Кәсіпкерлік пен оның әлеуметтік экономикалық мәні

КІРІСПЕ.

1. Кәсіпкерлік пен оның әлеуметтік экономикалық мәні.
1.1 Кәсіпкерліктің мәні мен қажеттілігі
1.2 Шағын бизнес . экономикалық дамудың негізі
1.3. Шағын кәсіпкерлік құқықтық негізде

2. Кіші бизнестің нарықтық қатынасты дамытудағы мәні
2.1 Қазақстан Республикасында шағын бизнестің дамуы
2.2 Шет елдерде шағын бизнестің дамуы

3. Отандық шағын бизнестің қалыптасуы мен жетілдіру жолдары.
3.1. Шағын бизнесті дамытуда, кездесетін проблемалар.
3.2. Елдегі жеке кәсіпкерлікті тиімді дамыту жолдары.
Тақырыптың өзектілігі. Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, шағын кәсіпкерлік нарықтық экономиканың басты элементі болып табылады, онсыз мемлекет бірқалыпты дами алмайды. Шағын кәсіпкерлік – бұл өркениетті нарықтық шаруашылықтың құрамдас бөлігі, оған тән бәсекелестік механизмнің ажырамас бөлігі. Бұл кәсіпкерлік түрі нарықтық экономикаға қажетті икемділік бере отырып, халықтың ірі қаржылық және өндірістік ресурстарын жинақтайды, өзінде қуатты монополияға қарсы потенциалды қалыптастыра отырып, ғылыми-техникалық прогресстің бірқатар бағыттары бойынша алға жылжуды қамтамасыз етеді және құрылымдық қайта құрудың басты факторы болады, көп жағдайда нарықтық шаруашылықтың еңбекпен қамту және басқа да әлеуметтік мәселелерін шешеді. Сондықтан шағын кәсіпкерліктің дамуы экономикалық саясатты қалыптастырудың стратегиялық міндеті болып табылады.
Мемлекеттік және басқа да қолдауға қатысты шағын бизнеске аз көңіл бөлінуімен шағын кәсіпкерліктің мәселелерін зерттеу мәні жоғарылайды. Шағын кәсіпкерлікті дұрыс бағаламау нәтижесінен оның экономикалық және әлеуметтік мүмкіндіктерін ескермеу ірі стратегиялық мақсаттардың іске аспауына тікелей әсерін тигізеді.
Мемлекеттің қолдауынсыз және өзіндік ішкі топтағы өзара әрекетсіз шағын бизнес ірі капиталдық бәсекелестік күреске төтеп бере алмайды, өзінің экономикалық, саяси және әлеуметтік қызығушылықтарын қорғай алмайды.
Жаңа кәсіпорындардың нарыққа шығуына және олардың қызметтерінің дамуына әкімшілік және экономикалық кедергілер бар. Көптеген шағын кәсіпорындар Қазақстандық заңдылықтардың жетілмегендігіне байланысты «көлеңкеде қалып отырды». Бірқатар эксперттердің бағалаулары бойынша шағын кәсіпорындардың 90 пайызы көлеңкелі экономикада қалып отырды. Қалыптасқан жағдай жемқорлыққа шексіз мүмкіндік әкеле отырып, нәтижесінде шағын кәсіпкерлік өкілі жергілікті деңгейде бұқаралық құрбанға айналады. Мемлекет шағын кәсіпкерлік секторында нарықтық өзгерістер процесінің белсенді және қозғалмалы қатысушысы ретінде, минималды меншіктік ресурстар көмегімен капитал салымдарының жоғары айналымын қамтамасыз ететін экономикалық қарым-қатынастардың тең құқылы субъектісін көргісі келмейді. Шағын меншік иесінің несие-қаржылық және салықтық жүйеде кедендік қорғауда ешқандай артықшылықтары жоқ, бизнесті дамытуда айтарлықтай кедергілерді бастан кешіреді, өмір сүруге қиын жағдайда жұмыс істейді. Шағын кәсіпкерліктің өкілі үшін өндірістік сферада бұл кәсіпкерліктің түрі тиімсіз, сондықтан сауда және делдалдық салада қызмет істеуді жөн көреді, ал қазіргі қазақстандық экономика үшін капиталдың айналыс саласынан өндіріс саласына құю өте қажет. Сол себепті бүгінгі күні шағын бизнесті мемлекет тарапынан қолдау жасау қажет.
1) Қуашбаев С. Исатаева Г.Б. “Основные направление совершенствования взаимодействия коммерческих банков и коммерческих предприятий”// Банки Казахстана, №2 - 2004г.
2) Блинова К.В. «Микро кредитование и развитие микро кредитных организаций в Казахстане» // Банки Казахстана, №1 – 2004г.
3) Омарбекова Ж. «Шағын және орта бизнесті дамытудың экономикадағы рөлі»// Заң, 11/ 1998ж.
4) Сауленбекеова А.К. «Шағын және орта бизнесті несиелендірудің ерекшеліктері» // Материалы международ. прак. конф. Алматы – 2005г.
5) Нұрлан Нұрсейт «Особенности банковского кредитования МСБ в Казахстане» // РЦБК №6 – 2005г.
6) Финансы и кредиты, №11 – 2004г. (32 – 33 стр.)
7) Вестник предпринимателя, №7 – 2002г. (28 – 30стр.)
8) Арзаева М.Ж. «Шағын және орта бизнесті қаржылық – несиелік реттеудің объективтік қажеттігі» // Вестник КазНУ №3 (31)
9) Арзаева М.Ж. «Шағын және орта бизнесті қаржылық – несиелік қолдау» // ҚазҰУ Хабаршысы №6 (34)
10) Мейірбеков Б. «Елдегі жеке кәсіпкерлікті тиімді дамыту жолдары» // Қаз ҰУ Хабаршысы №1 – 2004ж.
11) Нұрақым Райхан «Шағын кәсіпкерлік: кеше мен бүгін» №5 – 2005ж. Ақиқат.
        
        Кіріспе.
1. Кәсіпкерлік пен оның әлеуметтік экономикалық мәні.
1. Кәсіпкерліктің мәні мен қажеттілігі
1.2 ... ...... ... ... ... кәсіпкерлік құқықтық негізде
2. Кіші бизнестің нарықтық қатынасты дамытудағы мәні
2.1 Қазақстан Республикасында шағын бизнестің дамуы
2. Шет елдерде шағын бизнестің ... ... ... ... ... мен ... жолдары.
3.1. Шағын бизнесті дамытуда, кездесетін проблемалар.
3.2. Елдегі жеке кәсіпкерлікті тиімді дамыту жолдары.
Кіріспе.
Тақырыптың ... ... ... ... ... ... экономиканың басты элементі болып табылады, онсыз
мемлекет бірқалыпты дами алмайды. Шағын ... – бұл ... ... ... ... оған тән бәсекелестік механизмнің
ажырамас бөлігі. Бұл ... түрі ... ... ... бере ... халықтың ірі қаржылық және өндірістік ... ... ... монополияға қарсы потенциалды қалыптастыра
отырып, ғылыми-техникалық прогресстің бірқатар бағыттары ... ... ... ... және ... қайта құрудың басты факторы
болады, көп ... ... ... ... қамту және басқа да
әлеуметтік мәселелерін шешеді. Сондықтан шағын ... ... ... қалыптастырудың стратегиялық міндеті болып табылады.
Мемлекеттік және басқа да қолдауға қатысты шағын ... аз ... ... ... мәселелерін зерттеу мәні жоғарылайды. Шағын
кәсіпкерлікті дұрыс бағаламау нәтижесінен оның ... ... ... ... ірі ... ... іске
аспауына тікелей әсерін тигізеді.
Мемлекеттің қолдауынсыз және өзіндік ішкі топтағы өзара ... ... ірі ... ... күреске төтеп бере алмайды, өзінің
экономикалық, саяси және ... ... ... ... ... нарыққа шығуына және олардың қызметтерінің
дамуына әкімшілік және экономикалық ... бар. ... ... ... заңдылықтардың жетілмегендігіне байланысты
«көлеңкеде қалып отырды». ... ... ... бойынша шағын
кәсіпорындардың 90 пайызы көлеңкелі экономикада қалып отырды. Қалыптасқан
жағдай ... ... ... ... отырып, нәтижесінде шағын
кәсіпкерлік өкілі жергілікті деңгейде ... ... ... ... кәсіпкерлік секторында нарықтық өзгерістер процесінің
белсенді және қозғалмалы ... ... ... ... ... ... салымдарының жоғары айналымын қамтамасыз ... ... тең ... ... ... ... ... иесінің несие-қаржылық және салықтық жүйеде кедендік қорғауда
ешқандай артықшылықтары жоқ, бизнесті дамытуда айтарлықтай ... ... өмір ... қиын ... ... ... Шағын
кәсіпкерліктің өкілі үшін өндірістік сферада бұл ... ... ... сауда және делдалдық салада қызмет істеуді жөн ... ... ... ... үшін ... ... ... өндіріс
саласына құю өте қажет. Сол себепті бүгінгі күні ... ... ... ... жасау қажет.
Мәселенің зерттелу дәрежесі. Шағын бизнес мәселесін зерттеумен
көптеген шет ел және ... ... ... Олардың ең
негізгілерін атап айтатын болсақ, К.Б.Бердалиев, ... Р.А., ... ... А., ... А., ... Н., ... А. және тағы басқалары.
Жұмыстың мақсаты. Аймақтағы шағын бизнес ... ... шешу ... ... ... Осы ... жету үшін ... міндеттерді жүзеге
асыру қажет:
-шағын бизнестің мәні мен қажеттілігін теориялық тұрғыда негіздеу;
- шағын бизнесті несиелеу жағдайын ... ... ... ... ... ... шешу жолдарын ұсыну;
-мемлекеттік қолдау бағдарламалары мен концепцияларын қарастыру
1. Кәсіпкерлік пен оның әлеуметтік экономикалық мәні.
1. Кәсіпкерліктің мәні мен қажеттілігі
Кәсіпкерлік адам қызметінің ... ... және ол ... ... ... ... ... кезінде атақты неміс экономисті Гарвард
университетінің профессоры Иозеф Алиоз Шумпетер
( 1883 – 1950 жж) мән берген. Оның ... ... болу – ... ... ... ... кәсіпкерлер – алдымен кәсіпкерлік
жұмысты ұйымдастырушылар. Ол жайында ... ... Жан ... ... – 1832 жж ) ... деген: «Кәсіпкер – адамдарды өндірістік шеңбер
ауқымында ұйымдастыратын адам».
«Кәсіпкерлік» терминін алѓаш рет ағылшын экономисті Ричард ... – 1734 жж) ... Бұл ... ол ... тәуекелділік жағдайда табым
алу мақсатымен өндірісті ұйымдастырудағы адам белсенділігін жатқызған.
Экономикалық әдебиеттерде кәсіпкерлік пен ... ... ... жиі ... пен ... жақын ұғымдар болғанымен, оларды бір – бірімен
баламалап теңестіріп қарауға болмайды. Бизнес – табыс әкелетін ...... ... Рас ... ... қызметпен тығыз байланысты.
Кәсіпкерлік – наваторлық іс. Нағыз ... – ол ... ... адам (осы ... ... ешқашан кәсіпкер бола алмайды.
Кәсіпкерлік бизнес саласында жүзеге асады, сондықтан экономикалық
әдебиеттерде олар үнемі пара – пар ұғым ... ... Ал ... ... ... ... ... онда кәсіпкерлік қызмет
термині қолданылады. Неміс ғалымы әрі экономисті И. А. Шумпетердің ойынша,
кәсіпкерлік жаңа ... ... ... басқа бір сапалы жаңа ... ... ... ақ өндіріске жаңа тәсілді ендіруге,
затты ... жаңа ... жаңа ... пен ... фабрикаттар көзін
табуға, өндірістік талапқа сай басқаша құруға күш салады.
Кәсіпкерлік өз ... ... пен ... ... ... ... ойдаудың ерекше типі.
Кәсіпкерлікті құрудың діңгекті нәрсесі мемлекеттік меншікті
жекешелендіру ... ... Олар НЭ – да ... ортаны құрып қана
қоймайды, сондай – ақ ... ... жол ... Белгілі ағылшын ғалымы
әрі экономисті Альфред Мариан айтқандай, НЭ басты қасиеті – ... ... ... А. ... ... ...... жеделдете түсті.
Шағын кәсіпкерлік капитал тезірек айналатын ... ... ... ...... қоғамдық тамақтану және қызмет ... ... ... ... XVIII – XIX ғғ. Ф. Кенэ, Л. Смидт,
қалаған болса, ол одан әрі қарай И. ... Ф. ... А. ... ... ... феномені әрқашан да экономикалық ғылымның зерттеуінің
маңызды этикеті болған, ... ... ... ... басты
бағыттаушысы болған.
Рим құқығында «кәсіпкер» іс, қызмет, әсіресе ... ... ... ғасырда «кәсіпкер» түсінігі бірнеше мәнде қолданылады. Көбіне
оған сыртқы ... ... ... жатқызған. Осындай
кәсіпкерліктің бір мысалын ... ... мен ... арасындағы
қатынастардың негізін қалаған ... Поло ... ... бара ... ... ... көпеспен (банкпен) тауарды сату туралы келісім ... ... ... ... соң ол ... 75%-ін ... отырған. Кәсіпкерлерге сонымен қатар шерулер, көріністер, сайқы
мазақтарды ұйымдастырушыларды да ... Оған қоса ... ... өндірістік, құрылыстық жобалардың жетекшілеріне қолданған. Мұндай
жоба жетекшісі ... ... ... ол тек ... қаржының,
материалдық, сауда ресурстарын қолдана отырып ... ... ... ... ... ... алғаш рет 1723 жылы
Парижде ... ... ... сөздікте пайда болған, онда «өз мойнына
өндіріс және құрылыстың міндеттемелерін» алатын адам деп түсіндірілген.
Франзцуз ... ... ары ... ... Ол кәсіпкер сонымен
қатар интелект иесі болуы керек, яғни ол әр ... ... мен ... ... ... ... басқа экономисті Тюро ... тек қана ... ... ғана емес оған қоса ... ... етілуі керек деп
санаған. Тюро капитал экономиканың негізі, ...... ... ... ... ... көрсеткен.
Л. Мариал көбінесе кәсіпкердің ұйымдастырушылық қызметіне көңіл ... кез ... адам ... бола ... деп санаған.
Кәсіпкер мен «кәсіпкерліктің» дамуы1.1 кестеде көрсетілген
Кесте ... ... ... саудамен айналысатын адам; ереуілдер мен бүліктерді |
| ... ... ... ... және ... |
| ... ... ... ... ... ... ... Құны алдын–ала белгіленген, мемлекетпен мәміле |
| ... ... ... адам өз мойнына қаржылық |
| ... ... ... жыл ... ... «Кәсіпкер – тәуелділік жағдайында іс – |
| ... ... ... ... жыл ... ... ...... іс – ... ... |
| ... және ... ... ... адам» |
|1803 жыл ... Сэй: ... ... табыс кәсіпкерлік табыстан |
| ... ... жыл ... ... ... ... және одан ... алатындар мен |
| ... ... ... байланысты табыс |
| ... ... білу ... ... жыл ... ... «Кәсіпкер – жаңа технологияларды ойлап табатын|
| ... ... ... жыл ... ... ...... тәуекелділік жағдайда жұмыс|
| ... өте ... ... ... жыл |Питер Друкер: «Кәсіпкер – жаңа ... ... |
| ... ... ... ... жыл ... Шапиро: «Кәсіпкер – тәуекелділік жағдайында әлеуметтік|
| |– ... ... ... ... ... |
| ... ... жыл ... ... ... мен ... қолданылады. |
| ... – бұл ... ... ... іс – ... ... ... Ал, антрепренер – кәсіпкер жаңа |
| ... ... ... Шағын бизнес – экономикалық дамудың негізі
Нарықтық қатынастарды дамыту бағыты ... ... ... ... әрбір түрін өндіруді
басқа кәсіпорындарға беру жолымен ... ... ... ... алғанда өз өнімін барынша тез ... және ... ... ... ... ... кең пайдалану белгіленіп
отыр.
Монополизмге қарсы күрестің ең ... ... бірі ... және ... ... ... ұштастырылуына қол жеткізу.
Бұл жағдайда шағын кәсіпорындардың ірі ... ... ... ... Тауар өндіру мен қызмет ... ... пен ... Тұтыну сұранымының өзгеруін тез ... Өнім мен ... ... ... Баға белгілеудің табиғи тетігін пайдалану;
- Монополизмді жою;
- Өндірістің ... ... ... жеделдету;
-Тиімді басқару құрылымдарын қалыптастыру мен ... ... ... ... ... қаржыны пайдаланбастан коммерциялық
негізде жаңа өндірістік қуаттарды тез ... ... ... ... ... экономикасында соңғы кезде шағын
кәсіпорындардың ... ірі ... ... ... АҚШ-та
шағын кәсіпорындар санының ерекше шұғыл көбеюі 70-ші жылдарда ... ... 600 ... ... ... ... жылдардағыдан 7 есе көп
және 70-ші жылдардың орта ... 2 есе көп ... ... жылы ... меншік түрлеріндегі американ фирмаларының
(ауылшаруашылық фирмаларынан басқасының) ... саны 18,1 ... ... ... 97 ... ресми американ статистикасы ... адам ... ... заң ... ... ... ... қатарына жатқызатын санатта ... ... аса ... ... 90 процентінде 15-тен аз, 80 процентінде –
10-нан ... адам ... ... ... ... ... 38 ... бизнес үлесіне келеді. Онда жалпы ... ... 47 ... фирмалар «табиғи іріктеу» жағдайларында жұмыс ... ... ... ... із-түз жоғалады. «Экономист»
журналының деректері ... 80-ші ... орта ... ... фирмалардың 40 проценті рынокта төрт жылдан ... ... ... ... бойынша, дербес бизнесте өмір сүрген 5 ... ... 23 ... ғана орнығып қалады. ... ... ... үшін бұл ... ... Аман ... ресурстарды жоғары тиімділікпен пайдалану тән.
100-ден аз адам ... ... ... ... ... ... көтерме саудада (шағын бизнес ... ... ... ... ғана ... ... көлікте және
тіпті өңдеу және ... ... ... ... сату ірі
компаниялардағыдан жоғарылау. Бұл ... ... ең ... ... ... ... неғұрлым жоғары қарқынымен
түсіндіруге болады.
Олардың позициялары ... ... ... ... ... капиталистік елдердің экономикасында оның рөлі ... ... ... Ол ... жаңа жұмыс орындарын ашудың ... ... ... көзі болып отыр.
Қызмет саласында «ауқым әсері», әдетте, өте ... ... жоқ. ... жүз ... ... ... жұмысшы бар фирма
көпшілік жағдайда өндіріске аз ... ... ... ... икемді және сапалы қызмет көрсетілуін қамтамассыз ... арта ... келе ... ... тұтыну сұранымының
дербестенуі, қызмет рыноктарының оқшаулануы бұл ... ... ... ... етеді.
Өндірілетін бұйымдар номенклатурасының үнемі ... ... ... ... және ... ... бірлесе жұмыс ... ... ... ... ... Жаңа рыноктарды толық
монополизациялау, ... ... ... ... ... ... үшін ... соға бастсды. Пайданы көбейту мақсатында олар
негізгі өнімдердің ең тиімді түрлерінің ... ... ... Екінші дәрежелі өндіоістік операциялар, комплектілеуші
бұйымдар беру және орташа ... ... ... бір ... ... өз ... елеулі табыстарға, тиімділіктің
жоғары нәтижелеріне жетті және өз жұмыс ... ... ... ... Республикасының рынокқа көшуінің басталуы кәсіпкерліктің
шағын ... ... қана ... ... ... қайта баға беруді қажет етті.
Бірқатар ... ... ... ... ... ... ... жағдайдан шығу кезінде шағын кәсіпкерліктің ... ... ... Алайда шағын кәсіпкерлік өз жолында
көптеген қиыншылықтарға тап ... ... ... ең ... ... ... ... жоқтығы бөгет болып отыр. Осы
категорияның ... мәні де ... ... ... ... Орта ұғымының зор ... бар. ... ол ... енді ғана ... Кәсіпкерлік Орта- қоғамдық институттар
мен жағдайлардың, құқықтық нормалардың, мемлекеттік қолдау жүйелерінің
жиынтығы. Ол ... ... бір ... ... ... ... үшін арнайы инфрақұрылым, яғни, кәсіпкерліктің
қалыптасуы мен одан әрі ... ... ... ... ... құрамдас бөліктерінің бірі ... ... ... ең алдымен ... ... ... ... ... ала ... кәсіпкерлікті шағын
кәсіпкерлікке пайда мен ... ... ... ... берілетін
баға, жұмыс істейтіндердің саны ... ... ... ... және шаруашылық есептің кемеліне жетпеуі ... ... саны ең ... ... ... ... органдары меншік нысандары ... ... төрт ... ... көрсетеді: жеке меншік, мемлекеттік
меншік, қоғамдық меншік, ... ... ... ... ... ... өте алуан түрлі. Статистикалық есеп нысандарын
кәсіпкерлер көбінесе ... ... есеп ... ... ... ... толтырмайды. Статистикалық
материалдарда, мысалы, сыртқы ... ... ... кәсіпорындар шағын кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... ... отырып,
«шағын кәсіпорын» мен «шағын кәсіпкерлік» ұғымдарының ара жігін ажырату
қажет. Шағын кәсіпорындардың ... ... ... ... жатқызуға
болмайды. Олардың белгілі бір бөлігі мунипицалдық кәсіпорындар деген қатаң
мемлекеттік мәртебені сақтаған, олардың қызметінде шағын кәсіпкерлікке ... ... ... ... ... ... ... ең
алдымен, шағын кәсіпкерлікке соңғы уақытқа дейін мемлекет тарапынан қолдау
болмауымен, экономикалық ... ... ... ... ... ... болады.
Нарықтық экономикасы дамыған елдердің ... ... ... ... аса ... ... сұраныс пен ұсынысты теңдестіру арқылы ... ... ... ... қамтамасыз ететінін,
жалпыұлттық өнімнің тең жартысынан астамын өндіретінін, жаңа ... 70 ... ... ашатынын, адам ... және ... ... елеулі ықпал жасайтынын
дәлелдейді.
Елде шағын кәсіпкерлікті кең көлемде дамыту ... ... ... проблемаларын неғұрлым ... ... ... ... ... ... тиянақтылығының
кепілдіктерін қамтамасыз етуге, ... ... ... ... ... ... ... адам ресурстары мен
ұйымдық-технологиялық ресурстарды жұмылдыруға ... ... ... ... ... ... бизнесті дамыту
тәжірибесін зерттеу біздің еліміз үшін ... ... онда ... мемлекеттік қолдау ... ... ... федералдық бағдарламасы бар. Сол бағдарламаға ... ... ... ... ... ... ... қолайлы
жағдайлар жасау ... ... ... инновациялық және
өндірістік саласының алға жылжу ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қолдау
көрсетудің кәсіпкерлер үшін қолайлы ... ... ... ... ... тартуға бағытталған шаралар ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікке мемлекеттік ... ... аса ... ... бөліп көрсетілген:
-шағын кәсіпкерлікті қолдау мен ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікке қолдау көрсетудің мемлекеттік ... және ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғалуы мен
қауіпсіздігі;
-шағын ... ... үшін ... ... ... ... кәсіпкерлік инфрақұрылымын дамыту;
-кадрлар даярлау;
-ақпаратпен ... ... ... ... және ... қызметі;
-салық саясатын жетілдіру;-шағын кәсіпкерлікте жеке меншік және
басқа инвестициялар үшін ... ... ... ... және аймақтық инвестициялық бағдарламалар.
Федералдық бағдарлама шағын ... ... ... ... ... ал Ресейдің экономикалық және ... ... ... екнін, шағын кәсіпкерлікті кең ауқымды ... ... ... ... мүдделеріне бағдарланған ... ... ... ... ... негізге алып
отыр. Азаматтардың экономикалық инициативасының творчестволық көрінісі
ретінде ... ... ... мен ... отбасыларының
тәуелсіздігі мен әл-ауқатының ... ... ... ... ... шағын бизнес қоғамға ... ... ... мен ... ... ... да, ... алуан түрлі өнім тұтыну
тұрғысынан да экономикалық өмірдің ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің инфрақұрылымына аймақтық
салымдардың стимуляторы ғана болып ... ... ... сақталатын болады. Федералдық шығындардың үлесі ... ... ... байланысты болады, ... ... да ... шығындардың жалпы ... ... ... ... ... ... ... нәтижелері Ресей
Федерациясының экономикасын дамытудың орта ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымның шағын кәсіпкерлік субъектілері
үшін ... және ... ... маркетингтік қолдау
көрсететін жеткілікті элементтері ... ... ... ... кәсіпорындардың 1 миллионнан астам ... мен ... ... ... және ірі ... ... кәсіпорындардың кеңінен қатысуымен жаңа ... ... ... ынта-ықыласын арттыруға, барлық
деңгейлердегі бюджеттің кіріс ... ... ... ... ... мен дамыту саласында мемлекеттік саясаттың
нормативтік-құқықтық ... ... ... ... ... ... қызметті нормативтік-құқықтық қамтамасыз ету
жүйесін одан әрі ... ... ... және ... ... заң ... мен ... актілерінде
шағын кәсіпкерлік мүдделерін білдіруге, «Ресей ... ... ... ... ... ... ... заң
ережелерін дамытуға бағытталған. ... ірі ... ... ... ... жайсыздау
бәсекелестік ... жою ... оның ... құқықтық актілерде ... ... ... ... ... мен ... ... кәсіпорындардың рынокқа шығуы үшін ... ... ... және ... ... дамыту жайында айтылып отыр.
Шағын ... ... ... ... және ... ... қамтамассыз ету. Шағын кәсіпкерлікке мемлекеттік
қолдау ... ... және ... ... етудің негізгі мақсаты-шағын кәсіпкерлікке ... ... осы ... ... ... жан-жақты, ғылыми
негізде және ... ... ... ... ... ... негізде
Отандық кәсiпкерлiктiң қалыптасу тарихын төрт ... ... ... ... ... ... ғылыми-практикалық
орталықтары пайда болып, қызмет ете ... ... ... ... ... сипатында болды және ... ... ... ... ... ... сипатта болмағанмен көптеген коммерциялық ... ... ... ... ... ''КСРО азаматтарының жеке еңбек
қызметi ... ... ... (1987ж) жеке ... ... ... ... екiншi кезеңiн 1988 ... ... ... ... ... ... ... кәсiпкерлiк бұқаралық сипатқа ие болды.
Үшiншi кезең көптеген жалға ... ... ... туралы,
банктiк қызмет туралы, шағын кәсiпорындар ... ... ... ... заң актiлерiнiң қабылдануымен байланысты. Осы аталған
заң ... ... ... ... пайда болуымен және
кәсiпкерлiк туралы өз заңдарын ... ... ... ... ең ... әрi ... ... болып капиталдың ең
тез ... ... ... ... мол ... ... алу, сауда-
делдалдық операциялар жүргiзу, ТМД және алыс ... ... ... алу - ... ... ... ... кәсiпкерлiк қызметi реттейтiн алғашқы заңдардың бiрi болып
1991 жылы қабылданған Қаазақ ... ... ... ... кәсiпкерлiктi дамыту туралы Заңы ... Бұл ... ... ... ... Онда ... ... немесе iшiнара) ... ете және ... бола ... пайда алуға бағытталған инициаттивтiк
дербес қызметi деген анықтама ... Оны ... ең ... еңбектi қатыстыра отырып, сондай-ақ қатыстырмай–ақ жүзеге
асыруға болады.
''Кәсiпкерлiк'' терминi және ... өзi ... ... тек ... жылдары ғана ендi.
Кәсiпкерлiк ұғымын ең ... ... ... көзқарастың
өзгеруiмен байланыстырады. Кәсiпкер қызметiнде басты назарды пайда
алу ... ... ... ... ... да ... бiр
дәрежеде кәсiпкерлiктiң элементтерi тән болғанын атап айту ... олар оның ... мәнi ... жоқ . Сол жылдары ... ... ... ... ал ... қажеттiлiктердi қанағаттандыруға
аударылды. қазiргi ... ... ... ... секторына да тән.
Тiркеу-кәсiпкерлiктiң алғашқы, қажеттi ... ... ... ... ... ... ғана банкте есеп шотын аша
алады, жауапкерлердi жолдай алады, өз ... ... ... ... ... ... шаруашылық келiсiмдер жасап, нарыққа ... Бұл ... 1992 ... 24 ... Елбасы бекiткен
“Шаруашылық ... ... ... туралы” ... жылы 21 ... ҚР ... ... ... ... ... кезде осы заңның орнына ҚР Президентiнiң 1995 жылы
2 мамырында шыққан заң күшi бар ... ... ... ... етедi, 1992 жылдың 4 ... ... ... және ... Заңы ... Бұл екi заң ұзақ ... кәсiпкерлiктердiң заңдық негiзi болды.
Бұл заңдар жеке ... ... және ... ... ... ... ... жеке кәсiпкерлiкке ... ... ... жеке кәсiпкерге барынша еркiндiк
бередi және мемлекеттiк ... ... ... ... кәсiпкерлер құқықтық бұзғаны үшiн жауапкершiлiктi күшейтедi.
Елiмiзде өркениеттi кәсiпкерлiктiң қалыптасуын 1997 жылы ... ... ... және ... қолдау шараларын
күшейту ... ... ... ... ... болады. Содан
берi кәсiпкерлiктiң дамуы мемлекеттiк ... ... ... Сол жылы ... қоса ҚР ... кәсiпорын жөнiнде'', “Шағын
кәсiпкерлiктi дамыту және ... ... ... ҚР ... ... шықты.
Елiмiзде кәсiпкерлiктiң қалыптасуына ... ... бiрi ... 3 ... ... ... болатын. Нарықтық экономиканың негiзi-жекеменшiк сектордың
көлемiнiң ауқымды ... ... ... ... ... ... ... Ал ел экономикасының дамуынсыз -
мемлекеттiң дамуы мүмкiн ... Ел ... ... ... екенi белгiлi. ... ... ... отырғандай
мемлекеттiң экономикасы неғұрлым дамыған болса, ... ... ... ... ... де ... болады.
Егер елiмiзде мемлекеттiк меншiк көлемi 1991 жылы 90%-дан жоғары
болса, қазiргi ... ... ... көлемi 15% шамасында. Яғни
жекеменшiк ... ... ... ... ... кәсiпкерлiктi
дамыту жағдайлары жасалып келедi деп айтуға болады.
Нарыққа өтумен байланысты жүргiзiлген ... қиын ... ... Әр ... бiрiншi кезекте пайдаланылатын тұтыну тауарлары
және өндiрiстiк техникалық ... ... ... қиын ... ... үшiн ... ... күтiлiмдермен байланысты өзгерiстерiне, өз iсiн әрi ... ... үшiн ... ... алу ... ... ... жағдай бiршама түзелген. Соңғы ... ... ... ... ... ... жандануы
байқалуда. Тұрғындардың табыстарының өсуi ... және ... ... ... ... ... ... халықтың табыстарының жоғары болмауының
нәтижесiнде ... ... ... шектеулерiн атап кетуге
болады. Осыған қоса ... ... ... ... iшкi ... ... ... тауарлары жаулап алды,
тұрмыс ... ... ... олар ... ... ... жағдайда өндiрiстiк-шаруашылық қызметi ... ... үшiн ... шығаратын өндiрiстiң бәсекеге
төзiмдiлiгiн жоғарылатып ... ... үшiн олар ... ... ... отырып, баға ... ... ... шешулерi керек. Өйтпеген жағдайда
Қазақстан нарығына түскен импорттық ... ... ... мүмкiндiк бермейдi.
Нарық реформалар жылдарында кәсiпкерлiк сектор ... ... ие ... ... ... ... ... айналысу
мүмкiндiгi республика азаматтарының конституциялық құқықтарының
шынайы және ... ... ... қол ... ол ... қажеттi жағдайларды жасады.
ҚР қазiргi таңда шағын кәсiпкерлiк одан әрi дамып ... ... 1 ... берiлген ресми ... ... ... ... ... ... 130,8 ... жуық
шағын кәсiпорын (заңды ... ... бұл ... 2002 ... ... ... ... кәсiпорындардың 71,5%-ы жұмыс
iстейтiн кәсiпорындар болып ... ... 46 ... ... 2003 ... желтоқсан айында белсендi ... ... ... ... ... ... кәсiпорындар. Белсендi
жұмыс iстейтiн кәсiпорындардың ... ... (42,4%) ... және үй ... ... ... өнеркәсiп
саласына, жылжымайтын мүлiктермен операция жасау, жалға беру ... ... ... ... ... ... қалыптасқан жағдайлар шағын және
орта бизнес саласында және ... ... ... ... ... ... ... етедi.
Қазақстанда шағын кәсiпкерлiк әлi күнге дейiн экономиканың жүйелi
элементi бола ... ... ... ... 2005 ... ... iшкi ... өнiмдегi үлесiн 30%-ға жеткiзу мiндетiн
қойып ... ... ... ... шағын және орта ... ... ең ... саны 85 мың кәсiпорынды
құрайды.
'Қазақстан-2030'' бағдарламасының маңызды мiндеттерiннiң бiрi ... және ... ... ... табылады. Бұл
мәселелердi шешу шағын және орта бизнестi дамыту ... ғана ... ... ... ... ... көбiрек
шоғырландырылуы керек. Дамыған елдерде осы салада жалпы экономикалық
белсендi ... ... ... жұмыс iстейдi.
Шағын кәсiпкерлiктiң дамуы елiмiздi жаңа ... ... ... етедi. Сонымен қатар мұнда қосымша жұмыс
орындары ... ... ... ... ... ... ... шағын және орта бизнес
ел экономикасында шешушi ролге ие бола ... ... ... ... ... iшкi ... ... 16-17%-ын ғана құрап отыр,
ал ... ... бұл ... 50-70% -дан ... Қазiргi таңда
шағын және орта бизнес саласында қалыптасқан ... ... ... шағын кәсiпкерлiктi дамыту және ... ... ... ... елiмiзде шағын кәсiпкерлiктi одан әрi ... ... роль ... Ол тек ... ... және шағын және
орта бизнестi қолдау бағдарламаларын жүзеге ... ... ... ... субъектiлерiнiң бiр бөлiгi соңғы жылдары бiраз
күш жинап, нығайды. ... ... ... саласынан орта
кәсiпорындар саласына ауысты. Олардың өсуi мен ... ... ... ... ... дамыту арқылы халықты жұмыспен
қамту проблемасы ... ... ... ... ... бюджеттiң кiрiс бөлiгi ұлғая түсуде.
Қазақстанда шағын кәсiпкерлiктiң дамуының негiзгi ... ... ... ... субъектiлерiнi санының және онда ... ... ... ... ... ... кәсiпкерлiк субъектiлерiнiң көбiнесе сауда және қызмет
көрсету салаларында ... ... ... ... ... аймақтарда
концентрацисы (Алматы, Оңтүстiк ... ... ... ... жылдары салық салу, ... ... ... ... ету ... әлi күнге дейiн ... ... ... ... ... кәсiпкерлiк саласында жағдай бiршама
тұрақтандырылған. Шағын кәсiпкерлiктiң ... ... ... көрсеткiштердiң тұрақты өсiмi ... ... және орта ... ... ... ... ... жатады:
1. Шағын кәсiпкерлiк белсендiлiгiнiң төмендеп кетуi;
2. Кәсiпкерлiк қызметтiң 30-40%-ның экономиканың ... ... ... бастап республика бойынша экономиканың нақты
секторының ... ... ... ... ... ... ... табыстарының өсiмi байқалуда. Үкiметтiң шағын
кәсiпкерлiк секторын қолдау ... ... ... ... осы ... ... айтарлықтай әсер ... және ... ... ... Оларға
мыналар жатады:
- Қазақстан Республикасында шағын ... ... ... ... 2001-2002 жылдарға арналған мемлекеттiк
бағдарламасы;
- ҚР жа»а ... ... ... және ... ... ... ... бағдарламасы
(2002-2003жж.).
Дегенмен шағын кәсiпкерлiктi дамытуға бағытталған жүргiзiлiп
жатқан ... ... ... негiзгi көрсеткiштерiнiң
төмендеуi ... Оны ... ... әсер ... ... ... бұл территориялық-салалық және түұрғындар табысының
деңгеймен байланысты болса, екiншi жағынан соңғы жылдары ... ... ... қоса ... ... ... қамтамасыз ететiн негiзгi
қозғаушы ... ... ... (жоғары квалификациялы
мамандардың жұмыссыз ... және ... ... нәтижесiнде
жұмыстан босатылған iрi және орта кәсiпорындардың персоналы).
Тағы да бiр ... ол ... ... секторында
айналымдағы өндiрiс көлемiнiң үлесi, ... ... ... ... жүргiзiлген мониторингтiк зерттеулер нәтижесi бойынша,
елiмiздiң ... ... ... шынайы көлемiн
төмендетiп көрсетедi және ... ... ... ... ... жоғарысын жасырады. Кәсiпкерлердiң 60% -дан көбi
еңбекақы ... ... ... ... жасалған келiсiмдерiнiң
шынайы көлемiн жасырып ,салық төлеуден құтылып кетедi.
2. Кіші бизнестің нарықтық қатынасты дамытудағы мәні
2.1 Қазақстан ... ... ... ... бұл ... ... қажетті динамикамен қамтамасыз
ететін тарихи және әлеуметтік- экономикалық шарттарда үлгеруші ... ... ... инновациялық формасы.
Қазақстанда жаңа экономикалық жүйенің құрылуы өндірістік- коммерциялық
қызметтердің әртүрлі масштабы бойынша кәсіпкерлік ... ... орта және ірі ... мәселелерін ең жоғарғы деңгейде шешу
қажеттілігі туып отыр.
Экономикалық дамыған елдерде ... ... ұсақ ... ... көрсетеді, олар елдің әлеуметтік- экономикалық бар саяси
деңгейінің қаншалықты ... ... ... ... ... ... ... формасы.
Экономиканың осы секторларында орта және ірі ... ... ... ... массасы туады. Тауарды сатушы және сатып алушы бола отырып,
шағын кәсіпорындар нарықтың ... ... ... әсер етіп,
отыруларына мүмкіндік алады.
Екінші жағынан, олар көбінесе ... ішкі ... ... тәуелді болады. Сондықтан обьективті
мүмкіндіктерде ірі және шағын кәсіпорындардың ... ... ... ... теңестіру қажеттілігі туындайды.
Шағын кәсіпорын нарықта ірі отандық және ... ... ... ... ... болады.
Шағын бизнес аймақтық экономикаларда ерекше орын алады. ... ... ... ... ... ... тұратын
жекеменшік элементтердің өзара байланысына тәуелді әлеуметтік- ... ... ... ... ауданның және шағын бизнестің әлеуметтік және экономикалық
дамуын өзара ... ... ... ... ... ... табиғи, қаржылық және ақпараттық ресурстардың ... ... ... ... ... ... ... байланысты.
Нарықтық экономикаға кіруіне байланысты Оңтүстік Қазақстан облысында
шағын бизнес белсенді түрде дамып келе ... ... ... ... ... байланысты облыста жаңа жұмыс орындары ... Бұл өз ... ... 15 ... ... ... 5-6 мың
жұмыс орындары пайда болды. 2003 жылы облыс шаруашылығында 123521млн өнім
өндіріліп, өсім 114,3 ... ... Ауыл ... ЖҰӨ ... 59305
млн теңгеге дейін өсті. 2003 жылы 2002 жылмен ... ... ... ... 1,4 есе ... 34269,2 млн ... құрады.
Облыс бойынша кәсіпорындар, мекемелер және халық арқылы көрсетілетін қызмет
көрсету көлемі 44178,3 млн теңгені құрап, 2002 жылдың ... 1,45 ... ... ... 2003 жылы ... орта және ірі ... және облыстық ұйымдарда ... саны ... ... 272 мың ... ... уақытта шағын бизнестің субъектілерінің деңгейін дамыған
елдердің деңгейімен салыстыруға болады. Мониторингтің мәліметтері ... ... ... үлесі оның жалпы санының 96,6 % құрайды, ал
кейбір аймақтарда одан да көп. ... ... ... ... кәсіпорындар үлесі олардың салаларындағы жалпы санының ... ... 98,4 %; ... ... ... ... мен ... үйлерде- 98,2; көлік және байланыста- 98,2 ... ... ... ... ... саны 105,491 ... құрады. Заңгерлік білімдері бойынша тіркелген субъектілер саны-
11,2 мың бірлікті құрады, оның ішінде 7,9 мыңы 57,6 мың ... ... ... ... ... жаңа фермерлік шаруашылық
ұйымдарының және көлікте, сауда да, ауылшаруашылық ... ... ... т.б ... ... жеке кәсіпкерлік құрылымдар есебінен артып келеді.
2003 жылдың басынан бастап шағын кәсіпкерліктің субъектілері ... ... млн ... ... мен қызметтері өндірілді. 2003 жылы шағын
бизнестің субъектілері арқылы бюджетке 5645,9 млн ... ... бұл ... ... 32% ... Әрбір заңды тұлғаға орта есеппен- 3684,6
млн теңге салықтық төлемдер келеді, ал әрбір қызмет ... ... ... мың ... ... ... ... көрсеткендей физикалық сияқты заңды ... ... өсу ... ... және орта ... ... ... көп саны Шымкентте
және ауылшарушылығы жақсы дамыған Мақтаарал ауданында шоғырланған.
Бюджетке төленген төлемдердің ... ... ... ... ... және Ордабасы аудандарын бөліп көрсетуге болады (1-
кестеден).
1- кесте. 2003 жылғы Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... |Облыс- |Аудан-ның |
| |ген ... ... |тік ... ... |
| ... |млн. теңге|бюджеті |бюджеті |
|Аудандар |тілер-д|саны, ... | |млн. |млн. ... |ің ... |млн. ... |теңге | ... |1505 |6817 |458,6 |27,9 |5 |0,9 ... |4067 |6062 |295,7 |38,1 |12,5 |3 ... |17846 |73916 |16446,2 |334,7 |- |- ... |4825 |16604 |5669,2 |235,6 |1,5 |- ... |2500 |8438 |2173,3 |41,7 |6 |- ... |9094 |38970 |3800,3 |282,6 |- |9 ... |12234 |24985 |7167,4 |406,5 |- |9,1 ... |1719 |4075 |581,7 |85,3 |5 |7 ... |3310 |8242 |1706 |71,8 |10 |- ... |4882 |10492 |1298,7 |74,6 |4 |2 ... |5301 |18530 |4725,3 |61,2 |5 |3 ... |1518 |6060 |1429,7 |57,8 |- |- ... |1784 |2603 |532,9 |46,4 |- |- ... |8864 |29125 |4266,9 |224,9 |- |2 ... |26042 |41601 |50778,4 |3656,8 |20 |- ... ... | | | | | | ... |105491 |296520 ... |5645,9 |69 |36,4 |
Шағын ... ... және ... ... мақсаттарын анықтау
үшін Оңтүстік Қазақстан облысын 4 ... ... ... ... ШЭЗ- ға ... ... Кентау және Ақсу кіреді.
Олардың негізгі бағыты ауылшаруашылығын қалпына ... ... ... ... ... және ... аудандары кіреді. Приоритетті
бағыттары өндіріс және мақтаны қайта өңдеу болып табылады. ... ... ... ... ... және Арыс қаласы. Қызметінің ... мал ... ... ... және қайта өңдеу. Төртінші ШЭЗ-
Қазығұрт, Төлеби, Сайрам және Түлкібас районы- ... және мал ... ... және ... ... мәліметтері бойынша соңғы уақытта Оңтүстік Қазақстан
облысында кәсіпкерлік өсімінің ... ... ... таңда
«шағын бизнес» - бұл тек қана сату, сатып алу ... ғана ... ... ... және ... көрсету сферасы.
Кәсіпкерлікті қолдау мақсатындағы екінші деңгейдегі банктер ... ... ... өсіп ... Соңғы 5 жылда облыстың берілген
құрылымдары құралдарды сатып алу үшін және айналым қаражаттарын ... ұзақ және ... ... 50 млрд ... жуық ... ... ... бөлігі ауылшаруашылығына, өндірісті дамыту және ауылшаруашылығы
өнімдерін қайта өңдеуге жұмсалынады.
Шағын кәсіпорындарды облыстық және ... ... ... қысқару тенденциясы байқалады. Бұл экономикада экономикалық
жағдайдың жақсаруының несие үшін пайыз ... ... ... ... Кіші және орта ... ... ... несие көлемі
| | | | | ... |2000 |2001 |2002 |Өсу ... % ... | | | | |
| | | | ... | | | |0 |01 | ... |77,6 |205,57 |160,59 |264,9 |78,3 |206,9 ... | | | | | | |
| | | | | | | ... |74,77 |302,5 |35,78 |404,5 |11,8 |47,9 ... | | | | | | |
| | | | | | | ... деңгейлі | | | | | | ... |1376,3 |3382,2 |1043,5 |245,7 |323,5 |795,1 ... ... екінші деңгейдегі банктермен несие беру
құрылымдарында орын алды. 2002 жылдың өзінде олар ... 11 млрд ... ... ... кездерде қаражаттар сауда- саттық қызметіне бағытталған болса, қазіргі
кезде несиенің көп бөлігі тауар өндірушілерді ... ... ... жылы ... ... көбі осы ... арналған.
Артықшылықтары: жағымды климаттық шарттар; облыстың ... ... ... ... ... ... етілуі;
экспортқа бағытталған- өндірістердің бар болуы; мәдени және ... бар ... ... ... ... ... және рухани
дәстүрлері; бай табиғи ресурстар; үлкен ... және кең ішкі ... ... ғылыми- шаруашылық потенциялдар және т.б.
Кемшіліктері: өндірістік бағалар мен ... ... ... ... қабілеттілігінің төмен болуы; несиелік ресурстарға
шектеулік; қызмет етуші еңбек ... жоқ ... ... ... ... бизнестер үшін маман даярлау жүйесінің икемсіздігі және қысқалығы;
кәсіпкерлерді инфрақұрылымының әлсіз ... ... ... ... ... ... облысында
шағын бизнесті дамытудың негізгі тенденцияларына мыналар жатады:
• шағын кәсіпорын субъектілерінің және жұмысбастылар санының тұрақты
өсуі;
... ... ... ... деңгейімен облыстың
аудандарында шағын кәсіпорындардың концентрациясы;
• шағын бизнестің шағын ... құру және ... ... ... Қазақстан облысында шағын бизнесті дамытудың негізгі шарттары
ретінде ... ... ... ... ... ... ... салаларында өндірісті жандандыру, халықтың
табысын ... ... емес ... ... ... ... бойынша шағын бизнестік кәсіпорындардағы
жұмысбастылар саны ... ... ... ... 14,5% артты
және 449,8 мың адамды құрады.(3- кесте)
3- кесте. Шағын ... ... ... ... ... ... |1.01.2002 жылдағы жеке |
| | ... |
| | | ... | | |
| ... ... (%) | | |
| ... | ... ... орындары |
| |мың | ... ... |
| ... | | | |
| | ... ... | | |
| | ... |айға | | |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | ... | | ... |14,9 |96,6 |109,6 |13960 |25041 ... |26,2 |103,2 |129,9 |20732 |40273 ... |24,7 |102,1 |113,2 |12081 |17462 ... |12,8 |105,2 |129,3 |15462 |28168 ... |39,7 |102,9 |111,8 |39404 |78225 ... |16,8 |103,1 |104,8 |12627 |25673 ... |18,9 |103,3 |126,3 |8365 |13253 ... |38,3 |102,5 |109,8 |38419 |47172 ... |7,6 |101,7 |101,7 |21728 |46520 ... |23,2 |104,3 |117,2 |4190 |5048 ... |14,2 |108,1 |127,1 |9232 |9522 ... |21,0 |102,3 |114,7 |25703 |43495 ... |20,5 |101,4 |108,6 |14812 |31306 ... |33,6 |101,4 |117,0 |24646 |35241 ... ... |108,0 |103,1 |110,2 |39635 |88366 ... ... |29,4 |102,4 |124,1 |16759 |31298 ... ... ... шағын бизнес сферасында неғұрлым көп жұмыс
істеушілер саны ағымдағы жыл ... ... ... (24%), ... ... (18,8%) және Қарағанды облысында (18,5%). Өткен жылғы
мәліметтермен салыстырғанда шағын кәсіпорындарда жұмысбастылар саны ... ... (29,3%), ... және ... ... ... айтарлықтай өскен.
Кестенің жеке кәсіпкерлерге қатысты екінші бөлігі «кәсіпкерлік қызметімен
айналысатын ... ... ... салудың қарапайымдандырылған режимі
туралы» инструкцияға сәйкес мәліметтер көрсетілген, кәсіпкер ... ... ... ... ... ... салықтық
тәртіптердің түрлерін бір- бірден жүзеге асырады:
- патент негізінде тіркелген жиынтық салықпен;
- ... және ... ... ... ... бойынша;
Кестенің соңғы бөлігінде берілген патенттер саны мен жұмыс орындарын құру
саны ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасындағы барлық берілген патенттердің 12,5% және ... ... ... 15,6% ... ... Қазақстан облысы- сәйкесінше
12,4% және 13,8%, Қарағанды облысы- сәйксінше 12,1% және 8,3%.
Шағын кәсіпорын ... ... саны ... ... ... ... әсерінен, тіркеу жинақ қойылымының шамадан тыс
артық болуы себебінен азаяды. Егер АҚШ- та фирманы тіркеу бір күн ... және ол 5- 10 ... ... ... ал, ... мамандардың
бағалауы бойынша, бұл көрсеткіштер 4- 6 аптаны және сәйкесінше 50- 70 мың
теңгені қажет етеді.
Кәсіпкерлік қызметтің тұрақсыздық ... ... ... ғана ... отырған жоқ. Мысалы, Германияда құрылған үш кәсіпорынның әрбір
үшіншісі құрдымға кетеді. ... ... ... ... екі ... ... ... 23,7%, алғашқы төрт жылда- 51,5%,
алғашқы алты жылда- 62,7% ... ... ... ... ... (47,4%), ... (38,4%), тәжірибенің жоқ болуы
(7,1%), адалдықтың болмауы (3,4%), басқалары (3,7%).
Аталған мәселелер Қазақстанда да ... ... ... ... ... құрылған шағын кәсіпорындар, дәл сол сияқты бірінші мүмкіндіктерінде
ғана жойылып ... ... ... ... ... қалады;
әлеуметтік қысымдар пайда болады; еңбек нарығында бәсекелестік ... ... ... ... ... ... ... жалпы алғанда, 1998 жылдан бастап ... ... ... саны ... ... ... ... деңгейі ағымдағы жылда
19,5% құрады, оның көп ... ... ... және ... ... ... күні ... адамдар үшін еріксіз жұмыссыздық ең ... бірі ... ... ... ... ... 2002 жылдың
бірінші жартысында әрбір 3- ші адам кез ... ... ... ... ... отыр, штаттардың қысқаруынан жұмыстан шығарылуына
байланысты әрбір 6- шы адам, сондай- ақ оқу ... ... ... ... 6- шы адам ... ... ликвидациялағаннан
кейін жұмыссыздар 11% болды, келісім шарт ... ... ... ... пайда болды. 1- ші айдан 6- шы айға дейін жұмыс іздеушілер
саны 123,2 мың адам (15,8%), 6- шы ... 12- ші айға ... 74,7 мың ... ... ... ... ... сияқты, достастықта да миграциялық
үрдістің күшеюіне әкеледі. ... егер 6- 7 жыл ... ... ... ... ... толық орта білімі барлар ер
адамдар бойынша 89%- ды ... және әйел ... 91%- ды ... ... жұмысқа қабілетті адамдардың 42% жоғары білімді болғандығын
мақтанышпен айтуға болады, ал ... ... ... ... ... қарай
өзгеріс алмады. Соңғы халықтан ... ... ... ... ... жоғары білімділер үлесі 12,3%- ды, ... ... 7,5%- ды ... кәсіпкерлік пен фермерлік шаруашылықты айта отырып,
Қазақстандағы шағын кәсіпкерлікті құру ... ең кең ... ... ... ... көңіл аудару қажет.
Отбасылық бизнес, кез келген басқада ... ... ... мен ... ие. Артықшылық, ең алдымен, отбасы
мүшелерінің адалдығына, атқарылған жұмыстың ... ... ... ... табысына шынайы қызығушылығымен қортындыланады.
Отбасылық бизнесте ... ... ... ... ... табыс алудың
басқа қайнар көздері болмағандықтан, каръера тек осы бизнеспен байланысты
болады, сәйкесінше, қайтарым шектеусіз. Осы ... ... ... ішкі
бақылау формальды сипатқа ие болады.
Басқарманың қатардағы жұмысшылармен қарым қатынасының келесі ... ... ... ... ... ... мүмкін. Бір жағынан
алғанда, фирма басшысы жұмысшыларға, яғни ... ... ... ... ... ... қанағаттанғандықты күшейтеді.
Егер де қызметтестер арасында отбасылық керістердің әсерінен қандай да бір
мәселелер ... ... онда ... ... ... жағдайға
ұшырайды.
Отбасылық бизнестің ең басты кемшілігі ретінде отбасы мәселелерінің
бизнес табыстарына тікелей әсер етуін ... ... ... ... қарсыластық отбасылық бизнестің сабақтастылығын «сұраққа қоюы»
мүмкін.
Дегенменде, бизнесті отбасылық ... ... тар ... ... ... бұл ... маркетингтік мүлік күшінің әйгілігіне ие болды.
Әлемдік тәжірибеде отбасылық бизнестің үш түрін бөліп ... ... және ... ... ... басқарылмайтын.
Сонымен, 3 кестеге сәйкес, 2002 жылдың басында жеке кәсіпкерліктегі
жұмысбастылар саны ... ... ... шағын кәсіпорындардағы
жұмысбастылар санынан 38,3% артты. Сонымен бірге, берілген ... ... жеке ... ... ... тұрақты өсу
тенденциясының байқалғандығы көрсетеді.
Мемлекет ... ... ... ең ... рөлі ... ... ретінде көрсетілген, өндірілген өнімнің көлеміне байланысты
АҚШ- та шағын және орта ... ... ЖҰӨ- нің 38- 40% ... ... ... мен ... көрсетулердің 48% ауыл шаруашылығы,
көтерме сауда, қызмет ... ... ... ... ұсақ ... ... кәсіпорындардың ұлттық өнімдегі осындай үлесі туралы
айту әлі ... ... ... ол 5-6% енді ғана жетіп отыр. Бұл ... ... ... ғана ... ... жоқ, ... ... жоқтығынан, сондай- ақ ұлттық бизнесмендердің бастапқы ... ... ... ... ... ең бастысы- ең төменгі ... ... ... ... ... ... ... негізінде
жүзеге асырылады. Қазақстанда кәсіпорындарды құрудың бұл ... ... ... ... шетелде әрбір 12- ші кәсіпорын-
франчайзингтік. Қандайда бір зерттеудің көрсеткеніндей, 5 жыл ... ... ... 97% осы ... ... ... ... жүргізіп келеді.
Қазақстанда франчайзинг жергілікті фирмалардың шетелдегі жүргізуші
компаниялар мен халықаралық қауымдастық формасында ... ... ... ... 1- ші ... ҚР- да ... кәсіпорындардың саны 4199
болды, оның ішінде шағын - 3931, орта- 184, ірі- 87( 4 ... ... 2002 ... 1 сәуірден жеке меншіктің формалары мен түрлері
бойынша Қазақстан Республикасының тіркелген заңды тұлғалары
| | | |
| ... | ... ... | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | | | | |
| | ... ... ... |Шетелді|
| | |ік ... | |к |
| | | ... | |
| | | |ын | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | ... | |
| | | | |е ... | |
| | | | ... ... | |
| | | | ... |
| | | | ... | |
| | | | |ыз) | | |
| | | | | | | ... | | | | | | ... |161174 |24403 |131375 |1287 |4199 |5396 ... |148493 |17138 |126084 |794 |3931 |5271 ... |10619 |6368 |4169 |316 |184 |82 ... |2062 |897 |1122 |177 |84 |43 ... ... ... ... темірбетондық өнім заводының
құрылыс жүргізіліп жатыр. Контракт ... ... «АББ ... ... фирмасымен күші 100 МВТ болатын турбина және сағатына 250 т пар
беретін котел- утилизатор жасалынған. Осы ... ... ... млн АҚШ ... ... ... сызық ашылған. Қазақстандық шағын
кәсіпкерлердің қарызы 5кестеде көрсетілген.
5 кесте. 2002 жылдың қаңтар- сәуір айларындағы ... ... ... ... ... ... ... табыс(жұмыс, қызмет көрсету) |
| | |
| | ... | |
| | |
| | |
| | |
| | |
| ... | |
| |2002 жыл ... ... |
| | |2002 жыл. |
| | ... |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | | |
| | |% | |
| |Млн. ... | | |
| | | ... айға | |
| | ... ... | |
| | ... |келетін | |
| | | ... | |
| | | | | ... |1018,3 |92,9 |102,5 |4319,7 ... |1168,5 |100,9 |118,6 |4525,0 ... |1896,6 |101,4 |124,9 |7279,1 ... |1155,1 |99,9 |134,9 |4470,7 ... |3587,8 |102,9 |100,3 |14054,4 ... |700,2 |100,2 |108,6 |2791,3 ... |1035,2 |102,0 |127,0 |3876,8 ... |3062,6 |100,5 |109,0 |12113,5 ... |422,9 |98,2 |97,5 |1618,1 ... |2531,1 |100,1 |112,1 |9966,6 ... |1349,9 |102,2 |152,8 |5189,4 ... |2050,6 |105,5 |118,1 |7834,3 ... |1588,8 |101,3 |104,6 |6258,8 ... |1956,4 |100,8 |121,6 |7771,6 ... ... |16733,6 |99,6 |119,6 |65830,0 ... ... |3779,1 |101,6 |129,4 |14748,6 ... ҚР |44036,7 |100,6 |117,3 ... |
5- ... ... ... ... ... табыстарының
әрбір үшіншісіне Алматы қаласының кәсіпкерлеріне (38,1%), республикамыздың
солтүстік ... ... ... (8,5%), ШҚО (8,1%) және Қарағанды (7,0%)
көрсеткіштердің көлемі бойынша 2- шіге ие.
Сөйтіп, көптеген зерттеушілердің қорытындысы бойынша орталық ... ... ... ... туралы айтылады. Бұл 6- кестеде
көрсетілген.
6- кесте. Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің өнімді
өндіруден түскен табысының салалық құрылымы
| | ... ... үй ... ... түскен табыс (тауар, |
|саласы ... ... ... |
| ... 2002 ж |
| ... ... % ... Республикасы |172647,9 |100 ... ... |4156,9 |2,4 ... ... ... | | |
| |83,2 |0,05 ... ... |20003,5 |11,6 |
| |2037,0 |1,2 |
| |16903,5 |9,8 ... ... ... суды ... |1063,0 |0,6 ... бөлу | | ... |18461,4 |10,7 ... ... жөндеу |105383,8 |61,0 ... ... және ... |1111,3 |0,6 ... және ... |9775,0 |5,7 ... |373,3 |0,2 ... ... және ... ... |762,8 |0,4 ... | | ... және ... қызмет |1497,8 |0,95 ... | | ... 2002 жылы ... ... ... салалық құрылымында сауда-
делдалдық қызметтің (61%) артқандығын көрсетеді. Жалпы көрсеткіште ... ... ... ... шаруашылығындағы (0,05%) көрсетеді.
Республиканың әлсіз кәсіптік кәсіпорыны ... ... ... ... алудың қиындығы туралы сұралғандардың 69% көрсетті. Шыныменде шағын
бизнес ... ... ... ... ... және нәтижесіз жүріп
келе жатыр. Бұл көптеген кәсіпкерлерді кепілдік қамтамасыз етуінің жоқтығы
мен жоғарғы пайыздық ... ғана ... ... ... бірге банктен
несие алу процедурасының өзіне де байланысты.
Егер несиелеу бойвнша статистикаға қарайтын болсақ, онда 2002 ... ... ... саласында 2- ші деңгейлі банктерге несиелік ... млрд ... ... Оның ... орта және ұзақ ... ... 52,9% немесе 267,9 млрд теңгені, өсу темпі ... ... ... 172,4% ... ... көлемінің неғұрлым көп үлесі өндіріске - 34,4%, саудаға-
31,1%, ауылшаруашылығына-9,9% бағытталған. 2- ші деңгейдегі ... ... ... бөлген несиесі 2002 жылғы 1- сәуірде оның
жалпы несие ... ... 24,4% ... ... ... көрсетілген.
7- кесте. 2002 жылғы 1- сәуірдегі Қазақстан Республикасының шағын
кәсіпкерлер субъектілеріне ЕДБ - ... | | | |
| ... ... ... ... ұзақ |
| | | ... |
| | ... ... ... ... |
| | ... |тұлға |тұлға |тұлға ... |123709 |52599 |5924 |61469 |3717 ... |32049 |5628 |253 |25799 |369 ... |17051 |6195 |1396 |8782 |678 ... |7589 |2277 |7 |5299 |6 ... |3564 |279 |47 |3132 |106 ... |2277 |1735 |0 |542 |0 ... |55452 |35197 |3024 |15455 |1776 ... |5727 |1288 |1197 |2460 |782 ... ... ... ақша ... бөлу ... ... ... бойынша 1.04.2002 жылғы айналыс құралдарын өндіруге
323,2 млрд теңге бөлінді, ... ... ... 41,4 млрд ... бұл ... ... ... көлемінің сәйкесінше 63,8% және 8,1%
құрайды.
Сонымен, жоғарыда айтылғандарға талдау жасай ... ... ... ... шағын кәсіпкерлік өте ақырын, бірақ дұрыс құрылып келе
жатыр. Шағын кәсіпорындардағы субъектілер ... мен ... ... ... ... ... ... тұрақты тенденциясын
көрсетеді.
Еліміздегі экономикалық дағдарыс пен өндірістің құлдырауын тоқтатудың бір
жолын шағын, кіші және орта ... ... ... ... Қазақстан экономикасының терең дағдарыс жағдайында болуының
себептерінің бірі – жоспарлы әкімшіл жүйе ... ... ... ... ыңғайлы ірі кәсіпорындар саны басым болып, ел ... ... ... алшақтап, шағын, кіші және орта бизнес дамытуда
кенже қалғаны ... ... ... ... ... орта және кіші
бизнесті дамытудың терең әлеуметтік- ... ... ... бар.
Қазір нарықтық экономика талабына сай меншіктің алуан түріне негізделген
шаруашылықты жүргізудің нысандарын қалыптастыру ... ... ... ... арқылы шағын, кіші және орта бизнесті дамыту және
қолдау кезегін күттірмейтін мәселеге айналып отыр.
1992-1997 жылдарға ... ... ... ... орта ... саласы
аз санды еңбеккері бар кәсіпорын ретінде ... ... ... мен ... және ... сақтау саласындағы және
т.б. қоғамдық қажеттіліктерді ... ... ... ... қалғаны байқалады.
Аз санды еңбеккері бар ... ... ... кіші және ... жекешелендіру барысында құрылғаны белгілі.
Бірақ, бұл кәсіпорындарға ... ... тек ... ... ... байланысты еске түсіретін еді. ... ... ... 1998 ... ... ... ... бойынша кіші, орта кәсіпорындардың санын ... ... ... алғанда мұнай құрылымдар халық шаруашылығының барлық салалары
мен секторларында жұмыс істейді. Экономиканың ... ... ... ... өндірісі, құрылыс және басқа секторларында олардың саны,
республика экономикасындағы үлесі өзгеше болып табылады.
Сонымен бірге бұл мәліметтер, ... ... ... ... ... ... 13 ... және кіші кәсіпорындардың 12
пайызын құрайтынын көрсетеді. Аумақтарға қарай кіші ... ... ... ... ... ... және орта кәсіпорындар-
Алакөл(18), Еңбекшіқазақ(19), Сарқант(14) және Талғар аудандарында. Олардың
үлесіне облыстағы бар кәсіпорындардың 5 пайызы тиеді.
8- ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпорындар саны
| | | ... ... |
| | | | |
| | | | |
| |Бар- ... | |
| ... ... | |
| | | ... ... ... ... |Т.б. |
| | | ... |лыс |ныс ... | |
| | | ... | | ... | |
| | | |ғы | ... |дық | |
| | | | | | ... | ... ... оның |4565 |671 |608 |273 |160 |1046 |1807 ... ... | | | | | | | ... |83 |6 |18 |0 |4 |12 |43 ... |167 |8 |43 |2 |5 |24 |85 ... |56 |5 |21 |1 |1 |3 |25 ... |404 |71 |97 |16 |12 |56 |152 ... |190 |29 |51 |9 |1 |33 |67 ... |496 |84 |37 |65 |21 |129 |160 ... |619 |124 |62 |51 |26 |172 |184 ... |90 |16 |8 |2 |3 |14 |47 ... |100 |6 |19 |0 |6 |17 |52 ... |80 |9 |17 |1 |0 |13 |40 ... |161 |23 |16 |6 |8 |24 |84 ... |91 |4 |24 |0 |5 |13 |45 ... |102 |13 |17 |4 |4 |8 |56 ... |431 |82 |48 |30 |18 |101 |152 ... |110 |10 |15 |5 |1 |28 |51 ... |72 |5 |27 |2 |0 |8 |30 ... ... |294 |61 |16 |29 |16 |54 |118 ... қаласы |945 |94 |68 |48 |28 |322 |385 ... ... |74 |21 |4 |2 |1 |15 |31 ... алғанда мұндай құрылымдар халық шаруашылығының ... ... ... ... істейді.Экономиканың өнеркәсіп, сауда, халық тұтынатын
тауарлар өндірісі, құрылыс және ... ... ... саны,
республика экономикасындағы үлесі өзгеше болып табылады. Сонымен бірге бұл
мәліметтер облыста ауыл шаруашылық ... орта ... ... 13 ... және кіші ... 12 пайызын құрайтынын
көрсетеді.Аумақтарға қарай шағын ауылшаруашылық кәсіпорындардың ... ... ... ... және орта ... ... ... және Талғар аудандарында. Олардың
үлесіне облыстағы бар кәсіпорындардың 5 пайызы тиеді.
Әсіресе, ауылшаруашылығы өнімдерін ... ... ... ... ... ... орын ... осы тұрғыда кейбір қосалқы
шаруашылықтары жетекші жүргізудің ... ... ауыл ... ... ... ... Мәселен оған ауыл ... мен ... жеке ... ... ... ... көз
жеткізуге болады.
9- кесте. Шаруашылық жүргізудің барлық нысандарындағы ауыл шаруашылығы
кәсіпорындары мен қосалқы шаруашылықтарының 1990-1997 жылдары мал
шаруашылығының негізгі өнімдерін ... ара ... |Ет ... |Сүт ... |Жүн ... |
| ... | | ... |
| |мың ... |% ... ... ... | |Шағын бизнес | |АҚШ ... ... ... | ... | ... ... |
| | | | ... |
|Шағын бизнес институты | |Аудандық | ... |
| | ... мен | ... |
| | ... | | ... ... ... ... бизнесті | | ... даму ... | ... және | | |
| | ... | ... палатасы |
| | ... | | ... ... ... ... ірі ... ... және қорғау
министрлігі, денсаулық сақтау орталығы, НАСА, ННФ болып ... ... ... жаңа ... ... ... ... көрсетеді, әсіресе, тәуекелділік шарттарында.
Американың 28 штатында 40 ... ... ... ... ... бесеуі- мемлекеттік бюджет тарапынан қаржыландырылады.
Бірнеше жеке ... ... ... ... ... ... ... орталығы, «инкубатор», ұсақ бизнес және ... ... ... ... ... өзіндік бюджеті бар.
АҚШ- та үлкен сұранысқа шағын кәсіпорынға сауда беруге ... ... ... ие. Осы банктер сонымен бірге шағын бизнес ісін дамыту
бойынша маманданған ... ... ... ... ... ... ғы ... және орта бизнесті қолдаудың тағы бір жанама түрі ... ... ... ... ұсақ ... ... және техникалық көмек ұақ бизнес
корпарация негізіндегі ұсақ бизнес институты арқылы жүзеге асырылады. Оның
қызметі бюджет ... және кей ... оқу ... ... ... ... ... бизнесті мемлекеттік қолдау жүйесі
|Үкімет ... ... және ... орталығы |
|МСП орталығы ... бюро ... ... және МСП ... ... ... жылы ... шағын және орта кәсіпкерлер бойынша Басқарма, 12
департаменттен және 6 ... ... ... ... ... ... ... негізі 1903 жылы
қабылданған « орта және шағын кәсіпорындар туралы негізгі заңдар», «шағын
және орта ... ... банк ... ... ... туралы
заңдар және шағын бизнес қызметін басқару туралы заңдар құрайды.
Жапониядағы ... ... ... ... ... бірнеше
каналдар арқылы жүзеге асырылады. Сәйкесінше бар ... ... мен ... ... ... сондай- ақ
мемлекеттік инвестиция мен заемдардың шегінде қарастырылады.
Жапонияның технологиялық орталықтары негізінен машина құрау, ... ... ... ... өнеркәсібі, электронды, азық-
түлік өнеркәсібі облыстарында маманданады. Технология орталықтарының
қызметі ... ... ... ... ... қамтамасыз
ету; шағын кәсіпорын өнімін және материалдарын ... ... ... жан жаққа жариялайтын топтарды қаржыландыру және қолдау.
Германияда шағын бизнесті ... ... ... ... ... жергілікті және деңгейінде жергілікті ... ... ... ... ... ... көрсетіледі:
- кәсіпорынды кеңейту, реконструкциялау, құру үшін ссуда ... ірі ... ... ... ... ... басқа да
агенттерімен одақтасу;
- жұмыс орындарын құру немесе сақтау үшін ұзақ мерзімді инвестициялау;
- несиелік қоғам және банктық құрылым ... ... ... ... ... ... инвестициялық көмек;
- алдыңғы технологияны қолдануды стимулдау, ... ... ... ... және ... да экологиялық жоспарларды қорғау;
- НИОКР субсидиялауы;
- туындалған салықтық қойылымды құру жолымен шағын кәсіпорынның ... ... ... 20 ... ... ұзақ ... ... жеңілдіктер
жүйесі алдыңғы он жылда негізгі сома ... ... ... стимулдайды. Пайыздарды төлеуге қатысты келесідей
жеңілдіктер қарастырылады: бастапқы 2 жыл олар ... ... ... ... ... 3%, ... жылы- 5%, алтыншы жылдан бастап ... ... ... ... ... ... ... стимулдау мақсатында ең үлкен
көмек ғылыми зерттеу және технология министрлігі негізінде көрсетіледі.
Германияда ғылыми және ... ... 4 ... ... ... паркі, яғни ғылымды көп қажет ететін фирмалардың ірі ғылыми
орталықтарға шоғырлануы;
- ... ... яғни ... ... ... технологияны
қолданушы кәсіпорындар;
- арюндерлік орталық, яғни өндірісті өңдеуші жас ... ... ... ... ... яғни ... ... өндіруші фирмалардың бірігуі.
Технопарктерді құруға негізгі әсер етуші жақтар қолдаушылар, арендаторлар
болып табылады.
Францияда шағын кәсіпорындарды ... ... ... ... Бұл ... шеңберінде жаңадан құрылып жатқан
кәсіпорындарға мемлекет ... ... ... ... ... ... елдерден елдің шеттетілетін аудандарға ауыстырылуы
жатады. 1998 жылы шағын ... ... ... 1991 ... 38%- дан ... ... шағын кәсіпорын қаржылық қолдау 3 топқа бөлінеді: тікелей
қаржыландырылатын; жанама қаржыландыру және ... ... ... ... венчурлық капитал онық негізгі акционері болып табылатын
қаржылық- несиелік мекемелердің бақылауында ... ... және ... ... ... ... шетелдер Россия
Федерациясының- шағын және орта ... ... және ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметтің құқықтық негізі 1990 жылы РСФСР заңына
«кәсіпорындар және кәсіпкерлік қызмет туралы» заңдар іске кірістірілгеннен
кейін негізі ... ... Онда ең ... ... ... мемлекеттік билік органдарының тарапынан кепілдіктерді нақты
құру болып табылады.
1994 жылы Ресейлік Федерация Үкіметінің құруымен шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... қабылданды.
Россиядағы шағын кәсіпкерлікті қолдау мен реттеу инфрақұрылымы келесідей
ведомствалар мен министрліктер болып табылады. ... ... ... ... ... және ... ... Ресей
Федерациясының мемлекеттік комитеті құрылды. Оның негізгі міндеттерінің
бірі- шағын ... ... ... ... ... ... пен ауданаралық кординациясы.
Федерация деңгейіндегі қаржылық органдар болып шағын ... ... қоры және ... кәсіпорын ғылыми техникалық сферада
қолдау қорлары табылады.
Инфрақұрылымның элементтері аймақтық деңгейде ... ... ... ... ... ... құрылады.
Қазіргі уақытта Ресей Федерациясының 76 ауданында әр ... ... ... ... ... бар, РФ 40 ... кәсіпкерлікті қолдау бағалары дәлелденген және жүзеге
асырылуда.
Инфрақұрылымның басқада компоненттері құрылуда: ақпаратты ... ... ... фирмалар, оқыту орталықтары, шағын кәсіпорынды қолдау
агенттігі, бизнес ... ... ... ... ... және т.б. ... ... Россияда:200 астам бизнес-мектептер, 40
жуық «бизнес-инкубаторлар» және 50 ... ... ... ... 20 ... ... ... 20 жоғары шағын және орта
бизнесті қолдау агенттігі; 40 ... ... ... ... орталықтары құрылды.
Берілген бағыттарда үлкен көмекті барлық мүмкіндіктермен мемлекеттік емес
және қоғамдық ұйымдар көрсетеді. ... ... 20 ... ... ... 90 жуық жергілікті бірлестіктер және
іскерлік адамдар ассоциациясы, Мәскеулік сауда өндірістік палата, Ресейдің
экономикалық ... ... ... ... Мәскеулік лизингтік
компания кіретін Ресей Федерациясының сауда-өндірістік палатасын келтіруге
болады.
Ресей кәсіпкерлерінің ... ... ... одан әрі
дамытуға мынандай ұйымдар мен бағдарламалар әсер ... ... ... ... ... ... қауымдастық
Америка- Ресей орталық, АҚШ- Ресей инвестициялық қоры, «Евразия қоры» АҚШ
дамытудың ... ... ... TACIS бағдарламасы, «Европалық
партенариат», «ТМД- Партенариат» және т.б.
Бүкіл дүние жүзінде қазіргі заманғы дамыған кәсіпкерлікке ... ... емес ... ... кәсіпорын өміріне қатысуы
заңдылық болып есептеледі және кәсіпкерлікті дамытуға жағымды әлеуметтік,
экономикалық және ... ... құру ... ... шаралар
қолданылады.
Мемлекеттің бұл саясатына жауап ұлттың материалдық жағдайы, экономикалық
дамуының жоғарғы деңгейі, ғылыми-техникалық прогресс, жетілген ... ... ... ... ... ... Отандық шағын және орта кәсіпкерлікті жетілдіру жолдары.
3.1. Шағын бизнесті дамытуда, кездесетін проблемалар.
Шағын кәсіпкерліктің ... не ... ... ... ... ШОБ ... ең басты шарт – онымен айналысатын ... ... ... ... ... білуі. Екінші мәселе, кәсіпкер өз
ісін жете білумен бірге заңнан да ... ... ... ... кәсіпкерлер
заңгер болмағанымен, келетін тексерушілерден ... ... ... Үшінші мәселе, бүгінде қаржысын қайда жұмсарын білмей отырған түрлі
қорлар мен екінші деңгейлі банктер көп. ... ... ... жолмен
ақша алудың тәсілдерін білмейді. Осыдан 3 – 4 жыл бұрын ... ... ... ... ... іздейтін, пара беруде жие кездесетін. Бүгінде заңды жақсы
білген адам еш қиналмастан несие ала алады. ... ... ... келгенде дәл бүгін кәсіпкерлікпен шұғылданушыға қойылатын
шарттар мынадай: өз ісін және ... ... ... ... ... өз ... болмаған жағдайда түрлі кепілдіктердегі талаптарға
экономикалық тұрғыда сараптама ... ... өз ... ... ... ... жылғы мәліметтерге сүйенсек шағын ... ... және ... ... ... ұйымдар саны 56 болды. Бұл
жағдайда ШОБ дамуына оң үрдіс деп қарауға болмайды.
1991 жылғы 25 желтоқсанда ... “ҚР ... ... туралы” заңы
қызмет еткен тұста өндірістік қайта өңдеу, ... ... ... мен ... ... іс ... ... бастапқы екі
жылда салықтан толығымен босатылса, одан кейінгі екі жылда 50% босатылған.
Нәтижесінде олар алғашқы екі жылда толық ... одан ... екі ... ... ретінде жұмыс жасаған. Олар салық жеңілдігін пайдалану
мақсатымен жаңадан шағын кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... соң ... кәсіпорындар ретінде жабылып
отырған. 1995 жылы салық кодексі қабылданған тұста, ШОБ ... ... ... ... ... салық жеңілдіктерінің
тапшылығынан 1992 – 1996 ... ... ҚР ... ... саны ... ... дейін кеміген. Бұдан шығатын қорытынды, өндірістегі ШОБ салық
салудан толығымен босату ешқандай оң ... ... ... ... ... кедергі болады.
2002 жылдың 1 қаңтарынан бастап іске қосылған еліміздің жаңа Салық
кодексінде ШОБ ... салу ... ... ... ... ... біржолғы талон, патент оңайтылған декларация ,
жалпыға ортақ салық салу режимі ... ... ... тәртібі бекітілген.
Табиғи монополияларды реттеу, бәсекелестікті қорғау және ... ... ... ... ... ... қазіргі кезде елімізде
392 мыңнан астам шағын кәсіпкерлік субъектілері тіркеліп, онда 1,4 ... адам ... ... ... ... мүше ... әрбір мың адамның 45
– 50 і ... ... ... ал ... 7 адамды құрап отыр. Енді
алда тұрған мақсаттардың бірі – дүниежүзілік баға коньюнктурасынан тәуелді
болмас үшін еңбекке ... ... 50% ... ... ... ... Вестник предпринимателя, №7 2002г.
Организаций, осуществляющие контрольные и надзорные функций в отношении
субъектов малого предпринимательства.
3.2. Елдегі жеке ... ... ... ... ... келіп түсетін инвестициялық жобалардың
жартысынан көбі экономикалық негізділіктің ... сай келе ... ... ... ... едәуір бөлігі жаңа жағдайларға бейімделуі
қажет. Шағын ... ... үшін ... ... табылатын жұмыссыздық
пен қоғамның әлеуметтік қорғалуы проблемаларының шешуге қомақты үлес қосуға
қабілетті. Экономикадағы нарықтық қағидаттарды бекітуде оның рөлі ... ... ... ... үшін ... ... ШОБ
едәуір әлеуетінің елеулі мәні бар. ... ... ... ... өндірушілерді бекіту, зерттеулер көрсеткеніндей, ел ішіндегі
бәсекелтікті дамыту дәрежесіне тікелей байланысты. ... ... ... ... ... ... жағдайда бәсекелестік
катализаторы шағын және орта кәсіпорындар ... ... және ... ... ... ... дамуындағы 10 жылға жуық уақытта Қазақстанда
кәсіпкерлік жеткілікті түрде дамыған жоқ, оның ... 5 жыл ... ... ... ... ... Кәсіпкерлік жіктің басып
бөлігі өз ... ... ... көшуге мүлдем бағыттамастан, өз
бизнесін сауда – делдалдық салада құруды жалғастыруда.
Көптеген кәсіпкерлер, бір жағынан, өндірісті ... ... ... өте жоғары салыққа шағым айтуда. Ал екінші ... ... ... ... жаңа өнім ... оның ... мүлдем айналысып жатқан жоқ, кәсіпорынның
стратегиялық міндеттерін ... ... ... ... ... ... ... ұсына алмайды.
10 жыл бойғы белсенді мемлекеттік қолдау отандық кәсіпкерліктің сандық
іргетасын қалауға ... ... ... ... ... ... ықпал ете алған жоқ, ... ... ... ынталандыра алмады. Кәсіпкерлік – сатып алу – сату емес,
өндірісті дамытудың жаңа жолдарын ұдайы ... ... ... ... қызметтер көрсету сапасын ұдайы арттыру.
Қазақстанда еркін өзгермелі айырбас бағамы режимін енгізу және импорт
алмастыруды ... ... ... ... ... ... алу – сату
саласындағы мамандардың ” көрсеткіштерін төмендетудің және кәсіпкерліктің
өндірістік емес секторының популистік саяси ... ... ... ... табылады.
Ағымдағы жағдайда мемлекеттің стратегиялық мақсаттары тұрғысынан ... ... жаңа ... өту ... ... ... саясатты өндірістік қызметті қолдауға, қазақстандық шағын
экономиканың жаңа ... ... ... ... ... ... Жаңа ... өндірістік шағын бизнес субъектілерінің
кооперациясы өзара да, неғұрлым ірі кәсіпорындар арасында да ... ... ... – ақ ... және ... негізде кәсіпкерлердің қоғамдық
бірлестіктерін құруды көтермелеу талап етіледі.
Әлемдік тәжірибе, сондай – ақ ... ... ... ... ... ұсақ ... ... – делдадық және
монополиялық құрылымдар тарапынан бәсекелестікке төзе ... ... ... Бұдан басқа, Қазақстанда талап етілетін және бәсекеге
қабілетті өндірістік ... ... ... көмек көрсетуі
мүмкін қызметтер көрсетудің (менеджмент, маркетинг, ақпараттық қамтамасыз
ету саласында) толыққанды жеке секторы жоқ.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін
өміршең экономикалық құрылымдарды қалыптастыру жолымен қоғамның ... ... ... ... ... ... әр ... болуы
мүмкін, бірақ олардың мәні ... мен ... ... ... ресурстарының жалпы жетіспеушілігі кезінде лизингті, жалгерлікті,
тиісті ... және ... ... қамтамасыз етуді қоса алғанда,
өндіріс ... бар ... ... ... ... бүкіл әр алуан
нысандарын пайдалану өте маңызды.
Ірі бизнес үшін тығыз ынтымақтастық пен әріптестік те өзекті ... 10 ... ... ... ... ... дамыған елдерде
өнеркәсіптік фирмалар, банктер, ... және ... ... ... ... ... ... өндірістік және
қаржы ресурстарын біріктіруге, рыноктағы сұраныстың өзгеруіне ... ... жаңа өнім ... ... алға ... мүмкіндік береді.
Біздің ірі кәсіпорындарымызда өзара кооперация мен әріптестік ... ... ... ... және ... ... проблемаларын
жеңілдету үшін қажетті жол. Ішкі кооперациялық байланыстар трансакцияның
әрбір кезеңінде бағаны кәдуілгі айналдыруды ... ... ... Қаржы институттары мен өнеркәсіптік фирмалар арасындағы, ғылым мен
өндіріс арасындағы, шикізат және ... ... ... тікелей
байланыстарды қалпына келтіру өмірлік маңызды мәнге ие болуда.
Өсімге қол ... ... ... іс – ... үшін ... ... тар ... бір сәттік мүдделеріміз үшін салалық
лоббимен күресті соңына жеткізу қажет. Қалыптасқан жағдайды шешу жолдары
іскер топтар ... ... ... ... ... жалпы мүдделерді жете
түсінуі, мемлекетпен бірлесіп экономикалық ... ұзақ ... ... ... болып табылады.
Бірігумен ынтымақтастық проблемалары тек кәсіпкерлік аясымен ғана
шектелмеген олар бүкіл қоғам үшін тым ... ... ... ... ... халықтың негізгі тобының белсенді қатысуынсыз,
табысты жүзеге ... ... ... ... ... және ... деңгейлерде
әлеуметтік әріптестікті іске асыру қажеттілігі туындайды.
Макро деңгейде мемлекетпен, ... өзін - өзі ... ... және ... ... тығыз
ынтымақтастық орнатпайынша, өндірісті құрылымдық ... ... ... әзірлеу және жүзеге ... ... ... ... қатысуы табысы аз кәсіпорындарды жабу, ... үшін жаңа ... ... құру және оларды қайта оқыту ... ... ... ... ... қауырттылықтың шиеленісуін
азайтуы мүмкін. Әлеуметтік әріптестік жұмыспен қамтудың белсенді саясатын
табысты жүзеге асыру үшін ... ... ... ... қалың жігінің өзін - өзі ұйымдастыруы және ... ... ... ... әлеуметтік – экономикалық ғана емес,
азаматтық қоғам институттарын ... ... ... саяси міндеттерді
де шешеді, оған сүйеніш артпай күшті құқықтық ... ... ... ... ... күрес жүргізу мүмкін емес. Қоғамның ... ... ... және біріктіру – экономиканы өркендетуге, ең
соңғы ... ... ... ... ... құруға,
Қазақстанда әлемдік қоғамдастықтың тең ... ... ... ... жол.
ШОБ дамыту мен қолдау мақсатында Үкімет тарапынан қабылданған заңдар
мен нормативтік актілер жеткілікті, олар:
1. ҚР шағын ... ... 2001 – 2002 ... раналған
мемлекеттік бағдарламасы.
2. ҚР кәсіпкерлікті қолдау және бәсекелестікті дамыту қоры туралы
ереже.
3. ҚР ... ... ... мен ... 1994 – ... ... бағдарламасы.
4. Кәсіпкерлік қызмет бостандығына Мемлекеттік кепілдіктерді іске
асыру жөніндегі қосымша шаралар туралы ҚР Президентінің қаулысы.
5. Шағын ... ... ... ... ... және ... жөніндегі шаралар туралы ҚР Президентінің жарлығы. 1997
ж. 6 наурыз.
6. Жеке кәсіпкерлік туралы ҚР заңы. 1997 ж. 19 маусым.
7. ... мен ... ... ... қызмет еркіндігіне
құқығын қорғау туралы ҚР Президентінің жарлығы. 1998 ж. 27 сәуір.
8. ҚР шағын ... ... ... ... ... ... жарлығы. 1998 ж. 27 сәуір.
9. 1999 – 2000 ... ... ... ... ... шағын
кәсіпкерлікті қолдау мен дамыту бағдарламасы.
10. Шағын кәсіпкерлік субъектілерінің қызметін тексерудегі алғашқы есеп
құжаттарының ... және ... ... ереже.
ҚОРЫТЫНДЫ
Осы курстық жұмсымда қарастырылған барлық өзекті ... ... ... ... бизнес қызметін жүзеге ... ... орны мен ... және ... қаржы
ұйымдарымен қарым – қатынас орнатуы, сонымен ... заңи ... ... ... ... және ... оң нәтиже берді.
Бүгінгі таңда, ҚР шағын және орта бизнес оң үрдіспен жақсы дамып
келе жатыр және болашақта аталған ... одан әрі ... ... ... ... ... Ол үшін ... заңдар мен нормативтік
актілерді кәсіпкерлер тарапынан толыққанды өз қызметінде жүзеге асыру,
ал өкілетті ... ... ... ... ... қамтамасыз ету. Мемлекет бұл тұрғыда экономикалық және
қаржылық ... ... әсер ете ... бизнесті одан әрі көркейту және дамыту мақсатында, шетел
тәжірибесіне сүйене отырып іске асыруға болады, яғни ... ... өз ... ... екінші деңгейлі банктер шетел несие желісімен бірге ... орта ... ... жеке ... ... ... ... төлем қабілеттілігі мен сенімділігін айқындайды.
Қазақстандық шағын және орта ... ... ... ... ... ... болсақ, әрине айырмашылық
сезіледі. Егер ҚР болашақта Дүниежүзілік Сауда Орталығына мүше ... ... ... ... жойып, дүниежүзілік нарыққа сәйкес
келетін қадам жасау керек.
Бұл ... ... ... ... ... қатынастардың дамуы, ел
экономикасының көтерілуі, ең алдымен шағын және орта ... ... ... сенімділікті тудыру.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1) Қуашбаев С. Исатаева Г.Б. ... ... ... ... ... и ... предприятий”// Банки
Казахстана, №2 - 2004г.
2) Блинова К.В. «Микро кредитование и ... ... ... организаций
в Казахстане» // Банки Казахстана, №1 – 2004г.
3) Омарбекова Ж. «Шағын және орта ... ... ... ... 11/ ... ... А.К. ... және орта бизнесті ... // ... ... ... ... Алматы – 2005г.
5) Нұрлан Нұрсейт «Особенности банковского кредитования МСБ в ... РЦБК №6 – ... ... и кредиты, №11 – 2004г. (32 – 33 стр.)
7) Вестник предпринимателя, №7 – 2002г. (28 – ... ... М.Ж. ... және орта ... ...... ... қажеттігі» // Вестник КазНУ №3 (31)
9) Арзаева М.Ж. «Шағын және орта ... ...... қолдау» //
ҚазҰУ Хабаршысы №6 (34)
10) Мейірбеков Б. «Елдегі жеке кәсіпкерлікті тиімді дамыту жолдары» // Қаз
ҰУ ... №1 – ... ... ... ... ... кеше мен ... №5 – 2005ж. Ақиқат.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 42 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өтпелі экономика кезеңдегі кәсіпкерлік25 бет
Кәсіпкерлік пен бизнес13 бет
Кәсіпордағы бухгалерлік есеп пен аудит жұмысын ұйымдастырылуы30 бет
"абайдың ақындық мектебінің қалыптасуы."17 бет
"Л.Н.Гумилев- тарихшы ғалым және тарихи еңбектері"6 бет
"Сұраныс пен ұсыныс теориясының негіздері"4 бет
"Ұлан" шаруа қожалығы17 бет
12 жылдық білімге көшу жағдайында балаларды психологиялық тестілеу арқылы дамыту мен түзетудің маңызы10 бет
CorelDraw 1116 бет
GPS жүйесінде қолданылатын ақпараттық технолгияларға жалпы талдау28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь