Мұхаммед Хайдар Дулати-өмірбаяны

Жоспар:

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім
1. Мұхаммед Хайдар Дулати.өмірбаяны
2. «Тарих.и Рашиди» . Хайдар Дулатидің ең басты шығармасы

ІІІ. Қорытынды

IV. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
«Тарих-и Рашиди»
Мұхаммед Хайдар Дулати- қазақтың есімі әлемге мәшһүр тұңғыш тарихшы ғалымы, кемеңгер ойшылы, аса дарынды қаламгері, әдебиет зерттеушісі, этнограф.
Ұлы ғалымның әкесі Мұхаммед Хусейн кезінде Моғолстан мемлекетінің билеушісі болған Сұлтан Махмұд ханның туған қарындасы Хуб Нигар ханымға үйленген. Дәлірек айтсақ, Хайдар Дулатидің анасы Хуб Нигар ханым- Моғолстанның әміршісі Жүніс ханның кенже қызы Ал Жүніс ханның тұңғыш қызы Михр Нигар ханым - аты әлемге әйгілі Захириддин Мұхаммед Бабырдың анасы.
Сонымен, Моғолстан ханы Сұлтан Махмұд өзінің күйеу баласы Мұхаммед Хусейнге Ташкент маңайындағы Оратөбе өңірін сыйға тартады.Міне соңда Ташкент шаһарында 1499жылы ( хикра жыл санауы бойынша- 905 жылы)
Хайдар Дулати - өз заманы үшін жан-жақты әрі аса терең білім алған ғұлама адам. Тарих ғылымы, поэзия, музыка, сәулет өнері, зергерлік салалары бойынша оған дәріс берген ұлы Бабыр, Сұлтан Саид хан сияқты орта ғасырдың аса көрнекті ғұламалары еді.
Хайдар Дулатидің әкесі Мұхаммед Хусейн Шайбани ханның қолынан қаза табады. Әкесі қайтыс болған соң, 1509 жылы Хайдар Дулати сол кезде Кабул уәлаятын билеп тұрған өзінің туған бөлесі Бабыр патшаның қарамағына барады. Ал Бабыр өзінің атақты «Бабыр-наме» атты мемуарлық кітабында Хайдар Дулатидің ақындық талантын, білімділігін, садақ жебесін жасаудағы шеберлігін аса жоғары бағалаған.
Сұлтан Саид хан Қашқар елінің билік тағына отырған кезде, дәлірек айтсақ, 1514жылы ХайдарДулати осында келіп, Қашқар билеушілерінің бірі болады. Сондай-ақ ол ханның мұрагері Әбу ар-Рашидтің ұстаз-тәрбиешісі болып тағайындалады.
Кезінде Хайдар Дулати есімі аса дарынды қолбасшы ретінде мәшһүр болған.
1533 жылы Сұлтан Саид хан қайтыс болады да, оның тағына баласы Әбу ар-Рашид отырады. Жас мұрагер дулат тайпасын жек көріп, қуғынға ұшыратады. Бұған ренжіген Хайдар Дулати алдымен Бадах-шанға, сосын үнді елінің әміршісі Бабырдың баласы Камранға барып, 1539-1540 жылдары Аграда тұратын Бабырдың үлкен ұлы Құмайынмен бірге болады.
Хайдар Дулати 1541 жылы Бабыр ұрпақтарының көмегімен Кашмир елінжаулап алып, сонда дербес мемлекетке өзі жеке дара билік жүргізеді. 1551 жылы Хайдар Дулати сондағы тағы тайпалардың бірімен шайқас кезінде мерт болады.
«Тарих-и Рашиди». «Тарих-и Рашиди» - Хайдар Дулатидің есімін әлемге мәшһүр еткен ең басты шығармасы. Бұл еңбегінде ғалым ХV-ХVІ ғасырларда қазіргі Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан, Шығыс Түркістан аймағында болған аса маңызды тарихи оқиғалар туралы жазады. Сондай-ақ Ауғанстан, Тибет, Үнді елдерінде орыналған кейбір саяси, мәдени, әлеуметтік оқиғаларда қамтылған. Ғалым, қаламгер сол елдерді мекен еткен ру-тайпалардың, халықтардың тарихын, қоғамдық-әлеуметтік өмірін, әдебиетін, мәдениетін, әдет-ғұрпын, салт-санасын зор білгірлікпен жазыпқал-дырған. Бұл еңбектің ең құнарлылығы - Хайдар Дулати өз көзімен көрген аса маңызды оқиғаларды өзінен бұрынғы және өзі өмір сүріп отырған дәуірдегі тарихи құбылыстармен шебер түрде байланыстыра отырып баяндайды.
«Тарих-и Рашиди» - қазіргі Қазақстан, Өзбекстан, Шығыс Түркістан, Ауғанстан, Үндістан, Тибет елдерінің ХV-ХVІ ғасырлардағы тарихын, географиясын, әдебиеті мен мәдениетін зерттеуші ғалымдар үшін аса құнды, таптырмас деректер көзі болып табылады.
Бұл еңбекте бір кезде ауылы аралас, қойы қоралас болып жатқан күллі халықтарының қоғамдық-әлеуметтік ғұмыры баяндалады. Алайда Хайдар Дулатидің бұл кітабын қазақ халқының төл тарихы, шынайы шежіресі деуге болады. Қазақ тарихы, Хайдар Дулатидің айтуы бойынша, Моғолстан мемлекетінің өмірге келуімен тікелей байланысты. Моғолстан - шығысында Ертіспен, солтүстігінде Балқаш көлімен, батысында - Түркістан және Таш-кент шаһарларымен, оңтүстігінде Қашғариямен шектесіп жатқан ұлан-ғайыр мемлекет еді. Сонау ХІV ғасырдың екінші жартысында Моғолстанның алғашқы хандары Тоғлұқ-Темір мен Ілияс-қожа Мауераннахрды өзіне қарату үшін бірқатар соғыстар жүргізді. Бертін келе осы мемлекетке қарасты, Жетісу жерінің билігі әмір Камараддинге көшті. Бұл кезде Орта Азияның билеушісі Әмір Темір Моғолстан жеріне қайта-қайта шабуыл жасаумен болды. Моғолстанның билеушілері әмір Камараддин дулат, Еңке төре, Қызыр қожа хан және Ақ Орда билеушісі Тоқтамыс хан бас қосып, Әмір Темірге қарсы шықты.
Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Н Келімбетов «Ежелгі дәуір әдебиеті» Атамұра 2005
2. Түркістан газеті №6 14 ақпан сенбі 2007 жыл
3. «Қазақ тарихы» журналы 200 ж. №3, 12-15 бет

4.Егемен Қазақстан газеті. 2006, № 23
        
        Жоспар:
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
1. Мұхаммед Хайдар Дулати-өмірбаяны
2. «Тарих-и Рашиди» - Хайдар Дулатидің ең ... ... ... Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
Мұхаммед Хайдар Дулати
(1499-1551)
«Тарих-и Рашиди»
Мұхаммед Хайдар Дулати- қазақтың ... ... ... ... ... кемеңгер ойшылы, аса дарынды қаламгері, әдебиет ... ... ... Мұхаммед Хусейн кезінде Моғолстан ... ... ... ... ... туған қарындасы Хуб Нигар ханымға
үйленген. Дәлірек ... ... ... анасы Хуб Нигар ... ... ... ... кенже қызы Ал Жүніс ханның тұңғыш қызы
Михр Нигар ханым - аты ... ... ... ... Бабырдың анасы.
Сонымен, Моғолстан ханы Сұлтан Махмұд ... ... ... ... ... маңайындағы Оратөбе өңірін сыйға тартады.Міне
соңда Ташкент шаһарында 1499жылы ( хикра жыл санауы бойынша- 905 ... ... - өз ... үшін ... әрі аса ... ... ғұлама адам. Тарих ғылымы, поэзия, музыка, сәулет өнері, зергерлік
салалары бойынша оған ... ... ұлы ... ... Саид хан ... орта
ғасырдың аса көрнекті ғұламалары еді.
Хайдар Дулатидің әкесі Мұхаммед Хусейн ... ... ... ... ... ... болған соң, 1509 жылы Хайдар Дулати сол кезде ... ... ... ... ... бөлесі Бабыр патшаның қарамағына барады.
Ал Бабыр өзінің атақты «Бабыр-наме» атты ... ... ... ... ... ... садақ жебесін ... аса ... ... Саид хан ... ... билік тағына отырған кезде, дәлірек
айтсақ, 1514жылы ХайдарДулати осында келіп, ... ... ... Сондай-ақ ол ханның мұрагері Әбу ар-Рашидтің ұстаз-тәрбиешісі болып
тағайындалады.
Кезінде ... ... ... аса ... ... ретінде мәшһүр
болған.
1533 жылы Сұлтан Саид хан қайтыс болады да, оның тағына баласы ... ... Жас ... ... тайпасын жек көріп, қуғынға ұшыратады.
Бұған ренжіген Хайдар Дулати алдымен Бадах-шанға, сосын үнді ... ... ... Камранға барып, 1539-1540 жылдары Аграда тұратын
Бабырдың үлкен ұлы Құмайынмен бірге болады.
Хайдар Дулати 1541 жылы ... ... ... ... ... сонда дербес мемлекетке өзі жеке дара билік жүргізеді. 1551 жылы
Хайдар Дулати ... тағы ... ... ... ... мерт ... ... «Тарих-и Рашиди» - Хайдар Дулатидің есімін әлемге
мәшһүр еткен ең басты шығармасы. Бұл еңбегінде ғалым ... ... ... ... ... Шығыс Түркістан аймағында болған
аса маңызды тарихи оқиғалар туралы жазады. Сондай-ақ Ауғанстан, Тибет, ... ... ... ... мәдени, әлеуметтік оқиғаларда қамтылған.
Ғалым, қаламгер сол елдерді мекен еткен ру-тайпалардың, ... ... ... ... мәдениетін, әдет-ғұрпын,
салт-санасын зор білгірлікпен жазыпқал-дырған. Бұл еңбектің ең құнарлылығы
- Хайдар Дулати өз ... ... аса ... ... ... бұрынғы
және өзі өмір сүріп отырған дәуірдегі тарихи құбылыстармен шебер түрде
байланыстыра отырып баяндайды.
«Тарих-и ... - ... ... ... ... Түркістан,
Ауғанстан, Үндістан, Тибет ... ... ... ... ... мен мәдениетін зерттеуші ғалымдар үшін аса құнды,
таптырмас деректер көзі болып ... ... бір ... ... ... қойы қоралас болып жатқан күллі
халықтарының қоғамдық-әлеуметтік ғұмыры баяндалады. Алайда Хайдар Дулатидің
бұл кітабын қазақ халқының төл ... ... ... ... ... ... Хайдар Дулатидің айтуы бойынша, Моғолстан мемлекетінің ... ... ... ... - ... ... ... көлімен, батысында - ... және ... ... ... ... ... ұлан-ғайыр мемлекет еді. Сонау ХІV
ғасырдың екінші жартысында Моғолстанның алғашқы хандары Тоғлұқ-Темір мен
Ілияс-қожа ... ... ... үшін ... ... жүргізді.
Бертін келе осы мемлекетке қарасты, Жетісу жерінің билігі әмір Камараддинге
көшті. Бұл кезде Орта ... ... Әмір ... ... жеріне қайта-
қайта шабуыл жасаумен болды. ... ... әмір ... Еңке ... ... қожа хан және Ақ Орда ... Тоқтамыс хан бас
қосып, Әмір Темірге қарсы шықты.
Он ... ... ... жартысында мемлекеттің ішкі
қайшылықтары күшейіп, қазақтың көптеген ру-тайпалары Дешті Қыпшақты тастап
кетті. Олар ... ... ... еді. ... Шу ... ... ... саналатын Жәнібек пен Керей бастап барып еді. Моғолстан
ханы Есенбұға ... ... ... ... Шу ... ... маңайынан
қоныс берді. Ал Жәнібек пен Керей бұл ... ... ... ... ... Хайдар Дулатидің «Тарих-и Рашиди» еңбегінде қазақтың алғашқы
хандары және олардың көрші елдермен қарым-қатынасы кең көлемде сөз ... ... ... ... ... ... хан, ... ханның баласы -
Қасым хан, т. б. туралы құнды деректер бар.
Хайдар Дулати қазақ халқының этникалық құрамына енген ... ... жаза ... ... тартыстардың тарихта сан рет қанды
қақтығыстарға соқтырғанын, ел ішіндегі ... ... ... ... ... ... ... негізінде әңгімелейді.
Хайдар Дулати тарихшы ғалым ғана ... ол ... ... ... ... ... Сол себепті ол «Тарих-и Рашидиді» көркем сөз зергері
ретінде жазып шыққан. Қаламгер өз көзімен ... ... аса ... ғана тән ... ... ... ... нәтижесінде «Тарих-и Рашиди» ресми тарихтан гөрі, көркем
шежіре дәстүрімен жазылған шығармаға көбірек ұқсайды. Жалпы Хайдар Дулати
өмір сүрген ... ... ... ... ... жазу салты кең тараған
еді. Әйтсе де Хайдар Дулати жазған шежіре ғылыми ... да, ... ... ... да ... ... биік туынды болатын.
Қазақта шежіре айту мен жазудың қалыптасқан мақамы,стилі, тәсілі бар.Хайдар
Дулати қазақ ... ... ... ... ... осы дәстүрді сақтайтын сияқты. Мәселен, «Тарих-и
Рашидиде» қазақ даласының билеушісі Қасым ханның алыстан ... ... ... Саид ханды қалай қарсы алғанын бейнелейтін көрініс бар. Мұнда Қасым
хан өзінің құрметті қонағына қарата айтатын монолог ... Бұл ... ішкі ... ... ... ақ өлең ... болып келеді. Қасым хан
сөзінің тындаушысына тигізетін эмоциялық әсері күшті ... ... ... ... ... ... «Біз дала ... бұл жерде қымбат бұйымдар
мен тағамдар жоқ. Ең қымбат байлығымыз - жылқы және ең ... ... ... еті әрі ең ... ... - оның қымызы мен одан дайындалатын
тағамдар.
Біздің өлкемізде бау-бақша мен зәулім ... жоқ. ... ... жайлауы, сонда барып бәріміз бірге бой жазып, сайран салып,
жылқыларды қызыктаймыз», - ... Хан мына екі ... екі ... ... ... рет әңгімеледі.
Бірде Қасым хан: «Ел - жылқының күш-қуатына қарай тіршілік етеді. Менде осы
екі арғымақтан басқа өзіме лайық сенімді ат жоқ. ... ... ... ... ете ... Енді сіз ... ... болгандықтан, екеуінің
бірін тандап, қабыл алыңыз», -деді. Ол әрқайсысын ... ... ... хан ... алды. Ол арғымақтыңаты – Оғылан Түрік еді. Шынында ... ... ... ... туған жоқ. Қасым хан тағы бірнеше атты ... ... ... ... (80, ... ... бірқатар елдерге жасаған саяхаттары да осы ... ... ... ... ... - ... оқиғаларға, ғажайып
көріністерге аса бай ... ... ... ... ... табиғатын
сүйсіне суреттеп, сондағы алтын өндіру кендері туралы қызықты хикаялар
айтады.
Осы Тибет сапарында ол ... ... ... ... қыры гүл ... Бадахшанға зорға жетеді. Бұл сапарда ол жанындағы
жеті жүз ... ... Жан ... жол азабынан соң Бадахшан оған
жұмақтай көрінеді. ... ... ... ... ... бір ... ... сәтке де жаным сенсіз жай таппас,
Маған деген мейріміңде шек болмас.
Әр тал шашым сөйлеп кетсе тіл бітіп,
Алғысымның мыңнан бірін айта ... ... өз ... ... ... ... Жыр ... жетік білетін
атақты Бабыр патша кезінде Хайдар Дулатидің ақындық дарынын аса ... ... ... ... ... әуенге салып айтады
екен.
Ақын өлеңдерінің негізгі ... ... ... ... ... өз ... ... көп жерлерін аралап, талай-талай тарихи
оқиғаларға куә ... ... ... көп ... ақын ... ел
аралаған кезбе-саяхатшы да, Кашмир тағында отырған хан да ... ... ол мына ... ... ... екенін, адам өмірінің құбылмалы
болатынын, қашанда жақсылық пен ... ... ... жататынын
өзгелерден гөрі тереңірек пайымдаған.
Ақынның философиялық ой-толғамдарын төмендегі жырларынан аңғару
қиын емес:
Бүкіл әлем ... ... ... тіршілік күзгі гүлдей солады.
Мәңгі ғұмыр - тек Аллаға жарасқан,
Пенделері топырақ болып қалады.
Немесе:
Бізден бұрын ... ... ... дүниеге бізден бұрын жеткендер,
Бір сәт қана бізден бұрын мас еді,
Шарап болып ... ... ... ... ... елін ... алып, хан тағында отырған кезіндегі көрген-
білгендерін зор шеберлікпен жазады. Мәселен, «Тарих-и Рашидиде» ... ... бар: ... рауасының (температурасы) жаз айында ... ... ... ... желпуіштің қажеті жоқ. Ұдайы қоңыр салқын
самал есіп тұрады. Оның хош иісті лебі адам ... ... ... ... ... ... жіберер қасиетке ие таңғы самалдан райхан
жапырақтары ... ... ... ... мына ... баян ... кеткен сүйектерді кім тірілте алады?»
Бәйіт:
Жаны жарқын адамның жылы ... ... ... ... қай кезде де сау басы.
Қыста ауаның қоңыр салқындығы сондай, қардың қалың түскеніне қарамастан,
тон ... ... ... Оның ... сол ... ... ... күйде еске
түсіріп тұрады. Әлемді сәулесімен нұрландырар күн шапағын ... ... ... ... бас ... Мына ... ... көңілім, ұшқан тозаң - көк мұңы,
Бүгінгі күн, білгенге, шарап, шатыр от ... күн ... ... ... тұрады. Оның көктемгі ауа райы (Құраның
сүресінің):... жан бітірген кезде « мән-мағынасын айқын беинелегендей, оның
даласының көк ... ... ... ... ... ал онын,
бақтарының гүлдері мен ағаштарының алдында жұмақ ... еңі ... ... ... ағып жатқан өзендері Құранның аятында
айтылғандай: «... төменді бұлақтар ағып ... ... ... ... Оның отты қызғалдақтары Халелдің отына кінә артқандай еді.
Бәйіт:
Жұмақ жаққа бұрылған шықсаң жолдың шетіне,
Отын жаққан Халелдің ... ... (80, ... Дулатидің «Тарих-и Рашиди» атты еңбегінен мұндай ... ... ... еді. ... ... екі дәптерден (кітап) тұрады. Бірінші
дәптерде Моғолстанды және ... елін ... ... ... әулеті
тарихы баяндалады. Мұнда автор Тоғлық Темір билік ... ... ... ... ... хан ... Әбу ... отырған кезеңге (1533 ... ... ... қамтыған.
Ал екінші дәптердің көлемі біріншісіне қарағанда төрт еседей көп. Қаламгер
оны 1542 жылы жазып бітірген. Бұл дәптер көбінесе дерлік ... өз ... ... бойынша жазылған. Екінші дәптерді ... ... ... да, ... ... - ... ... тілмен қазақтың
шежіре айту дәстүрінде шебер жазылған көркем туынды. Ол дарынды қаламгер
ретінде тарихи ... ... ... ... ... көне дәуірдің
қым-қиғаш оқиғаларын өз ... ... әсер ... ... ... сөздерге, мақал-мәтелдерге, сан қилы әдеби теңеулерге мейлінше бай.
Ең бастысы -бұл мемуарлық еңбектің ... ... ... тән ... бар, ... ... ширақ жасалған әрі метафора, эпитет,
теңеу іспеттес көріктеу құралдары қатар пайдаланылады.
Тағы бір ... ... жәйт - ... ... бір тарихи
деректерді тізбектеумен шектеліп қоймайды. Дәл сол деректер жайында өзінің
ой-толғаныстарын дидактикалық, философиялық, психологиялық ... ... ... бұл ... пікірлері арнайы зерттеуді қажет
етеді.
ХайдарДулати «Тарих-и ... ... өзін ... ... де ... ... ... тілімен түсіндіру қиын болған кейбір
жәйттерді ол ... ... ... яғни жырмен жеткізеді. Хайдар
Дулатидің ақыңдық дарынын кезінде «Тарих-и Рашидиді» өзге ... ... ... пен ... ... ғұламалары ерекше атап көрсеткен.
Хайдар Дулати бұл неңбегінде ... көп ... өмір ... және ... Шығыс шайырларының поэзиясына теориялық талдау ... ... ... ... ... Олар ... Жәми, Бинаи, Сухайли,
Хилали, т. б. ақындар. Сондай-ақ мұнда ... ... ... да сөз болады.
Әсіресе суретші Бекзада және оның шәкірттері салған көркем ... ... ... ... ... ... ... музыкалық
аспаптар, оларды жетілдіре түсу жолдары жайындағы ... ... ... ... ... ... келгенде, «Тарих-и Рашиди» - ғылыми еңбек әрі түркі ... ... ... ... тарихи тақырыпқа жазылған көркем
туынды ... де ... ... ... ... шағатай, араб, парсы, латын,
ежелгі грек, үңді тілдеріңде жазылған, есімдері әлемге ... ... ... ... тарихи зерттеулеріне негізделіп жазылған нағыз ... ... ... ... сан ... бойы ұрпақтан-ұрпаққа
жалғасып, ауызша айтылып ... ... ... аңыз-әфсаналарды, хандар
мен сұлтандардың генеалогиясын (ата-тегін) өз ішіне ... ... ... ... болады.
Үшіншіден, қазақ зиялылары шежіре кітаптарды тарихи тақырыпқа жазылған
көркем туынды ретінде таныған. Тіпті алғашқы ... ... ... ... өзін айтушы жыршы-жыраулар оған көркем теңеулер ... ... ... мәтінін тарихи тақырыпқа жазылған көркем туындыға айналдырып
жіберетін болған.
Міне, Хайдар ... ... ... ... атты ... жазу барысыңда осы
жәйттерді мықтап ескере отырып, оны ... ... үш ... да ... етіп ... осы ... ... кітабын зерттеу, басқа тілдерге тәржіма
жасау жайында бірер сөз айта ... ... бұл ... ... рет Англияның аса көрнекті тарихшысы Э.
Денисон Росс (1871-1940 жж.) ... ... ... оны 1895 жылы ... ... Осы ... сол күйінде ешбір өзгеріссіз қайтадан 1972
жылы Лондонда жарық көрді ... ... ... қатысты тұстарын
кезінде белгілі шығыстанушы ғалымдар В. Вельяминов-Зернов, В. Вяткин, ... К. ... ... жасап, өз еңбектерінде ғылыми негізде
пайдаланды.
Шежіренің ... ... ... ... ... ... ... та тәржіма жасаған. Хайдар Дулати шежіресінің ... ... ... 1969 жылы орыс ... ... ... ... ғалымдары «Тарих-
и Рашидиді» парсы тілінен орыс тіліне ... 1996 жылы ... ... айтқында, Хайдар Дулатидің «Тарих-и Рашиди» атты ... ... ... ... ... ... ... қауымының көне шежіресінен
аса құнды деректер беретін бірден-бір туынды.
Автор қазақ әдебиетіндегі ... ... ... проблемасын ежелгі
түркі поэзиясы контексінде зерттеу арқылы төмендегідей тұжырымдар жасайды.
- Сақтар мен ғұндар дәуірінде өмірге келген жоқтау, ... ... ... ... қанатты сөздер, бертін келе, Түрік қағанаты
тұсында жазылған ерлік жырларының ... ... ... ретінде
қалыптасуына үлгі-өнеге, модель форма болды.
- ... мен ... ... ... ... бір батырды
мадақтау немесе оны жоқтау түрінде айтылатын өлең үлгілері, ... ... ... тұсында жаңа қоғамдық-әлеуметтік ... ... ... мен экспрессивтік-эмоциялық бояуларын өзгертті. Енді қаһарманды
мадақтау немесе ... ... жаңа ... ... ... ... жырларында батырды мадақтау яки жоқтау өлеңдерін бұрынғыдай
жеке ... ғана ... ... ... ... ... айту ... дәстүрге
айналды. Жоқтау өлеңдерінің жаңа мағыналық қырлары күшейіп, оның ... ... ... ... жетіле түсті.
-Ежелгі түркі поэзиясының образдар жүйесі - түркілердің байырғы әдет-
ғұрпынан, өмір салтынан, ... т. б. ... ... ... еді. Сол себепті ежелгі ... ... ... метафоралық қабаттары көркемдік жүйенің сан ғасырлық
тарихи даму процесінде көп өзгеріске ... ... ... ... ... мен ... ... поэзиясына ортақ болып
келетін сөз-образдар мен сөз-символдар негізгі, түп-төркіні түркі тектес
қазақ ұлтының байырғы тұрмыс-тіршілігіне ... ... ... ... ... ... ... мен әшекейлі заттар, соғыс
қарулары, төрт түлік мал, аң-құс, т. б.) жатыр. Сан ... ... бар ... төркіндестік, тамырластық қазақ ақын-жырауларының көркемдік
әлемінен өз көрінісін тапты.
Қорытынды
Қазақ ... ... ... түркі шайырларының моральдық-
этикалық, гуманистік, философиялық, т. б. ... зор ... ... оны ... ... жаңа ... ... сәйкес жетілдіре түсті. Сол арқылы олар көркемдік танымның мән-
мағынасын, қоғамдағы рөлін, даму динамикасын жоғары дәрежеге көтерді.
-Ежелгі түркі ... ... ... ... ... ырғақтық
құрылысы, мелодиялық -әуездік кестесі, т.б.өлең өрнектері қазақ
жырауларының дидактикалық-шешендік толғауларынан ... ... ... тапты.
Бұл қамтылған тарихи, әдеби, тілдік деректер мен ғылыми тұжырымдар
қазақ әдебиетінің тарихы мен теориясына ... ... ... ... ... тереңдете түсетіні анық. Сол арқылы қазақ
әдебиеттану ғылымының тарихи-теориялық тұрғыдан ... ... ... ... қазақтың бүгінгі төл әдебиеті ежелгі түркі поэзиясының сан ғасырлық
тарихи даму процесінен туындаған логикалық жалғасы болып табылады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Н ... ... ... ... ... ... ... газеті №6 14 ақпан сенбі 2007 жыл
3. «Қазақ тарихы» журналы 200 ж. №3, 12-15 ... ... ... 2006, № 23

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мұхаммед Хайдар Дулати өмірбаяны8 бет
Xvi ғасыдағы қазақ хандығының саяи әлеуметтік және экономикалық дамуы16 бет
М.Х. Дулати – қазақ мемлекетінің алғашқы тарихшысы77 бет
МҰХАММЕД ХАЙДАР ДУЛАТИ13 бет
Мұхаммед Хайдар Дулати заманы46 бет
Мұхаммед Хайдар Дулати туралы3 бет
Мұхаммед Хайдар Дулатидің «Тарих-и-Рашиди» еңбегі8 бет
Шығыс ойшылдарының педагогикалық ой пікірінің пайда болуы мен қалыптасуы9 бет
Қазақ жеріндегі XV-XVI ғғ. саяси және тарихи -әлеуметтік өзгерістер мен Мұхаммед Хайдар Дулатидың тұлға ретінде қалыптасуы25 бет
Қазақ халық көне аспаптарының тарихи даму кезеңдері9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь