Қаржылық бақылау туралы

Кіріспе

Бірінші бөлім:
1.1. Қаржылық бақылаудың мәні мен мазмұны
1.2. Қаржылық бақылаудың сыныптамасы
1.3. Аудиторлық бақылау

Екінші бөлім:
2.1. Қаржылық бақылауды ұйымдастыру
2.2. Қаржылық бақылауда қолданылатын әдістер

Үшінші бөлім:
3.1. Мемлекеттік қаржылық бақылау: шетел тәжірибесі
3.2. Қазақстанның екі деңгейлі мемлекеттік қаржылық
бақылау жүйесі

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі
Нарықтық қатынастардың құрылымында да, мемлекет тарапынан оларды реттеу механизмінде де қаржы зор рөл атқарады. Қаржы – нарықтық қатынастардың құрамды бөлігі және мемлекеттік саясатты жүзеге асырудың құралы. Бұл орайда қаржының әлеуметтік-экономикалық мәнін түсіне білудің, оның іс-әрекет етуінің ерекшеліктерін терең ұғынудың, Қазақстан экономикасын ойдағыдай дамыту мақсатымен қаржы ресурстарын неғұрлым толық және ұтымды пайдаланудың әдістері мен амалдарын көре білудің маңызы зор.
Қаржы – қоғамдық өнімді жасау мен пайдалану арасындағы байланыстырушы буын.
Қаржы – жалпы ішкі өнім мен ұлттық табысты бөлудің, қайта бөлудің экономикалық тетігі және ақша қорларын жасау мен пайдалануға бақылау жасаудың құралы.
Қаржының мәні, іс-әрекет механизмі және рөлі оның функцияларынан айқын көрінеді. Қаржының мәнін толық ашу оның ұғымы мен қажеттігін ғана емес, сонымен бірге қаржының қоғамдық арналымын, яғни оның функцияларын анықтауды талап етеді.
Қазіргі уақытта қаржының бөлгіштік және ұдайы өндірістік тәрізді екі тұжырымдамасы танылып отыр. Коммерциялық есеп пен маркетинг операцияларын жүзеге асыруға байланысты болатын қаржының бақылау функциясын барлық ғылыми тұжырымдамалардың өкілдері мойындады. Қаржының бұл функциясы экономикалық категория ретіндегі қаржыға тән қасиет және қаржының не бірінші, не екінші функциясымен бір мезгілде жүзеге асады. Бақылау функциясы мазмұнының нақтылы көрінісі мемлекеттің қаржы саясатын жүргізетін қаржы органдары қызметінің барысында іске асады.
Бақылау функциясы қаржының бөлгіштік функциясынан туындайды және жиынтық қоғамдық өнімді, ұлттық табысты және таза табысты тиісті ақша қорлары бойынша бөлуге және оларды мақсатты жұмсауға бақылау жасаудан көрінеді. Егер қаржының мәні, табиғаты және мазмұны, бір жағынан, жиынтық қоғамдық өнімнің, ең алдымен, таза табыстың бір бөлігінің қозғалысымен, оны бөлумен, ақша қорларын жасаумен және материалдық өндіріс процесіндеұлғаймалы ұдайы өндіріске бағыттаумен және басқа жағынан, мемлекеттің орталықтандырылған ақша қорларын жасаумен байланысты болса, қаржының бақылау функциясы да тиісті түрде материалдық өндірістің бүкіл ұдайы өндірістік процесіне де, сондай-ақ мемлекеттің ақша ресурстарының орталықтандырылған қорын қалыптастыру және пайдалану процесіне де қызмет етеді. Қаржының екі функциясының диалектикалық бірлігі мен өзара байланыстығы осында.
1. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. «Қаржы», Алматы 2003ж.

2. Берстембаева Р.К., «Организация финансов в отдельных развитых странах», Алматы 2001г.

3. Сыдыков А. «Государственный финансовый контроль: опыт зарубежных стран», Алматы, Қаржы-қаражат, №6/2003ж.


4. «Итоги деятельности КФК и ГЗ за 2004год», Алматы, Финансы и Кредит, №2/2005ж.

5. «Контроль эффективности как новая форма государственного финансового контроля», Алматы, Қаржы-қаражат, №3/2004ж.


6. Закон РК «Об Аудиторской деятельности», 20.11.1998г., с изменениями и дополнениями от 15.01.2001г.

7. Интернет: «Қазақстан Республикасының Аудиторлар Палатасы», http://www.audit.freenet.kz/index.htm, 09.04.2005г.


8. Интернет: ТОО «Делойт и Туш» сақтандыру компаниясы, http://www.deloitte.com/dtt/section, 09.04.2005г.
        
        Жоспар
Кіріспе
Бірінші бөлім:
1. Қаржылық бақылаудың мәні мен мазмұны
2. Қаржылық бақылаудың сыныптамасы
3. Аудиторлық ... ... ... бақылауды ұйымдастыру
2.2. Қаржылық бақылауда қолданылатын әдістер
Үшінші бөлім:
3.1. ... ... ... ... тәжірибесі
3.2. Қазақстанның екі деңгейлі мемлекеттік қаржылық
бақылау жүйесі
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Нарықтық қатынастардың құрылымында да, мемлекет тарапынан ... ... де ... зор рөл ... Қаржы – нарықтық
қатынастардың құрамды бөлігі және ... ... ... ... Бұл орайда қаржының әлеуметтік-экономикалық мәнін түсіне білудің,
оның ... ... ... ... ... ... ойдағыдай дамыту мақсатымен қаржы ресурстарын неғұрлым толық
және ұтымды пайдаланудың әдістері мен амалдарын көре білудің ... ...... өнімді жасау мен пайдалану арасындағы байланыстырушы
буын.
Қаржы – жалпы ішкі өнім мен ұлттық табысты бөлудің, ... ... ... және ақша ... ... мен пайдалануға бақылау
жасаудың құралы.
Қаржының мәні, іс-әрекет механизмі және рөлі оның ... ... ... ... толық ашу оның ұғымы мен қажеттігін ғана ... ... ... ... арналымын, яғни оның функцияларын анықтауды
талап етеді.
Қазіргі уақытта қаржының бөлгіштік және ұдайы өндірістік тәрізді екі
тұжырымдамасы ... ... ... есеп пен ... ... ... байланысты болатын қаржының бақылау функциясын барлық ғылыми
тұжырымдамалардың өкілдері мойындады. Қаржының бұл функциясы экономикалық
категория ... ... тән ... және ... не ... не екінші
функциясымен бір мезгілде жүзеге асады. Бақылау функциясы мазмұнының
нақтылы ... ... ... ... жүргізетін қаржы органдары
қызметінің барысында іске асады.
Бақылау функциясы ... ... ... ... ... ... өнімді, ұлттық табысты және таза табысты ... ... ... ... және ... ... жұмсауға бақылау жасаудан
көрінеді. Егер қаржының мәні, табиғаты және мазмұны, бір жағынан, жиынтық
қоғамдық өнімнің, ең ... таза ... бір ... ... ... ақша ... ... және материалдық ... ... ... ... және ... ... орталықтандырылған ақша қорларын жасаумен ... ... ... ... да ... ... материалдық өндірістің бүкіл
ұдайы өндірістік процесіне де, ... ... ақша ... ... ... және ... ... де қызмет
етеді. Қаржының екі функциясының ... ... мен ... ... ... ... бақылауда – жалпы ішкі өнімді тиісті
қорларға бөлуге және ... ... ... ... ... ... көрінеді
Бақылау сандық түрде қаржы ресурстарының қозғалысы арқылы жиынтық
қоғамдық өнімді ... және ... ... ... ... ... ... Сонымен бірге нақты нысандағы қаржы ресурстардың
қозғалысы жиынтық қоғамдық ... ... бөлу ... ... ... жасаудың негізі болып табылады. Мұндай ... ... ... қамтамасыз етілуі мүмкін емес.
Қаржының бақылау функциясының экономикалық мағынасы ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі заңнамалардың бұлжымастан сақталуын,
мемлекеттік бюджет, банк алдындағы қаржылық ... ... ... субъектілердің есептесу және төлемдер жөніндегі өзара
міндеттемелерінің дер ... және ... ... ... ... аса ... ... бірі болып табылады.
Қаржының бақылау функциясын жүзеге асырудың нысаны ... ... ... ... ... ... ... процесіндегі қаржының бақылау функциясының рөлі қаржылық
тәртіп арқылы ... ... және оның ... ... нормалар
мен нормативтердің сақталуымен, қаржылық міндеттемелердің орындалуымен
байланысты болуы ... ... ... оны ... ... ... отырып мемлекеттік парызды сақтауға негізделген.
Қаржының бақылау функциясы қаржы органдарының сан қырлы қызметі арқылы
жүзеге асырылады. Қаржы жүйесі мен ... ... ... ... ... ... ... бюджет жүйесінің кіріс және шығыс
бөлігінің ... ... ... ... ... ... дамуы
жағдайында бақылау жұмысының бағыттары, қаржылық бақылаудың ... ... ... ... ... жұмысты осы тақырыпқа жазуымның себебі нарық ... ... ... даму ... ... ... түсінуді
мақсат тұтқаным. Осы мақсатпен курстық жұмысты үш ... ... ... ... ... бақылаудың мәні, іс-әрекет сферасы
жайлы мәліметтер және бақылаудың сыныптамасы, ... ... ... ... ... ... Екінші бөлімде қаржылық бақылауды
жүргізгенде қолданылатын әдістер мен бақылауды іске асыратын ... ... ... ... ... туралы баяндалған. Үшінші
бөлімді шетелдердегі, атап айтқанда АҚШ, Гермения және Ресей Федерациясының
мемлекеттік қаржылық бақылау ... ... ... ... Және ... ... Қазақстандағы мемлекеттік қаржылық бақылау жүйесінің
қазіргі жағдайын жеке талдауды жөн көрдім.
I бөлім
1.1. ... ... мәні мен ... ... деп ... ... ақша қорлары бойынша қоғамдық жалпы
ұлттық өнімді құндық бөлу және оларды белгілі бір мақсаттарға ... ... ... ... ... ... бақылау қаржыны басқарудың функционалдық элементтерінің
бірі, ол басқарудың басқа элементтерімен ... ... және бір ... ... ... ... ... категория ретінде қаржыға
бақылау функциясының тән ... ... ... ... ... ... қаржы бөлудің қалыптасып отырған үйлесімі, қорлардың ... ... ... ... ... туралы ескертіп отырады.
Қаржының бақылау функциясы материалдық игіліктерді өндіру, айырбастау, бөлу
және тұтыну процесіне қоғам, ең ... ... ... ықпал жасауға
мүмкіндік береді. Бірақ бұл мүмкіндік тек ... ... ... қатысуымен, мынадай белгілі бір шарттардың кезінде: бақылаудың
айрықша органдарын құрғанда; оларды білікті мамандармен толықтырғанда; ... ... ... ... ... ... ... қаржыны бақылаудың құралы ретінде пайдалану
үшін объективті жағдай жасайды, ал оны саналы түрде ... ... ... ... ету ... ... ... Егер қаржы
экономикалық базистік қатынастарды, яғни ... ... ... ... ... ... ... бірі ретінде қаржылық
бақылау қондырмалық категория болып табылады. Практикада қаржының бақылау
функциясы қаржылық бақылау ... ... ... ... бұл ... деуге болмайды.
Бақылау функциясы – қаржының ішкі қасиеті, ал ... ... тән ... мазмұн ретіндегі бақылау функциясын практикалық
қолдану болып табылады.
Ғылыми негізделген қаржы ... ... ... механизмін
қалыптастыруға жәрдемдесу қаржылық бақылаудың мақсаты болып табылады.
Қаржылық ... ... ... ... орындалуы, қаржы-
шаруашылық қызметінің ұйымдастырылуы тексеріледі. ... ... ... ... қаржылық жоспарлауда,оперативті ... ... ... – оның ақша ... ... Табыстар мен қорланымдардың қалыптасу процестері, ақша
қорларын құру және пайдалану оның тікелей объектісі болып табылады. ... ... ... ақша қатынастарының аса кең аясына таралады,
өйткені қаржы басқа экономикалық категориялармен: еңбекақымен, ... ... ... ... ... құрал-жабдықтармен
(негізгі, айналым капиталымен), күрделі жұмсалымдармен, ... ... Ал ... мен ... ... қаражаттарын дұрыс
пайдаланылуын бақылау олардың барлық жағын – желі мен контингенттерді
өрістетудің ... ... ... ... нормаларын
сақтауды қамтиды.
Қаржылық бақылаудың іс-әрекетінің сферасы ... ... ... ... ... техникалық, саяси бақылаумен
жиі тура келуі ... ... ... ... жағы ... ... ... болатындықтан қаржылық бақылауды шаруашылық
бақылаудан бөліп алу қиынға түседі, ал кейде мүмкін болмайды, өйткені ... ... ... ... басқа процестері қамтып
көрсетіледі.
Бақылауды ... ... ... ... ... болып табылады:
1. бақылаудың реттілілігі, жаппайлылығы, әмбебаптылылығы;
2. бақылаудың превентивтілігі, яғни оның алдын алу сипаты;
3. әрекеттілік, нақтылық, жариялылық – ... ... ... ... ... ... қолданғанда, істі ұқыпты
зерделегенде, нақты ұсыныстар енгізгенде ғана жетуге болады;
4. ... ... ... тартпаушылық);
5. бақылау органдары қызметкерлерінің тәуелсіздігі.
Қаржылық бақылаудың мазмұны ашылатын негізгі міндеттеріне мына
төмендегілер ... ... ... және ... ... қаржылық міндеттемелердің
орындалуын тексеру;
• шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... және меншікті қаражаттарды, ... ... тыс ... ... ... ... ... есеп-қисаптарын жасау және шаруашылық
жүргізуші субъектілердің ақша қаражаттарын сақтау ережелерін
орындауын (сақтауын) ... ... ішкі ...... рентабелдігін
арттырудың, еңбек өнімділігін өсірудің, айналым активтерінің
айналымдылығын тездетудің, материал және ақша ... ... әрі ... ... мүмкіндіктерін ашу;
• қаржы тәртібін бұзушылықты жою және ... Олар ... ... ... ... және азаматтарға
белгіленген тәртіппен ықпал етудің ... ... пен ... ... залалдың орнын толтыру
қамтамасыз етіледі.
Қаржы тәртібі – бұл ... ... және ... ... ... субъектілерінің ақша қорларын жасаудың, бөлудің және
пайдаланудың тәртібін айқын сақтау.
Қаржылық ... ... ... ... ... ... ... мен объектілерін бақылауды жүзеге асырудың
деңгейіне қарай қарастырған жөн, яғни ол ... ... ... ... бақылау – бұл ... ... ... ... мен оның іс-әрекет етуін бақылау. Оның ... ... ... ... ... ... қорларын қалыптастырып,
тиімді пайдалану процесін қамтамасыз ету;
• қаржы ... іске ... ... жүрген нысандары мен
әдістерінің объективті қажеттіліктеріне нысандар мен ... ... ... ... ... неғұрлым тиімді пайдалану, салалар мен
аймақтардың ... ... ... ... ... және ... отырып қанағаттандыру, азаматтардың
әлеуметтік-мәдени сферасының қызметтеріне деген ... ... ... ... ... мен ... бөлудің алшақтықтарын анықтап, жою және басқалары.
Бұл деңгейде мемлекеттік қаржылар бақылаудың объектісі болып көрінеді.
Құрама қаржы жоспарлары ... ... ... ... ... ... есептер бақылаудың пәні болып табылады. Әр түрлі қаржылық
көрсеткіштер және жоспарлардың (сметалардың) және ... ... ... ... ... қорытылады және осының
негізінде қаржы қатынастарының нысандары мен әдістерін ... ... ... заң ... ... мен ... ... органдары
бұл деңгейде бақылау субъектілері болып келеді.
Микродеңгейдегі қаржылық бақылау – меншіктің барлық ... ... ... деңгейіндегі бақылау.
Микродеңгейдегі қаржылық бақылаудың міндеттері:
1. кәсіпорындардың қаржы саласындағы ... ... ... ... ... ... ... субъектілердің бюджет алдындағы міндеттемелерін
орындауының дер кездігі мен ... ... ... ... ... ... ішкі өндірістік резервтерін табу;
4. ресурстардың барлық түрлерін ұтымды пайдалануға, бухгалтерлік есепті
дұрыс жүргізуге, есептеме жасауға және басқаларға жәрдемдесу.
Шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... ал қаржы көрсеткіштері (табыс, пайда,
өзіндік құн, аударымдар мен ... және ... оның пәні ... ... ... ... ... службасы, оның
жеке мамандары жүзеге асырады. Бұл мақсатқа тәуелсіз аудиторлық ұйымдар да
тартылады.
Қаржылық бақылау ... ... ... ... ... Жаңа ... ... қарым-қатынастар қаржы
операцияларын, әр түрлі ... ... ... ... ... қамтитын бақылау қалыпты нарықтық қатынастарға тежеуіш
болып келеді. Бірақ өтпелі кезеңнің қиыншылығы қоғам үшін ... ... ... қозғалысын басқаруды және бақылауды ысырап етеді. Бұл
жағдайда қаржы тәртібін, қаржы заңнамасын бұзудың тенденциялары күшейеді,
мемлекеттік ... ... ... ... жиілейді. Сондықтан
қаржылық бақылау шаруашылық өмірдегі кез келген келеңсіз көріністерге ... ... ... ... ... мүдделерді, әлеуметтік әділдікті
қорғай отырып, қаржының бақылау ... ... ... ... ... ... ұдайы өндіріс, бөлу процестеріне араласуы,
қаржылық бақылаудың нысандарын, әдістерін және оны ұйымдастыруды жетілдіріп
отыруы тиіс.
1.2. Қаржылық бақылаудың сыныптамасы
Қаржылық ... ... ... ... ... ... уақытына, бақылауды жүргізудің тәсілдеріне
(әдістеріне) негізделген. Осы белгілерге қарай қаржылық ... үш ... ... нысандары, оны жүзеге асыру әдістері бойынша жіктеледі.
Қазақстан Республикасының қазіргі қаржылық бақылау жүйесі оны жүзеге
асыратын ... ... ... ... ... ... қарай мемлекеттік, қоғамдық және аудиторлық бақылау болып
ажыратылады.
Қаржылық бақылаудың түрлері ... ... ... ... ... ... ... |Қоғамдық ұйымдардың: ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... түрлі қорлардың |
| | ... |
| ... ... | ... ... | ... | ... бақылау ... ... ... ... және ... ... жүзеге асырылады.
Жалпымемлекеттік қаржылық бақылау ведомстволық бағыныштылығы мен
меншік нысанына қарамастан ... кез ... ... ... бұл ... ... билік пен басқару органдары жүргізеді.
Мемлекеттік қаржылар жүйесінде бақылау салықтық, бюджеттік ... және ... ... ... ... және тағы ... ... бақылау салық заңнамасының атқарылуы, бюджетке салық және
басқа ... ... ... ... ... зейнетақы
жарналарының толық және дер кезінде аударылуын қамтамасыз етеді. Салықтық
бақылаумен меншік ... ... ... ... ... сондай-ақ табыс табатын азаматтар қамтылған.
Бюджеттік бақылау тексерістік және талдамалық (аналитикалық) қызметтің
мынандай түрлерін қамтиды: елдің негізгі қаржы ...... ... мен ... бойынша орындалуын бақылау; ... ... ... ... ... ... жинау, бұл ақпаратты
талдау және бюджетке ... ... ... ... ... ... шығындардың белгіленген нормалары мен нормативтерін бақылау арқылы
мемлекеттік бюджет қаражаттарының тиімді, ... ... ... ... ... ... шығындарды, иесіздікті, ысыраптар мен ұрлықтарды
жою және одан ... ... ... ... қаржыланатын
мемлекеттік кәсіпорындарда, мекемелерде және ... ... емес ... ... ... ... ... шаралар
жүргізетін кәсіпорындарында жүзүге асырылады.
Банктік қадағалау кредит ... ... және ... ... ... құрылыс процесінде, кәсіпорындардың кассалық
тәртіпті сақтауын тексеру ... ... ... есеп ... ... жағдайларда жүргізіледі. Банктік қадағалаумен (бақылаумен) кредит-
есеп-қисап қатынастарына қатысты барлық шаруашылық субъектілер қамтылған.
Сақтандыру сферасындағы қаржылық ... ... ... ... ... толық қалыптасуын, мақсатты жұмсалуын, сақтық операцияларының
дұрыс жүргізілуін, сақтандыру туралы заңнаманың ... ... ... ... ... ... ... органдары тауарлар мен көлік құралдарын, оларды есепке алуды
кедендік ресімдеу кезінде де, сондай-ақ кедендік тексермеде де ... ... ... ... ... бақылауды жүргізеді; ... мен ... ... ... ... ... ... қаржы және сыртқы экономикалық қызметін тексеруді белгілеуге
немесе жүргізуге құқы бар.
Барлық өкілетті органдар қаржылық бақылауды ... ... ... оның ... ... ... жыл сайын сессияларда қараған кезде
жүзеге асырылады. Өкілетті органдардың жоспар-бюджет және ... ... ... бақылау функцияларын орындайды, олар алдын ала,
сессияға ... ... ... мен оның атқарылуы туралы есепті қарайды.
Үкімет, жергілікті әкімшіліктің аппараты оларға ... ... ... ... ... ... ғана ... қоймайды,
сонымен бірге өздері де тікелей қаржылық бақылауды жүзеге ... ... ... ... жасалуы мен атқарылуын бақылап
отырады, мемлекеттің ... ... ... асырады. Өздерінің
өкілеттіктеріне ... ... ... ... ... ... ... қаржылық бақылау жеке ... ... ... ... жүйесіне кіретін шаруашылық жүргізуші
субъектілердің қаржы-шаруашылық қызметіне ... Оның ... ... ... ... ... орындалуын, материал
және қаржы ресурстарын үнемді ... ... ... ... ... ... бақылау тексеріс жұмысының мән-
жайын бақылау, қырсыздық, ысырапқорлық және ... ... ... шеңберінде ішкішаруашылық бақылау, яғни нақтылы
шаруашылық жүргізуші субъектілерде (фирмаларда, ұйымдар мен мекемелерде)
жүзеге асырылатын бақылау ... ... ... бұл ... ... қажетті шарты ретіндегі оның күн сайынғы
процесімен байланысты. Бақылаудың бұл түрі ... ... ... ... ... ... ... пайдалануға жауаптылығын
арттыруға жәрдемдеседі, ысыраптарды, қаржы тәртібінің әр түрлі бұзылуларын
азайтуға бағытталған.
Ішкішаруашылық бақылаудың мақсаты есеп ... да қоса ... ... саясатының сақталуына сарапшылық баға беру, оның
барлық құрылымдары ... ... ... ішкі ... ... баға ... ... Таза бақылау сипатындағы міндеттерден өзге ішкішаруашылық
бақылау қаржы стратегиясын ... ... ... ... ... ... кеңестер міндеттерін және басқаларын
шешеді.
Нарықтық қатынастар жағдайында ішкішаруашылық бақылау оның ... ... ... жоғалтып барады: оның ... ... ... есеп ... және меншіктің басқа
нысандарының кәсіпорындарда коммерциялық ынталандырмалар ... ... ... ... есеп әр ... ... сақтануға көбірек
кепілдік береді, өйткені жетістіктердегі қызметкердің, кәсіпкердің жеке
ынталылығы өзін-өзі бақылаудың қажеттігін ... ... ... мен ... қарай қаржылық бақылау: алдын ала
бақылау, ағымдағы және ... ... ... ... ... ... бақылаушы органдардың көбісінің қызметіне тән.
Қаржылық алдын ала бақылау ақшалай қорларды жасау, бөлу және ... ... ... ... жүргізіледі, сондықтан оның қаржы
тәртібін бұзуды алдын ала ескертуде зор ... бар. Бұл ... ... ... ... ... ... жүзеге асырудың негізі болып
табылатын құжаттар – бюджеттердің, қаржы ... мен ... ... және ... ... және тағы ... ... қаржылық бақылау қаржы жоспарларының атқарылу процесінде,
шаруашылық-қаржы операцияларын жүзеге ... ... ... мен ақша ... ... нормалары мен нормативтерінің
сақталуын қадағалайды, қаражаттарды жіберу шығындарының ... ... ... пайдаланылуына сай келуін тексереді. Сөйтіп, бұл
бақылау ... ... ... ... ... ... ... бақылау – қаржы операцияларын жасағаннан кейін
(бюджеттің кіріс және шығыс бөліктерінің ... ... ... ақша ... ... ... және тағы басқа)
жүргізілетін бақылау және алдын ала бақылау мен ... ... ... бұзушылықтарды ашуға жетелейді.
1.3. Аудиторлық бақылау
Қаржылық бақылауды жетілдірудің аса маңызды бағыттарының бірі ... ... ...... бақылауды дамыту болып табылады.
Бұл мемлекеттік емес шаруашылық органдар ... ... және ... ... есеп ... ... сан ... түрлерінің өсуімен
байланысты болып отыр. Аудиторлық бақылау – тәуелсіз аудиторлық фирма мен
шаруашылық жүргізуші субъектілер ... ... ... ... ... қызметінің жай-күйін тексеру.
Нарықтық реформалардың тереңдей түсуі ... ... ... ... ... аудиторлық бақылаудың негізгі мақсаты
кәсіпорындардың, фирмалардың, ұйымдардың бухгалтерлік (қаржылық) ... ... ... ... ... ... ... жұмыста талдамалық және сараптамалық болжам қызметіне үлкен мән
беріледі, ол тапсырыс ... ... ... ... тиімді
стратегиясы мен тактикасын жасауға мүмкіндік береді.
Аудиторлық бақылау – ведомстводан тыс тәуелсіз қаржылық ... ... ... ... «аудитор біліктілігінің берілуі» туралы
куәлік алған жеке тұлға да, ... ашық ... ... ... да,
өндірістік кооператив пен мемлекеттік кәсіпорынды қоспағанда, аудиторлық
қызметті жүзеге асыру үшін кез келген ... ... ... ... ұйым да жүргізе алады.
Аудиторлық палата коммерциялық емес, ... ... ... және ... ... ұйым болып табылады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... кәсіби аудиторлық ұйым болып ... Бұл ... ... ... ... ... туралы» заңның
қабылдануына сәйкес ... және ... ... ... ... нысанында тіркелген. 1998жылы «Аудиторлық
қызмет туралы» Қазақстан Республикасының жаңа заңы қабылданды. Соған ... ... ... ... айында тәуесіз ұйымдық-құқықтық
нысанындағы «Қазақстан Республикасының аудиторлар ... ... ... күні оның құрамына 93 аудиторлық фирма, 372 жеке тұлғалар
кіреді. Аудиторлар палатасының өз ... мен ... бар. ... ...... ... ... ал қызмет етуші
органы – аудиторлар палатасының кеңесі болып ... ... оның ... ... ... ... күнге дейін – Көшкімбаев
Сапар Хайсаханович, ол №0001 біліктілік куәлігін ... ... ... туралы» жаңа заңның қабылдануына сәйкес Алматы мен
Астана қалаларында және барлық 14 облыстарда заңды тұлға ретінде аудиторлар
палатасы құрылған.
Заңға сәйкес ... ... ... өкілдіктері бар:
• ережелер негізінде аудиторлар палатасының қызметін реттеу;
• мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... мен аудиторлар палатасының өкілі болу;
• халықаралық тәжірибе негізінде аудит үлгісін құрастырады
және ... ... ... ... ... ... аттестацияға кандидаттарды дайындауды, кәсіби
оқытуды, біліктілікті жоғарылатуды ұйымдастырады;
• аудиторлық қызметті ... ... ... ... ... ... ... программасы мен «КАРАНА» корпорациясының қолдауымен аудиторлар
палатасы өзінің V Республикалық конференциясында барлық 36 ... ... ... және ... ... ... ... бекітуге ұсынды.
Қаржы аудиті деп оған өкілеттігі бар ұйымдар мен ... ... ... және ... жургізу, қаржы-шаруашылық қызметін
бақылау, шаруашылық жүргізуші субъектілерге олардың ... ... ... ... көрсету жөніндегі және солардың ... ... ... ... ... ... ... бастауын Ұлыбританиядан алады, мұнда XIX
ғасырдың ортасында алғашқы бухгалтер-аудиторлар пайда болды. Ал ... ... ... туралы заң» шықты. Францияда мұндай заң ... ... ... ... қаржылық бақылау аудиторлық институт нысанында дамып,
нарықтық экономиканың ажырағысыз ... ... ... ... ... ... қарашасынан бастап
«Аудиторлық қызмет туралы заң» жұмыс істейді. Ол аудиторлық қызметті жүзеге
асыру процесінде ... ... ... және жеке тұлғалар, аудиторлар
мен аудиторлық ұйымдар арасында туындайтын қатынастарды ... ... – бұл ... мен ... ... ... ... жүргізу жөніндегі кәсіпкерлік қызметі. Аудиторлар мен
аудиторлық ұйымдар өз қызметінің ... ... ... ... ... да ... ... алады.
Аудиторлық қызметтің негізгі қағидаттарына мыналар жатады:
1. тәуелсіздік;
2. объективтілік;
3. кәсіби біліктілік;
4. құпиялық
Аудит Қазақстан Республикасының заңнамасында ... ... ... ... ... және ... ... туралы тәуелсіз
пікір білдіру мақсатында заңды тұлғалардың (аудиттелетін субъектілердің)
қаржылық есептемесін тексеру ... ... ...... аудит және бастамашылық аудит.
Міндетті жыл сайынғы аудитке ... ... ... ... банк операцияларының жекелеген түрлерін ... ... және ... қағаздар нарығында қызмет істейтін ұйымдар, сақтық
ұйымдар, жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар, ашық халықтық қоғамдар
жатады.
Аудит жүргізу, ... ... ... заңнамалық
актілерінде көзделген өзге жағдайларда да міндетті болып табылады.
Бастамашылық аудит аудиттелетін субъектінің ... ... ... және ... аудиторлық ұйымының арасында
аудит жүргізуге жасалған шартта көзделген нақты міндеттер, аудит ... ... ... ... ... ... және ішкі ... мүмкін. Сыртқы аудит – аудиттің тәуелсіз
нысаны, ішкі аудит – ... ... ... бақылаудың
ведомстволық немесе ішкі ... Ішкі ... ... ... ... ... және ... жасалады.
Аудит мынандай дәйекті стадиялар бойынша жүргізіледі:
1. жоспарлау (тараптардың ... ... ... ... объектісі туралы ақпарат алу және оны бағалау;
3. аудитор рәсімін жасау және бағдарламаны әзірлеу;
4. бақылау жүйелерін тексеру және оның ... ... ... ... ... қорытындыны қалыптастыру.
Аудитор – бұл ... мен ... ... ... ... ... ... бақылаудың біздің елдегі жаңа
ұйымдық нысаны. Ол ... мен ... ... қызметті жеке
кәсіпкер ретінде, не аудиторлық ұйымның қызметкері ретінде жүзеге асыруға
құқылы.
Аудитордың міндеттері мемлекеттік ... ... ... ... жасалынған шаруашылық операцияларының қолданыстағы
заңға сәйкестігін анықтау. Сонымен бірге, ... ... ... ... ... нысанында жүзеге ... ... ... ... бар:
• аудиторлық қызмет кәсіпорындардың қаржы-шаруашылық ... ... оның ... қабілетін қамтамасыз етуге,
клиенттердің мүддесін ... ... ... ... кезекте мемлекеттің мүддесін қорғайды, бұзушылықтарға
ықпал етудің сан алуан ... ... ... ... субъектілердің заңдарды, нормативтік ... ... ... ... ... тексеруші ұйым мен бақылаудың объекті арасындағы
байланыстар көлденең, ерікті келісім шарт ... ... ... тік, ... ... ... болады;
• аудиторлық қызметті клиент немесе оның ... ... ... ... ... отырған орган төлейді.
• тексерістерді жоғарғы орган немесе мемлекет ... ... ... ... ... ... жұмсалған
шығындар мен аудиторлық тексеру ... ара ... ... Тексерістің тиімділігін тиісті бақылаушы
орган анықтайды;
• аудиторлық тексерудің нәтижелері клиентке ... ... мен ... ... көрсетіледі. Тексерістің
нәтижелері бойынша акт жасалынады, онда орындалуы бақыланатын
ұйымдық түйіндер, жазалау, міндетті ... және ... ... ... ... пен аудит нәтижелерінің құпиялығын
қамтамасыз етуі тиіс, ревизорлардың оларды ... ... ... Республикасындағы алғашқы және ең ірі аудиторлық ұйым –
«Қазақстанаудит» компаниясы. Еліміздің ең ірі аудиторлық ... ... В.К. ... құрылған тәуелсіз аудиторлық компания –
«Центраудит – ... ... 10 жыл бойы ... және ... ... барлық түрін көрсетіп келеді. Ол «Moore’s ... атты ... ... және ... ... ... ... болып табылады. Бұдан басқа елімізде
көптеген ... ... ... ... ... ... ... компаниясы, «Asia Business Audit» консалтингтік топ, ... ... ... «Burуs Audit» ... ... ... Аудит»
аудиторлық-консалтингтік топ және тағы басқа. Аудиторлар мен ... ... ... сан алуан: аудиторлық қызмет көрсету,
консалтингтік қызмет ... ... және оны ... кедендік кеңестер,
қаржы-шаруашылық қызметін талдау, қаржылық анализ жасау, құрылтайшылардың
құжаттарын жасау, қайта ... мен ... ... ... ... және ... аудиторлық ұйымдар Қазақстан Республикасында аудиторлық
қызметті тиісті аудиторлық ...... ... ... ... ғана жүзеге асыра алады.
Әлемде 4 ең ірі аудиторлық компания жұмыс істейді. Солардың ... Азия ... ... ... ...... и Туш»
компаниясы болып табылады. Ол 1993 жылы құрылып, ... күні ... ғана ... ... қатар көптеген шетел компанияларына да ... ... ... ... Бұл ... ... білікті
мамандардан құралған және ең жақсы, дамыған, алдағы ... ... ... ... ... мен тактиканы ұстануы
оның алдыңғы қатарлы компаниялардың, яғни әлемдік төрттікке кіруіне жол
ашты.
II бөлім
2.1. ... ... ... ... тиімділігі көп жағдайда оны ұғымды ұйымдастырумен,
бақылаудың субъектілерін, олардың ... мен ... ... ... ... ... ... нысандарын және әдістерін дұрыс
ұйымдастырумен анықталады.
Жалпымемлекеттік қаржылық бақылауды мемлекеттік ... пен ... ... жүргізеді: Президенттің аппараты, Қазақстан Республикасының
Парламенті, Үкімет, жергілікті өкілетті ... ... ... әкімшілік органдар. Бақылаудың бұл ... ... ... ... жасау жөніндегі есеп комитеті
де жүргізеді.
Құқықтық мемлекет құрылысының тұжырымдамасын негіздей отырып қаржылық
бақылауды ... ... ... ... рөлі ... ... ... субъектісі ретінде ... ... ... және ... ... түрі – ... ... бөлектеніп көрсетіледі. Бұл бақылаудың объектісі:
• мемлекеттік бюджеттің шығыстарын шамдандыратын кез келген
шараларды бекіткен кездегі;
... ... ... заңдардың мақсаттарына
сәйкестігін тексеру кезіндегі;
• бюджеттің жасалуына тексеріс кезіндегі мемлекеттің шығыстары
болып табылады.
Парламенттің алдын ала ... ... ... осы ... ... және әлеуметтік жағдайлардағы қарастырылған шығыстардың жалпы
тұтастығын анықтау болып табылады. Бюджеттің жасалуына тексеріс сметаларға
қамтылған цифрлардың ... ... бір ... ... отырып
жүргізіледі. Сонымен бірге парламент ағымдағы бақылауды және ... ... ... заң ... ... ... есебін
тексерген кезде, әсіресе келесі бақылауды жүзеге асыруы тиіс. Бұл ... ... ... нысаны алдын ала бақылау болуы тиіс.
Қазақстан Республикасының Парламентінде екі Палатада – Сенат пен ... ... ...... ... және ... жөніндегі комитеттер
бар. Бұл органдар заң-жоба ... ... ... ... ... ала ... және әзірлеу процесінде қаржы-бюджет қызметінің
сферасында мемлекеттік бюджет қаражаттарының жұмсалуына бақылау ... ... ... ... ... мен ... қабылдау үшін палаталар тиісті инстанцияларға – ... ... ... ... ... басының жарлықтарының, қаулыларының және өкімдерінің атқарылуын
бақылауды ұйымдастыру, ... ... ... ... адамдардың
атқармағаны үшін жауапкершілігін күшейту мақсатында Президент ... ... ... ... бар. ... ... ... ведомстволардың, жергілікті әкімшіліктердің және
мемлекеттік басқарудың басқа ... ... ... ... ... ... ... кемшіліктер мен бұзушылықтарды жою
жөнінде қабылданған шаралар туралы хабарлап ... ... ... ... орындамаған кінәлі лауазымды адамдарды ... ... ... ... Президент актілерінің атқарылмауына немесе
тиісті тәртіппен атқарылмауына мүмкіндік туғызатын ... ... және ... жою жөніндегі ұсыныстарды қарау үшін Үкіметке,
әкімшілік басшыларына, ... ... ... ... ... ... ... функцияларын жүзеге ... ... ... ... мен ... адамдарынан қажетті ақпараттарды алуға
тиісті өкілеттік берілген.
Республикалық бюджеттің атқарылуына бақылау жасау жөніндегі ... ... ... мен ... ... ... республикалық бюджеттің атқарылуы жөніндегі заңдар мен басқа
нормативтік актілердің атқарылуына ... ... ... бюджеттің атқарылуымен байланысты мәселелер
бойынша мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау;
3. республикалық ... ... ... және ... ... ... ... бюджеттік бағдарламалардың орындалуына ... ... ... ... ... ... мақсатты пайдалануға
бақылау жасау;
5. Қазақстан Республикасының Парламентіне қарауға республикалық
бюджеттің ... ... ... ... ... Үкіметіне бақылау ... ... ... ... ... ... индикативтік жоспарын,
экономиканың сфералары мен ... ... ... ... инвестициялық қызметтің маңызды бағыттарын жасап, қарау
процесінде алдын ала бақылауды жүзеге асырады. ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ ауқымы,
мезгілдігі, атқарушылары бойынша мақсатты ... ... ... жасайды. Республика Үкіметі мемлекеттік бюджеттің жасалуы
мен атқарылуын бақылап отырады, мемлекеттің қаржы саясатын ... ... ... ... бақылау функцияларын жергілікті жердегі
атқарушы органдар орындайды, олар ... ... ... ... есепті қарау және ... ... ... ... жүзеге
асырады.
Қаржы министрлігі, оның Қаржылық бақылау комитеті және аумақтық қаржы
органдары әлеуметтік-экономикалық сфераның ... ... ... ... ... және ... ... сақталуын, кірістерді есептеудің
дұрыстығын, толымдылығын және дер кезділігін, ... ... ... мен ... ... ... ... және есептеменің дұрыстығын бақылап отырады. Қаржылық бақылау
комитетінің маңызды функциясы бірлескен және ... ... ... ... ... болып табылады.
Мемлекеттік бақылауды Қаржы министрлігінің заңды тұлға құқығындағы
Қазынашылық комитеті де ... ... ... ... бірі ... ... кассалық атқарылуын ұйымдастыру,
жүзеге асыру және бақылау болып табылады.
Қаржы министрлігінің Салық ... оның ... ... ... және ... ... басқа міндетті төлемдердің,
өсімдер мен айыппұлдар сомаларының бюджеттерге толық және дер ... ... ... ... ... мен ... ... сферасында қаржы тәртібін сақтауға
Қазақстан Республикалық Қаржы ... ... да ... ... ... ... ... жедел іздестіру қызметін, алдын
ала тергеу және анықтау, ... іс ... ... ... мен ... ... адам мен азаматтың құқықтарына, қоғам мен ... ... және ... ... өзге де қол сұғушылықтың алдын
алуға, оны анықтауға, жолын кесуге, ашуға және ... ... ... ... ... ... арнаулы мемлекеттік органдар болып
табылады.
Қаржы полициясы органдарының негізгі ... ... ... ... шегінде мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін,
кәсіпкерлік қызмет субъектілерінің, қоғам мен мемлекеттің ... мен ... ... ... ... төлеуден жалтаруға байланысты қылмыстардың,
экономика мен ... ... өзге де ... мен ... алдын алу, оларды анықтау, жолын кесу, ашу және
тергеу;
3. экономика ... ... ... пен ... ... ... мемлекеттік саясатты әзірлеуге және іске асыруға
қатысу;
4. қаржы полициясы ... ... ... ... ... ... ... асыру.
Қаржы полициясының төменгі бөлімшелері жоғарғы тұрғандарына бағынатын
бірыңғай орталықтандырылған жүйесі бар.
Қаржы полициясының ... ... ... ... ... ... ... (уәкілетті орган);
• қаржы полициясының аумақтық және ... ... ... ... ... оқу ... және өзге де ведомстволық бағыныштағы мекемелер
құрайды.
Облыстардың, астананың, республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... ... полициясының аймақаралық,
қалалық, қалалардағы аудандық бөлімшелері қаржы полициясының аумақтық
органдары болып табылады.
Қаржы ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Қаржы полициясының аумақтық және мамандандырылған органдары тиісті
әкімшілік-аумақтық бірлік ... ... ... ... ... қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында экономика ... ... ... қылмыстар мен құқық бұзушылықтардың алдын ... ... ... ... ашу және ... ... ... сондай-
ақ заңдарда көзделген шектерде салааралық үйлестіруді және өзге де арнайы
атқарушылық және ... ... ... ... асыратын Қазақстан
Республикасының орталық атқарушы органы ... ... ... табылады.
Уәкілетті орган:
1. қаржы полициясының органдары мен ... ... ... ... ... бойынша олардың іс-
қимылына басшылықты, оның үйлестірілуі мен ... ... ... полициясы органдарының жедел іздестіру, әкімшілік, тергеу
және анықтау қызметінің практикасына талдау жасайды;
3. ... және ... ... ... ... ... әдістерін жетілдіреді, жедел іздестіру қызметінің
стратегиясы мен тактикасын ... ... ... ... ... ... жөніндегі шараларды әзірлейді
және іске асырады;
4. қаржы полициясы органдары бөлімшелерінің жұмысына ... ... ... ... ... қамтамасыз
ету жөнінде басқа мемлекеттік органдармен ... ... ... ... ... ... даярлауды және
кадрларының біліктілігін арттыруды ұйымдастырады;
7. қаржы полициясы органдары қызметінің ... ... ... іске асырудың құқықтық, ұйымдық және
экономикалық тектіктерін әзірлейді;
8. экономикалық және қаржылық ... мен ... ... ... ... ... шет ... тиісті
органдарымен өзара іс-қимыл жасайды, өз өкілеттіктері шегінде
халықаралық ұйымдардың қызметіне қатысады;
9. заңмен ... өз ... ... нормативтік құқықтық
актілерді қабылдайды.
Уәкілетті органның, оның ... ... ... ... ... ... ... қарау үшін уәкілетті
орган басшының жанынан консультациялық-кеңесші орган болып табылатын алқа
құрылады.
Барлық деңгейлердің өкілдікті ... ... ... ... ... ... және олардың атқарылуы туралы
есепті қарау және бекіту процесінде жүзеге асырады. Яғни олар бақылауды екі
нысанда – ... ала және ... ... ... ... ... бар болғанымен олардың қызметінде негізгі ... ... ... ... ... болып табылады. Бақылаудың объектісі
ақша қаражаттарының жергілікті қорлары ... ... ... бақылау барлық нысанда жүзеге асырылады
және де алдын ала және ағымдағы бақылау оның айрықша нысаны болып ... ... ... ... және ... ... тексеру.
Салалық басқармалардың (бөлімдердің) мамандары тексеріске ревизиялық
бригадалар құрамында тартылады.
Ведомстволық ... ... ... ... ... органдардың басқармалары мен бөлімдері
ведомстволарға қарасты кәсіпорындарға, ұйымдарға, ... ... ... ... ... ала, ағымдағы және кейінгі бақылау
нысанында жүзеге асырылады. Бақылаудың негізгі әдістері қаржы жоспарларының
жобаларын қарау, ... мен ... ... ... ... ақшалай қаражаттардың орталықтандырылмаған қорлары болады.
Ішкішаруашылық бақылауды шаруашылық жүргізуші ... ... ... Бұл орайда бас бухгалтер маңызды ... ... ... ... ... оның ... ... және қаржы қызметі бақылаудың объектісі болып ... ... ... ... атқарушы органдарда ішкішаруашылық
бақылауды жүзеге асыру үшін бұл қызметтерден ... ... ... ... ... бақылау қаржылық бақылауға тән
барлық нысандарды жүзеге асырылады. Оның ... ... ... мен
тексерістер болып табылады. Коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... оның тапсыруымен
аудиторлық фирмалар жүзеге асырады.
Қоғамдық қаржылық ... ... және ... ... ... тұлғалар орындайды. Бақылаудың объектісі тексерушілер алдында
қойылған ... ... ... болады. Қоғамдық бақылаудың
органдарына ... ... ... ... қызметіне жүргізілетін кәсіподақ ұйымдарының бақылауы жатады.
Бұл органдардың ... ... ... ... ... ... Әр түрлі қоғамдық ұйымдар (саяси партиялар, ... ... ... табиғатты қорғау, спорт, соғыс және еңбек
ардагерлерінің ... ... ... ... ... өз
күштерімен жүргізеді, сондай-ақ аудиторлық фирмаларды да ... ... ...... алу көздерін және жарғылық міндеттерге
сәйкес оның пайдаланылуын тексеру.
2.2. Қаржылық бақылауда қолданылатын ... ... әр ... ... ... немесе
амалдармен, оны жүзеге асыру құралдармен) жүргізіледі. Нақтылы әдісті
қолдану қаржылық бақылауды жүзеге ... ... ... ... ... ... мен мақсаты, бақылаудың іс-қимылының
пайда болуының негізі ... ... ... ... ... кезде қаржылық бақылаудың мынандай әдістері пайдаланылады:
тексеріс, тексеру (құжаттаманы, есепке алу мен ... ... ... ... ... ... жобаларын, өтінімдерді, қаржы-шаруашылық
қызметі туралы есептерді қарау, баяндамаларды тыңдау, лауазымды адамдардың
ақпараттары және ... Бұл ... ... ... ... жағдай жасайтын тым көп жекелеген ... ... ... ... ... ... тексеру, ақша қаражаттары мен
материалдық құндылықтарды түгендеу, сандық есепке алуды ... ... ... ... және ... бақылаудың нысандары мен әдістері үнемі жетілдіріп отырады,
оларға есептеу техникасы негізіндегі ақпарат жүйесі белгілі ... ... ... ... ... ... ... жүргізудің
әдістемелерінде, ережелерінде нақтыланады.
Алдын ала және ағымдағы бақылауды жүзеге асырудың негізгі әдісі көзбен
шолып (визуалды) ... ... ... ... ... актілер,
анықтамалар жасалынбайды. Бүкіл іс тиым салу және ... ... ... ауызша жарлық, бұйрық беруге саяды.
Кейінгі қаржылық бақылау бірнеше әдіспен жүзеге асырылады. Оларға
жататындары: тексеру, ... ... ... ... Тексеру
шоттық немесе тақырыптық болуы мүмкін.
Шоттық тексеру – бұл бухгалтерлік есептердің, баланстардың, салық ... ... ... ... – бұл ... ... ... шаруашылық-қаржы
жұмысының жеке жақтары мен учаскелерін зерделеу, ... ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік құнына жатқызудың
дұрыстығын тексеру және тағы ... ... – бұл ... ... ... баға
беру; қызметтің түрлі ... ... және ... негізінде
экономикалық жағдайды жақсартудың жолдары мен факторларын негіздеу.
Экономикалық талдауды шаруашылық органдардың ... де, ... ... ... ...... қаржы, аудит фирмалары да жүргізеді.
Тексерулер мен қарап шығуды бақылау органдары шаруашылық жүргізуші
субъектілердің қаржы-шаруашылық қызметінің белгілі бір ... ... ... ... ... қызметтің жеке жағымен (учаскесімен) танысу
жолымен бір мәселе (тақырып) ... ... ... тексерулер
негізінен тақырыптық болып келеді.
Қаржылық бақылаудың негізгі әдісі – тексеріс – келесі бақылаудың
кешенді ... және ... ... бір ... шаруашылық жүргізуші
субъектілердің қаржы-шаруашылық қызметінің барлық ... мен ... ... ... тексеру, оны неғұрлым толық қарап ... ... ... органдар жүргізеді. Тексеріс бұл органдардың жоспары бойынша да,
сондай-ақ басқа құзырлы органдар – ... ... ... ... да ... ... ... бойынша құжаттық, нақтылы, толық ... ... ... ... ... ... белгісі бойынша
олар жоспарлы және жоспардан тыс, кешенді болуы мүмкін.
Мемлекеттік қаржылық бақылау органдары ... ... ... жүргізеді. Жоспарлар тексерулер мен ... ... ... ... ... Жоспарларда бақылаудың объектілері,
тексерудің немесе тексерістің тақырыбы, бастау мен аяқтаудың ... саны мен ... ... және тағы ... белгіленеді.
Аудит органдары өзінің жұмысын келісімшарттар негізінде жүргізіледі.
Құжаттық тексерісті жүргізген ... ... ... ғана ... құжаттар, әсіресе бастапқы ақша ... ... ... ... ... ... қағаздар) тексеріледі.
Нақтылы тексеріс құжаттарды ғана емес, сонымен бірге қолда бар ақшаны,
материалдық құндылықтарды да тексереді.
Толық тексеріс деп ... бір ... ... ... ... қызметін тексеруді айтады.
Іріктемелі тексеріс кезінде бақылау қаржы-шаруашылық қызметінің
әйтеуір бір ... ... ... шығындарын, әр түрлі нысаналы
шығындар мен шығыстарды тексеру) бағытталады.
Тақырыптық тексерістер бір ... ... ... ... ... министрліктер мен ведомстволарда қаржы-
шаруашылық қызметінің жеке мәселелері бойынша ... Олар ... ... ... ... ... бір ... мән-
жайын тексеруге және бұл мәселе бойынша көлемді ... ... ... ... ... ... ... жөнінде ұсыныстар әзірлеуге
мүмкіндік береді.
Тексерістердің тәсілдері: ... ... ... ... ақша ... тексеру, тексерілетін объект қызметінің
жоспарлы, нормативтік және есептік көрсеткіштерін салыстыру, құжаттық және
ыңғайласпа тексерулер.
Әрбір тексеріс пен тексеру ... ... ... өйткені олардың
сапасы осыған байланысты болады. Бұл үшін ... ... ... оқып ... ... ... тексеріс пен тексерудің
материалдарымен, анықталған бұзушылықты ... ... ... ... сын ... ... қызметтердің
ерекшеліктерін зерделейді және тағы басқа.
Әзірлік жұмысының негізінде тексеріс немесе тексерудің бағдарламасы,
оның негізінде тексеріс пен тексерудің ... ... ... ... ... ... бүкіл процесі бірнеше кезеңдерден
тұрады:
• өкілділіктерді көрсету;
• тексерілетін объектінің жауапты қызметкерлерімен ұйымдық ... ... ... ... ... оның қызметінің технологиясымен жеке
өзінің танысуы;
• шаруашылық қызметті алдын ала талдау;
• тікелей құжаттық тексеріс немесе тексеру;
... ... ... материалдарын жүйеге келтіру;
• акт немесе анықтама жасау;
• ашылған кемшіліктердің ... ... ... ... ... нәтижелігі көбінесе жасалынған
актінің сапасына байланысты болады. Тексеріс актісі ...... ... ... ... жай ... емес, бұл
тексерілетін объекті жұмысының сапасы, заңдылығы, ... ... ... ... ... ... ... құжат. Оның негізінде
ашылған бұзушылықты жою ... ... ... ... ... адамдарға шара қолданылады.
III бөлім
3.1. Мемлекеттік қаржылық бақылау:
шетел тәжірибесі
Қазақстан Республикасының жергілікті және республикалық бюджеттерінің
атқарылуындағы бақылау жүйесінің даму ... оның ... ... ... ... отандық тәжірибемен қатар, шетел
тәжірибесін де қолдануы қажет.
Алайда Қазақстанда тұрақты қаржы және ... ... ... ... ... бірге бақылаушы-ревизиялық органдардың ... ... ... мемлекеттік қаржылық бақылау органдарымен
қабылдана алмайды.
Шетел тәжірибесі әр түрлі мемлекеттердегі қаржылық бақылау ... ... ... және ... бақылау органдарының бюджет
қаражаттарын, мемлекеттік мүлік, мемлекеттік мекемелерді қоса алғандағы
мемлекет ... ... ... көрсетеді.
Қаржылық бақылау көбінесе Президентке немесе Парламантке есеп беретін,
бірақ тәуелсіз статусы бар мақсатты мемлекеттік органдарға жүктеледі.
Көптеген елдерде мемлекеттік қаржылық ... ... ... ал кейбір елдерде керісінше: ... және ... ... тәуелді болып келеді.
АҚШ-тың қаржылық бақылауының ең ірі органы басты қаржылық-бақылаушы
басқармасы ... ... ... 1921 жылы ... заң ... ... тәуелді болып келеді. Ол министрліктер ... ... ... ... істеуге құқылы. Конгресс
комиссиясы мен ... және оның жеке ... ... мемлекеттік бағдарламалар мен федералды ведомстволардың қызметінің
нәтижелілігін ... өнім ... ... ... ... аспектісін арнайы тексеру мен
зерттеу жұмыстарын жүргізе алады.
Келесі негізгі бақылаушы орган - әкімшілік бюджеттік ... Ол ... ... ... ... кіреді. Оның негізгі
функцияларына: президентке қаржылық және экономикалық саясат ... ... ... бюджет проектісін дайындау, оның орындалуын
бақылау, ... ... ... және ұйымдастырушылық құрылымының
нәтижелігін бағалау, ... ... ... ... мен ... жұмыс тәртіптілігін анықтау және тағы
басқалар жатады.
Мемлекеттік қаржылық бақылаудың екі ... ... ... бірі ... ... ... ... негізгі органдар болып федералды
қаржы ведомствосы және қаржы ... ... ... ... Бұлар Германияның федералды қаржы министрлігінің құрамындағы
тәуелсіз нысандағы ведомстволар.
Федерация мен жерлер деңгейіндегі шаруашылықты ... мен ... ... ... есептеу палатасы мен 16 жерлердің ... ... Бұл ... ... ... және белгіленген
тәртіп бойынша жұмсалуын қамтамасыз ететін мемлекеттік қаржылық бақылаудың
тәуелсіз ... ... ... Тексеру нәтижелерін федералды есептеу
палатасы жыл сайын Бундестагқа, Бундесратқа және федералды үкіметке ... де ... ... бақылау жүйесі екі деңгейлі болып
келеді. Мемлекеттік бақылаудың конституциялық органы – Ресей ... ... ... бірі ... ... Келесілері Ресейдің
Орталық банкі, Ресей Федерациясының Қаржы министрлігі, салық және ... ... ... ... ... Ресейдің валюталық және
экспорттық бақылауының федералды службасы және басқа да ... ... тыс ... ... ... мен шығыстарын бақылаушы
органдар.
Ресей Федерациясының Есеп Палатасы ... ... ... органы
ретінде жылдық бюджеттің атқарылуы туралы есеп береді. Ресей Федерациясының
Қаржы министрлігі федералды бюджетке ... ... ... пен ... бюджетіне қаржылық бақылау жүргізеді.
2. Қазақстандағы екі деңгейлі мемлекеттік
қаржылық бақылау жүйесі
Екі деңгейлі жүйе ... үшін де ... ... ... ... ... ... 1996 жылы Қазақстанда республикалық және жергілікті
бюджеттің атқарылуын ... есеп ... ... Ол ... ... Президентіне бағынады.
Есеп комитетінің құрамы мен қағидаттарын және ... ... ... акт – ... ... табылады. Комитет
құрамын Президент пен Парламент ... 9 ... ... 5 жылға
сайланған тәуелсіз орган болып ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Қаржы
министрлігінің Қаржылық бақылау комитеті атқарады. Оның функциялары
келесідей: республикалық және ... ... ... мекемелердің бюджет заңнамасының талаптарын орындауына бақылау
жасау, ... ... ... ... ... ... ... жасау,
бюджет қаражаттарының кірістері мен шығыстарына кешенді ... ... ... бюджеттік бағдарламалардың ... мен ... ... Республикасының мемлекеттік қаржылық бақылау жүйесінде орын
алатын басқа да мемлекеттік қаржылық бақылаушы органдар ... ... ... болатын. Ал есеп комитеті мен Қаржы министрлігі ... ... ... ... болып табылады.
2005 жылдың 1-ші қаңтарынан бастап Қазақстан Республикасының Бюджет
кодексі жұмыс істей бастады. Оның ... ... ... ... ... ... ... базасын жасауға негіз болды.
Бюджет кодексіне енгізілген нормаларды іске ... ... ... Үкіметінің 2004жылдың 30-шы ... №1246 ... ... ... ... ережелері белгіленген. Ережелер
бақылау жүргізуді жоспарлау мәселелері, ... ... ... ... ... ... есеп беру тәртібі жайлы тұжырымдайды.
Қазіргі кезде мемлекеттік қаржылық бақылау ... ... ... ... ... ... ... қауымдастыққа интеграциялануына байланысты мемлекеттік
қаржылық ... ... ... ... ... ... ... Осыған орай, бақылау объектісі мен материалы бойынша толымды
ақпараттық деректер ... құру ... ... жатыр. Бұл жұмыстар
заң жүзінде ережелермен реттелген және комитеттің бақылау нәтижесі бойынша
есебінің көрінісі максималды түрде жіктелген.
Бақылау ... ... ... және ... ... ... ... объектісінде қаржылық проблемалардың
пайда болуын тудыратын факторларды ... мен ... ... ... ... және тиімді пайдаланылуына анализ жасау мүмкіндігін
береді.
Комитеттің 2004 жылғы бақылау ... ... ... 6078 объектіні бақылау нәтижесінде анықталған қаржылық
бұзушылықтардың жалпы сомасы 12446,1 млн. тг ... ... ... ... ... ... соңғы үш жылда ... ... әрі ... ... ... ... Сонымен қатар,
заңға сәйкес келмейтін шығындардың өсуі және бюджетке төленетін төлемдерден
жалтарыну көлемі артқаны да байқалды.
2003 ... ... 2004 жылы ... ... саны ... анықталған қаржылық бұзушылықтардың жалпы сомасы 6%-ке көбейген. 2002
жылға қарағанда тексерістер ... 15%-ке ... ... ... ... ... сомасы 2,5 есе өскен. Мұндай үйлесімсіздік
комитеттің бақылау қызметін ұйымдастырудың ... ... ... барлық түрлерін жүргізуге жалпы тәсіл қолданылады және ... ... ... ... ... ... міндеттеріне барынша көп бюджет
бағдарламаларын бақылаумен қамту жүктелген. ... ... ... заңдылығы бойынша тексеріледі.
Қорытынды
Нарыққа өту жағдайында қаржылық бақылаудың рөлі мен ... ... ... Қазақстан аумағында кеңестік дәуірде қаржылық бақылау
айтарлықтай дәрежеде дамыды. Түгелдей дерлік мемлекеттік ... ... ... мен ... ... ... жан-жақты бақылау
жасауға ынталы болды. Шаруашылық жүргізуші субъектінің ... ... ... ... мен қоғамдық бақылау органдары
(Халықаралық бақылау комитеті) тарапынан қос ... ... ... ... ... ... ... өту кезеңіндегі
қаржылық бақылау айтарлықтай әлсіреді. Халықтық бақылау комитеті жойылды,
ведомстволық ... ... ... мемлекеттік орган тарапынан
болатын ... ... ... ... жөніндегі қызмет тарылды.
Нарықтық қатынастар жағдайында ... ... ... ... ... ... ... білдірілді. Алайда мұндай
көзқарас салық төлеуден бұлтарушылық нысанындағы экономикалық қылмыстардың
өсуіне, мемлекеттік меншіктерді тегін беру ... ... ... ... ... ... ... жалпы экономиканың, жеке шаруашылық жүргізуші
субъектінің қаржылық бақылауды қоғам дамуының ... ... де ... ... шет ... ... ... өзіндік
тәжірибесі көрсетіп отыр.
Мемлекеттің алдында жан-жақты, жүйелі, кешенді бақылауды, соның ішінде
қаржылық бақылауды да ұйымдастыру міндеті туып ... Бұл ... ... ... мен ... ... ... барлық
жақтары қаржылық бақылаумен ... тиіс ... ... ... ... іске ... үшін ... бақылау мына бағыттарда ... ... ... ... ... ... аудиторлық бақылауды дамыту;
• түрлі бақылаушы органдар мамандарының еңбегін компьютерлендіру;
• бақылаудың барлық органдарының қызметін үйлестіру.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. ... ... ... Берстембаева Р.К., «Организация финансов в отдельных развитых
странах», Алматы 2001г.
3. Сыдыков А. ... ... ... опыт зарубежных
стран», Алматы, Қаржы-қаражат, №6/2003ж.
4. «Итоги деятельности КФК и ГЗ за ... ... ... и ... ... ... как новая форма государственного финансового
контроля», Алматы, Қаржы-қаражат, ... ... РК «Об ... ... 20.11.1998г., с изменениями и
дополнениями от 15.01.2001г.
7. Интернет: «Қазақстан Республикасының Аудиторлар Палатасы»,
http://www.audit.freenet.kz/index.htm, 09.04.2005г.
8. Интернет: ТОО ... и Туш» ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бухгалтерлік есеп - қаржылық бақылаудың ақпарат көзі17 бет
Корпорациядағы қаржылық жоспарлау мен бақылау39 бет
Корпорацияның қаржылық жоспарлауы мен қаржылық бақылауы6 бет
Кәсіпорындағы қаржылық қорларды жоспарлау, бақылауды талдау20 бет
Мемлекеттік қаржылық бақылау15 бет
Мемлекеттік қаржылық бақылауды жетілдіру79 бет
Мемлекеттік қаржылық бақылаудың артықшылықтары мен кемшіліктері5 бет
Мемлекеттік қаржылық бақылаудың проблемалары4 бет
Қазақстан Республикасындағы қаржылық бақылаудың түрлері80 бет
Қазақстан Республикасының мемлекеттік қаржылық бақылауының теориялық аспектілерін зерттеу, сонымен қатар Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік қаржылық бақылау, іске асыру механизмі66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь