Татар-моңғол шапқыншылығының саяси-әлеуметтік салдары

I Кіріспe. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2
II Негізгі бөлім . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
1. Шаруашылыққа тигізген зардаптары
2. Экономикасына тигізген зардаптары
3. Қалыптасқан саяси жағдай
III Қорытынды. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12
IV Қолданылған әдебиеттер. . . . . . . . . . . . . . . 14
XIII ғ. басында ерекше геополитикалық жағдай қалыптасты. Түркі руларының бірнеше ғасырға созылған үстемдік ғасыры аяқталды, енді олар бытырап, отырықшы қоныстарға икемделген әлсіз қауымдарға айналды. Олардың жігер-күші әлсіреп, қайраты мұқалды. Осынау шақта Ішкі Азиядан Шыңғыс қаған бастаған мұңғылдар туын желбіретіп, тарих кеңістігіне ат ойнатып шықты. 1205 ж. дейін Шыңғыс (Темучин) маңайындағы ірілі-ұсақты түркі-мұңғыл тілді тайпаларының бәрін бас игізді, мақсатына жету үшін көшпелі рулардың ұйымшыл одағын құрды. Оларды отырықшы елдерге қарсы ұлы соғысқа дайындады. Шыңғыс құрған мемлекеттің құрамына әр түрлі тайпалар кіргенімен (маңғұл-түркі), өзара даму деңгейі бір еді, тілі ортақ болатын, мәдени тұғыры мен әлеуметтік құрылымы Түркі Қағанаттарының мұрасын толық қабылдаған. Шыңғыс мемлекетінің кеңсесін, ханзадалардың тәрбиесін ұйғыр ұстаздары жүргізгені де сол себептен. Ұйғырлар түркі көшпелілерінің ішіндегі елеулісі еді. 1206 ж. құрылтай Темучинді- Шыңғыс деп жариялады. Шамасы- Шыңғұз- бейне сөзден шыққан болар. Шежіренің айтуына қарағанда, осы жиынға үйсін Майқы би, қоңырат Сәңкеле би сияқты ел ағалары да қатысқан, он екі ұлыстың басшысы қатарында ақ кигіздің бір пұшпағын көтерген. Сол заманда Хорезм мемлекетінің қарамағында болған Сыр бойындағы қалаларды жаулап алуды Шыңғыс хан 1218 ж. бастады. Бас-аяғы бірнеше жылдың ішінде Әму мен Сыр арасындағы отырықшылар қонысын түгел бағындырып, мұңғыл әскері Солтүстік Индия мен Иран жеріне аяқ басты. Ал Жебе мен Сүбедей бастаған 30 мыңдық әскер Кавказды талқандап, Еділ бойында қыпшақ, алан, славян еледрін мойын ұсындырып 1223 жылы Жетісуға қайта оралды. Таяу Шығысты тұтас жаулап алу 1260 ж. қағанның немересі Хулагудың тұсында аяқталды. Ал енді Батыс Еуропаны жаулап алуды жалғастырып, 1242 жылы «жеті жылдық» жорықтың негізінде өзіне қаратты. Қытайды бағындыру 1207 ж. басталып, 1259 жылы Құбылай ханның заманында толық іске асты. Яғни, Шыңғыстың бастаған шаруасын оның ұлдары мен немерелері аса табандылықпен жалғастырып жарты ғасырға жетпейтін уақытта әлемнің негізгі бөлігін бір Ордаға топтастырды.
1. Ж. Артықбаев «Қазақстан тарихы» оқулық-хрестоматия Астана қаласы «Фолиант» 2000 жыл
2. К. Ә. Берденова «Қазақстанның экономикалық тарихы» Алматы қаласы «Экономика» 1998 жыл
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрілігі
Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық Университеті
«Экономика» кафедрасы
РЕФЕРАТ
Тақырыбы: Татар-моңғол шапқыншылығының саяси-әлеуметтік салдары
Орындаған:
_______________________
Тексерген:_________________________
Астана қаласы 2005 жыл
Мазмұны
I Кіріспe_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 2
II ... ... _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 5
1. ... ... ... ... ... зардаптары
3. Қалыптасқан саяси жағдай
III Қорытынды_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ ... ... ... _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ ... ғ. ... ... геополитикалық жағдай қалыптасты. Түркі
руларының ... ... ... ... ... ... енді олар
бытырап, отырықшы қоныстарға икемделген әлсіз қауымдарға айналды. Олардың
жігер-күші әлсіреп, қайраты мұқалды. Осынау ... Ішкі ... ... ... ... туын желбіретіп, тарих кеңістігіне ат ойнатып шықты.
1205 ж. дейін Шыңғыс ... ... ... ... тілді
тайпаларының бәрін бас игізді, мақсатына жету үшін көшпелі рулардың ұйымшыл
одағын құрды. Оларды отырықшы елдерге қарсы ұлы ... ... ... ... ... әр түрлі тайпалар кіргенімен (маңғұл-түркі),
өзара даму деңгейі бір еді, тілі ... ... ... ... мен
әлеуметтік құрылымы Түркі Қағанаттарының мұрасын толық ... ... ... ... тәрбиесін ұйғыр ұстаздары жүргізгені
де сол себептен. Ұйғырлар түркі көшпелілерінің ішіндегі елеулісі еді. 1206
ж. ... ... ... деп ... ... ... бейне сөзден
шыққан болар. Шежіренің ... ... осы ... ... ... ... Сәңкеле би сияқты ел ағалары да қатысқан, он екі ұлыстың басшысы
қатарында ақ кигіздің бір ... ... Сол ... ... ... ... Сыр ... қалаларды жаулап алуды Шыңғыс
хан 1218 ж. бастады. Бас-аяғы ... ... ... Әму мен Сыр ... ... ... ... мұңғыл әскері Солтүстік Индия мен
Иран жеріне аяқ басты. Ал Жебе мен ... ... 30 ... ... ... Еділ ... қыпшақ, алан, славян еледрін мойын
ұсындырып 1223 жылы Жетісуға қайта ... Таяу ... ... жаулап алу
1260 ж. қағанның немересі ... ... ... Ал енді ... ... ... жалғастырып, 1242 жылы «жеті жылдық» жорықтың
негізінде өзіне қаратты. Қытайды ... 1207 ж. ... 1259 ... ханның заманында толық іске асты. Яғни, Шыңғыстың бастаған шаруасын
оның ұлдары мен немерелері аса табандылықпен ... ... ... ... әлемнің негізгі бөлігін бір Ордаға топтастырды.
Шыңғыс қаған өзінің көзі тірісінде қол астындағы иелікті төрт ... ... ... ұлы Жошыға- қыпшақ даласын, Шағатайға- Жетісу мен
Түркістан өңірін, Үгедейге- Шығыс ... ... ... жерлерді, ал
Төлеге- мұңғыл қонысын еншіге берген еді.
Жошының көзі тірісінде оның ордасы Ұлытауда болды (1227ж.), ал ... ... ... ... шақырып алып, он төрт ұлдың ішінде
билікті Батуға ... еді. 1236 ж. осы Бату ... ... ... ... ... ... ертіп, батысқа аттанды. Ал ... ... ... соң, ... Еділ ... ... ... нәтижесінде,
мұңғыл империясының батыс бөлігі «Алтын Орда» атала бастады. Оның ішкі
әкімшілік бөліктері ... ... ... ... (Шибан) берген үлесі –
«Көк Орда»- Батыс Қазақстан жері мен Еділ ... ... өз ... ... берген үлесі- «Ақ Орда»- қазақ жерінің ... Бұл ... елді ... деп атау сол ... Орда ... ... деректері бұрынғы дәстүрмен бұл өлкені «Дешти Қыпшақ» деп атады.
Әуел баста Шағатай ұлысы деп аталған ... өлке XIV ... ... екі ... ... ... және ... Біріншісін
- дулат, чорос сияқты ... ... ал ... - барлас,
қоңырат, арғын рулары билік жүргізді. Жалпы Шыңғыс заманынан бері ... ... ... болып отырықшылық нышандарын азайтты, қалалардың
көпшілігі құлазып, бос қалды. Әсіресе, Шағатай тұқымынан сайланған Кебек
ханның тұсында ... оның ... ... ... Мауреннахр отырықшылық үлгісін, ал Моғолстан көшпелілік үлгісін
ұстанып ... ... ... ... көп ... ... қолөнердің құлдырауы шындыққа жанаса бермейді. Алтын Орда
дәуірінде империяда 300-дей қала бой көтергені ... ... ... ... да ... еді. Әсіресе, көш-керуен жолдары бойында
сәулетті қоныстар көп ... ... Орда ... сауда-айырбас
қатынастарының кең өрістеген кезі. Мұңғыл империясының бір шеті мен ... ... ... дін ... ... ... бір белгісі көптеген араб саяхатшыларының, еуропа елшілерінің
жазып қалдырған күнделік еңбектері. Алтын Ордадан бұрын да, одан ... ... ... ... ғғ. ... ... , Сығанақ, Жент сияқты Ақ Орда қалаларында
бірқатар құрылыстар салынды. Бұл дәуірдің ең сәулетті ескерткіш – ... ... - де қала салу ... озық ... ... Орта ... ... қолөнерді екі түрлі ортаның, бір жағы- отырықшылық, екінші
жағы- көшпелілік ұштасқан кезеңінің ... деп ... ... ... Түркістан өңірінің қалалары Алтын Орда дәуірінде Батыс пен Шығысты
байланыстырып отырған ... ... ... жоқ. ... ... даланы мекендеген рулардың негізгі кәсібі көшпелі мал ... ... ... ... рулары Сыр бойында, Қаратау маңында қыстайтын, ал
батыстағы көп ... ... ... Еділ ... ... Каспий
жағалауы маңында болды. Кейбір рулар жайық пен Жем бойында жаз жайлап, қыс
қыстауға теңіз ... ... Орда мен ... ... мемлекеттік тіршілігі Шыңғыс
ханның «Жаза-Жасақ» ... ... ... ... ... ... ... алған кеңістікті Қара Қорымнан басқарған болса, кейін ... ұлыс ... өз ... ... ... жаулап
алған өлкелердің дәстүрлі салт-жобасы қайта жаңғырып, қоғамдық дамуда
бөліктене бастады. Мұңғыл ұлыстарында ... ... ... қара ... ру ... еді, ... өз бұйрығын орнықтыру, берік әлеуметтік
негіз жасау үшін «тархан», «қараша бек» лауазымдары берілді. Қанша ... ... ... ... ... өз ... ... де, көшпелі рулар өз көсемдерінің ыңғайына қарады. Оның бір ... XIV ғ. ... ... ... Едіге мен Тоқтамыс арасындағы
шиеленіс. Қыпшақ даласындағы осындай келеңсіз жағдай ... ... жол ... ... Шағатай дәуірі - Қазақстан мәдениетінің жарқын беттерін
құрайды. Оның бөліктері- қалалық мәдениет, ... құру ... ... жыраулар поэзиясы. Бұл дәуірді жеке-жеке ұлыс тарихы деп ... ... ... ... орта деп ... жөн. Бұл ... аса
өркендеген тұстары көшпеліліер мен отырықшылардың өркениет нышандарын
біріктіріп, сәнді ... ... ... Этномәдени тұтастық көшпелі
түркі-мұңғыл жұртында анық әлеуметтік құрылым идеяларын туғызды және өзінен
кейінгі пайда болған ... ... ... ... ... ... ... табиғи барысын татар-моңғол
шапқыншылығының күйзелістері үзіп ... ... ... ... бойы жинақталған материалдық және мәдени бағалылықтар жойылды.
Дамыған, гүлденген қалалар, ... ... ... Сығанақ толықтай
күйреді.
Моңғол шапқыншылығының ойсыратқан салдары – халықтар үшін ... ... ... мен ... ... болды. Ол халықтың
жаппай кедейленуіне алып келді. ... алу ... ... ... ... ... бос қалды. Барлық мағлұмат көздері ... ... - ... ... құлдырауына, әрі өлкеде моңғол үстемдігі
орнағаннан кейінгі алғашқы онжылдықтың ... ... ... ... ... айналғандығына назар аударады. Кезінде
өркендеген, халқы тығыз орналасқан қалалық мәдениеті мен отырықшы егіншілік
және ... ... ... Қазақстанның оңтүстік-шығыс аумағы
өзінің бұрынғы экономикалық және мәдени мағынасын тез жоғалта бастады.
Жетісуға орталық Азиядан ... ... ... келді, бұл
егістікке өңделетін жерлердің күрт қысқаруына себепші ... ... ... күшейтті. Елді мекендерді қиратып, егістіктерді
малға таптатып кету, бау-бақшаларды, суландыру жүйелерін жою, ... ... мен мен ... оның моңғолдардың жорығы кезінде
қиратылған қалалармен экономикалық негізін ... ... XIV ... ...... Қазақстан өзінің ежелгі қала және отырықшылық
мәдениетімен көшпенділер өлкесіне ... ... ... әлеуметтік – ... кері ... ( ... ) ... моңғолдар жаулап алған
аймақтарда кеңінен құл иеленушілік құрылыс орнап ( жүздеген мың ... ... ), ... ... ең ... ... ... Феодализмнің одан арғы даму барысының тежелу себебі – егіншілік пен
қала мәдениетінің күрт құлдырауы мен шаруашылықта ... ... ... ... артуы болды.
Осылайша, феодалдық қатынастары қалыптасу сатысында тұрған
Қазақстанда, ... ... ... әдет – ... ... феодализмнің ең артта қалған түрлерін нығайту мен сақтауға
алып келді.
XIV ғасырда экономикалық қайта өрлеу, феодалдық қатынастардың ... ... Орда мен ... ... жергілікті түрік билеуші
топтарының бағыты күшейе түсті, олар бұл елдерде өз ... құру ... ... бұл ... ... ... ... бір себебі болды.
Олардың қираған орындарында – Қазақстан аумағында Көк Орда ... ... одан ... ... хандығы сияқты мемлекеттер пайда болды.
XIV ғасырда моңғолдардың ойсыратып, ... ... ... ... ...... және қала ... жергілікті халық шаруашылығының аса маңызды саласына ... ... мал ... ... бола ... ... былайғы
кезеңде Қазақстан аумағының оңтүстігінде қалалық және ... ... ... ... да, ... бар экономикалық
әрекеті жайылымды мал шаруашылығымен және оны ... ... ... құрылымының тұтастай әлеуметтік-экономикалық
жүйе ретінде қарастыратын болсақ, онда оның өндірістік-шаруашылық негізі ...... ... ... ... мен ... ... көрінісі болып табылады.
Қоғамдық өндірістің аса басым болған түрі – экстенсивті ... ... ... қазақ қауымында дуализм құбылысы орыналған, яғни ... бір ... ... ... ... ... екіншіден, малға
отбасылардың жеке меншігімен сипатталады. Қазақстандағы меншік түрлерінің
негізі мен маңызы даулы мәселе ... ... ... бір ... ... көшпенділер туралы сөз бола ма, оған байланыссыз
өндірістің феодалдық тәсіліне ірі жер ... тән және бұл ... ... ... ... ... ... шамалау да мүмкін
емес деп санайды. Олар егіншілердегі сияқты көшпенділер де өндірістің
негізгі ... – жер деп ... ... бойынша, көшпелі мал шаруашылығының басымдығы кезінде
өндірістің негізгі құралы жер емес, мал, ал ... ... ... онда ол
еңбек үшін қолданбай-ақ, өзінің ... ... ... ретінде
пайдаланылған деген тұжырымға келеді.
Мүмкін, көшпелі және жартылай көшпелі ... ... ... ... мал ... ... Ал ... тікелей жеке меншік
болмаған.
Жоғарыда біз қазақтардың өндірістік-шаруашылық әрекетінің түрі ... ... ету ... ... ... ауылдық қауым
болғандығын атап өттік. Өндіргіш күштердің жеткілікті дамымаған ... ... ... ету ғана ... ... ... ... және жекеленген
адамның қолы жете бермейтін ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін біріктіру қажеттілігі ...... ... болды.
Отырықшы немесе көшпелі қауымның еңбек әрекеті – еңбек құралына әсер
етудің ... ... ... ... ... ... болады,
сондықтан да бірлесіп еңбек ету ісі ... ... жай ... ... ... емес, қажетті кәсіптік дағдылары және
табиғи күш-жігері бар жұмыс күшінің тұтастай қосылуын көздеген. Малшылардың
кәсіпшілік деңгейі мен ауыр ... ... де көп ... ... ... рулық-қауымның тіршілік әрекетінің ... ... ... ... ... тарауында біз сақтардың, қаңлылардың және басқа да
халықтардың мысалында Еуразияның, оның ... ... ... ... шаруашылық, сондай-ақ егіншілік әрекетінің түрлерін, жүйесін анықтайтын
немесе оған себепші болған басты қозғаушы күш (фактор) – ... ... ... ... да ... және экзогендік
құбылыстар рөлінің артқанымен табиғи ауа райы жағдайлары екендігі ... ... ... гөрі ... ... егіншілікпен
айналысты және бұл Сырдария ... ос ... ... ... ... табиғи жағдайларына сай келді.
Малшылар табиғаттың заңдылығына бағына отырып, табиғи, су, азық қорлары
мен мал басының арасында ... ... ... қол ... ... бұл шартты орындамайынша қажетті өнім өндіріп, өндіріс
құралдарын жасап шығару ... емес еді. ... ... тыс ... оның өте ... деңгейі көшпенділер шаруашылығын аса ауыр
зардаптарға ұшыратты. Малдың бір жерге шоғырлануы өте көп ... ... ... ол азық ... толық қамтамасыз етілмей, мал індетінің
ұлғаюына ұшыратса; ал өте ... ... ... ... және
мал табынын өсіруді дұрыс ұйымдастыруға кедергі келтірді. Яғни, тіршілік
ортасын ... ... ... ... Н. Э. ... ... құралдарының сандық-сапалық сипаттарын, яғни мал
құрамы мен санын жетілдіруге байланысты.
Ғалымның пікірі бойынша көшпелі қауым қосымшалық деп ... ... ... етуі керек немесе оған мәжбүр болады. Шоғырлаудың қолайлы
мөлшері 400-600 бас мал көлемінде ... Ж. Б. ... ... пен қолайлылық қағидаларының
мәнісін келесі тұрғыдан қарастырады. Айталық, бір шаруашылық меншігінде 200
бас ұсақ мал болды делік. ... бұл, ... ... ... ... ... ... қиын-қыстау кезеңдердің тұтастай ... ... мал ... ... қыс ... мал ... сақтау және
басқа да бірқатар ... ... ... ... ... ... қайта өндірісін қамтамасыз етуге жеткіліксіз болды.
Сол себепті шаруашылық жүргізушілер өздерінің өндіріс құралдарымен, яғни өз
мал ... оның ... ... мөлшерге дейін толықтыруға қабілеті бар
өзге шаруашылықтармен бірлесіп еңбек етуге объективті түрде ... ... ... ... әрқайсысы кем дегенде 20-25 бас малмен қамтамасыз
етілген 10-12 шаруашылық болуы мүмкін еді. Мұндай жағдайда ... ... ... ... ... ... Айталық 25 немесе 30 бас малы бар
шаруашылық, өндіріс құралы ... ... ... ... ... толықтыруға мүмкіндік беретін басқа шаруашылықтармен біріккен
жағдайда ғана қарапайым тіршілік әрекетін ... ... ... ... ... бірігудің алуан түрлері қолданылды, бірақ олардың нәтижесі
, жиынтығы, ... ... ... , ең ... ... ... шаруашылығы қауымында өндірісті ұйымдастырудың ерекшелігі, бұл ... ... жеке адам тек ... ... ... сонымен бірге мал түріндегі өндіріс құралының белгілі бір мөлшеріне
иелік етуші еді. Онсыз оның қосымшалық қағидасын жүзеге ... ... ... ол ... ... ету негізінде құрылатын өндірістік
бірлестікке де қосыла алмайды.
Малдан айырыла отырып, ... ... тең ... ... бола
алмайтын да еді, өйткені ол енді қосымшалық қағидасының жүзеге асырауына
жәрдемдесе алмайды ... ... ... одан ... ... бір ... ... шаруашылықтар өздері тектес кедейленген
шаруашылықтармен бірлесіп еңбек ету ісіне, жаңа қауымға бірігуге мәжбүр
болады. Мұндағы ... ... ... жету үшін ... бірігу көлемі
амалы болғандықтан, әрине қауымның сандық құрамы өсіп ... яғни ... ... саны ... Сондықтан бір құрамға біріккен
шаруашылықтар саны ... ... ... ... де ... ... болатын болды. Бірақ, мұнда да сол ... орын ... ... ... қоғамында, оқшаулану механизмінің қысымына
қарамастан қарапайым ... бар ... ... ... ... ... ал одан шығу көпшілік санасында апат, әлеуметтік тұрмыстың қирауы
ретінде ... ... ... ... ... ... да бір өзге функционалдық-құрылымдық әлеуметтік ... ету ... ... ... ... ... патриархалды-тектік (генеалогиялық), патерналистік
байланыстардың ... ... еді, әрі ... ... ісі ... қана емес, сондай-ақ рулық қатынастарды жүзеге асыру болды.
Қауымды билеушілер ... ... бір ... жарлы кедейлердің және аз
қамтамасыз етілген шаруашылықтардың пайдасына бөліп, еңбек ... ... ... ... ... отырды, бірақ мұның бәрі
де оларға деген әр түрлі жеке ... ... ... ... ... ... деген болмашы ғана шектелген мүмкіндік ... ... ... ... ... ... тиіс еді. Мысалға,
сауын құрылыс (институты) болған. Оның негізінде ... ... ... ... ... өз мүшелері тарапынан, сондай-ақ ... бай ... ... ... ... ... жүргізуші
ірі мал иелерінен мал берілуі мүмкін еді. Соңғы екі жағдайда жерге қауымдық
меншіктің формальды субъектісі ретінде ... ... ... ... ... ... мен ... барынша қамтамасыз етілген
шаруашылықтардың үстемдігін болғандықтан бұл жердегі шешім де ... ... ... ... деп ... қатынастарға қосылған
қаулы мүшелері тіпті тысқары болса да өз өз ... ... ... ... ... басқа түрі «рулық көмек» құрылымын алайық. Қыс
кезіндегі ... ... ... ... ... 5-тен ... жекелеген өзара туыстас шаруашылықтар орналасты. Бұл қыстақтардың
төңірегінде көшпелі малшылардың өздерінің азын-аулақ ... ... ... ...... ... ... өз
мүшелерінің, туыстарының кедейленген бөліктер қалдырып отырған., ал олар
жай, қарапайым құралдармен бар ... ... ... ете ... жер
өңдейді, егістерді қолдан суару үшін арықтар жасайды, өнімді ... ... ... ... ... ... ... тағамдарымен
қамтамасыз етеді. Өз кезегінде барынша ауқатты, бай туыстары оларды жұмыс
малымен жабдықтайы, ал өздерімен ... ... ... ... ... ... қатынастарда феодализмнің орнауы моңғолдар дәуірінен кейінгі
кезеңде (Ақ ... ... ... Әбілқайыр хандығы, Моғолстан) көшпелі мал
шаруашылықтық өлкелерде (артта қалған) ескі ... ... мен ... ... баяу ... ... ... қоғамдық
ұйымдасудың болыстық жүйесі көшпенділердің қауымдық меншіктегі белгілі бір
жайылымды, суатты жерлерге иелік етуіне мүмкіндік беріп, ... ... ... ... болуы мүмкін қақтығыстардың алдын
алды.Көшпелі болыстар мен ... ... ... ... мүшелері: оғландар, сұлтандар, мырзалар билік етті. Ру тайпалық
топтарды басқарған көптеген ақсүйектер: ... бек, ... ... ... ... ... ... талап ережелердің
жүрмейтіндігі, қолданылмайтындығы) – тархандыққа, яғни жер-суға ... ... ... қол ... ... ... ... басқа да түрлері жиналған: інжу –
хан, ... – жеке ... ... ... кездесетін жерлер, бахор –
Қазақстанның оңтүстік өлкесінде; исламның тараған ... ... мен дін ... жерлері. Ұлттық-саяси бірлестіктердің
құрылуына байланысты ... мен ... ... ... ... ретке
келтіріле бастайды.
Қорытынды
Кейінгі оқу құралдары авторлары мен зерттеушілерінің пікірі бойынша XV-
XVII ғғ. қазақтардың қоғамдық қатынастары ... ... Бұл ... ... ... ... даму ... оңтүстік
Қазақстанның экономикалық жағынан біршама дамыған аймақтарында байқалды. Ал
далалық ... ... ... және жартылай ... ... ... ... қоғамдық өмірі мен әлеуметтік қатынастарда
көптеген патриархалды-рулық, қауымдық ... мен ... ... ... ... ... ... түрі басым еді.
Жайылымдарды пайдалану құқығы көшпелі қауымның рулық-тайпалық ... ... ... ... мен қарапайым көшпенділер арасындағы теңсіздік
қатынасын жасырды. Ибн Рузбихан мен ... ... ... бойынша
құрамында бірнеше оңдаған, тіпті жүздеген мың бас малы бар ... ... ... бере ... ... әміршілер іс жүзінде ... ... ие ... ... ... ... шартты жерге иелік ету
мен жер меншігінің тұрақты түрлері қалыптасты. Мұнда, Сырдария ... ... ... барынша күрделі ... ... жер ... ... келесі түрлері көрсетіледі: сойурғал,
икта, мүлік, бахор және т.б. ... ... ... ... ... Ақ Орда құрамына, Әбілқайыр хандығына қосылғанындай, ... ... ... ... ханның жақын туыстарына, көшпенділер
ақсүйектеріне иелік етуге тартылып берілді,
Жоғарғы ақсүектер қауымына ... ... хан , ... ... ... ... ... халқы төменгі қауымға – қарасүйектерге жатқызылды,
қауымға ру, тайпалардың жетекшілері, әміршілер, бектер ... ... ... ... – олар ... ... ...
малшылар (шаруалар), егінші – отырықшылар мен қарапайым қалалықтар , ұсақ
саудагерлер мен қолөнершілер, ... ауыл ... ... мен
алымдар төлеуге міндетті болды. Малшылардан зекет, соғым, сыбаға, егіншілер
мен ...... ... ... харедж алынды және олар борыштары
мен міндетті жұмыстарын, сауын, қоналғы, жамалғы, мардикар орындады.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Ж. ... ... ... ... ... ... 2000 жыл
2. К. Ә. Берденова «Қазақстанның экономикалық тарихы» Алматы қаласы
«Экономика» 1998 жыл

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Моңғол-татардың Қазақстан жеріне басып кіруі12 бет
Шыңғысханның дүниежүзін жаулап алу саясаты және моңғол – татар шапқыншылығының тарихта алатын орны17 бет
Моңғол мемлекеті11 бет
Моңғол шапқыншылығы және Шыңғыс хан9 бет
Моңғолстан24 бет
Ортағасырлық еуропалық саяхатшылардың еңбектері тарихи дерек ретінде12 бет
Түрік және монғол тайпаларының қалыптасуына байланысты зерттеушілердің ұстанымдары9 бет
Шыңғысхан15 бет
XI – XV ғасырлардағы Монғолия17 бет
XII – XIII ғасырдағы Моңғолдың тарихындағы Шыңғысханның билік құру кезеңі13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь