Оғыз мелекеті

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1. Оғыз мелекеті туралы түсінік ... ... ... ... ... ... ... 5
2. Оғыздардың саяси бірлестігі ... ... ... ... ... ... ... ... .7
3. Оғызнама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
4. Оғыз тілі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12
5. Оғыздардың шаруашылығы. ... ... ... ... ... ... ... ... 15
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18
Қарлұқ қағанатының солтүстік-батыс жағында, Сырдарияның орта және төменгі бойында және оған жалғасып жатқан Батыс Қазақстан далаларында ІХ-Х ғасырларда оғыз тайпаларының ерте ортағасырлық феодалдық мемлекеті қалыптасқан. Оғыздардың алғашқы ата- бабаларының қонысы Ыстықкөл маңайында болыпты, ал VIIIғасырдың орта шенінде оғыз тайпалары Жетісу өңіріне көше бастаған.Батысқа қарай жылжыған оғыздар сырдарияның орта шенінде тұратын қанғар- печенег бірлестігімен ұзақ уақыт бойы шайқасқа түсті.
Бұл шайқас тайпалардың оғыз одағының саяси топтасуына себебін тигізді. Бұл одақ оғыздардың Оңтүстік Және Батыс Қазақстанның байырғы тұрғындарымен араласуының нәтижесінде құрылды. Оғыз одағының құрамына – печенегтердің біразы, Сырдария аңғарындағы, Арал маңындағы, каспийдің солтүстік төңірегіндегі басқа да далалаық тайпалардың біразы кірді. Бұлар арғы үнді-еуропалық және фин- угорлық болғанымен, бара-бара түріктенген алаңдар, астар, бажғарлар, нукардалар, бажналар болатын.
Қалыптасқан оғыз этносының құрамына Жетісудан шыққан түркі тілдес түрлі тайпалар кірді. Бұлардың ішінде УІІІ ғасырда Шу мен Талас аңғарларын мекендеген жағрлар (шағр) және шарұқтар да болған. Оғыздардың қалыптасуына шығыс түрік тайпаларының кейбір топтары, қимақ тайпалары, Обь пен Ертіс арасын мекендеген баяндурлар, имурлар, қайлар қатысты.Сөйтіп, оғыз этникалық қауымының қалыптасуы күрделі де ұзақ процесс болды .
Оғыздар ХІ ғасырда ру бөлімшелері көп 22 тайпадан тұрғаны мәлім болып отыр. Тайпалардың ірі бірлестіктері “ел”, “халық”, “ мемлекет” деген ұғымды білдірді. Оғыздарда туысқандық байланыстар қандастық жағынан емес, шаруашылық- жерлестік байланыстарға негізделді. Оғыздар арасында көбіне далалық аймақты мекендеген монғол тектес нәсілдік топ басым болды.
1. Қазақстан тарихы ( очерктер). Көне заманнан бүгінге дейін. Қазақстан орта ғасырда . Алматы “Дәуір” баспасы 1994 жыл. §3. 65-67 бет.
2. Қазақстан тарихы, І бөлім. Алматы “Рауан” – 1995 жыл
Д.Бабаев. 78-82 бет.
3. Қазақстан тарихы, С.Жолдасбаев,Д.Бабаев. Алматы “Атамұра”, 2003 жыл. 22-27 бет. “Оғыз мемлекет”.
4. Қазақтар-Казахи. Энциклопедия –8 том. “Оғызнама ” Алматы-2004 жыл.
5. Қазақ Соет Энциклопедиясы. 8-ші том. Алматы-1976 жыл. 438-442 бет.
6. Егемен Қазақстан газеттерінің 2003 ж. жинағы.
        
        Жоспар:
Кіріспе.....................................................................
............3
1. .Оғыз мелекеті туралы түсінік............................5
2. Оғыздардың саяси бірлестігі.................................7
3.
Оғызнама................................................................
..11
4. Оғыз
тілі..................................................................1
2
5. Оғыздардың шаруашылығы. ................................15
Қорытынды...................................................................
..17
Қолданылған әдебиеттер.............................................18
Кіріспе
Қарлұқ қағанатының солтүстік-батыс жағында, ... орта ... ... және оған ... ... ... ... далаларында ІХ-Х
ғасырларда оғыз тайпаларының ерте ортағасырлық феодалдық ... ... ... ата- ... ... Ыстықкөл маңайында
болыпты, ал VIIIғасырдың орта шенінде оғыз тайпалары Жетісу ... ... ... ... оғыздар сырдарияның орта шенінде ... ... ... ұзақ ... бойы ... ... шайқас тайпалардың оғыз одағының саяси топтасуына себебін
тигізді. Бұл одақ ... ... Және ... ... байырғы
тұрғындарымен араласуының нәтижесінде құрылды. Оғыз одағының құрамына –
печенегтердің біразы, Сырдария ... Арал ... ... ... ... да далалаық тайпалардың біразы кірді. Бұлар
арғы ... және фин- ... ... ... ... ... бажғарлар, нукардалар, бажналар болатын.
Қалыптасқан оғыз этносының құрамына Жетісудан шыққан түркі тілдес
түрлі тайпалар кірді. Бұлардың ... УІІІ ... Шу мен ... ... ... ... және ... да болған. ... ... ... ... ... топтары, қимақ тайпалары, Обь
пен Ертіс арасын мекендеген баяндурлар, имурлар, қайлар ... ... ... ... күрделі де ұзақ процесс болды .
Оғыздар ХІ ғасырда ру бөлімшелері көп 22 ... ... ... ... ... ірі ... ... “халық”, “ мемлекет” деген
ұғымды білдірді. Оғыздарда туысқандық байланыстар қандастық жағынан емес,
шаруашылық- ... ... ... Оғыздар арасында көбіне
далалық аймақты мекендеген монғол тектес нәсілдік топ басым болды.
Ісләм дініне ... ... ... ... Шаш пен Испиджаб
аймақтарында тұрып қалады.
ІХ ғасырда ұзақ ... ... оғыз ... Арал маңы даласында
саяси билікті өз қолдарына алды. Ғасырдың аяқ кезінде оғыздар хазарлармен
одақтасып печенегтерді ... ... де, ... пен еділ аралығын өзіне
қаратып алды. Х ғасырда оғыз мемлекетінің астанасы Янгикент ... ... деп ... қала ... Оғыз ... саяси орталығы ретінде
Янгикентті таңдап алуына ... ... ... ... ... ... оның Азияның ірі егіншілік өңірлерімен, Хорезммен ... ... ... географиялық орнының қолайлығы еді.Янгикент
қимақ даласы арқылы ... ... Есіл және Нұра ... ... ... ... ... жатты. Сығанақ пен Оңтүстік Оралға баратын
сауда жолы осы қаланың ... ... ... ... құрамы әр тектес болды, олардың тұтас
халық болып бірігу процесі аяқталмады. Оғыздар мемлекеті де ... ... ... жоқ. Ірі бірлестіктерді басқарған көсемдердің тұрағы мықты
бекініс болды, оларда қазына және азық-түлік ... Оғыз ... ... қорғау үшін арнайы әскер ұстады, ал шапқыншылық жасалған ... мен ... ... ... ... Оғыз ... жабғу (ябғу) деп аталған. Оғыз жабғуларының көмекші билеушілері
мен ... ... ... ... түрде сайланып қойылған деп есептелсе
де, билік атадан балаға мирас болып ... ... ... Бұл ... ... ... ... жиналыстарының өзгерген түрі
еді.
Алайда оғыздардың халық жиналыстары өте ... ... ... ... кеңесі басты рөл атқаратын.
Жабғудың “инал” деп аталатын өз ... ... ... ... ... үшін ... қамқоршылар тағайындалған. Әйелдер де сарай
маңындағы саяси ... ... оғыз ... бастығы- сюбашының беделі зор болды. Әскер
бастықтары кейде тіпті жағбуға да қарсы шығып отырған. Жабғудың билігін ... ... ... ... ... ғасырдың аяғында уақтылы алынып тұратын алым-салық жүйесі
қалыптасты. Жабғудың ... ... мың ... ... ... ... ... әскер болды. Алым-салықтан бас тартқан тайпаларға ... ... ... мен Киев ... ... ... хазарларға
қарсы соғыс одағы жасалды. Хазарлармен бәсекелес ... оғыз ... ... үшін Дон және Қара ... ... далаларға өте мұқтаж болды.
Ал оған жетуге Хазар қағандығы бөгет жасайтын..Сонымен қатар ... ... ... ... басып өтетін, Еуропаны Азиямен жалғастыратын
аса маңызды сауда жолдары барынша қызықтырды.
Бұл сауда жолдарын өз ... ... орыс ... де ... ... ... орыс саудагерлеріне Шығыс елдерінің бай
базарларына жол ашатын еді. Осындай сыртқы саясат ... оғыз ... ... ... одақ ... ... мүдделі одақтастардың біріккен күші Хазар
қағанатын ойсырата жеңіп, тас- талқанын шығарды.
Хазар қағанатының талқандалуы оғыздардың саяси қуатын өсіре түсті. ... ... оғыз ... орыс ... біріге отырып Еділ
Бұлғариясын да күйрете жеңді.
1. Оғыз ... ... ... ( ... және ... ғузз, ежелгі түрікше- оғуз ; қазақша
– оғыз) ертедегі орта ғасырда Орталық және Орта ... өмір ... ... ... Оғыз ... ... алғашқыда “ тайпалар”, “тайпалар
бірлестігі” деген ұғымды ... ... ... ал ... ... ... атау мағынасына айналған. Оғыздар жөніндегі тарихи
аңыздарға талдау жасау олардың арғы тегінің ... ... ... ... ... ... ... . Алғашқы даңқты Оғыз ... ... ... ... жағалауында болған . 7 ғасырдың басында
Түрік қағандығы құрамында тоғыз- Оғыз ... ... ... ... ... ... ... қағандығы ( 6-8 ғ.) құрамына кірген.Оғыз тайпалары
Шығыс Монғолияны мекендегендігі айтылады . ... ... 8 ... ... ... ... ... мен Сырдарияның төменгі ағысы
алқаптарына ... ... 9 ғ-да ... ... Қытай Халық
Республикесіндегі қазіргі Шыңжаң және Ганьсу провинцияларына ... ... ... ... ... бірте-бірте ұйғыр этномимі ығыстырып
шығарды Ал 9-10 ғ-да Оңтүстік және ... ... ... ... бірте- бірте қалыптасты. Оғыздың этникалық құрамына Сырдария ... ... ... мекендеген ежелгі этникалық топтар ( негізінен
түріктенгендері) мен Жетісу, Сібірдің көшпелі және жартылай көшпелі ... ... енді . ... ... ... тайпалар көптеген руларға
бөлінді.Махмут Қашғаридің (11ғ.) деректерінде ... ... 24 ... 22 ... ... ... Оғыз бұзық (бузук), ұшұқ (учук) болып
екіге бөлінеді. Олар тиісінше Оғыз әскерлерінің оң және сол ... ... ... теңдей екі топқа ... 24 ... ... ... ... қимақ, қыпшақ сияқты түріктілдес
көрші тайпалармен, қауымдармен тығыз байланыста ... ... ... ... ... ... жол ашады.
ІХ ғ-дың соңы – Х ғасырдың ортасында Арал теңізі мен Каспий теңізі
маңындағы территориялардда да ... ... ... Х ғасырда Сырдарияның
төменгі бойындағы алқаптарда Оғыз мемлекеті ұйымдасты. Мемлекет ... ( ... ... ... ХІ ... ... шығыстан келген
қыпшақтар Оғыз мемлекетін талқандады. Оғыздардың бір ... ... ... орыс далаларына қоныс тепті, салжұқтар басқарған басқа бір бөлігі
Алдыңғы Азия елдерін жаулап алды. Кейіннен бірнеше ... ... ... мемлекеті, Салжұқ әулеті билеген ... ең ірі - ... ... ... ... бөліктері бертін келе Еділдің
( Волганың) төмен бойындағы татарлармен, Оңтүстік Оралдағы башқұрттармен
сіңісіп кетті.
Сырдария, Арал ... мен ... ... ... ... ... қазақ тарихында айтарлықтай із қалдырған. Тарихи аңыз ... ... арғы ... бірі ... ... ... ... –ақ
түрікмен, өзбек, қарақалпақ халықтары ... бірі ... ... ... ғ-да ... мен Кіші ... өтіп ... оңтүстік
тобы азербайжан, түрік, гагауз халықтарының этногонезінде маңызды роль
атқарды.
2. Оғыздардың саяси бірлестігі.
ОҒЫЗДАРДЫҢ ... ...... ... ... ... ... 8 ғ-дың ортасында Оғыз тайпалары түп аталарының тобы
Жетісудан кете бастады. ... ... бір ... ... ... ... ... ағысы бойына қоныс аударды. Олар кенгар-печенек
бірлестігімен ұзақ жылдар ... ... Арал ... батысы мен
Каспий теңізінің солтүстігіндегі жерлерді басып алды. Бұл соғыстар Оғыз
тайпаларының саяси жағынан топтасып қалыптасуына жағдай жасады. Оғыздар
бірнеше тайпаға, ал ... ... ру ... ... ... оғыздар алғашқыда 24 тайпадан құралды, ал Марвази 12 ... ... ғ. ... ғ-дың І- ширегінде Оғыз ... ... ... ... ... ... ағысына дейінгі байтақ жерлерді мекендеді.
Олар Ырғыз, Жайық, Ембі, Ойыл өзендерінің алқабында, Аралсор ... мен ... ... ... ... ... Арал
теңізі маңында, Каспийдің солтүстігіндегі жерлер мен Сырдарияның төменгі
ағысы алқабын ... ... ... мен ІХ ... ... Оғыз тайпаларында
мемлекеттік ұйым нышандары пайда болып, нығая түсті. Орта ... ... ... ... мен ... ... ... жолдарының
тоғысқан жеріне орналасқан Янгикент қаласы Х ғасырда Оғыздардың солтүстік
бөлігінің астанасы болды. Мемлекет ... ... әкім ... құрметті
лауазымы “жабғу”) тұрды. Олардың орынбасарлары күл- еркіндер деп аталды.
Жабғу сөз жүзінде хан болып ... іс ... ... ... ... мирас болып қалып отырды. Оғыздардың бас хандары әскери
демократия кезіндегі халық ... ... түрі ... сайланды. Жағбу мемлекетінде оғыз әскерлерінің бас жетекшісі (
лауазымы “сюбашы”) үлкен роль атқарды. Ол ... ... ... ... ... ... де ... шығып отырды.
ІХ-Х ғ-дағы Оғыздардың солтүстік батысы өзінің саяси және ... ... ... ... дейінгі дәуірден ертедегі феодалдық
қоғамға өту дәуіріндегі мемлекет болды. Мұнда ескі ру- ... ... ... ... Х ... аяғы-ХІ ғ-дың басында
Сырдария жабғулары мемлекетінде тұрақты салық жүйесі ... ... ... бір басқару аппараты қалыптасқанын көрсетеді. Сондықтан
ХІ ғ-ғы ... ... ... ... қарапайым феодалдық мемлекеттік
бірлестік деп атауға болады.
965 ж. оғыздар Киев Русымен одақтасып, Каспий теңізінің ... ... ... ... ... ... ... 986 ж.
оғыздардың Жабғуы орыс князьдарымен бірге Волга – Кама ... ... ... бәрі Оғыз ... ... қуатының артуына жағдай жасады.
Алайда шамадан тыс ауыр салыққа наразы, тайпалар ... және ... ... ... ... мен ... ... қарсы халық қозғалыстары нәтижесінде X – XI ... ... ... ... ұшырап, төмен құлдырады. Ішкі қайшылықтар
жегідей жеп, әлсіреген Жабғу мемлекеті Қыпшақ ... ... ... құлады. Оғыздардың едәуір бөлігі қыпшақтардың
қысымымен Шығыс ... мен Кіші ... ... енді бір ... ... ... мен ... Салжұқ әкімдерінің билігіне
көшті. XI ғасырдың ортасында оғыздардың қыпшықтар талқандаған ... ... ... ... ... ... бірте-бірте сіңісіп кетті.
Оғыздардың басым көпшілігі негізінен ... ... ... (қой, ... ... ... ... ешкі) шұғылданды, аң
аулады. Көшпелілермен қатар отырықшы және жартылай отырықшы ... ... Олар ... ... ... мекендеді.Түрлі әлеуметтік-
экономикалық себептерге байланысты малынан айырылған ... ... ... ... ... ... негізінен егіншілікпен
және қолөнермен айналысты.Түрлі аяқ киім тікті, ыдыс, әшекей ... ... ... зат ... мен ... ... орын алды.
Жетісу, Хорезм, Мауараннахрмен сауда ... ... ... ... ... елеулі роль атқарды.Оғыздар шетке мал, ет, тері, ... ... ... соғыс кезінде қолға түскен адамдардан құл аудасын
өрістетті.Оғыздпрмен ... ... мен ... өз ... ... оғыздарды да құлға айналдырып, ... ... ІХ ғ-ғы ... ... ... ... 2000 құл (оғыз) жөнелтіп тұрды.
Орта ... ... ... ... ... ... Ибн Фатлах 10000 жылқысы бар оғыз ақсүйектерінің болғанын ... да, ... де, ... мен ... ... ... де болды.
Оғыздардың көпшілігі- мәжусилер болды, бақсы-балгерлерге ... ... ... ... ... ислам діні ... . ... Арал ... Каспий теңізінің солтүстігіндегі ... Оғыз ... ... ... ... ... ... Тарихи аңыздарда олар қазақ халқының арғы аталарының бірі ... ...... ... ... ... түпкі аталарының бірі. Оғыздардың солтүстік-батыс бөлігі
кейін төменгі Еділ бойы татарлары мен Оңтүстік Орал ... ... ғ-да ... мен Кіші Азияға ... ... ... ... және ... ... қалыптасуына үлес қосты.
3. Оғызнама.
“ОҒЫЗНАМА”- ІV ғ-да Үйсін ... ... ... ... көне аңызға негізделіп жазылған ... ... ... ... ... ... бірлікті жырлау. Шығарманың
сюжеттік желісінде Оғыз қағандығының ... мен ол ... ... ... ондағы ел, жер, су, кісі,мемлекет аттары тарихта
болған оқиғалардың ізін ... ... ... ... ... ... т.б) ... орын алуы- шығармадағы қоғамдық сананың өте
көне дәуір қойнауындағы болмысынан ... ... ... ... т.б ... атаулардың этимолдық түп мағынасы ашылады, әрі олар ру,
тайпалардың жинақталған образы ретінде бейнеленеді. “Оғызнама” ІІ ғасырдың
тарихи ... ... ... ... деп ... ... VI
ғасырда парсы, ІХ ғасырда араб тіліне аударылған. “Оғызнаманың” ... бары ХV ... ... ... ... ... түскен көшірме
нұсқалар ғана. Бұл кезеңде ... ... ... ... сана ... ... “Оғызнаманың” көшірме нұсқаларына
мұсылман дінінің белгілі дәрежеде ықпалы тиген. ... ... ... Оғыз қағандығының мұсылмандық түсінігі күңгірт, қайта Көкбөрі,
Көктәңірге табыну әрекеті ... ... ... ... авторы ұйғыр
емес, қазақ даласының тұрғындары”, деп ... атап ...... ... ... ... ... бірегей мәдени ескерткіш
екендігін айғақтайды.
4. Оғыз тілі.
ОҒЫЗ ТІЛІ-ертедегі көне түркі тайпаларының бірі- ... ... ... ... Оғыз тілі көне заманда кең тараған түркі тілдерінің ... ... ол өлі ... ... жатады. ” VIІ-” VIІІ ғасырда
балбал, сынтастар бетіне жазылған көне ... ... ... ... Орхон өзендерінің бойынан табылған бір тобы (Онгин, ... ... ... т.б) осы көне Оғыз ... ... мәлім. Оғыздар
Түрік қағандығы құлағаннан кейінгі дәуірде өз ... ... ... ... ... ... ... ішінде қыпшақтардың)
тіліне зор ықпал жасады және ... ... ... ... ... ... т.б) қалыптасуына негіз болды. Оғыз тілі ... ... ... ... ... ... өте жақын болу себебі,
біріншіден, олардың төркіндестігі болса, ... ұзақ ... ... оғыздар мен қыпшақтардың аралас құралас бірге тұрып, біте ... ... көне Оғыз ... өзіне ғана тән кейбір ерекшеліктері
болды: Ф о н е т и к а л ы қ ... а) 8 ... ... ... ә) сөз ... г//ғ дауыссыз дыбыстарының тұрақтылығы
(“дағ”-тау,”бәг”- бек); осы ... ... ... құрамында
түсіп қалуы ( “гәләе”-келген, “алан”- алған); б) сөз басындағы қатаң т, к,
қ тәрізді ... ... ( ... ... г) ... ... сөзінің басында “б” дыбысының айтылмауы т.б;
Г р а м м а т и к а л ы қ ... а) ... ... және ... фонетикалық редукцияға ( қысқаруға, әлсізденуге) ... ... ... ... ... морфологиялық форманттардың (-малы//-мәли, -мыш//-миш) ... ... ... жиі ... т.б ... ... орта кезінде түргештер мұрасы үшін қарлұқтармен
болған күресте оғыздардың едәуір бөлігі ... ... тау ... Шу ... ... ... ... . Осы арада олардың “Көне Гузия”деп
аталатын ... ... ІХ ғ. бас ... ... ... және ... ... қаңғар- печенег бірлестігін
күйретеді, сөйтіп ... ... жағы мен Арал ... ... ... ІХ ғ. ... ... олар хазарлармен одақ құрып, печенегтерді жеңеді
де, Орал мен Еділ арасын қоластына қаратады.
Печенегтермен ұзақ ... ... ... ... ... саяси
бірлігін күшейтіп, тайпалардың оғыздық ... ... ... ... ... ... алқабы мен Арал-Каспий далаларының үнді-еуропа
және финн-угор ... ... ( ... ... ... және сонымен бірге Жетісу мен Сібірдің: халаджылар, жагарлар,
чаруктер, қарлұқтар, имурлер, байандүрлер, қайлар секілді ... ... ... ... да ... ... этникалық қауымдастығының
құрылуы ұзақ және күрделі процесс болады. Әу ... оғыз ... ... ... ... ... ... жылжу барысында Оңтүстік және
Батыс Қазақстан жерінің көшпелі және жартылай отырықшы ... ... ... ... ғ. аяғы мен ХІ ғ. бас кезінде оғыз тайпалары Сырдарияның орта
ағысынан Еділдің ... ... ... ... кең территроияны
мекендейді. Оғыздардың қоныс өрістері Ырғыз, Орал, Ембі, Ойыл өзендерінің
бойларында , ... ... ... мен ... шегіне дейін
жайылып, шашырап жататын. Олар Сырдарияның орта және төменгі ... Арал ... мен ... ... ... ... ... тепкенді.
Оғыз тұрақтары мен бекіністерінің ... ... Орал мен ... ... ... ... Оғыздар жер иеленетін отырықшы ... ... және ... ... ... ғ. ... Хазарияға дейін созылып жататын ұлан ... сол ... ... құла түзі, Орталық, Заунғыз, оңтүстік шығыс Қарақұм
шөлі мен Арал ... ... Оғыз ... деп ... ... жөніндегі алғашқы деректер ІХ-Х ғ. ... ... ... тарихи- жағрафиялық шығармаларда келтіріледі. Оғыздар
мемлекетінің бар ... ... ең ескі ... бірі әл- ... (ІХ ... айтылады. Араб жағрафының куәлік сөзінің қызық болатын бір
себебі- оның ... еске ала ... ғана ... ... түрік
тайпалары- қарлұқтармен, тоғыз, оғыздармен, қимақтармен ... да ... ... ІХ-Х ғғ. Оғыздар тайпалары туралы қызғылықты
мәлімет Ибн -әл- Факихтың (Хғ.) жағрафиялық еңбегінде ... ... ... және ... оғыздарман бірге “патшалар” (малик) болып
табылады және түріктер арасында өзгелерден гөрі ... ... ... Азия мен ... ... ға және Орталық Азияға керуен жолдарының
тоғысқан жерінде жатқан Янгикент ... Х ... Оғыз ... айналады. “Жабғы” атағы бар жоғарғы билеуші Оғыз мемлекетінің
басшысы болған.
5. Оғыздардың шаруашылығы.
ОҒЫЗДАРДЫҢ ШАРУАШЫЛЫҒЫ: ... ... ... мал шаруашылығы болды.
Малмен айналысатын тайпалар маусымдық жайылымдарда көшіп- ... ... ... ... үшін ... қай кезінде қай жерде ... ... ... ... ... келе ... тұрақты көшіқон
жолдарының ... бір ... ... ... ... жағдайларда ғана
өзгерді. Оғыздардың көшпелі тайпаларының кейбірі қыста Жайық пен Жемнің
арасын қыстап, ... ... ... ... ... Енді бір ... ... қыстап, жайлауға Каспий маңындағы далаға ... ... тән, ... киіз үй ... арбалары болған.
Орта ғасыр зерттеушілерді оғыздардың жылқы, қой, сиыр, түйе ... ... ... қой, ... ... ... ... болды.
Жылқының жүрдектігі, төзімділігі арқасында алыста жатқан жайылымдар
игеріліп ... ... ... екі түрі – ... басы ... ... әрі жуан ... түрі және басы кішірек, тірсегі жіңішке, салт
мінілетін тұқымы өсірілді. Осымен қатар жүйрік ... ... да бар ... ... айыр өркешті ірі түйелер өсірді. Оларда түрік, ... ... ... ... ... ... Түрік түйелерін алыс жол жүргенде
мінетін, ал хазар түйелері аласа болғандықтан ... ... ... ... ... ... етін тамаққа пайдаланған. Жылқыдан қымыз, түйеден шұбат
алған. Малдың жүні мен терісінен киім, ... ... ... ... Киіз ... ... тоқыған, жаздық, қыстық киімдердің
неше түрін жүн мен теріден дайындаған.
Оғыздардың күнкөріс кәсіптерінің бірі- аң, ... ... ... ... шаруашылық маңызымен қатар өзінше бір үлгідегі ... ... ... ... ... қымбат құндыз, сусар, түлкі, бұлғын терілерін басқа
елдерге сатты, айырбасқа салды.
Оғыздардың жартылай ... және ... ... егін ... тары ... Әл-Идриси оғыздарда бидай, арпа егілетінін,0
құнарлы, сулы ... ... көп ... ... ... ... өсіргенін
жазады.
Оғыздар қолөнер өндірісінің болғандығын археологиялық материалдар
дәлелдеп отыр.
Қорытынды
Х-ХІІ ... ... оғыз ... ... ... ... ... наразы оғыз тайпаларының көтерілістері жиілей
түсті. Салжұқ көсемдері Янгикенттің оғыз ... ... ... Жентті басып алады. Бұқараның қолдауынан айрылған оғыз ... ... ... ... Оғыз тайпалары қыпшақтардың
тегеурінінен Шығыс Еуропаға, Кіші Азияға, ... ... ... ... ... билеушілерінің қол астына ыдырап кетті.
Талқандалған оғыздардың ... ... ... ... түркі тілдес
тайпаларына қосылды.
Пайдаланған әдебиеттер:
1. Қазақстан тарихы ( очерктер). Көне ... ... ... ... ... . ... “Дәуір” баспасы 1994 жыл. §3. 65-67 бет.
2. Қазақстан тарихы, І бөлім. Алматы “Рауан” – 1995 ... 78-82 ... ... ... ... Алматы “Атамұра”, 2003 жыл.
22-27 бет. “Оғыз мемлекет”.
4. Қазақтар-Казахи. Энциклопедия –8 том. ...... ... Қазақ Соет Энциклопедиясы. 8-ші том. Алматы-1976 жыл. 438-442 бет.
6. Егемен Қазақстан газеттерінің 2003 ж. ...

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Шу" , "Оғыз қаған", "Аттила" дастандары10 бет
"Шу" дастаны және оның идеялық мазмұны, көркемдік сипаты (әдеби талдау). "Оғыз қаған" дастаны және оның нұсқалары10 бет
"Қорқыт Ата."6 бет
«Махмұд Қашқари» тіліндегі етістіктер10 бет
«түрік дәуірінің кезеңделуі»10 бет
Алғашқы түркі мемлекеттері21 бет
Ежелгі Оғыз мемлекеті12 бет
Ежелгі түркі әдебиетінің ескерткіштері (мектеп бағдарламасы бойынша) /конспект/ - "Ежелгі түркі әдебиетінің ескерткіштері" /таныстырылым"Алып Ер Тоңға" дастаны /әдеби талдау12 бет
Ерте орта ғасырлардағы алдыңғы қатарлы оқымысты, тарихшы, түркі ұлыстары15 бет
Ертедегі ортағасырлық мемлекеттер28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь