілетін заңнамаға ... ... ... ... жормаларарын дамыту үшін, берілген
инвестициялық жобаларды қаржыландыру үшін ҚР ... ... ... шығару мүмкіндіктері қарастырылуда. Жеке ... ... ... үшін ҚР бюджет кодексіне өзгерістер енгізіледі.
Сонымен қатар ... ... ... ретінде «Қазақстан даму
банкі»АҚ кепілдігін қолдану мүмкіндіктері қарастырылуда.
2005 ж 9 шы ... ҚР ... ... «БҚР ... заңға
өзгертулер мен толықтырулар енгізу туралы заңның жобасы талқыланып, сенатқа
қарастырылуға ұсынылды.» Заң жобасында ... ... бір ... ... БҚР жаңа ... ... ұсынылды. Мұнда инфраструктуралық
облигациялар ... ... Бұл- ... ... ... ... негізінде мемлекет пен эмитент арасындағы ... іске ... ... ... ... шарт ... ... орындауға мемлекет кепіл болатын облигациялар. Заң ... ... ... ... және ... ... ... құрылысы үшін қажетті қаржы ... ... ... зейнетақы қорларын тартуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар осы бағдарлама негізінде «секьюритизация туралы» және
секьюритизация ... ... ... ... ... ... туралы заң жобасы қарастырылды.
Әлемдік тәжірибеде қор нарығында екі түрлі жүйе қызмет етеді: банктік
жүйе, банктік емес жүйе. Қазақстанның қор ... ... ... ... ... ... жылдары қаржы нарығы, оның құрамында бағалы қағаздар
нарығы қалыптаса бастады. ... ... ... ... ... және ... инвестицияларды өндіріске тарту экономика салаларын әлсіз
шаруашылық құрылымынан тазарту, экономиканы төлем дағдарысынан шығару және
басқа да ... ... ... іс-шаралар жүйесінде
жүргізіледі.[13.25-35]
Бағалы қағаздар нарығындағы банктердің рөлі ... ... олар ... ... ... ретінде бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... бағалы
қағаздар нарығының қатысушысы болып қоймай, сонымен ... ... ... бағалы қағаздар мен операциялар, инвестициялық
қызметпен операциялар жүргізеді.
Банктер ... ... ... ... ... және ... ... атқарады. Коммерциялық банктердің бағалы қағаздары ... ... ... тартуда көп назар аударады.
Қазақстанда коммерциялық банктер эмитент ретінде ... ... ... қарыздық міндеттемелері – облигациялар және ... ... ... және құру ... ... ... ... жұмыс істеу үшін үнемі бәсекелеседі, ... ... ... ... ... кеңейтіп, құнын түсіруі мүмкін.
Мәселенің актуалдылығы мынада, күннен күнге ... ... ... ... ... ... көрінісін қарастырсақ,
қазіргі таңда қазақстандық коммерциялық банктер саны, ... ... ... ... атқаратын компания мүшелері ішінде банктер алып отыр.
Шетелдерде кастодиандық қызметті жеке банктерге тәуелсіз орган немесе
ұйым жүзеге асырса, ... елде ... ... ... ... ... ... қор нарығында кастодиандық қызметті тек 10
банк-кастодиандар ғана атқарады.Ал брокерлік, диллерлік қызметті жүзеге
асыруда банктер өзінің ... ... ... арқылы жүргізеді.
Олардың саны 51-ге жетті. Осыдан коммерциялық банктердің біздің елімізде
бағалы қағаздар нарығында ... ... ... етуі ... – қазіргі уақытқа сәйкес пайдалы және тұрақты жұмыс істейтін
кәсіпорын. оның стратегиялық мақсаты – қаржы нарығында ... ... ... Қазақстан территориясында жоғары деңгейлі ... ... және ... ... банктік операциялардың кең
аспектісін ... ... жеке және ... клиент тобымен жұмыс
істеуде рационалды пропорцияларды қолдау.
Осы мақсатты жүзеге асыру ... ... ... ... ... жинақтық ісін және шағын және орта бизнесті
қаржыландыруын халықаралық ... ... ... ... нарығында коммерциялық банктердің қатысу формасының
кеңеюі мен диверсификациялануы ірі қаржы-банктік топтардың ұйымдастырылуына
алып келді.олар коммерциялық банк тарапындағы өзіндік құрылымдық ... ... ... брокерлік фирмалар,трасталық ... ... ... ... қор ... ... қаржылық компаниялар құру
және брокерлік фирма ... ... ... ... бағалы қағаздармен операцияларының кеңеуі олардың
жоғары ... және ... ... несиелерді тиімаді қолдану
сферасының қысқаруымен ынталандырылады.
Инвестициялы – банктік филиалдар мен ... ... ... ... ... ... халықаралық бағалы қағаздар нарығына
шығады.
Қазақстан Республикасының 2004 ж тамыздың №2444 «Банктер және ... ... заңы ... мен ... қоса ... ... банк бағалы қағаздар нарығында келесі операция түрлерін іске
асыруға хұқығы ... ... ... ... және жеке ... ... вексельдері мен басқа да қарыздық міндеттемелерді есептеу жүргізу
... ... ... ... шығарылған бағалы
• қағаздарды, ... ... мен ... ... ... қосқандағы сақтау бойынша қызмет көрсетулер
• ломбардтық операциялар: ... ... және ... ... ... ... ... беру
• бағалы қағаздар нарығындағы клирингтік қызмет.
Сонымен қатар осы заң мына ... ... ... ... араласады:
• брокерлік, мемлекеттік бағалы қағаздармен
• дилерлік
• кастодиандық
• клирингтік
Банктердің осы аталған қызмет ... ... ... ... ... ... Банкпен беріледі.Үкімет және Ұлттық Банктің
нормативтік хұқықтық актілерімен осы Заңға сәйкес ... ... ... ... ... ... ... банктер өзінің акция, облигация, депозиттік ... т.б. ... ... ... ретінде, бағалы қағаздарды өз
шотынан ... ... ... және ... ... операциясынан
комиссиондық сыйақы алатын делдалдық оперрацияларды жүргізеді.[1.35]
Коммерциялық банктер акционерлік ... ... ... ... ... ... ... шығады.Бағалы қағаздарды
шығару және олар бойынша қызмет көрсету арқылы коммерциялық банк ... ...... аккумуляциялау және төлем құралдарын құруды
жүзеге асырады.
Биржаның, банктердің, ... ... ... ... ... сатып алу арқылы банктер ... ... ... ... ... ... банктерддің мүддесі
болашақта дивиденд алу емес, компанияның қызметін басқару мүшесі ретінде
болу.
Делдалдар ... ... ... ... бойынша шығарған
акцияны сату, қайта сату, сақтау және олар ... ... ... ... ... тарапынан банктердің бағалы қағаздар
нарығында делдалдық қызметін тиімді реттеу ... ... ... ... сферасын кеңейтіп отырады.Банктер қаржылық
супермаркетке айналып бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... саясатын осы құрылымдар арқылы
жүргізеді.
Методикалық тұрғыда коммерциялық банктердің өзіндік бағалы қағаздар
бойынша эмиссия операциясы кеңірек регламенттелген. Ал ... ... ... ... ... бірақ осыған қарамастан банктер
бұл бағыттар бойынша бірдей белсенділік ... қор ... (KASE) 2006 жылы ... ... ... 2 ... көрсетілген.
Кесте 2. 2006 ж KASE дегі келісімдер көлемі және айналым құрылымының
динамикасы
|Рынок секторы ... ... ... ... 2006 ... 2005 жылға |
| |2006 ... ... |Млн долл |% |
| ... ... | | ... |41695.5 |12044.1 |29651.4 |246.2 ... | | | | |
| |24.6% |15.0% | | ... |0 |0 |0 |0 ... | | | | |
| |0% |0% | | ... |6621.5 |4754.2 |1867.3 |39.3 ... | | | | |
| |3.9% |5.9% | | ... МБҚ |0.3 |0.59 |-0.3 |-46.3 |
| |0.0002% |0.001% | | ... |4026.6 |1040.5 |2986.1 |287 |
| |2.4% |1.3% | | ... |3015.5 |1715.8 |1299.7 |75.7 ... | | | | |
| |1.8% |2.1% | | ... ... |60848.2 |53137.0 |87.3 ... | | | | |
| |67.3% |75.70% | | ... і МБҚ ... |713.1 |1016.2 |142.5 ... | | | | |
| |1.0% |0.9% | | ... і МБҚ авт |85244.7 |55564.4 |29680.3 |53.4 ... | | | | |
| |50.3% |69.1% | | ... і КБҚ ... |2548.7 |5717.2 |224.3 ... репо | | | | |
| |4.9% |3.17% | | ... і КБҚ ... |2021.95 |16723.3 |827.1 ... | | | | |
| |11.07% |2.51% | | ... |0 |0.01 |-0.02 |-100 ... | | | | |
| |0% ... | | ... |0 |0 |0 |0 |
| |0% |0% | | ... ... |80403.4 |88941.2 |110.6 |
| |100% |100% | | ... көзі: KASE ресми сайты.
2.2Қазақстандық корпаративті бағалы қағаздар рыногінің ... ... ... ... ... рыногына мына құбылыстар тән болып
отыр: төмен денгейдегі ... оның ... ... ... ... денгейі, туынды бағалы қағаздардың дамымауы, ... ... ... ... мыныдай жағдайлар көп орын алуда. Ірі акционерлік
қоғамдар компаниялардың ... ... ... тек ... ... үшін ғана ... ... ол ары қарай сатылмайды. Сарапшылар қаржы
қүралдарының басым бөлігі акционерлік қоғамдар қолына шоғырланғанын ... ... ... Қазақстан қор биржасында бағаланады. 1997-98
жылдары мүндай қүралдардың тапшылығына орай ... ... ... ... ... ... ... Ол кезде басты проблема
отандық инвесторларда бос ақшаның жоқтығы болатын. Қазіргі ... ... да, ... да ... ақша бар, бірақ оны салатын қаржы ... ... мүны ... эмитенттер белсенділігінің бәсеңдігімен
түсіндіреді. Оның себебі - эмитенттермен жүмыс істеуге назар аударылмайды.
Сондықтан ... ... ... ... ... бағдарламаны жасау
барысында эмитенттер кеңесін қүру ... ... ... ... комитетінің алғашқы мәжілісі болып өтті. . Ең бастысы, өкілетті
орган эмитенттердің немен ... ... ... ... ... ... болатын қандай тосқауылдар барын жақсы білуі керек. Сөйтіп
белсенді түрде олармен бірге жүмыс істеуі қажет. . Қор ... ... ... көп себептерінің бірі -рыноктық білім мен ... ... ... Эмитенттер (отандық рынок
қатысушылары) жақсы өндірісші болуы мүмкін. Ал жақсы ... ... ... ... ... шарт ... Бірақ дәл осылай
есептейтін болсақ, екінші проблема туындайды . Яғни корпоративтік басқару
мәдениеті ... ... ... АҚ ... «меншік иесі» және
«басқарушы» деген түсініктің ара-жігін ... ... ол ... ... ... түсіне алмайды. Егер басшы өзін кәсіпорын басшысы ... ... ... іс өлі ... ары ... ... екен. АҚ
басқарушысы егер жөндеп басқара алмаса, ертеңгі күні ... ... ... алып тастайтынын білуі керек. Жалпы, нарықтық білімнің таяздығы
және корпоративтік басқару ... ... қор ... ... ... ... күні ... басқару Кодексі қайта жасалуда. ... ... ... ... ... орындалуға тиіс қүжат еместігін
де ескерген жөн. Ол ... ... ғана ... ... ... ... ... алыс шет елдердегі ашық рынокта жұмыс істейтін барлық АҚ-
лар өз акцияларын жалпы жүртшылыққа ашық түрде ... ... ... ... ... пен ... ұмтылады. Компаниялар неғұрлым
ашық, мөлдір ... ... ... ... ... АҚ ... бұл ... көрініс табуда.
Бүған еліміздегі бірқатар АҚ-ныңЖШС-ға айналып кетуі дәлел. Оның нәтижесі
онсыз да аз ... ... ... ... ... ЖШС -ның АҚ-тан
айырмасы, өздері туралы мәліметтерді ашық ... ... ... ... және қаржы ұйымдарын реттеу және бақылау жөніндегі агенттікке есеп
берудің қажеті жоқ. Бірақ бүл, ... ... ... ... ойын. Ол
жолға түскен басшылар алыстағыны болжай алмайтын, соның нәтижесінде өндіріс
пен өнім өткізетін рынок ... ... ... адам ... ... ... ... қарқын алып түрған кезде
бәрінің кеңейіп, өзгеріп жатқанын түйсік арқылы сезіне білгенге не жетсін.
Бүгінгі күні ... ... ірі, ... болып есептелгенімен ертеңгі
күні оларды бәсеке рыногындағы нөпір басып тастауы әбден ... ... ... - ақша - тауар айналымындағы табиғи процесс болмақ.[19,11-13]
Қаржы жүйесінің қарышты дамуындағы ... ... ... ... қалуы өзекті проблемаға айналып отыруының өзіндік себептері
бар . Менің пікірім бойынша, оның төркінін өткен ... 90- ... ірі ... ... кезіндегі таңдалып алынған
үлгіден іздеу керек. «Жеке ... ... ... деп ... ... республиканың ірі ... ... ... ... ... ұсынды. Сондай кәсіпорындарға ие ... ... ... аймақтан шыққандығы және кәсіпорындарды
белгілі бір субъектілік себептерге байланысты алғандары да ... ... ... ... ... ... рынокқа шығаруға
мүдделі де болмады. Рынокқа шығару үшін ашық акционерлік қоғамның мәртөбесі
оның ... ... ... ... ... ... аудиттік есептерін
үнемі жариялап отыруды талап етеді. Тіпті биржадағы листинг процедурасының
өзі (яғни акцияларды биржа ... ... ... ... ... ... сенімді ақпарат беруге негізделеді. Олай істемегендеріне қарағанда,
компания басқарушылары басқаруға алған өздерінің кәсіпорындарында қандай
жүмыс ... ... ... толық ақпарат беруге қүлықтыболмаған.
Сонымен ... ... ... ... үшін ... өзі ... ... Акция дегеніміз - өзіңнің қажеттіліктеріңе қаржы тарту ... ... ол банк ... ... ... ... ... ірі кәсіпорындарда
ондай қажеттілік ... ... ... ... ... ... ірі кәсіпорындар соншалықты қаржы
тапшылығын сезінбейді. ... ... ... ... ... қаржыға
тәуелді емес. Мәселенің мәнісі де осында жатыр. Әлемдіктәжірибе көрсетіп
отырғандай, қор рыногы тек ... ... ... акциялары арқылы
дами алады. Ол тек банктер (еліміздегі барлық ірі банк ... ... ... және орта ... ... ... ... «Көгілдір
фишкалар» деген түсінік компания инвесторлары үшін дәл осы арада ірі ... ... ... ... ... Ал ... ондай компаниялар қор
рыногына шығуды қажет етпейтін шетелдік фирмалардың жеке ... ... ... ... ... «Қазақмыс» мысал бола алады) немесе
мемлекеттік («¥лттық компаниялар» деп ... ... ... ... ... осыдан кейін акциялар қайдан болады? Акциялар жоқ болған
соң, инвесторлардың жоқ болуы да заңды.[21]
Бұл ... ... бір жолы ... ... және олардың акциясын рынокқа шығару, сонымен бірге орта
көлемдегі жеке меншік компанияларды рынокқа ... ... ... ... ... қарамағындағы ірі компанияларға келетін болсақ
олардың акцияларын ... ... ... ... экономикалық реттеу
болмай тұр.
Қазақстандық корпаративті бағалы қағаздар рыногының дамуына кедергі
болып отырған тағы бір ... ... ... ... ... өтімділік
дегеннің мағынасы туралы айтайын. Негізінен, бұл терминді ... ... әрі ... сату ... ... қолданамыз. Мұны валюта мысалында
түсіндіруге болады. Қазіргі ... ... ... бар ... ... бар - айырбас пунктіне келеміз де кез келген уақытта ... онша көп ... жоқ ... ... ... сату мен ... ... аз. Ал акция туралы әңгіме басқаша. Біздің биржалық
рыногымызда оның сату және алу ... ... ... деп ... ... ... дейін жетуі мүмкін. Егер мен ... ... ... ... түрде айтқанда, оны маған мың теңгеге сатады. Мен оны
ертеңіне ... ... ... ... үшін бар болғаны 500 теңге береді.
Яғни инвестор акция сатып аламын деп шығынға батады. Мүндай ... бар ... ... салудың ешбір мәні жоқ. Сонымен бірге өтімділік деген
ұғымға биржа ... ... мен ... - сату, сатып алу көлемі, актив
айналымының жеделдігі де ... ... ... ... үшін бұл
көрсеткіштердің деңгейі әлемдегі еңтөмен деңгейдегі қор рыноктарындағыдан
да төмен. ... ... тағы да ... ... ... ... түр.
Қағаздың мәртебесі бұл жерде ешқандай рөл ойнамайды. Өйткені акция - оның
иесіне жеке ... ... ... ... және ... ... басқаруға, одан
түсетін үлестен алуға құқық беретін құнды қағаз. Бұл қолданыстағы заңмен
белгіленген. Сондықтан да ... ... ... ... Ал ... ... неге жоқ екендігіне келетін болсақ, оның негізгі
акционерлердің компанияға бақылау жасауды қолдан шығарғысы келмеуінде. ... ... ... ... ... жүртқа бүге-шігесіне дейін
жариялағылары келмейді. Жүрт қызығатын ірі компаниялардың акциясы биржа
айналымында мүлдем жоқ. ... ... ... жеткілікті, үсыныс жоқтың-
қасы. Қор рыногының жаргонымен айтқанда, ... ... ... . ... ... өте тәуекелділікті қажет етеді. Себебі баға ... бір ... ... ... ... мың теңге түрса, ертеңіне 200 теңге
беруі әбден мүмкін. Сол үшін де бүгінгі акцияға бар ... ... ... ... ... бағаның күрт ауытқушылығынан қауіптенеді де,
нәтижесінде рынок ... ... ... ... ... ... ... тауар жоқ. бүл жердегі тауар - акция. Оның неге жоқ
екендігін ... ... ... ... ... ... рыногын дамытудағы ірі
қадам ретінде «Алматы өңірлік қаржы орталығы» жобасын қарастыруға болады.
ҚР «Алаты өңірлік ... ... ... заңына сәйкес Алматы өңірлік қаржы
орталығы (АӨҚО) Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... мен ... ... тұлғалардың қарым
қатынасын реттейтін ерекше құқықтық режімдегі сауда алаңы Қаржы орталығының
қатысушылары қаржы құралдарымен тек ... ... ... ... ... ... ... Қаржы орталығының мәселелері бойынша өкілетті
орган АӨҚО қызметін реттеу Агентігі болып табылады. АӨҚО KASE ... ... қор ... ... Tokуо Stock Exchange ... Swoss Exchenge (Швейцария), Shandhai Stock Exchenge (Қытай), Singapore
Exchane (Сингапур), «Мәскеу банк ... ... қор ... және тағы
басқа сауда алаңдарымен тығыз қарым қатынаста болады.
Жалпы АӨҚО-ның қатысушы ретінде іс ... ... сол ... 254 тамыздағы №816 сәйкес АӨҚО қатысушылыары ... ... ... түскен табыстар 20007 жылыдың 1 қаңтарынан бастап жылдық ... ... ... Ол қызмет түрлері мыналар болып табылады:
• тапсырыс берушінің мүддесі үшін және оның есебінен қаржы ... ... ... ... асыру бойынша қөызмет (боркер
ретінде)
• номиналды ұстаушы ретінде
• андеррейтер қызметі.
• Ақпаратты талдау және кеңес беру ... ... ... ... сауда алаңында сатылып алынған ... ... ... ... ... корпаративті табыс салығы
салынбайды. Осы сауда ... ... ... ... ... ... өсуінен түскен табыстар да корпаративтік табыс
салығынын босатылыды. Бұл салықтық жеңілдіктер ... ... ... ... сонымен қатар қазақстанның корпаративті ... ... ... ... серпін береді.Жоғарыда жазылып ... қор ... ... отыруы ондағы айналымдағы бағалы
қағаздардың (әсіресе акциялардың) аз көлемдігі және аудиторлық тексерудің
қымбаттығы ... Осы ... шешу ... АӨҚО ... ... ... қарастырылған. АӨҚО қызметін реттеу
бойынша агенттіктің АӨҚО ... ... ... ... ... тармағы
бойынша бағалы қағаздары қаржы орталығының арнайы сауда алаңында айналысқа
жіберілген эмитенттердің аудит ... ... ... ... ... ... ... жабылады. Эмитент аудитірлік компанияны
өзі таңдап алуға құқылы, бірақ ол АӨҚО ... ... ... ... ... үшін аудиторлық ұйымдарға қойылатын талаптарға сай келуі
керек. ... ... ... ... ... қаржы орталығының
қызметін реттеу Агенттігі 2006 жылдың 15 ... №74 ... ... ... орталығының арнайы сауда алаңы ретінде «Қазақстан
қор биржасы» акционерлік қоғамын белгілеу туралы» ... ... ... ... ... ... ... қаласының өңірлік қаржы
орталығының қызметін реттеу Агенттігінде тіркелген, бағалы қағаздар
нарығының ... ... қор ... АҚ ... ... ... арнайы сауда алаңында қаржы құралдарымен сауда жасауға қатыса алады.
Бұйрық ... ... ... ... ... өткен күнінен бастап 14 күнтізбелік күннен кейін, атап айтқанда,
2007 жылдың 07 ... ... ... ... ... ... 5 ... Агенттік 2006 жылдың 28 желтоқсанында «Қазақстан
қор ... АҚ ... ... ... ... ... қаржы орталығының арнайы ... ... ету ... ... келісімге салды. Аталған  Ереже АӨҚО арнайы сауда
алаңының жұмыс істеуін және оны ұйымдастырудың ... ... ... ... ... келісімді жасауға құқығы бар Биржа
мүшелері  және оларға деген ... ... ... ... саудаға
қатысу жағдайлары, бағалы қағаздар түрлері; олардың айналымға жіберілу
тәртібі, және ресми тізімге енгізу және ... ... ... ... және арнайы сауда алаңына Листигтік комиссияның
жұмысын, листингтік төлемдер тізімін, бағалы ... ... ... ... туралы ақпаратты ашу тәртібін қосқанда ... ... ... ... ... ... ... орталығының
қатысушыларына - «А» - Биржа мүшелігінде айналымдағы арнайы ... ... ... құралдарын сатуға қатысуға құқылы тек бір ... ... ... ... ... барлық ішкі
құжаттарының билік күші бар: ... ... ... және ... ... жұмыс жасау тәртібі, сауда жүйесінің қолданылуы ... ... ... ... байланысты міндеттерінің орындалмауына
Биржа мүшелері жауаптылығы, жанжалдар мен даулардың шешілу механизмі. Сауда
қорытындысы бойынша есептер бағалы қағаздарды алдын ала ... ... ... ... өткізіледі (мәміле жасалған күнінен бастап үшінші жұмыс
күнінде орындалады). Сауда жүргізу кезінде үздіксіз қарсы аукцион  ... ... ... қолданылады. Қазақстан Республикасы Алматы
қаласының ... ... ... ... ... Агенттігі Төрағасының
жеке бұйрығымен Төраға ... ... ... ... қағаздардың
листингі және делистингі «Листингіленбеген құнды қағаздар» секторында құнды
қағаздардың    айналымға кіруі (айналымнан шығарып тастау) ... ... ... ... ... ... алаңының Сарапшылар Кеңесінде
Қазақстан Республикасы Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығының ... ... ... ... ... қызметін реттеу жөніндегі агентіктің қызметіне ... ... ... ... ... дамуы негізінен осы агенттіктіктің
қызметіне байланысты екенін айта ету керек. ... бұл ... ... ... оған ... ... белгілі сарапшылар мүше
болуда. Мысалы, Лондоннан, Сингапур, Франкфурттан, Ресейден сондай белгілі
сарапшылар бар. ... ... ... оған ... ... ҚР Үкімет
басшысы, Ербол Орынбаев, Әркен Арыстанов кіріп ... ... ... дейін
халықаралық кеңес екі мәжілісін өткізіп, оның біріншісі – күзде ...... ... ... ... ... ... болды. Бірінші
мәжілісте, агенттіктің тұжырымдамасы, стратегиялық мәселелері қаралса,
екіншісінде, агенттіктің 2010 ... ... яғни ... ... ... көптеген мәселелері қарастырылып, бекітілді. Бұл
бағдарламаның үш ... бар. Оның ...... ... ... ... табылады. 2007 жылы Алматының инфрақұрылымын
дамытып, оның деңгейін көтеруді мақсат етіп отыр. Оның ... ... ... дегенге келетін болсақ, алдымен Қазақстанда ұлттық рейтингілік
агенттік құру ... ... және орта ... ... де ... ... рыногына шыға алмауда. Өйткені Қазақстанда осы күнге дейін ұлттық
рейтингтік агенттік жоқ. ... ... шығу үшін мол ... ... ақша ... және орта ... жоқ. Ресейдің өзінде
осындай 5 агенттік ... ... ... ... ... рейтингтік
агенттік құру аса маңызды мәселе ... күн ... тұр. ... қор ... ... палата жоқ, сондықтан оны құру да
бірінші кезекте жүзеге асырылатын шаруа ... тұр. ... ... құнды
қағаздар қор биржасында сатылар кезде есептерді өткізу үшін өте қажет.
Бүгінде ... қор ... ... ба, әлде
капиталдандырамыз ба, осы мәселелерді ... Бұл да ... қор ... ... да ... шетелдік қор биржалары,
халықаралық брокерлік компаниялар қатысушы болып немесе акционер ретінде
кірсе, оның ... ... ... ... 2007 жылы әлі ... ... жоспарлануда. Соның арасында қазақстандық қор биржасы
да бар. Қор ... ішкі ... ... ... енгізіліп, оның
басқармасының, департаменттерінің жұмыстарын дамыту көзделген. Яғни қазіргі
қор биржасында екі сауда алаңы болмақ. Ол – ... ... ... жұмыс істейтін сауда алаңы және біздің орталығының ерекше сауда
алаңы. Өз ережеімізді бекіттік. Ол қор ... ... ... және ... реттеу мен бақылау агенттігімен келісіле отырып жасалды. [19,35]
Тұрғындардың қаржылық ... ... ... 2007 жылы ... ... ... ... беттер арналмақ. Сонда құнды қағаз,
оның нарығы, облигация дегеніміз не? ... ... ... істеуге және табыс
табуға болады деген ... ... ... ... ... ... бес-алты бизнес-арна жұмыс істеуде. Тұрғындар экран алдында
қай құнды қағаздың ... ... ... ... түсіп жатқанын көріп,
біліп, оқып отырады. Бізде ондай арнайы бағдарлама да, арна да жоқ. ... ... ... ... Қазақстандық қор рыногының ішінде
курстар өткізіліп, веб-сайттарда немесе арналарда сабақ өткізіп, жұртпен
етене байланыс ... да көп ... ... Сұрақтарға жауап беріліп,
жанды жұмыс ... ... ... ... ... рыногы туралы көзі де
ашылады емес пе?! ... ... ... ... ... осы ... жұмыс жүргізіле бастады. Қаржыны тек ... қор ... ... да ... ... сезіне бастаған орталықтағы
компаниялар біртіндеп ашық жұмыс жасауға, ... кім ... ... ... ... ... бет бұрып келеді. Ал аймақ бұған
үйрену үшін түсіндірмелі жұмыстар ... АӨҚО ... ... ... ... қор ... ... компаниялар
листинг ақшасын төлемейтін болады. Бұл ... ... ... ... ... олардың сатылған құнды қағаздарынан түскен пайдадан
салық төленбейді. Және олар ... шығу үшін ... ... ... ... ... ... қажет етеді. Ал біз оларға сол аудитке ... ... ... ... Бұл несие алудан гөрі пайдалы. ... шығу үшін ... ... ... көбірек кететін шығар, ал кейін
құжаттардың бәрі реттелген кезде ешқандай уақыттың ... жоқ, бәрі ... ... ... ... ЖШС ... болса, олар облигацияларын, АҚ
болса, құнды қағаздарын шығарып, қор биржасында сатады да ақшасын алады.
Бұл да ... бір түрі деп ... ... ... ... ... жеңілдіктер тек қана шетелдік
инвесторларға ғана берілетін еді. Ал мына ... ... ... ... ... ... Заң бойынша ондай жеңілдіктер отандық инвесторларға ... ... ... біз ... де тартқымыз келіп отыр.
Екіншіден, өзіміздің компаниялардың да ... ... ... ... ... ... Ал енді шетелдіктер үшін біздің рынокта жұмыс істеу
онсыз да ... ... кен ... ... ... ... компаниялар жергілікті қор биржасына шығатын болса, солардың құнды
қағаздарын сатып алу үшін шетелдіктер ... ... Ал ... ... ... үшін олар ... ... керек, тендерге қатысып, ұзақ-
сонар келіссөздер жүргізулері тиіс. Бұл қол байлайтын, ... ... ... қызықтыратын ұлттық компаниялардың құнды қағаздары қор
биржасында сатылатын болса, шетелдіктер тікелей осы жерден сатып ала ... ... ... ... мақсаттарына жете береді емес пе? Сондықтан
шетелдік компанияларға, егер қаржы орталығының ... ... ... ... ... де ... болады. Оған қоса, салықтық жеңілдіктерді
қосыңыз. Ол үшін ... қор ... ірі, ... ... ... ... ... биржасына емес, өзіміздің биржаға. Лондонда да олардың
құнды қағаздарын сатып алып ... ғой, енді ... қор ... сол ... алып жатқандар осыннан да сатып алады. Сол үшін біз
қазақстандық қор биржасының инфрақұрылымын дамытқалы ... 2008 ... ... ... ... ол ... ... Қытай
мемлекеттерімен жұмыс істеу жоспарлануда. Олардың компанияларын эмитент,
инвестрор, немесе қатысушы ретінде қор ... ... да ... ... ... ... ... диллерлік компания болып, құнды
қағаздарды өздері алып, өздері сата ... Ол үшін ... ... ... Ал енді 2009 жылы ... ... ... мемлекеттері, Араб елдерінен қаржы орталығына тартатын болсақ,
жұмысымыздың алға жүргені деп есептер едім. Тағы бір ... ... кадр ... ... ... ЖОО ... жас ... басым
бөлігінің білімі мен білігі бүгінгі күн талабына сай болмай тұр. Мен ... ... ... ақтаңдақтары ма деп ойлаймын. Жастардың теориялық
білімі болғанымен оны практикамен ұштастыра алмай ... ... ... осы ... ұтады. Бұл мәселені де бағдарламада қарастырылған.
Білім министрлігі, Жоғары оқу ... ... ... ... , ... , ... ... дайындаудың маңызы зор болмақ
.[20,13-15]
Кесте 3. АӨҚО арнайы сауда ... ... ... ...... ... атауы ... ... коды ... | |
| | |
| |  ... ... ... |Бағалы қағаз коды |Шығарылымның номиналды құны‚
KZT |Соңғы баға немесе ... ... ... ... құны, млн KZT |Қарыздың рыноктық құны, млн
USD | |АО «Астана-Финанс» |aASFIb3
aASFIb4
aASFIb5
aASFIb6
aASFIb7
aASFIb8
aASFIb9
aASFIb10
aASFIb11 |1 000 000 000
2 000 000 000
5 000 000 000
2 000 000 000
8 000 000 000
500 000 000
9 000 000 000
500 000 000
10 000 000 000 |100,0000
100,0000
100,0000
100,0000
100,0000
100,0000
100,0000
100,0000
100,0000 |1 000,000
2 000,000
5 000,000
2 000,000
8 000,000
500,000
9 000,000
500,000
10 000,000 |8,220
16,441
41,102
16,441
65,762
4,110
73,983
4,110
82,203 | |АО ... |aASNDb1 ... ... |24,661 | |АО ... ... ... ... |4 500,000
4 500,000
13 000,000
13 000,000
24 330,000
24 330,000
42 577,500 |36,991
36,991
106,864
106,864
200,000
200,000
350,000 | |АО «Банк ЦентрКредит» |aCCBNb14 |5 000 000 000 |100,0000
|5 000,000 |41,102 | |АО «ЭКОТОН+» |aEKTNb1 |1 000 000 000 ... |8,220 | ... ... ... ... ... ... |61,652
57,542
45,212
20,000 | |Kazkommerts International B.V. |aKKGBe4
aKKGBe5
aKKGBe6 |60 825 000 000
48 660 000 000
60 825 000 000 |100,0000
100,0000
100,0000 |60 825,000
48 660,000
60 825,000 |500,000
400,000
500,000 | |АО «Казахстанская Ипотечная ... ... ... ... |5 000,000
5 000,000
5 000,000
5 000,000
5 000,000 |41,102
41,102
41,102
41,102
41,102 | |АО «MAG» |aMAG_b1 |3 250 000 000 |99,9689 ... |26,708 ... «RESMI ... |aRESCb1 ... ... |1 500,000 |12,330
| |АО «Темiрбанк» |aTEBNb12
aTEBNb13
aTEBNb14
aTEBNb15
aTEBNb16
aTEBNb17 |8 000 000 000
8 000 000 000
6 000 000 000
6 000 000 000
6 000 000 000
6 000 000 000 |100,0000
100,0000
100,0000
100,0000
100,0000
100,0000 |8 000,000
8 000,000
6 000,000
6 000,000
6 000,000
6 000,000 ... | |ТОО ... ... |aTSASb1 ... |100,0000
|3 000,000 |24,661 | | Облигациялар қорытындысы: 12 эмит.: |40
|438 730 500 000 |  |438 729,489 |3 606,490 | |АӨҚО ... ... ... |55 |  |  |  |  | |АӨҚО да тіркеуден өткен 14 компанияның барлығы да
сауда алаңында ... ... ... Ал ондағы қаржы айналымы шамамен 40
млн. АҚШ ... ... ... ... ... түскен бір акцияның құны
1 мыңнан 100 мың теңгеге дейінгі аралықта. Атап өтер ... ... ... ... ... ... ... тағы 4-5 компания шықпақшы.
Нақтырақ айтқанда, олардың екеуі ... ... банк ... ... ... ... тіс емдеу емханасы. Өңірлік қаржы орталығында тіркеліп
жұмыс үшін оған қатысушы компаниялар қандай талаптардан өтуі тиіс? ... ... оған тек ... және ... ... ... (АҚ) ... жауапкершілігі шектеулі серіктестік (ЖШС) ретінде ғана
қатысады алады. Олар ең ... ... яғни ... ... өңірлік қаржы
орталығының қызметін реттеу агенттігінен ... ... ... ҚР ... ... мен ... ... қызметін бақылау және қадағалау
агенттігінен (ҚНҚҰҚБҚ) арнайы лицензия алулары тиіс. Біздегі ... өту аса ... ... да, ... ... қиындықтары бар.
Мәселен, олар аталған агенттікке активтерінің ... ... ... ... ... қаржылық қызмет көрсетуге толық мүмкіндіктері барын
растайтын бірқатар анықтама қағазын жинайды. Талап бойынша ЖШС ... ... ... ... ең кем ... 5 млн. ... ... болса, ал акционерлік қоғамдар үшін қойылатын талап 30 млн. теңгеден
жоғары. Ондай талаптар сондай-ақ, компаниялар көрсететін қызмет түрлері ... әр ... де ... Мәселен, талап бойынша мамандардың еңбек
өтілі мен ... ... ... сәйкес келуі тиіс. ... қор ... ... ... жоқ. ... ... ... бекітілген тәртіпке сәйкес ... ... Олар өз ... кез ... заңды және жеке тұлғаға акция
немесе облигацияларды сатып алу мен ... ... ... Бізде халық
қаржы нарығы туралы ештеңе ... десе де ... Оған ... ... ... ... қатысқан жеке тұлғалардың саны екі мыңға ... ... ... ... халыққа қор нарығы туралы түсіндіру
жұмыстарын кешенді түрде жүргізу қажет. ... ... ... ... адам ... ... ... болып табылады. Осы орайда, Мемлекет
Басшысы да ішкі инвестицияның елімізде ... ... ету ... ... ... отыратынын айта кеткен жөн. Ал оның ... жолы - ... ... ... ... ... көпшілігі басы артық қаржыларын
жер, үй ... ... ... мен ... ғана ... отыр. Ал
бұдан түсетін пайда бағалы қағаздарды сауатты саудалаудан түсетін кірістен
қалай болғанда да аз ... ... ... ... ... қор ... ... сауатын арттыру жөнінде» арнайы бағдарлама
дайындауға кірісті. ... онда қор ... ... түсіндіру жұмысын
мектептен бастау керектігі айтылып отыр. Бағдарламаға сәйкес, мектептерге
арнайы пән енгізу Егер Үкімет осы айтылған ... ... ол ... ... ... да, ... жылдан бастап жүзеге асады деген ойдамын
Тарих беттерін парақтар болсақ, мұндай бағдарламалар бұған ... ... ... мектептеріне енгізілген екен. Агенттік сондай-ақ, бұл мәселе
де журналистерді де оқытуды қолға алмақ. Ал ол үшін біз ... ... ... ... оған отандық қаржыгерлермен қатар шетелдік мамандарды
шақырмақпыз. Егер агенттіктің Үкіметке жолдаған бағдарламасы жақын арада
қолдау тауып ... онда ... ... курс жұмыстары биылдың өзінде
басталады деген болжам бар. [21] ... ... ... ... әрбір адамға қаржыгер-маман болуы қажет емес. Онда ... тек ... ... ... тәртібін білсе жетіп жатыр. Ал брокерлік ... ... ... ... сатып алғысы келген адамдарға сол күнгі саудаға
акциясын ... ... ... ақпарат беріп, ол компанияның тарихы,
жұмыс істеу тәсілі, ... ... ... ... ... оның
акциясына кімдер иелік ететінін ақылы жағдайда айтып, түсіндіреді. Олар
сондай-ақ, сол ... ... ... маркетинг және мониторинг жүргізумен де
айналысады. Атап өтер ... ... ... ... ... ... қор ... шығу үшін әлемдік деңгейдегі 4 аудит компаниялардың
тексеруінен өтуі керек болса, енді ондай компаниялар өзімізде де ... ... ... ... ... ... ... жартысынан бастап брокерлік
компаниялар енгізілген жаңа ... ... жеке ... тегін қызмет
көрсететін болады. Акция сатып аларда компаниялар немесе жеке тұлғаларға
ешбір шектеу қойылмайды. ... тек ... ... мен ... ғана ... ... отыр. Себебі, зейнетақы қорларына
жинақталған қаржы ... ... ... ... қаржысы болып
есептеледі.
Нақты мәліметтерге жүгінсек, қазіргідей қаржылық тұрақтылық жағдайында
біз негізінен ... ... ... ... ... ... (қаражат) ие болып отырмыз. ... үшін ... ... ... 1-іне ... деңгейдегі банктердің депозиттеріндегі
салымдардың көлемі 4 триллион 7 миллиард теңгеге жетті. Зейнетақы жинақтау
қорларындағы жинақтар 1 триллион (909 ... ... ... жуықтады.
Егер ретін тапса, қор рыногы тиімді жұмыс істесе, бұл іс ... ... ... ... ... ... қор рыногы инвестициялық
құрылым ретінде өзінің қызметін толыққанды орындай алмай отыр. Оған ... жоқ ... Қор ... ... өте аз. Ондағылар негізінен тауарлы-
шикізаттық ірі компаниялар ғана. Осыдан келіп рыноктың капиталдануы түкке
тұрғысыз ... тұр. ... бұл ... ... ... бірінші кезекте
активтердің ликвидтілігін арттырып, оларды экономикалық айналымға тарту
қажет. Қор ... ... бір ... ... – оған ... (жеке
тұлғалардың) аз тартылуы. Мұның себебі жалпы Кеңестік жүйеден шыққан барлық
елдерге тән, ... ... ... ... ... бір мезгілде көптеген компаниялардың басшылары «бақылау ... ... ... ... ... ... ... деп
қорыққандықтан ғана акцияларын қор рыногына шығарғылары келмейді. Бұл жерде
қарапайым психологиялық сенімсіздік те бар. Ал жеке ... ... ... ... ... ... сенбейді. Көпшілік
жұрт қор рыногының дами алмау себебін қаржының ... деп ... өмір ... ... ... ... ... отыр. Мүлікке, капиталға
жарияланған рақымшылық шарасы халықта ақшаның бар ... ... ... ... ... ... ... кеңесте бүгінге дейін халықтың заңдастырған
қаражаты 74,9 миллиард теңгені құрағанын мәлімдеді. «Біз осы ... ... деп ... және ... қазақстандық компаниялардың
акцияларына жұмсауға болады деп ойлаймын. ... ... 20-30 ... өзі ... ... еді. Осы ... шешу
үшін Қазақстанда қаржы секторының бәсекеге ... ... ... тобы ... Онда Қаржыгерлер қауымдастығының, Ұлттық
банктің, ... ... ... ... мен ... ... құрылымдарының
өкілдері бас қосып, халықтың инвестициялық мәдениеті мен қаржылық сауатын
арттыру бағдарламасының жобасын әзірлеуде. Бұл бағдарламаның жобасы ... ... ... ... тиіс. Аталған бағдарламаның аясында
халық сауатын ашу мен ақпараттық ... ... ... ... ... ... күш салынбақ. Реттеуді қажет ететін келесі
проблема – ... ... ... ... салу, мемлекеттік
меншіктегі, соның ішінде ... ... ... ... ... жатпайтын нысандарды анықтау ісі үш жылға
созылғанымен, әлі ... ... ... жоқ. Бұл да қор ... ... ... Осы мәселе шешімін тапса, меншіктің қалған түрлері бойынша
нысандар өздерінің акцияларын қор рыногына шығарып ... ... ... Қор ... ... бұдан да бөлек мәселелері бар. ... ... пай ... ... ... салу тетігі
тиянақталмаған. Бір жағынан ешқандай тыйым салынбаған, екінші жағынан ... ... ... жоқ. Мұны ... ... ... ... алады. Олар ертең осындай салымдарына бола, ... ... ... ... қылмысқа қарсы заңнаманы қолданып, жауапқа тартпайтынына
сенімсіз. Сондықтан, осы мәселені барынша ... ... ... заңға өзгерістер енгізуді немесе мемлекеттік қызметшілер қаражатын
бағалы қағаздарға қалай сала ... ... ... ... ... жасауды ұсынамын. ... қор ... тым ... өз ... ... ... да кәсіпорындар үшін облигациялық заемдар тартудың пилоттық жобасын
әзірлеуді тапсыру ... деп ... ... ... агенттік төрағасы
арнайы ұйымдастырылған семинарлар мен ... ... ... ... ... ... ... қор рыногына кіру жайын
өте нашар білетіндігін көрсеткендігіне тоқталды. Яғни, олар өз ... қою ... ... ... ... ... алуға мәжбүр. Ал
әкімдіктер шағын кәсіпкерлікті қолдау департаменттері бола тұра, ондағы
жұмыс ... ... қор ... ... ... ... ... Маңғыстау облысының, Алматы қаласының әкімдіктері мен Агенттік
(Алматы қаласы Өңірлік қаржы орталығының ... ... ... ... өзі онда ... ... жұмыстарын бастауға негіз
бола алмаған. Ал агенттіктің жергілікті жерлерде мұндай жұмыстар жүргізуге
мүмкіндігі ... ... ... ... ... ... уағдаластық жасаған. Соған сәйкес, олар ... ... ... ... ... ... біз ... халыққа
«ҚазПошта» желісі арқылы сатуға шығарсақ, әр банк пен әрбір ... ... ... ... әр ... ... ... Оны
«ҚазақТелеком» тәжірибесі («ҚазақТелеком» акцияларын сату) көрсетті.
Халыққа бір мәселе бойынша ... ... рет келу және ... ала ... ... ... ... Қаржы нарығын реттеу және
қадағалау агенттігіне (АФН) бағалы қағаздарға ... ... ... ... ... бекітуді ұсынамыз. Бұл трансфер
агенттігінің (бұл жерде «ҚазПошта» меңзеліп отыр -ҚазАқпарат) жұмысын ... ... ... да ... ... ... – Ұлттық компаниялар барлық мәслихаттарда
миллиардтаған қаражат қажет екендігін, ... ... ... ... ... жүр. ... сол ... қаражаттарын Қазақстанның қор
рыногы арқылы емес, ... ... ... ... ... Неге ... ... зейнетақы қорлары мен Ұлттық компаниялар арасында өзара
әрекеттестік жоқ. Текетірес бар. Өнімнің бағасына ... ... ... осы өнім ... ... инвестициялық банкинг компаниялары жап-жақсы
пайда тауып жатыр. Бірақ ... ... ... Алматыда кеңселері жоқ
Ұлттық компаниялармен жұмыс істеп ... ... ... ... ... жыл ішінде Алматыда өз кеңселерін ... ... ... және ... ... ... отырғанымыздай, қор рыногына қатысты ... ... Бұл ... ... соларды еңсерумен қатар, халықтың «көзін ашу»
мәселесі де маңызды екені анық. Әйтпесе, жекешелендіру ... ... ... ... (инвестициялық жекешелендіру қорлары) салып,
алданған халықтың бағалы ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігі сол мұнда кәсіп орындарды дамыту
сол кәсіпорынның өз ... ... ... ... денгейлік банктерден
алынған несие есебінен қаржыландырылады. Мұны 400 акционерлік қоғамды
қамтыған Ұлттық банк ... ... ... кету ... ... ұсақ және орта ... ... алуда банктік несиелерді
қолданады, тек үлкен ірі компаниялар ғана акция шығару ... ... ... 1 млрд ... ... сомаға акция шығарған АҚ саны
140, бірақ олардың 28 нің ғана ... ... ... қор ... тізіміне енгізілген. Осыларды саралай отырып бағалы қағаздар рыногын
дамытуды тежеп отырған факторлар: эмитенттердің ... ... ... ... ... ... рынокқа шығу шығындарының жоғары екендігін көруге болады.
Соңғысының шешілуі үшін АӨҚО ... іс ... ... ... ... мен ... есептерінің әлемдік стандарттарға сай
келуіне ... ... ... ... мен банктердің әлемдік
және отандық қор биржаларына алғашқы акция шығарылымын жүзеге ... ... ... ... рыноктары дамыған елдердің тәжірибелері көрсеткендей
рыноктық экономиканың ... ... 10-15 ... ... ... ... сипатта болады да, кейін ... ... ... ... ... ... ... жағдай Қазаұстандық бағалы
қағаздар рыногында орын алып келеді. Лондондық AIM ... ... орта және ... ... ... ... ... 2005
жылдан бергі Қазақмыс, Kazakhgold, Қаз Мұнай Газ зертеу ... ... ІРО іске ... , сонымен қатар Қазақтелеком ұлттық
компаниясының 4% ... ... жеке ... ... қазақстандық акциялар рыногының дамуын сәл де болса алға
жылжытуда. Қазақмыс пен ... ... ... ... ... ... қор биржасында сатылғанымен ол окмпаниялар жүргізген ІРО
Қазақстан экономикасы үшін ... ... ... ... ... капиталдану денгейі артса, екішіден шетелдік компаниялармен
бірігіп жұмыс істеу компанияның қаржылық есеп және корпаративті ... оң ... ... Сонымен қатар бұл компаниялар жүргізген ... ... ... ... акция орналастыруын ... ... ... Ал Қаз ... Газ З. Б. АҚ ғаламдық акция
орналастыруы Қазақстандық ІРО ... ... ... Қаз Мұнай Газ
дың ІРО на ... ... ... ... ... ... көлемі 100
млн доллардан аспайтын (2003-2005), ал шетелде 1,5 млрд ... ... З Б АҚ ... ... ... ... ... 32 %
Қазақстандық жинақтаушы зейнетақы қолары сатып алған болатын. Акциялардың
қалған ... ... ... ... ... тиді. 2006 жылдың
қараша айында ... бір ... GDR ... ... ІРО ... ... Айналымға шығарылған акциялардың 80%
АҚШ пен Ұлыбритания инвесторларының үлесіне тисе 20% ... ... ... ... ... Басқа дмушы рыноктармен салыстырсақ
, макро экономикалық индикаторлар бойынша 2003-2009 жж ... ... ... 4,7 млрд ... ... керек еді. Ал Қазақстандық
компаниялар 2007 жыл басталмастан тартып үлгерді. Тартылған қаражаттың ... ... ... ... ... ал қалған
бөлігі шетелдік портфелді инвесторлардың үлесінде. Жуық арадағы 3 ... ... ІРО ... ішкі және халықаралық рыноктардан 408
млрд доллрдан кем емес ... ... ... ... ... ... және жоспарланған ІРО көлемі 8,8 млрд долларға тең келуі керек.
Есептеулер бойынша ... ... ... ... ... ... осы кезең аяғына 4,0-4,8 ... ... ... ... ... ... акцияларға
қазірдің өзінде 3,1 млрд ... ... ... ... сатып
алушылардың бұл тобы 2007-2009 жж аралығында өз инвестицияларын 1,0-1,8
млрд долларға дейін ұлғайта алады. Осы ... ... ... ... ... ... сәйкес келе ме ... жж ... ... ... 3 млрд доллар көлеміндегі сұраныс дефицитін
қаржыландыруға бос ақша ... ... Бұл үшін ... қорлары
акциялар нарығында айтарлықтай белсеннді стратегия жүргізулері керек.
Сарапшылардың ... ... ... жж жоспарланған ІРО арқылы
орналастырылатын акциялардың ... ... ... ... ... Қазақстандық зейнетақы қорлары өз портфельдеріндегі акциялар үлесін
қазіргі 13% дан 33%ға дейін ... ... ... Бұл ... ... орналастыру рыногының ұсыныстың жоғары денгейі әсерінен
сатып алушының рыногына ... ... және ... құнының түсіп
кетпеуіне жол бермес еді. Сондықтан Қазақстандық ... ... ... ... мен ... институтционалды
инвесторларға байланысты. Жоспарланған Қазақстандық ІРО ең ... ... ENRC, ... Банк және ... Әлем ... болып табылады. (3 кесте)
Кесте 3. Қазақстандық ІРО. 2007-2009 жж аралығына.
ІРО мерзімі |Компания ... ... |ІРО ... долл ... түрі ... |ІРО кейінгі free float % |ІРО бағасы. Акция.долл
|Акция қазіргі бағасы | |2007 ... Банк ... |100 |GDR |KASE ... |313.11 | |2007 |ENRC |Ұлыбритания |2,225 |GDR |LSE/KASE |25.0 |- |- |
|2007 |Халық Банк |Қазақстан |535 |GDR ... |24.0 |2.9 |2.15 | ... Әлем | ... |900 |GDR ... |25.0 |- |846 | ... ... ... ірі компаниялардан бөлек, қазіргі кездегі жеке акционерлер мен
мемлекет меншігіндегі 20 Қазақстандық компаниялар өздерінің ... ... ... ... ... Олардың ең ірілері «Казжелдортранс»
«Қазақстан темір жолы» АҚ еншілес компаниялары, сонымен қатар Қазақтелеком
АҚ, Эир Астана және тағы ... Бұл ІРО ... ... жиынтық көлемі
шамамен 600 млн доллар болады.[19,8-11] ... ... ... тек ... ... ғана өз ... ашық рынокқа
шығара бастады. Осы жаңа рыноктың потенйиялы мен ролін анықтау үшін ... ... мен ... ... ... даму ... тұрғысынан
қарағанда елдің немесе компанияның ІРО ... ... ... беретін нақты макроэкономикалық критерилер жоқ. ... ... ... ... жан ... ... ЖІӨ ... өсімі ІРО
процесін айтарлықтай ынталандыратыны байқалады. (Оны ... 1 ... ... құбылыстың мәнісін төмендегіше түсіндіруге болады: неғұрлым тұрғындар
көп тұтынса, соғұрлым бұл елге көп ... ... ... Ал ... көп ... үшін ... ... пайдалану тиімділігін
жоғарылату керек болады (яғни экономикалық өсудің ... ... ... өсіруден бөлек) ол корпаративті басқаруды және меншік
құрылымын өзгерту арқылы жүзеге асады.
Сурет 1 Қазақстан: Жан басына шаққандағы ЖІӨ және ... ... ... ... көзі: IMF International Financial Statictics; Альфа ... 2 ... Жан ... ... ЖІӨ және ... ... ... ж
ж
Ақпарат көзі: IMF International Financial Statictics; ... ... ... ... ... ТМД, BRIC ... ... мәліметтерін
салыстыра отырып Қазақстанда жан басына шаққандағы ЖІӨ нің ... ... ... ... ... ең ... ... көрсетеді және
ол айырмашылық жалғасуда. Бұл Қазақстандық ІРО рыногының патенциялын
көрсетеді. ... ... ... ... ослайша ашық
орналастыруы Қазақстандық қор рыногының ... ... ... ... ... ... тигізбек. Бірақ осы ... ... ... ... бағалы қағаздарына халықтың орта ... қол ... ... ... Бұл ... ... мәселе
болып табылады. Өйткені дамыған бағалы қағаздар рыногы қарапайым халықтың
бір ... ... бір ... ... етуі ... ... ... орта таптың 3/2 бөлігі қандай да бір бағалы қағаздың иесі
болып табылады. ... ... 7-8 ... ... өсіп келе жатқан
Қазақстаннның ... жеке ... ... ... мүмкіндік бола отырып бұл біздің елімізде дағдарысты ... ... Бұл ... кезекте инфлияция қарқының үдеуіне әсерін
тигізіп отыр. Еліміздегі қол жетімді ... ... ... инвесторлар өз жинақтарын жылжымайтын мүлік рыногына инвестициялап
олардыңнегізсіз қымбаттауына жол ... ... ... ... қаржы
рыногы мен дамыған инфроқұрылым жағдайындағы осы породокстың себептері
мынадай:
• Еркін айналыстағы ... ... ... ... бағалы қағаздарға деген сенімсіздігі.
• Халықтың көп бөлігінің бағалы қағаздар ... ... және ... ақпаратпен қамтамасз етілмеуі.
Еркін айналыстағы жеткілікті бағалы қағаздардың болмауы, болған күннің
өзінде оған ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен компаниялардың шет елдік тұлғалардың меншігінде
болуы.
Осы мәселелерді шешу үшін ... ... ... қор рыногының
басқа да қатысушыларымен бірлесе отырып келесідей шараларды ... ... ... ... ... бір ... ашық ... шығаруды
одан ары жалғастыру.
• Еліміздегі ІРО жүзеге асырушы компанияларға бағалы қағаздардың ... ... қор ... ... ... шарт қою.
• Халықтың бағалы қағаздар бойынша сауатттылығын арттыруды мектептік
бағдарламадан бастап ... ... оқу ... ... кең ... оны қаржыландыруды арттыру.
3 ИНСТИТУТЦИОНАЛДЫ ИНВЕСТОРЛАР-
ҚАЗАҚСТАН ҚОР НАРЫҒЫН ДАМЫТУДАҒЫ МАҢЫЗДЫ ... ... ... қорлары
Тек қазақстан ғана емес әлемнің ... ... қор ... ... ... ... ... инвесторлар» деп аталатын
қаржылық ұйымдар ... ... ... кең мағынасында барлық типтегі қаржылық ұйымдарды білдіреді. Мұндай
анықтама оны, барлық түскен ... тек ... ғана ... ... мен жеке инвесторлардан ажыратады. Институтсионалды инвесторларға
зейнетақы қорлары, әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... соның ішінде Қазақстандық
бағалы қағаздар рыногында ... ... ... ... ... ... (ЖЗЖ) ... қалыптасқанына 9
жыл (1998-2007) ғана болғанына қарамастан Жинақтаушы ... ... ... ... ... ... роль ... ЖЗҚ корпаративті
бағалы қағаздар рыногын дамытудағы маңызды фактор болып қана ... жеке ... де ... роль ... ... ... несиелеудің қарқынды өсіп отырған кезінде жеке ... ... ... ... ... ... ... төлем
қабілеттігінің басты көрсеткіші болып табылады. Кейінгі жылдары зейнетақы
активтерінің жылдам өсуі ... ... ... 2006 жылы ... тенге немесе 7,2 млрд долларды құрап, 8,7 трлн тенге ... 68 ... ... индикативті жылдық ЖІӨ көлемінің 10,5 % құрады. ... ... бұл ... ... ... ... жылда
(2002-2005) жиынтық зейнетақы активтері ЖІӨ нің 8%-9% дейін ... 2006 жылы ... ... ... өсу қарқыны (+40,3%) ЖІӨ
өсу қарқынынан (+18,9%) екі еседен жоғары ... ... ... ... жылдары жиынтық зейнетақы активтері жылына 25-30% өсуі яғни
әр 3-4 жылда 2 ... ... ... сәйкес 2 жылдан кейін олар 1,5 трлн
тенгеге жетіп ЖІӨ 14-15% ... ... ... ... ... өсімімен салыстырғандағы 1999-2010 жж өсімі 4 суретте бейнеленген.[20.9-
15] ... ... ... өсуіне
тұрғындардың негізгі бөлігінің қаржылық әлеуеттері мен бюджеттік сонымен
қатар комерциялық ұйымдардың ... ... ... ... ... әсер ... Дегенмен мұндай динамикаңа қарамастан жинақтаушы
зейнетақы жүйесінің көрсеткіштері банктік сектордың ... ... ЖЗЖ ... ... ... ... ең ірі ... зейнетақы активтерін инвестициялық босқаруды ... ... және банк ... ... 4. ... ... ... ЖІӨ өсімімен салыстырғандағы
1999-2010 жж өсімі.
Ақпарат көзі: АФН есебі, Альфа-Банк бағалауы.
2007 жылдың ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі аймаңында 78 филиялы мен 77 өкілдіктері ... ЖЗҚ ... ... Инвестициялық басқаруды 2006 жылы 12 ұйым ... оның ... бес ЖЗҚ ... ... ... жүзеге асырған
яғни басқа ООИУПА қызметтерін пайдаланбастан. Костадиондық ... 10 банк ... ... болса, олардың 7 уі ғана зейнетақы
активтеріне костодиондық қызмет көрсеткен. ЖЗҚ ... ... ... болсақ қорлардың батыл инвестициялық стратегияларынң
арқасында ол көрсеткіш 36% дейінгі аралықты ... Яғни ең ... ... және ең ... (Валют Транзит қоры 3,22)
көреткіштерінің айырмасы. ... үшін 205 жылы ... (3,54% ... ... (10,03% ... ЖЗҚ) ... табыстылық көрсеткіші 6,5%
көрсеткен болатын. Рыноктық орта ... 12% ... ... ... ЖЗҚ ... ... ... құбылыс болыып табылады. Жалпы
зецнетақы қорлары өз портфелдерінде ... ... ... ... нәтижесінде ғана жоғары табыстылыққа қол ... ... ... ... ... ... қағаздардың,
банктік депозиттердің белгіленген төмен денгейдегі табыстылығымен мұндай
нәтежиелерге жету мүмкін емес. Келешекте де ЖЗҚ ... ... ... табыстылықты тек корпаративті акцялар ғана бере алады. Егер ЖЗҚ
жылына 14%-17% яғни инфлияция ... екі есе ... ... денгейін көрсетсе бұл қордың инвестициялық қызметінің ... ... ... ... ... ... ұмтылуы олардың
инвестициялық портфелінің құрылымына өзгерістер алып келеді. Ең алдымен
мұның ... ... ... ... бар. ... ... 32,74% ... дейін қысқарып есесіне ... ... ... ... ... 40% тан 50,73% ... өсті. (5 кесте)
Кесте 5 2007 ж 1 ... ЖЗҚ ... ... ... ... ... зейнетақы активтері,тенге |Мемлекеттік бағалы
қағаздар |ҚР ұйымдарының мемлекеттік емес бағалы ... |Шет ел ... эм мем емес БҚ ... ... | | | ... |Шетел валют |акция
|облигация | |акция |облигация | | |Халық Банкі ЖЗҚ ... ... |28.08% |13.66% | | |13.84% |17.66% | ... ЖЗҚ ... |20,19% ... |31.13% | |0.09% |10.07% |14.41% | |Ұлар Үміт |160090006 |30,53% ... |23.84% | | |3.65% |17.08% | |БТА ... ... |17,66% ... |32.02% | | |7.56% |18.42% | |Грантум |58812935 |22,34% | ... | | |4.55% |16.08% | ... ... |27,17% | |12.17% ... |0.51% |2.03% |6.62% | ... ... ... |24,55% |1,7%
|23.71% |34.12% | | |5.47% |8.14% | ... ... |27,75% | ... | | |0.57% |17.03% | ... ... |26,71% |0,11% ... | | | |11.87% | |Қазақмыс |20079576 |2,72% | |21.20% |28.95% ... | |25.91% | ... ... |22,44% | |14.66% |47.19% | | ... | ... |19580847 |27,09% | |20.15% |37.41% | | |2.67% |11.46% ... ... |18,86% | |14.16% |47.12% | | | |19.50% | |ДА ... ... |23,07% | |31.99% |25.16% | | | |17.29% | |қорытынды ... |0,08% |23.07% |27.66% ... |0.06% |7.69% |15.96% | | ... ... «панорама» №4 09.02.2007.
Корпаративті облигациялардың табыстылығы, орта, ұзақ ... ... ... мен ... ... ... ... 1,5-2 есе жоғары болды .Зейнетақы қорларының инвестициялық
портфелінің құрылымының ... 2006 ... ... айындағы «Қаз Мұнай Газ
ЗБ» АҚ акцияларының ашық рынокқа шығарылуы айтарлықтай әсерін тигізді. ... дан 21,74% ға ... ... ... ... корпаративті
бағалы қағаздарын сатып алу ЖЗҚ нан мемлекеттік бағалы ... ... ... ... ... тек қазақстандық қана емес шетелдік МБҚ қатысы
бар. Олардың үлесі 2006 жылы айтарлықтай (35 есе) 243 млн-7 млн ... ... Ал бір жыл ... ... МБҚ МЖЗҚ ғана ... ... болатын (170 млн доллар). ... МБҚ ... ... ... емес ... ... үлесінің өсуіне
жалғасты. Егер 2006 жылдың басында ... ... ... ... млрд тенге болып портфельдің жалпы ... 1,9% ... ... 70,5 млрд тенге немесе 555 млн доллар болып 7,75% ... ... ... ... бағалы қағаздардың ішінде акцияларға
қарағанда облигацияларға деген қызығушылық жоғары екенін ... ... ... ... ... ЖЗҚ ... ... шетелдік
эмитенттердің акцияларының үлесі 0,6% немесе 4,3 млн доллар шамасында. Ал
облигациялардың үлесі сәйкесінше 7,69% ... ЖЗҚ ... ... ... ... ... жағдайына жете қанық болмағандықтан
тәуекелге бармауларымен түсіндіруге болады. ЖЗҚ ... ... ... ... ... оның ... ... итермелейтін
жағдай ол – отандық қаржы құралдарының жеткіліксіздігі. Яғни қазіргі күні
зейнетақы жинақтары, қаржы ... ... ... ... өсіп ... Атқарушы және заң шығарушы биліктің кейбір өкілдері
зейнетақы қаржысын сингапурлық модель бойынша тұрғын үй ... ... ... ... ... зейнетақы
активтерінің есбінен өздерінің кейбір тапсырмалары мен мәселелерін шешуге
ұмтылуда. Мәселен ... және ... ... ... ... әуе кемелерін сатып алуды қаржыландыруды ұсынды.[19.11-15]
3.2Инвестициялық қорлар.
Қазақстан ... қор ... ... бағытталған
бағдарлама, жобалардың соған сәйкес кәсіпқой ... үшін ... ... нәтежиесінде рынокта институтционалды инвесторлардың
тағы бір ... ... ... ... ... ... ... формасы болып табылатын пайлық инвестициялық қорлардың, тұрғындардың
жеке жинақтарын ... ... ... ... болумен қатар
оларды инвестициялау арқылы акциялар ... ірі ... ... бар. ... инвестициялық қорлар-самшылар басқарушы компаниядан
пай сатып алу жолымен ПИҚ на ... ... ... бір ... болып табылады. Басқарушы компаниялар өз
кезегінде бұл активтерді , олардың құнының өсуі және табыс алу ... ... ... ... ПИҚ және ... ... сенімді ... ... ...... ... ... ... және оған ПИҚ қызметін тоқтатқаннан кейін иелік ету
құқын беретін құжатсыз формадағы атаулы, эмиссиялық ... ... ... жыл ... ғана құрыла бастаған пайлық
инвестициялық қорлардың әлемдік ... 150 ... ... Ең ... бірі ... 1868 жылы ... «Шетелдік және
колониялдық инвестициялық траст» деп ... қор осы ... ... ... Қазіргі кезде инвестициялық қорлардың әлемдегі саны 50000 нан ... ... ... ... ... құқықтық актілер АҚШта 20
ғасырдың 40 шы жылдарының басында, ұлы ... ... ... банкротқа ұшырауынан кейін қабылдана бастады. ... ... ... ... ... ... құруға
ұмтылып, инвестициялық ... ... ... ... ... бағалы қағаздардан
басқа ,инвестициялаудың барлық басқа ... ... ... ... тарту, кепілдіктің қандайда бір түрін беру, активтердің 5%
артығын бір ... ... ... инвестициялау, қарыздық
міндеттемелерді ... ... ... ... ... ... ... ... және ... ... ... ... бірнеше түрлерге бөлінеді. Құқықтық
формасы бойынша корпарация және траст түрінде болады. Корпаррацияның кейбір
түрлері қорды басқару ... ... ... ... бір ... ... ... басқару компаниялары басқарады .
Траст- инвестициялық қорлардың ерекше ... ... ... ... ... ... пен корпарацияның екінші
вариантының арасында ешқандай айырмашылық жоқ. Траст-(ағылшын тілінен-
сенім) өткен ғасырдың ... ... ... ... ... ... ... болып бөлінуін білдірді. Бұл әдіс англосоксондық заңнамада кең
тараған. Акционерлік ... ... ... ... қатаң реттеледі. АҚШта
инвестициялық қорлардың трасттық (англосоксондық) моделі жиі кездеседі. ... ... мен ... ... ... ... инвестициялық қорларды өтімділік формасы бойынша да ... Бір ... ... ... 2 инвестициялық қор формасы қызмет
етеді: жабық (closed-end ) және ашық ... ... ... мен он ... түрінің арасында кейбір байланыстар бар: ... ... ... ... ... болады да, ашық- корпарациялар,
трасттар түрінде болады.Жабық типтегі инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... атпен танымал
болса, Францияда оларды «Капиталы тұрақты инвестициялық компаниялар» ... ... ... тек ... ... ... ... қағаздар
портфелі бір рет қана қалыптасады, соған ... ... бір ... шығарылады. Мұндай инвестициялық қорлардың құрылтайшылары қордың
акцияларын сатып алуға ... ... ... ... ... ... ... тек құрылтайшылар арасында бөлінеді. Жаңа
акционерлер үшін ... ... ... ... ... бұл ... акциялардың толық орналасқанынан кейін барып қана жүзеге
асады. Эмисииялар ... ... саны ... ... ... ... отыруы мүмкін. Мұндай инвестициялық қорлардың акцияларының
қарапайым ... ... ... ... жоқ. Жабық
инвестициялық қорлардың акцияларын алғашқы орналастыру брокерлік фирмалар
арқылы жүзеге асады. ... ... ... ... сондай ақ
биржадан тыс айналымдағы инвесторлардың сату – ... алу ... ... ... ... пен ұсыныс нәтежиесінде анықталады.
Ашық типтегі инвестициялық ... келе ... ... бірақ аса қарқынды дамыды. АҚШ та олар « ... ... ... пайлық қорлар», Испанияда «бағалы
қағаздарға инвестициялау қорлары» деген атауға ие. Ал ... ... ... ... компраниялар» деп атайды. Жабық қорлардың
да ашық ... ... ... ... ... толық ашады. Ашық
инвестициялық қорлар акциялар эмиссиясын жүзеге асырып ... ... ... ... ... ... тек ... өзіне ғана
сатылады Қазақстан жағдайында ашық және ... ПИҚ мен қоса ... тар ... етеді. Берілген қор түрлерінің бір бірінен ... ... сату ... ... алу ... ... ... Ашық қорлардың пайларын кез келген жұмыс күні сатып ... ... ... ... ... ПИҚ ... ол тек ... кезеңдерде
ғана мүмкін болады. Ал жабық қорлардың ... тек ... ... ... аяқталған кезде ғана ... ... - ... елде ... қор ашу ... ... қарастырылмаса да, ондай қорлар соңғы екі жылда басқарушы, яғни
мүдделі компаниялардың пәрменімен нарықтық сұранысқа сай өз ... ... ... ... ... таңда біздің елімізде ондай 87 қор бар. Осы
орайда агенттік ... ... тек ... жұмысымен ғана
айналысады.Бекітілген ережеге сәйкес заңды және жеке ... ... ... өз ... сатып алады. Ал ... ... ... ... ... ... жағдай, бүгінгі таңда ондай қорлардағы 1
пайдың ең төменгі бағасы орташа есеппен 50 мың теңгеден асады. Ал ол ... ... ... ... ... пай ... қаржылай үлес
ретінде бөлініп беріледі. Бүгінде біздің елімізде ол саладан ... ... 30-35 ... ... ... Ал ... салынған депозиттердің жылдық
өсімі 7-12 пайыз ғана. Мұндағы түсім алшақтықтығын аңғару ешкімге ... ... ... бұл ... ... ... болғандықтан, түсер
пайдамен қатар көрер шығын да көбірек болмақ. ... ... ... қорларды сақтандыратын компаниялар әлі пайда бола қойған жоқ.
Қазақстандық рынокта жаңа өнім болса да ... саны да, ... ... ... өсім ... ... Қазіргі
кезде олардың саны 87 болса, активтерінің жиынтығы 400 млн ... Яғни бір жыл ... ... 4 ... ... Басқарушы компаниялардың
2006 жылғы табыстылық денгейі -16,5 тен 87,7 аралығында болды. Бұл әрине
акциялар рыногында ... ... ... ... ... болды.
Дегенмен тұрғындардың ПИҚ ... ... 50 млн ... ... ... және интервалды қорлардың активтері). Яғни активтердің 4 есе
өсімі жабық ПИҚ өсімі есебінен ... ... Ал бұл ... ... денгейдегі депозиттері 8,3 млрд долларды ... ... ... ПИҚ туралы мәләметтерге қанық еместігін және оларға
деген ... ... Егер 1,5 жыл ... ... ... ПИҚ ... жалпы көлемі қысқа мерзім ішінде тұрғындардың
депозиттерінің жалпы көлемінің 10% дейін өсуі керек ... ... ... ... 0,5% ... Ал пай иелерінің саны Қазақстан ... ... ғана ... ... Бұл ... шешу үшін ... ... және тұрғындардың қаржылық сауаттылығының ... ... ... мемлекеттің белседі араласуы қажет. ПИҚ ... ... ... тағы бір ... ол ... ... ... қаржы
құралдарының дефициті. Қазір Қазақстандық биржада акция эмитенттерінің ... ал ... ... 9. Яғни ... ... өте ... және рынокқа жаңа эмитенттер керек. Саудалық 9
эмитенттің 7 нің банктер екендігі де ... ... ... ПИҚ ... ... ... ... Егер Қазақстанда банктік дағдарыс
орын алар болса, ол ПИҚ тарға да теріс әсерін ... ... ... ... ... ... салыстырғанда портфельдік
диверсификацияның ... ... ... ... ... ... болатын. Сондықтан рынокқа ... ... ... саладағы компаниялардың шығуын ынталандыру үшін ,
рынокты эмитенттер үшін тартымды әрі көлемді етудің маңызы ... ... ... ... ... ... тежеп отырған
факторлар: эмитенттердің қаржы есептперінің жетілмеуі, компаниялардың
(жариялығы) ... ... ... ... ... ... ... көруге болады. Соңғысының шешілуі үшін АӨҚО
аясындағы іс шаралар ... ... ... ... мен ... ... стандарттарға сай келуіне соңғы жылдардағы қазақстандық
компангиялар мен банктердің ... және ... қор ... ... ... ... асырулары оң әсерін тигізуде. Қаржы рыноктары
дамыған елдердің тәжірибелері ... ... ... ... 10-15 ... кәсіпорындардың сырқы қаржыландырулары ... ... да, ... ... шығару арқылы үлестік қаржыландыру белең
алады. Осындай жағдай ... ... ... ... орын ... ... ... әлемдік соның ішінде
Қазақстандық бағалы қағаздар рыногында зейнетақы қорларының маңызы ... ... ... (ЖЗЖ) Қазақстанда қалыптасқанына 9
жыл (1998-2007) ғана болғанына ... ... ... ... ... ... рыногында маңызды роль атқарады, ЖЗҚ корпаративті
бағалы қағаздар рыногын дамытудағы маңызды фактор ... қана ... ... жеке ... де ... роль ... ... Қазақстан
Республикасының қор рыногын ... ... ... ... ... кәсіпқой қатысушылар үшін қолайлы жағдайлар ... ... ... ... тағы бір тобы:
инвестициялық қорлар пайда болды. Ұжымдық ... бір ... ... ... ... ... тұрғындардың жеке
жинақтарын ұлғайтуда ... ... ... ... ... оларды
инвестициялау арқылы акциялар рыногының ірі қатысушысы ... ... Осы ... ... іс ... мен ... экономикалық
өсім Қазақстандық корпаративті бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... «Бағалы қағаздар туралы заңы» 2002ж.
2) Н.Ә. ... ... ... ... ... қабілетті
Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті экономика үшін» Астана ,2004ж.
3) «Қазақстан-2030» Даму стратегиясы, Алматы, ... ҚР ... ... ... ... ... ... қабілетті елу елдің қатарына кіру стратегиясы», 2006ж.
5) Н.Ә. ... ... ... ... ... ... жаңа
Қазақстан», 2007ж.
6) Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар рыногын дамытудың 2005-
2007жж арналған бағдарламасы.
7) Экономицеская теория. ... ... ... В.И. Видяпина,акад
Г.П. Журавлевой.-М: ИНФРА-М,1999ж-560б.
8) Көшенова Б.А. «Бағалы ... ... Оқу ... Сейтқасымов Г.С «Ценные бумаги и ... ... ... ... У.М. «Финансовые рынки и посредники», Алматы, Экономика,2005ж-
188б.
11) Уильям Ф Шарп «Инвестици», Москва, ИНФРА-М, 2004ж-504б.
12) Рынок ценных бумаг. ... под ред. В.А ... А.И. ... «Финансы и статистика» 1996ж-255б
13) Шаматов Е.К. «Порфель ценных бумаг», Алматы, Сана-Маркет.1999ж-231б.
14) Алехин Б.И. «Рынок ценных бумаг» Москва,ИНФРА-М.1994ж-350б.
15) Буренин А.Н. ... ... ... и ... ... ... ... Лялин В.А. «Ценные бумаги фондовые биржи»,Москва,ИНФРА-М,1998ж-160б.
17) Мусатов В.Т. «Фондовые биржи» Санк-Питербург. Питер 1996ж-345б.
18) РЦБК. ақпараттық сараптамалық ... 2007ж ... РЦБК ... сараптамалық журнал. 2007ж №1
20) Exclusive. Сараптамалық журнал.2007ж №1.
21) ҚР Статистикалық жинағы. 1999-2005жж.
22) www.kase.kz Қазақстан қор биржасының ресми ... ... ҚР ... ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 61 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның бағалы қағаздар рыногының ағымдағы жай-күйі44 бет
Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясы74 бет
Бағалы қағаздар және қаржы рыногы9 бет
Бағалы қағаздар рыногы8 бет
Бағалы қағаздар рыногы туралы6 бет
Бағалы қағаздар рыногы, онын мәні және негізгі белгілері15 бет
Бағалы қағаздар рыногы, оның мәні және белгілері7 бет
Бағалы қағаздар қаржы рыногы29 бет
Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік бағалы қағаздар рыногының қалыптасуы мен дамуы38 бет
Қазақстан Республиксындағы бағалы қағаздар рыногының қалыптасу және даму проблемалары55 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь