Банк өтімділігі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 2


1 БАНК ӨТІМДІЛІГІ ЖӘНЕ ОНЫ БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Банк өтімділігінің түсінігі мен мазмұнына заманауй көзқарастың даму генезисі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3
1.2 Коммерциялық банктердің өтімді қаражаттарға деген қажеттілігі және оның коэффициенттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. ...10
1.3 Өтімділікті басқару теориясы мен механизімі ... ... ... ... ... ... ... ... .. ... .17
1.4 Банк өтімділігін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...21


2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ ӨТІМДІЛІГІНЕ ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердегі өтімділк жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . .31
2.2 Әлемдік өтімділік дағдарысы жағдайындағы банк секторының даму аспектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...36
2.3 Қазақстан, Ресей және Украйна елдеріндегі өтімділікпен байлансты мәселелер (Standard&Poo;’s аналитикалық талдау мәліметтері бойынша) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .37


3 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕГІ БАНК ӨТІМДІЛІК БАСҚАРУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Банк өтімділігін басқаруға байланысты мәселелер ... ... ... ... ... ... ... ... 50
3.2 Банк өтімділігімен төлем қабілеттігін дамыту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 51

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 54

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .58
Тақырып өзектілігі – Коммерциялық банктің өтімділігін басқаарудағы сенімділікті артыру мақсатындағы банк жүйесінің даму тенденцияларына байланысты өтімділікті басқаудағы қажеттілік күннен – күнге артуда. Сол себептен, өтімділікті және оны басқаруды талдау, толық саралау өте қажетті және ең маңызды мәселе болмақ . Осы мәселені толық қарастыра отырып, негізгі мәселелерін айқындау және сәйкес ұсыныстар мен кеңестер жүйесін құру жұмыстың негізгі мақсаты болып отыр.
Зерттеу жұмысының басты мақсаты – міндеттемелерді орындау, мерзімі жеткенкезде оларды уақытылы өтеуді қамтамасыз ету, банктегі сондай – ақ жалпы экономикадағы жағымсыз жағдай салдарынан орын алған клиенттің ақша қаражаттарының кетуін болдырмау.
Дипломдық жұмыстың міндеттері - өтімділікті басқаруға байланысты әлемдік, соның ішінде Қазақстан Республикасында туындап отырған негізгі мәселелердің басын ашу. Осыған байланысты келесі міндет – туындаған мәселелерді шешудің жолдарын табуға жалпы ұсыныстар мен кеңестер беру.
Зерттеу заты ретінде Қазақстан, Ресей және Украйна елдеріндегі өтімділікпен байланысты мәселелер Standart&Poor;’s аналитикалық талдау мәліметтері бойынша қарастырылды.
Зерттеу объектісіне әлемдік өтімділік дағдарысы жағдайындағы банк секторының даму аспектілері қарастырылды.
Дипломдық жұмыстың құрылымы. Жұмыс кіріспеден, негізгі мазмұндағы үш тараудан тұрады. Зерттеу жұмысының кіріспесінде тақырыптың өзектілігі, зерттеудің мақсаты мен міндеттері жазылды. Бірінші тарауда банк өтімділігі және оны басқарудың теориялық аспектілері жазылды. Екінші тарауда Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің өтіьділігіне талдау жүргізілді. Үшінші тарауда Коммерциялық банктердегі банк өтімділік басқаруды жетілдіру жолдары қарастырылды. Қорытындыда өтімділіктің басқарудың негізгі міндеттері өтімділіктің шамаксын өлшеу мен оны басқару құрылымын қалыптастыру және көздерін анықтау болып табылады. Жұмыстың мазмұнынан 59 бет, 12 кесте, 12 сурет, 23 қолданылған әдебиеттер көзі құрайды.
1. «Екінші деңгейдегі банктер үшін пруденциялдық нормативтер бойынша есеп айырысудың нормативтік мәні мен әдістемесі туралы нұсқаулықты бекіту туралы » 2005 жылы 30 қыркүйектегі № 358 Қазақстан Республикасының қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігінің қаулысы.
2. Коммерциялық банктер операциялары. Мақыш С.Б.А.2004 ж.
3. Черкасов В.Е ''Финансовый анализ в коммерческом банке'' – М.: Изд-во ''ИНФРА - М'', 2003г.
4. “Банковское дело” под ред. Колесникова В.И., Кроливецкой Л.П. – М., Финансы и статистика, 1996г.
5. Перегудов Ф.И., Тарасенко Ф.П. Введение в системный анализ: Учебное пособия для вузов. М.: Высшая школа, 1989г.
6. Березнев А.С. Управление соотношением «ликвидность - доходност» в комерческих банках.//Бугалтерия и банки. 2005 г.
7. «Методы управлерия банквской ликвидностью». Қаржы – қаражат.№5/6 2006ж (Кайымбаева М.А).
8. «Уязвимасть Казахстанской финансовой системы перед угрозой мирового кризиса ликвидностью» Банки Казахстана. №1 2008г
9. «Некоторые аспекты развития банквского сектора в условиях проблем с кроткосрочной ликвиднистью». Банки Казахстана. №1 2008г.
10. Указ Призидента РК, именяюши силу закона, «О Нацтональном банке Республики Казахстан» 30 марта 1995г.
11. Указ Призидента РК, именюший силу закона, «О банках и банковской деятельности в Республике Казахстан». 31 августа 1995г.
12. Закон РК «Овалютном регулирований». 24 декобрия 1996г.
13. Панов Г.С. Анализ финансового состаяния комерчесеого банка. – М.: Финансы истатистика, 1996г.
14. Рид Э., Коттер и др. Коммерческие банки. – М.: Прогресс,1983.
15. Обшая теория денег и кридита (под ред. Е.Ф. Жукова). М.: Банки и биржи, 1995
16. Смит А. Исследования о природе и причинах богатства народов – Т. 2. С – П,1866
17. Кейнс Дж.М. Обшая теория занятости, процент и денег.
18. Экономический анализ деятельност банка (под ред. проф. И.Д. Маманова) – М.: Инфра – М,1996
19. Питер С. Роуз. Банковский менеджмент. – М.: Дело лтд, 1995
20. Статистический бюллетень Нацбанка РК 2006 – 2007г
21. Рэдхэд К., Хьюс С. Управление финансовымирисками. – М.: Переспектива, 1996г
22. Руководство по кридитному менеджменту. Б. Эдварса. 1996
23. Уильмс Б. Управление активами и пассивами. 1995г
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
............................................ 2
1 БАНК ӨТІМДІЛІГІ ЖӘНЕ ОНЫ БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Банк ... ... мен ... заманауй көзқарастың
даму
генезисі....................................................................
..................................... 3
1.2 Коммерциялық банктердің ... ... ... ... ... ...10
1.3 Өтімділікті басқару теориясы мен
механизімі.................................. .....17
1.4 Банк өтімділігін талдау
...........................................................................
...21
2 ... ... ... ... БАНКТЕРДІҢ
ӨТІМДІЛІГІНЕ ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердегі өтімділк
жағдайы.....................................................................
........................................ .31
2.2 ... ... ... ... банк ... ... Қазақстан, Ресей және Украйна елдеріндегі ... ... ... ... ... ... ... БАНКТЕРДЕГІ БАНК ӨТІМДІЛІК БАСҚАРУДЫ ЖЕТІЛДІРУ
ЖОЛДАРЫ
3.1 Банк өтімділігін басқаруға байланысты
мәселелер............................... 50
3.2 Банк ... ... ... ... ... ... – Коммерциялық банктің өтімділігін басқаарудағы
сенімділікті артыру мақсатындағы банк жүйесінің даму ... ... ... ... ...... артуда.
Сол себептен, өтімділікті және оны ... ... ... ... ... және ең ... ... болмақ . Осы мәселені толық
қарастыра отырып, негізгі ... ... және ... ... ... ... құру жұмыстың негізгі мақсаты болып отыр.
Зерттеу жұмысының басты ...... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, банктегі
сондай – ақ жалпы экономикадағы ... ... ... ... ... ақша ... ... болдырмау.
Дипломдық жұмыстың міндеттері - өтімділікті басқаруға ... ... ... ... ... ... отырған
негізгі мәселелердің басын ашу. Осыған байланысты келесі ... ... ... ... ... ... жалпы ұсыныстар мен
кеңестер беру.
Зерттеу заты ретінде Қазақстан, ... және ... ... ... ... ... ... талдау
мәліметтері бойынша қарастырылды.
Зерттеу ... ... ... ... ... ... даму ... қарастырылды.
Дипломдық жұмыстың құрылымы. ... ... ... үш ... ... ... ... кіріспесінде
тақырыптың өзектілігі, зерттеудің мақсаты мен міндеттері ... ... банк ... және оны ... ... ... ... ... ... Республикасындағы
екінші деңгейлі банктердің өтіьділігіне ... ... ... ... банктердегі банк өтімділік басқаруды жетілдіру
жолдары қарастырылды. ... ... ... ... ... шамаксын өлшеу мен оны басқару ... және ... ... ... табылады. ... 59 бет, 12 ... 12 ... 23 қолданылған ... ... мен ... ...... ... ПРОГРЕСТІҢ, БТА – БАНК ТУРАН АЛЕМ, АҚШ –
АМЕРИКА ... ... ҚРУ – ... ... ... ЕДБ – ... банктер.
Негізгі сөздер: өтімді активтер, банктік ресурс, пруденциялдық
норматив, депозит, ... ... ... ... ... – банк ... ... ететін, оның қызметінің
жалпы сипаттамаларының бірі.
Банк капиталының ... – бұл ... ... ... ... ... және ... мүделерін қорғайтын меншіктік
капиталдың жеткілікті мөлшерімен сипатталады.
Активтердің өтімділігі – бұл қарыз ... ... ... ... сату рақылы олардың қолма – қол ақшаға ... ... ... - банк баланысының өтімділігі ретінде
банктің төлемдері мен ... ... ... үшін қолма -
қол ақшаға тез ... ... ... ... ... басқару – активтерге ... ... ... ету үшін ... ... ... ... - өтімділікке ... ... ... үшін ... ... тарту.
Салым – бұл жеке тұлғалардың сақтау және табыс алу ... ... ... ... ... орналастыратын ақша
қаражаттары. Салым бойынша табыс ақша ... ... ... ...... ... белгілі – бір берзімге
және мерзімсіз, қайтарылу шарттарымен, пайызы, ... тиіс ... ... салынған халықтың және сақтандырылусыз салынған
кәсіпорындардың ақша ... ... ... - бұл ... ... ... ... банкке, оның ... әсер ... ... ... - банктің өзінің және оның
саясатының ... Бұл ... ... ... ... банк ... ... болғандықтан, банк саясатын өзгерту
арқылы ... ... ... ... ... ... ... дағдарысына байланысты банк өтімділігі
мәселесі күллі әлем елдерін ... ... ... ... ... ... үшін әлемдік нарықтағы салқындықтың
ызғары әжәптеуір әсер ... ... ... көз ... ... түбі тереңде
екенін көреміз. Әуел бастан – ақ ... ... ... коммерциялық банктер саны өте көп болатын (1995 ... 1 ... 237 банк ... ... Сол ... ... Банк ... нормативтерді қолдану арқылы санын
қысқартып келген болатын, өйткені саны көп, ... жоқ ... ... кері әсерін тигізбей қоймады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ... ... ... ... ... ... ... жеткіліктілігі;
■ Бір қарыз алушыға шаққандағы ... ... ... ... ... талаптардың орындалуы немесе орындалмауы банк ... ... ... ... ... қаржы нарығындағы тұрақсыздық Қазақстан Республикасының
әлеуметтік – экономикалық жағдайын да ... алып ... – 1993 ... ... – ақ ... банк ... Республикасының банктерінің өтімділікпен және активтер
портфелімен байланысты екі ... ... ... ... ... ... ... мынадан көруге
болады: Сенімділікті ... ... банк ... ... ... ... басқарудағы қажеттілік күннен –
күнге артуда. Сол ... ... және оны ... ... ... өте ... және ең ... мәселе болмақ.
Осы мәселені толық қарастыра ... ... ... және ... ... мен кеңестер жүйесін құру – жұмыстың
негізгі мақсаты болып ... ... ... ... ашу үшін ... міндеттер
қойылды. Сол міндеттердің алғашқысы - ... ... ... ... көптеген ғалымдар мен экономистердің ... ... – ақ ... ... ... қажеттілігі мен
оны басқарудың теориясын, механизімін айқындау.
Негізгі міндеттердің бірі - ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында туындап отырған
негізгі мәселелердің басын ашу.
Осыған ... ... ... – туындаған мәселелерді шешудің
жолдарын табуға жалпы ... мен ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫ ... ... Банк өтімділігінің түсінігі мен мазмұнына заманауи көзқарастың даму
генезисі
Өтімділік сөзі латынның ... ... ... ... ... ... ... Сатылудың жеңіл жүруі, материалдық
құндылықтардың табыс табу ... оңай ... ... ... ... бола ... Демек, банк өтімділігі - бұл салымшылар мен
қарыз ... ... ... өз ... ... және шығынсыз
орындау қабілеттігі.
Өтімділікті басқарудың негізгі мақсаты - ... ... ... ... оларды уақытылы өтеуді қамтамасыз ету, банктегі сондай-
ақ жалпы экономикадағы жағымсыз жағдай салдарынан орын алған клиенттің ақша
қаражаттарының кетуін ... ... ... ... ... шамасын өлшеу
мен оны басқару құрылымын ... және ... ... жағдайлар
бойынша түзешараларын жүзеге асыру болып табылады:
- ... ... ... ... ... ... әр ... құралдары бойынша ашық позицияны ұстану
арқылы іс-әрекет нәтижесін оңтайландыру;
- барлық төлемдерді (міндеттемелерді) ... ... ... ... ... ... ресурстарымен ... үшін ... ... ресурстарды тиімді пайдалану;
- банк өтімділігінің жағдайы туралы шешімдерді ... ... ... ... ... ... анықтау және
талдау, мүмкін болатын шығындарды бағалау;
- тәуекелдің көздерін анықтау.
Өтімділік - банк сенімділігін қамтамасыз ... оның ... ... бірі. Банктің міндеттемелерін нақты және пөтенциялды деп
екіге бөледі. Банктің нақты міндеттемелері: талап ету ... ... ... ... ... несие берушінің қаражаттары
түрінде банктің балансында көрсетілді.
Егер коммерциялық банктің борыштық және ... ... ... үшін қолма-қол ақшалай қаражаттар мен басқа да өтімді
активтері болып, ... ... ... ... ... тез ... мүмкіндігі жеткілікті болса, онда бұл өтімді банк болып табылады.
Банк өтімділігі аталған барлық ... ... ... ... ... мүмкін міндеттемелерді уақытында орындау сипаттайды.
Міндеттемелерді орындау үшін кассадағы және ... ... ... ... ... ... қолма-қол ақшаға тез
айналатын активтер, банқаралық ... ... ... ... ... ... сияқты қаражат көздері пайдаланылады.
Осы аталған қаражат көздерін пайдалану банк үшін ... ... ... ... ... ... көзі ... бағалы
қағаздарды немесе басқа активтерді сату қалыпты тәртіпке алдын ала келісіп
қойған шарттардың ... ... ... ... ... мынадай қызметтерді атқарады:
■ депозиттерді алу мен несиелерге байланысты сұранысты қанағаттандыру;
... ... ... және ... ... ... активтерді зиянсыз стау;
■ тартылған қаражаттар бойынша төлей ... ... ... ... ... ... екі ... яғни, міндеттемелерді өз уақытында
және шығынсыз орындауы көптеген ішкі және ... ... ... ... ... ... банк капиталының базасы;
■ банк активтерінің сапасы;
... ... ... ... ... ... ... мерзімі бойынша активтер мен пассивтердің өзара сәйкестігі;
■ сауатты менеджмент;
... ... ... ... ... базасы - бұл салымшылар қаражаттары мен депозиттеріне
кепіл ... және ... ... ... ... капиталдың
жеткілікті мөлшерімен сипатталады.
Банк активтерінің сапалылығы мынадай төрт критериймен анықталады:
өтімділік, тәуекелділік, табыстылық және ... ... - бұл ... ... ... өтеу
немесе осы активтерді сату арқылы олардың қолма-қол ... ... ... ... ... олардың ақшалай формата айналдыру
кезінде шығындарға ұшырамау мүмкіндігін сипаттайды. Банк ... ... ... болған сайын, банктің өтімділігі соғұрлым төмен
болады.
Активтердің табыстылығының критерий ... ... ... ... ... яғни табыс әкелу кабілеті, сонымен қатар банктің
дамуы үшін ... ... табу және ... ... ... ... диверсификациясы критерийі банктің ресурстарын әр түрлі
орналастыру ақшалары бойынша болу дәрежесін ... ... ... ... ... орналастыру бағыттары
бойынша банк активтерінің құрылымы, ... мен ... ... ... ... ... қағаздар портфелінің құрылымы,
валюталар құрылымы; банкпен корреспонденттік және несиелік қатынастарда
болатын басқа ... ... ... ... ... коп
диверсификацилланса, банк өтімділігі соғұрлым жоғары болады.
Банк өтімділігін анықтайтын келесі фактор - банк ... ... ... базаны мерзімді депозиттік және ... ... ... және ... шотардағы қаражаттары ретінде банкте жинақталған
заңды және жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... ... депозиттердің тұрақты бөлігі неғұрлым көп
болса, банк өтімділігі соғұрлым жоғары ... ... оның ... ... ... яғни ... ... тәуелділігімен де сипатталады.
Банқаралық несие өтімді қаражаттарға ... ... ... жоя алады, бірақ осы несиенің жалпы тартылған ресурстардың
құрамындағы үлесі жоғары болса, онда банк банкроттыққа ... ... ... сыртқы көздерге тәуелділігі жоғары боса, онда оның бизнес үшін ... даму ... ... көрсетеді.
Банк активтері мен пассивтері арасында мерзім мен сома ... де банк ... ... Банктің клиенттер алдында
міндеттемелерді ... ... ақша ... ... және
салымшылары берген ақша қаражаттарының мерзімдерінің ... ... яғни ... ... ... және ... басқару
жүйесі де банк өтімділігін анықтайды ішкі факторлардың біріне жатады.
Банктің ... де ... ... ... ... ... бар ... базасының тұрақтылығын оңай қамтамасыз ете алады.
Банк өтімділігінің жағдайы бірқатар сыртқы факторларға, яғни, банк
қызметінен тыс факторларға байланысты. ... ... ... елдегі жалпы саяси және экономиклық жағдай;
■ бағалы қағаздар нарығының дамуы;
■ банқаралық ... ... ... ... ... ... ... Орталық банктің қадағалау қызметінің тиімділігі.
Елдегі жалпы ... және ... ... банк ... және банк ... ... ... істеуінің алғышарттарын
қалыптастырады, банк ... ... ... тұрақтылығын
қамтамасыз етеді, банктерге ... ... және ... ... арттырады.
Бағалы қағаздар нарығының дамуы өтімді ... ... ... ... ете ... себебі, көптеген шетел мемлекеттерінде
банктің активтерін ақшалай қаражаттарға тез ... ... жолы ... ... ... нарықтың дамуы уақытша бос ... ... ... ... ... бөлуге көмектеседі. Банк өз өтімділігін ұстап тұру
үшін ... ... әр ... ... ... ... ... нарықтан қаражаттарды тарту жылдамдығы жалпы ... ... ... ... және ... беделіне
байланысты. Орталық банктің қадағалау қызметінің тиімділігі өтімділікі
басқарудағы коммерциялық ... мен ... ... ... ... ... ... өтімділігі мәселесі ХІХ-ХХ ... ... ... ... осы ... ... және ... ахуал тұрақсыздықпен
сипатталды: соғыстар, ... ... банк ... ... ... керісінше, несие ұйымдарының банкроттығының
жиілеуіне, банк операцияларының жоғары тәуекелдігіне әкелді. Олар несиелік,
пайыздық, валюталық тәуекел, левераж тәуекелі, қаржылық қызметтер ... банк ... ... бөлігі болып табылады және ... ... ... ... ... аз ... ... білдіреді». Табыстылықты қуалау көбіне банктің өз өтімділігін
жоғалтуына алып келеді. Өтімділік тәуекелінің пайда болу мәселесі ... ... ... ... алып ... яғни банк қызметі заңнамамен
шектелетін болды.
XIX ғасырдың II ... ... ... «әр ... ... ... әр жеке клиентке несие желісін ашу мөлшеріне шектеулер
қойылып, банк міндеттемелері мен меншік ... ... бес ... пен банк ... мен ... ... ... 10%-дық
арақатынас орнатылды.
Сонымен қатар, банк қызметін мемлекеттік ... және ... ... тексету құқығы бекітілді.
Ғалымдар мен экономистер банк өтімділігін бағалау критерийін ғылыми
негіздеу әрекетін жасауға талпынған болатын.
Мемлекет ... және ... Н.С. ... 1811 ... ... жеке акционерлік банк жобасына ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімділігі және қызқа мерзімділігі
сипатына байланысты ажыратылуы керек. Қысқа ... ... ... вексельдер, қарыз хаттары, заңды кепілдік немесе тауарлық қарыз
беру нысанында есептеле ... Ұзақ ... ... ұзақ мерзімді
міндеттемемен берілсе, 8-ден 10 жылға дейін жылжымайтын мүлікті кепілге ала
отырып беріледі.
Банк ... мен ... ... ... ... ... сай идеясын француз банкирі Курсель Сенель негізеген
еді. 1862 жылы ол ... түрі мен ... ... ... ... ... ... қажет» - деген еді.
1914 жылы шығарылған еңбегінде ғалым Е.П. Вознесенский банктің тұрақты
қызметін қамтамасыз ету үшін оның ... тез ... ... ... ... ... атап көрсетеді. Оның айтуы бойынша, банк
қоластында оның ... ... ... біріңғай қасиетке,
яғни тез және оңай өткізілу қасиетіне ие болуы керек»
XIX ғасыр соңы мен XX ... ... ... ... ... ... да, ... негізгі критерий қалыптасты және
банктің қызмет ... ... ... шарттар анықталды:
клиенттің ... ... ... және ... ... ... ... орналастыру.
Банк қаражаттарының өтімділігі терминін алғаш болып ... ... В. ... ... және ... ... еңбегінде активтердің сомасы
мен мерзімділігінің банк міндеттемелерімен сай келу қажеттілігін ... ... ... ... өз ... ... ... етуі қажет» - дейді.
Неміс экономисі Б.Бухвальд ... ... ... ... Банк ... ... ... бактің төлемдері мен
міндеттемелерін ... ... үшін ... ... тез ... ... ... активтері түсіндіріледі. Бухвальд «тез өткізілетін»
активтер ... ... ... ... ... ... басқа
банктегі ақша қалдықтарын, шетелдік бағалы қағаздармен қамтамасыз етілген
біржақты вексель берушінің вексельдерін, ... ... ... ... ... және қалалық облигацияларды жатқызады. ... банк ... ... өтімділігі ретінде және оның қаражаттарының
қоры тұрғысынан қарастырылды.
Коммерциялық банктің өтімділігін қамтамасыз ету мәселесі экономиқалық
және саяси ... ... өрши ... ... кезеңде несие
ұйымдарының өтімділігін ұстап тұру үшін тек банк ... ... ... ғана ... ... ... ... банктерден қарыз алу, банк
портфеліндегі бағалы қағаздарды сату, қарыздарды өтеуден түсетін қаражаттар
есебінен де қамтамасыз етуге ... ... ... Л.И. Фрей ... ... АҚШ- ... дағдарысын талдай отырып, банк өтімділігін қамтамасыз ету мәселесінің
шешімі «банк қарызын алушының банк портфелінің ... ... жабу ... басқа банктен несие алу, қайта есептеу
мүмкіндігіне ауыстырады».
Американ ... ... ... бойынша «банктің өз депоненттерінің
депозиттерін қайтару туралы талаптарын ... ... ... ... мүмкіндігі өтімділік ... ... ... ... ... деп түсіндіріледі.
Заманауи шетел әдебиеттерінде банк өтімділігін сипаттауда ақша
қаражаттарының ... ... ... ... көп ... ... П. Роуз «егер банк қаражаттарға тиімді бағада және
олар дәл қажет болған жағдайда қол жеткізе ... банк ... ... ... М.М. ... ... өтімділік «банк клиентура мен басқа
да контрагенттер алдында өз міндеттемелерін жүзеге асыру мүмкіндігінің
болуымен» түсіндіріледі.
Ғалым В.М. ... ... ... ... ... ... уақытылы өз меншігіндегі ақша қаражаттары арқылы активтерді
сату немесе ресурстардың мобильділігі және басқа да ... ... ... банк өтімділігі түсінігін қарастыра отырып, банк
қызметі үрдісінде пайда болатын банк ... ... ... ... Ж. Матук банктік ұйым өтімділігі ретінде банктің
«өз ... ... ... және ... ... ... еткенге
дейінгі шоттан алынатын кассаның қолма-қол ақшалары, сондай-ақ мүмкін
болатын баланстан тыс міндеттемелерді орындауы» ... ... ... операцияларының дамуына байланысты
банк ... ... ету ... ... ... ауқымы
кеңейді.
Американ экономистері Э. Рид, P. Қотлер, Э. Гилл және Р. Смит ... ... ақша ... ... басқа да өтімді активтер,
сонымен қатар басқа да ... ... ... тез ... ... және ... да ... міндеттемелерді уақытылы өтеуге
жеткілікті болса», банкті ... деп ... тағы бір тобы банк ... былай анықтайды: «біріншіден,
орналастырылған активтер мен қолданыстағы банктің тартылған қаражаттарының
сомасы мен ... ... ... екіншіден, орналастырылған банк
қаражаттарының табыстылығының есептік мәндерін қамтамасыз ... ... ... банк ... ... ... екі
аспект нақты анықталды: біріншісі, «банк өтімділігі» ... ... яғни оның ... ... бұл ... мазмұнын ашады, яғни
банк міндеттемелерінің түрлерін, оларды жабу ... ... ету ... ... ... ... өтімділігі» мағынасын түсіндіруде, жалпы
алғанда, көзқарастардың негізгі екі ... айта кету ... ... ... банк ... мәні әр ... міндеттемелерді уақытылы
және толық өтеу мүмкіндігінде десе, енді бірі - міндеттемелерді ... ... ... ... ... ... ие болу ... дейді.
Екі жағдайда да банк өтімділігін оның төлем ... яғни ... ... және толық орындауға міндетеледі. Оның мәні банк
активтері мен пассивтерінің ... ... ... және ... ... ... мен оларды жабу көздері арасында
үйлесімділікті қамтамасыз ететіндей жоғары сапалы болуымен анықталады.
1.2 Коммерциялық ... ... ... ... ... және оның
коэффициенттері
Әлемдік банк ісінің тәжірибесінде коммерциялық банктердің өтімді
құралдарға деген ... ... дәл ... ... ... ... жиынтығы әлі табылмай келеді. Банк басқармасы өтімділік
мәселесіне әрдайым ... ... ... ... әлі де ... ... ... тиімді және жалпы қолданылатын формула жоқ. ... банк ... ... ... салымдардың жалпы сомасы
мен несиеге ... ... ... ... ... алдында бұл ауытқулар өзгерістер жиі болып ... ... ... ... ... ... ... кездейсоқ, маусымдық, циклдық, ұзақ мерзімді деп бөлуге
болады.
Мақсатты-бағдарламалық шараларға ... ... ... ... күнгі экономикасын және рыноктық қатынастарға өтуге
байланысты барлық салаларда жүргізіліп жатқан экономиқалық саясатын айтуға
болады.
Кездейсоқ өзгерістер мен олардың көлемін ... ... ... ... ... ... сызбамен жүрмейді, сондай-ақ ақша салымдар көлемі
мен несиеге деген қажеттілік деңгейіне әсер етеді. Кездейсоқ ... ... ... жер ... су тасқыны сияқты ... ... бола ... ... тікелей байланыста болатын ... ... ... ... - олар жыл ... Уақыт өткен сайын маусымдағы үйреншікті жағдай өзгеруі мүмкін.
Мысалы, ауыл аймағында орналасқан банкте салымдар көлемі күзгі егінді жинау
науқаны аяқталғаннан ... ... ... ... ... ... артады.
Маусымдылыққа әсер етуші негізгі фактор ауа-райы болғанымен, салт-дәстүрдің
әсері де бар, мысалы, жаңа жыл ... ... ... ... ... өзгерістерді болжау маусымдыққа қарағанда қиынырақ. Іскерлік
белсенділіктің төмендеу кезеңінде несиеге деген сұраныс пен ... ... ... ... ... банк ... жағдайы Ұлттық Банк
жүзеге асыратын ақша-несие саясатына байланысты болады.
Ұзақ мерзімді ауытқулар немесе оның тенденциясы ... ... ... ... ... бірнеше циклды қамтуы мүмкін және ол сұраныстағы, ... ... ... саны мен ... қамтылу деңгейіндегі,
өндірістің техниқалық деңгейіндегі өзгерістерге әсер ету ... ... ... ... ... ... ... экономиқалық
факторлар әсер етеді және бұл өтімділікті жоспарлауды өте қажет етеді.
Ағымдағы ... ... ... ... ... ... қажеттілігін
есептеуде базалық кезеңдегі салымдар мен несиелер ... ... ... ... ... болады.
Өтімділік динамикасына немесе резерв көлеміне 3 фактор әсер ... ... ... ... ... ... қаражаттар алу немесе
олардан айырылу;
- несиелердің немесе инвестиция ... ... ... ... ... алу немесе олардан айрылыу;
- салымдардың артуы немесе азаюы ... ... ... ... ... қысқаруы.
Өтімді ресурстарға деген қажеттілік деңгейі кез келген кезеңге
есептелінеді. ... сай, ... ... ... 1- ... күтіледі,
бірақ, банкке өтімді ресурстарға қажеттілікті жабу үшін келесі кезеңдерде
көбірек күш жұмсауға тура келеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... сұраныстың өсу мүмкіндігіне байланысты.
Жыл соңындағы салымдардың өсуі жыл ... ... ... ... резервтердің артуын талап ететіндігін айта кету ... ... мен ... ... ... ... дәл ... алатын болсақ,
қажетті өтімді қаражаттар деңгейін анықтау ... ... еді. ... ... қарамастан банктер салымдар мен ... ... ... ... ... болжауды екі негізгі әдіс арқылы жүзеге асырады: ... ... ... ... және әр ... ... көлемін талдау
арқылы жүргізіледі. Бұл ... ... ... ... ... қызметкерлері қолданады: әр қайсысы өз ... ... ... Осы ... бағыты мен мәліметтеріне
жауапкершілікті экономиқалық бөлім, бақылаушы бөлім, қор ... ... ... ... ... тобы өз мойындарына алады.
Салымдар мен қарыздар көлемін есептеудің келесі ... - ... ... ... ... және ... жиынтық инвестициясының қорларын
пайдалану. Есептеме мемлекеттік және жеке ... ... ... ... қолдану арқылы жүзеге асырылады.
Сонда, банк несиесіне деген жалпы қажеттілікті қаражаттарға қажеттілік
пен олардың түсімі арасындағы айырма ретінде анықтауға ... сол ... ... ... өз ... ... ... кішірек банктер салымдар мен қарыздардың көлемін анықтауда
көбінесе алдыңғы жылдар тәжірибесіне сүйенеді. ... банк ... ... да, оның ... ресурстарының қажеттілігін болжауда жергілікті және
жалпы ұлттық аспектілерді есепке алулары кекер. Жергілікті деңгейде бірінші
болып салымдар көзі мен ... ... ... ... ... ... ... мерзімді салымдар талап еткенге
дейінгі салымдарға қарағанда тұрақтырақ саналады.
Сонымен, банк өтімділігінің ... ... ... ... да ... әсер ... анықтадық, осыған байланысты
өтімділікті есептеу, ... ... ... ... банктер
қызметіндегі маңызды бағыт бола бастағандығы белгілі болды.
Саясатты, стратегияны және коммерциялық банктің күнделікті қызметін
қалыптастыратын осы ... ... банк ... ... мен тәжірибесі пайда болып, дамыды және жетіле түсті.
Банк ... ... үшін ... ... ұсынылады.
Біріншісі, негізгі коэффициент - лездік өтімділік ... ... ... ... - мерзімді міндеттемелер бойынша коэффициент пен
бас коэффициент.
Көмекші коэффициенттер банк көрсеткіштері сенімділігі бойынша ... ... ... ... ... ... ... банктің қаржы нарығында қызметін тоқтатқан кезде ... ... ... ... ... ... баланс активтері мен пассивтерінің келесі ... ... ... ... активтер;
- капитал салымдары:
- пассив бойынша:
- талап еткенге дейінгі ... ... ... өтімділік коэффициенті (Кмл) банктің екі-үш жұмыс күні ... ... ... ... өтеу мүмкіндігін көрсетеді. Талап
еткенге дейінгі міндеттемелерді бір ... өтеу ... ... ... онша ... емес, бірақ, егер банк өз қызметінде қиындықтарға
тап болса, клиенттердің есеп айырысу және ағымдық ... ... банк үшін ауыр ... болады. Бұл жағдайда банктің жедел ... ... өтей ... оның ... ол ... үдей ... келуі мүмкін.
Кмл=ЛА/ОВх100%
Мұндағы: ЛА- өтімді активтер;
OB- талап еткенге дейінгі міндеттемелер;
Егер, алынған нәтиже 100%-дан жоғары ... ... ... еткенге
дейінгі шоттарынан барлық қаражаттарды алса да, банк өз ... ... және өз ... қабілеттілігін сақтап қалады.
Бұл коэффициенттер банк коэффициенттеріне олардың төлем ... ... тез ... жүзеге асыруын бағалауға мімкіндік
береді. Осы әдіс аркылы лездік ... ... 30 %-дан ... ... ... ... жоғары болса) банк өз ... өтей ... ... ... ... мәні - 70%, ... -30%.
Мерзімді міндеттемелер бойынша коэффициент, банк өз ... ... ... же дел ... қай ... өтелетіндігін көрсетеді.
Клсо=(ЛА-ОВ)/СрОх 100%
Мұндағы: Клсо - мерзімді міндеттемелер бойынша өтімділік коэффициенті;
ЛА- өтімді активтер;
OB- талап еткенге ... ... ... ... міндеттемелерді өтеу мерзімінде банкте өтімді активтерден
басқа, қайтару ... ... ... мүмкіндігі жоғары қарыздар
болады. Бірақ, берілген қарыз бойынша ... ... ... ... балансты талдай отырып, қарыздардың қай бөлігі
қандай мерзімге берілгендігін анықтау ... ... ... басқа, ауыр
қаржылық қиындықтарға негізінен тәуекелді несие саясаты әкеледі және бұл
жағдайда ... көп ... ... ... Сондықтан, банк
міндеттемелері бойынша есептеулер ... бар ... ... ... Егер коэффициент мөлшері 1-ден үлкен болса, банк ... ... ... ... қабілетті. Егер, коэффициент
мөлшері 1 мен 0-дің аралығында ... банк ... ... ғана өтей алады. Бұл жағдайда жасалған мәміле ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелер бойынша қаражаттарды
өтеу мүмкіндігі жоғары. Егер коэффициент мөлшері 0-ден төмен ... ... өтеу тек ... ... ... ... ғана
мімкін болады және қаражаттардың қайтарылмау тәуекелі өсе ... ... мәні - 25%; ... ... минус 50%.
Мерзімді міндеттемелер бойынша өтімділіктің бас коэффициент (Кглсо)
өтімді ... ... ... ... ... ... ... қай бөлігі өтеле алатындығын ... ... бұл ... мерзімді міндеттемелердің қай максималды
бөлігін өтей алатындығын бөлдіреді:
Кглсо=(ЛА+КВ-ОВ)/СрОх 100%
Мұндағы: Кглсо- өтімділігтің бас коэффициент;
ЛА- өтімді активтер;
KB- ... ... ... ... ... міндеттемелер;
СрО- мезрімді міндеттемелер.
Мүмкін болатын мәні - 50%; критиқалық мәні - 25%.[9]
Өтімділіктің басқа да коэффициенттері 1-қосымшада ... ... мен ... анықтау әдістерінің бүкіләлемдік
тәжірибесіне сүйене отырып, біз республикамыздың банктік жүйесінің дамуының
қазіргі жағдайына сәйкес келетін банктік ... ... ... (№ 1- ... ... |Алымы |Бөлімі ... ... | | ... ... | | | ... ... | | | | ... |Км> 0,08 ... ... ... | ... |Ат | ... отырып| ... | | ... | ... | | ... ... | |
| | | ... | ... |ӨАа>02 ... ... ... ... ... |Ма ... ... ... орын ... | | ... ... | | | | ... |ЖАа ... өтімді |Талап етуге |Коммерциялық |
|өтімділік |Мл ... ... ... орын ... | | ... ... ... | | | | ... ... |Сұм ... ... ... ... |
|өтімділік |К+M ... ... ... ... | | ... ... ... |
|(ӨКұм) | | ... ... |
| | | ... | |
| | | ... | |
| | | ... | ... ... |Өтімді ... және ... |МС ... ... ... ... ... | |н ... | ... ... жө) | | | | ... ... ... ... |Өтімділік ... | | ... ... | | | ... ... | | | | ... ... |Ақша |Активтердің ... ... |Аж ... ... ... орын |
|өтімділік | ... | ... ... | |несиелер+өтімді | | |
| | ... ... | | ... |ӨА |Өтімді активтер ... ... ... |А | | ... орын ... тез | | | ... ... ... | | | | ... көздерге|Нба |Банкаралық |Міндеттемелер |Коммерциялық ... ...... | ... орын |
| | | | ... ... |Дт |Тұрақты ... ... ... |Дж ... |жалпы сомасы |басқару ... | | | | ... 1- ... Банктік өтімділік көрсеткіштерінің жүйесі
Көрсеткіштердің мәні, мазмұны, құрамы, сонымен қатар, оларды ... ... ... ... ... бойынша банктің өтімділігін
талдауға болады.
Біздің құрастырған ... ... ... ... мен ... ... сипатталады:
1. Жүйенің жекелеген бөлек көрсеткіштері жүйелендіріліп, біздің банктік
жүйенің қазіргі жағдайына сәйкестендіріліп жасалған.
2. Көрсеткіштер жүйесі тек қана ... ... ... ... ... ... ... да сипаттайды. Өз кезегінде банктің
сапалық қызметі банктің өтімділгімен анықталады.
3. Жүйеге ... ... ... ... ... ... ... енгізіліп отырған баланстың және шоттар
жоспарларының жаңа нысандары бойынша анықталады.
4. Өтімділіктің жекелеген көрсеткіштерінің ... ... ... барабар, бірақ олардың мазмұны мен оларды
есептеу әдістемесі еліміздің ... ... ... ... етіп ... ... ... әдістемесінде жоғары өтімді
активтерді анықтау үшін отыз ... ... ... ... қосады, ал біздің әдістемеде біз оларды қоспаймыз. Себебі
біздің тәжірибемізде мұндай несиелер жиі ... ... ... ... ал бұл ... нақты сипатын
бұрмалауға және банктердің тұрақты жағдайына күмәндануға алып келеді.
Банктің қызметін оның өтімділігі тұрғысынан
талдау.
Банктің өтімділігін талдау процесінде ... ... ... нақты өтімділікті анықтау;
- өтімділіктің нормативтерге сәйкестілігін анықтау;
- Қазақстан Республикасының Ұлттық банкімен бекітілген өтімділік
нормативтерінен нақты өтімділік нормативтер мәндерінің ... ... ... ... банктің өтімділігінң талдауы көпжақты ... ... ... Бұл ... ... үшін банк ... әр ... жақтарын, оның
қаржылық жағдайын талдау қажет. Банктің қызметінің ... ... ... ... ... үшін ... ... ұсынып отырмыз( № 1-
сурет).
№ 1- сурет. Банктің өтімділігін кешенді зерттеудің бағыттары.
Банктің өтімділігін талдаудың негізгі ... Банк ... ... ... ... мен ... растау;
- Банк өтімділігінің жағдайы туралы қорытындыларды құрастыру,
- Банк балансының өтімділігінің нашарлауын куәландыратын нақты және
болашақтағы жағымсыз үрдістерді ... ... ... ... ... ... болуына алып келген
факторларды анықтау;
- Балансының өтімділігін тексеру мен талдаудың қорытындылары бойынша
банкке берілетін ұсыныстарды анықтау.
1.3 Өтімділікті басқару теориясы мен ... ... ... ... ... ... ... дерлік пайда болған. Қазіргі уақытта 4 айрықша теорияны бөліп
көрсетеді:
- ... ... ... ... ... ... күтілетін табыс теориясы (активтерді басқару теориясы);
- пассивтерді басқару теориясы.
Өтімділік жағдайын басқаруда екі ... ... ... ... бірі - резервтерді үнемі бақылау ... Олар ... ... ... болуына жол бермеуді білдіреді. Екіншісі, қарама-қарсы
- депозиттер көлемі өсу ... ... ... ... ... ... ... жеткілікті деңгейде резервтерді ұдайы ұстап тұру
саясаты.
Көптеген банктер екеуара ... ... ... ірі ... ... қатаң бақылауды ұстауды тиімді көрсе, кішірек банктер
операцияның жалпы пайдалылығын ... ... ... ... ... ... ... қабылдайды.
Өтімді қаражаттарға қажеттілікті жоспарлаудың бірінші мақсаты қолма-
қол ақшаларды басқару болып табылады, яғни ... ... ... тұру және ... мен ... қорымен қамтамасыз ... ... ... үшін жеткілікті болады.
Банктің жұмыс істеу уақытында банк кассасындағы ақша ... ... ... ... ... мен ... шамасына байланысты үнемі
отыратындығын ескерсек, бұл ... ... қиын ... ... ... Егер ... ... әкелмесе, банк басқармасының міндеті -
кассаны мүмкін болатын минималды деңгейде ... тұру ... ... ... ... көптеген есептеулерді жүргізу мен Ұлттық
банкке есеп беруді қарастыру, ... ... ... қолма-қол ақша
қаражаттары» атты жылдық есеп беруді іске асыру керек.
Жоғарыда аталғандай, ... ... ... ... ... мен ... бір ... дерлік пайда болып, дамыды.
Бастапқыда банк өтімділігі ... екі ... ... ... бағыт банк активтерінің құрылымы мерзімі бойынша оның пассивтеріне
дәлме-дәл сәйкес келу ... ... ... ал бұл ... өз ... ... активтік саясатын жүргізу мүмкіндігінен
толықтай дерлік айырады. Осы ... ... ... ... мен ... оның ... ... мен мерзіміне сәйкес
келуі қажет» ... ... ... ... ... ... ... активтері мен пассивтері құрылымының ... ... ... өйткені коммерциялық банк қаншалықты ... ... ... ... болып тұратын экономиқалық
дағдарыстар, банкроттық, қарыздардың қайтпауы, ... ... ... ... ... ... жағдайлар көбінесе жоспарлы-орталықтандырылған
экономикадан нарықтық экономикаға ауысып жатқан мемлекетке тән.
Жоғарыда аталған дамудың әр ... ... ... қиындықтар,
сондай-ақ, әлеуметтік-экономиқалық жүйені қайта құру ... ... ... ... ... ... ... тұруды қажет етті.
Коммерциялық банктің тұрақты қызметінің базалық ... ... ... осы ... ... құрылымы арқылы, яғни коммерциялық банк
активтері мен пассивтерін басқару ... ... ... ... тудырды.[8]
Әлеуметтік-экономиқалық жүйенің эволюциялық қайта қалыптасу үрдісіне
байланысты, өтімділікті басқарудың ... ... ... ... ... ... және ... банктің пассивтерін басқару
теориясы тұрғысында ары қарай дамыды:
- активтерді басқару - ... ... ... сұранысты
қамтамасыз ету үшін өтімді активтерді жинақтау;
- пассивтерді басқару - өтімділікке күтпеген қажеттілік туындайтындай
жағдай үшін нарықтан қаражаттар ... ... ... өтімділігін басқару бойынша күнделікті қызметі
клиент алдындағы міндеттемелерді орындау ... ... ... үнемі
сақтап қалуына бағытталады. Ұйымдастырылу ... ... ол ... ... баланстың актив және пассив баптарының ... ... ... ... Сондай-ақ көрсеткіштер сыртқы және
ішкі болып бөлінеді.
Сыртқы көрсеткіштерге Ұлттық банк орнатқан заңнамаға сай ... ... Олар ... банк ... ... ... ... Ішкі көрсеткіштер банктің ... ... ... ... ... ... білдіреді. Оның мәні,
кассалық есеп айырысу қызметін жүзеге асыратын банктер үшін -0,2. Бұл ... ... ... ... сай келетін активтердің 20%-ын өтімді
формада ұстау қажеттілігін көрсетеді. Бұл активтердің әр қайсьшының ... ... банк өзі ... ... және ... ... қызметінде есепке
алынатын факторлар кешенін төрт негізгі топқа топтастыруға болады:
- банк ... ... ... ... пайда болатын
астыртын және кездейсоқ факторлар;
- ауыл шаруашылық өнімдерін өндіру мен ... ... ... іскерлік белсенділік ауытқуын тудыратын циклдық факторлар;
- тұтынудағы, инвестициялық үрдістегі, ... ... ... сипатталатын ұзақ мерзімді факторлар.
Бұл көрсеткіштер коммерциялық банк қызметінің сәйкес бағытталуын
қамтамасыз ететін өзіндік «шектеулер» ... ... ... ... үрдіс мазмұнымен ... ... ұйым ... оның ... ... мақсаты табыс алу
болып табылады. Сол арқылы нарық жағдайында қызмет ... банк ... ... ... ... ... асыру арнайы оперативтік-ақпараттық қамтамасыз
етуді талап етеді. Банк өзінде бар өтімді қаражаттар, ... ... ... ... жедел ақпаратқа ие болуы қажет. Бұл ақпаратты сәйкес
кезеңдегі ... ... ... мен төлемдердің графигі
түрінде көрсеткен жөн.
Жоғарыда аталған ... ... ... ... ... ... басқару механизмінің өзіндік ерекшеліктері бар.
Барлық коммерциялық ұйымдар сияқты, банктің табысын максималдау
түзімдерді ұлғайту мен ... ... ... ... ... ... бұл көрсеткіштері банк жалпы айналымын емес тек ... және ... ... ... ғана ... ... әлементі - қарыз беру және өтеу - қарыздық құн
қозғалысының заңына сәйкес реттеледі. ... ... ... ... ... ... мөлшері мен оның «бағасына» тәуелді, яғни ... ... ... Осы ... әр ... әсері нарық
конъюнктурасының әсер етуінен басқа, өтімділікті қамтамасыз етудің арнайы
талаптарына байланысты.
Коммерциялық банктің несие ... ... ... және ... ... анықталады. Бірақ, банк қызметін реттеу ... бұл ... ... ... ... ... болмайды.
Сондықтан, банк міндеті несиелік ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Осы көлемді анықтау үшін мына формула ұсынылады:
КРэ=УФ+Осс+Д+Ор+Опр-НА-0,15(Д+Ор)-0,2Ор
Мұндағы: КРэ - тиімді несиелік ресурстар;
УФ - жарғылық қор;
Осс - банктің меншік ... ... - ... - ... ... есеп ... және бақа да ... - ... да ... ... - ... өтімділігі төмен активтерге салынған ресурстары. ... ... ... ... көлемі банк балансындағы пассивтің жалпы
сомасы мен міндетті резервтерге (депозит қалдығынан 15% ... және ... беру үшін ... (О,20р) өтімді активтерге
орналастырылған тартылған қаражаттар қалдығы арасындағы ... ... Бос ... ... ... ... ... (КРд) тиімді ресурстар сомасы мен банктің фактілік несие
салымдары (КВф) арасындағы айырма ... ... ... пайыз мөлшерлемесі ақша нарығындағы ... ... ... ... пен ... ... ... банк беретін несие бағасы базалық пайыз ... мен ... ... мөлшерін білдіреді.
Базалық пайыз мөлшерлемесі коммерциялық банктің ... ... ... пайыздар шамасына сәйкес қалыптасады.
Жалпы базалық пайыз мөлшерлемесі аналитиқалық ... ... ... ұсыныстар пакетін бағалау үшін қолданылады. Нақты қарыз ... ... ... ... ... (БЦк) көрсеткішін қолдану
керек. Ол уақыт факторын - қарызды пайдалану кезеңін (Т) ... ала ... ... ... есептеу әдістемесінің негізінде бакнтің меншік
капиталына тиісілі ... ... ... егер банк ... нысанда
құрылған болса - дивиденд. Оның деңгейі пассив операциялары бойынша базалық
пайыз мөлшерлемесінен төмен болмауы ... ... бұл ... банк
шығарған бағалы қағаздардың нарықтық бағасы номиналды бағадан төмен ... ... ... ... ... ... беделін төмендетеді
және жалпы өтімділік жағдайының ... ... ... ... ... ... орнатқан кезде артықшылығы бар акциялар бойынша
төленетін ... ... ... алу ... ... ... нормасын
меншік капитал мөлшеріне есептелген дивиденд төлеуге арналған (МПд) пайда
массасын анықтауға мүмкіндік береді. Ол ... ... ... ... ... болып табылады. Ол үшін пайда дивиденд төлеу үшін
қолданылатын пайда ... ... қосу ... банктің резервтік қорына аударымдар (РФ);
- бюджеттік төлемдер (ПлБ);
- банкті экономиқалық ... ... ... ... ... ... байланысты банк табысынң қажетті минималды көлемі ... ... ... көлемін анықтау үшін есептелген табыс көлемін несиелік
салымдар көлеміне болу керек:
Клиенттерге қарыз беру сұрастырылып отырған несиенің базалық ... ... ... (Пм) есепке алу арқылы жүзеге асырылады.
Нарық конъюнктурасына сәйкес, несиенің фактілік ... банк ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Соңғысына сай, коммерциялық
банктің өтімділігін басқаруға байланысты қосымша шараларды іске ... ... ... ... ... ... ... шартында жалпы өтімділіктің қажетті деңгейін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... пассив
операцияларының құрылымын қайтақұру, несиелік салымдардың көлемін ... Банк ... ... кезеңдері
Бұгінгі күнгі макроэкономиқалық деңгейдегі дағдарыстарға және
инфляцияға ... ... ... ... ... тұру ... ... Әрдайым өзгеріп отырған жағдайда коммерциялық банк тұракты және
тиімді қызмет ету ... банк ... банк ... мен ... ... көбірек назар аударуы керек.
Банкте қаржылық талдау жүргізудің мәні зор, оның нәтижесі ... банк ... және оның даму ... ... жеке түрлерінің тиімділігін анықтайды және олардың ... ... ... Демек, қаржылық талдау ... ... банк ... банктің қаржылық жағдайын нығайтуға байланысты
шараларды іске асырады.
Өтімділікті ... ... ... өтімділігінің нашарлауын
куәландыратын пөтенциалды және ... ... ... ... орын ... әкелетін факторларды талдауға, ... ... ... ... қолдануға мүмкіндік береді.
Банк өтімділігін талдаудың келесідей негізгі мақсаттарын бөліп
көрсетуге ... Банк ... ... ... ... ... оларды минималдауға талпыну;
2. Есептелетін бағалау коэффициентінің жүйесін нақтылау, есептеудегі
мүмкін болатын ... ... және ... ... ... Банк ... ... төмендеуінің нақты және потенциалды
жағымсыз тенденцияларын анықтау, оларды ... ... ... Банк ... ... ... ... қалыптастыру;
5. Банкті басқаруға қатысты ұсыныстар жасау және ... ... ... даму ... ... ... ... қажетті ақпараттың негізгі көзі ... ... ... ... талдаушы баланстық мәліметтерді талдау арқылы
негізгі мақсатты шаралар, банк ... ... мен ... және ... ... баланстылығы, сонымен қатар банктің
бекітілген заңнамалық нормативтерінің орындалу ... ... ... ... ... ... сондай-ақ банк балансын талдаудан
алынған ақпаратқа ... Банк ... ... ... ... (1-суретті қараңыз)
I кезең. Банктің қаржылық жағдайын оның өтімділігі ... Бұл ... ... болып табылады. Осы кезеңде талдау үрдісінің
басындағы банк өтімділігін анықтау жүргізіледі. Қаржылық талдаушы ... ... ... базасын, негізгі бастамасын анықтау мәселесі тұрады.
Егер бұл ... ... пен ... ... ешқандай мін
таппаса, жағдайдың ары қарай ... ... мен ... ... ... ... жүргізудің қажеті бар болады. Ал, ... да бір ... ... болса, талдау жүргізу арқылы оның себебін
анықтауға және одан шығу ... ... ... ... Банк ... ... негізгі кезендері
II кезең. Өтімділікке әсер ететін факторларды талдау.
Банк өтімділігі мен төлем қабілеттілігіне, жалпы алғанда, ... ... ... факторлар әсер етеді. Банк талдаушысы жағымсыз
тенденцияларды байқаса, ең алдымен осы тенденцияларға әкелетін факторларды
анықтауы керек. Демек, ... ... II ... ... мақсаты -
ішкі және сыртқы факторлардың жалпы алғанда, банк саясатына, жекелей
алғанда банк ... ... ... әсер ... ... факторлар мен олардың әсерін
қарастырайық. Бұл ... әсер ету ... ... екі ... ... ... ... (экзогенді) - бұл факторлар арқылы
сыртқы ортаның коммерциялық банкке, оның өтімділігіне әсер етуі анықталады.
2. ... ... ... - ... ... және
оның саясатының әсері. Бұл фактор ... ... ... банк ... үрдістер болғандықтан, банк саясатын өзгерту
арқылы өтімділікке жағымсыз әсерді өзгертуге болады. Бұл факторларды 2 және
3 ... ... ... ... ... факторлар: елдегі
экономиқалық және саяси ахуал, мемлекеттік ... мен ... ... ... банктің естрикциялық саясаты, мемлекеттің фисқалдық саясаты
және орталық банктің ашық ... ... ... ... ... ... қаржы нарығы сегменттерінің дамуы мен тиімділігі,
мемлекет тарапынан қолдау. Микроэкономиқалық факторларға банк ... ... мен ... ... жеткіліктілігі, банк ресурс базасының
сапасы мен тұрақтылығы, сыртқы қарыз алу көздеріне ... ... мен ... ... мен ... ... ... банк
активтерінің тәуекелдігі, банк активтерінің табыстылығы, активтер құрылымы
мен әртараптануы жатады.
... Банк ... әсер ... ... факторлар*.
№ 4-сурет. Банк өтімділігіне әсер ететін микроэкономиқалық факторлар.
Сонымен, біз банк өтімділігіне әсер ететін ... ... тек олар ғана банк ... ... ... ... үш ... арасындағы қажетті арақатынасты жедел басқару арқылы
үнемі ұстап тұруға негізделеді. Бұл құраушылар бір жағынан, банк ... мен ... ... ... ... ... ... іске асыру банк активтері мен пассивтерін талдауды,
бакылау мен басқаруды білдіреді.
Өтімділікті талдаудың келесі кезеңін ... ... Банк ... мен ... ... ... ету үшін ... пассивтерді өтеу шамасында өз
құнын жоғалтпай, ақша қаражаттарына уақытылы ауыса алатын активтері ... ... ... ... ... банк ... мен пассивтерін
құрылымдық талдау өтімділікті талдаудың ажырамас бөлігі болып табылады.
Баланс ... ... және ... ... ... ... активтер мен пассивтердің бір топтағы үлестік
салмақтарының динамикасын ... ... ... ... өз ... банк ... ... операцияның
немесе активтер мен пассивтер тобының көлемінің өзгеруін ... ... банк ... көлемінің динамикасын ескере отырып, талданады.
Тігінен талдау активтік және пассивтік операциялардың жеке түрлерінің
үлестік салмағын анықтау арқылы құрылады. ... ... ол ... ... ... негізгі топтары туралы және ... ... ... негізгі бағыттары туралы ақпарат береді. Бірақ,
мұндай талдау ... ... ... қайта есептеулерден тазарту керек,
яғни банк активтері (А) мен ... (П) ... ... ... тастау арқылы нетто-балансқа көшу. Демек келесі баптарды есептеп табу
керек: тозу (П), ... (А), ... ... (А), ... арасында есеп
айырысу (А мен П).
Пассивтерді құрылымдық талдау. Банктің пассивтік ... ... ... табылады. Олардың сипаттамасы мен сапасына
активтік операцияларды жүргізу мүмкіндігі, олардың масштабы, осыдан келіп,
банк ... ... және ... ... ... ... ... банкке өз міндеттері бойынша қандай
көлемде және қай мерзімде жауап беру ... ... үшін ... үшін ... ... талдауды пассивтің келесідей
негізгі топтары бойынша жүргізу керек:
№ 5-сурет. Пассивтерді ... ... ... ... ... банктің тартқан ресурстары ішіндегі ең
арзаны болып табылады, бірақ оның пассивтердегі үлесін анықтаған ... пен ... кері ... ... ... яғни ... кез ... уақыттағы талабы бойынша қайта алуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... дейінгі
депозиттер, клиенттердің ағымды және есеп ... ... ... мен пластикалық карточкалар арқылы есеп ... үшін ... ... міндеттемелерге белгілі бір мерзімге ... ... ... ... бұл ... банк үшін қымбат тартылған ресурстар
сомасы ... Осы ... үлес ... ... ... бір ... ... базасы қымбаттайды, екінші жағынан - өтімділікті ұстап тұру
мақстын ... ... ... жаңа ... ... болуын
болжау мүмкіндігі артады.
Банктің меншік капиталы - операциялар бойынша ... ... ... да банк ... мен табыстылығын ұстап тұруға мүмкіндік беретін
резервтік ... және ... ... ... ... ... ... табылады. Меншік капиталының көлемі банктің
тұрақтылығын, сенімділігін және оның ... ... ... ... ... көлемі мемлекет тарапынан
белгіленеді.
Банктің пассив құрылымын талдау ресурстық базаның сандық және сапалық
сипаттамаларын ... ... база ... ... ... ... ... қаржылық жағдайын толығымен және жекелей алғанда оның ... үшін ... ... ... ... орналастырудың негізгі
бағыттарын бағалау керек, яғни ... ... ... ... ... мен ... ... талдаудан алынған мәліметтерді
ұштастыру арқылы ресурстардың негізгі көздері мен ... ... ... ... ... ... ... активтік-пассивтік
саясатындағы орны алған немесе болуы мүмкін дисбалансты ... ... ... ... өтімділігінің, тұрақтылығының критиқалық
салдарын болдырмау шараларын белгілеуге мүмкін болады.
Банк активтерінің құрылымдық талдауды қарастырайық. Банк ... ... ... ... бере алу үшін оның ... құрылымы
өтімділіктің сапалық талаптарына сай келуі ... Осы ... ... барлығы өтімділік дәрежесі бойынша топтарға жіктеледі,
кейіннен, активтердің ... ... баға бере ... әр ... салмағы анықталады.
Өтімділік дәрежесі бойынша банк активтерді келесі топтарға жіктеледі:
1. Жоғары өтімді активтер - ... ... ... ... ... тұратын қаражаттар:
- ақшалай қаражаттар және оларға теңестірілген қаражаттар, соның
ішінде, төлем құжаттары, құнды металдар;
- ... ... және ... ... ... корреспонденттік шоттарындағы қаражаттар;
- міндеттемелер жүктелмеген мемлекеттік бағалы қағаздарға салымдар;
- орталық банкте орналастырылған депозиттер;
- әр түрлі қарыз алушыларға берілген ... ... ... ... Өтімді активтер - тез арада ақшалай қаражаттарға ауыса алатын ... ... ... «дамыған елдер» қатарына жатпайтын елдердегі бейрезидент
банктердің корреспонденттік шоттарындағы қаражаттар және шетел ... ... ... банк ... ... ... мерзімі 30 күнге дейінгі несиелер
мен басқа да төлемдер (мысалы, ... ... ... 30 ... ... ... ... банқаралық несиелер.
- бағалы қағаздардың екінші ретті ... ... ... тыс ... ... ... салымдар.
3. Ұзақ мерзімді активтер:
- банктен берілетін ұзақ мерзімді несиелер;
- банктің лизингтік операциялары;
- ... ... мен ... ... ... қатысу;
- инвестициялық мақсатта алынған бағалы қағаздар;
- ... емес ... ... ... төмен немесе өтімсіз активтері:
- мерзімі өткен және үмітсіз несиелер;
- ... ... банк ... ... қорларға жататын ғимараттар, құрылғылар
мен құралдар.
Активтер құрылымы олары қамтамасыз етуі ... ... ... құраламанаң өзгеруіне байланысты өзгеріске ұшырайды.
Демек, активтердің рационалды құрылымын белгілей ... ... ... ... ... яғни ... ... сомасы
және түрлеріне қатысты ... ... ... және ... ... ... ... иеленуі қажет.
Шетел тәжірибесінде өтімділіктің жалпы резервін ... және ... ... деп ... ... ... резерві банк
өтімділігінің негізгі көзі ... ... және ... ақша мен басқа
банктің қарызы» бабына кіретін активтерді білдіреді. ... ... ... ... ... ... ... құжаттары,
міндетті резервтер және басқа банктің корреспонденток шотындағы қаражаттар.
Өтімділіктің екінші деңгейлі резерві алғашқы резервті ... үшін ... ... бірінші топтағымен салыстырғанда өтімділігі төменірек,
минималды мерзім мен ... ... ... қолма-қол ақшаға ауысатын
үкіметтік бағалы қағаздар және кей жағдайда, қарыз шоттарындағы қаражаттар.
Өтімділікті талдау мақсатында ... ... ... топтауға
болады:
Бөлінген активтер тобының әр қайсысын қарастырайық.
Өтімдірек активтер - банк операцияларын үздіксіз ... ... ... ... ... ... ... тобы.
Берілген қаражаттар тобы барлық басқа ... ... ... себебі, несиелік операциялардан банк өзінің ... ... ... ... - ... ... емес ... бағалы
қағаздарына, сонымен қатар пайларға салымдар.
Ұзақ мерзімді салымдар - банк ... ... емес ... ... ... ұзақ мерзімді несиелеудің кейбір түрлері
(мысалы, лизинг).
Басқа да активтер - ... ... ... де ... өтімді
болып табылмайтын активтер: мерзімі өткен ... мен олар ... ... қарыздар, дебиторлармен есеп айырысу.
Активтер мен пассивтерді ... ... ... ... ... ... бірақ талдаудың ... алу үшін ... ... ... - өтімділік
коэффициенттерін есептеу керек. IV кезең. Өтімділік коэффициентін есептеу
және ... осы ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді кеңес кұрғанда да, банк қызметінің жыйынтық
стратегиясын құрғанда да ескерілуі ... әдіс банк ... ... ... бір түрі және ... ... практика жүзінде ... ... ... ... ... баланстың әр түрлі баптары, бөлімдері мен
топтары арасындағы ... ... ... ... ... ... мен салыстыру әдістері қатар жүргізілуі керек.
№ 6-сурет. Активтерді құрылымдық талдау*.
Талдау жүргізу ... ... ... және тартылған ресурстары,
ұзақ мерзімді және қысқа ... ... ... ... ... ... шығыс, табыс бойынша баланс шотын топтау
қолданылады.
Баптар, ... ... ... банк ... ... ... және ... ... және тағы ... ... мүмкін. Салыстыру әдісін қолдану баптар ... ... мен ... ... оның банк ... операцияның табыстылығына әсері мен өтімділіктің деңгейін көрсету
резервін ... ... ... есептеу әдісі арқылы белгілі бір баптың ... ... ... шоттар бірегей экономиқалық
контрагенттер бойынша топтасқан сәйкес пассив (актив) ... ... ... не ... түрі ... ... ... талдау үрдісінде есептелетін коэффициенттерді екі
негізгі топқа жіктеуге болады. 1) Орталық банк ... және ... ... нормативтер; 2) банктің аналитиқалық қызметі немесе
коммерциялық банктер қызметін ... ... ... айналысатын
мамандандырылған компаниялар арқылы құрастырылған бағалау коэффицинеттері.
Коммерциялық банкке бағалау көрсеткіштерін қолдану міндетті ... ... ... ... ... сапалық жағынан толығырақ мәлімет
алуға болады. Коэффициенттің әр қайсысын есептеуден ... ... ... ... ... қолданған дұрыс.
Коэффициенттерді есептеу белгілі бір кезең сайын жүргізілуі керек.
Бұл өтімілікті, жалпы коммерциялық банкі және оның ... ... мен ... ... шарты болып табылады.
Коэффициенттерді есептеу әдісін қолдану банк жағдайын анықтап, ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
V кезең. Өтімділікті ары қарай басқару үшін кеңестер дайындау.
Банк өтімділігін ... ... және ... кезеңі
жоғарыда аталған барлық кезеңдер бойынша қорытынды жасау, банк қызметінің,
активтері мен ... ... ... өтімділіктің
сандық және сапалық көрсеткіштерінің оң және ... ... ... мәліметтер дайындау, өтімділікті ары қарай басқаруға кеңестер
даярлау мен банк дамуының болжамын құрастыру болып табылады.
Коммерциялық банктердегі өтімділігті басқару ... ... ... ... үрдісінде және қаржы нарығының дамуымен
байланысты өтімділікті басқарудың көптеген теориясы пайда ... ... күні ... ... ... ... ... бар:
– активтерді басқару;
– пассивтерді басқару;
– активтер мен пассивтерді баланстандыру арқылы ... ... ... банк ... ... ... әдістері бар:
1. «Қаражаттардың ортақ қоры» әдісі негізінде банк ... ... ... ... көздеріне қарамастан, активтердің әр
түрлі түрлеріне бөлу жатыр.
2. Өтімділікті ... ... ... - ... ... ... Бұл әдіс ... қалыптасуы мен жалпы сомаға және
тартылған ... ... ... ... ... Мұнда
әрбір қалыптасы көзінің қаражаттарды айналымдылығына байланысты әр түрлі
қамтамасыз етуді және сәйкесінше ... ... ... ... ... ... ... «ғылыми басқару» әдісі. Ол ғылыми әдістер
мен операцияларды зерттеу көмегімен банк ... және ... ... ... есебіндегі әр түрлі баптар арасындакүрделі байланысты
талдау үшін қазіргі математиқалық аппарат пен өзге де ... ... ... ... Республикасындағы Екінші деңгейлі банктердің
өтімділігіне талдау
2.1 Қазақстан ... ... ... ... ... ... банктердегі өтімділікті
бақылау мен реттеу шаралары «Екінші деңгейдегі банктер үшін ... ... есеп ... ... мәні мен әдістемесі туралы
нұсқаулықты бекіту туралы» 2005 ... 30 ... № 358 ... қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен ... ... ... Осы ... сай, өтімділік мынадай
коэффициенттермен сипатталады:
к4-1, к4-2 және к4-3 мерзімді өтімділік коэффициенттерімен. ... ... ... төмен мәні мынадай мөлшерде
белгіленеді:
К4-1-1;
К4-2 - 0,9;
К4-3 - 0,8;
к4-1 мерзімді ... ... жеті ... ... қоса ... ... қалған мерзімімен мерзімді міндеттемелердің орташа айлық
мөлшеріне ... ... ... ... айлық мөлшерінің қатынасы
ретінде есептеледі.
к4-2 мерзімді өтімділік коэффициенті бір айға ... қоса ... ... ... ... ... міндеттемелердің орташа айлық
мөлшеріне жоғары өтімді активтерді ... бір айға ... қоса ... ... қалған мерзімімен өтімді активтердің ... ... ... ... ... ... өтімділік коэффициенті үш айға дейін қоса алғанда
өтелгенге дейінгі қалған мерзімімен мерзімді міндеттемелердің ... ... ... ... активтерді қосып, үш айға дейін қоса алғанда
өтелгенге дейінгі ... ... ... ... орташа айлық
мөлшерінің, қатынасы ретінде есептеледі.
Мерзімді валюталық өтімділік коэффициенттері Standard & ... ... ... емес ... рейтингі бар немесе басқа рейтинг
агенттіктерінің ... ... ... деңгейдегі рейтингі бар елдердің
жиынтықта шетел валюталары және ... ... ... оларда алдынғы
есептік айдағы міндеттемелерінің орташа ... ... ... алдынғы
есептік айдағы міндеттемелерінің орташа айлық мөлшерінен І ... ... ... & Poor's ... ... ... тәуелсіз рейтингі бар
немесе басқа рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ... ... бар ... ... ... ... жоқ ... шетел валюталары
бойынша мерзімді валюталық өтімділік коэффициенттері ... ... ... ... онда ... есептік айдағы міндеттемелердің
орташа айлық ... ... ... ... ... ... айлық мөлшерінен І пайыздан кем еместі құрайды.
Жоғары өтімді активтер есебіне мыналар енгізіледі:
1) ... ... ... ... металдар;
3) Қазақстан Республикасының Үкіметі және ... Банк ... ... ... ... ... ... акционерлік
қоғамы шығарған борыштық бағалы қағаздар;
4) Ұлттық ... ... ... банктеріндегі және
Standard & Poor's агенттігінің «ВВВ-» төмен емес ұзақ мерзімді ... бар ... ... рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас
деңгейдегі ... бар ... емес ... ... ету бойынша
салымдар;
5) Қазақстан ... ... және Standard & ... "ВВВ-" төмен емес ұзақ мерзімді борыштық ... бар ... ... агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар
резидент емес ... ... ... ... ... Республикасының банктерінде және Standard & ... ... ... емес ұзақ ... ... ... бар ... рейтинг агенттіктерінің бірінің осыған ұқсас деңгейдегі рейтингі бар
резидент емес банктерде бір түнге орналастырылған салымдар;
7) ... ... ... ... және ... ... реттеу
мен қадағалау агенттігі Баскармасының «Рейтинг агенттіктері мен банктер
мәмілелерін ... ... ... облигацияларға арналған ең төменгі талап
етілетін рейтингін, сондай-ақ екінші деңгейдегі банктер ... ... ... ... жүзеге асырған кезде ... ... ... жасай алатын елдердің ең төменгі талап етілетін
рейтингін белгілеу ... 2007 ... 30 ... № 128 ... төмен емес шетел валютасында тәуелсіз ұзақ мерзімді рейтингі бар
елдердің мемлекеттік бағалы қағаздары;
8) ... ... ... ... етілетін барынша төмен
рейтингі бар шетел эмитенттерінің облигациялары.
Өтімді активтер есебіне ... ... ... ... және ... ... мен ... агенттігі Басқармасының «Активтерді, шартты
міндеттемелерді жіктеу және оларға қарсы провизиялар (резервтер) құру
ережесін ... және ... ... ... ... және ... ... мен қадағалау агенттігі Басқармасының «Қаржы нарығын және
қаржы ... ... және ... мәселелері бойынша Қазақстан
Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне ... ... 2005 ... 26 ... № 116 қаулысына өзгеріс енгізу туралы»
2006 жылғы 25 желтоқсандағы № 296 ... ... ... ... ... ... № 4580 ... сәйкес арнайы қалыптасқан
провизияларды, оффшорлық аймақтар аумағында тіркелген, заңды тұлға ... ... не ... ... және даму ... ... ... жөнінде міндеттеме қабылдамаған оффшорлық
аумақтар тізбесіне енгізілген мемлекеттердің аумағында ... ... ... ... ... ... табылатын Қазақстан
Республикасының резидент еместеріне ... ... ... ... заңды тұлғаларға қатысты еншілес болып табылатын ұйымдарға
қойылатын талаптарды алып ... ... ... ... ... ... активтер енгізіледі. Заемдар заем шартына сәйкес өтеу ... ... ... есебіне есепті жүзеге асырудың мерзімі
белгіленген барлық міндеттемелер енгізіледі.
Талап ету бойынша міндеттемелер, ... ... ... ... және бір түнге банктерден тартылған салымдар мерзімді
міндеттемелердің есебіне енгізілмейді.
Өтімділік коэффициенттерін есептегенде ... ... ... қоса,
өтімді активтер мен мерзімді міндеттемелер мөлшеріне есептелген ... ... әділ ... оң/теріс түзетудің шоттары енгізіледі.
Қазақстан Республикасының резидент еместері алдындағы қысқа мерзімді
міндеттемелердің барынша ... ... 1 ... ... ... Республикасының резидент еместері алдындағы міндеттемелер
сомасының ... ... ... ара ... ... ... коэффициента есептеу мақсатында Қазақстан ... ... ... міндеттемелер сомасына:
Қазақстан Республикасының резидент еместері ... ... ... міндеттемелер, оның ішінде есеп айырысуларды жүзеге асыру ... ... өтеу ... бір ... дейін қоса алғанда Қазақстан
Республикасының резидент еместері алдындағы мерзімді ... және ... ... ... және ... депозиттерін қоспағанда,
кредитордың міндеттемелерді мерзімінен бұрын өтеуді талап ... ... ... ... ... еместері алдындағы мерзімді
міндеттемелер, оның ішінде банктердің мерзімді және ... ... ... ... ішінде кредиторлар мен салымшылар алдында мерзімі
өткен міндеттемелер болған не Қазақстан Республикасының төлем және ақшаны
аударым ... ... ... ... бұзу фактілері ... ... ... ... анықталатын өтімділік коэффициенттерінің
есептік мәндеріне катыссыз ... ... ... ... ... орындалуын талдау арқылы Қазақстан Республикасының
коммерциялық банктеріндегі өтімділік жағдайын сипатуға болады:
2008 жылғы 1 ... ... 7, 30 және 90 ... дейінгі мерзімді және
валюталық мерзімді өтімділікті реттеуге бағытталған ... ... ... енді.
2008 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша өтімділікті ... ... ... 7, 30 және 90 ... ... ... ... бұзушылықтары байқалмады.
Бұл ретте 2008 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша ... ... ... 7 ... дейінгі мерзімді өтімділік ... ... 1 ... ... 4,5 ... 30 күнге дейінгі мерзімді өтімділік коэффициенті ... 0,9 ... ... 2,7 ... 90 күнге дейінгі мерзімді ... ... ... 0,8 ... ... 2,0 ... [14]
| ... ... | ... | ... ... ... 1) мерзімді өтімділігі| 4,4 | 4,4 ... ... 0,9) ... | 3,1 | 2,7 ... | | ... ... 0,8) мерзімді | 2,0 | 2,0 ... | | ... 2 – ... ... ... деңгейдегі банктердің өтімділігі жеткілікті деңгейде қалды
Сонымен 2008 жылғы 1 ... банк ... ... ... өтімділік
коэффициенті ең төменгі 0,3 мәнде 1,5 болды. Қысқа мерзімді
өтімділік ... ең ... 0,5 ... ... 7 ... ... деңгейдегі банктердің өтімділігі
№ 8 Сурет. Екінші деңгейдегі ... ... 2008 ... 1 ... ... ... бөлігіне, атап
айтқанда мерзімді және валюталық мерзімді ... 7,30 және ... ... ... ... түзетулер күшіне енді.
2008 жылғы 1 желтоқсандағы ... ... ... ... ... ... ... 30 және 90 күнге
дейінгі мерзімді ... ... 1 банк ... отыр.
Бұл ретте, 2008 жылғы 1 желтоқсандағы банк ... ... ... ... ... болады:
7 күнге дейінгі мерзімді өтімділік коэффициенті (k4-1) 1 ... 3,5 ... ... ... мерзімді өтімділік коэффициенті (k4-2) ... ... 1,6 ... күнге дейінгі мерзімді өтімділік коэффициенті (k4-3) ... ... 1,5 ... атауы |1.12.2007|1.01.2008 |1.02.2008|1.03.2008 |1.04.2008 |
|Мерзімді өтімділік |14,0 |13,9 |13,9 |14,5 |14,2 ... – 1 (min 1 | | | | | ... | | | | | ... ... |0,9 |2,5 |2,7 |2,0 |1,6 ... – 2 (min 0,9 | | | | | ... | | | | | ... ... |0,8 |2,0 |2,1 |1,6 |1,5 ... – 3 (min 0,8 | | | | | ... | | | | | ... 3 кесте
Бұл көрсеткіштерді талдау арқылы, ағымдағы жылда, ... ... ... ... біраз төмендегенін
айта аламыз, сонымен қатар, жалпы ... ... ... ... көрсеткіштері біраз төмендеп, ауытқып отырған.
2.2 Әлемдік өтімділік дағдарысы ... банк ... ... ... ... орын алған ипөтеқалық дағдарыс салдары
әлемдік ... ... кері ... ... ... ... ... ағымдағы өтімділікті ұстап тұру үшін 3,5 триллион ... ... ... елімізде 4 негізгі банктердің (Альянс банк, БТА ... ... ... капиталының жеткіліктігін нығайту мақсатында 5 млрд
АКДІ доллары ... ... ... бөлінген болатын.
Соңғы жылдары әлемдік экономикадағы өтімділіктің жоғары дәрежесімен
сипатталған жағымды жағдайда американдық жылжымайтын ... ... ... ... ... тез ... Бұл ... тәуекелдерін бүкіл қаржы
жүйесіне бөліп отыруға мүмкіндік берген қаржы құралдары ... ... ... АҚШ-тағы дағдарыс әсерінен жүйе дұрыс қызмет ете ... өсе ... ... ... ... болсақ, коммерциялық банк өтімділігімен
байланысты ауыр проблемалар әлемдік қаржы ... ... ... алған ірі банктерде қалыптасып Отыр. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... қарызы 45 млрд АҚШ доллардан
астам қаражатты құраса, ... ... - 46 млрд АҚШ ... ... қаржы нарығындағы ауыр жағдай әсері Қазақстан Республикасының
банктері үшін теріс болды. Шет елдерден ... ... және оны ... ... Банк жаңа қарыздар алу қажет, себебі, қарыздарын өтеу мен
қайта ... ... ... ... ... ... ... өсу қарқынын бәсеңдетуге ... Оның ... ... ... ... ... штаты қысқарады, т.б.
Рейтингтік агенттіктердің Қазақстан Республикасының рейтингін
төмендетуі ірі ... ... ... ... ... ... қағаздардың құнының төмендеуіне алып келді. Несиелер ... ... ... ... әсер ... ... жағдайда Ұлттық банк мемлекеттік бағалы қағаздарды кепілге ала
отырып, кері ... ... ... ... ... ... беру ... өзгертулер енгізілді: Ұлттық
банктің корреспонденттік шоттардағы ақша қалдықтары да ... ... Бұл ... ... ... қарыздар айналымы күніне қалдықтың 70%-
нан жоғары емес және ең төменгі резервтік талаптарды қалыптастырудың соңғы
кезеңіндегі орташа ... ... ... емес ... белгіленген
болатын. Бірақ, 3-қыркүйек, 2007 жылдан бастап бұл лимиттер 50%-ға дейін
төмендетілді. Мемлекеттік бағалы ... ... алу ... ... Ең
төменгі резервтік талаптар ережесіне өзгертулер енгізілді. Осы әрекеттердің
бәрі банк секторындағы ауыр жағдайды ... ... 2007 ... ... ... ... Ұлттық банк тарапынан қолдау
шаралары азайды - көрсетілген өтімділік көлемі 8 млрд. АҚШ долларын ... ... банк ... ... бойынша бұл көлем алдағы уақытта
қысқаратын болады. Сондай-ақ, орталық банк ... ... ... ... ... ... ... талапты күшейтуде. Бұл Қазақстан
Республикасы Ұлттық ... банк ... ... ... ... іске ... жатқандығын көрсетеді.
Standard & Poor's рейтингтік агенттігінің бағалауы ... ... ... ... ... үшін 3 млрд АҚШ ... ... және қайта қаржыландырудың 70%-ын қарыздық міндеттемелер құрайды.
Мамандардың болжауы ... 2008 ... ... айларындағы
банктің сыртқы қарыздарын жабу көлемі 2,4 АҚШ долларынан 5,6 млдр ... ... ... ... ... ... ... сенімділігін
сақтап қалу - банк ... ... ... ... ... ... клиенттер алдындағы міндеттемелерді толық көлемде және уақытылы
орындау үшін банк құрылымдарына өтімділікті қажетті ... ... ... ... ... ... ... банктерді депозиттерді
тарту, несие беру ... ... ... ... және ... нарыққа қайта бағытталуға итермелейді.
2.3 Қазақстан, Ресей және Украина елдеріндегі өтімділікпен байланысты
мәселелер (Standard &Poor's аналитиқалық талдау мәліметтері ... ... ... өтімділікке байланысты жағымсыз ахуал 2007
жылдың ортасынан бері ... және ... ... ... (ары қарай
ҚРУ) елдерінің банк жүйесіне де әр түрлі дәрежеде болса да өз ... ... және ... ... жағдайына дағдарыс әсері,
Қазақстандағымен салыстырғанда, жеңіл ... ... ... ... ... ... алуға көбірек тәуелді. Сонда да үш
банк жүйесіндегі банк ... ... ... тұрақсыз болды.
Өтімділіктің аса төмендеуі Украинада 2008 жылдың ақпан айында, Ресейде
2008 жылдың наурыз айында көрініс тапты.
ҚРУ-дың ... ... ... ... ... қажеттілігі
шартында ресурстарды тарту мәселелеріне тап келді. Бұл бірнеше факторлармен
байланысты болатын:
- Ақша ... ... ... ... ... төмендеуі;
- Ұзақ мерзімді және орта ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың қажеттілігі;
- Шетел капиталының тұрақсыз ағымы;
Standard & Poor's рейтингтік агенттігінің ... ... ... мен ... ... ... 2008 жыл бойы ... 2009 жылдың белгілі бір кезеңіне дейін созылуы ... ... ... ... негізгі ... ... ... ... ... отыр, бірақ өтімділіктің одан әрі
төмендеуі ҚРУ банк ... ... ... ... ... және ... ресурстық база. Бұл
кемшіліктер төменде көрсетілген жағдайлардан көрініс тауып отыр:
- ... ... ... ... ... ... ... активтер мен пассивтердің уақыттық құрылымының сай ... ... ... мен ... ... жоғарғы концентрациясы;
- қол жеткізуге сенім факторы қатты әсер ... ... ... ... ... өтімділікті ұстап тұру ... ... мен ... банк өтімділігінің көрсеткіштері ұқсас, ... ... ... ... нарығындағы өтімділікпен байланысты жағдай
әсеріе әр ... ... ... Анық ... айырмашылық -
Қазақстанның сыртқы қаржылық қамтамасыз етуге тәуелділік деңгейінің жоғары
болуы, бірақ соңғы ... ... екі елде де бұл ... ... байқалады. Дегенмен, Қазақстан банктерінің Ресей, ... ... ... бар: ірі ... ... консервативтік
саясаттың арқасында жинақталған резервтеу, актив пен пассив құрылымының
уақыт ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі.
|1-кесте. Қазақстан, Ресей және Украина үшін өтімділік факторларын ... ... |
| ... |Ресей |Украина ... ... ... ... ... ... |
|өтімділік резервтері ... ... ... | |
| ... | | ... ... |Қысқа мерзімлі |Аралас ... ... ... ... ... ... |
| ... | ... |
| ... ... | |жағымсыз |
| ... | ... ... ... салымдар |Жоғары ... ... ... | | | ... ... |Өте жоғары ... ... ... | | | ... және аймақтағы |Жергілікті банктер |Жергілікті банктер үшін |
|басқа банктермен ... орта ... ... ... ... мідеттемелерді |жоғары, тұрақты |банктердікіне қарағанда ... ... ... ... үшін де ... төмен |
| ... | ... ... ... |Өте ... ... | ... | ... ... ... ... емес |Өте ... емес |
|тәуелділік | ... | ... ... |аз ... ... |
|тәуелділік | |мен | |
| | ... | |
| | ... | ... ... ұстап |Аралас жағдай, бірақ негізінен ... көп ... ... ... ... ... | ... ... жаңа ... ... ... жоғарғы |
|түсімдер тоқтаған ... ... ... сыртқы жағымсыз |
|клиенттер несиесін өтеу ... ... ... ақша ... | ... ... | ... ... |Өте аз ... өткізу мүмкіндігі| ... ... ... ... ... көп ... ақша |
|бойынша ауытқу ... ... ... сәйкессіздік |
| ... ... ... ... ... ... ... өте қарапайым |
|спапсы | ... Standard &Poor's ... ... ... ... 2008 ... 4 кесте
ҚРУ банк жүйелерінде қарыз (салым) көрсеткіштерінің өсуі, ірі ... ... ... ... ... отыр. 2007 жылы Қазақстанда өте
жоғарғы көрсеткішке жетті (250%), бірақ ... ... ... ... 160% ... ... тұрақты болған (105%, әр түрлі
банк көрсеткіштерінің әркелкілігі жағдайында).
Сурет №9 ҚАЗАҚСТАН, ... ... БАНК ... ҚАТЫНАСЫ
Осы көрсеткішбанк жүйелерін ... ... көзі ... көрсетеді, сондықтан Ресей мен ... ол ... ... Standart & Poor’s ... кредит
ретинктерін анықтаған кезде, әртараптандырылған ресурстық ... ... ... ... төмен қорландыру көздері ... оң баға ... ... бұл ... ... ... ... тарту сирек кездеседі.
Ұзақ мерзімді қаржыландырудын жалғыз көзі ... ... ... ... ... ... ҚРУ банктерінің әлемдік нарық конъюнктурасына
тәуелділігі артты. 2007 жылдың екінші жартысында сыртқы ... ... ... ... пассив құрылымында Ресейде 25% -ға, ... ... 55%-ға ... ... ... күні Украина банк жүйесінің 45%-на жуық ... ... ... және бұл ... ... тұрақтылықты арттыруға
жағдай жасаған қосымша фактор болып ... ... үшін ... ... банк ... ... ... Ресейде 18%-ын басқарады.
Қарыз алу деңгейінің өсуі пассивтерді дюрациялауды арттыруға әкелді, бұл
өз алдында ҚРУ банктерінің ... мен ... ... ... ... ... тамыз және күз ... ақша ... ... ... ... ... – желтоқсан айларында Ресей үкіметі банк
жүйесіндегі өтімділік деңгейін көтеруге ... ... ... ... ... арттырды, даму институттарының депозиттерін
орналастыруды іске асырды. (3- ... ... ... №10 ... РЕСЕЙ, УКРАИНА БАНКТЕРІНІҢ БАСҚА ЕЛДЕРДЕГІМЕН
САЛЫСТЫРҒАНДА СЫРТҚЫ СЫРТҚЫ ҚАРЫЗ АЛУ ДЕҢГЕЙІ
Сурет №11. ... ... ... ... ... ... ... ҚАРАЖАТТАРЫ
2008 жылдың ақпанның ортасына дейін Украйна банк ... ... ... тұрақты болды. Саяси жағдайдың
мұмкіндігіне қарамастан, ... ... алу мен ... шетел
инвиститциялары арқылы мемлекетке ... ... ... ... №12 ... ҰЛТТЫҚ БАНКІНІҢ КОРРЕСПОНДЕНТТІК ШОТТАРЫНДАҒЫ УКРАИНА
БАНКТЕРІНІҢ ӨТІМДІ ҚАРАЖАТТАРЫ
Қазақстан Республикасындағы 2007 ... ... ... ... өтімділіктің қысқаруынан ... ... ... және ... ахуалды тұрақтылау деп айтуға болады, бірақ
2007 жылдың орта ... ... ... ... нашарлау.
Сурет№13 ҚАЗАҚСТАН ҰЛТТЫҚ БАНКІНІҢ КОРРЕСПОНДЕНТТІК ШОТТАРЫНДАҒЫ ... ... ... нарығының өтімділігі тұрақсыз, банк ... ... ... мысалы «овернайт» несиесі бойынша 20%- ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ... БАНКАРАЛЫҚ МӨЛШЕРЛЕМЕ
ҚРУ банктері секюритизацияны әлі аз ... ... бұл ... ... ... ... тәуекел деңгейі
төмен. Банк жүйелері ... ... ... алуды
жалғастырылуда, бұл да өтімділікке жағыьды әсер ... (2- ... ... ҚРУ ... ... резервін қысқарту арқылы
өз ... ... тұру ... ... ... таза
пайыздық маржаны ұстап тұру үшін ... ... яғни ... ... ... үлесін ұлғайтты.
Сурет№15 ҚАЗАҚСТАН, РЕСЕЙ, ... БАНК ... ... ... ... ... ... болғанымен, банк
өтімділігінің төмендеуіне әкелуі мүмкін. ... ... ... ... ... банктері ұстап тұр. Ресей банк жүйесінде клиенттер
қарызының активтерге қатынасының орташа ... ... ... ... ... Ресей банктерінің бағалы қағаздарға ... ... ... ... ... қарыз леверидж деңгейі
төменірек.
Өтімділікті басқаруда мемлекет тарапынан тұрақты қолдау шаралары ... ... ... ... банк ... ... ... және
осыған байланысты мемлекет шығындарын арттыруы өтімділікті ұстап тұра ... ... ... ... ҚРУ ... ... соңғы жылдары
қомақты резерв жинақтанды және банк жүйесіне қажетті көмек көрсете алды.
|5-кесте. 2008 ж. 1-тоқсанынды жасалған Қазақстан, Ресей, Украина банк ... ... ... инвестициялар* |
| ... ... ... ... ... ... Республикасы Ұлттық банкі тарапынан жергілікті банктерді
қайта қаржыландыру көбіне ... СВОП және РЕПО ... ... 2007 жылдың тамыз-қыркүйегінде максималды көлемге жетті ... АҚШ ... ... ... банк ... РЕПО операциясы арқылы
қайта қаржыландыру деңгейі максималды мәнге ие ... (10 ... ал 2007 ... ... 11,5 млрд ... құрады.
Сурет №16 2004 ж. мамыр – маусымы мен 2007 ж. тамызыннан кейінгі
мерзімде ... ... ... ... осы ... ары ... өседі
деген болжам жасауға болады.
Украйна орталық банкі тарапынан жүргізілген ... ... ... ... ... ... 2008 ... ақпан
айында тіркелген. (күніне 300 млн ... №17. ... ... УКРАИНА ҰЛТТЫҚ БАНКІ ТАРАПЫНАН ... ... ... ... ... ... ... дефициніне байланысты емес, арбитражды жүзеге асыру үшін
қолданса, енді бірі ... ... ... бұл ... ... үшін ... Коммерциялық банктердегі банк өтімділігін басқаруды
жетілдіру жолдары
3.1 Банк ... ... ... ... - ... ... жағдайы мен сенімділігін анықтайтын
негізгі факторлардың бірі. Егер, банк саясатындағы қателіктердің, рынокты
дұрыс бағаламаудың, ... ... ... салдарынан банк
өтімділігі төмендеп кеткен болса, банк ... ... ... ... ... жалпылама ұсыныстар беруге болады.
Біріншіден, тұрақсыздыққа ұшыраған банктің ұйымдастырушылық құрылымын
жақсарту керек, яғни менеджментті дамытуға көңіл бөлу керек, соның ... ... ... ... жою мақсатында ішкі аудит қызметін
құру.
Екіншіден, банкке баланс өтімділігін ... ... ... қажет. Баланс өтімділігін талдаған кезде мүмкін
болатын минималды мәнінің төмендеуімен ... ... ... ... ... Бірінші жағдайда банкке тез арада өтімділік
шамасын нормативтік мәніне ... ... Ол ... ... борыш, басқа да тартылған ресурстар көлемін қысқарту арқылы,
сондай-ақ банктің меншік қаражаттарын көбейту арқылы мүмкін ... ... өз ... ... ... қолдануға
негіздейтін мекеме болғандықтан, ... ... ... орын ... ... ... ... активтермен салыстырғанда
кассадағы және корреспонденттік шоттардағы қалдықтарды максималдау арқылы
жетуге болады. Табысты ... ... ... ... ... да ... сияқты, коммерциялық банк үшін де өтімділіктің
жалпылама негізін өндірістік қызметтің ... ... ... ... қатар, өз қызметінде банктің ... ... ... ... ... ... қажеттілігін
жүкейді. Коммерциялық банктің жалпы және ... ... ... ... ... бағыты қарама-қарсы. Максималды арнайы
өтімділікке кассадағы және ... ... ... ... ... ... қол ... болады. Бірақ, дәл осы
жағдайда банк пайдасы минималды болады.
Пайданы максималдау қаражаттарды сақтамай, ... ... беру ... үшін ... ... ... Бұл үшін ... қолма-қол ақша
қаражаттары мен корреспонденттік шоттардағы қалдықтарды минимумға жеткізу
қажет болғандықтан, ... ... ... ... ... ... орындауына қауіп төндіреді.
Демек, банк өтімділігін басқару мәні - жалпы және ... ... ... ... ... банк өтімділігін
басқарудың мақсатты фуекциясы - белгіленген және банктің өзімен орнатылған
экономиқалық ... ... ... ... табысты максималдау
болып табылады.
Үшіншіден, банк ең алдымен қысқа мерзімді кезеңдегі қаражаттарға
қажеттілік ... ... ... ... ... бұл ... 2 ... бірімен іске асырылуы мүмкін. Оның бірі ... ... және ... ... ... деңгейін талдауды
білдірсе, екіншісі - қарыздар мен ... ... ... ... екі ... де ... бар: олар ... деңгейіне емемс, орташа ... ... Бұл ... ... ... ... үшін ... болуы мүмкін, бірақ бұл жеке
банктің басқармасына салымдарды алу мен несие төлемдерін жабу үшін ... ... ... ақша ... ... болу ... ... алмайды. Тек қана жеке клиент шотын талдау арқылы қазіргі уақыттағы
қажетті қолма-қол ақша мөлшерін анықтауға мүмкіндік береді.
Бұл ... ... ... ... ... және ... клиенттің спецификациясын, жаңа нарыққа шығу мүмкіндігін, жаңа
шот түрлерін ашу, ... ... ... ... сияқты банк
қызметтерінің даму перспективасын алдын-ала зерттеу ... ... ... ... ақша ... ... ... сияқты жалпы ұлттық факторларды да ескеру керек.
Осының барлығын зерттеу және жоспарлау банктің активтеріндегі өтімді
қаражаттардың ... ... ... ... ... береді және мұнда
банк ең алдымен өз тәжірибесіне сүйену керек.
Төртіншіден, өтімділікті қажетті деңгейде ұстап тұру ақша нарығы мен
жүзеге ... ... ... ... ала отырып
қалыптастырылатын банктің активтік және пассивтік ... ... ... ... ... іске асырылады. Демек, банкке активтік және
пассивтік операцияларды басқарудағы білікті ... ... ... Банктің өтімділігі мен төлем қабілеттігін дамыту жолдары.
Жоғарыда аталған төрт ... ... іске ... ... басқарудың келесі жағдайларына көңіл аудару керек:
1. Қолма-қол ақшаны басқару ... болу ... яғни ... ... мен ... ... төлемдер графигін жасау қажет.
2. Банктің қаражаттарды орналастыру мерзімі ресурстарды ... сай ... ... ... ... ақша қаражаттарының пассив
шотындағы ақша ... асып ... жол ... ... ... ... ... және жеке операциялардың
пайдалылығына көңіл аудару керек. Демек, ... ... ... ... нсие ... ... деңгейі, қарызды қайтару нысаны мен
табыстылық деңгейі бойынша орналастырылуын қадағалау. ... ... ... ... ... ... Коммерциялық банк несиелерінің
сомасындағы әр несиенің үлесі мен оны ... ... ... ... негіз болады, банктің бұрынғы несие саясатын ұстануды
жалғастыру мүмкіндігін немесе оны ... ... ... Қарыз
алушылар бойынша қарызды топтау, өтімділік коэффициентінің деңгейін
күнделікті бақылауға және несие ... ... ... ... ... ... береді.
- Банктің несиелік саясатындағы қателіктерді ашып көрсететін ... ... ... ... ... ... болатын мерзімді
міндеттемелерді немесе алты топқа бөлінген несие айналымдылығын (1 айға
дейін; 1 айдан 3 айға ... 3 ... 6 айға ... 6 ... 12 айға ... ... 3 жылға дейін; 3 жылдан жоғары) есепке ала отырып, қарыз бойынша
борыштар қалдықтарын топтау жолымен ... ... ... оның ... ... ... ... мәліметтер базасы негізінде мерзімі бойынша талдау ... мен ... ... ... жақын 30 күнге жоспарланып отырған
қарызды өтеу мен ... ... ... ... қолданылады (несиелік
келісімшарттары мен несиенің айналымдылығы негізінде). Осындай талдауды
күнде ... ... ... ... ... несиелік келісімшарттардың
мәліметтерін де есепке алуға болады. Талдау ... ... ... сатып aлy не сату мәселесін жедел шешуде қолдана алады;
- ... ... ... ... ... ... Бір ... алушыға берілетін несие мөлшерін меншік қаражаттарының
бөлігі арқылы шектеу;
- ... ... ... ... ... көбірек клиентке
несие беру;
- Сенімдірек кепіл арқылы несиенің қайтарымдылығын арттыру;
4. Банктің корреспонденттік шоты бойынша төлем ... ... ... есеп ... ... ... талдау әдісін қолдану.
5. Активтер құрылымын өзгерті, яғни өтімді активтер үлесін несиелерді
жабу жеткіліктілігі арқылы ұлғайту, т.б.
6. Операция тәуекелін ... ... ... Осы ... ... өз ... мен төлемқабілеттігін ұстап тұруға
байланысты жедел ... ... есте ... ... Тәуекелдерді
басқару баланс пен төлемқабілеттіктің тұрақсыздығынан орын алуы ... ... ... ... ... ... ... негізін
қалыптастырады.
Банк пассивтерін басқаруға байланысты ұсыныстар:
1.банк міндеттемелерін басқаруға, ... ... ... оның ... ... және ... ресурстарды
акумуляциялау тұрғысынан салмақталған саясат жүргізуге, ... ... ... ... ... ... ... орналастырылуын
талдау әдісін қолдану;
2. капиталды, қорлар мен ... ... ... ... меншік капиталының тартылған капиталға қатынасын бақылау;
4. банктің депозиттік базасын талдау:
- депозиттер құрылымына назар ... ... және ... ... ... ... депозиттерге қарағанда өтімдірек;
- депозиттердің тұрақтылығын қолдау стратегиясын анықтау. Осындай
стратегияның бөлігі болып маркетинг табылады, яғни ... ... ... ... ету үшін ... ... ... сапасын жоғарлату. Жинақ
депозиттерінің мерзімін, олардың орташа ... ... ... ... ауытқуын бәсеңдетеді;
- депозиттің тұрақтылығын ғана емес, олардың көздерін де ... жеке ... ... ... тұлғаның депозиттеріне қарағанда
сенімдірек (салымдар көлеміне байланысты);
- несие ресурстарын есептеуді ... ... ... ... бойынша қайта талдау арқылы ... ... ... ... ... әрекеттерді жүзеге асыру барысында ақпараттық базаны
қалыптастырған жөн. Ол ... ... ... үшін ... ... ... алуға және сол арқылы банк саясатын құрғанда негіз болуға
мүмкіндік береді. Банктің ақпараттар ... құру көзі ... ... ... ... ... ... келісімшарттар, несиеге деген
жоспарлы қажеттілік туралы мәлімет, баланс ... ... ... ... ашық шот бойынша күнделікті ведомось жүргізу,
баланстан тыс ... мен ... ... ... т.б. ... кез келген коммерциялық банк белгілі кезеңде қалыптасқан
жағдайын талдау, қызметінің нәтижелерін ... ... ... ... мен резервтердің қалыптасуы, ... ... ... ... ... ... ... жүргізуі тұрғысынан
ғылыми негізделген экономиқалық саясат құру негізінде банк ... ... ... ... ... ... етуі керек.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келе, қысқаша шолу ретінде мыналарды айтуға ... сөзі ... ... ... сирек, ағымды мағыналарын
білдіретін сөзінен шыққан. Сатылудың жеңіл ... ... ... табу ... оңай ... өтімділік түсінігіне
қарапайым мысал бола алады. Демек, банк өтімділігі - бұл ... ... ... алдында банктің өз міндеттемелерін уақытында және шығынсыз
орындау қабілеттігі. ... ... ... ... орындау мерзімі жеткен кезде оларды уақытылы ... ету, ... ... жалпы экономикадағы жағымсыз жағдай
салдарынан орын алған ... ақша ... ... ... ... негізгі міндеттері өтімділіктің шамасын өлшеу
мен оны басқару құрылымын қалыптастыру және ... ... ... ... ... жүзеге асыру болып табылады:
- баланстандырылмаған өтімділік тәуекелін шектеу;
- қаржы нарығының әр түрлі құралдары бойынша ашық ... ... ... ... ... барлық төлемдерді (міндеттемелерді) уақытылы жүзеге асыру;
- ... ... ... ... қамтамасыз ету
үшін тапсырысты орындау;
- ... ... ... банк ... ... туралы шешімдерді айқындау;
- өтімділік дәрежесін төмендетуге әкелетін факторларды анықтау және
талдау, мүмкін болатын шығындарды бағалау;
тәуекелдің көздерін ... банк ... ... ... ... ... бірге
болашақта пайда болуы мүмкін міндеттемелерді уақытында орындау сипаттайды.
Осыған байланысты, банк ... әсер ... ... ішкі және ... ... ... ... «банк өтімділігі» мағынасын түсіндіруде, жалпы
алғанда, ... ... екі ... айта кету керек. Демек,
кейбір авторлар банк өтімділігінің мәні әр ... ... ... ... өтеу ... десе, енді бірі - міндеттемелерді ... ... ... ... ... ... не болу мүмкіндігінде дейді.
Екі жағдайда да банк өтімділігін оның ... яғни ... ... және ... орындауға телиді.
Өтімділік және оны ... ... ... ... ... ... ... деген қажеттілік, оны басқарудың теориялық
және практиқалық аспектілері қарастырылды.
Банк өтімділігінің елдегі ... ... ... салыстырмалы
түрде дамуына нақты баға беру үшін Standard &Poor's аналитиқалық ... ... ... ... және ... ... ... мәселелері қарастырылды. Ал ... ... ... ... төрт негізгі кеңес беріліп, өтімділікті талдаудың мәні
зор екендігі айқындалды. Талдаудың ... 5 ... ... I ... -
банктің қаржылық жағдайын оның өтімділігі тұрғысынан бағалау, II ... ... әсер ... ... талдау. III кезең - банк активтері мен
пассивтерін талдау, IV ... - ... ... есептеу және талдау,
V кезең - өтімділікті ары қарай басқару үшін кеңестер ... ... ... ... ... ... практикасын және салыстырмалы
түрдегі тәжірибесі ... ... ... ... ӨТІМДІЛІК КОЭФФИЦИЕНТТЕРІ
| ... | ... ... ... |
| ... |болатын |Мәні |
| | ... | ... ... ... ... ×100% |min 70 |min 30 |
| ... ... | | | |
| ... | | | ... ... міндеттемелер |(ЛА-ОВ)/СрО× |min 25 |min – 50 |
| ... ... |100% | | |
| ... | | | ... ... ... ... 50 |min 25 |
| ... бас ... | | | |
| ... | | | ... |Толық өтімділік |Өтімді активтер | | |
| ... ... | | | |
| ... ... ... | | |
| ... |Қаражаттар немесе | | |
| | ... | | ... ... ... | | |
| | | | | |
| ... | | | ... ... ... ... | | |
| ... | | | ... | |1 ... аз | | |
| | ... ... | | |
| | ... ... | |
| ... ... ... ... | | |
| | ... | | |
| ... ... + 1 | | |
| | ... ... | | |
| | ... ... | | ... ... ... өтімділік |1 жылдан аса | | |
| ... ... ... | |
| | | | | |
| | ... ... | |
| | |+ ... | | |
| | ... | | |
| | ... + 1 | | |
| | ... аса | | |
| | ... ... | |
| | ... | | ... ... ... |6 айға дейінгі | | |
| ... үшін ... ... | | |
| ... |100% | | |
| | | | | |
| | |6 айға ... | | |
| | ... | | |
| | ... | | ... ... |6 ... 1 ... | | |
| ... үшін ... ... | | |
| | ... 100% | | |
| ... | | | |
| | |6 ... 1 ... | | |
| | ... ... | | |
| | | | | |
| | ... | | ... ... ... ... банктер үшін пруденциялдық нормативтер бойынша есеп
айырысудың нормативтік мәні мен әдістемесі туралы нұсқаулықты бекіту
туралы » 2005 жылы 30 ... № 358 ... ... нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау агенттігінің
қаулысы.
2. Коммерциялық банктер операциялары. Мақыш С.Б.А.2004 ж.
3. Черкасов В.Е ... ... в ... ... – М.: Изд-во
''ИНФРА - М'', 2003г.
4. ... ... под ред. ... В.И., ... Л.П. – М.,
Финансы и статистика, 1996г.
5. Перегудов Ф.И., Тарасенко Ф.П. Введение в системный ... ... для ... М.: ... ... ... ... А.С. Управление соотношением «ликвидность - доходност» в
комерческих банках.//Бугалтерия и ... 2005 ... ... управлерия банквской ликвидностью». Қаржы – ... ... ... ... ... ... ... перед угрозой
мирового кризиса ликвидностью» Банки Казахстана. №1 ... ... ... ... ... сектора в условиях
проблем с ... ... ... ... ... Указ ... РК, именяюши силу закона, «О ... ... ... 30 ... ... Указ ... РК, ... силу закона, «О ... ... ... в ... ... 31 августа
1995г.
12. Закон РК «Овалютном регулирований». 24 декобрия ... ... Г.С. ... финансового состаяния комерчесеого банка. ... ... ... ... Рид Э., Коттер и др. ... ... – М.: ... ... ... ... и ... (под ред. Е.Ф. ... ... и ... 1995
16. Смит А. Исследования о природе и причинах ... ... ... 2. С – ... ... Дж.М. ... ... занятости, процент и денег.
18. Экономический анализ деятельност банка (под ред. ... ... – М.: ...... Питер С. Роуз. Банковский менеджмент. – М.: Дело лтд, ... ... ... ... РК 2006 – ... ... К., Хьюс С. Управление финансовымирисками. – ... ... ... по кридитному менеджменту. Б. Эдварса. 1996
23. ... Б. ... ... и пассивами. 1995г
-----------------------
Өтімділікті жалпы талдау
Пруденциалдық нормативтердің орындалуын талдау
Нормативтер капиталының жеткіліктігін ... ... ... ... ... талдау
Өтімділік құрылымын талдау
Банктің қаржылық жағдайын өтімділігі тұрғысыннан бағалау
Өтімділікке әсер ететін факторларды талдау
Пассивтерді құрылымдық ... ... ... мен пассивтерді басқару стратегиясының тиімділігін бағалау
Өтімділік коэффиценттерін есептеу және талдау
Өтімділікті ары ... ... ... ... экономикалық және саяси жағдай
Мемлекеттік реттеу мен бақылаудың тиімділігі
КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНК ... ... ... ... мүмкіндігі
Қаржы нарығы сегменттерінің тиімділігі мен дамуы
Банк активтерінің тәуелділігі
Меншік капиталының жеткіліктілігі
КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНК ӨТІМДІЛІГІ
Активтер ... мен ... ... ... ... ... деңгейі
Банк активтерінің табыстылығы
Ресурстік базаның сапасы мен тұрақтылығы
Активтер мен ... ... мен ... ... ... қызметін басқарудың сапасы
МЕНШІК МІНДЕТТЕМЕЛЕР
ТАЛАП ЕТКЕНГЕ ДЕЙІНГІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР
БАСҚА ДА ПАССИВТЕР
МЕРЗІМДІ МІНДЕТТЕМЕЛЕР
ПАССИВТЕР ТОБЫ
АКТИВТЕР ТОБЫ
ӨТІМДІРЕК АКТИВТЕР
БЕРІЛГЕН ... ... ... ДА ... МЕРЗІМДІ САЛЫМДАР

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Баланс өтімділігін талдау және оған әсер ететін активтерді қарастыру факторларды талдау54 бет
Банк тұрақтылығы негізіндегі банк өтімділігі34 бет
Банк өтiмдiлiгiн басқарудың теориялық негiздерi64 бет
Банк өтімділігі және оған ықпал етуші факторлар12 бет
Банк өтімділігін басқару және талдау тәсілдері30 бет
Банк өтімділігін басқару негіздері81 бет
Банктің өтімділігін және тәуекелділігін басқару3 бет
Коммерциялық банктің өтімділігі мен төлем қабілеттілігі75 бет
Компанияның баланс өтімділігін талдау65 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау және оның активтерінің өтімділігі мен төлем қабілеттілігін арттырудағы негізгі бағыттары32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь