Оңтүстік Қазақстан облысы, Мақтаарал ауданының экономикалық-географиялық сипттамасы

1 МАҚТААРАЛ АУДАНЫНЫҢ ФИЗИКАЛЫҚ ГЕОГРАФИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

1.1 Жер бедері және географиялық орналасуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Мақтаарал ауданының тарихи географиялық сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
1.3 Ауданның климаттық жағдайы жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
1.4 Су ресурстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11 1.5 Ауданның флорасы мен фаунасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13

2 МАҚТААРАЛ АУДАНЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ГЕОГРАФИЯЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16

2.1 Ауданның әкімшілік бөлінуі және әлеуметтік жағдайы ... ... ... ... 19
2.2 Ауданның демографиялық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
2.3 Білім беру және мәдениет саласы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
2.4 Халыққа әлеуметтік көмек көрсету және денсаулық сақтау саласы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
2.5 Ауыл шаруашылығы, оның құрамы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31
2.6 Өсімдік шаруашылығы секторының дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33
2.7 Мал шаруашылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 39
2.8 Өнеркәсіп салалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .41
2.9 Бюджет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .44
2.10 Шағын кәсіпкерлік және инвестиция саласы құрылыс ... ... ... ... .46
2.11 Көлік және байланыс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .52
2.12 Ауданның экологиялық жағдайлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...55

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .60

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...61
Мақтаарал ауданы Оңтүстік Қазақстан облысының қиыр оңтүстігінде орналасқан. Жерінің аумағы 176,9 мың км. тұрғындарының саны – 263,5 мың адам (2005). Әкімшілік орталығы – Жетісай қаласы. Аудан 24 әкімшілік аумақтық бірліктен тұрады. Олар 1 қала, 3 поселке, және 20 ауыл округтерінен құралады.
Бакалаврлық бітіру жұмысы 2 бөлімнен тұрады. Бірінші бөлімде әкімшілік ауданның қалыптасу тарихы, орналасқан жері, оның экономикалық географиялық және физикалық географиялық жағдайы айтылады. Бөлімнің келесі тақырыптарында ауданның жер бедері физикалық географиялық тұрғыдан сипатталып, оның шаруашылығының әр қилы салаларын дамытудағы ролі айтылған. Қандай да болмасын ауданның (аймақтың) дамуына ондағы климатты, жер беті суларының, сонымен бірге топырақ және өсімдік жамылғысының маңызы зор екені белгілі.Сондықтанда Мақтаарал ауданының өзен-көлдері, суғару суландыру жүйелері сипатталады.
Жұмыстың екінші бөлімінде аудан аумақтарында тұратын халық саны, ірі елді мекендері баяндалады.Одан кейін аудан экономикасының негізгі салалары өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығына, орта және шағын кәсіпкерліктерге толық тоқталып, оларды талдау үшін әртүрлі кестелер пайдаланылады. Сонымен бірге, ауданның әлеуметтік салаларына , оның ішінде мәдениет, денсаулық сақтау білім беру, көлік шаруашылығы, аудан экологиясы баяндалады. Соңында диплом жұмысына қорытынды жасалып, пайдаланған әдебиеттер тізімі берілген.
1. Н.Ә.Назарбаев «Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында» ҚР Президентінің Қазақстан халқына жолдауы. Алматы 2005 жыл
2. «Оңтүстік Қазақстан» облыстық энциклопедиясы
3. Бегім Серіков. «Мырзашөл – Атамекенім» Алматы.Тұран - 2002
4. «Мақта ордасы – Мақтаарал» (Ауданның 75 жылдығына арналған жинақ) Алматы.Тұран - 2003
5. Мұқан Әліпбеков, Мылтықбай Ерімбетов. «Мырзашөл тарихы» Алматы. «М-Талант» баспасы - 2001
6. Жұмали Шарақымбаев. «Аграрлық реформаның кейбір нәтижелері» Алматы. «Бастау» ЖШС – 2005 жыл
7. Ќазаќстан Республикасы (жылды жылнама) - Ќазаќстан Республикасы, статистика жµніндегі агенттігі.
8. Ќазаќстанныњ демографиялыќ жылнамалыѓы (2004 жыл).
9.Омарбек Нұржанов «Атқарылған істер аз емес» Мақтаарал аудандық қоғамдық саяси газет 2006
10. «Мырзашөлім – мырза елім» кіабы.Алматы. Әл-Фараби 1998 жыл
11. Мейірі өскен Мырзашөл О.Нұржанов «Егемен Қазақстан» 2005 №18
12. Жатушы еді сыр бүгіп, Мырзашөлдің даласы. Мартай Жақып. «Мақта ордасы Мақтаарал» кіабы. «Тұран» баспасы Алматы 2003 жыл
13. Мақтаарал ауданының әлеуметтік – экономикалық даму көрсеткіштері (2003- 2005 жылдар)
14. Н.Ә.Назарбаев «Ауыл шаруашылығын дамытудың жаңа кезеңі» Агроөнеркәсіп кешені қызметкерлерінің республикалық кеңесі.Егемен Қазақстан № 20 1.02.2005
15. А.Мұқашев «Ауыл шаруашылығы өндірісінің экономикалық тиімділігін арттырудың ілімдік негіздемесі » Жаршы 2003 жыл №3
16. О.Ю. Акимов «Малый и средний бизнес» Москва 2003
17. Ж.Ш. Шарақымбаев «Оңтүстік өңірдің республика ауыл шаруашылығындағы орны және мақта өсіретін кәсіпорын параметрлері» Жаршы 2004 жыл №2
18. Т.М. Баетова «Стратегия социально - экономического развития регионов и их функции» Вестник сельскохозяйственных наук Казахстана 2001 №1
19. Б.С. Шойынбаев «ОҚО- дағы мал шаруашылығының даму үрдісі» Жаршы 2005 жыл №12
20. Социально – экономического развития ЮКО за 2003 и 2004 годы. Шымкент 2005
21. «Оңтүстік Қазақстан.Ауыл анықтамалығы» Алматы 2004
22. «Нұрын шашқан оңтүстік» Алматы 2003
        
        ӘЛ-ФАРАБИ  АТЫНДАҒЫ  ҚАЗАҚ  ҰЛТТЫҚ  УНИВЕРСИТЕТІ
География факультеті
Экономикалық және ... ... ... ... ... ... ... АУДАНЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ-ГЕОГРАФИЯЛЫҚ
СИПТТАМАСЫ
Орындаған: ... курс ... ... аға оқытушы ... ... ... ... ... жіберілді
“ ” ... ... ... ... ... ... 16 ... 1 СУРЕТ, 3 КАРТА-СҰЛБА БЕЙНЕЛЕНГЕН.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР САНЫ 22, БАРЛЫҒЫ 61 БЕТ.
Жұмыста ... ... ... ... вегетация, трихограмма,
дотация, акция, вакцина, инновация кездеседі.
Қысқартылған ... ТМД, АҚ, ӨҚ, АҚШ, МТС, ЖШС, РЭС, ... ... ... ... ... сипаттауға арналған.
Ауданның экономикасының басты мақсаты – аудандағы мақта шаруашылығының
бүгінгі күнде дамуы, ондағы өнімдердің шығарылуы, сол арқылы ... ... ... ... ... ауданның шаруашылықтарының әр саласын
қарастырып, бүгінгі ... ... ... ... ... Осы ... үшін ... мәселелерді қарсатыру көзделген:
- Ауданның қалыптасу тарихына тоқталу;
- Ауданның ... әр ... жете ... Мақта шаруашылығының бүгінгі таңда экономикада алар орнын талдау;
Бітіру жұмысы 3 бөлімнен, кіріспеден, ... ... ... ... ... Ауданның физикалық-географиялық жағдайы қарастырылады
2-ші бөлімде Ауданның экономикасы қарастырылады.
Кіріспе
Мақтаарал ауданы Оңтүстік Қазақстан облысының қиыр ... ... ... 176,9 мың км. ... саны – 263,5 ... (2005). ... орталығы – Жетісай қаласы. Аудан 24 әкімшілік
аумақтық ... ... Олар 1 ... 3 ... және 20 ... ... ... жұмысы 2 бөлімнен тұрады. Бірінші бөлімде әкімшілік
ауданның қалыптасу тарихы, орналасқан жері, оның экономикалық ... ... ... ... ... ... ... ауданның жер бедері физикалық ... ... оның ... әр қилы ... ... ролі ... да болмасын ауданның (аймақтың) дамуына ондағы ... жер ... ... ... ... және өсімдік жамылғысының маңызы зор екені
белгілі.Сондықтанда ... ... ... суғару суландыру
жүйелері сипатталады.
Жұмыстың екінші бөлімінде ... ... ... ... саны, ірі
елді мекендері баяндалады.Одан кейін аудан ... ... ... пен ауыл шаруашылығына, орта және шағын ... ... ... ... үшін әртүрлі кестелер пайдаланылады. Сонымен бірге,
ауданның әлеуметтік салаларына , оның ішінде мәдениет, денсаулық ... ... ... ... ... ... баяндалады. Соңында диплом
жұмысына қорытынды жасалып, пайдаланған әдебиеттер тізімі берілген.
Мазмұны
1 ... ... ... географиялық
жағдайы.....................................................................
............................5
1. Жер бедері және географиялық
орналасуы................................................................
................................5
2. Мақтаарал ауданының тарихи географиялық
сипаттамасы..............................................................
...............................7
1.3 Ауданның климаттық жағдайы
жағдайы............................................10
1.4 Су
ресурстары..................................................................
......................11 1.5 ... ... ... ... ... ... географиялық
сипаттамасы..................................................16
2.1 Ауданның әкімшілік бөлінуі және әлеуметтік жағдайы................19
2.2 Ауданның демографиялық
жағдайы................................................22
2.3 Білім беру және мәдениет
саласы.....................................................22
2.4 ... ... ... ... және ... сақтау
саласы....................................................................
......................................25
2.5 Ауыл шаруашылығы, оның
құрамы..................................................31
2.6 Өсімдік шаруашылығы секторының
дамуы.....................................33
2.7 Мал шаруашылығы
..........................................................................
..39
2.8 Өнеркәсіп
салалары..................................................................
...........41
2.9
Бюджет....................................................................
.............................44
2.10 Шағын кәсіпкерлік және инвестиция саласы ... ... ... ... ... ... ... АУДАНЫНЫҢ ФИЗИКАЛЫҚ ГЕОГРАФИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫ
Мақтарал ауданы Мырзашөл ... ... ... ... сол ... абсалюттік биіктігі 150-250 метр төбелі, белесті
жазықтықта орналасқан.Ауданның ... ... мен ... ... ... ... алып ... Шардара бөгені
арқылы Сарыағаш, Шардара ауданымен шектеседі.Ауданның жер қойнауынан
минералды су, ... ... ... ... Жер ... және ... орналасуы
Облыс жері негізінен жазық, ... ... ... ... ... 200-300 метр ... Тұран ойпатының шығыс бөлігі алып
жатыр.Терістігінде Бетпақдала шөлі, Шу ... ... ... ... ... және Шардара даласы, қиыр оңтүстігін Мырзашөл
алып жатыр.
Мақтараал ауданы ол Сырдария өзенінің сол жақ ... кең ... ... шаршы шақырым аумақты алып жатқан ұлан-ғайыр құмды жазық, шөл дала
болып табылады.Шығысында және ... ... Сыр ... ... ... ... Шардара іс жүзінде Мырзашөлдің
солтүстік ... ... яғни ... ... Оның ... ... ... мен Жызақ арасындағы белдікпен айқындалады,
оңтүсігінде ... ... мен ... ... ... ... ... шөлі қазірде Өзбекстанның Жызақ және Сырдария облыстары,
оңтүстік ... ... ... ... ... ... мекен
тұрағына айналған [12].
Мақтаарал ауданы оңтүстік Қазақстан облысының оңтүстігінде орналасқан.
Ауданның оңтүстік, шығыс, батысы ... ... ... ... және ... ... ... бедері негізінен
жазықты болып келеді.Жер бедерінің қалыптасуына зор ... ... ... ... мен ... күштерге қосымша антропогендік, яғни адамдардың
шаруашылық әрекеттері табиғи ортаның, әсіресе жер бедерінің қалыптасуына
зор ... ... ... ... ... мен ... ... авто
жолдар.
Ауданның жер көлемі – 176,9 мың шаршы ... ... ... ... ... мың шаршы шақырымды құрайды.
Карта физикалық - 1
1.2.Мақтаарал ауданының тарихи географиялық сипаттамасы.
Мырзашөл ... ... ... Оңтүстіктіктегі Түркістан
сілемдеріне дейін бір миллионға жуық гектар жерді алып жатыр.Осы ... сай ... ... ең ... осы ... қуаң ... суландыру,
жаңа жерлерді адамзат игілігіне игеру.
«Сулы жер – нулы жер» деп дана халқымыз ... осы ... ... көршілес Қазақстан, Өзбекстан республикаларының үш облысының екі
миллионнан астам халқының табыс көзіне, ... ... ... ... ... ... бас каналдар, мыңдаған шақырым
кішігірім арықтар ... ... ... елді ... ... ... және ... өндіріс кәсіпорындары ашылып, үлкен өндіріс
күштеріне еге ... ... ... әр ... ... тарихта белгілі: Патшалық
Ресейдің билігінің кезеңі, Қазан төңкерісінен кейінгі уақыт, одан соң 20-шы
ғасырдың екінші жартысындағы кезеңдері. Қай ... ... ... ... қаракеттенген, алғашқы кезеңдерде күрек, ... ... ... кезеңде қуатты техника күшін, ғылым және тәжірибені кеңінен
пайдаланған, оларды ... ... ... ... ... , жер – ана табиғаттың түрлі
құбылыстарына тәуелді: топан су, жалынды от, ... ... ... ... жел ... Сол сияқты жайма шуақ көктемнің күні, көк майса
даласы, аңызақты ыстық шілде, ... күз, ... әр ... ... Барлығына қуанатын және көнетін, шыдап тіршілік жасайтын ... ... ерте ... тоқсан жолдың торабы болған. Бірақ бұл
жерде елде мекендер ... ... ...... ... ... ыстық, қыстың қатал суығы, бұрқасынды бораны болса керек.
Қытай жылнамашыларының деректеріне сүйенсек, біздің жаңа дәуірімізге
дейін 140-127 ... Сыр ... ел ... олар ... де, ... де ... білеміз [5].
Хорезм ханы, әрі жылнамашы-шежіреші Әбілғазы Бахадүрдің деректері
бойынша Сыр ... ел ауыл ... ... білген. Ал 1219 жылғы
Шыңғысхан тұсындағы жаугершілікте елді де, су шаруашылығын да ... ... ... ... Мырзашөлде ерте заманда
қалың ел жасаған деген жылнамашы Сюань Цзинаның (Қытай) ... ... Сол ... ... Чань-Чунь (1221жыл) саяхат күнделігінен де
кездестіргенін жазады.
Ал «Абдулланамедағы» Әмір ... ... ... басталған шөл далада бірнеше ащы сулы құдықтар кездеседі
делінген.
«Бабырнамада» келтірілген ... ... ... ... ... кең жазықтықта ескі Усурушан аймағы жайғасқан екен ... ... ... ... бірегей ғалым
Г.А.Әминов 1869 жылы мынадай деректер жазып кеткен: ... деп ... ... ... ... ... зерттеп көргенімде, адам қызығарлық
ештеңе таба алмадым. Ал енді ... ... ... ... ... ... қу ... ерте кезде адам тіршілік жасаған, отырықшыл ... ... Ол ... ... осы шөл далада кездеседі. Оның белгілері-
ескі бұзылған дуалдардың орны, егін салған жер және ... ... Ал ... ... ... ... керуен сарайының
құрылысының қалдықтары бар.
Шөл даланы көлденеңінен кесіп өтетін Шыназ бен Жызақтың арасын ... ... қара ... ... ... ... ... кездеседі. Шыбынтай,
Аққұм, Жантақсай, Ақша, Ағашты, Үш-төбе деп ертеден аталып келе ... ... » ... ... елді ... ... ... яки жанынан Үнді әдісімен ... ... ... ... биіктігі 12-15 метр су сақтағыш кепелер бар.Оның негізгі
тіршілікке қажеттілігі – қыста қар жинап сақтап қою және оның ... ... үшін ... Бұл ... аты ... Ол ... ... «су
сақтағыш» деген мағананы береді. Нақ осындай «Сардоба» Сырдария облысындағы
Ш.Рашидов ауданының осы аттас ... ... ... ... ... ... ... Сол сияқты Жызақ облысының Мырзашөл
ауданындағы «Өзбекстан» шаруашылығының ... ... ... ... орны
белгілі болып тұр [11].
12-15 ғасырларда Сырдариядан су шығару үшін ... ... ... ... ... ... әрекеттері жасалған. Солардың
алғашқысы «Орынбай арық» басы ... ... ... басталады, ұзындығы
70 шақырым. Осы арықпен суландырылып, ... жер ... 7,0 мың ... ... атау ... келе жатыр, оның ұзындығы -90 шақырым.
Сырдың иір жарлық жағалауына ұқсатып, алғашқыда ... ... ... ... ... «Николай» каналдың ең алғашқы басына берілген, ... ... Бұл ... ... ... су шығару үшін өзеннің иір жерінен
су айналып өткен аралдардың арасын бөгет жасап, су ... ... ... мың ... қана ... мың ... ... бар. Мұны
бүгінгі ғылым, археологиялық қазба деректері, көне ... ... мен ... ... ... ... Шаш-Ташкент
шаһарынан таяқ тастам жерде жатқан, айналасын ғылым-мәдениет ордасы болған
Отырар, Сайрам, Сығанақ, Сауран, Созақ, ... ... ... ... ... үстінен қоңыраулатып дүниенің шар тарабына
керуендер өткен, Жібек жолының бойындағы дүбірлі ... кәрі ... ... ... ... тарих болмауы мүмкін емес қой. ... ... ... мен ... ... Шыңғысхан мен Ақсақ Темір, Тәуекел
баһадүр-хан мен еңсегей ... Ер ... ... тұлпар тұяқтары
дүбірлеткен, Қазақ ұлтын оның арғы ата-бабаларын бесігіне бөлеп тербетіп,
ақ ... ... ... ... Сырдария ананың сол қанатында жалпақ жайылып,
жазылып жатқан құшағы кең Мырзашөлдегі адамның тіршілігі мен ... жоқ ескі ... ... басталыпты.
Ескендір Зұлқайнарынның осы шөл далаға су тартып, гүлдендірмекші
болғаны туралы халық арасындағы ... ... ... ... ұмытылмай
сақталған. Ол аңыз ұмытылмайды да. Себебі, әлдеқашан ... ... ... ... ... бірі Ескендір-арық деп аталды. Біздің дәуірімізге
дейінгі 329-327 ... ... ... ... ... ... ... жасағаны тарихи дәлелденген. Әміршінің
еркімен осыдан екі мың үш жүз ... ... ... ... ... ... суландыру жұмыстары жүргізілді, шаруалар дәнді дақылдар өсіріп,
егіншілікпен ... ... ... боп ... ... шөл құла ... ... зор үміт
артып, уақыты келгенде жібіп, нәрленіп кететініне сенген. Сондықтан, «қарға
баласын аппағым дейді, кірпі баласын жұмсағым ... ... шөл ... ... ... ... ... Сүйікті де қымбатты туған жерлерін
осылай атағанда халық еш қателеспеген. ... ... ... ... жомарт шөл, қазыналы, бай өлке, құйқалы, құнарлы топырақ, қасиетті
жер деген ... ... шөл ... ... деп ... ... жатқан астарлы, жұмбақ әңгімелер бар, «Мырза» деп атауының
басты себебі – осы шөл далаға, елсіз жапанға су ... ол ... ... ... ... ... ... жылы маусымда Орталық Азия республикаларын ұлттық-мемлекеттік
межелеу туралы арнайы ... ... ... ... ... болысы
Ташқазақ уезіне кірді. 1928 жылы 17 қаңтарда уезден болыстар таратылып,
Иіржар ... ... ... ... құрылды. Бүкілодақтық Орталық Атқару
комитеті сол жылғы 3 ... ... яғни ... ... ... туған
күні осылайша заңды күшіне енді. Ал, 1990 жылғы 23 шілдеде Бүкілодақтық
Атқару ... ... ... сол ... 17 ... бастап
«Мақтаарал» ауданы болып аталды. Сөйтіп, ұйқы құшағында жатқан алып дала
дүр сілкініп ояна бастады, қойнына ... ... ... бере түсті.
Мақтаарал ауданы Қазақстанның қиыр оңтүстігінде Мырзашөл ... ... ... Республикасының Ташкент, Сырдария және Жызақ
облыстарымен шектеседі. Жер көлемі – 176,9 мың ... ... ... – 135,7 мың ... шақырым [4].
1.3. Ауданның климаттық жағдайы
Облыс аумағының географиялық орнына (яғни атмосфераның ... көзі ... тым ... ... ) және жер бедерінің
сипатына байланысты қуаң континенттік климат ... ... ... ... ... және ... ... шұғыл ауытқып отырады. Жазы
ұзақ, облыс түстігінде 8 айға дейін созылады. Қысы жылы: ең суық айы ... Жазы ... ең ... ... ... айы. ... кезеңі 230-320
тәулікке созылады.
Шөлді аудандарда жылдық ... ... 100-170 мм, тау ... мм, ал биік ... 1000 мм-ге дейін құбылады.Жауын-шашын
негізінен көктем мен күз ... ... ... ... ... см, аралығында, жазықта екі айға, тауларда бес айға дейін жатады. Қар
қарашының соңы, желтоқсанның басында ... ... ... ери ... ... ... бөлігінде антициклондық ауа райы ... ... ... ашық ... ... ... солтүстіктен
оңтүстікке қарай 2150 сағаттан 3000 сағатқа дейін артады. Жылына 150-ден
260 күнге дейін күн ... ашық ... ... ... тиісінше 60 күннен 15-
20 күнге дейін азайды. Міне, осылардың нәтижесінде жиынтық радиация ... ... ... ... ... артады.Облыста оңтүстік және
солтүстік батыс желі көбірек тұрады.Желдің орташа ... 1,9-3,9 ... ... ... тұратын аймағы–Ақсораң, онда желдің жылдамдығы 5,1
метр секундқа жетеді. Шақпақ пен ... ... өте ... қиыр оңтүстігі жылу мен ылғалдың жыл бойы таралуына тағы басқа
метеорологиялық сипаттамалар ерекшеліктеріне ... ... шөл ... ... ... ... ... мөлшері (62-67 пайыз)
наурыз айында түседі, жыл бойына 40 күндей қар ... ... та ... тез еріп ... ... ... ұзақтығы 245-260 тәулік.Жыл
маусымдарының аражігі айқын ажыратылады. Қысы ... – 90 ... Жазы ... 160-170 ... ... созылады [2].
Мақтаарал ауданның климаты тым континенттік, жылдың жауын-шашын мөлшері
240 мм.Сұр топырақты келеді. Көктемде эфемер өсімдіктер қалың шығады, ... ... ... ... ... басқалары түгел қурап кетеді. Орта
Азия мақта ... және ... ... ... ... 1932 жылы Мәскеу – Ташкентте ... ... ... ... ... ... былай сипатталады: 25 жылда жылдық орташа
температурасы 13,8 градус жылы, ең ... ... 42,6 ... ... ... нүктесі 32,7 градус суық.Ең жоғарғы ... ... ... соңы мен ... ... ... ... келеді.Дәл осы кезден ауа
райы біртіндеп суыта бастайды. ... ... ... бастап
желтоқсанның соңғы күндеріне дейін орташа тәуліктік температура нольден
жоғары ... ... ... ... бес ... орташа мөлшерге шаққанда 194
күнге созылады. Көктемдегі соңғы ... суық ... ... аяғында, ал
күздегі алғашқысы қазан айының екінші жартысына тоқайласады. Алайда, аязсыз
уақыттың ұзақтығында орташа ... ... ... ... ... ... ... 1908 жылы аязсыз кезең 223 ... ал 1928 жылы ол 133 ... ... Кешеуілдеген көктемгі және
әсіресе ерте соққан күзгі суықтар ... ... ... зиянын тигізіп,
өнімділігін кемітеді.
1.4. Су ресурстары
Облыстың су қорларынан ірілі ұсақты 127 өзен ( жалпы ... 5 ... 34 көл ( ... 110 ... ... ... бөген ( көлемі 6
милиад текше метр), 29 пайдаланылатын жер асты ... және 5 ... ... ... Жалпы облыс аумағына жылына орташа есеппен 37 ... ... жуық су ... ... ... су ... отырады.
Облыстың ең ірі және ұзын өзені – ... ... ... ... ... ... ... Арал теңізіне құяды. Облыс аумағындағы
Сырдария өзенінің ... ... Арыс ... (378 км), ол ... ... ... Боралдай (130 км), Ақсу (133 км), Машат
(60 км), тағы басқа көптеген өзен суларымен толығады. ... да ... ... Келес (102 км), Бадам (145 км) өзендерін жатқызуға болады.
Облыстағы ең үлкен суқойма – ... ... 1965 жылы ... су сыйымдылығы 5,2 миллиард текше метр. Одан су алатын Қызылқұм
(106 км), Шардара (10 км), ... ... 71,5 мың ... ... ... ... су ... сыйымдылығы 37 миллион текше метр, ол
Бөген, Арыс өзендерінің суларымен толығып отырады.
Облыстағы 500 мың гектардан ... ... ... ... үшін ... су ... 4743 км су қашыртқылары және 1900 дана тік дренажды
ұңғышалар, 61 мыңнан астам гидротехникалық ... ... ... ... ... ауыл ... бірге басқа да
мақсаттарға пайдаланылады. Шошқакөлде ... 8,6 ... метр куб) ... Қызылкөл суының (5,9 метр куб) ем үшін пайдасы зор.
Облыстағы жерасты суларының қоры ретінде Бадам-Сайрам, ... ... ... ... су ... ... болады, Шу-Сарысу
артезиан алабының су қоры 260 миллион текше метрден асады, минералды сулар
Сарыағаш, Манкент шипажайлары мен ... ... ... рұқсатпен
пайдалануға берілген.
Өзендері. Облыс аумағындағы гидрографиялық ... ... ... негізінен аймақтың таулы бөлігінен бастау алады.Жалпы облыс
өзендері Сырдария және Шу өзен алаптарына жатады.
Сырдария ... ... тыс ... Орталық Тянь-Шань тауларынан
бастау алып, негізінен, қар және мұз суларымен ... ... ... ... ... ... – Арыс ... ол Талас Алатауы мен Өгем
тау жоталарының беткейлерінен ... 1961 жылы Арыс – ... ... ... ... оның төменгі ағысындағы су өтімі 52,8-ден 31 ... ... ... ... ... ... ... Боралдай, Ақсу өзендері бар. Олардың
жалпы ұзындығы 3745 км. Сондай-ақ Қаратау жоталарынан Жиделі, ... ... ... және Шаян ... ... қиыр ... ... батысында Шу және Сарысу
өзендерінің төменгі ағысында қамтиды.
Көлдері. ... ... Шу ... сағаларында орналасқан.
Олар тасыған өзен суларымен, ал ұсақ ... ... ... ... ... 43 көл бар, ... ... ауданы 25,94 мың шақырым.
Облыстың солтүстік аймағында Шу ... ... ... ... ... ... Құмкент елді мекені жанында ... жер асты ... ... жатыр.
Сырдария өзенінің аңғарында Тұздық, Сарыкөл, Балтакөл, Көккөл, тағы
басқа ірілі-ұсақты ... көп ... Бұл ... ... ... су ... бір ... тақырларда жауын-шашын суларынан
түзелетін көлшіктер мен көлдер пайда болып, кейінірек кеуіп кетеді.
Сонымен қатар облыстағы 22 ... су ... ... ... 98
мыңнан гектар жерді алып жатыр.Оларға Бадам, Бөген, Шардара,Қапшағай тағы
басқа бөгендер жатады.
Жер асты ... ... ... ... ... 3000 метр куб ... ... астам жер асты суларының көздері белгілі. Ішуге жарамды
сулардың болжамдық ресурсы ... 4000 метр ... ... ... ... ... және Ташкент (солтүстікжақбөлігі) ойыстарынан
тұратын Сырдария артезиан алабы барланған.
Сырдария және Келес ойысы ... ... жер ... ... ... 90-170 метр, ортаңғы бөлігінде 1100-1200 метр тереңдікте
жататын сульфат-хлоридті натрийлік суларының көздері ... ... қор ... 10-15 және 165 метр куб аралығында.Жоғарғы бор дәуірі
жер ... бұл ... ... ... ... ... және 170-600 метр тереңдікте жатады. Судың температурасы 20-40
0С.
Сырдария және Келес ойысы аумақтарындағы жер ... ... метр ... жататын және температурасы 20-900С болатын аз
минералданған азот сілтілік термальды ... мол. Олар ... және ... жер ... ... ... ... мен тоғандары. Облыста 27 бөген мен тоған бар.Шағын ... ... ... ... көп ... суқоймалар 1927-
1992 жылдар аралығында салынып, іске қосылған. Олардың ең үлкені-Шардара
бөгені 1965 жылы іске ... ... ... ... ... 5200 миллион метр куб, ұзындығы 6000 метр, тереңдігі 28,2 метр.
Көлемі және халық шаруашылығындағы маңызы жағынан екінші ... ... ... 1967 жылы іске ... ... ... орналасқан,
көлемі 370 миллион метр куб, ұзындығы 5400 метр ... ... ... мен ... ... ... ... түрлерінің жартысынан астамы
кездеседі, шамамен 8 мыңдай болады. Оның 1-1,5 ... ... ... ... 200-ге ...... 500-ге жуығы-мүк тәрізділер және
3 мыңнан астамы-жоғары сатыдағы өсімдіктер. Бұл өсімдіктердің шамамен 250
түрі тек қана ... ... ... ... ... тән 10-12
эндемик тұқымдастардың жетеуі осында өседі: ... ... ... ... ... бочанцевия, тобылғыгүл, канкриниелла.Оңтүстіктің
қазіргі флрасы ежелгі флоралардың негізінде қалыптасқан.Сол флоралардың
өкілдері бүгінгі флораның ... ... ... ... аумағындағы өсімдіктердің таралуы, түрлері мен эндемиктердің
топтасуы биологиялық, экологиялық, эволюциялық ерекшеліктеріне ... ... ... құрғақ субтропикалықтан (Жетісай, Сарыағаш)
бастап мұздықтарға (Ақсу-Жабағылы) дейінгі Солтүстік жарты ... ... ... ... ... ... ... Иран-тұрандық ботаникалық –географиялық аймақтың 2
провинциясының құрамына ... ... ... және ... ... ... ... Созақ ауданы жерінде.
Оңтүстіктұрандық шөлдер Қаратаудың күнгей беті мен ... ... ... ... ... ... дейінгі кеңістікті алып
жатыр. Бұл шөлдерді үлкен үш топқа бөлуге болады: жазықтық, тау ... ... тән ... шөлдер мен тықыр шөпті эфемерлі-эферероидты
жартылай саванналар, сонымен қатар өзен аңғарларына тән ... ... ... ... ... ... басым түрлер) – ақ сексеуіл, раң, басты ... ... түк ... ... және ... эфемероидтар. Адырлық шөлдерде
эфемерлер мен эфемероидтар, астық тұқымдастар ... ... ... ... ... қияқ ... қаудың түрлері және қызғалдақ,
мерендера, шырыш, ... шөл ... ... ... ... ... ... аңғарларына тән өсімдіктер тұқымдастығын шалғындық және тоғайлық
экологиялық ... ... мен ... ... ... қалың тоғай
жоқ. Бұл жерлерде – жыңғыл, қамыс, шеңгел мен ... ... ... ... ... ... кең тараған. ... ... ... көп. ... ... ... талдар, жиде,итмұрын
тұнып тұрған ну тоғай.Ағаштардың ... ... ... ... бар. ... шетінде ірі астық тұқымдастар – қамыс,
баттауық және кендір,жантақ және қызыл мия ... ... ... ... өсуі ... жаңғақ, анар, құрма секілді
жеміс ағаштары да Мырзашөлдің ... ... ... ... ... да бір жылдық ұсақ раң, жусан, боз, қызғалдақ сияқты дала өсімдіктері
көрген көзге қуаныш сыйлайды.
Мырзашөл ... ... ... ... ... жүрген
ботаник- ғалымдардың айтуынша шамамен 500- ... таяу ... ... ... ... жері өте көне ... және өркениет ошағы болып табылады. Бұл
әрине өсімдіктер дүниесіне тікелей әсер ... ... ... ... ... қалың орман, тоғайлар сиреп
қалған.Өсімдік ... ... ... ... ... болып
табылады.Облыстың жер аумағы Н.Вавилов айқындап кеткен Орта Азиялық мәдени
өсімдіктер ошағының қомақты бөлігі болып табылады. ... ... ... ... ... ... жүзім және тағы басқа жатады.Облыстың
өсімдіктер дүниесінен «Қызыл ... 176 түр ... бұл ... өсімдіктердің 45 пайызы.
Облыстың табиғи флорасы - әлі де пайдалы өсімдіктердің қайнар көзі болып
отыр.Мұнда жем шөптік малазықтық, дәрілік,азық-түліктік, ... ... ... ... ... ... ... ішіндегі дәрмене жусан,
жабайы алма, ... ... ... ... жүзім сияқты түрлердің
табиғи популяциялары ғаламдық маңызы генофонд деп танылып ... кең – ... ... аймақтары түрлі жануарларға өте ... ... ... жуық ... ... ... 8 түрі қос
мекенділердің 3 түрі, бауырмен жорғалаушылардың 9 түрі, құстардың 240-тан
астам түрі, ... 8 ... ... 50-ден астам түрлері
мекендейді.
Жоғарыда айтылғандай, ... 128 түрі ... ... ұялайды, ал 38
түрі ұрақты мекендейді, 24 түрі қыстауға келеді, 85 түрі ... ... ... ... оңтүстік суларында, Шардара бөгенінде ... ... ... ... ... ... ... сияқы сирек түрлері
кездеседі.Қосмекенділер класы бойынша шөлді-далалы ... ... ... ... ... ... ... бақалар 2800 метр
биіктікке дейінгі ендіктерде тіршілік ете алады.Құрбақалар «Қызыл кітапқа»
енген. Жорғалаушылардың 9-ға жуық ... ... ... ... ... ... дала тасбақасы, жыланкөз кесіртке. Жыландардың 6түрі
кездеседі: оның ішінде оқжылан, қарашұбар жылан, ... ... ... – улы ... ... шұбар жылан, сарыбас жылан,
сарықарын жылан улы емес түрлееріне жатады.Сарлан, оқжылан, ... ... ... шұбар жыландар « Қызыл кітапқа » енгізілген.
Мұнда құстардың 240-тан астам түрі ... Оның 14 түрі ... ... ... ... қара ... ... жыланжегіш, иелгі, лашын, ақ дегелек, кіші құтан, жамансары сияқты
жыртқыш құстар тау беткейлерін мекендейді.Облыс жерінде ... ... ... 50-ден аса түрлері мекендейді. Көпшілігінің кәсіптік мәні
бар 1996 жылы Қазақстанның « Қызыл ... » ... ... ... ... ... ... көк суыр Батыс Тянь-Шань тау
жотасында шағын аймақта таралған. Жұптұяқты сүтқоректілер отрядының күйіс
қайырмайтындар тобынан ... ... ... беткейлерден, «Қызыл кітапқа »
енген күйіс қайыратын арқар, тау ешкі, елік және маралдарды ... ... ... ... алқаптардан кездестіруге болады. Қазіргі таңда арқар,
марал, еліктердің санын ... қалу және ... ... әдісін (қолдан ұрықтандыру) ... ... ... ... ... ... ... 60-70-ке жуығы
мекендейді. Мысық тұқымдасары мен қар барысы – ілбістің шамамен 10-15 жұбы
мекендейді.Ілбіс халықаралық ... ... ... ... ... Түркістан сілеусінін де, бұталы, ағашты алқаптардан
сусар тұқымдастарынан күзен мен борсықты да кездестіруге ... ... ... ... шиебөрі, қасқыр, түлкі, тағы ... саны ... ... ... ... ... ... Н.Назарбаевтың басшылығымен жүргізілген реформалардың
нәтижесінде бүгінде Қазақстан әлемдегі ең ... ... ... ... ие ... ... нарық тетігі іске қосылып, сұраныс пен ұсыныс бағаны
реттейтін, тауар ... ... ... ... ... ... ахуал жасалды. Мемлекет меншігіндегі
кәсіпорындар, ... ... ... Кәсіпкерлікті
дамытуға, табиғи байлықтар қоры мен минералдық – шикізаттық ресурстарды
игеруге, инвестийиялар тартуға, ұзақ мерзімге ... ... ... денсаулық, индустриялық – инновациялық, ... үй және ... ... ... ... күш ... ... нақты іс-қимылдардың арқасында 1993 жылдан 2003 жылға ... ... ... ... 27,8 ... доллар мөлшерінде
инвестициялар тартылып, жан ... ... ... ТМД –да ... ... қаржылар өнеркәсіп, құрылыс, көлік, энергетика, ауылшаруашылығы,
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... жүргізіліп, ірі-ірі жаңа өндіріс орындары іске қосылды, жаңа
жұмыс орындары ашылды.
Еліміз қол ... ... ... ... ... ... Елбасымыз таңдаған экономикалық даму ... ... Мұны ... ішкі ... өнім ... ... ... Мәселен,
2005 жылы 1991 жылмен салыстырғанда ішкі жалпы өнімнің артуы 106,3 пайызды
құрады.
Елдің 2010 жылға ... ...... даму ... ... ... екі есе ... көзделген. Алайда, бұл меже 2008 жылы
орындалады деп күтілуде. Ал ... ... ... ішкі ... ... ... доллар шамасында, яғни әр адамға 2,5 мың доллардан келеді.
2007 жылға қарай бұл көрсеткіш 3,8 мың ... ... ... деп күтілуде.
Экономиканың тұрақтана бастауы ауылды, білім, денсаулық сақтау, ... ... аз ... ... ... ... ... шекара, қорғаныс мәселелеріне назар аударуға мүмкіндік жасады.
Елбасы 2003-2005 жылдарды «Ауыл жылдары» деп ... ... азық – ... ... бекітті, мемлекет тарапынан ауылды
дамытуға 2003 жылға 51,5 миллиард, 2004 ... 64 ... 2005 ... 70
миллиард теңге қаржы қарастырылды [14].
Соңғы 3-4 жыл бойы Қазақстан жыл сайын дәнді ... ... ... ... ... ... арналған жаңа тұрғын үй саясатын жүзеге асыру үшін
барлық қаражат көздері бойынша тұрғын үй ... 300 ... ... ішінде басым бөлігі қайтарылуға жататын негізде 150 миллиард теңге
мемлекет есебінен бөлу ... Осы ... ... 2007 ... 12 ... шаршы метр тұрғын үй іске қосылмақ, 200 мыңдай отбасы (1
миллионға жуық адам) қоныс тойын жасамақ. ... үй ... ... ипотекалық жүйеге басымдылық берілетін болады.
Тәуелсіздік жылдары біздің облысымызда да асқарлы істер жүзеге ... ... ... ... кешендері дамып, кәсіпкерлік қарыштап
қанат жаюда, ірі мөлшерде инвестициялар таратылып,әлемдік ... ... ... ... орындары іске қосылуда. Жаңа жұмыс орындары ашылуда.
Кедейшілікпен күрес, жұмыссыздықты ... ... да ... ... ... ... облыста жүргізіліп жатқан тұрғын
үй құрылысының ... ... ... ... ... ... оң баға ... дихандары «Ауыл жылдарының» екінші жылында – 2004 жылы ... қол ... 415 мың ... ... астық, 466 мың тоннадан
астам шитті мақта өндірді, көкөніс, бау-бақша өнімдерін өндіруде де ... ие ... ... ... ... ... және ... жағдайы
Мақтаарал ауданы 1997 жылдың 24-ші сәуірде мақталы үш аудан Асықата,
Жетісай, Мақтаарал таратылып, олардың ... ... ... – Жетісай
қаласы болатын (Жетісай) Мақтаарал ауданы құрылды.
Аудан 24 әкімшілік – аумақтық бірліктен тұрады. Олар 1 қала, 3 ... 20 ауыл ... ... ... орталығы – Жетісай қаласы.
Ауданда 1 университет, 4 колледж, 2 ... ... 1 ... ... 117 ... ... беретін мектеп, 13 бала-бақша бар.
Асықата – Мақтараал ауданындағы кент. Аудан орталығы – Жетісай қаласынан
солтүстікке ... 15 км ... ... ... 10,8 мың адам ... 1939-1940 жылдары қаланды. Мырзашөл даласын игеру кезінде қаланып,
Бағара ауданы деп аталған, ... ... ... ... ... 1962 1967 жылдары Киров ауданы, 1967-1995 жылдары Киров кенті болды.
1996 жылы аудан Асықата болып өзгеріп, орталығы – Асықата ... ... ... таратылып Мақтаарал ауданына қосылды. Кентте республикадағы ең
ірі мақта тазалайтын зауыт жұмыс істеген, ... ... ... жинайтын,
өңдейтін АҚ,ӨҚ, шаруа қожалықтары құрылған. Ауданда тұрмыстық ... ... 2 орта ... ... үйі, ... ... ... жұмыс
істейді.
Атакент – Мақтаарал ауданындағы кент. Аудан орталығы – ... ... ... ... 20 км ... ... – 14,0 мың адам
(2003). Іргесі 1924 жылы мақта өсіретін ... ...... ... ... 1932 жылы ... ... айналды. 1940
– 1957 жылы аудан орталығы болды. 1969 жылы ... ... ... ... ... ... 1998 жылдан Атакент ... ... ... 2 АҚ, 3 ӨК, ... шаруа қожалықтары
құрылып, «ЮТЕКС» жаңа ... ... ... ... ... қалдығынан
медициналық мақсаттарға пайдаланатын мақта шығаратын фабрика іске қосылды.
Кентте жалпы ... ... 4 ... 1 кәсіптік –техникалық мектеп,
аурухана,»Халықтар достығы» сарайы, 2 мейманхана, спортзал, тағы ... ... ... ... Ташкент – Жизақ темір жол, Шымкент –
Жетісай автомобиль жолы ...... ... кент. Аудан орталығы – Жетісай
қаласынан оңтүстік шығысқа қарай 30км ... ... ... С.И.Киров
атындағы) каналының сол жағалауында. Тұрғыны 10,9 мың адам (2003). Іргесі
1910 жылы Мырзашөлді ... ... орыс жер ... ... ... Әр жылдары Гавриленко, Славянский, Славиянка ... ... 1930 – 1997 жылы ... ауданының орталығы болып келеді. 1958 –
1990 жылғы жібек құртын өсіру питомнигі құрылып, жібек шаруашылығы ... ... 1967 – 1993 ... ... ... ... ... Кентте
ірі мақта өндіруші кәсіпорындар, «Мырзакент» АҚ, ауыл ... ... ... жұмыс істейді 3 орта мектеп, 3 бала –бақша,
мәдениет үйі, ... ... ... бөлімшесі, емхана,
стадион бар.
Аудан тұрғындарына 1 орталық аудандық, 3 аудандық ... ... ... және тері – ... ... 31 жанұялық дәрігерлік
амбулатория, 74 ФАП, 13 фельдшерлік пунктер ... ... ... ... Қ.Жандарбеков атындағы драма театры, клубтар ... ... мен ... ... ... ... ... салауатты өмір сүруіне қызмет етіп келеді.
Өткен жылы 7013 нәресте өмірге келді. ... ... мың ... ... тура ... 2005 жылы 2931 жаны бар 630 ... ... келді. Ал
1991 жылдан осы күнге дейін алыс және жақын шетелдерден 9517 отбасы ... 32486 адам ... ... өсім 4,3 мың ... ... жылы облыс бойынша ішкі жалпы өнім көлемі 404 миллиард 633 миллион
теңгеге, ал аудан бойынша 41 миллиард 99 ... ... ... ... бұл
алдыңғы жылмен салыстырғанда: облыста өсу қарқыны – 112,4 пайыз, ал ауданда
100,7 пайызды құрайды. Жан басына шаққанда өнім ... ... 180,8 ... жетсе, ауданда 156 мың теңгені құрайды [18].
КАРТА 3
2.2 ... ... ... ... ... өте ... орналасқан, шағын территорияда 264 мыңнан
астам адам ... әр ... ... ... ... Қазақстан бойынша
бұл көрсеткіш 5,5 адамды ... ... ... ... ... ... бар.Соның ішінде қазақтар - 82,5%, тәжіктер - 6,8%, өзбектер -
3,8%, орыстар - 2,3% және де тағы ... ұлт ... ... [8].
Халықтың орташа орналасу тығыздығы 1 км2 шаққанда 141,3 ... ... ... ең тығыз қоныстанған аудан) келеді. Тұрғындардың 27,1 %-ы
қалада, 72,9 %-ы ауылда тұрады.Ірі елді мекендері: Жетісай қаласында (30,5
мың ... ... (14,0 мың ... ... (10,7 мың адам),
Мырзакентте (10,7 мың адам) тұрады.
Кесте 1 – ... ... | | ... |
| | |2003 |2004 |2005 |
|1 ... саны |254,4 |259,8 |263,5 |
| |- қала ... |33,6 |34,2 |35,1 |
| |- ауыл ... |220,8 |225,6 |228,4 |
|2 ... ... | | | |
| ... | | | |
| |- ... |212,9 |214,6 |217,6 |
| |- ... |15,7 |17,8 |18,0 |
| |- ... |10,1 |9,9 |9,7 |
| |- ... |5,9 |5,7 |5,5 |
|3 |Бір ... |143,8 |146,9 |149,3 |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... ... | | ... Білім беру және мәдениет саласы
Ауданда 118 жалпы ... ... ... оқу өндірістік комбинаты,
әскери оқу орталығы, балалардың саз мектебі мен ... ... ... ... бар ... ... беретін мектептерді 74 мыңнан астам оқушы,
шәкірттерге 6600 ден ... ... ... ... ... ... материалдық базасын нығайтуға коніл болінуде. 2002
жылы 10,5 миллион тенге ... ... 16 ... ... ... жылы ... ... бөлініп 17 мектеп күрделі ... ... жылы 21 ... ... ... ... ... жұмсалды.
Соңғы 3 жылда бюджет есебінен 3 ... 192 ... үш ... ... , 94 мектеп телефон желісіне, интернетке, 6 ... ... ... ... 2844 парта, 263 тақта,77 химия,
физика кабинеттері әперілді .Үлгілі ауылдық ... ... ... ... өз ... ... сыныптары үшін ғимарат салып
берді.
Аудан әкімдігі аудан мектептерінің ... ... ... ... ... ... сапасын көтеруге деген
жауапкершілігін арттыру бағытында тұрақты түрде жұмыстар алып барады. ... ... ... ... 2 миллиард 601,3 миллион теңге
жұмсалды. Ал биылғы жылға 3 миллиард 125,8 миллион теңге қарастырылып ... ... 2005 жылы 611, 2006 жылы 505 ... штат ... ... өткізілген кеңесте білім бөлімі мен бірқатар мектеп
басшыларының атына қатаң сындар айтылып, оларға оқушылардың ... ... ... туралы мәселе көтерілетіні ескертілді.Қазір аудандағы
118 мектептегі 6,8 мыңдай ұстаздың басым бөлігі 72,5 мыңдай оқушыға ... , ... ... беруге үлесін қосуда.
2005 жылы өткізілген ұлттық бірыңғай тестілеу қортындысы 2004 ... ... ... ... ... білім сапасы біршама
жақсарғанын көрсетті.Тестілеуге қатынасқан 3673 мектеп бітірушінің 40
баллдан төмен алғаны 528, 40-70 балл ... 2403, 71-100 балл ... балл ... 49,ал аудан бойынша орташа көрсеткіш-57,1балл
болды. Бұл 2004 жылғы көрсеткіштен 10,3 балл ... ... жылы ... иегерлері – 8 (2004 -1), ... ... ... ... бітіруші грантқа , 2286 мектеп ... ... ... 429 оқушы колледждерге 3 оқушы «Болашақ» бағдарламасымен шет
елдердің оқу орындарына ... ... ... ... және ... ... қосу
жөніндегі тапсырмасын орындау бағытында да бірқатар жұмыстар атқарылуда.
Өткен жылы 14 мектеп ... 4 ... ... ... ... олардың
жалпы саны тиісінше 105 пайыз және 88 пайыз болды [9].
Кесте 2 - ... ... ... ... ... жүйелерге
қосу, компьютерлендіру жағдайы
| |2005 жыл |2006 жыл ... ... |105 |107 ... | | ... ... қосу |88 |100 ... ... |6 |68 ... | | ... қамтамассыз |920 |1030 ... | | ... – 3 ... ... соңғы екі жылда өткізілген ұлттық біріңғай
тестілеу қортытындылары
| 2005 жыл | 2006 жыл ... ... ... |ҰБТ ... ... |
|бітірушілердің |деңгейлік ... ... ... балы ... | ... |
|57,1 |39,50 |59,13 |50,49 ... ... ... ... ... сөз ... Құрманбек
Жандарбеков атындағы Жетісай қазақ музыкалы драма театры ... ... ... ... ... өз ... ... Малинның «Жалбырымен»
ашқан сонау 1969 жылдың он сегізінші қаңтарын туған ... ... ... оның ... ... жылы ... ауданының көркемөнерпаздары Кремль сахнасында қазақтың
ұлы жазышы Ғабит Мүсіреповтың «Қыз Жібегін» қойып, ... ғана ... ... ... ... тәнті еткен болатын.Сол жылы біздің
өнерпаздарымызға Халық театры атағы берілді. Бұл көркемөнерпаз ... ... ... үшін қаржы бөлінді, жағдай жасалды.
Халықтың мәдени-рухани мұрасын ... ... ... ... ... танылуына,қанат жаюына қолдау көрсету, олардың
арасында шығармашылықты дамыту мақсатында аудандағы 26 ... ... ... 35 ... ... ... ... іс-шаралар өткізілуде.
Ауданда мәдениет саласының игі шараларын жүзеге асыру мақсатында 2006
жылы аудан бюджетінің ... ... ... 51,3 миллион теңге қаржы
бөлініп, ол толығымен игерілді. Бұрын соңды ... ... ... ... ... үшін ... ... 4,5 миллион теңге
бөлініп игерілді.
Ауданда салауатты өмір салтын насихаттау, дене шынықтыру мен ... ... ... ... таңда аудан көлемінде 271 спорт нысандары,
оның ішінде – 3стадион, 69 спорт зал, 124 ... ... ... корты, 57
бейімделген ғимаратар және 3 балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі ... ... ... облыстық байқауларға, іс-шараларға қатынасып,
жүлделі ... ие ... жүр. ... бұл ... ... іс ... ... клуб, мәдениет үйі кітапханалардың жұмысы бүгінгі таң
талабына сай жұмыс істеп тұр ... 4 - ... ... ... ... | ... |
| | |2003 |2004 |2005 |
|1 ... үйі |18 |18 |18 |
|2 ... |8 |11 |8 |
|3 ... ... |1 |1 |1 |
|4 ... |1 |1 |1 |
|5 ... |36 |35 |36 |
|6 ... |3 |3 |3 ... ... ... ... көрсету және денсаулық сақтау саласы
Аудан әкимиятының басты міндеттерінің бірі-қолданыстағы заңдарға сәйкес
соғыс және еңбек ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуді ұымдастыру. Осы мақсатта
аудан әкімияты ... ... ... ... ... ... аяғына атаулы әлеуметтік көмекке мұқтаж ретінде құрамында 7471
жаны бар 1350 ... ... ... ... бұл ... жылдың
тиісті мерзімен салыстырғанда тиісінше 337 отбасы мен 1868 ... ... ... әкімшіліктер жанындағы комиссиялардың ұсыныстарына сәйкес
78,7 млн.теңге мөлшерінде атаулы ... ... ... 253 соғыс ардагері есепте ... ... ... жылы 51 соғыс ардагері,30 тыл ардагері, 18 ... ... 42 ... ... 195 адам облыстық
ардагерлер үйінде тегін дем алып,денсаулықтарын түзеп қайтты. «Сарыағаш»
шипажайында 35 ... дем ... адам ... есебінен аудандағы «Төлеген»
санаториясында денсаулықтарын түзеді. Соғыс және еңбек ардагеріне 631 дана
«Мақтаарал» мен 459 дана ... ... ... ... ... ... ардагерлері айына 30 текше метр табиғи газ бен 50 квт/ сағат электр
қуатын тегін пайдаланады.
Ауданда 325 ... ... ... ... ... есепте тұрады,оларға
51 әлеуметтік қызметкер көмек көмек көрсетіп отырады.
80 жастан асқан 48 жалғыз басты қарияға бюджет есеббінен ай ... 900 ... аз ... етілген 21 соғыс және еңбек ардагерінің ... ... ... ... 1 млн 44 мың ... ... жұмсалды.
2002-2004 жылдары 50 мүгедек қол арбамен, ал 2004 жылы 88 мүгедек ... ... ... ... пен ... ... ... сәйкес мақсатты жұмыстар
жүргізілуде. Өткен жылы 192 жаңа нысан іске қосылып,оларда 992 жұмыс ... Ал ... ... жылдары 3572 жұмыс орны бар 439 нысан іске
қосылды. Былтыр ақылы ... ... ... 485 ... ... ... ... 50 адам кәсіби білімдерін ... 990 адам ... бұл ... 240 ... ... ... іс-әрекеттердің
нәтижесінде өткен жылдың аяғында жұмыссыздар есебіндегілердің саны 1454
адам болды, бүл 2003 жылдағыдан 241-ге кем. ... ... ... ... оралмандар легі жалғасуда. Еліміз егемендік алғалы бері ауданымызға
30 мыңдай оралман келді.Аудан әкімдігі, жергілікті әкімдер ... ... ... төмендету бағытында жұмыстар жүргізілуде. Соның
нәтижесінде өткен жылы 195 жаңа ... ... 1035 ... орны ... ... ... қоныс аударып жатқан ... ... және ... ... ... ... ... ауданда
жұмыссыздық деңгей баяу қысқаруда. Жұмыссыздар саны өткен жылдың басында
1454 болса, аяғында 1184 ... адам ... ... ... ... ... есебінен оқып,жаңа кәсіп игерді. Жыл басымен салыстырғанда
2005 жылдың ... ... саны ... ... ... әлеуметтік
көмекке мұқтаждар 8690 адамды құрады, оларға 69,5 миллион теңге мөлшерінде
атаулы әлеуметтік көмек ... ... ... ... ... ... көрілуде. 67 жаны бар 12 ... мал ... ... ... ... ... 500 мың ... несие
бөлінді. Кәсіпкерлікті қолдау жөніндегі облыстық қордан аз қамтамасыз
етілген 41 отбасына 2 млн ... ... ... ... ... адамға 11,9
млн.теңге мөлшерінде демеушілік көмек берілді. 34 адамға 170 мың теңге
мөлшерінде ... ... ... 327 жалғызілікті, Жұмысқа жарамды ... ... ... ... көрсету бөлімшесінің 82 қызметкері айналысуда. 80 жастан
асқан 45 қарияның зейнетақысына ай сайын бір ... ... ... ... үстемақы төленді. Қарияларымыздың денсаулығын нығайтуға назар
аударылуда.Жеңістің 60 жылдығы қарсаңында барлық майдангерлердің денсаулығы
арнайы ... ... ... 210 адам облыстық ардагерлер
үйінде, 28 адам «Манкент», 45 адам ... 50 адам ... дем ... ... ... ... жылы ... 60
жылдығына орай соғыс ардагерлері мен тыл еңбеккерлеріне бірқатар сый-
сияпаттар жасалды, 242 ... ... ... және ... ... 45 мың теңгеден біржолғы жәрдемақы ... ... ... ... ... ... 1,9 мың ... 2 мың теңгеден 3.9 млн.
теңге мөлшерінде біржолғы көмек көрсетілді. 82 ... ... мен ... үйін жөндеуге аудандық бюджеттен 2,6 ... ... 34 ... ... ... телефон қойылып, ол үшін бюджеттен
909 мың теңге жұмсалды. Ардагерлер мен аз қамтамасыз етілген 1259 ... ... ... ... 667 теңге бөлінді. Сонымен қатар ,213
ардагер автокөліктерде тегін жүреді, 249 ... ... ... ... ауыз ... ... ... газды жеңілдікпен пайдаланады. Жүріп
тұруы қиын 52 мүгедек қол арбамен қамтамасыз етілді, олардың 17-сі аудандық
бюджеттің ... ... ... ... ... ... ... беру, әлеуметтік
қамтамасыз ету, ... ... 8179 ... отын ... ... ... ... бөлінді.
Табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайларды жою үшін ... 5 млн. 876 мың ... ал жер асты ... ... ... 19 ... ... бюджеттен 5 миллион қаржы бөлінді.
Өткен жылы Мақталы ауылдық округіндегі ... ... ... ... ... ... мектепке және кері қарай тегін жеткізіп
салуды ... ... ... көтерген еді. 2006 жылдың бюджетін
қалыптастыру кезінде мұны ескеріп, ... ... үшін 1,0 ... ... оның 150 мың ... Мақталы ауылдық округі үшін бөлінді.
Осындай мүмкіндік мектептен алыс ... ... ... ... ... ... ... алғалы бері қандастарымыздың траихи отанына оралу үрдісі
жалғасуда.Тек өткен жылы 2931 ... бар 630 ... ... ... ... ... ... квотадан тыс келгендер. Квотадан тыс
көшіп келген оралмандарды қабылдау мен ... ... үшін ... қабылданады. Мақтаарал агробизнес ... №3 ... ... ... оралмандарды орналастырудамыз. Қазір онда 34
оралман отбасы тұрып жатыр. Аудан әкімдігі оралман қандастарымызға қолда
бар ... ... ... ... саны ... ... азайды. Жұмссыз
азаматтардың саны 11 ... ... ... ... ... ... ... жұмысқа болжамдағы 530 адамның орынына 580 ... ... ... ... үшін ... 60 ... 65 адам ... кәсіби білімдерін көтеру үшін жоспардағы
60 адамның орынына 65 адам ... 1575 адам ... ... ... 540 ... ... Жергілікті әкімшліктер жанындағы
комиссиялардың ұсыныстарына сәйкес 5925 жаны бар 1084 ... ... ... мөлшерінде ... ... ... ... ... ... 2765 отбасыға және 19,16 миллтон теңгеге азайған.
Ауданда 2006 жылдан бастап 18 ... ... ... ... ... ... ... Жергілікті ауылдық ... ... ... ... 18119 жаны бар ... 121,3 ... ... ... ... жәрдемақысы
тағайындалып, төленді.
Ауданда алыс жақын ... ... ... аударушылар легі
жалғасуда. 2006 жылы құрамында 2304 жаны бар 793 ... ... ... 5 - ... ... көмек
| |Қала, кенттер |2005 жылдың 12айы |2006 ... 12 айы |
| ... ... | | |
| ... | | |
| | ... ... ... ... |Төленген |
| | ... ... ... ... |саны |қаржы, |
| | | | |мың тг | | |мың тг |
|1 ... |357 |1914 |13843,0 |147 |762 |4364,3 |
|2 ... |54 |296 |2465,1 |45 |237 |1452,3 |
|3 ... ауыл |48 |297 |2423,8 |39 |227 |1665,3 |
|4 ... су |44 |249 |1971,3 |31 |170 |1176,9 |
|5 ... би |58 |331 |2564,7 |38 |210 |1437,3 |
|6 ... |35 |207 |1251,4 |22 |127 |886,2 |
|7 ... |40 |227 |1912,7 |32 |187 |1598,8 |
|8 ... |106 |573 |4510,8 |60 |320 |2023,3 |
|9 ... |175 |942 |6505,1 |104 |555 |3221,9 ... ... |106 |578 |5812,5 |80 |447 |3369,8 ... ... |16 |83 |748,6 |14 |73 |461,5 ... ... |38 |224 |1898,2 |26 |155 |1009,8 ... ... құм |39 |212 |1708,5 |28 |142 |1203,3 ... ... |34 |172 |1306,5 |32 |185 |941,8 ... ... |81 |455 |4426,5 |88 |524 |3554,2 ... |Мырзакент |104 |535 |4302,2 |78 |413 |2912,3 ... ... |20 |114 |970,7 |17 |96 |697,4 ... ... жол |35 |202 |2048,6 |30 |176 |1971,9 ... ... |7 |40 |290,6 |5 |25 |101,1 ... ... |5 |26 |200,5 |8 |37 |249,3 ... ... |127 |651 |6051,6 |108 |576 |4290,3 ... ... |29 |175 |1438,4 |20 |119 |888,8 ... ... |4 |25 |210,6 |2 |10 |41,5 ... ... |32 |162 |1268,0 |30 |152 |821,6 |
| ... бойынша:|1594 |8690 |69500,0 |1084 |5925 |40340,0 ... ... ... ... байлық-денсаулық» деген қанатты сөз бар. Жетісай өңірінде
денсаулық қорғау ісі канал ... бір ... ... ... ... соңында жалғыз ғана фельдшер болған болса, 1950 ... ... ... жылы 25 ... ... ашылды. 1958
жылы аурухана 50 орынға өсті.
Жетісай ауданы ірге тепкен 1964 жылы 12 ... ... ... ... қайта жабдықталды. Мұнан өзге 8 ауылдық аумақтық аурухана,
23 фельдшерлік-акушерлік пункт,санэпидемстансасы, 7 дәріхана, 28 ... ... ... істеді.
1964 жылы өкпе кеселдерін емдейтін 50 ... ... 2 ... 4 клиника-диагностикалық зерттеу бөлімі, 1физиотерапевтикалық
кабинет іске қосылды.
Жетпісінші ... ... ... аурухана бұрынғы Ленин атындағы
кеңшар мен ... ... ... 1971 жылы шипалы Жылысу іске
қосылды, осының арқасында физиотерапиялық аурухана дүниеге келді. Еліміз
тәуелсіздік алар ... ... ... ... ... ... ... бір жолға қойылған жүйе болатын. Осы төңірек ... ... ... ... да ... ... емделіп жүрді.Нарық қыспағының
аяқтан шалғанына ... ... ... ... күні ... ... тастауда. Ынтымақ пен бірліктің арқасында халықтың
денсаулығын қорғау саласында ... ... ... ... ... ... отыр. Шетелдік бірнеше лазерлік ... ... ... ... құрал-саймандар іске қосылды.
Денсаулық сақтау мекемелерін қаржыландыру жылдан-жылға жақсаруда. 2001
жылы – 220,1 миллион теңге , 2002 жылы -335,0 ... ... , 2003 ... ... ... , 2004 жылы -815,0 ... теңге бұл салаға
қарастырылған еді.
2004 жылға денсаулық сақтау саласына жергілікті бюджеттен ... ... 815,0 ... ... ... 810,0 ... теңгесі
кепілдендірілген ақысыз медициналық көмекке жұмсалды.
Халыққа стационарлық ... ... үшін ... 2003 жылы – 625 ... ... ол 2004 жылы – 695 төсек орынға жеткізілді.
2004 жылы ауруханаларда 232917 адам ... ... олар 266218 ... ... ... аурулар 2003 жылдан бастап тамақпен толық қамтамасыз
етілді.
Ауданымыздағы халықтың ... ... ... туу ... туу ... ... ... ауруларды тегін дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету 2003 жылы-560,0 мың
теңге ... ... 2004 жылы – 1162,0 мың ... ... ... сақтау мекемелерің ғимараттарын жөндеуге, ... ... ... ... ... ... ... салауатты өмір салтын қалыптастыру үшін
спорттық шаралар өткізілуде, басқада іс-әрекеттер жасалуда.
Аудан тұрғындарының ... ... 4 ... 2 ... ... дәрігерлік емхана, 2 кеңестік диагностикалық емхана, ... ... ... ... 433 ... 1340 орта ... қызыметкерлер айналысуда. «Қуныш», «Достық», ... ... ... ... мен ... ... Атакент
кентіндегі ауруханаларда автокөліктер сатып ... 11 ... ... ... жылдары күрделі жөндеуден өткізу көзделіп,
осы мақсатқа 155 миллион теңге қарастырылған. Өткен жылы оның 86,6 ... ... ... биыл ... болады. Ағымдағы жөндеуге 9,8
миллион теңге бөлінді. 2005 жылы ауданның ауруханаларында 32 мыңнан ... ... ... ... бір ... ... 184,8 ... , дәрі-
дәрмегіне 557,7 теңге жұмсалды, бұл ... ... ... ... ... ... ... және фельдшерлік
пункттерде отыз мыңдай балалар мен жасөспірімдер ... ... ... 6 - ... ... |Көрсеткіштер | ... |
| | | 2003 | 2004 | 2005 |
|1 ... | 6 | 6 | 6 |
| ... ... тері | 1 | 1 | 1 |
| ... ... | | | |
| ... диспансері| 1 | 1 | 1 |
|2 ... ... | 31 | 31 | 31 |
|3 ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... | 420 | 427 | 434 |
| ... | | | |
| ... | 1263 | 1324 | 1340 |
|4 ... саны | 16,9 | 16,7 | 16,7 |
|5 ... ... | 49,5 | 52,0 | 51,5 |
| ... | | | |
|6 |Туу ... ... ... |
|7 |Өлім | 1497/5,8 ... ... |
|8 ... өсім |22,4 |25,3 |22,4 |
|9 ... ... |11,7 |15,6 |12,8 ... ... ... |3/43,3 |1/13,2 |- ... Ауыл ... оның құрамы
Аудан экономикасының негізі – ауылшаруашылығы, оның ... ... ... ... бұл мәселе аудан әкімдігінің тұрақты бақылауында.
Өткен, 2005 жыл ... ... ... ... ... жылы ... диқандары мен шаруалары оны елеулі жетістіктермен аяқтады деуге негіз
бар.
Барлық өндірілген ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы ... 17 ... ... ... ... жылы жиын ... ... ұзаққа созылуы, ауа райының
қолайсыздығы, шитті мақта бағасының ... ... ... ... ... ... және тағы басқа себептерден егістік
жердің едәуір бөлігі (10 мың гектардай) 1 ... ... ... қалуы,
жылдың қорытындысына қауіп тудырғанымен дихандардың қаржылы ... ... ... ... ... нәтижесінде барлық егістік
алқаптарды айдап, егіс егуге қол жеткізілді. Атап ... ... ... ... жердің 117808 гектарына шит себіліп, 3432 ... ... ... 1609 ... жаңа ... 2014 ... бақша, 2504
гектарына жүгері, 593 гектарына көкеніс және басқа дақылдар егілді [15].
Ауылшаруашылығы саласының негізі өндірістік ... - ... ... ... мақта дақылы болып табылады. ... ... ... ... ... ... Еліміздегі шитті мақтаның 80 пайызын біздің ... ... сала ... дән, ... ... ... жемшөп
өсіріледі.
Ауылшаруашылығы саласында жүргізілген оңды реформалардың нәтижесінде
агроқұрылымдар саны – 16 ... ... ... 10 МТС, 11 ... мал ... пункіті, 54 ағын су пайдаланушылар ... ... ... ... ... ... ... күтіп-
баптау мен агротехникалық шараларды ... әрі ... ... ... ... ... ... сондай-ақ, мамандар
тарапынан шаруаларға күнделікті кеңестер беріліп ... ... ... ... ... ... сапалы
химикаттар алуға қол жеткізіп, бақылау, зерттеу, қадағалау ... ... ... 73 мың ... ... ... ... 139
мың гектар қозалық ауақтық ауылшаруашылығы басқармасының басшылығымен
мемлекет есебінен ... ... Бұл ... ... 103 ОВХ
дайындалып, солардың 78-і мақта ... ... ... ... ... биологиялық күрес 103 мың гектар жерде жүргізілді.
Аудандағы 15 биолаборатория осы ... ... ... габробракон) өндірді. Аудандағы 9 ... ... 20,3 ... ... қызметін көрсетті.
Агроқұрылымдарды мемлекет тарапынан қолдау мақсатында шаруаларға
арзандатылған бағамен жанармай, минералдық, тыңайтқыштар беру ... ... да ... ... тапты [17].
Аудан әкімдігі 2004 жылдың қорытындысы бойынша, сондай-ақ, әкімшілік-
аумақтық бірліктерде аудан әкімінің есебі ... ... ... ұсыныстарды ескере отырып, шаруаларға қаржы құрылымдарынан ... ... да ... ... ... Соның нәтижесінде, «Азық-
түлік кеісім-шарткорпарациясы» АҚ ... ... 13 ... 126,8 миллион теңге, «Ауылшаруашылығынқаржылай қолдау қоры» ... ... 426 ... 43,9 ... ... ... Әлем» банкісі 3
шаруа қожалығына 2,6 миллион ... ... ... серіктесігі» ЖШС 88
шаруаға 146,3 миллион теңге, барлығы 316,3 ... ... ... ... ... ... мақта зауыттарымен тікелей шарқа отырып, қаржы алып, жер
жырту, егін егу, күтіп-баптау, жиын-терім жұмыстарын атқарды.
Аудан әкімдігі шаруа қожалықтарын ағын ... ... ету ... ... Соның нәтижесінде, қсықы-жазғы кеіеңге бөлінген 1
миллиард 20 миллион текшк метр ағын судың 803 ... ... ... ... ... округтерде ағын су жеткілікті болды. Дегенмен, пайдаланған
ағын суы үшін төлемақы төлемей, бой ... ... ... ... Соның нәтижесінде, «Оңтүстік-сушылар» РМК ауданындағы филиалы жыл
сайын қиын ... ... ... ... ... ... ... қарыз болып жүр.
Мемлекет тарапынан осындай қолайлы жағдайлар жасаудың және шаруалардың
қажырлы ... ... ... жылы ... 245012 ... шитті мақта,
12 мың тонна дәндік жүгері 8,3 мың ... ... 28,2 мың ... ... мың ... бақша өндірілді.
Ауданда ұсақ шаруа қожалықтарын ірілендіру жөніндегі жұмыстар жүргізіліп
келеді. Осы жылдың басына 45,1 мың ... ... жері бар 6300 ... 377 ірі ... ... Бүгінде бұл жұмыстар әрі қарай өз
жалғасын табуда [21].
Кесте 7- Ауылшаруашылығы дақылдарының егістік көлемі
(гектар есебімен)
|№ ... ... | ... |
| | | |
| | |2005 2006 ... ... ... |6007,1 |6898,4 |
| ... ішінде:бидай |136,9 |348 |
| | арпа |111,2 |5 |
| | ... |4056,4 |
| | ... |2230 |2325 |
| | маш |96,6 |164 ... ... ... ... |117672 |
| ... ішінде:мақта |117808 |116566 |
| | |837,4 |1106 |
| ... | | ... ... ... ... |4930,9 |6863 |
| ... | | |
| ... ... |1982 |2585,9 |
| | ... |2429 |3802 |
| | ... |475 ... ... дақылдар барлығы: |6106 |8927,1 |
| ... ... ... |1964 |2751,4 |
| | жаңа |1944 |2178 |
| ... | | |
| | |2196 |3994,2 |
| ... ... | | |
| | |- |3 |
| ... тамыр жеміс | | |
| | бір |- |- |
| ... шөп | | ... ... көлемі барлығы: |135688 |140330,5 |
| | ... |571 |525,4 |
| | |221,6 |217 |
| ... | | ... ... ... ... ... саласының негізгі өндірістік бағыты- өсімдік шаруашылығы,
оның ішінде мақта дақылы ... ... ... егістік көлемінің 70-80
пайызына мақта ... ... ... ... 80 ... ... ... Қосымша сала ретінде дән, бақша, көкөніс, ... ... ... өсімдіктер тобына жатады. Ол құлқайыр тұқымдас ... ... Бұл ... сонымен қатар кендір, құлқайыр сияқты басқа
өсімдіктер жатады. Талшықты өсімдіктер ... ... ... ... Ол жіп ... бүкіл шикізаттың 70-75 пайызын береді. Мақтаның
шитті талшығы шитті мақта осы ... ... ... ... ... ... мақтаны мақта тазартатын зауыттарда шитінен ... ... ... ... талшығы, бинт, мақта ұлпасы, шит бүршігі бірте-
бірте бөліп алынады. Шитті мақтада 30-39 пайыз талшық және 55-57 ... ... ал ... 22-29 пайыз мақта майы мен шит бүршігі болады. Шитті мақта
– халық шаруашылығының тоқыма өнеркәсібі, май өңдеу,гидролиз, ... ... да ... үшін ... ... мақтада- және мақтаның вегетациялық өсіп- жетілу барысындағы
бөлігінен мынадай заттар жасап шығарылады: мақта- мата ... ... ... және ... былғары, фетр парашют жасалатын кездемелер,
тазартылған май, сабын, лак, күнжара, мал ... ... ... ... мен
арқандар, тұрмыстық тұтыну қағаздары мен ... ... ... қорғау дәрі- дәрмектері, спирт, тағамдық белок, химиялық заттар
және ... ... ... ... 5 метр ақ ... ... 12 метр шыт
немесе 20 метр бәтес, тігін машина жібінің 40- тан 140- қа дейінгі ... ... 1 ... ... 170 ... май, 400 ... ... 300
грамм шит қабығын, 30 грамм линт алуға болады.Ал линттен пластмасса, кино
және фото ... ... және ... өнімдер жасалады.Шроттан таза
азық-түліктік белок алынады,оны нан ... ұнға ... ... малдың
төлін азықтандыру үшін берілетін сүт ретінде де қолданылады. 1 тонна ... 85 метр ... 300 ... ... ... ... ... көмір қышқылын, 20 килограмм сірке қышқылын және басқаларын
береді. Мақта майы ... бай. ... ... ... сондай- ақ
олифа, лак, эмаль сияқты ... да ... ... алуға пайдаланады.
Қозапая, оның жапырақтары, қауашақтарының жарма құлақтары мақтаның ... да ... ... ... ... ... бай. Мысалы, оның
жасыл жапырақтарында 8-9 пайыз лимон және алма қышқылы ... және ... ағаш ... ыстық тәсілмен сығымдау
арқылы құрылыстық тақта материалдарын ... ... Олар ... және ... ... кеңінен пайдаланылады.
Бүгінде Мақтаарал ауданында мақтаның мына сорттары егіледі.
Мақта сорттары:
1.Мақтаарал
2.Жұлдыз
3.Ан- Баяут
4.47-27 тип
5.Бухара
Мақтаның бұл ... ... ... ие. ... Еуропа елдеріне
Ресейге, Латвияға және Украйнаға келісім- шарттарға отырып ... ... ... ... ... ... зауыттарына
бәсекелестік орта жасау, мақта сатып алуға шаруаларға ... баға ... ... ... ... сәйкес мемлекет есебінен Мақтаарал
ауылдық округінде 2006 жылдың маусым айынан ... ... 64 ... ... 60 мың ... ... өңдейтін, құны 1,5 млрд теңге ... ... 2007 ... 18 ... іске қосылды. Бұл құрылыс жүргізілуімен
қатар кәсіпорын 2006 жылы ... ... ... ... 40,0 ... ... өнім қабылдады. Азық- түлік коорпарациясы мақтаның қабылдау
бағасын 8-10 теңгеге көтеріп шаруаларға едеуір көмек көрсетті.
Бұл аймақ таяу ... ... ... өндірістік базасына
айналатын түрі бар. Қазіргі уақыттың өзінде бұл ... жыл ... ... ... ... 230-250 мың ... ... шикізат дайындалуда. Бұл
Қазақстанда өндірілетін ... ... ... жылы АҚШ – та ... ... екі ... ... болатын.
2000 жылы олардың саны небәрі 31500 ... Ал қоза ... ... ... бірі ғана ... ... айтқанда, мақта
өндірісіндегі шаруашылықтар он, жүз егеге дейін іріленген.
Осыған ұқсас ... ... ... ... ... ... ... Әрине, масштабтары әртүрлі болғанымен экономикалық ... ... ... тиімді, пайдалы.
Шаруашылықтарды ірілендіру біздерге ... ... ... ... ... ... да ... кеңшарлардың ұлан-ғайыр
плантациялардың еңбек еткен. Бетпақ даланы игергеннен бастап өткен уақыттың
ішінде Мақтааралда ... ... ... ... ... ... Бірақ, 90-шы жылдардың ортасында ұжымшар мен
кеңшарлар тарқатылғасын, жер пай үлестері арқылы бөлініп берілді. ... саны 20 ... ... ... шаруашылықтарына біріккендердің көбісінің
пай үлесіне сәйкес бірнеше гектар ғана жері бар. Суармалы ... аз, ... ... ... өте тығыз орналасқан, шағын территорияда 264 ... адам ... ... ... ... ... пайға бөліп таратқанда
ауыспалы егіс жүйесін сақтап қалуға болатын. Өткенге оралу жоқ дегендей,
қазіргі уақытта ... ... ... ... түзеу керек. Бүгінгі күні
Қазақстанда мақта өсірумен 45 мыңдай ... ... ... 80 ... астамының қарамағында бестен он ... ... ... бар. ... танаптардың басым көпшілігі өте тиімсіз
пайдаланады. Минералды және органикалық тыңайтқыштарды топыраққа ... ... ... ... ... арналған, қозаның өніп-жетілуін
реттейтін препараттар қолдану талапқа сай ... ... ... көп ... ... ... жоқ. ... 14 жылдың ішінде
Оңтүстік Қазақстан обылысында мақта дақылының егістік ... екі ... ... . Ал осы ... ішінде гектар өнімділігі 30-дан 20 центнерге
төмендеген. Дамыған ... ... ... ... ... есе төмен, тіпті көрші Өзбекстандағы бұл ... ... ... ... ... орналастырылған алқаптарды ұсақ
танаптарға бөлу өнімділікті күрт ... ... ... процесіне душар етті. ... ... ... ... ... ... мен механизмдер саны кемейген.
Қалғандары ... дала ... ... ... ... ... техникалардың 90 пайыздан ... 10 ... ... ... ... ... шаруашылықтарында
техникалардың негізгі түрлерінің жетіспеушілігі 30-дан 60 ... ... жаңа ... ... құштар болғанымен ешқандай мүмкіншілігі
жоқ. Тракторлар мен комбайндардың бағасы қымбаттап ... ал ... ... ... ... әзер ... Бұл ... сөз үшін айтылған теңеу
емес, мақталы өлкедегі ... ... ... ... ... мақта терімі мысалында көрсетуге
болады. Қолмен жинаған ақ ... ... ... ... 5- тен ... ... ... ақы төленеді. Епті терімшілер ұзақты күн белін жазбай
еңбек еткенмен 1000 теңгеден кем ақша алады. Қол ... өте ... ... ... ... жалдаушының пысықтылығы мен
пестігінен емес, мақта даласының экономикасы мәжбүр ететіндігі ... ... ... ... ... өз ... ... сатуда ыдырап кетіп, тиісті нәтижеге қол жеткізе алмауда. ... алып бара ... ... үшін болып жатқан күрес мақташы
қауымына бірде-бір ұпай келтірген жоқ. Керісінше, ұқсатушылар өз ... ... ... жыл ... ... ... эконмикалық
бәсекеде көштің соңында қалып, алатын пайдаларынан ... ... ... бар. ... күш пен ... ,жерін бріктіруге деген ынтасы
осы ... де ... ... Осы және ... пайда көрудегі, өндірісті
ұлғайтудағы ұмтылыс пен талап ... арғы ... ... де іріленуге итермелеген болар.
Дүние жүзіндегі мақтаны сатушылар мен алушылар Ливерпуль биржасының
бағасына бағыт ұстайды. Мақта ... ... ... жер бетіндегі
осы техникалық дақылды өсіретін барлық елдерге ықпал ... ... ... ... ... ... Нарық әлеміндегі осы заңдылық
Қазақстанда да жүзеге асырылады. 2004 жылы ... алу ... неге ... ... ... ... ... Қажеттіліктен артық әлемде 1,8
миллион тонна мақта талшығы жинақталды.Бұдан бөлек негізгі мақта өндіретін
елдер қатарына ... АҚШ пен ... өте ... өнім болады деп болжам
жасалынды. Сондықтан бұл ... ... ... баға да ... ... ... Мақтаарал ауданы Үкіметке үлкен ... ... ... ... ... сәйкес «Азық- түлік корпарациясы» АҚ
ауданымызда ... ... ... сай мақта ұқсату зауыты салынып
жатыр.Соңғы төрт жыл ішінде ... ... АҚ ... дән
рыногында жағдайды түбегейлі өзгертті. Сатып алу бағасын 50- ден ... ... ... Енді егіншілер өндірісін ... ... ... ... ... ... да ... Осылайша
мемлекет жекеменшік компанияларға бәсекелестік жасап, мақта ... ... ... жаңа зауыт жыл соңына дейін пайдалануға тапсырылуы
тиіс. Қазіргі уақытта АҚШ, Түркия, Өзбекстаннан жеткізілген заман ... ... ... ... ... 60 мың ... мақта шикізатын
ұқсатуға есептелген. Осы жұмыстармен ... ... ... ... ... ... ... мен тіркемелер алынды.
-Алдағы уақытта салынып жатқан мақта зауытының ... ... ... болады. Бұл сонда нағыз халықтық кәсіпорын болады. ... ... ... еді, ... олар ... есебінде. Осы
кәсіпорындардың акциялары да ауылдағы тауар өндірушілерге ... ... ... ... ... өндіріс орындары Қазақстан
үшін үлкен жаңалық. Ал ... ... ... ... саны ... артуда. Жыл сайын Давоста дүниежүзілік экономикалық ... ... ... ... ... ... байланысты форум өтеді.
Нарықтық экрномиканың жаңа моделі ғасырда бағыт беретін белгілердің бірі
болып, ... ... ... прогрессивті тенденцияға айналып отыр.
Қазақстанның мақта саласында үлкен өзгерістер күтілуде. Мақтаны
өндіру, сақтау және сату ... ... заң ... ... ... ... ... шикізатын үлкен мөлшерде сатып алу жоспарлануда.
«Азық-түлік корпарациясы» АҚ ... ... ... ... ... қаржыландыруға дайын. Өнімнің бір бөлігін мақташылар ... ... шит, ... ... ... алу үшін ... ... несие іздеп уақыт пен күшті сарп етуден құтқарады. Ал ... ... ... алу жүзеге асырылады. Мұндай схема республиканың солтүстік
аймақтарында өзінің жоғары тиімділігін көрсетіп, ... ... өз ... ... ... жылдары бидайдың сатып алу бағасы екі есе
артып, ұсақ және ортан қолды шаруашылықтар өндірген өнімдерін кепілді түрде
өткізуге мүмкіншілік алды.
Мамандардың ... ... ... кезеңде ауылшаруашылығы тауар
өндірушілеріне мақта шитінің жоғары өнім ... ... мен ... ... ... ... ... қажет. Сондықтан Оңтүстік
Қазақстан облысының шит ... ... салу мен ... ... құру ... ... жұмыстардың барлық
операцияларын қамтитын МТС жүйесі қымбат бағаға алынатын техника түрлерін
тиімді пайдалануға мүмкіншілік ... күні ... ... ... ... ... ұқсатудың
жоқтығынан жиналған мақта өнімінің барлық мөлшері, 95 ... ... ... ... Егер де ... ... тиісті
өндіріс орындарын ашып, мақта талшығынан жіп иіріп, мата шығарған жағдайда
қосымша құн мөлшерін анағұрлым арттырудың ... ... ... алу
бағасын едәуір көтеріп, Ливерпуль биржасының котировкаларына алаңдамай-ақ
қоюға болатын еді. Оған қосымша ... ... ... мен ... ... қарамақайшылықтар мен
түсінбеушілікерді алдағы кезде болдырмау факторын да атап өткен жөн.
Мақтаарал ... көп ... ... ... ... жоба
ретінде қарастырылуда. Алайда, диқандар «Азық-түлік ... АҚ ... ... Үкіметі, Мақтаарал ауданының
басшылары бір нәрсеге кәміл сенеді: таяу жылдардың ішінде ... ... ... терең ұқсатудың арқасында саладағы жағдайды күрт
өзгертуге ... Бұл үшін ... ... бар – ... тарапынан қаржылай
қолдау, жұмыс күші, тәжірибелі мамандар. Ең ... ... ... 1 – Мақта талшығының өсу динамикасы
2.7. Мал ... мал ... да ... ... 2005 ... 1 ... бойынша, аудандағы заңды және жеке тұлғалардың есебінде 64,8 мың бас
ірі қара мал, оның ішінде 30,6 мың бас сиыр, 117,5 мың бас ... ... бас ... 1,3 мың бас түйе 87,5 мың бас құс бар. Мал ... ... 2003 жылмен салыстырғанда өскен. Өткен жылы 11,4 мың тонна ет, 66,1
мың тонна сүт, 9,6миллион дана ... 210 ... жүн ... ... 2003 ... қортындысынан жоғары.
Мал тұқымын асылдандыру, олардыаурудан сақтандыру ... ... ... ... қолдан ұрықтандыратын 25 бекетте соңғы 3 жылда
24 мың сиыр ұрықтандырылған. 6 шаруашылықта 26 мыңнан ... асыл ... бар. Асыл ... мал ... сатумен айналысқаны үшін соңғы екі жылда
шаруашылықтар: «Өнер» - 1,2 ... ... ... – С» -4,6 ... «А-Тұрар» - 3,5 миллион теңге, «Бектібай»- 3,5миллион теңгені
мемлекет тарапынан қолдау ... ... ... малды қашыруға, емдеуге
мемлекет тігін вакциналар беріп келеді.
Ауданда ... және Я-1 ... ... 3 ... ... стансасы, «Кетебай», «Нысан») соңғы екі жылда 184 тонна сапалы
тұқым (шит) өндіргені үшін 6 миллион ... ... ... алды ... 8- Мал ... негізгі өндірістік көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіштер ... | ... |
| | ... | |
| | | |2003 |2004 |2005 ... |Ірі мүйізді қара |бас |63142 |65055 |67878 |
| ... ... ... |-*- |30171 |30897 |31374 ... ... |-*- |1772 |1773 |1795 ... ... |-*- |109046 |117370 ... |Жылқы |-*- |7318 |7447 |7677 ... ... |-*- |1288 |1313 |1313 ... ... ... |-*- |85423 |90448 |92347 |
| |Төл алу | | | | ... |Бұзау |бас |28834 |28868 |29427 ... ... |-*- |1865 |2955 |3073 ... |Қозы-лақ |-*- |53274 |55423 |57769 ... ... |-*- ... |2544 |2545 ... ... |-*- |262 |272 |226 |
| ... өндіру | | | | ... |Ет ... |10876,1 |11487,5 ... | | | | |7 ... |Сүт |-*- |65347,7 |66092,7 ... | | | | |6 ... ... |мың дана |8639 |9683,0 ... | | | | |0 ... |Жүн ... |198,5 |210,0 |232,4 |
2.8. ... ... ... ... ... ... өңір ... Ауданда жыл сайын
жаңа кәсіпорындар салынып, өнеркәсіп ... ... ... ... келеді.
Бүгінгі таңда ауданымызда 40 өнеркәсіп орындары бар. Кәсіпорындар 2000 жылы
11,1 , 2001 жылы 13,3, 2002 жылы – 14,3, 2003 жылы – 16,9, ал ... ... 17,2 ... ... ... өндірді. Аудан кәсіпорындарына
өндірілген өнім облыста өндірілген өнеркәсіп өнімдерінің 11 ... ... ... кәсіпорындары мақта талшығын, өсімдік майын,
сыра, темір бетон бұйымдарын, ұсатылған сүт өнімдерін ... ... жылы ... ... және ... мақта тазалау зауыттары іске
қосылып, Жетісай қаласындағы 7-8 жылдан бері тоқтап ... ... ... ... Бұл ... ... ... жұмыс
істеп жатқан Түркияның «Есер» құрылыс ... ... ... ... ... іске ... өнім өндіруді арттыру көзделуде.
Облыс әкімі тарапынан ауданның алдына біраз уақыттан бері қойылып келе
жатқан ірі ... бірі – ... ... терең өңдеуге қол жеткізу
болатын. Өткен жылы бұл тапсырманы іске ... ... ...... бағдарламаға енгізілген, мақта талшығынан жіп
иіретін кәсіпорынның ірге тасы қаланып, 2,5 миллион ... ... ... кейбір себептермен тоқтап қалды. Қазір оны ... ... ... ... ... арналған индустриялық – инновациялық
бағдарламасына сәйкес 2004 жылы Жетісай қаласында қуаттылығы маусымда ... сыра ... ... ... сыра ... іске қосылды, ал жыл аяғында
Атакент поселкесіндегі тері илеу цехы ... ... ... ... [20].
2005 жылы аудандағы өнеркәсіп кәсіпорындары болжамдалған 19 миллиард 830
миллион теңгенің орнына 15 ... 738 ... ... ... өндірді,
индикативтик жоспар 79,4 пайызға орындалды. Өнеркәсіп өнім көлемі алдыңғы
жылмен салыстырғанда 1 миллиард 965 ... ... ал ... ... бойынша, 2 миллиард 535 миллион теңгеге азайған. Бұл жағдай ... баға ... ... ... отыр.
2005 жылы өнеркәсіп кәсіпорындары арқылы 83881 тонна мақта талшығы, 1827
тонна мақта майы, 2 ... 336 мың дкл ... су ... Өткен
жылдың тиісті мерзімімен салыстырғанда негізгі өнеркәсіп ... ... ... 4529 ... ... майы 228 ... ... қатар минералды
су – 349 мың дкл-ге артық өндірілген.
Алайда кейбір зауыттар бойынша, мақта ... ... ... ... ... ... кеткен. Мұның басты себебі зауыттар ... ... ... ... ... төмендеткен. Айтатын болсақ,
«Еңбек» ЖШС-гі 1319 тоннаға, «Ынтымақ» АҚ-ы 1165 тоннаға, «Нимекс» ЖШС-гі
1220 тоннаға, ... ... ... 3277 ... ... ... өнімдері көлеміндегі мақта тазалау зауыттарының үлес салмағы
жыл сайын төмендеп келеді. 2003 жылы 85 пайызы, 2004 жылы – 79 пйыз ... ... 2005 жылы – 70 ... ... өндірілген өнімнің нақты көлем индекісі алдыңғы жылдың тиісті
кезеңмен салыстырғанда 108,2 пайызды құрады. ... ... ... ... үлес ... 11 ... ... кәсіпорындары өткен жылы 83881 тонна мақта талшығын, 1827 тонна
өсімдік майын, 2,3 ... ... ... ... 2004 ... ... ... өнеркәсіп тауарларының көлемін арттырғанымен
бағаның төмендігінен болжамдалған 19,8 миллиард теңгенің орнына ... ... ... ... 40 ... ... 2006 жылы ... 16 миллиард 639
миллион теңгенің ... 12 ... 57 ... ... өнімдерін өндірді,
жоспар 72,5-ға пайыз орындалды. Алайда, ... өнім ... 2005 ... ... ... 3 миллиард 621 миллион ... ... оның ... ... ... зауыттары бойынша 2 миллиард 518 миллион
теңгеге азайған. Мұның басты ... ... ... өнім ... ... ... ... Ауданда 2006 жылдан бастап мақта тазалау
зауыттары өз ... ... ... ... ... ... ... сол компаниялардың жинаған шитті мақтасын өңдеу
жұмыстарын ... Яғни ... ... ... ... ... ... өнім көлеміне қосылмайтындықтан, 2006 ... ... өнім ... ... әкеп ... заттай өнімге шағар болсақ, 2005 жылдың тиісті мерзімінің деңгейіне
қарағанда мақта талшығы – 14687 тоннаға, ... майы – 618 ... ... ... ... нақты көлем индексі өткен жылдың тиісті
мерзімімен салыстырғанда небәрі 96,0 ... ... ... ... ... аудандағы жекеменшік мақта
зауыттарына бәсекелік жасау, ... ... ... ... ... баға
саясатын ұстану мақсатында Елбасының тапсырмасына сәйкес мемлекет ... ... ... 2006 жылдың маусым айынан бастап аумағы 64 ... ... 60 мың ... ... ... құны 1,5 ... теңге тұратын
зауыт салынып, 2007 жылдың 18-ші қаңтарында іске ... Бұл ... ... ... 2006 ... ... дайындау науқанына қатынасты,
40,0 мың тоннадан астам өнім қабылдады. Азық-түлік корпорациясы мақтаның
қабылдау бағасын 8-10 ... ... ... ... ... көрсетті.
Кесте 9 - Өнеркәсіп өнімдерін өндіру
|№ |Өнеркәсіп кәсіпорындары ... |2005 ... ... | ... | | ... ... талшығы-барлығы: |тонна |87300 |72613 ... ... ... ... | -*- |16356 |9128 ... |АҚ | -*- |8083 | - ... |ЖШС | -*- |14353 |23004 ... |ЖШС | -*- |323 | - ... |ЖШС | -*- | - |4595 ... |ЖШС | -*- |9283 |4149 ... |ЖШС | -*- |21090 |24960 ... |ЖШС | -* - |40 | - ... |ЖШС | -*- |1506 | - ... | -*- |40 | - ... ... | -*- |3313 |5137 ... | -*- |693 |884 ... ... майы ... |1777 |1159 ... ... ... |Мың литр |2336 |2345 ... 10- ... ... ... ... ... ... |Кәсіпорындардың атауы ... ... ... ... ... ... |11008,0 |8489,9 |
| ... ішінде:”Корп.Ақ алтын”ЖШС |2483,8 |1535,4 |
| |АҚ |2219,6 |- |
| |ЖШС |45,8 |3580 |
| |ЖШС |- |- |
| |ЖШС |1523,4 |96,5 |
| |ЖШС |2974,1 |648,3 |
| |ЖШС |-219,8 |2244,1 |
| |>ЖШС |5,9 |- |
| |ЖШС |58,9 |- |
| |ЖШС |101,4 |- |
| |ЖШС |357,0 |269,8 |
| |ЖШС |269,3 |115,4 ... ... ... ... |357,0 |391,6 |
| ... | | ... ... ... ... ... ... |269,3 |156,0 ... ... су ... ... |28,0 |29,3 ... ... |3284,9 |2351,0 |
| | ... бойынша |15678,9 |12057,4 ... - ... ... ... жағдайының көрінісі. Соңғы
бірнеше жылдар бойы экономиканың шынайы секторын, агроөнеркәсіп кешені,
кіші кәсіпкерлік пен ... ... ... ... ... ... өркендеу үрдісі сақталып келеді.
Аудан бюджеті кірістерінің негізгі көзі салық ... ең ... ... ... ... ... ... салық пен акциздер
болып табылады.
Аудан бюджетінің негізгі шығыстары әлеуметтік салаға: ... ... ... ... ... ... жұмылдырылды.
Атап айтқанда, мемлекеттік мекемелер қызметкерлерінің еңбек ... ... ... ... басқа да түрлі әлеуметтік
жеңілдіктер мен үстемақыларды уақтылы төлеуге назар ... ... ... ... еңбекақы қоры едәуір өсті. Мемлекеттік
қызметкерлердің жалақылары да өсті.
Ауданның дамуын қамтамасыз ету, ... ... ...... шешу ... бюджеттің жағдайына байланысты.
Сондықтанда ауданда салық мәселесіне үнемі көңіл бөлініп отырады.
Бюджет қоржынын толтыру–басты ... ... жылы ... ... 1 ... 76,3 ... ... салық жиналды. Ал
жергілікті бюджет бойынша жоспарланған 669,8 миллион теңгенің орнына ... ... ... төлемдер түсті, жоспар 100,2 ... ... ... ... ... ... болжамдық жоспарды Мырзакент
кентінен басқа, барлық әкімшілік-аумақтық бірліктер ... ... ... әрі ... мөлшерде төлеу әрбір заңды және жеке тұлғаның міндеті.
Өткен жылы бір жолғы талондар бойынша жүзеге асыратын жеке ... ... ... ... 40 ... 682 мың теңгенің орнына 42
миллион 384 мың ... ... ... 107,7 ... ... бұл ... тиісті кезеңімен саластырғанда 6 миллион 665 мың теңгеге артық. Оның
ішінде ... ... 34 ... 384 мың ... ... ... 105,2
пайызға орындалған. Алайда, былтырғы жылмен салыстырғанда түсімдер 3 базар
бойынша 337,6 мың теңгеге кем ... Атап ... ... ... ... мың теңгеге, «Мырзакент» базары бойынша 35,0 мың теңгеге, «Ерлан»
жауапкершілігі шектеулі серіктестігі бойынша 299,7 мың ... ... ... ... ... мүлік салығы 121,8 пайызға, ал жер салығы
115,3 пайызға орындалды. Жалпы екі ... ... ... 491,4 мың теңгеге
артықорындалып 118,5 пайызды құрады.
Бүгінгі таңға аудандағы 43 мың тұрғын үйдің 22132-сы ғана ... ... ... ... ... ... мерзімі өтіп кеткен салық
төлемдері бойынша, барлығы жыл басындағы 154,2 ... ... ... ... ... оның ... жергілікті бюджет бойынша 63,3 миллион
теңгеден 48,6 миллион теңгегедейін кеміген. ... ... ... жоспардағы 4 миллиард 112 миллион теңгенің орнына 4 миллиард ... ... ... яғни 98,9 ... ... ... қаржының
қомақты мөлшері білім беру саласына 3398,4 миллион мен әлеуметтік саласына
239,2 миллион қаржыландыруға жоспарланған. ... ... ... ... ... ... ... бөлімі бойынша 147 мың теңге:
тұрғын үй коммуналдық шаруашылық бөлімі бойынша 20,5 мың ... ... ... ... ... ... ... 0,1 миллион теңге, жалпы аудан
бойынша 46,6 ... ... ... ... [20].
Елбасы мен Үкімет шаруаларға қолдау көрсетіп, бірқатар жеңілдіктер жасап
отыр. Ал, соған қарамастан ... ... ... ... ... төлемеуі, өкінішті-ақ. Салықтардың толық жиналмауы,
ауданның ... ... ... кері әсер ... ... жете ... абзал.
Кесте 11- Жергілікті бюджет
| | ... ... |2005 жыл |2006 ... 12 айы |
| | ... | |
| | | ... ... |
|1 ... табыс салығы |117686 |125266 |138827 |
|2 ... ... |289306 |350251 |294603 |
|3 ... ... ... |80491 |60880 |76500 |
|4 |Жер ... |43157 |39329 |45031 |
|5 ... ... ... |33652 |31646 |36666 |
| ... | | | |
|6 ... жер ... |24540 |25203 |29653 |
|7 ... |25101 |26970 |559 |
|8 |Жер ... ... |299 |34239 |
| ... төлем | | | |
|9 ... және ... |18888 |30473 |5928 |
| ... үшін ... алымдар| | | ... ... іс- ... |4856 |4963 |
| ... және оған | | | |
| ... бар мемлекеттік | | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... | | | |
| ... | | | ... меншігінен |1862 |1586 |1788 |
| ... ... | | | ... ... |53 |9 |9 |
| ... ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... түсетін ақша | | | |
| ... | | | ... ... |5670 |3393 |3651 |
| ... | | | |
| |ҚР ... ... | | | |
| ... ұсталатын және | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
| ... | | | ... ... органдар|4 |0 |0 |
| ... ... | | | ... да салықтық емес |278 |566 |761 |
| ... | | | ... ... |645 |10000 |19715 |
| ... ... | | | |
| ... сату | | | ... және ... емес |26424 |43083 |43578 |
| ... сату | | | |
| | ... |673285 |753810 |761553 ... ... және инвестиция саласы, құрылыс
Еліміз өзінің тәуелсіздігін ... ... және ... ... асыра бастаған жылдары бұрын жұмыс істеп келген
кәсіпорындар, шаруашылықтар тоқтап, ... ... мен ... ... қалған кезде тығырықтан шығудың бірден-бір жолы шағын
кәсіпкерлікті дамыту ... Бұл ... ... мен ... арнайы
актілері қабылданып, олар аталмыш саланың кең қанат жаюына құқықтық жағынан
қамтамасыз етті.
Елімізде орын алған жағдай біздің ауданымызға да тән ... ... ... ... ауылдық округтер әкімшіліктері отбасын асырау үшін жаңа
жұмыс орнын ашуға ниет еткендерге қолдау көрсетіп, оларға ... ... жер ... ... ашу үшін бос ... ғимараттарды берді.
Бір сөзбен айтқанда кәсіпкерлерге барынша қолдау жасалды [16]
Соның ... ... ... ... ... аз ... ... қоғамдық тамақтандыру орындары, ондаған ... ... ... ... ... ... құю, техникалық
қызмет көрсету бекеттері және басқа да нысандар салынып, іске қосылды.
Кәсіпкерлікпен айналсушы тұлғалар саны ... ... ... Егер ... 2001 жылы 15297, 2002 жылы 17395, 2003 жылы 18072 ... 2004 ... жетті. Кәсіпкерлер тарапынан өндірілген өнім, көрсетілген қызмет,
атқарылған жұмыс көлемі де жыл сайын артуда. Ол көрсетіш 2001 жылы - ... 2002 жылы – 11 ... 2003 – 16,4 ... 2004 жылы – ... ... ... жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша кәсіпкерлік субьектілерінің саны
19265-ге ... ... 76,2 мың адам ... ... Шағын бизнес
өкілдері өндірген өнім көлемі 20,0 ... ... ... ... ... ... теңге салықтық төлемдер құйылды.
Өткен жылдың ... ... ... ... ... субьектілер 301 бірлікке өндірілген өнім көлемі 314 миллион
теңгеге, салықтық төлемдер көлемі 8,2 ... ... ... жылы аудан бойынша негзгі капиталға тартылған 2 ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің қарқын
алуы, адамдардың тұрмыс жағдайларының ...... ... ... оң ... ... ... Соның нәтижесінде, Жетісай қаласында,
Асықата, Атакент, Мырзакент кенттері мен ... ... ... қызмет көрсететін ғимараттар (қонақ үй, қоғамдық тамақтандыру
орындары, дүкендер, жанармай құю бекеттері, дәріхана және тағы ... ... ... үй ... да ... ... Өткен жылы тұрғын үй
салуға 192 жер учаскесі бөлінді. Барлық қаржы ... ... ... метр 374 ... үй ... ... бұл 2004 ... салыстырғанда
13948 шаршы метрге және 140 тұрғын үйге артық. Бірінші жартыжылдықта 10
ипотекалық үй ... ... ... үй ... ... ... ... сәйкес бір
пәтерлі 20 ипотекалық тұрғын үй мен 12 ... ... ... ... ... ... үшін 65,5 миллион ... ... үшін ... 37,6 ... теңгені құрылысшылар толық
игерді.
Жылдың аяғында Жаңа жол ... ... ... елді ... ... ... 176 орындық қосымша оқу корпусы іске
қосылды.
Аудан әкімдігі аудан ... ... ... ... ... қажетті жоболау – сметалық құжаттарын ... ... ... сараптамадан өткізіп, ... ... ... ... күш ... ... Қазір ауданда
облыстық, республикалық бюджет есебінен орталық аудандық ... ... 1176 ... ... ауылында 704 орындық, Кетебай
ауылында 350 орындық ... ... ... ... аудан әкімдігінің құрылыс бөлімінің портфелінде 35
обьектінің ...... ... бар, ... 27-сі ... ... 2006 жылға арналған республикалық құрылыс
жоспарына Атамекен ... ... ... ... 350 орындық, Жылысу
ауылдық округінің орталығында 350 ... ... және ... ... ... ... құрылыс саласы да дами ... ... ... тамақтандыру орындары, қонақ үйлер, елді мекендерге
көрік беретін көптеген ғимараттар іске қосылды.
Негізгі капиталға ... ... 2002 жылы 1 ... 366 ... 2003 жылы 3 ... 125 ... ... 2004 жылғы 3 миллиард мың
теңгені құрады. Азия Даму банкісінің 6 миллиард ... ... ... Жаңа ... Жылы су, Қарақай, Атамекен ауылдық округінде 39,2 мың
шақырым жердің ... ... ... айналысып жатқан
Италияның «Тодини», Түркияның «Есер» фирмалары құрылыс басталғалы бері ... ... ... ... ... ... салынатын 161 тік дренажды скважинаның 155-ің,
292 шақырым электр қуатын тарту желілерінің 233,7 ... 55 ... ... 48,3 шақырымын, 5638 гидротехнмкалық
құрылыстардың 2379-ын, 51,3 ... науа ... 39,9 ... ... 60 ... 11-ін, 801,3 ... суару каналдарының
629,6 шақырымын, 395,7 шақырым коллекторлық – ... ... ... ... ... ... 38 ... стансасының 23-інің құрылысы
жүргізілуде. Бұл жұмыстарының нәтижесін ... таяу ... ... ... Құрылыс жұмыстары негізінен келесі жылы аяқталатын
болады.
Ал, қалған 82мың гектар жердің мелиоративті жағдайын ... ... ... зерттеу, жобалау жұмыстарын жүргізу жөнінде жоғары органдар алдына
мәселе қойып, іс-әрекеттер жасап жатырмыз. Оң ... ... ... міндет салынған нысандары ұқыпты әрі тиімді пайдалану ... ... ... ... байланысты. Өйткені, Мырзакент
өңіріндегі Жаңа жол, Нұлыбаев ауылдық округі аумағында 912 ... ... мың ... ... мелиоративтік жағдайын жақсарту жөнінде кешенді
жұмыстар жүргізіліп, 57 скважина салынған ... ... ... ... жәрдемімен жаңадан салынған
скважиналарға арзан ... беру ... де ... Егер ... ... ... ... қуаты 4 теңге 25 тиын болса, ... Жаңа жол ... ... ... ... әрбір
киловат – сағаты үшін 2 теңге 95 тиын төленеді.Осындай тарифты жер асты
суларын азайту үшін ... ... ... ... ... де ... ... ойдамыз.
Халықтың әл – аухатының жақсарғанының айқын көрсеткіштерінің бірі – ... ... өріс ... Тек ... екі жылда 751 отбасы тұрғын үй салуға
жер учаскелерін алды, нәтижесінде, ... үй ... жер ... елді мекендер пайда бола бастады. Егер 2001 жылы ... ... ... метр 40 үй, 2002 жылы жалпы аумағы 9245 шаршы метр үй ... 2003 жылы ... ... 21241 ... метр 164 ... ... жылы ... аумағы 30087 шаршы метр 234 тұрғын үй салынып, иелері ... ... ... үй ... ... Жетісай қаласында, Атакент,
Асықата кенттері мен ... ... Жаңа ... Қазыбек би, Ынтымақ
ауылдық округтеріне қарышты қадам жаюда.
Елбасы бекіткен тұрғын үй бағдарламасына сәйкес бұл іс соны қарқын ... жылы ... ... салынатын тұрғын үй құрылысына 30 жер учаскесі
бөлінді, оның 10-ы ... ... ... ... -Л-« ... ... 5 үйдің фундаментін құйып, төртеуінің қабырғасын көтеріп қойды.
Құрылысшылар бұл үйлерді жазға дейін тапсырмақ ... ... ... ... ... бөлінетін болады.
Ауданның дамуы, тұрғындарына қолайлы жағдай жасалуы қажетті құрылыстардың
салынуына байланысты екендігі ... ... ... ... ... ... ... жобалау – сметалық құжаттарын жасатуға, тиісті
деңгейлерге шығып оларды ... ... ... ... ... салып келеді. Соңғы үш жылда ( ... ) бұл ... ... 12,9 ... ... ... -13 нысанның жобасын дайындатуға
тиісті мекемелерге ... ... жылы ... ... өндірістік және тұрмыстық нысандарды
іске қосты. ... ... ... және орта ... ... ... үй салаларында ауқымды жұмыс атқарылды. Аталған мерзімде
негізгі капиталға инвестициялар 4 миллиард 653 миллион теңгені ... ... ... тиісті мерзімімен салыстырғанда 2538,1 миллион теңгеге
артты. Инвестицияның өсу ... 220 ... ... ... 2006 жылы 589 жер учскесі ... ... ... 2006 жылы ... көлемі 63801 шаршы метр 524 тұрғын үй
пайдалануға қабылданды.Өткен жылдың ... ... ... ... ... үй саны 150-ге ... алаңы 19801 шаршы метрге көбейген.
Республикалық, облыстық бюджет есебінен ауданымызда 2006 жылы Жылы ... ... ... 350 орындық мектептердің және Жетісай
қаласындағы 1176 орындық мектеп ... ... ... аурухана
құрылысын арнайы құрылған облыстық ... ... оның ... ... ... және мердігерлік мекемені ауыстыру жөнінде шешім
қабылдады. Нәтижесінде ... ... үшін 2006 ... ... ... теңге қаржыға тендер өткізіліп мердігер болып «Нұрі- Л-Жетісай» ЖШС
– гі танылды. Бұл серіктестік өткен жылы мамыр айынан ... осы ... ... ... 235,26 миллион теңгенің қаржысын ... 12 - ... ... ... ... | | ... |Ауытқу+,- |Өсу |
| | | | ... |
| | |2005 жыл |2005 жыл | | ... ... ... ... |4184,807 |+ 2532,316 |165,0 |
| |бағытталған | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | ... ... және |1856399 |2367415 |+511016 |127,5 |
| ... емес | | | | |
| ... | | | | |
| ... (млн| | | | |
| ... | | | | |
| ... қаржыландыру | | | | |
| ... ... | | | | |
| |- ... |865511 |1207624 |+ 342113 |139,5 |
| ... | | | | |
| ... ... |86562 |-14967 |85,3 |
| |- ... ... |1262443 |+215696 |120,6 |
| ... өз | | | | |
| ... | | | | |
| |- ... |522714 |172112 |-350602 |32,9 |
| ... | | | | ... 13 - Шағын кәсіпкерлік саласының негізгі көрсеткіштері
|№ | | | 12 ай | | |
| | ... | ... |
| ... ... | | ... | | | | |,% |
| | | |2005 |2006 | | |
| | | ... ... | |
| | | | |ы | | ... ... |Бірлік |18964 |19265 |301 |101,6 |
| ... | | | | | |
| ... ... |-*- |692 |720 |28 |104,0 |
| ... ... | | | | | |
| ... тұлғалар |-*- |18272 |18545 |273 |101,5 ... ... ... |75416 |76198 |782 |101,0 |
| ... | | | | | |
| ... ... |-*- |2668 |2819 |151 |105,7 |
| ... тұлғалар | | | | | |
| ... ... |-*- |72748 |73379 |631 |100,9 ... ... ... ... |19713564 |20027726 |314162 |101,6 |
| ... | | | | |
| ... ... |-*- |3918350 |3923739 |5389 |100,1 |
| ... ... | | | | | |
| ... тұлғалар |-*- |15795214 |16103987 |308773 |102,0 ... ... |мың ... |345258 |353461 |8203 |102,4 |
| ... | | | | |
| |ы: | | | | | |
| ... ... |-*- |187376 |195007 |7631 |104,1 |
| ... ... | | | | | |
| ... ... |-*- |157882 |158454 |572 |100,4 ... |Бір тұлғаға | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... |мың ... |1040 |1040 |0 |100,0 |
| ... көлемі | | | | | |
| ... ... ... |18,2 |18,3 |0,1 |100,8 |
| ... | | | | | ... |Бір ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... |мың теңге |261,4 |262,8 |1,4 |100,6 |
| ... ... | | | | | |
| ... салық|мың теңге |4,6 |4,6 |0 |101,3 |
| ... | | | | | ... ... және ... ... ... салаларында да бірқатар жұмыстар атқарылуда.
Жолаушылар тасмалы мен жүк айналымы да артты.Аудан тұрғындары ... ... мың бана ... ... ... ... құны 76 миллион теңгелік 4528 ... ... 3 АТС іске ... бұл шара байланыс сапасын ... ... ... жылы ... 6 ... АТС іске ... ... ал 2006 жылы
қалған ауылдық округтерде жалпы құны 300 миллион теңгенің жаңа ... ұялы ... ... ... дамуда. Қазір оның стансалары
Жетісай ... ... ... кенттерінде орнатылған, ал биыл
сондай станса Асықата кентінде орнатылмақ.
Ауданда 552 ... жол бар. ... ... ... ... ... біршама жақсы болғанымен, бұрын ... ... ... ... ... көп ... бері ... бұзылған, ойылып кеткен, ал оларды қалыпты жағдайға келіру
үшін едәуір мөлшерде қаржы қажет.
Жолаушылар тасмалдау ... ... 2006 жылы 577 мың ... 9,4 мың ... жүк тасмалданды, жолаушылар айналымы 10251 жолаушы км-ді
жүк айналымы 1557 мың ... ... ... Жолаушылар тасмалы былтырғы
деңгеймен салыстырғанда 18 мың адамға артты. Ал жүк ... – 28 ... ... кетті.
2001 жылға дейін Мақтаарал ауданының тұрғындары Шымкент ... ... ... ... ... ... ... мақтааралдықтар облыс
орталығына көрші мемлекеттің аумағын басып өтпей, жаңа асфальт жол ... ... ... ... екі ... ... көпір мен жол
құрылысына республикалық ... 3,4 ... ... ... ... ... ... мен ҚР Үкіметі Мақтаарал ауданына Халықаралық және
Азия даму банкілерінің инвестицияларын тартты.
Ауданның көлік ... ... 552 ... құрайды. Аудан
көлеміндегі жергілікті маңызы бар автомобиль жолдарын және көше жолдарын
жөндеуге жергілікті бюджеттен ... ... ... ... ... ... ... бұл шараға 2004 жылы-10,6 миллион теңге, 2005 жылы-
16 миллион теңге, 2006 жылы -20 миллион ... ... ... үй ... даму ... ... жаңадан жолы жоқ көшелер
пайда болуда. Бұл жолдарды асфальттау үшін қомақты қаржы керек. Жергілікті
бюджеттен бөлінген ... ... ... көп ... ... ... жеткен
жолдарды жамауға ғана жетіп отыр.
Аудандық телекоммуникация торабы ... 2006 жылы ... ... теңгенің қызметін көрсетті, телефон ... саны ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету 8,2
миллион теңгеге, ал телефон нүктелердің саны 666-ға өскен. Ауданда ... ... ... жаңа ... ... ауыстыру, телефон
байланысының сапасын жақсарту жұмыстары жүргізілуде. Өкен жылы Абай ауылдық
округінде 168, Қызылқұм ... ... 220, ... ... ... кентінде 1552 номерлік жаңа үлгідегі сандық АТС- тер ... ... ... ... ... ... 2005 жылы жергілікті маңызды жолдар мен көшелерді
жөндеуге 16 миллион теңге бөлінген болатын. Бұл ... көп ... ... 2004 жылы бөлінген қаржыдан 5,4 миллион теңгеге артық.
Жолдарды жөндеу жөнінде өкен жылы айтылған ... мен ... ... ... ... жолдарды, көшелерді көріп, жағдаймен
толық танысып, жоғарыда айтылған қаржыны ең ... ... жол ... көшелерді жөндеуге бағыттады.
Жолдарды жөндеу барысында Жетісай қаласындағы Өтепов көшесі, Атамекен
ауылдық округі, Мақташы ауылындағы Жеңістің 60 ... ... ... ... Алмалы ауылының Жібек жолы ауылына ... жол, ... ... Қызылқұм ауылындағы Совет көшесі, Ділдәбеков ауылдық округі
Әбден ата ауылындағы орталық көшелерге ағымдық жөндеу жұмыстары жүргізілді.
Жамбыл ... ... ... ... Жылы су ... ... ... көше тас – құм төселіп, жолдар жөнделді.
Ауданда 97 ... ... ... 440 ... облыстық
маңыздағы жолдар бар. Республикалық маңыздағы жолдардың 24 шақырымы 76,7
миллион теңгеге орта ... ал 73 ... 11,5 ... ... жөндеуден өткізілді. Сонымен қатар республикалық маңыздағы
жолдарды ... ... ... ұстау үшін 3,1 миллион ... ... ... ... жолдарды жөндеуден күтіп ұстау
жұмыстарына 13 миллион теңге бөлініп, 280 шақырым жол ... ... 36 дана жол ... 36 метр ... ... ... 6 ... жүру бөлігі таңбаланды.
Ауданның тұрғындарының сапалы ауыз сумен қамтамасыз етуге 2007-2010
жылдарға арналған «Таза су» ... ... ... ... ... ... ... ету мақсатында 2006 жылы жергілікті бюджеттен 10,0
миллион теңге ... ... ол ... ... Бұл ... елді
мекендердегі ауыз су құдықтарының насостарын ауыстыру мен ... да ... ... ... ... ... ауыз сумен қамтамасыз ету аудан әкімдігінің
басты міндеттерінің бірі. Достық ауылдық округіндегі Абай ауылынан Атамекен
ауылдық ... ... ... су ... ... ... басталды.
Құны (жоболық құны 797 миллион теңге) болатын, 2008 жылы ... ... іске ... «Дина-Н» ЖШС кірісті. Сонымен бірге Мырзакент қалашығы
ауыз су жүйесінің ... құны 100 ... ... құрылысы және Жетісай
қаласы ауыз су жүйесін қайта жаңғырту жобалары ... ... ... РЭС ... ... электр қуатымен тұрақты
әрі үзіліссіз қамтамасыз ету міндетін қойып, оның мүлтіксіз қамтамасыз ... ... оның ... орындалуын күнделікті қадағалап отырады.
Соның нәтижесінде, бұдан 5-6 жыл ... ... ... ... ... қою
жағдайларынан арылдық.
Аудандағы кәсіпорындар, мекемелер және тұрғындар өткен жылы 73,1
квт/сағат ... ... ... оның құны 321,7 ... ... содан
318,9 миллион теңге төлемақы жиналып, төленген (99,1%). Ал ... 40,6 ... ... электр қуаты үшін төленуі тиіс 178,6
миллион ... 178,4 ... ... ... ... пайдаланылған ауыз су мен табиғи газға төлемақы ... ... ... төлемақысына қарағанда әлдеқайда нашар. Аудандағы ауыз су
тұтынушылардың су таратушы кәсіпорындарына қарызы 13 ... ... оның 11,2 ... ... тұрғындардыкі. Осыған қарамастан,
жұмысында елеулі ... бар ... ... айтылып жүрген «Мақтаарал
аудандық ауыз су жүйесі» мемлекеттік кәсіпорыны (Мырзаев) ауданда 305 ... ... ... 70 дана ауыз су ... ағымдағы жене
күрделі жөндеуден өткізді, 231 дана насос ... ... 30 ... ... ... Кәсіпорын бұрғылау қондырғысын сатып алды. Ендігі ... саяз ... ... ... ... оны өзі ... болады.
Кесте 14 Көлік
|№ |Көрсеткіштер |Өлшем | 12 ай | | |
| | ... | ... |
| | | | |+ ... |
| | | |2005 |2006 жыл| | |
| | | |жыл | | | |
| ... |км |552 |552 |0 |100,0 |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... |-*- |446 |446 |0 |100,0 |
| ... |-*- |106 |106 |0 |100,0 ... |Жолаушылар | Мың адам |559,0 |577,0 |+18 |103,2 |
| ... | | | | | ... ... | Мың адам |12518 |10251 |-2267 |81,9 |
| ... | | | | | ... |Тасымалдау |Мың теңге |12243 |11079 |-1164 |90,5 |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | ... |Жүк ... |Мың |37,4 |9,4 |-28,0 |25,1 |
| | ... | | | | ... |Жүк ... |Мың т/ к |2882 |1557 |-1325 |54,0 ... ... |Мың теңге |26402 |14666 |-11736 |55,5 |
| ... | | | | | ... 15 - ... ... ... ... | 12 ай | | |
| | ... | ... |
| | | | |+ ... |
| | | |2005 жыл |2006 | | |
| | | | |жыл | | ... ... |Млн.теңге| | |+ |103,0 |
| ... | |273,8 |282,0 |+8,2 | ... |АТС ... |49 |49 |- |100,0 ... |Таксафон |саны |35 |35 |- |100,0 ... ... ... |12990 |13656 |+666 |105,1 |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | ... ... ... |52 |52 |- |100,0 |
| ... | | | | | ... ... ... ... ... |194,3 ... Ауданның экогиялық жағдайлары
Қазіргі заманның қатерлі апаты, ерекше зауал ... ... ... бірі – ... Жер ... ... бөлігін алсаңызда экологиялық
дағдарысқа ұшырауда. Бүгінде сондай экологиялық дағдарысқа ұшырап отырған
қазақ жері, соның ішінде ... ... ... ... Мырзашөлдің байлығы «Ақ алтын» атанған мақта өнімдері соңғы ... өнім ... Оған ... ... ... ... топырақтарды тұзды
сор басып, топырақ эрозияға ұшырауда.Баспасөз мәліметтеріне сүйенсек
қазіргі уақытта Мақтаарал ... ... 60% - ын сор алып ... ... іске ... Таза ауыз су ... әбден шегіне жеткен.Қазіргі кезде тұрғындар
арасында ауыз су әсерінен өткір ішек ауруы, тіс аурулары, ... А, ... ... ... ... ... барады.
4. Мақта өте кірпияз техникалық дақыл. Егер жаңбырдың астында қалса, өз
сортын жояды.Ауыл дихандары оны жинап- ... адам күші ... ... Қарапайым халық мақталық жерді игеруде қаржыдан қиналады.«Ақ алтын»,
«Мырзакент», ... ... ... мақта тазарту зауыттарынан алған
қаржыларын қайтара алмауда.Себебі егін шығынын өтемейді.
Аудандағы негізгі өзекті проблема – ауыз су ... ... ... өмір жоқ. Жер ... 70,8%-ы су алып жатыр. Судың жалпы көлемі
құрлықтан 1,4 есе көп ... ... ... ... жағдайда су дегеніміз нендей зат деп ... ... қар ... ... көл ... үйренішті болып көрінеді.
Ең қымбат зат су екенін және жаратылыстың ... ... жете ... ... ... ... су дегеніміз қарапайым зат деп білеміз.
Американдық ғалым, геохимик Хори: Келешекте мұхит суынан өндірмейтін ең
бағалы химиялық зат тұщы су ... ... да ... бағаланады.
Алтын дегеніміз байлықтың белгісі ғана, ал су ... өмір үшін ... өмір жоқ – деп, ... ... ... ... өмір сүретін
әрбір адамға күн сайын жұмсалатын су ... орта ... 3000 ... ... Жер ... өмір ... халықтың 1 миллиарды су
қорының жеткіліксіздігіне байланысты ... 2-3 литр ғана тұщы су ... ... ... ... бірі қазірдің өзінде-ақ су тапшылығына ұшырап
отыр.
Осындай су ашаршылығына ұшырап отырған бүгінде Мақтаарал ауданы соның
ішінде Ш.Ділдәбеков елді мекені.
Қазақстанда 1 ... ... ... 30 мың ... метр су ... ... таза судың көлемі 81,747 шаршы шақырым. Елімізде 1
жылда лас су көлемі 160 ... ... ... 1 жылда Қазақстанда 160 шаршы
шақырым су ластанады екен. Сонда лас су таза судан 2 есе көп ... ... саны 14,5 ... таза судың көлемін адам санына
бөлседе, 1 адамға 171842,4 судан келеді.
Дүние жүзінің денсаулық сақтау ұйымы мәліметі ... жер ... ... ... су ... ... дейді.
Ауыл шаруашылығының суды қаншалықты мол жұмсайтындығына мысал
келтірейік. Мамандардың есептеуінше, 1 ... ... ... 1200 м, 1 ... 7000 м, 1 ... ... 10000 м, 1 ... бір жылдық ауыздық суына
6 м сужұмсалады екен.
Елбасымыз Н.Назарбаев: Қазақстан – 2030 ... ... орта мен ... тазалығын жақсарту керек ,-дейді. Қазіргі
таңда біздегі ... ... адам ... 20%-на тең.
Отандастарымыздың 1/3 бөлігі сапасыз ауыз суын ... ... ... ... елді ... зерттеу нәтижелеріне сүйенсек: ауыз суының ластануы
1) Су құбырларының тесілуінен
2)Жер беті жер асты ... ... оған ... су ... ... салдарынан жер асты сулары ауыз суын ... ... ... ауыз суды ... ... ластанудан сақтайды.
Ал Ш.Ділдәбеков елді мекендерінің ауыз су ... бұл ... ... оған ... ... ... ... төмен, айналасы
көгалдандырылмаған, қоқырсық. Уақытында хлорлану жұмыстары жүргізілмейді.
Су ... ... ... ... сай ... ... гигиеналық нормаға сай болмағандықтан ... ... ... ... ауыз судың дәмі ащы кермек лайланған мөлдір
емес, иісі де бар, ... ... ... түсі ... болып кетеді. Судың
кермектілігі жоғарылау, ол ... ... ... ... ... топырақ тұзды, оған дәлел топырақ соры тұзы бетіне ... ... ... жер ... ... (тұзды) сулардың жер бетінен тереңдігін бір
қалыпта ұстамауы, айдау қыртысының ... ... ... жердің
құнарлығына теріс әсерін тигізуі. Су – тұз режимі бар. Ол режим бойынша жер
астындағы ... су 1,5-2,0 ... ... ... ... Осы жағдайды
қалыптастыру үшін техникалық жағынан ақаусыз көп ... ... ... оның ... жұмысын қамтамасыз ету қажет.
Ауданымыздың топырағы тұзданған. Мұндай жағдай да мақталықтан және ... ... ... ... өнім алу үшін ... ... шайып, жер
бетінен кемінде 2 метр ... ... ... ... болғандай,
топырақтағы тұздарды төменге шайып түсіру дәрежесі оған жұмсалатын су
мөлшеріне, оны жүргізу ... және ... ... жер асты ... байланысты.
Жердің беткі және жер асты суларын реттеп отыратын, тұзды суды соратын
дренаждаржұмыс істемейді. Егер жер асты ... ... ... ... ... оған факт су ... жүргізілген жерлерде ретсіз
монша, әжетханалар, құрылыстар салынған. Олар жер асты суларымен ... су ... ... ауыз суды ... ... ... өсіру үшін тағыда су тапшы жер сор болғандықтан
бұны менде ... ... Су ... ... ... өсіруге өте қиын,
тұзды сор топырақта қандай өсімдік өссін.
Ауаны тазартатын оттегінің фабрикасы жасыл өсімдік екені ... ... ол ... ... ... өсуі өте ... міне бұлда қосымша
мәселеге айналып ... ... ... тек ... ... ғана ... әлеуметтік жағдайын көтеретін мақтаның өніміде ... су ... ... асқазан, бауыр, бүйрек, ішек ауруларына шалдығады.
Мысалы жер асты суында темір көп болады. Көмір ... ... ... ... ... ... өте ... апаттың туған жерге әсерінде қазір халық арасында ... ... ... ... ... ... Ол ... барлығы
қатерлігі тұзды ауыз суының ластануынан болып жатыр. Жердің үстінгі қабаты
сортаң жер асты ... ... ... ... ата» өңірі бойынша 2003-
2005 жылдардағы мәліметтерге мән берсек:
Кесте 16 - Аудандағы таралған ауру ... ... ... |2003 |2004 |2005 |
|1 ... |25 адам |19 адам |20 адам |
|2 ... А |48 адам |50 адам |51 адам |
|3 ... В |54 адам |159 адам |145 адам |
|4 ... |63 адам |78 адам |81 адам |
|5 ... |75 адам |62 адам |60 адам |
|6 ... |51 адам |29 адам |29 адам |
|7 ... |3 адам |9 адам |10 адам ... елді ... ... ауыз су ... ... бірнеше жылдан бері өзгеріссіз күйінде қалуда.Қалыптасып отырған
жағдайда аудан тұрғындарының қауіпсіз ... ауыз ... ... ... ... ... өзекті мәселесі.Себебі барлық деңгейде елді
мекендегі ауыз су ... ... ... ... ... ... ... бір елді мекенінде орталықтандырылған ауыз су
жүйесі күрделі жөндеуден өтпеген. Ауыз су ... ... ... ... келсек, өкінішке орай өз ләрежесінде деп айта
алмаймыз.
Жаңа су жүйелерінің салынбағанын айтпағанда, ... ауыз ... жыл ... ... ... техникалық күтім жүргізілмейді,су
көтеру мұнаралары істен шығып қадағалау құдықтары көміліп ... ... ... 221 ... ... ... ... Оның 29-ы істен
шыққан.
Ш.Ділдәбеков селолық округі бойынша 13 елді ... ... ... ... Ауыз ... ... ету ... 17 ауыз құбыры бар, істеп
тұрғаны 13.Жалпы ұзындығы ауыз су ... 56 ... ... 6 сағат су
береді. Ақау жағдайларда арнайы мекеме тобы жөндейді.Халық ауыз судың тұзды
екеніне көп арыз береді. ... ... ... ... ... сын көтермейтін жағдайда [12].
Ауданның су проблемасы жалғыз Ш.Ділдәбеков елді мекеніне ғана емес басқа
ауылдардың ... ... ... 2030 ... Қазақстан Азия барысына айналатынына, Елбасымыздың жолдауын
құптай, қуаттай отырып, сенім білдіреміз.
Нақты деректерді түйіндей келе ... ... ... ... ... Ибн Сина ... ауру ең алдымен астан жұғатынын, соның ішінде
әсіресе ішкен су арқылы келетінін, демек суда тазартып ... ... ... су туралы біздер үшін, келешек ұрпақ үшін де ... ... ... ... –техникалық прогресс тұрғысынан бас
айналдыратындай жетістіктер көп, ал ауыз ... ... ... әлі ... келе ... [22].
Табиғи ортаның соның ішінде су көздерінің экологиялық тұрғыдан
ластануы жер бетіндегі әсіресе ауданымыздың ... ... ... ... ... қауіп.
Су- біздің қазынамыз, сол қазынамыздан айырылып қалмайықшы.
ҚОРЫТЫНДЫ
«Мақтаарал ауданының ... ... ... атты
бакалаврлық жұмысында ауданның қалыптасу тарихы ... ... ... ... ... ... сонау Ескендір Зұлқарнайыннан бастап, ауданның
21 ғасырының басына дейінгі қысқаша тарихы ... ... Одан ... ... шөл дала ... бүгінде халық тығыз қоныстанып, ... ... ... дамыған ауданға айналғандығы айтылған.
Жұмыстың екінші бөлімінде ауданның халқына ... ... ... ... ... ... ... құрамы т.б) жайлы деректерге
тоқталып өтілген. ... ... ... ... жағдайы жайлы болды.
Мұнда аудандағы білім беру және ... ... ... сақтау
мекемелері мен халыққа әлеуметтік көмек көрсету мәселесі айтылған және де
аудан экономикасының негізін ... ... пен ауыл ... ... ... ... ... қолдағы бар деректер мен
мүмкіндігінше баяндалады.
Ауданның экологиясына біршама тоқтап, ... ... ... ... ... мен істеген жұмыстары баяндалған.Ауданның
экологиясы облыстың экологиясы мен салыстырған.
Ауданның географиялық – ... ... ... зерттей
келе төмендегідей ұсыныс айтқым келеді:
1.Халық қалаулылары депутаттары жердің топырағы эрозияға ... ... ... ... тез ... шара ... ... барлығын дерлік іске қосылса;
Ә) Жерге, мақта алқабына керекті тыңайтқыштарды дер уақытында жеткізілуін
қадағаланса;
Б) Шет ... ... ... ... ... ... шиттердің
тасымалдануына тиым салынса;
2. Мақтаны жинау кезінде еңбек биржасы басқа облыстардан көмекке жұмыссыз
жүрген жергілікті азаматтарды ... екі ... да ... ... ... мақта науқаны кезеңінде көрші мемлекеттерден келген
келімсектер аудандастарымызды ... және ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Н.Ә.Назарбаев «Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел
жаңару жолында» ҚР Президентінің Қазақстан халқына ... ... 2005 ... ... ... ... ... Бегім Серіков. «Мырзашөл – Атамекенім» Алматы.Тұран - ... ... ...... (Ауданның 75 жылдығына арналған жинақ)
Алматы.Тұран - 2003
5. Мұқан ... ... ... ... ... ... «М-
Талант» баспасы - 2001
6. Жұмали Шарақымбаев. «Аграрлық реформаның кейбір ... ... ЖШС – 2005 ... Ќазаќстан Республикасы (жылды жылнама) - Ќазаќстан Республикасы,
статистика жµніндегі агенттігі.
8. ... ... ... (2004 жыл).
9.Омарбек Нұржанов «Атқарылған істер аз емес» Мақтаарал аудандық қоғамдық
саяси газет 2006
10. «Мырзашөлім – ... ... ... ... 1998 жыл
11. Мейірі өскен Мырзашөл О.Нұржанов «Егемен Қазақстан» 2005 №18
12. Жатушы еді сыр бүгіп, Мырзашөлдің даласы. Мартай Жақып. ... ... ... ... баспасы Алматы 2003 жыл
13. Мақтаарал ауданының әлеуметтік – экономикалық даму көрсеткіштері (2003-
2005 жылдар)
14. Н.Ә.Назарбаев «Ауыл шаруашылығын дамытудың жаңа ... ... ... республикалық кеңесі.Егемен Қазақстан № ... ... ... ... ... ... ... ілімдік негіздемесі » Жаршы 2003 жыл №3
16. О.Ю. Акимов ... и ... ... Москва 2003
17. Ж.Ш. Шарақымбаев «Оңтүстік өңірдің республика ауыл шаруашылығындағы
орны және мақта өсіретін кәсіпорын ... ... 2004 жыл ... Т.М. ... ... социально - экономического развития регионов и
их функции» Вестник сельскохозяйственных наук Казахстана 2001 №1
19. Б.С. Шойынбаев «ОҚО- дағы мал ... даму ... ... ... ... ...... развития ЮКО за 2003 и 2004 ... ... ... ... анықтамалығы» Алматы 2004
22. «Нұрын шашқан оңтүстік» Алматы 2003

Пән: География
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 61 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ЖМҚ ерітінділері. Анықтамасы. Сипаттамасы.5 бет
Отбасындағы балаға жанжалдардың балаға педагогикалық психологиялық әсері12 бет
Delphi –программалық ортасында бағдарламалау17 бет
«Бағдаршам»бағдарламасын құру.37 бет
Бидай алейрон қабаттарындағы альдегидоксидаза ферментінің гормондар арқылы реттелуін зерттеу18 бет
Бойжеткендерге арналған жаздық комплект3 бет
Компьютерлік вирустар туралы мәлімет9 бет
Компьютерлік вирустардан сақтану шаралары28 бет
Принципиалды-электрлік сұлбалар5 бет
Саясат4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь