Қарыз капиталын тартудың теориялық аспектілері

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1. Қарыз капиталын тартудың теориялық аспектілері ... ... ...
1.1. Қарыз капиталының экономикалық мәні, жіктелуі және қалыптасу кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. Қарыз капиталының жекелеген элементтерінің құнын бағалау. Қаржы тұтқасының тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... ..
2. "Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.1. Қарыз капиталын қалыптастыру көздерін басқару ... ... ... ...
2.2. Банктік несиені тартуды басқару және жобалық қаржыландыруды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.3. Тауар (коммерциялық) несиесін тартуды және ішкі кредиторлық борышты басқару ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3. "Dala Group" компаниясының қарыз . қаражатын қалыптастыру механизмін жетілдіру жолдары ... ... ... ... ...
3.1. Облигациялық займ мен қаржылық лизингін басқару ... ... ...
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қазақстан экғономикасы дамуының қазіргі кезеңі түпкі өзгерістермен сипатталады. Бұл нарықтық қатнастарға өтумен және бірқалыпты тұрмайтын және қарқынды өзгеріп тұратын экономикалық ортаға байланысты.
Нарықтық экономикаға өту ұлттық экономиканы басқару жүйесін күрделі қайта құруды талап етті, оның өндірістік буындарының алдына олар бұрын-соңды кездестірмеген өзге проблемалар кешенін қойды. Жаңа жағдайларға бейімделу – халық шаруашылығының барлық буындары үшін ауырмалы процесс болып табылады.
Нарықтық экономикаға адекватты тиімді ақша-несиелік қатынастарды құру ғасырлар бойына қалыптасқан несиелеу, есеп айырысу және ақша айналымының жоғалтылған объективті қағидаларын жаңғырту жолымен ғана жүзеге асуы мүмкін.
Бүгінгі нарықтық экономика жағдайында кез-келген кәсіпорындар мен компаниялардың өз шаруашылық әрекеттерін қалыптастырып, дамытып және нарықта мықтап орнығуы үшін өз меншікті капиталынан басқа қарыз капиталын пайдаланады. Бұл кәсіпорындардың өндіріс көлемін кеңейтуге, уақытша пайда болған шығындарды жабу және тағы басқа да кәсіпорын қажеттіліктерін қаржыландыруда тиімді әдіс болып саналады. Қарыз капиталының көптүрлілігіне байланысты кәсіпорын өзінің шаруашылық әрекетіне сай және тиімді болатын қарыз түрлерін таңдап алуы қажет.
Жоспарлы - әкімшілік экономика жағдайында кәсіпкер рөлін мемлекет атқарған кезде оның барлық функцияларын өзіне алды. Бұдан барлық кәсіпорындардың шығындары, іс-әрекеті көбінесе орталықтандырылған мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылып отырды. Бұл жағдай кәсіпорындардың ақша қаражаттарын тиімсіз пайдалануға әкелді.
1. И. А. Бланк "Основы финансового менеджмента", «Ника - Центр» «Эльга», Киев, 2000.
2. Юджин Ф. Бригхэм Майкл. С. Эрхардт «Финансовый менеджмент», Москва, 2005.
3. Е. С. Стоянова "Финансовый менеджмент", «Перспектива», Москва, 2000.
4. Әмірқанов Р. Ә. "Қаржы менеджменті", Экономика, Алматы, 2000 Р
5. Бочаров В.В.,Леонтьев В.Е. «Корпоративные финансы»,Питер, 2004.
6. Ченг Ф. Ли "Финансы корпораций: теория, методы и практика", «Инфра - М», Москва, 2000.
7. Дюйсембаев К.Ш. "Анализ финансового положения предприятия",
"экономика", Алматы, 2001.
8. И.Т. Балабанов "Основы финансового менеджмента. Как управлять капиталом?", «Финансы и статистика», Москва, 1996.
9. Брейли, С. Майерс "Принципы корпоративных финансов", «Олим - бизнес», Москва, 1997.
10. Р.Пайк ,Б.Нил «Корпоративные финансы и Инвестирование» Москва, 2006.
11. В.В Ковалев. «Введение в Финансовый менеджмент» Москва,2000.
12. Банковское дело / под ред. Г.С. Сейткасимова. – Алматы: Қаржы-Қаражат, 2001
13. П. Н. Шуляк "Финансы предприятия", Москва, 2001.
14. М. В. Романовский "Финансы предприятий", «Бизнес - пресса», Санкт-Петербург, 2000.
15. Л. Н. Павлова "Финансы предприятий", «Юнити», Москва, 1998.
16. Холт Р. "Основы финансового менеджмента", "Дело",М: 1993.
17. Савицкая Т.В. "Анализ хозяйственной деятельности предприятия", "Новое значение", Минск, 2000.
18. Давлетова М.Т. «Кредитная деятельность банков в Казахстане» - Алматы: Экономика 2001
19. С.Б.Мақыш "Ақша айналымы және несие", Алматы, 2000
20. Вестник Национального банка Республики Казахстан. № 2, 3, 4,5 – 2005
21. Журнал "Қаржы - Қаражат", № 1, 5, - 2005
22. Журнал "Альпари", № 2004 - 2005
22. Ковбасюк М.Р. Анализ финансовых резуьтатов // Деньги и кредит. – 2004. № 3 – С. 41-45.
23 www.railways.kz.
24. www.standardandpoors.ru.
25. www.kase. kz.
        
        Мазмұны
Кіріспе……………………………………………………………………
1. Қарыз капиталын тартудың теориялық аспектілері…………
1. Қарыз капиталының экономикалық мәні, жіктелуі және қалыптасу
кезеңдері…………………………………………
2. ... ... ... ... ... бағалау. Қаржы
тұтқасының тиімділігі…………………………
2. "Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын талдау
……………………………………………………
1. Қарыз капиталын қалыптастыру көздерін басқару…………….
2. ... ... ... ... және ... ... Тауар (коммерциялық) несиесін тартуды және ішкі кредиторлық
борышты басқару…………………………………
3. "Dala Group" компаниясының ...... ... механизмін
жетілдіру жолдары………………..
3.1. Облигациялық займ мен қаржылық лизингін басқару…………
Қорытынды ……………………………………………………………..
Пайдаланған әдебиеттер ........………………………………………...
Қосымшалар
........................................................................
..................
|
3
5
5
21
35
35
45
59
64
64
76
78
80 | ... ... ... ... ... түпкі өзгерістермен
сипатталады. Бұл нарықтық қатнастарға өтумен және бірқалыпты тұрмайтын және
қарқынды өзгеріп тұратын экономикалық ортаға ... ... өту ... ... ... ... күрделі
қайта құруды талап етті, оның өндірістік буындарының алдына олар ... ... өзге ... ... ... Жаңа ... – халық шаруашылығының барлық буындары үшін ... ... ... экономикаға адекватты тиімді ақша-несиелік қатынастарды құру
ғасырлар бойына қалыптасқан ... есеп ... және ақша ... объективті қағидаларын жаңғырту жолымен ғана жүзеге асуы
мүмкін.
Бүгінгі ... ... ... кез-келген кәсіпорындар мен
компаниялардың өз шаруашылық әрекеттерін қалыптастырып, дамытып ... ... ... үшін өз меншікті капиталынан басқа қарыз капиталын
пайдаланады. Бұл ... ... ... кеңейтуге, уақытша пайда
болған шығындарды жабу және тағы басқа да кәсіпорын ... ... әдіс ... ... ... ... ... кәсіпорын өзінің шаруашылық әрекетіне сай және тиімді болатын
қарыз түрлерін таңдап алуы қажет.
Жоспарлы - әкімшілік ... ... ... ... мемлекет
атқарған кезде оның барлық функцияларын ... ... ... ... ... іс-әрекеті көбінесе орталықтандырылған
мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылып отырды. Бұл жағдай ... ... ... ... әкелді.
Қарыз капиталын тарту саясаты – кәсіпорындар мен компаниялар үшін ... ... ... ... бір ... ... өз ... қарыз капиталы нарығынан бос ақша қаражаттарды алуға
мүмкіндіктері туса, ал ... ... ... ұйымдастырылмаған қарыз
капиталын тарту ... ... ... ... ... ұшырауына алып келуі мүмкін.
Барлық әуекомпаниялары, коммуналды шаруашылық компаниялары, жылжымайтын
мүліктермен ... ... ... мен компаниялар өздерін
қаржыландыру кезіңде едәуір дәрежеде қарыз капиталына ... ... да ... көп ... ... ... ... алюминия, химиялық
өнімдер, мұнай және тау-кен өндірістері де осылай жасайды. ... ... ... ... есебінен қаржыландыратын дәрі-дәрмек өндіретін
компанияны немесе жарнама агенттігін табу ... ... ... ... ... деген жоғары қажеттілікке қарамастан, ... өсіп ... ... ... ... ... ... қолданады. Жоғарыда
айтылған жағдайларға байланысты біз кәсіпорын үшін қарыз капиталын тарту
саятатының ... ... ... ...... капиталының мазмұнын ашып көрсету, оның
жекелеген элементтерінің құнын бағалау және қарыз капиталын қалыптастыру
көздерін басқаруды дұрыс ұйымдастыру болып ... ... ... – осы ... жету үшін ... ... сүйене отырып жұмыстың мазмұнын ашу, сондай-ақ
компаниялар үшін қарыз ... ... ... ... ... оны ұйымдастыруға ұсыныстар беру.
Жұмыстың зерттеу объектісі – "Dala Group" компаниясының қарыз ... ... ... ... осы дипломдық жұмыста келесідей тарауларды қарастырамын:
1. Қарыз капиталын тартудың теориялық аспектілері;
2. Қарыз ... ... ... ... "Dala Group" ... қарыз капиталын тарту саясатын талдау.
Осы тарауларды ашып көрсетуде көптеген ғылыми әдебиеттер мен журналдар,
сондай-ақ "Dala Group" ... ... ... ... капиталын тартудың теориялық аспектілері
1. Қарыз капиталының экономикалық мәні, жіктелуі және қалыптасу
кезеңдері
Кез – келген ... ... оның ... ... ... ... ... салаларындағы кәсіпорындардың
пайдаланған қарыз капиталының көлемі меншік көлемінен біршама ... ... ... қарыз капиталын тартуды және оның тиімді пайдалануын
басқару кәсіпорындардың шаруашылық әрекетінің ... ... ... етуге бағытталған кәсіпорын қаржы саясатының маңызды атқарымының
бірі болып есептеледі.
Қарыз ...... ... ... ... ... ақша қаражаттары немесе ... ... ... ... қаржы әрекеті тұрақты түрде қарыз
қаражатын тартумен байланысты. Қарыз ... - ең ... өсіп келе ... ... ... ... ... өнім шығару
көлемінің өсу қарқынының ... ... ... ... жаңа ... ... өндірушінің нарықтағы үлесін ... ... ... және т.б. ... қолданылады. Қарыз капиталын
пайдалану кәсіпорынның шаруашылық әрекетінің көлемін барынша кеңейтіп,
меншікті ... ... ... ... ... ... ... құнын жоғарлатады.
Қарыз капиталы келесідей артықшылықтармен сипатталады:
– Кәсіпорынның несиелік рейтингі жоғары болғанда, оның ... ... ... беру ... ... тарту мүмкіншілігінің кеңдігі;
– Кәсіпорынның активтерін кеңейту және оның ... ... ... ... ... және кәсіпорынның қаржылық
потенциалын өсіру қажет ... ... ... ... ... салу есебінде меншікті капиаталмен салыстырғанда қарыз
капиталы құнының төмендігі;
– Қаржылық тиімділіктің өсуін ... ... ... ... капиталын тартудың кері жақтары да бар:
– Осы капиталды пайдалану кәсіпорынның ... ... ... ... ...... тұрақтылығының
төмендеуінің және төлемқабілеттілігін жоғалту тәукелі;
... ... ... ... ... ... мөлшерінің
төмендеуін генерациялайды, оның барлық түрлеріндегі қарыз процентіне
төленетін сомаға төмендейді ... ... ... лизингтік ставкаға,
облигациялар бойынша купондық процент, тауарлық несиеге вексельдік
процент және т.б.);
– Қарыз капиталы құнының ... ... ... ... жоғары
тәуелділік. Кейбір жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... алынған несиесін пайдалану
(әсіресе, ұзақмерзімді негізде) тиімсіз болып табылады, өйткені несие
ресурстарының ... ... ... ... ... ... капиталын тарту процедурасының қиындығы (әсіресе, көп ... ... ... ... ... шаруашылық субъектілерінің (кредитор)
шешіміне тәуелді.
Сол себепті, қарыз капиталын пайдаланатын компания өзінің ... ... ... ... актив көлемін қалыптастыру есебінен)
және қаржы тиімділік қызметінің өсу мүмкіншілігін иеленеді, ... ... ... ... пен ... ... де ... Компания қауіпті
емес жағдайларда өзінің қарыз қабілеттілігін толық жоюға жол бермеуі керек.
Компания ... ... ... ... ... ... ол
акционерлердің санын ұлғайтпау.
Қазіргі нарықтық экономиканың шарттары қарыз капиталының мағынасымен
тығыз ... яғни ... ... ... ақша ... ... ақша ... арқылы пайда алу және бастапқы капиталын міндетті қайтару
шарты бойынша алу мақсттары көзделген. Қарыз ... ... ... ... ... әдістің дамуымен анықталған, яғни бұл
негізгі атқарушы капиталдың айналымына қызмет көрсететін әдіс болып, ерекше
тарихи категорияға кіреді.
Қарыз ... ... және ... ... көзі болып табылатын
қайта өндіру процесінен шығатын қаражаттар, яғни олар ... ... ... отырады.
Ақша капиталдарының өндіріс процесінен еркіндікке шығуға бірқатар
субъективтік факторлар әсер ... бұл ... ... ... ... қорлардың
амортизациясы өндірістік қорларды кеңейтуге, жаңартуға және ... ... ақша ... ... ... нәтижесінде, оның бағасының
бір бөлігінің өнімнің өзіндік ... ... ... ... сатып өткізу процесіндегі еркіндікке шыққан тауардың
бағасы мен шикізат пен ... ... ... ... жаңа материалды
шығындардың арасындағы ақша капиталында көрсетілген еркешелі ... ... ... сол айырмашылық – сатып өткізгеннен түскен табыстың түсу
уақытысынан бастап және еңбеканы ... ... ... ... ... ... ... кәсіптің нәтижесінде пайда болған ... ... тек ақша ... ... ғана емес, сол сияқты
өндірісті кеңейтуге, табыстың өсуімен, еңбек ... ... ... ... ... ... жету үшін жұмсалуы мүмкін.
Жинақталған ақша капиталының бір ... ... ... ... ... ... байлық түрінде отырып қалады.
Ақша капиталдары арасында пайда болған, яғни байлық пен ... ... және ... ... капитал арасында пайда болған қарама-
қайшылықтар нәтижесінде несие байланыс сала ретінде көрінеді.
Ол осы капиталдарға жалпы өндіріс ... ... ... және ... ... қосымша құн ретінде, екіншісіне ссудалық пайыз ... ... ... екінші қайнар көзі болып рантье капиталдары ... ... Олар ... ... ... ... және одан пайда алуды жөн ... сол ... ... немесе мемлекетке қарыз беру арқылы пайда алу дұрыс деп
санайды және осыдан ... ... ... ... ... ... ссудалық
пайыздар арқылы пайда табуды көздейді.
Ссудалық капиталдың қалыптасуының ... ... ... ... ... түскен табысын және жинаған ақша қорларын салып жүретін
қалған несие берушілер бірлестігі жатады. Солардың ... ... ... ... ... ... уақтша бос ақша
қаражаттары, жиналымдар және басқа институттардың, әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... және сауда капитал
айналымындағы уақытша бос ақша қаражаттары, жеке сектордың және мемлекеттің
ақша жиналымдары қарыз капиталдың қайнар көздерін ... ... ... ерекшеліктері келесідей:
▪ Қарыз берушіге мерзім өткеннен кейін қайтарылатын қарыз ... ... ... ... ... ... ... өндірістік немесе
сауда капиталист сияқты өндіріске капиталын салмайды. Қарыз капиталы
тек ... ... ... ... алу ... ғана ... беріледі. Ол капитал – функциянан ... ... ... ... ... ... қарызға берушілер оны тауар ретінде өндірістік ... ... ... ... алу үшін ... Өз кезегінде
соңғылар, яғни өндірістік және қарыз ... сол ... ... ... және еңбек күшін сатып алады, ... ... ... олар ... құн ... оның бір бөлігі мен
қарыздық пайыз бен қарыздық капитал жабылып отырады.
Сонымен қарыз капиталы ... ... ... еңбекті пайдалану
арқылы пайда әкелетін тауар түрінде де көрсетіледі.
▪ Сауда және ... ... ... ... ... өзінің
ақшалы формасын ауыстырмайды. Оның қозғалысы өзінің құрылымын
өзгертпейді. Қарызды ақша түрінде ұсынғанда, ол ... ... ... ... ... ... басқа қарыздық пайыздың сомасымен қоса
есептегендегі өсірілген көлемде болады.
▪ Қарыздық капиталдың құнының біржақты ... ... ... түрі ... Яғни қарыздық капиталдың қайтарылымы бастапқыдан
емес, белгілі бір ... ... ... сату – ... алу ... ... ... тауарға айрбастағандағыдай болады. Сондықтан
болар капитал еңбек арасындағы болатын қарама-қайшылықтар қарыздық
капиталда ең жоғары дәрежеге ... Ақша ... ... яғни ... ... және ... не ... айналымға түспей-ақ қарыз бойынша ... ... ... тәуелсіз-ақ пайда алу мүмкіншілігі.
▪ Пайданы қарыздық пайыз түрінде алу, яғни ... ... үшін ... ... ... капиталистерге
қосымша құн бөлігін қайтарады. Қарыздық капиталдан түсетін пайда
несиені төлеудің көрінісі ретінде көрінеді, яғни ол ... ... ... ... арасындағы нақты бөлінісі түрінде көрінеді және ол екіге
бөлінеді:
... ... ...... берушінің алып отыратын және
– Қарызгер - ... ... ... ... ... қарыздық капиталдың бағасы – пайыз болып табылады. Ақша құнымен
көрсетілген кәдімгі тауар мен қызмет көрсету бағасынан айырмашылығы, ... ... ... бағысының төлемі ретінде көрсетіледі. Пайыздың
қайнар көзі – несиені пайдаланғаннан түсетін табыс болып есептелінеді.
Қарыздық ... және ... ... деңгейінің арақатынасы жөнінде
қарыздық және атқарушы атқарушы капиталистер арасында үнемі қарама –
қайшылықтар ... ... ... ... ... ... ... пайда болып, қарыздық пайыздың неғұрлым жоғарлануы кәсіпкерлік
табыс ... ... ... және ... ... ... ... принципінің пракатикалық көрінісі банк пайыздық
шамасын белгілеу процесінде орын алады, ол үш негізгі ... ... ... ... ... бір бөлігінің және жеке тұлғалардың
пайдасының бір бөлігін бөлу;
▪ Өндірісті ... және ... ... және ... ... капиталды айналым жолымен бөлу;
▪ Экономика дамуының дағдарыс жағдайларында – банк ... ... ... ... ... қорғау орнату.
Дәлірек айтқанда, несиенің айқын бағасын пайыз ... ғана ... ... пайыз ставкасы.[2]
Пайыз нормасы дегенеміз қарыздық капиталға шыққан жылдық табыстың
ұсынылған ... ... ... көбейткендегі сомасына қатынасы.
Пайыз нормасы – пайыз бен ... ... ... пайдаға
байланысты болады.
Пайыз пайда нормасынан көп болмауы тиіс, өйткені қарыздық капиталдың
бағасы оның ... ... құн ... ... жүзргізбейді.
Қарыздық капиталдың ұсынысы және оған деген ... ақша ... ал ол ... ... ... ... ... және тауар
нарығынан ерекшелігі өзінің бірігуінде.
Қарыздық капитал ... ... ... ... ... ... ... ол қарыздың мерзімі және мөлшеріне ғана тәуелсіз емес.
Арнайы тауар нарығында ұсынылатын несиенің бір түрі ретінде несиенің ... ... ... ... ... ... сол несиені тиімді
пайдалануға итермелейді. Дәл осы итермелеуші қызметі жоспарлау экономикада
толық мөлшерде ... сол ... ... ... көп ... банк ... ... төлемақы (1,5 – 5 %) немесе ... ... ... ... ... баға ... ... механизм оларды өндіруге
кеткен қоғамға ... ... ... ... элементі болып,
принципиялды айрмашылығы қарыздық капиталдар нарығындағы ... ... ... ... ... ... ... және басқа да
факторларға соның ішінде ... ... ... ... ... Нарықтық экономика дамуының циклдары қарыздық пайыздың бәсеңдеу
кезінде, әдетте, жоғарлайды, ал тез ... ... ... ... ... ... басында пайда нормасының
маңызды ... ... ... ... ... қалпында
қалады;
▪ Инфляциялық процестің өсу қарқыны тәжірибеде іс – жүзінде (олар
пайыздық жоғарлану қарқынынан бірнеше ... ... ... ... ... ... саясатын жүргізу арқылы жасалынатын мемлекеттік
несие нарығының тиімділігін ... ... ... жүзеге асыру;
▪ Халықаралық несие нарығында болатын жағдайлар (мысалы, ... ... ... ... ... несие қымбаттауы шетелдік
капиталадарын американдық банктерге шақырып салу жағдайына ... ал ол өз ... ... ұлттық нарықтардың жағдайына
ықпал етті );
▪ Жеке және заңды тұлғаларды ақшалай ... ... ... ... ... ... орай, әдеттегідей,
жоғарлайды, қарыздық капиталдың күрт ... ... күрт ... ... ... ... қарыз берушілердің ... ... ... ... ... ... пен ... (пайыздың минималды мөлшері дипрессия фазасында айқын
көрінеді). Қарыздық капиталдың ұсынысы өндірістің төмендеуі ... қалу ... ... ... ... ... (мысалы, Рессейде ... ... ... ...... ... жоғарлайды, ал ол
аграрлы несиемен солтүстік аймақтарға тауар жеткізу үшін берілетін
несиелер ұсыну ... ... ... ... ... ... мен оның ... арасындағы
арақатынасы (қарыздық пайыз мемлекеттің ішкі қарызы ... ... өсіп ... ... кезінде пайыз нормасы максималды
деңгейге жетеді, өйткені банктерден ... ... ... деген
сұраныстың өсуімен бірге жоғарлана түседі.
Жоғарыда айтылған ... ... ... түйін қосуға
болады,пайыз нормасының өзгеруі нарықтың механизмімен ... ... ... ... ... ... реттеуге де тәуелді болады.
Кәсіпорындардың нарықтық экономикада даму ... оның ... ... ... ... жаңа ... тартуға қажеттілік
туады. Кәсіпорынның пайдаланатын қарыз ... оның ... ... ... ... ... сомасын) көрсетеді. Бұл
қаржы міндеттемелер қазіргі шаруашылық тәжірибеде төмендегідей жіктелінеді:
▪ Ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... бір ... астам қарыз капиталының
барлық түрлері жатады. Бұл ... ... ... банк ... және ... ... ... ұзақ мерзімді вексельдер жатады.
▪ Қысқа мерзімді ... ... Оған бір ... дейінгі
пайдалануға тартылған қарыз капиталының барлық түрлері жатады. ... ... ... ... мерзімді банк несиелері
мен қысқа мерзімді займдар, кәсіпорынның әртүрлі несиелік қарыздары
(тауарлар, жұмыстар және ... ... ... ... ... ... және ... тыс қорлармен есеп
бойынша; еңбекақы; басқадай несие берушілер) және басқадай қысқа
мерзімді қаржылық ... ... ... ... ... кәсіпорын оларды өтеу қорын
құрады. Ал қысқамерзімді қаржылық міндеттемелер кезіңде бұл қор құрылмайды.
Тартылатын қарыз капиталын келесідей жіктесе болады:
Тарту мақсатына ... ... тыс ... ... қамтамасыз етуге тартылатын қарыз
капиталы;
➢ Айналым активтерін толықтыруға тартылатын қарыз капиталы;
➢ Басқадай шаруашылық ... ... ... ... үшін ... ... ... көзіне қарай:
➢ Сыртқы көздерден тартылатын қарыз капиталы;
➢ Ішкі көздерден тартылатын қарыз капиталы.
Тарту кезеңіне байланысты:
➢ Ұзақмерзімді кезеңге ... ... ... ... ... ... қарыз капиталы.
Тарту формасына байланысты:
➢ Ақша түрінде (қаржы несиесі) тартылатын қарыз капиталы;
➢ Жабдықтар түрінде (қаржы лизингі) тартылатын қарыз ... ... ... ... ... коммерциялық несие) тартылатын қарыз
капиталы;
➢ Басқа материалдық немесе материалдық емес түрде тартылатын ... ету ... ... Қамтамасыз етілмеген қарыз капиталы;
➢ Гарантпен қамтамасыз етілген қарыз капиталы;
➢ Кепілдендірілген қарыз капиталы болып жіктеледі.
Көрсетілген жіктеулерге байланысты қарыз ... ... ... ол ... ... ... ... байланысты қарыз
капиталын әртүрлі көздерден және әртүрлі түрінен сәйкестендіруді мақсатты
қалыптастыру процесі.
Бұл ... ... ... ... ... ... капиталын
айтарлықтай көп пайдаланатын кәсіпорындарға арнайы қаржы саясатын жасауды
қажет етеді.
Қарыз капиталын тарту ...... даму ... ең ... ... ... ... көздерден тартуды қамтамасыз
етудегі қаржы стратегиясының бір бөлігі болып есептелінеді.
Кәсіпорындардың қарыз капиталын тарту саясатын ... ... ... ... ... Өткен кезеңдердегі қарыз капиталын тартуды және ... ... ... ... ... ... қарыз капиталының түрін,
көлемін және құрамын анықтау, сондай-ақ оларды ... ... ... ... ... ... тартылған қарыз
капиталының жалпы көлемінің серпіні ... бұл ... ... ... ... ресурстарының өсу қарқынымен салыстырылады.
Талдаудың екінші кезеңінде қарыз капиталын тартудың негізгі ... ... ... ... ... ... және ішкі
несиелік қарыздардың компанияның пайдаланған жалпы қарыз ... ... ... ... кезеңінде компанияның қарыз капиталын пайдалану
көлемі мен оны тарту кезеңінің ара-қатынасы анықталады. Қысқа және ... ... ... ... және ... тыс ... ... ара-қатынасының динамикасы зерттеледі.
Талдаудың төртінші кезеңінде компанияның нақты кредиторларының құрамы
мен олар ұсынатын әртүрлі ... ... және ... ... ... ... бесінші кезеңінде қарыз капиталының тұтас және ... ... ... ... ... ... ... нәтижесі компанияның қарыз ... ... мен ... ... ... ... ... Алдағы кезеңде қарыз капиталын тартудың мақсатын анықтау. Бұл
қаражаттар компанияның нақты мақсатты ... ... ... келешекте тиімді пайдалануының бір шарты болып табылады.
Компанияның қарыз капиталын тартудың негізгі мақсаттары болып:
– Қажетті көлемде ... ... ... ... ... Қазіргі
кезде көптеген компаниялардың өндіріс әрекетін ... ... ... осы ... ... ... ... қаржыландыру
мүмкіншілігі бола бермейді. Қаржыландырудың біршама бөлігі қарыз
қаражаттары есебінен ... ... ... ... ... қалыптастыруды қамтамасыз ету.
Компания активтерді қаржыландыруды қандай модельді ... ... ... ... ... ... ... немесе жартылай қарыз капиталы есебінен қаржыландырылады.
– Инвестициялық ресурстардың жетіспеген ... ... Бұл ... ... капиталын тарту мақсаты компанияға жекелеген нақтылы
жобаны іске асыруды ... ... ... ... ... құралдарды жаңарту (қаржы лизингі) және ... ... –1. ... қарыз капиталын тарту саясатын ... Өз ... ...... ... қамтамасыз ету.
Бұл жағдайда қарыз капиталы өз жұмысшыларына жеке меншік үй салу үшін,
денсаулығын жақсартуға және т.б. мақсаттарды ... ... беру ... ... да ... ... Қарыз капиталын мақсатты тарту осы
жағдайда да қолданылады, бірақ та ... ... тек ... ... ... жүзеге асырылады.
▪ Қарыз капиталын тартудың шекті көлемін ... Бұл ... ... ... көлемі екі негізгі жағдайға негізделеді:
▪ Қаржы левериджінің жоғарғы тиімділігі. Меншікті ... ... ... ... ... пайдаланылған меншік
капиталының жалпы сапасын алдын – ала анықтауға болады. Соған ... ... ... ... коэффициенті) есептелінеді,
оның нәтижесі ең жоғарғы шекте ... ... ... меншік
капиталын есепке ала отырып және қаржы левериджі коэффициентін есептеу
нәтижесіне байланысты меншік капиталын тиімді пайдалануды ... ... ... ... ... ... Компанияның барынша қаржы тұрақтылығын қамтамасыз ету. ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін қаржы тұрақтылығы
тек компанияның позициясымен бағаланып қоймай, оған несие ... ... ... Компания осы талаптарды есепке ала
отырып өз ... ... ... ... ... ... лимит
белгілейді.
▪ Әртүрлі көздерден тартылған қарыз капиталының құнын бағалау. Мұндай
бағалау компанияның ... және ішкі ... ... ... ... бойынша жасалынады. Бағалаудың ... ... ... қажеттігін қанағаттандыруды қамтамасыз етуге балама қарыз
капиталын ... ... ... ... ... ... негіз
болады.
▪ Ұзақ және қысқа мерзім негізінде тартылған қарыз ... ... ... Ұзақ және ... ... қарыз капиталының
қажеттілігінің есебі – оларды алдағы кезеңде ... ... Ұзақ ... кезеңге (бір жылдан астам) қарыз қаражаттары
меншікті негізгі құралдарының көлемін көбейтуге, жетіспеген инвестициялық
ресурстарды және ... ... ... тартылады.
Қысқамерзімді кезеңге қарыз капиталы барлық басқадай мақсаттарды
орындауға тартылады. ... ... ... ... ... ... ... бағыттары бойынша және оларды алдағы ... ... ... Бұл ... ... ... қарыз
капиталын пайдалану мерзімін белгілеу арқылы ұзақ және қысқа ... ... ... үйлестіру. Осы есептеулер процесінде
қарыз капиталын пайдаланудың толық және орта мерзімі анықталады.
Қарыз ... ... ... ... Қарыз қаражатының
бастапқы түсуі мен сол қарыз сомасының толық ... ... ... көрсетеді. Ол өзіне үш уақыт кезеңін қосады: а) пайдалы ... б) ... ... в) өтеу ... қолдану мерзімі – бұл мерзімде компания берілген қарыз
қаражаттарын ... ... ... ... кезеңі – бұл мерзім ... ... ... қолданудың
аяқталуынан қарызды өтеудің басталуына дейінгі кезең. Ол қажетті қаржы
қаражатын шоғырлау үшін уақыт резервін ... ... – бұл ... ... ... ... ... сомасы мен
олар бойынша проценттер төленеді.
Қарыз капиталын пайдаланудың орта мерзімі олардың ... ... орта есеп ... білдіреді. Ол мына формула
бойынша анықталады:
ОМҚ = + ЖК ...... ... ... орта ...... капиталын пайдаланудың пайдалы мерзімі
ЖК – жеңілдік кезеңі
ӨМ - өтеу мерзімі.
Қарыз капиталын пайдаланудың орта ... осы ... ... ... ... ... ... қысқа және ұзақ мерзімді
негізде тартылған көлемі бойынша, жалпы ... ... ... ... ... ... тартудың формаларын анықтау. Бұлар қаржылық несиеге,
тауарлық несиеге және басқадай түрлерге жіктелінеді. Қарыз капиталын тарту
формаларын ... ... ... ... ... ... қарай таңдап алады.
▪ Негізгі кредиторлардың құрамын ... Бұл ... ... ... ... ... негізгі кредиторлары – онымен ұзақ
мерзімді тұрақты коммерциялық байланыс жасайтын жабдықтаушылар және оған
кассалық – есеп жұмысына ... ... ... ... ... тартудың тиімді жағдайын ... Бұл ... ... ... беру ... ... ... проценттік соманы төлеу жағдайы, негізгі қарыз сомасын төлеу
жағдайы және т.б.
▪ Несиені пайдаланудың тиімділігін қамтамасыз ету. ... ...... ... ... мен рентабельділігі
жатады.
▪ Алынған несиелер бойынша ... есеп ... ... ету. ... ету ... ... ірі ... бойынша алдын – ала қайтару
қорының резервтелуі жатады.
Қаржы және тауар несиелері формаларында үлкен көлемде қарыз капиталын
тартатын компанияларда ... ... ... ... ... осы ... бойынша бөлшектенуі мүмкін. Кәсіпорындардың нарықтық экономикадағы
даму процесіндегі оның қаржы міндеттері мен есеп айырысуына қарай ... ... ... ... ... қатыстыратын қарыз-қаражаттары негізгі белгілері бойнша
төмендегідей жіктелінеді.
Қатыстыру мақсатына қарай:
▪ Айналымнан тыс активтер ... ... ... ... ... ... ... қатыстырылған қарыз-қаражаттарына;
▪ Басқадай шаруашылық қажеттілігін немесе әлеуметтік қажеттілікті
қанағаттандыру үшін ... ... ... ... ... ... ... қатыстырылған қарыз-қаражаттарына;
▪ Ішкі көздерден қатыстырылған қарыз-қаражаттарына жіктелінеді.
Қатыстыру кезеңіне байланысты:
... ... ... ... ... ... қатыстырылған қарыз-қаражаттарына
жіктелінеді.
Қатыстыру түріне қарай:
▪ Ақашалай ... ... ... ... ... Жабдықтар түрінде (қаржы лизингі) қатыстырылған қарыз-қаражатына;
▪ Тауарлар түрінде (коммерциялық ... ... ... ... да ... емес түрінде қатыстырылған қарыз-қаражаттар
түріне жіктеледі.
Көрсетілген жіктеулерге ... ... ... ... ол кәсіпорынның әртүрлі кезеңдеріндегі дамуына
байланысты ... ... ... ... және ... ... ... қалыптастыру процесі.
Бұл процесті қалыптастыруда шешілетін көптеген сұрақтар осы салада
кәсіпорындарға арнайы қаржы саясатын жасауды ... ... ... ... ... даму ... сәйкес ең тиімді қарыз
капиталын ... ... ... қамтамасыз етудегі қаржы
стратегиясының бір ... ... ... Қарыз капиталының жекелеген элементтерінің
құнын бағалау. Қаржы тұтқасының ... ... ... ... және ... ... болуы қарыз
капиталының жекелеген түрлері бойынша оны ... ... ... ... ... ... Мұндай бағалауға тартылған
капиталдың ... ... ... олардың құнын анықтау негіз
болады.
Қарыз капиталының құнын бағалаудың бірқатар ерекшеліктері бар. ... ... ... ... ... ... қарапайымдылығы.
Мұндай базалық көрсеткіштерге несие үшін процент формасында қарызға
қызмет ету құны, облигация бойынша ... ... және т.б. ... Бұл
көрсеткіш компанияның несиелік келісім-шарт талаптарында, ... ... да ... келісім-шарт талаптарында тікелей
көрсетіледі.
– Салық корректорындағы ... ... ... ... процесіндегі есеп.
Қарызға қызмет ету төлемі (несиге проценттер және т.б.) өнім ... ... ... олар компанияның салық салу базасының
мөлшерін төмендетеді.
– Кредиторлармен бағаланатын компанияның несиеқабілеттілігінің деңгейімен
байланысты ... ... ... ... ... бағалауы бойынша
неғұрлым компанияның неисеқабілеттілігі (яғни, қаржы нарығында оның несие
рейтингісі) ... ... ... осы ... ... ... ... (несие және оның әртүрлі формалары бойынша төмен проценттік ставка –
" прайм райт " – ... ... үшін ... ... ... ... капиталын тарту тек қарызға қызмет ету ғана емес, сонымен қатар
осы негізгі қарыздың ... ... ... бойынша ақша
ағымдарының қайтарымдылығымен әрқашанда байланысты болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... банкроттыққа ұшырауы). Компанияның ағымдағы кезеңіндегі
төлемқабілетсіздік тәуекелін төмендетуде ұзақмерзімді несие және ... ... ... ... ... қысқамерзімдіге қарағанда
әрқашанда жоғары болады.
|Қарыз капиталының құнының базалық ... ... ... құны ... ... ... ... ... ... ... ... ... құны ... (коммерциялық) несиенің құны |
|Қысқамерзімді төлем уақытын ... ... ... ... төлем уақытын ұзарту |
|Ішкі кредиторлық борыштың құны ... – 2. ... ... құнын бағалау және ... ... ... құны – ... ... оны ... екі ... бағаланады: банктік несие және қаржы лизингі.
а) Банктік несиенің құны – оның ... және ... ... ол несиеге проценттік ставка негізінде анықталады.
БН ... – банк ... ... ... қарыз капиталының құны, %
БНПС – банк несиесінің проценттік ставкасы, %
ПССС – пайдаға салынған салық ставкасы
БНТШ – банк ... ... ... шығын деңгейі.
Банктік несие құнын басқару ... ... ... ... ... және ... жағдайларын анықтау болып табылады.
б) Қаржы лизингінің құны – ... ... ... қазіргі түрінің бірі
– ол лизинг төлемінің ставкасы ... ... Бұл ... екі ... ... а) ... қарыз сомасын біртіндеп қайтару; б) лизингтік
қарызға міндетті қызмет ету құны.
Қаржы лизингісінің құнын есептеу формуласы:
ҚЛС ...... ... ... ... қарыз капиталының құны, %;
ЛС – жылдық лизинг ставкасы, %;
АЖС – қаржы лизинг жағдайында тартылған активтің амортизациясының ... ...... ... ... ставкасы;
ҚЛКШ – қаржы лизинг жағдайында активтерді тартуға кеткен шығындардың
деңгейі.
Қаржы лизингі ... ... екі ... ... а) қаржы
лизингінің құны банк несиесінің ... ... ... б) ... ... ... оның құнын азайтатын ұсынымдар таңдалынуы қажет.
– Облигацияларды эмиссиялау есебінен тартылған ... ... ... мерзімдік купондық төлем сомасын құраушы, купондық процент ... ... Егер ... ... ... ... ... төленген дисконттың жалпы сомасы бағалауға негіз болады.
Бірінші жағдайда бағалау келесі формула арқылы анықталады:
ОТҚКҚ ...... ... ... тартылған қарыз капиталының құны,%
ОКС – облигация бойынша купон процентінің ставкасы, ...... ... ... эмиссиялық шығын деңгейі
ПССС – пайдаға салынатын салық ставкасы.
Екінші жағдайда құн есебі мына формуламен анықталады:
ОЭҚҚ ...... ... есебінен тартылған қарыз капиталының құны, %
ОДС – облигацияны дисконттаудың ... ... ...... ... құны
ЭШД – эмиссиялық шығын деңгейі.
Тартылған капиталдың құнын басқару оған ... ... ... ... ... Тауар (коммерциялық) несиесінің құны – ол берілетін екі ... а) ... ... ... ұзарту; б) вексельмен
рәсімделген ұзақмерзімді төлем уақытын ұзарту формасындағы несие.
а) Қысқамерзімді төлем уақытын ... ... ... ... ... Бұл ... ... тегін берілетін қаржылық
қызмет. Шыңдығында бұл олай емес. Мұндай несиенің әрқайсысының құны ... ... ... жүргізілгенде, оның бағасынан жеңілдіктер (ценовая
скидка) мөлшерімен бағаланады. Егер, келісім-шарт талаптары бойынша өнімді
жеткізу (алу) ... ... бір ай ... ... рұқсат етілсе, ал қолма-
қол төлем үшін бағалық жеңілдік көлемі 5%-ті құраса, бұл тартылған тауар
несиесінің ... ... ... Ал жылдық есеп бойынша бұл құн: 5% х 360 /
30 = 60% ... ... ... ... ... ... ... тауар
несиесі, ақырында қарыз капиталы көзінен тартатын құны ... ең ... ... ... осы ... ... ... жасырын сипатта болатынын
ескере отырып, оны ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде бағалау және оны банктік ... ... ... ... ... рәсімделген ұзақмерзімді ... ... ... тауар несиесінің қалыптасу құны да банк ... ... ... ... ... ... үшін баға жеңілдігін жоғалтатындығын
ескеру қажет.
– Компанияның ішкі ... ... ... ... ... ... бойынша анықтайды, себебі қарыз капиталының осы түрі
есебінен компанияның тегін қаржыландыруын білдіреді. Бұл ... ... ... ... және ... ... ... қарастырылады (бір ай шегінде (жалақы, салық, сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... капиталының негізгі жекелеген элементтерінің құнын бағалау және
олардың жалпы сомасы компанияның қарыз ... ... ... ... ... ... элементтерінің құнын бағалау.
Қарыз капиталының көп түрлі көздері және ұсыным ... ... ... ... ... ... оны қалыптастырудың тиімділігін
салыстырмалы түрде бағалауды қажет етеді. Мұндай ... ... ... элементтері бойынша олардың құнын анықтау негіз
болады.
Қаржы несиесінің құны қазіргі ... екі ... ... негізінде
бағаланады – банктік несие және қаржы лизингі:
Банк несиелерінің ... ... ... ... ... ... мөлшерлеме негізінде анықталады.
Қарыз капиталының құны, банк несиесі түрінде келесі формула түрінде
анықталады:
БНк = БНПм – (1-ПССм) / ... ... – банк ... түрінде қатыстырылған қарыз капиталының құны, %;
БНПм – банк несиесінің пайыздық мөлшерлемесі, %;
ПССм – пайдаға салынған салық мөлшерлемесі;
БНКш – банк ... ... ... ... деңгейі.
Қаржы лизингінің құны – қаржы несиесін қатыстырудың қазіргі түрінің бірі
ол лизинг төлемінің ... ... ... = (Лм – Ажм) * ... / ... (7)
КЛМ – қаржы лизинг жағдайында қатыстырылған ... ... ... ...... лизинг мөлшерлемесі, %;
Ажм – қаржы лизинг жағдайында активтерді қатыстыруға кеткен ... ... ... басқару екі критерилерге негіделеді:
а) қаржы лизингінің құны банк несиесінің құнынан аспауы керек,
б) қаржы лизингін пайдалану процесінде оның құнын ... ... ... ... ... тартылған қарыз капиталының құны
мезгіл купондық төлем сомасын ... ... ... ... ... Егер облигация басқа жағдайда сатылса, онда, өтеуге
төленген жалпы дисконттың сомасы ... негі ... ... ... ... ... арқылы анықталады:
ОКККк = Окм * (1-ПССм) / (1-ЭШд) ...... ... ... ... ... құны, %;
Окм – облигация бойынша купондық пайыз мөлшерлемесінің, %;
ПССм – пайдаға ... ... ...... ... қатысты эмиссиялық шығын деңгейі.
Екінші жағдайда құн есебі келесі формула анықталады.
ОэКк = ОДс * (1-ПССм) * 100 (Ок - ОДс) * ... ...... ... ... тартылған қарыз капиталының құны,
Одс – облигацияны дисконттаудың орташа жылдық сомасы;
Ок – ... ... ... ... ... ... оған ... эмиссиялық саясатты
жасауды қажет етеді. Кәсіпорындар ағымдағы шаруашылық әрекетінде, шикізат,
жаңармай сатып алуға қысқа ... ақша ... ... ... жағадайда кәсіпорындардың айналымдағы қаражаттарын толықтыру үшін несие
алуға немесе қарыз алуға мәжбүр болады. Қаржы ... ... ... кәсіпорынға қандай мөлшерде несие алу керек, одан қанша пайда
түседі немесе несие алу жалпы ... пе, осы ... шешу ... ... ... ... ... әрекетінде шикізат, жанармай және т.б.
сатып ... ... ақша ... ... ... Бұл ... ... қаражаттарын толықтыру үшін несие алуға немесе
қарыз тартуға мәжбүр ... ... ... алынған несиенің
тиімділігін сипаттаушы көрсеткіш қаржы тұтқасының тиімділігін ... ... ... ... ... ... элементтерінің
бірі болып есептеледі.
Мысалы, экономикалық рентабельділік деңгейі бірдей - 20 %-ті ... ... ... ... жалғыз айырмашылық, А –
компания несиені қолданбайды және облигация ... ал Б – ... ... ... және ... ... А – ... активі – 1
млн. тг, пассиві (меншік қаражаты) – 1 млн. тг, Б – компанияның: активі ... млн. тг, ... – 500 мың тг ... ... және 500 мың тг қарыз
қаражаты. Инвестицияны пайдаланудың нетто-нәтижесі екі компанияда бірдей –
200 мың ... ... ... төлеуден босатылған болса, онда А–компания меншік
қаражатын пайдалану ... 200 мың тг ... сол ... ... ... меншік қаражатының рентабельділігі: 200 мың / 1 млн. х 100 = 20
%. Б – ... ... сол 200 мың тг ... ... процент төлеуі және
кепіл мүлкін сақтандырумен байланысты қосымша ... ... ... ... ... 15% жағдайында бұл қаржы шығыны – 75 мың тг ... Б – ... ... ... ... (МҚР) – 125 ... / 500 мың тг х 100 = 25 %-ке тең ... бірдей экономикалық рентабельдікте (ЭР) 20 %, ... ... ... ... 5 % ... қаржы
рычагының эффектісінің деңгейі болып табылады.
Қаржы тұтқасының тиімділігі – ... ... ... ... ... меншік қаражатының рентабельділігіне қосылған құн.
Шындығында, Б – ... 20 % ... ... бір ... орташа 15
% сай ресурспен қаржыланады. Бұл кезде меншік қаражатының рентабельділігі
артады. Ескерте кететін ... ... ... ... ... (банктік процент) байланысты емес, ол әр акционерлік қоғамға
тән ... ... ... ... ... бір ... ставкасының есебін
қарастырайық.
Кесте-1. ... ... таза ... ... ... ... тг. | |
| |А |Б ... ... ... |200 |200 ... ... ... шығыны |- |75 ... ... ... ... |200 |125 ... салынатын салық (1/3 ставка) |67 |42 ... ... |133 |83 ... ... таза ... % |133/1000х100=13,|83/1000х100=16,|
| |3 |6 ... ... Б – ... ... капиталының таза
рентабельдігі А – компаниямен салыстырғанда 3,3 %-ке жоғары. Салық ... ... ... 1/3 ... ... ... байланысты
жасалатын қорытынды:
Өз меншік капиталын пайдаланушы компания олардың рентабельдігіне шамамен
экономикалық рентабельділіктің 2/3-не шек қояды:
МҚР =2/3 ... ... ... ... меншік және қарыз капиталының ара
қатынасы және проценттік ставканың көлеміне байланысты меншік капиталының
рентабельдігін ұлғайтады немесе ... Бұл ... ... рычагының
эффектісі былай көрсетіледі:
МҚР = 2/3 ЭР + ... ... ... ... ... 1/3 ... ... үшін қаржы рычагының эффектісін іске ... ... Бұл ... және ... да ... ... шешу ... процент ставкасының орташа есебі (МПОЕ) нәтижесі ... пен ... ... ... ... ... Басқа
сөзбен айтқанда, компания несие процентін төлеуге жететіндей экономикалық
рентабельдікпен ... ... ... жай, процент ставкасының орташа есебі ... ... ... ... ... ставкасына сәйкес келмейді.
Процент ... =
х ... ... ... ... жүрген орташа бағаны есептеу формуласы. Осы
формула ... ... ... ... ... түсетіндігін
анықтауға болады.[6]
Бұдан басқа да есептеу әдістері бар. ... осы ... ... ... ... ... ... және қарыздарды өлшенген
орташа құн арқылы есептеуге ... ... ... ... әдісті
таңдай алады. Енді қаржы тұтқасының тиімділігі бірінші ... атап ... ... Дифференциал – активтердің экономикалық
рентабельдігі мен қарыз капиталының орташа есептелген процент ... ... ... ... ... ... ... тек 2/3 ғана
қалады, яғни 2/3 (ЭР – ... ... ...... ... – қаржы рычагының әсер етуші күшін сипаттайды. Бұл ... (ҚҚ) мен ... ... (МҚ) ... Екі ... онда:
ҚТН деңгейі = 2/3 дифференциал х ... ... ... = 2/3 (ЭР - ... х ҚҚ / ... ... Б ... ... ... = ( 20 % - 15 % ) х = ... ... ... ... ... ... есебі (бірінші
әдіс)[7]:
ҚТН = ( 1- СТС ) х ( ЭР – МПОЕ ) х ҚҚ / ... әдіс ... ... ... ... ... ... алу жағдайын
анықтауға барынша ... ... ... бұл қызығарлық
мүмкіншілікті орындау үшін бізге тағы да бірнеше сұрақтарды анықтау қажет.
Алдымен дифференциал мен ... ... ... арасындағы терең қайшылық пен
үздіксіз байланысты жете түсінуден бастайық. ... ... ... ... ... ету" ... ... процент ставкасының
орташа есебін ... және бұл ... ... әкеп
соқтырады. Егер, Б компанияға тұтқасының тиімділігін үшке дейін жеткізсе
(1500 мың тг / 500 мың тг), онда ... ... ... ... ... %-ке ... өседі. Онда қаржы тұтқасының тиімділігінің деңгейі 2/3 ( 20 %
- 18 % ) х 3 = 4 %. Бұл Б ... үшін ... ... рентабельдігіне
бұрыңғы 3,3 % "үстемемен" салыстырғанда жақсырақ, сонымен компанияға жаңа
несиелік келісім – шарт ... ... ... ... ... ... есебінен өседі деген сұрақ туады? Ол дифференциалдың
кемуіне ... ... ... ... үш есе арту ... ... Ал дифференциалдың кемуі – банкирдың тәукелдігінің
артқандығын көрсетеді.
Осыдан ... ... ... жаңадан қарыз алу компанияның қаржы ... ... ... онда ... ... алу пайдалы. Бірақ дифференциал
жағдайын мұқият бақылау қажет: қаржы тұтқасының тиімділігі өсірілсе банкир
өсетін ... өз ...... ... өсіру арқылы есесін
қайтарады.
Екінші қорытынды: кредитордың ... ... ... ... ... ... сайын, соғұрлым тәуекелдік азайады;
неғұрлым дифференциал азайса, соғұрлым тәуекелдік артады. Мысалы, ... Б ... ҚРЭ = 4 % және ... = 2 % ... егер ... және ПСРЕ – 19 % ... ұлғайса компанияда қандай өзгеріс болады
? Қаржы тұтқасының тиімділігін ... ... ... үшін қаржы
тұтқасының тиімділігі алтыға дейін көтеру ... Шын ... ҚТН = 2/3 (
20 % - 19 % ) х 6 = 4 %. ... бір ... ... ... ... еріксіз қарыз және меншік қаражаттарының ... екі ... ... ... ары ... дифференциал нөлден кіші болатын жағдай болуы мүмкін.
Онда қаржы ... ... ... тек зиян шектіретін болады.
Мысалы, қарыз және меншік ... ... 9 есе ... жайда
компанияның несиеге орташа ставканы 22 %-пен ... ... онда ... ... ... ... = 2/3( 20% - 22 % ) х9 = - 12 ... бұл өсім ... ол ... ... ... ... ... мүмкіншілігінен шегереді.
МҚР = 2/3 20 % + ( -12) = 1,3 ... ... 13,3 % ... ... ... ... ... қаржы тұтқасының нәтижесі жоқ. Сонымен дивиденд алуға бейімделген
инвестор, жағымсыз дифференциалды компанияның акциясына қызығуы екі ... ... ... ... ... Бұл ... үшін ... жағымсыз дифференциалды клиент "қара картотекаға" нақты кандидат.
Компания жұмысының жекелеген кезеңінде алдыменен ... ... ... ... ... ... ... оны босатыңқыратады; басқа
жағдайларда қарыз капиталын бірқалыпты ... ... ... ... ... алтын ортаны 30 – 50 %-ке жақындатады,
яғни қаржы тұтқасының тиімділігі оптималды ... ... ... ... деңгейінің біріне тең болуы керек деп тұжырымдайды.
Сонда ғана қаржы тұтқасының тиімділігі салық ... ... және ... қайтарымын қамтамасыз етеді. Сонымен бірге, ... ... мен ... ... ... ... ... барынша азаяды.
Сонымен, несие алумен (берумен) байланысты сұрақтарды қаржы тұтқасының
тиімділігінің деңгейі формуласы арқылы ... ... ... қарызды шығарып тастау керек. Мұның қорытындысында компанияның
өмірі ұзақ және ... ... ... интерференцияны білдіреді деген
пікір нығая түседі.
"Dala Group" компаниясының қарыз капиталын ... ... ... ... ... ... ... талдау
Компания «Dala Group» 2003 жылы құрылып,нарықта өз қызметін жүзеге асырып
жүр.Компания кең көлемді қызметтер көрсетеді.
Қызмет түрлері:
• Құрылыс, ремонттық ... әр ... ... қызмет көрсету
• Информациялық қызмет көрсету
• Құрылыс материалдарын ... және ... ... қызмет көрсету
• Жөндеу жұмыстары
• Инновациялық, ұйымдастырушылық,делдалдық және басқа да қызметтер
• Транспорттық қызметтер көрсету (шикізат,адамдар мен ... ... ... мен ... жабдықтарды сатып алу және өткізу
• Пластикалық терезелер және тағы ... ... ... ҚР-ң ... тиым ... басқада қызметтер
• Тұрғын үй, өндірістік және өнеркәсіптік құрылғыларды жөндеу
Қызметтің барлық ... ... ... ... және ... ... ... асырылады.
Компания активтерінің оң динамикасын төменде ... ... ... 2 ... ... мен ... |2003 |2004 |2005 ... ... ... ... |
|оның ішінде: | | | ... ... ... |44552152 |43405233 ... оның | | | ... | | | ... емес |37512 |- |- ... | | | ... құралдар |39409692 |12416088 ... ... ... ... ... ... |
|оның ішінде | | | ... ... ... ... ... аралығында компания
активтері көбейді: 2004 жылы 2003 жылмен салыстырғанда ... ... ... және 2005 ... 2004 ... ... 15,5% (немесе
1353901мың теңгеге).
Кестеден жалпы компания активтерінің оң динамикасын көріп отырмыз.
Сурет 1. ... ... ... мен ... ... «Dala Group» ... ... балансы 2004-2005
2005 жылы Компания активтерінің құрылымында үлкен үлесті ағымдағы активтер
(57%) алып ... 3 ... ... құрлымы және динамикасы
(%)
|Көрсеткіштер |2003 |2004 |2005 ... |100 |100 |100 ... | | | ... ... |49,9 |51,05 |43 ... | | | ... |50,3 |48,9 |57 ... | | | ... |6,4 |9,28 |13 ... |11,2 |10,7 |14,5 ... борыш: |32,3 |28,8 |29,3 |
* ... «Dala Group» ... ... ... ... ... қарастыру, келесідей қортындыларды көрсетуге мүмкіндік
береді. Ағымдағы активтердің құрамында дебиторлық борыш ... үлес ... Оның 2004 жылы ... ... ... 0,2% қысқарғаны байқалып
отыр, бұл сатып алушылармен ... ... ... ... ... 2005 жылы 4367418 немесе 17,3% өсуі , бұл ... ... және ... ... ... байланысты.
Ақша қаражаттарын қарастырайық. Кестеден көріп отырғанымыздай олардың
өсуі ... тұр. 2004 ... 2003 ... ... 352221 немесе 6,2;
2005 жыл 2004 жылмен салыстырғанда 5307238 мың тенгеге немесе 50%. Олар
жалпы ... ... 20005 ... ... 15% ... Олардың өсуі
жарғылық капиталдың және таза табыстың өсуімен байланысты
2005 жылы 2003 жылға қарағанда ... ... ... ... ... ... ... өсім 5006174 немесе 62% құрады. 2005 жылы ағымдағы активтер
құрылымында ТМҚ 13% құрады. Бұл ... ... ... ... 2. 2003 ... ... ... құрлымы.
* Мәліметтер «Dala Group» АҚ-тің бухгалтерлік ... ... 3. ... ... активтер құрлымы.
• Мәліметтер «Dala Group» АҚ-тің бухгалтерлік балансы 2004-2005
Кесте 4. Өтімділік ... ... ... ... |жыл басы |жыл аяғы ... ... ... |42713552 ... ... ... | | | ... Таза табыс |8122618 |9845762 |1723144 ... ҚММ ... ... |3688139 ... |0,8 |1,1 |0,3 ... | | | |
* ... «Dala Group» ... ... ... ... ... көріп отырғандай ағымдағы активтердің қаншасы таза
табыстың 1000 теңгеге келетінін көреді.[8]
1 - қатынас ... ... 5,25 жыл басы 5,8 жыл ... - ... ТТ-ҚММ 0,17 жыл басы 0,19 жыл ... - ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді
міндеттемелерді жабу қабілеттілігін көрсетеді.
Кесте 5. «Dala Group» 2005 жылға таза ... ... ... |2003 |2004 |2005 ... ... ... ... ... ... | | | ... ... |5239831 |4759228 |5128042 ... | | | ... айналым |3426208 |37954324 ... ... (1-2) | | | ... ... «Dala Group» ... бухгалтерлік балансы 2004-2005
Өз бизнесін қаржыландыруға өткен жылы 2003 жылы 3426208 ... ... жылы 37954324 ... 2005 жылы 52266330 ... ... ... ... кәсіпорынның таза айналым капиталдың құнын арттырғанын
көреміз.
Кесте 6. Төлем қабілеттілік ... ... ... |жыл басы |жыл аяғы ... ... ақша ... |14712430 |5307238 ... ... ... |47592283 |51280422 |3688139 ... | | | ... ... |0,19 |0,28 |0,09 ... | | | ... | | | |
* ... «Dala Group» ... ... балансы 2004-2005
Кестеде көріп отырғандай, талданатын кәсіпорынның қаржылық қиындық
көріп отыр. Кәсіпорынның өзінің жедел міндеттемелерінің 28% жаба алады, ... ... ... 72% ... егер ... ... және ... өнім өткізілген жағдайда 72 % жабады.
6кесте
Кәсіпорынның төлем ... ... үшін ... ... ... ... ... жылдамдық және дайындықты сипиттайтын
өтімділік көрсеткіштері кеңінен қолданады.
Кесте 7. Өтімділік көрсеткіштері 2003-205 жылдар
|Көрсеткіштер ... |2003 |2004 |2005 |
| ... | | | ... |0,2:0,5 |0,273 |0,288 |0,470 ... | | | | ... | | | | ... өтімділік |1 |1,617 |1,460 |1,834 ... | | | | ... |2 |1,219 |1,310 |1,639 ... | | | | ... | | | | |
* ... «Dala Group» АҚ-тің бухгалтерлік балансы 2004-2005
Кестеден көріп отырғанымыздай ... ... 2005 ... өсіп отыр.
Абсолютті өтімділік коэффициенті 2005 жылы талаптарға сай келіп тұр. Оның
өсуі ақша қаражаттарың көбейуімен байланысты. Тез ... ... ... ... ... келеді. Оның көбейуі ақша
қаражаттарының, дебиторлық борыштың және басқа да ... ... ... коэффициенті қабылданған мәнге сәйкес
келмейді, бірақ маңызды емес өсуі бар.
Кесте 8. «DALA ... 2005 жыл ... ... ... ... көздері) талдау
|Көрсеткіштер |Жыл басы |Жыл аяғы ... |
| | |% | |% |+ - |% ... ... ... |100 |100799605 |100 |13533901 |- ... | | | | | | ... ... ... |45,4 ... |49,1 |9845762 |3,7 |
|капитал | | | | | | ... ... ... |71,7 ... |70,7 |8688139 |-64,6 ... ... | | | | | |
* ... «Dala Group» ... ... ... ... ... ... жасалынған кәсіпорынның қаржылық қор
сомасы есеп беру кезінде 100799605 теңгеге өскен, бұндай өсу ... ... 9845762 ... және 3,7 ... ... көрсеткіштің
әсерінен болып тұр.
Ал тартылған капитал 8688139 теңгеге ... және 1 ... ... Group» ... ... ... зерттеу
нәтижесінде оның қаржылық ресурстарының құрамында көлемді қарыз
қаражаттары қолданғаны анықталды.
Компания қызметкерлері капитал нарығын ... ... ... тартудың ең
тиімді көздерін пайдаланады.
Зерттеліп отырған компанияның 2003-2005 аралығындағы кұрамын және
құрылымын талдайық.
Кесте 9. Қарыз капиталының құрамы мен ... ... ... ... |2003ж. |2004ж. |2005ж. |
| ... |% | ... |% ... |% ... |78949120 |100 |87265704 |100 ... |100 ... | | | | | | ... мерзімді | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... ... |25,3 ... |17,1 |20000000 |19,8 |
|несиелер | | | | | | ... ... |66,3 ... |54,5 |51280422 |50,8 |
|міндеттемелер, | | | | | | ... ... | | | | | | ... есеп ... |26,1 ... |27,8 ... |21,1 ... | | | | | | ... ... |8,7 ... |18,0 ... |19,9 ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... |5090132 |6,4 |8560118 |9,8 |1154633 |1,14 ... ақы ... | | | | | | ... айырысу | | | | | | ... да ... |26,1 |- |- |10 | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |11807286 |14,9 |8290000 |9,4 |10000000 |9,9 ... | | | | | | |
* ... «Dala Group» ... ... ... ... ... авансталған капиталдың есеп беру жылы 100799605
теңгеге ие болды. Өткен 2004 жылмен салыстырғанда 13533901 ... ... ... ұзақ ... ... ... 5000000 теңгеге
ұлғайды. Бұл 19,8 пайызға ие болды. ... ... жыл ... ... 51280422 ... ... және 2004 жылға салыстырғанда 3688139
теңгеге жоғарлаған осымен бірге 50,8 ... ... 4806034 мың ... ... одан кейін 2005 жылы 3668139
немесе 7,7% өскен. Қысқа мерзімді міндеттемер 2004 жылы 3517236 мың ... 0,30% ... бұл ... ... ... байланысты. 2005 жыл
олар 1710000 мың тенгеге немесе 20,6 өсті.
2004 жылы кредиторлық борыш өсімі 3711202 мың ... ... ... ... 2005 жылы 3021861 мың тенге азайды. Ұзақмерзімді
несиелерге келетін болсақ олардың ауытқуы ... 2004 жылы олар ... ... қысқарды, одан кейін 2005 жылы олар осындай шамаға қайта өсті.
Бұл кәсіпорының қосымша ақша қаражаттарнына мұқтаждықтарымен байланысты.
Біз меншік ... ... ... ... сәйкесінше, міндеттемелер үлесін
азайғанын көріп отырмыз.
2005жылы міндеттемелер құрамында кредиторлық борыштың үлесі ... ... ... 2003 жылы 20%; 2004 жылы 17%; 2005 жылы ... ... ... ... емес: 2003 жылы 14,9%; 2003
жылы 9,5%; 2005 жылы 9,9%. Бұл өзгерулерді ... ... ... 4. ... ... ресурстарың динамикасы және құрлымы.
Кесте 11. Қарыз капиталының жекелеген элеметтерін бағалау:
|Көрсеткіштер |2003 |2004 |2005 ... ... ... ... ... ... табыс | | | ... | | | |
|2 ... ... ... ... |
|шығындар | | | ... құн ... ... ... |
|4 ... ақы |37209748 ... ... |
|5 ИПБН ... ... ... |
|6 ... |2176328 |1364461 |1845679 |
|7 ИПНН ... ... ... |
|8 ... |78949120 |87265704 ... |
|9 ... |18,38 |15,47 |15,57 ... | | | ... ... |11807236 |8290000 ... ... | | | ... ... ... |1609455 |1826254 |1609455 ... | | | ... МПОЕ (%) |13,63 |22,02 |16,0 ... ҚТС (%) |30 |30 |30 ... ... |4,75 |-6,55 |-0,43 ... Қарыз капитал |72398317 ... ... ... ... ... ... |39673421 ... ... ... |2,7267 |1,5776 |1,4394 ... иығы | | | ... ҚТН |9,066 |-7,233 |-0,433 ... жылы ... тұтқасының нәтижелігі 9,066 тең болғанда және дифферециал
4,75% тең болғанда кезде компанияның қарыз қаражатын тарту үшін жақсы ... 2004 жылы ... ... нәтижелігі -7,233% құрады, активтердің
экономиалық рентабельділігінің төмендеуі салдарынан қаржы тұтқасының
көрсеткіштері айтарлықтай нашарлады. Дифференциал теріс -6,55% ... МПОЕ ... көп, яғни ... ... ... ... сан, бұл компанияның келесі жобаларын негізінен меншікті
қаражаттар есебінен қаржыландыру қажеттілігін білдіреді. 2005 жылы қаржы
тұтқасының нәтижелігі, 2004 ... ... ... ... ... ... мен ЭР айырмашылығы алшақ емес, сондықтан ҚТН өсіп,
жақсы тенденцияда.
2.2. Банктік ... ... ... және ... ... ... шаруашылық қызметін ұлғайту үшін тартатын ... ... ... ... ... зор. Бұл ... кең ... қолданылады және әртүрлі формаларда тартылады.
Несие ақшадай капиталды қарыздық капиталға өгеруін қамтамасыз етеді және
несие берушілер мен қарызалушылар арасындағы ... ... ... ... жеке ... және ... бос ... аккумуляцияланады, олар уақытша пайдалануға ... ... ... ... қарыздық капиталға айналады.[9]
Заңды және жеке ... ... ... ... ... ... ... жатуы мүмкін:
– өндірістік және өндірістік емес арналымдағы объектілердің ... ... ... ... және ... ... ... алуға (машиналар,
қондырғылар, көлік құралдары, ғимараттар мен құрылыстар);
– бірлескен компаниялар құруға;
– ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... да ... ... табиғатты қорғау шараларын жүзеге асыруға.
Заңды және жеке тұлғалардың банкпен несиелік қатынасының негізі – ... ... ... ... ... тұлғаларға берілетін
ұзақмерзімді несиелерді нақты мерзімі мен өтеу ... ... ... ... және ... ... ... несиелік ресурстардың айналымдылығын жылдамдату қажеттілігін
ескере отырып, банктің қарызгермен ... ... ... ... ... ... қаражаттар ретінде бір саладан
екінші салаға ... ... ... Бұл ... әдетте, ақшалай
капиталдың қозғалуы түрінде ғана жүзеге асырылады.
Сондықтан ... ... ... қажет, ең алдымен, өндірістің бір
саласынан екінші саласына құйю үшін тиімді ... ... және ... ... үшін ... Ол осы бос ... ... өтуі
қажеттілігі мен өндірістік капиталдың белгілі бір ... ... ... ... ... ... отыруды, сол
сияқты ол жеке капиталдың шектеуінен өтңп шығуына ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың қорлар айналымын ұзіліссіз
қозғалуына көмектеседі және ... ... ... ... процесіне
қызмет көрсетіпи отырады.
Несие ақша ... ... ... ақша ... белсенді әсерін тигізеді. Несие бар ... ... ... ... тез ... ал ол өндірістің
маңыздылығына әкеледі.
Несие өндіріс күштерінің ... ... ... ... ... ... процесін кеңейтуге капиталдың қайнар
көздерінің қалыптасуын тездетеді. Қарыз алушылардың қарыз капитал нарығында
қол ... ... ... ... ... ... мен
жеңілдіктерін ұсына отырып мемлекет банктерді ... ... ... ... ... дамуын жүзеге асыратын, мемлекеттік мұддесін
қолдап жүретін өнеркәсіптермен өндіріс салаларын бірінші кезекте несиелеуге
банктерге ... ... ... ... салымдарын, тұрғын-үй
мәселелерін, тауар экспортын, артта қалған аймақтарды көтеруге ... ... ... шаруашылықтардың, шағын және ... ... ... тұруы мүмкін емес кәсіпкерліктің басқада
түрлерінің ішкі мемлекеттік және сыртқы экономикалық кеңістікке енуі мүмкін
болмайды. Несиенің ... мәні оның ... ... бос ... ... айналады.
Карл Маркстің сөзімен келісе отырып қарыз капиталының ... ... ол "тек шарт ... ... ол ... тек "қарызға"
беріледі, несие дәл ... ... ... ішінде белгілі бір ақша
сомасын иемдену " мағынасын білдіреді, сондай-ақ кімде кім бос ... бай ... ... ... зар ... ... ... сомаларды қажет етіп отырған адамдарға несиеге береді.
Қазіргі таңда өте үлкен маңызы бар. Ол ... ... ... ... ... шешіп отыр. Несиені бір учаскіде уақытша бос
ақша қаражаттарды босатып, екінші учаскідегі соларға мүдделі ... ... ... ... ... босатылған капиталды күшейтеді. ... ... ... ... ... ал ол ... ... процесінен
қамтамасыз етіп отырады. Сонымен қоса, несие ақша айналымының процесін
тездетеді, бірқатар қарым-қатынастардың ... ... ... нарықтық қатынастарды реттеудегі ролі өте зор.
Несие екі бастапқы түрде көрінеді: коммерциялық және ... ... ... ... қарыздық объектілеріне қарай, динамикаға,
пайыз шамасымен атқару қызметінің сферасына қарай бөлінеді:
Банктік несие – белгілі ... ... ... ... ... клиентке банктің қарызға ұсынатын ақша қаражаттарын білдіреді.
Сызба-3. Қазіргі кезде компанияға ұсынылатын банктік несиенің ... ... ... ... ... ... ... – жекелеген ... ... ... үшін ... Ол ... кассалық –
есеп қызметін көрсететін коммерциялық банктермен ұсынылады. Бланктік
несие формальді түрде қамтамасыз етілмеген ... ... ... ол ... ... ... ... және оның осы
банктегі есеп айырысу және ... ... ... ... ... ... бұл несиенің түрі тек қысқамерзімді кезеңге
беріледі.
▪ Контокорренттік несие ("овердрафт"). Несиенің бұл түрі ... ... ... ... ... ол міндетті талап болып
саналмайды. Банк осы несиені ұсынғанда компанияға ... ... ... оның ... және есеп ... ... есептеледі.
Контокоррентік шот несие келісім–шартында белгіленген максималды теріс
сальдодан (контокоррентік лимит) аспайтын көлемде несие пайдалану көзі
болып саналады. Компания контокоррентік шоттың теріс ... ... ... несие процентін төлейді, сондай-ақ келісім-шартта
банк осы ... оң ... ... ... процент аударуы
мүмкін.
▪ Ай сайынғы қарызға амортизацияланатын маусымдық ... ... ... ... маусымдық қажеттіліктерімен байланысты айналым
активтерінің ауыспалы бөлігінің өсу ... ... ... ... ерекшелігі несиеге ай сайын қызмет көрсетумен (ол бойынша
ай сайын процент төлеу) қатар, ай ... ... ... ... ... болып табылады. Мұндай қарыз амортизациясының
графигі компанияның ақша қаражаттарына маусымдық қажеттілік ... ... ... ... ... ... ... қажеттілік көлемімен алынған қаржы ресурстарын тиімді пайдалану
болып табылады.
▪ Несие линиясын ашу. Қысқамерзімді ... ... ... оны пайдаланудың нақты уақыты көрсетілмеуі мүмкін,
сондықтан ол ... ... ... ... ... ала несие
линиясын ашуды рәсімдейді. Бұл келісім-шартта оған ... ... ... ... несиені берудің шарттары, мерзімі және сомасы
келісіліп көрсетіледі. Несие линиясындағы пайдаланылмайтын ... ... ... ... ... ... міндеттемелері үшін банк
комиссиондық сыйақы мөлшерін ... ... ... несие
түрінің артықшылығы займ қаражаттарын пайдалануда өзінің нақты
қажеттіліктерімен сәйкес келуінде. ... ... ... ... ... дейін болады. Банктік несиенің осы түрінің ерекшелігі сол, ол
тиісті ... ... ... болмауы және комапния –
клиенттің қаржылық жағдайы нашарлаған кезде банкпен ... ... ... ... ... ... несие. Бұл белгілі бір
кезеңге және осы ... ... ... ... ... "таңдауға",
сондай-ақ олар бойынша міндеттемелерді ... ... ... ... немесе толық өтеуге рұқсат берілген банктік
несиенің бір түрі. Міндеттемелерді өтеу шотына ... ... ... ... ... ішінде қайта қарызға ала алады
(орнатылған несие ... ... ... ... қарыздың өтелмеген
сомасы және ол бойынша проценттер несие келісім-шартының мерзімі
біткенше төленеді. Бұл несие ... ... ... ... ... ... минималды болуы, бірақ олар бойынша
проценттік ... ... ... ... ... ... несие. Несиенің бұл түрінің ерекшелігі қарызгерге оны
пайдалану ... ... ... ... шегінде) және
соңғысының кредитордың бірінші талабы бойынша оны өтеу міндеттемесі.
Осы несиені өтеуде ... ... ... ... ... ... күнге дейін).
▪ Ломбардтық несие. Мұндай ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қысқамерзімді
міндеттемелер және т.б.) банкке өткізу арқылы несие алуы ... ... ... ... ... ... құнының белгілі бір бөлігіне
сәйкес келеді. Несиенің бұл түрі қысқамерзімді сипатта болады.
▪ Ипотекалық несие. Мұндай несие негізгі қорларды ... ... ... ... ... алу негізінде ұзақмерзімді займдар
беруге маманданатын банктерден алынуы мүмкін (ипотекалық банктер). Өз
мүліктерін кепілдікке беретін компаниялар оны банк ... үшін ... ... ... ... ... Бұл ... ставканы кезеңдік ... ... ... бір ... ... (яғни қаржы
нарығы конъюнктурасының өзгеруіне ... ... ... ... ... ... несиенің
проценттік ставкасын әр квартал немесе жарты жылда бір рет ... ... ... ... ... және ... проценттік
ставканы кезеңдік қарастыруда Орталық банктің есеп ставкасының жиі
ауысуы болуы мүмкін).
▪ Консорциумдық ... ... ... саясаты несиелеудің белгіленген
нормативтер жүйесі немесе тәуекелдіктің жоғары деңгейі ... ...... ... деген жоғары қажеттілігін толық
қанағаттандыруға мүмкіндік ... Бұл ... ... ... банк ... ... ... басқа банктерді (мұндай
несиелік операцияларды жүзеге асыратын банктер одағын "консорциум"
д.а.) тартады. Консорциумдық несиені ... үшін ... ... ... ... белгілі бір комиссиондық сыйақы алады.
Банктік несиені тартудың түрлері мен ... ... ... ... ... ... қажет етеді. Әсіресе бұл қажеттілік банктік
несиені көп тұтынатын компанияларға тән. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... саясаты мен мақсаттары нақтылана түседі
де, қажет болған кезде компанияның қаржы саясатының өзіндік түрі ... ... ... ...... ... ... пайдалануды
және қызмет етуді нақтылайтын қарыз капиталын тартудың ... ... ... ... ... ... ... саясатын жасау келесі негізгі
этаптармен жүзеге асырылады:
▪ Тартылатын банктік ... ... ... ... ... әртүрлі формалары компанияның қарыз капиталына ... ... ... ... ... ... (осыдан банктік несиенің
әмбебаптылығы көрінеді). Оны пайдалану мақсаттары алғашқы ... ... ... ... ... мақсаттарынан шығады.
▪ Өзінің несиеқабілеттілігін бағалау. Компания банктік несиені тарту
саясатын жасағанда ... ... ... банктің несие саясаты
параметрлерімен сәйкестендіруі қажет. ... ... ... ... ... ... ... несиеқабілеттілік
деңгейін бағалау болып табылады.
Қазіргі банктік практикада қарызгерлердің несиеқабілеттілік деңгейін
бағалауда, оларды ... ... ... екі негізгі критерилерге
байланысты: а) компанияның ... ... ... б) ... ... несиелерін (негізгі қарыз және олар бойынша проценттер)
өтеу сипаты. Компанияның қаржылық жағдайының деңгейі -ертеректе ... ... ... ... ... ... ... көңіл
төлемқабілеттілік, қаржылық тұрақтылық пен рентабельділік коэффициенттеріне
бөлінеді. Қарызгермен ертеректе алынған несиелерді өтеу сипаты бағалаудың ... ... ... егер несие бойынша борыш және ол бойынша ... ... ... ... ... 90 ... ... бірден артық емес пролонгацияланса (ұзарту);
❖ Әлсіз, егер несие бойынша ұзартылған борыш және ол ... ... ... емес күнді құраса, сондай-ақ 90 күннен артық
уақытқа несие ұзартылса, бірақ ағымдағы ... ... ... етуі тиіс (ол ... ... төлеу);
❖ Жеткіліксіз, егер несие бойынша ұзартылған борыш және ол бойынша
проценттер 90 ... ... ... кем ... құрап, олар бойынша
проценттер төленбесе.
Осы тұрғыдан ... ... ... ... ... ... деңгейін бағалауы қажет.
▪ Тартылатын банктік несиенің қажетті ... ... Бұл ... ... ... анықталады:
✓ Несиені пайдалану мақсаттарымен;
✓ Қарыз капиталын белгіленетін пайдалану кезеңімен;
... ... ... басы мен ... ... ... ... қамтамасыз ету мүмкіндіктері.
Тартылатын несие түрлерінің белгіленген тізіміне сәйкес компания осы
түрлерін ... ... ... ... ... және ... ... рейтингі, қызметі және т.б.).
▪ Банктік несиелеуді ... ... ... ... және ... ... тарту саясатын қалыптастырудың бұл этапінде бағаланатын
жағдайлар мен есептеулердің көптігінің болуы ... қиын ... ... ... Осы ... ... шарттар құрамына:
▪ Несиенің шекті ... Мұны ... ... ... ... сәйкес және Орталық банкпен ... ... ... ... белгілейді. Сонымен қатар әр
коммерциялық банктер жекелеген несие түрлерінің сомасына жеке ... ... ... шекті мерзімі. Әр коммерциялық банк жекелеген несие түрлері
бойынша ... ... ... ... несие саясатына сәйкес
орнатады.
▪ Несие валютасы. Сыртқыэкономикалық операциялар жүргізетін ... үшін ... ... ... ... ... ... бір шетел валютасында несие алуы мүмкін. Мұндай несие формасы
практикада ... ... ... ... деңгейі. Коммерциялық банктердің несие тартымдылығын
бағалайтын ... шарт ... ... Оның негізіне – елдің ... ... есеп ... және ... ... ... ... банкаралық несиенің құны, болжанатын ... ... түрі мен оның ... және т.б. ... ... ставкасының формасы. Несиелік кезеңдегі оның динамикалық деңгейін
көрсетеді. Банктік несие тұрақты немесе ... ... ... ... ... ... ... ставкасы көбінесе компанияны
қысқамерзімді несиелеуде қолданылады, бұл ... ... ... ... ... ... Несие ставкасының түрі. ... ... ... ... роль
атқарады. Қолданылатын түрлері бойынша проценттік (қарыз сомасын өсіру
үшін) және есептік (қарыз сомасын дисконттау ... ... ... деп
бөлінеді. Егер осы ставкалар көлемі бірдей болса, онда ... ... ... ... ... бұл жағдайда қарызға қызмет
ету бойынша төлемдер азайып отырады.
▪ Процентті төлеу шарты - оны өтеу ... ... Бұл ... үш
принципиалды варианттарға сүйенеді:
а) несие берілген уақытта барлық процент сомасын төлеу;
б) несие бойынша проценттер ... ... ... төлеу;
в) қарыздың негізгі сомасын өтеген уақытта барлық проценттер сомасын
бірге төлеу.
▪ Негізгі қарызды өтеу ... ... ... қаражаттарын нақты
пайдалану көлемімен қатар, оның ... да ... әсер ... ... ... үш принципиалды варианты бар: а) несиелік кезең
процесіндегі белгілі бір бөліктер; б) несиелік ... ... ... ... мерзімі біткеннен кейін қарызды өтеу үшін берілетін жеңілдік
кезеңі. Әрине басқа жағдайларбірдей болған кезде компания үшін ... ... ... саналады.
▪ Несиені қамтамасыз ету формалары. Бұл негізінен оның құнын анықтайды –
неғұрлым несие берік қамтамасыз ... ... оның ... ... ... ... ... етудің бір формасы несие қаражаттарын
пайдаланудың нақты көлемін анықтайды. Компанияның ... ... ... көлемін төмендетудің және банктік ... ... ... ... болып:
– Несиелік проценттерді есептегенде есептік ставканы қолдану;
– Несие бойынша ... ... ... төлем;
– Несиелік кезеңде негізгі қарыздың сомасына біртіндеп амортизация;
– Ақша активтерінің компинсациялық қалдық формасындағы тартылған ... ... бір ... ... ... ... – шарт процесінде несие шарттарын "түзету". Бұл термин
қаржы нарығындағы несие құралдарын сату-сатып алудың орташа ... ... ... сәйкес келтіру процесін сипаттайды.
▪ Банктік несиені тиімді пайдалануды қамтамасыз ету. ... ... ... тартылатын қарыз капиталының ең қымбат түрі ... ... оны ... пайдалануға басты назар бөлінуі
қажет.
▪ Банктік несиеге ағымдағы ... ... ... ... ... ағымдағы қызмет ету несие келісі-шартына сәйкес ол ... ... ... ... ... ... ... бойынша негізгі қарыздың сомасына уақытылы және толық
амортизацияны қамтамасыз ету. Негізгі ... ... ... несие келісімінде көрсетілген өтеу шарттарына байланысты.
Компанияларда несиені өтеу үшін арнайы ... ... ... ... үшін өтеу қоры ... Мұндағы төлемдер
жасалған график бойынша жүзеге асып отырады.
Жобалық қаржыландыру – бұл ... ... бір ... Жобалық
қаржыландыру бөлімдері көптеген банктік мекемелерде бар. АҚШ-та "жобалық
қаржыландыру" термині, ол ... өзі ... ... ... ... қарыз міндеттемелеріне қызмет етудің жалғыз ғана әдісі болып табылатын
қаржыландырудың бір типін сипаттайды. Европада бұл ... ... үшін ақша ... ... ... ... бейнелейді.
Бірақ келтірілген барлық анықтамалардың түйіні бір, ол – ... ... ... ... ағымын нақты алуды қамтамасыз
ететін ерекше әдіс екендігін ... ... ... ... ... алу ... ... қатысушылары арасында (мердігерлік ұйымдар,
қаржы мекемелері, мемлекеттік органдар, жабдықтаушылар және соңғы өнімді
тұтынушылар) жобамен байланысты ... ... ... анықтау және
бөлу жолымен қол жеткізіледі.
Жобалық тип бойынша қаржыландыруды ұйымдастыру жобаны жүзеге асырудың
бастапқы стадиясында ... ... ... оның ... (құрылтайшылар) мүмкіншіліктерін бағалауға;
➢ жобаның займдық қаражаттарға қажеттілігін анықтауға;
➢ компанияны эксплуатацияға бергеннен кейінгі табысты анықтауға;
➢ барлық ... ... және жеке ... арасында компанияны құру және
функционалдау тәуекелін бөлуге.
Кредитор өзіне тәуекелдің ... ... ... ... ... үш формасын бөліп көрсетуге болады:
➢ қарызгерге толық регреспен;
... ... да бір ... қарызгерге шектеулі регреспен.
Регресс – бұл қарызға берілген соманы өтеу туралы ... ... ... қаржыландыру – жобалық қаржыландырудың
айтарлықтай кең тараған ... Бұл ... ... ... ... ... ... жылдамдылығы мен қарапайымдылығы үшін үлкен мән
беріледі, сонымен ... ... бұл ... құны ... ... ... ... келесідей жағдайларда қолданылады:
▪ Аз табысты және ... ... ... үшін ... ... ... берушілері қарызгердің басқа да табыстары есебінен
несиелерді өтеуге мүмкіндік алады.
▪ Экспорттық несие формасында қаражаттар беру. Экспорттық ... ... ... ... ... ... жақтың қосымша
кепілдерінсіз-ақ жоба тәуекелдерін өздеріне қабылдауға мүмкіндіктері бар.
▪ Жоба бойынша ... ... ... ... ... ұлғаюына сезгіштік танытатын кіші-гірім ... ... ... қандай да бір регрессіз жобалық қаржыландыру кезінде кредитор
қарызгерден ешқандай кепілге ие ... ... ... ... байланысты
барлық тәуекелдерді өзіне алады. Қаржыландырудың бұл формасы қарызгер үшін
құны жоғары, ... ... ... ... дәрежесі үшін сәйкес
компенсация алуға үміттенеді.
Қарызгерге регрессіз формасымен әдетте, жоғары табысты және жүзеге асыру
нәтижесінде ... өнім ... ... қаржыландырылады.
Кредиторлардың мұндай жобаға қаражат салу тәуекеліне бару үшін ... ... ... өнім шығаруға мүмкіндік беретін жақсы қолданыстағы
технологияны пайдалану;
▪ Құрылыс тәуекелін, жобалық ... шығу ... ... жобаны
функционалдаумен байланысты тәуекелдерді бағалауға мүмкіншілік алу;
▪ Соңғы өнім жеңіл өткізілетін болуы керек, тек сол кезде ғана ... ... ... ... Шикізат, қосымша бөлшектерді және тағы да ... ... ... ... және ... бір бағалар
орнатылуы қажет;
▪ Мемлекеттегі саяси тұрақтылық.
Қазіргі кезде қарызгерге шектеулі ... ... ... кең
таралып келеді. Бұл жағдайда жобаны қаржыландыру барысында оны ... ... ... ... бағаланады және жобаға барлық
қатысушылар арасында ... ... ... ... ... шектеулі регреспен жобаны қаржыландыру формасының беделі
басқа формалармен салыстырғанда қарызгердің қаржылық жағдайына аз ... ... ... ... ... ... ... төлемқабілеттілігін бағалауға, тұтас инвестициялық жобаны, ол
бойынша тәуекелдерді қарастыруға мүмкіндік ... қана ... ... ... ... ... ... Осының бәрі өмірқабілетті компания
құруға мүмкіндік берумен қатар, инвесторларды тартуға ... ... ... ... ... ... несиелерді мақсатты
пайдалануға бақылау механизмі жасалады. Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... ақпараттарды беріп отыру
туралы міндеттемелер енгізіледі.
Инвестордың меншікті қаражаттар есебінен, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... жақтардың
келісімі бойынша жүргізіледі. Бұл жағдайда келісім жасасқан ... ... ... үшін ... ... ... қаражаттарын салу, мердігерлік ... ... ... ... және энергетикалық ресурстарды жеткізу,
қызметтер көрсету үшін инвестициялық ... ... ... ... ... және несиелеу тәртібін өздігінше анықтайды.
Жоба жетекшісінің жұмысының тиімділігі негізінен жобаға ... ... ... ... қаншалықты жақсы ұйымдастырылғанымен
бағаланады. Шетелде осы процесті ... үшін ... ... жоспары қолданылады. Бұл жоспарды келісім – шарттарды дайындау
кезінде жасайды және одан кейін оны ... ... ... Бұл жоспар
мыналарды анықтайды:
✓ қандай шығындар бақылауға жатады (компания шығындары, қондырғының,
материалдың, жұмыс күшінің құны);
✓ шығындар қандай ... ... ... ... ұйымдастырылады.
Жобаның жетекшісі шешімдердің дұрыс қабылдануына және ... ... ... ... ... ... бақылау тиімділігі жобаны
жүзеге асырудың айтарлықтай кейінгі этаптарында төмендетіледі.
Меншікті және ... ... ... ... ... ... ... және бірқатар факторлардан тәуелді болады, олардың
негізгілеріне:
▪ қаржы ресурстары нарығының дамуы;
▪ жобаны орындау ... және ... ... ... жобаны жүзеге асыруда қалыптасқан тәжірибие.
Нарықтық экономикасы бар көптеген мемлекеттерде меншікті және ... ... 1-ден ... яғни ... қаражаттардың үлесі 50
%-тен жоғары болады.
2.3 Тауар (коммерциялық) несиесін тартуды және
ішкі ... ... ... ... несиесі – ол шикізат, материалдар немесе ... ... ... қалдыру формасында компанияға ұсынылатын қарыз. Бұл
қазіргі коммерциялық және қаржылық практикада кең қолданылып жүрген несие
түрі. Оны ... ... үшін ... капиталын қалыптастыратын басқа
көздермен салыстырғанда бірқатар артықшылықтары бар:[11]
▪ Тауар несиесі – ... ... ... ... төмен
бөлігін – тауар – материалдық құндылықтардың өндірістік қорларын қарыз
капиталы есебінен қаржыландырудың айтарлықтай жоғары маневрлік ... ... Ол ... ... ... өзге ... ... қажеттілікті
автоматты түрде қанағаттандыруға мүмкіндік береді.
... бұл түрі ... ... ... мен тауарларды
компанияның мүліктік кепілдігі ретінде қарастырмайды, ол материалдық
құндылықтармен ... ... ... ... ... береді.
▪ Несиенің бұл түрінде тек компания – қарызгердің мүддесі үшін ғана емес,
сонымен ... оның ... ... де бар, ... ол ... ... ... және қосымша табысты қалыптастыруда оларға жағдай
туғызады. Сондықтан тауар несиесі қазіргі шаруашылық практикада оны тек
"таңдаулы" қарызгерлерге ғана ... ... ... бір қаржылық
қиындықтар көріп жатқан компанияларға да ұсынылады.
▪ Тауар несиесінің құны ... ... ... (оның барлық
формаларында) құнынан анағұрлым төмен.
▪ Тауар ... ... ... ... ... жалпы кезеңін
қысқартуға мүмкіндік беріп, айналым ... ... ... ... ... ... қажеттілікті төмендетуге жағдай
туғызады.
▪ Ол компаниямен тартылатын өзге де ... ... ... ... ... ... бірге, несие құралы ретінде тауар несиесінің де кемшіліктері
бар. Олар:
– Осы несиенің түрін пайдалану ... өте тар ... ... – ол ... активтер құрамындағы өндірістік запастарды қаржыландыру үшін ғана
компанияның қарыз капиталына деген қажеттілігін ... ... да ... ... ... ... несиенің бұл
түрі қолданылмайды.
– Несиенің бұл түрі өте шектелген уақыт сипатында ... Оны ... ... аймен ғана шектеледі.
– Басқа ... ... ... оның ... несиелік
тәуекелділігі болады, өйткені қамтамасыз етілмеген ... түрі ... ... осы ... мен кемшіліктерін компания өзіне
қажетті қарыз капиталын тартқанда ескеруі қажет. Қазіргі коммерциялық және
қаржылық ... ... ... ... ... ... бөліп
көрсетеді:
– Келісім – шарт жағдайлары бойынша ... ... ... ... несиесі;
– Борышты вексельмен рәсімдейтін тауар несиесі;
– Ашық шот бойынша тауар несиесі;
... ... ... ... ... ... несиесін тарту саясаты – компанияның қарыз капиталын тартудың
жалпы саясатының бір бөлігін ... оның ... - ... ... ... ... максималды қанағаттандыруды
және тартылған қарыз капиталының жалпы құнын төмендетуді қамтамасыз ету.
Компанияның тауар несиесін тарту саясатын ... ... ... этаптармен
жүзеге асырылады:
– Тауар несиесін тарту принциптерін қалыптастыру және ... ... ... ... ... пайдаланудың орта кезеңін анықтау;
– Тауар несиесін тарту ... ... ... ... ... ... ... Тауар несиесін тиімді пайдалануды қамтамасыз ету;
– Тауар несиесі бойынша уақытылы есеп айырусуларды қамтамасыз ету.
Коммерциялық несиені тарту ... ... ... ... ... әсер ... алып ... қажет (керек емес тауар ассортиментін
ұсыну, төмен сапалы өнім және т.б.)
Ішкі кредиторлық борыш – ... ... ... ... ... ... Бұл ішкі көздер шотынан құралады. Бұл
шоттардың әрқилы түрлері ... ... ... компаниямен
күнделікті, ал осы ішкі ... ... ... өтеу – бір ... ... бір уақытта орындалып отырады. Компания өзінің шаруашылық
қызметі процесінде пайдаланатын қарыз капиталының бір формасы ... ... ... ... ... ерекшеліктерімен сипатталады:
➢ Ішкі кредиторлық борыш компания үшін қарыз капиталын пайдаланудың тегін
көзі болып табылады;
➢ Оның ... ... ... ішкі кредиторлық көлемі компанияның
қаржылық циклінің жалғастығына әсер етеді;
➢ Компаниямен қалыптастырылатын ішкі ... ... ... ... қызмет көлеміне тікелей байланысты болады, бірінші
кезекте өндіріс пен өнім шығару көлемімен;
➢ Ішкі кредиторлық ... ... ... ... ... ... ... сипатта болады.
Жоғарыда айтылған ішкі кредиторлық борыштың ерекшеліктерін оны басқару
процесінде компаниямен ескеріледі. Ішкі ... ... ...... анықталатын дифференциалдық сипатта болады. Басқару объектісі
болып табылатын оның негізгі түрлеріне:
▪ еңбекақы бойынша қарыз;
▪ бюджеттен тыс ... ... және ... ... ... ... бойынша қарыз;
▪ бюджетке салықтық төлемдер бойынша қарыз;
▪ компанияның мүлкін сақтандыруға аударымдар бойынша қарыз;
▪ еншілес компаниялармен есеп айырылысулар ... ... ... ішкі ... ... ... басқа да аударымдар.
Компанияның ішкі кредиторлық борышын басқарудың басты мақсаты – оның
құрамына ... ... ... ... мен ... ... ету.
Аударылған қаражаттарды уақытылы төлеуді қамтамасыз ету ... ... ... ... осы ... кешіктіріп төлеу ішкі
кредиторлық борыш көлемінің өсуіне әкеледі, бұдан несиеге қажеттілік ... ... орта ... ... ... компания дамуының
жалпыэкономикалық мүдделері тұрғысынан мұндай төлемдерді кешіктіру одан да
үлкен көлемде теріс ... ... ... ... ... ... қызығушылығы мен еңбек өнімділігінің деңгейін ... ... ... әкеледі. Салықтық төлемдерді кешіктіру
айыппұлдық санкциялардың ... ... ... ... ... оның ... ... түсіреді.
Сондықтан, стратегиялық даму тұрғысынан ішкі кредиторлық борыш құрамына
кіретін уақытылы қаржылық төлемдер мен ... ... ... ... ... (оны кешіктіруге қарағанда).
3. «Dala Group» компаниясының қарыз ... ... ... ... Облигациялық займ мен қаржы лизингін басқару
Жасалған талдауға сәйкес төмендегідей ұсыныстар жасауға ... ... және ... тәртіптерін нығайту;
- кешіктірілген төлемдербойынша мердігерлержәне сатып алушылар арасында
талаптық ... ... ... ... ... ... есепке алуды жетілдіру;
- табысы мол ... ... ... ... ... ... ... көлемін үлкейту бойынша шараларды жүзеге асыру;
- тұтынушы-төлемеушілермен өзара қатынастарда кешіктірілген төлемдердің
индексациясын ... ақша ... ... ... мен тапсырыс берушілер арасындағы қазіргі заман есеп
айырысу ... ... ... ... қорғау
мақсатында тәжірибеге енгізу.
- Тұтынушының төлем қабілеттілігіне (төлем қабілеттілігі жоқ тұтынушылар
мен тапсырыс берушілердің тапсырмаларынан бас ... ... ... ... ... ... ... Шоттарды өз уақытында төлеп отыратын тұтынушыларға сый ретінде
материалдарға деген ... ... ... көмек көрсету;
- Шартта төлемнің икемді жағдайларын енгізу ... ... ... ... құрастыру және енгізу;
- Бюджетке төленетін төлемдерді өз уақытында төлеуді вексельдік айналым
немесе өзара ... ... ... ... ... ... Арзан материал ресурстарын іздеумен байланысты шараларды, өнеркәсіптік
өндіріспен байланыстарды бекіту арқылы жүзеге асыру;
- өнімдер конструкцияларын ... ... ... ... ... құрылыс материалдарының сапалы өнімдері
(заготовка) және тасымалдау мен ... ... ... азайту,
бракты болдырмау, шығынды минималдау, жұмысшылардың кәсіби деңгейін
көтеру ... ... ... ... ... ... ... арқылы кәсіпорын
қызметінің үздіксіздігін қамтамасыз ету бойынша шараларды жүзеге
асыру;
Кәсіпорын өз ақша ... ... ... ... ... ... ... модельдерін құрастыруы қажет.
Кешіктірулер үшін ... ... ... гөрі төлемді тездету
үшін жеңілдіктерді қолданған жөн. ... ... ол ... ... ... ... алып келеді, сондықтан алдын ала
төлемді жүзеге асыру кезінді мүмкіншілікті дұрыс ... ... ... ... ... мақсатында нарықтық
экономикасы дамыған елдерде кеңінен пайдаланылатын жедел қаржыландыру
әдісін ... ... ... мәні ... сатып алушыларға
жеңілдіктерді есептесулар мерзімінің қысқаруы үшін белгіленуі саналады
және бұл ақша ... ... алу жолы ... ... ... өнім үшін мерзімінен кешіктіруді (отсрочка) ұсыну арқылы
сатушы – кәсіпорын басқаша айтқанда несие ұсынады және ... ... ... егер ... оны ... ... ... сол сомаға үстеме
болатын банктік пайыз түріндегі шығын болар еді. ... ... ... қатар егер рентабельдік орташа банктік пайыздан асатын болса,
онда бірден айналымға салынған төлем сомасы одан да ... ... ... ... реструктуризациялау арқылы несиелік қарызды қысқарту;
- алашақ (дебеторская) шоттарды сату;
- жұмысшылар алдындағы қарыздарды азық-түлік пен өнеркәсіп ... ... ... ... ... үшін ұзақ мерзімді қарызды пайдалану.
Қарыз капиталын тартудың бір көзі ол – ... ... ... ... табылады. Қарыз капиталын қалыптастырудың
осы көзіне біздің заңнамамызға сәйкес акционерлік формада ... ... ... ... ... ... ... алады.
Облигацияны шығаруды компания өзі шешеді. Облигацияны орналастырудан ... ... ... ... қаржыландыру мақсатына
бағытталады. Несие құралы ретінде ... ... ... бір
артықшылықтары мен кемшіліктері бар.
Облигацияны шығару жолымен ... ... ... ... ... ... ... эмиссиясы компанияны басқару бақылауынан айырмайды ... ... ... ... ... бойынша төмен қаржылық міндеттемелермен
шығарылуы мүмкін (банктік несиенің проценттік ... ... ... ... салыстырғанда);
▪ Облигациялар компания акцияларына қарағанда таралу мүмкіндігі жоғары.
Сонымен бірге қарыз капиталын тартудың бұл көзінің бірқатар ... ... ... ... ... қалыптастыру және шығындарды жабу үшін
шығарылмайды (ал банктік немесе коммерциялық несиелер компанияның
қаржылық ... ... және ... ... ... ... ... эмиссиясы қаржы қаражаттарының айтарлықтай шығындарымен
байланысты және ... ... ... етеді. Облигацияны шығару
және орналастыру бойынша жоғары шығындар деңгейімен байланысты, ... ірі ... ғана ... ... мен негізгі қарыз сомасын уақтылы төлеуде ... ... ... өте жоғары;
4. Облигация шығарылғаннан кейін қаржы нарығының конъюнктурасындағы
қарыз капиталының ... ... ... бойынша орнатылған
проценттік ставканы төлеуден айтарлықтай ... ... ... ... қосымша пайданы компания емес, инвесторлар алады және осы
кезеңде өзінің қарызына қызмет ету бойынша компания ... ... ... облигациялардың әрқилы түрлері болады.
Негізгі ерекшеліктері бойынша компанияның ... ... ... Рәсімделу және айналу ерекшеліктері бойынша: ... және ... ... төлеу формалары бойынша: проценттік және ... Өтеу ... ... ... (1 ... дейін) және ұзақмерзімді (1
жылдан жоғары);
– Уақытынан бұрын төлеу мүмкіндігі бойынша: кері шақырылып алынатын ... ... ... облигациялар.
Компанияның қарыз капиталына қажеттілігі мен қарастырылған облигациялар
жіктелуінен ... ... ... ... ... Компанияның
облигациялық эмиссиясын басқарудың ... ...... қағаздар
нарығындағы осы түрді шығару және орналастыру жолымен қарыз ... ... ... ... ету. ... ... ... келесі негізгі этаптар бойынша құрылады:
▪ Компанияда болжамды облигация эмиссиясын тиімді ... ... ... ... капиталын тартудың
альтернативті көзі ретінде ... ... ...... ... ... облигацияны жылдам орналастыру
жағдайлары мен қарыз капиталының бұл түрінің құнының төменділігі. ... ... қор ... конъюнктурасы жағдайымен және эмиссияға
белгіленетін инвестициялық тартымдылық деңгейімен ... ... ... ... ... ... Компания өзінің
стратегиялық дамуын ... ... ... ... тартудың альтернативті көздерінің шектеулілігі ... ... ... ... ... мақсаттардың
негізгілері болып: а) өнім шығару көлемін ұлғайтуды қамтамасыз ететін
компанияның операциялық қызметінің аймақтық диверсификациясы; б) ... ... өсу ... ... ... тез ... ететін нақты инвестициялар (модернизация, реконструкция,
т.б.); в) басқа ... ... қиын ... ... ... ... ... талап ететін басқа да стратегиялық
мақсаттар.
▪ Өзінің несие рейтингін бағалау. Облигациялық ... ... мен оның құны ... ... ... тәуелді.
Компанияның несие рейтингісінің деңгейі қор нарығында сәйкес "несиелік
спрэда" көлемін қалыптастырады, яғни табыстылық ... мен ... және ... облигация" мен эмиссияланатын облигация
арасындағы айырмашылық. Компанияның несиеқабілеттілігінің ... және оның ... ... ... ... – облигациялық
займды орналастырғаны үшін қосымша ... ... ... спрэданы
минимумға түсіруге мүмкіндік береді.
▪ Облигация эмиссиясының көлемін анықтау. Облигация ... ... ... компания өзінің ... ... ... ... және оны ... ... көздерден қалыптастыру
мүмкіндіктерін ескеруі қажет. Осы ... ... ... ... ... ... ... жарғылық қор көлемінің
25 процентінен аспайтын сомада облигация шығару ... бар ... ... ... ... ... ... Эмиссиялау шарттарын
қалыптастыру облигациялық ... ... ... ... және
жауапты сатысы болып табылады. Бұл шарттар қарыз капиталын тартудағы
мақсаттарды қанағаттандыру ... қор ... ... ... ... ... ... займды
тарту құнын және т.б. анықтайды. Облигацияны эмиссиялаудың ... ... ... ... ... ... облигация түрі,
облигацияның айналу мерзімі, облигация ... ... ... ... ... ... ... өтеу тәртібі,
облигацияны уақытынан бұрын сатып алу шарты, облигация эмиссиясының
басқа да арнайы шарттары.
▪ Облигациялық ... ... ... ... ... эмиссия
шарттарының негізінде жүргізіледі және мынадай есептеу элементтерін
қосады: проценттің орташа жылдық ставкасы, ... ... ... ... ... ... ... деңгейі және тағы
басқалар. Облигациялық займның құнын бағалау нәтижелері – осы көзден
тартылатын қарыз капиталының басқа альтернативтік ... ... ... ... ... анықталады.
▪ Андеррайтингтің тиімді формаларын анықтау. Егер облигация ... ... ... онда ... олардың құрамын
анықтауы қажет, олармен облигацияларды бастапқы сату бағасы және
олардың комиссиондық сыйақы мөлшері бойынша ... ... ... өтеу ... ... Облигациялық займды басқарудың
соңғы этапы – компания ... өтеу ... ... алу ... үшін ... ... көлемін анықтау болып табылады.
Бұл жағдайда аннуитет түріндегі төлемдерді ... ... ... ... ... облигациялар бойынша
қызмет ету кезіңде де қолданылуы мүмкін.
Өтеу қорына аударымдар ... ... ... қор ... ... ... жүзеге асырылуы мүмкін. Қазіргі таңда кейбір
компаниялар ... ... ... сатып алу арқылы олардан
белгіленген проценттер алып ... ... ... ... ... өтуі қаржы қызметінде ... ... ... кең ... несие құралдарын белсенді
пайдалануға әкелді. Біздің елімізде инвестициялық жобаларды қаржыландырудың
перспективалық бір бағытына лизингті жатқызуға болады. ... ... ... ... сондай-ақ өндірістік сипаттағы
құрылыстарды ұзақмерзіміді ... ... яғни ... формасын
білдіреді. Барлық лизингтік операциялар екі түрге бөлінеді: оперативті
лизинг – толық өтелмейтін, ... ...... ... ... ... ... лизингберушінің алған мүлкіне байланысты
шығындары аренданың бастапқы мерзімі ішінде ... ... ... ... ... ... келесідей ерекшеліктері
бар:
▪ бірғана жалға алушыдан түсімдер есебінен лизингберуші ... ... ... ... ... ... ... толық физикалық тозуын қамтымайды;
▪ мүліктің бұзылуы немесе жоғалып кету ... ... ... ... ... мерзімі аяқталған соң лизингберушіге
қайтарылады, одан кейін ол не сатады, не ... ... ... ... ... құрамына кіретіндер: рейтинг – бір күннен бір жылға
дейінгі мүліктің қысқамерзімді арендасы; хайринг – бір ... үш ... ... аренда. Көрсетілген операциялар стандартты қондырғыны
бір жалғаалушыдан келесісіне бірнеше рет ... ... ... ... машиналар мен қондырғылардың толық амортизациясы үшін
жеткілікті, лизингберушіге тұрақты табысты ... ете ... ... ... нық ... ... төлем сомасын төлеуді қарастырады.
Қаржылық лизинг келесідей түрлерге бөлінеді: қызмет көрсетілетін ... ... ... ... ... ... қаржылық
лизингтің мердігерлік келісім-шартпен үйлесуін білдіреді және жалға
берілген қондырғыны техникалық қызмет ... ... ... қызмет
көрсетуді сипаттайды.
Леверидж лизинг – қаржылық лизингтің ерекше түрі. Бұл келісімде жалға
берілетін қондырғының ... ... ... ... ... жақ – ... Аренда мерзімінің бірінші жартысында арендаға алынған ... ... ... және оны ... ... қарыз бойынша
проценттерді төлеу жүзеге асырылады. Бұл инвестордың ... ... ... және ... ... ... ... лизинг – компанияның қаржыландыру жүйесі, бұл кезде
ғимараттар мен құрылыстар несиеге ... ал ... ... келісім-
шарты бойынша лизингалушыға ұсынылады.
Қаржы лизингі (халықаралық практикада және мынадай "капитал лизингі"
немесе "лизигіленетін активтердің ... ... ... ... ... ... ... жүйесімен –
арендалық, саудалық, несиелік және т.б. сипатталады. Қаржы лизингісінің
несие қатынастары кең диапозонды көп аспектілігінен ... ... ... ... алу көзін ескере отырып лизингті
тікелей және қайтарымды деп ... ... ... лизинг лизингалушы
мүддесі үшін лизингберушінің өндіруші – ... ... ... ... Қайтарымды лизинг - өндіруші-компанияның өз меншікті
мүлкінің бір бөлігін лизингтік компанияға беруді және сол ... ... ... ... ... ... компания өз мүлкінің эксплуатациясын тоқтатпай-ақ, оны жалға
беруден ақша қаражаттарын алып отырады. ... ... ... үшін
арендалық төлемдер сомасымен салыстырғанда жаңа инвестициялар жасаған сайын
алынатын жоғары табыстарымен тиімді болып келеді.
Лизингтік келісімдегі объектіде кемшілік байқалған жағдайда ... ... ... бос деп ... ... барлық
притензиларын тікелей жабдықтаушыға тағады. Лизингті пайдалану кезінде
лизинг алушыға арендаға алынған ... ... тек ... ... ... ... және осы ... қондырғыны банктік несиеге алғанға
қарағанда қымбатырақ болуы мүмкін.
Бұл қаржы лизингісінің несие аспектілері келесідей:
... ... ... ... ... тапшылық түрі –
ұзақмерзімді ... ... ... ... банктік несиелеу минимумға келтірілген. Бұл айналымдық
емес активтер құрамын жаңартумен және ... ... ... ... ... ... күрделі бөгет болып
табылады. Осы мақсаттарда қаржы лизингін пайдалану компанияның
ұзақмерзімді несиеге ... ... ... ... ... компанияның қарыз капиталына деген нақты мақсатты
қажеттілігін толық көлемде қанағаттандыруды қамтамасыз етеді. ... ... емес ... активтер бөлігін жаңарту және
ұлғайту жөніндегі нақты ... ... ... пайдалану
компанияның осы процестерді меншікті және қарыз ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беріп,
компанияның банктік несиелеуге тәуелділігін төмендетеді.
▪ Қаржы лизингі несиені толық ... ... ... түрде
қалыптастырады. Несиені мұндай қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайсыздығы
кезіңде бұл кредиторлармен өндіріліп алынуы мүмкін. Несиені мұндай
қамтамасыз етудің қосымша ... ... ... ... ... активтерді лизингалушы (рентор) міндетті
түрде сақтандыру қажет.
▪ Қаржы лизингі тартылатын несиенің ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Тартылатын несие бойынша ... ... ... ... ... етуші лизингтік төлемдер
компанияның шығындар құрамына кіріп, оның табысқа ... ... ... ... ... бойынша "салықтық щит" негізгі
қарыздың сомасына емес, тек несиеге ... ету ... ... ... лизингі қарызға қызмет етумен байланысты төлемдер мерзімінде
жоғары икемділікті қамтамасыз етеді. Банктік несиеге қызмет ету ... ... ... қаржы лизингсінің ерекшелігі ... ... ... пайдалану бойынша қаржы лизингтік
төлемдерді жүзеге асыру мерзімінің кезеңдігі. Бұл қатынастарда қаржы
лизингі компания үшін ... ... ... ... ... ... ... қарызға қызмет етумен байланысты төлемдердің кең
диапозон формаларымен қамтамасыз етеді. Қарызға қызмет ету және ... ... ... ақшалай төлемдер формасында болатын банктік
несиеден айырмашылығы, ... ... ... ... ... басқа формалармен қарастырады. Мысалы, ... ... ... ... ... формасында.
▪ Қаржы лизингі лизингтелетін активтер құнының ... ... ... ... ... ... Қаржы лизингісінде қаржылық
лизинг кезеңі аяқталғаннан кейін осыған ... ... ... ... Ол оның толық амортизациясынан кейін оны өтімділік
құны бойынша жүзеге асыру мүмкіндігі бар. Осы ... құны ... ... ... ... ... ... түрде төмендейді.
▪ Қаржы лизингі біртіндеп оны амортизациялауға байланысты негізгі
қарызды өтеу үшін ... қор ... ... ... Қаржы
лизингісінде негізгі қарызға ... ету және оның ... ... ... ... ... ... лизингтік актив ... ... ... құны ... лизингісінің көрсетілген несие аспектілері ... ... ... ... етудегі қарыз капиталын тарту процесінде
оның айтарлықтай тартымды және ... ... ... ... ... ... лизингін басқару оның әрқилы түрлерін пайдаланумен
байланысты. ... ... ... ... ... ... құрамы бойынша: қаржы лизингісінің
тікелей және жанама түрлерін ажыратады. Тікелей ...... ... ... делдалдарсыз жүзеге асатын ... ... ... ...... ... ... делдалдар (лизингтік компания) арқылы жүзеге асатын лизингтік
операцияны сипаттайды. Қазіргі кезде қаржы лизингінің ... ... ... ... жүзеге асырылады.
▪ Лизингтік операцияның аймақтық қатысушылары бойынша: ішкі ... ... деп ... Ішкі лизинг – барлық қытысушылары
сол елдің резиденттері болып табылатын ... ... ... ... - ... елдердің қатысушыларымен жүзеге
асатын лизингтік операцияны білдіреді.
▪ Лизингтелінетін объектісі бойынша: жылжымалы және жылжымайтын ... деп ... ... мүлік лизингісі – лизингтік
операцияның негізгі формасы болып табылады. Объектінің ... ... ... операциялық құрамына кіретін машиналар мен құрал –
жабдықтар жатады. Жылжымайтын мүлік лизингісі - өндірістік, әлеуметтік
немесе басқа да ... ... ... ... тапсырмасы бойынша құрылысқа немесе сатып алуға
қаржылық лизинг келісімі бойынша оған ... ... ... ... ... ... ... және
аралас лизинг деп бөлінеді. Ақшалай лизинг – лизингтік келісім бойынша
ақшалай формадағы төлемдерді сипаттайды. Бұл өте кең ... ... ...... ... ... ... жеткізу формасындағы компаниялардың лизингтік ... ... ...... және ... ... төленетін төлемдерді сипаттайды.
▪ Лизингберушілер (лиссорлар) құрамы бойынша: жеке және ... деп ... Жеке ...... ... толық
қаржыландыруды немесе арендаға берілетін ... ... ... ... ...... ... объектісінің бір
бөлігін өз меншік капиталына, бір бөлігін қарыз капиталына ... ... ... ... көрсетілген негізгі түрлерінен компанияда оларды
басқару процесі ... ... ... капиталын тарту
позициясынан қаржы лизингін ... ... ... - әр лизингтік
операцияға қызмет ету бойынша ... ... ... ... ... ... басқару процестері келесі этаптардан тұрады:
– Қаржы лизингісінің объектісін ... ... ... ... ... Лизингберушімен лизингтік операция шарттары бойынша келісушілік;
– Лизингтік операцияның тиімділігін бағалау;
– Лизингтік төлемдерді ... ... ... ... ... ... ... оны реттеудің құқықтық нормалары
біздің елде әлі толық ... ... ... ... ескеру
қажет. Бұл жағдайларда біздің елдің экономикалық жағдайына ... ... ... ... ... қажет.
Қорытынды
Бүгінгі таңда нарықтық жағдайда фирмалар, кәсіпорындар және тағы басқа
ұйымдар өз шаруашылық қызметтерін дамыту мен кеңейтуде ... ... ... ... ... ... тартады (банктік несие,тауар
несиесі және ішкі кредиторлық борыш). Жоғарыда қарастырылған компанияның
қарыз капиталын ... ... ... және оларды тарту жағдайлары мен
шарттарының әртүрлілігі компанияның қарыз капиталын тарту саясатын жасауға
себеп ... ... ... нақты қажеттіліктері мен мақсаттарына, жүргізіп
отырған қызмет түріне қарай қарыз капиталының қолайлы түрлерін таңдап ... ... ... ... өте ... ... тиімсіз пайдаланылған қарыз
капиталы компанияның кредиторлар алдында қаржылық төлемқабілеттілігін
жоғалтып, нарықтағы беделін ... ... оның ... ... ... немесе керісінше, мақсатты және тиімді пайдаланылған қарыз
қаражаты оның дамуына және ... ... ... жол ... ... ... әкеледі.
Осы жағдайлардан көріп отырғанымыздай тартылған қарыз капиталының тиімді
көздерін анықтау мен ұтымды пайдалану және ... ... ... ... рольді атқарады. Сондықтан компанияның қандай да бір іс -
шараларды жүзеге асырудан бұрын ... ... ... ... ... ... және т.б.) өзінің шамасымен салыстыруы керек.
Қарыз капиталы экономикада өте маңызды роль атқаратындығы сөзсіз. Жалпы
қарыз капиталы экономикалық категория ... ... ... ... көрсететіндігі белгілі.
Несиенің субъектісі болып табылатын ... банк – ... ... ұйым ретінде осы қызметті, яғни несиелеу қызметін ... ... осы ... ... ... ... ... арқылы
экономиканың ақша қаражаттарын қажет етіп отырған салаларына бағыттай
отырып ... ... ... көп үлес ... ... ... ... бүгінгі таңда Қазақстан
Республикасының ақша – несие жүйесінің даму дәрежесі көптеген ТМД ... ... аз ... ішінде осы жүйелерді қалыптастырып оны
арықарай дамытуға бет алған. Бірақ оған қарамастан ... ... ... ... бар: компанияда қаржылық процесті тиімді
ұйымдастыру, сапалы несиелік портфельді ... және оны ... ... ... ... жаңа жолдарын табу, ... ... ... қаржылық тәуекелдерді басқару және тағы ... ол ... шешу үшін ... уақыт қажет.
"Dala Group" компаниясының құрылғанына төрт жыл болғанымен, төрт жыл
ішінде ... ... ... және ... ... ... қалыптастыру және
қаржылық операциялар көлемін ... оңай ... ... ... қаржылық операцияларды дамытуға, ұлғайтуға потенциалы жоғары
екендігі сөзсіз.
Қарыз капиталын тартушы ... ... және ... ... ... мен ... ұсыныстар жасаған болар едім:
▪ Компания үшін еліміздің жетекші экономикалық университеттерінің үздік
түлектерін жұмысқа ... және ... ... ... ... ... – мектептерінде білім алуларына мүмкіндік жасау;
▪ Компанияға жұмысқа ... ... ... ... ... ... ... конкурстар арқылы қабылдап отырыру;
▪ Тартылған қарыз капиталын ... ... ... үшін.
Компанияға мүмкін болғанша жаңа инновациялық технологияларды пайдалануы
қажет.
... ... ... ... ... ... компанияның қаржы – шаруашылық қызметіне қарыз – қаражаттарын
тартудың жаңа тиімді нысандары ретінде, қаржы ... мен ... ... ұсынамын.
Пайдаланған әдебиеттер:
1. И. А. Бланк "Основы ... ... ... - ... Киев, 2000.
2. Юджин Ф. Бригхэм Майкл. С. Эрхардт «Финансовый менеджмент», ... Е. С. ... ... ... ... ... ... Әмірқанов Р. Ә. "Қаржы менеджменті", Экономика, Алматы, 2000 Р
5. ... ... В.Е. ... ... ... Ченг Ф. Ли "Финансы корпораций: теория, методы и практика", «Инфра - М»,
Москва, 2000.
7. Дюйсембаев К.Ш. "Анализ финансового ... ... ... ... И.Т. ... ... ... менеджмента. Как управлять
капиталом?", «Финансы и статистика», ... ... ... С. ... "Принципы корпоративных финансов", «Олим - бизнес»,
Москва, 1997.
10. Р.Пайк ,Б.Нил «Корпоративные ... и ... ... ... В.В ... ... в ... менеджмент» Москва,2000.
12. Банковское дело / под ред. Г.С. Сейткасимова. – Алматы: Қаржы-Қаражат,
2001
13. П. Н. ... ... ... ... ... М. В. ... ... предприятий", «Бизнес - пресса», Санкт-
Петербург, 2000.
15. Л. Н. Павлова "Финансы предприятий", «Юнити», Москва, 1998.
16. Холт Р. ... ... ... ... ... ... Т.В. "Анализ хозяйственной деятельности предприятия", "Новое
значение", Минск, 2000.
18. ... М.Т. ... ... ... в ... - ... 2001
19. С.Б.Мақыш "Ақша айналымы және несие", Алматы, 2000
20. Вестник Национального банка Республики Казахстан. № 2, 3, 4,5 – ... ... ... - ... № 1, 5, - ... Журнал "Альпари", № 2004 - 2005
22. ... М.Р. ... ... резуьтатов // Деньги и кредит. – 2004.
№ 3 – С. 41-45.
23 www.railways.kz.
24. www.standardandpoors.ru.
25. www.kase. kz.
Қосымша № ... ... |2003 |2004 |2005 |
| | | | ... ... ... |  |  | ... ... |  |  | ... ... (10) |38 152 |35 850 |42 770 ... (11) |636 |35 850 |42 770 ... ... |37 516 |0 |0 ... ... |  |  |  ... стоимость (12) |51 586 |24 780 549 |26 456 789 |
| |020 | | ... (13) |2 176 328|1 364 461 |1 845 679 ... ... |39 409 |12 416 088 |14 610 110 |
| |692 | | ... ... (126) |  |  |  ... (14) |  |32 136 064 |28 795 123 ... дебиторская задолженность|  |  |  ... ... года |  | |  ... |39 447 ... |43 405 233 |
| |208 | | ... ... АКТИВЫ |  |  |  ... ... |  | |  ... (20) |3 236 789|4 557 777 |5 468 975 ... ... (21) |  |  |  ... (22) |409 583 |1 922 443 |3 836 457 ... ... (221) |1 457 893|1 620 525 |3 801 487 ... (223) |  |  |  ... ... |  |  |  ... покупателей и заказчиков|15 544 |16 364 490 |19 685 571 ... |676 | | ... ... ... |  |  |  ... ... (32) | | | ... дебиторская задолженность (33) |10 000 |8 843 125 |9 889 452 |
| |000 | | ... том ... |  |  |  ... (331) |  |  |  ... ... ... (34) |5 078 921|3 453 630 |4 915 030 ... ... (35) |4 921 079|5 389 495 |4 974 422 ... ... (40) |  |  |  ... ... ... |8 852 971|9 405 192 |14 712 430 |
|в том ... |  |  |  ... ... на ... (44) |5 412 789|4 355 823 |8 456 781 ... переводы в пути (411) |  | |  ... ... на ... счете |3 440 182| 5 049 369 |6 255 649 ... | | | ... ... ... |  | |  ... |39 501 |42 713 552 |57 394 372 |
| |912 | | ... |78 949 |87 265 704 |100 799 605 |
| |120 | | |
| | | | ... |2003 |2004 |2005 |
| | | | ... СОБСТВЕННЫЙ КАПИТАЛ |  |  | ... ... (50) |13 714 |18 714 519 |18 714 519 |
| |519 | | ... оплаченный капитал (53)|  |  |  ... ... ... |  |  |  ... | | | ... ... (55) |  |  |  ... ... ... |12 836 |20 958 902 |30 804 664 ... |284 | | ... лет (562) |1 851 ... |20 958 902 |
|отчетного года (561) |10 984 ... |9 845 762 |
| |405 | | ... ... ... в |  |  |  ... за счет централизованных |  | | ... и ... |  | | ... ... ... | | | ... | | | |
| | |  |  |
| | |  |  ... |26 550 |39 673 421 |49 519 183 |
| |803 | | ... ... ... |  |  |  ... кредиты (60) |20 000 |15 000 000 |20 000 000 |
| |000 | | ... ... |  |  |  ... | | | ... ... |  |  |  ... |20 000 |15 000 000 |20 000 000 |
| |000 | | ... ТЕКУЩИЕ ОБЯЗАТЕЛЬСТВА |  |  |  ... ... (60) |11 807 |8 290 000 |10 000 000 |
| |236 | | ... ... |  |  |  ... с ... (63) |20 591 |24 302 283 |21 280 422 |
| |081 | | ... том числе: |  |  |  ... (633) |  |  |  ... ... ... |  |  |  ... ... | | | ... по внебюджетным платежам (65) |  |  |  ... ... (66) |  |  |  ... с ... и подрядчиками |6 907 641|15 742 165 |20 125 789 |
|(67) | | | ... с ... по ... ... |5 090 132|8 560 118 |1 154 633 ... | | | ... задолженность по отпускам |  |  |  ... (685) | | | ... ... задолженность |20 591 |  |  ... |081 | | ... (68) |  |  |  ... |52 398 |47 592 283 |51 280 422 |
| |317 | | ... |78 949 |87 265 704 ... |
| |120 | | ... ... ... финансового менеджмента", "Ника - Центр""Эльга",
Киев, 2000, стр. 61.
[2] Юджин Ф.Бригхэм .Майкл С.Эрхардт «Финан.Менеджмент» ... ... Е.С. ... «Финансовый менеджмент», «Перспектива» ,Москва,2000стр
159
4И.А.Бланк "Основы финансового менеджмента", "Ника - Центр""Эльга", Киев,
2000, стр. 75.
[4] Р.Ә.Әмірқанов «Қаржы менеджменті» Алматы,2002ж, 48-49б.
[5] Бочаров В.В,ЛеоньтевВ.Е ... ... ... Ченг Ф. Ли ... ... и практика», «Инфра
–М»,Москва,2000
[7] Дюсембаев К.Ш. «Анализ финансового положения предприятия» ,
«Экономика»,Алматы,2001стр106
[8] Банковское дело/под.ред.Г.С. ... ... ... ... жоба бойынша ұсынған мәліметтері.
[10] И.Т.Балабанов «Основы фининсового менеджмента»Как управлять капиталом
, «Финансы и статистика»,Москва 1996 стр ... В.В ... ... в финансовый менеджмент » Москва,2000 стр 251
[12] Р.Брейли, С. Майерс «Принципы ... ... 1997 стр ... ... Б.Нил «Корп.Финансы и Инвестирование» Москва,2006 стр509
-----------------------
Кәсіпорынның қарыз капиталын тарту
саясатын жасау кезеңдері
Өткен кезеңдердегі қарыз капиталын ... және ... ... ... ... ... тартудың мақсатын анықтау
Қарыз капиталын тартудың шекті көлемін анықтау
Әртүрлі ... ... ... ... ... анықтау
Ұзақ және қысқа мерзім негізінде тартылған қарыз капиталының ... ... ... ... формаларын анықтау
Негізгі кредиторлардың құрамын анықтау
Несие тартудың тиімді жағдайын қалыптастыру
Тартылған несиелерді тиімді пайдалануды қамтамасыз ету
Алынған несиелер бойынша ... есеп ... ... ... х (1- ПСС )
1 - ... ЛС – АЖС ) х ( 1 – ПССС )
1 - ҚЛКШ
ОКС х ( 1 – ПССС )
1 - ... х ( 1- ПССС ) х ... ОҚ – ОДС ) х ( 1- ЭШ д ... несие бойынша талданған кезеңдегі барлық нақты қаржы шығындары
Талданған кезеңде қолданылған қарыз капиталының жалпы сомасы
2
3
500 мың тг
500 мың тг
2
Бланктік несие ... ... ... ... сайын қарызға амортизацияланатын маусымдық несие
Консорциумдық несие
Ролловердік несие
Ипотекалық несие
Ломбардтық несие
Онкольдік
несие
Револьвердік несие
Несие линиясын ашу
Банктік несиенің түрлері

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 62 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Несиенің мәні және оның айналым капиталын басқарудағы рөлі63 бет
Бояғыштағы лазерлердің пайда болу тарихы,құрылымы,қасиеттері мен қолданылуы7 бет
Сыйға тарту шарты20 бет
Сыйға тарту шартының жалпы сипаттамас22 бет
Шетел инвестицияларын қазақстан экономикасына тарту процесін реттеу9 бет
Қылмыстық іс қозғаудан бас тартудың процессуалдық нысаны53 бет
"Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын талдау 60 бет
«Dala Group» компаниясының қарыз қаражатын қалыптастыру механизмін жетілдіру жолдары14 бет
«Алматы газ тармағы» жшс-нің жарғылық капиталын қалыптастыру мен есебін ұйымдастыру18 бет
«компания капиталының құрылымын оңтайландыру»140 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь