Депозит – банкке қаржы тартудың ерекше көзі


КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

I БІЛІМ. ДЕПОЗИТ . БАНККЕ ЌАРЖЫ ТАРТУДЫҢ ЕРЕКШЕ
КӨЗІ РЕТІНДЕ
1.1 Ќазаќстан Республикасында депозиттер нарығының ќалыптасу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. Депозиттік операциялар түсінігі, маңызы және нарыќта алатын орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.3. Банкте депозиттік нарыќты аныќтаудың алғы шарттары ... ... ... ... ... ... ...

ІІ БІЛІМ. Банк слымдарды тарту түсінігі мен ќайтару әдісі

2.1. Банк салымдарды тарту әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.2. Талап ету және мерзімді салым операциялары есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ..

ІІІ БІЛІМ. ЌАЗАЌСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ДЕПОЗИТТЕР
НАРЫҒЫНЫҢ ДАМУЫ
3.1. Депозиттік операцияларының кеңею ауќымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

ЌОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ЌОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Ќазаќстанда нарыќтыќ экономика жолына кішу үшін, терең экономикалыќ ізгерістерді басынан кешуде. Әліде экономиканы басќарудың ескі механизмін түбегейлі ќайта ќұру, яғни шаруашылыќтың нарыќтыќ әдістеріне ауыстыру жалғасып жатыр. Нарыќтыќ ќатынастардың ќұрылымында және оны мемлекеттік реттеу механизмінде маңызды орын алатын ќұрал – ќаржы болып саналады.Ќаржы нарыќтыќ ќатынастардың ажырамас білігі және сонымен ќатар, мемлекет саясатын жүргізудің маңызды ќұралы.Міне сондыќтан біз бүгін ќоғамдыќ індірістің әсерлі дамуы үшін ќаржы ќұрылымын, ќызметін және толыќ ќолдану әдісін білуіміз керек.
Кәсіпорын ќаржысы халыќ шаруашылығында маңызды орын алады, ійткені ќоғамдыќ індірістегі ќызмет кірсететін негізгі – звено. Бұл жерде мемлекеттің материалдыќ және материалдыќ емес ќаржылыќ ресурстары ќалыптасады.
Ќаржы жүйесінде мемлекеттің ќаржылыќ ресурстарын оптималды және рационалды ќолдануда жетекші орынды коммерциялыќ банктер алады. Олардың маңыздылығы бос аќша ресурстарын шоғырландырумен және ел экономикасын кітеруге жұмыс жасайтын активтерге айналдырумен түсіндіріледі. Сондыќтан, салымдар мемлекеттің ішкі инвестициялыќ ресурстарын ќалыптастыруда маңызды.
Елбасымыз Н. Назарбаев ізінің «Ќазаќстан-2030» даму стратегиялыќ бағдарламасында мемлекет үшін ішкі ќаржы ресурстарын мобилизациялаудың маңыздылығын, яғни «Ұлттыќ ќорлардың ұлғаюы және капиталды жинаќтау ... экономикамызды алға сүйрейтін ќозғаушы күші болу керектігін босќа айтып іткен жоќ.
Елбасымыз Ќазаќстан халыќтарына жолдауында «Дүние жүзінің бәсекеге ќабілетті 50 елдің ќатарына ену стратегиясында» ќаржы саласын дамытуға ерекше кіңіл білді.
Ќазаќстан банктері осы жоспарды орындай отырып, олар Ќазаќстанның ќаржы нарығының ќалыптасуындағы ќиыншылыќтарды табысты шешуде. Соңғы жылдардағы еліміздегі банктердің санының азаюы және мыќты банктерге ќаржы ресурстарының шоғырлануының нәтижесінде Ќазаќстан Республикасының банк жүйесіне сенім артты. Ал бұл із кезегінде салымшылардың бос аќша ќаражаттарын коммерциялыќ банктерге салуына жағдай жасады.
Ќазаќстан Республикасының Ұлттыќ Банкі жүргізген банк салымдарын саќтандыру саясаты - салымшылардың банк жүйесіне деген сенімін одан сайын арттырады. Банк салымдарын саќтандыру кепілі ізін толыќтай аќтайды.
Ќазіргі кезде Ќазаќстан Республикасында депозиттік саясаттың дұрыс жүргізілудің арќасында аќша ќаражаттарын тарту және мобилизациялау үшін ќолайлы жағдай ќалыптасуда. Біраќ, банктік ќызмет нарығында, басќа бизнес салаларындағыдай бәекелестік іте күшті. Әр уаќытта клиент алдындағы міндеттерді толыќ орындау – басты факторлардың бірі болып ќалады.
1. Ќазаќстан Республикасының Азаматтыќ кодексі (жалпы білім)
2. "Ќазаќстан Республикасының Банктер және банк ќызметтері туралы” заң (ізгерістер мен толыќтыруларды ќоса) 31 тамыз 1995
3. “Ќазаќстан Республикасының Ұлттыќ Банкі белгілеген пруденциалдыќ нормативтер туралы ережесі” № 213 3 шілде 2002
4. ЖАЌ ”Жеке тұлғалардың салымдарын кепілдеу (саќтандыру) ќорындағы” ізгерістер 01.08.2003 жылға ќатысты
5. Банковское дело/ Под ред. Г.С. Сейткасимова. – Алматы: Ќаржы және ќаражат, 1998
6. Банковское дело: Учебник / Под ред. Лаврушина О.И. – М: “Финансы и статистика”, 2001
7. Ќазаќстан Республикасы Ұлттыќ Банктің статистикалыќ бюллетені. - 2004-2005
8. Ќазаќстан Республикасының Ұлттыќ Банктің хабаршысы - 2004 жыл
9. Н.Ә. Назарбаев. «Ќазаќстан-2030». Алматы «Юрист». 2001. 69-бет.
10. Н. Ә. Назарбаев. Дүние жүзінің бәсекеге ќабілетті 50 елдің ќатарына ену стратегисы. Елбасының Ќазаќстан халќына жолдауы - Астана, 2006
11. www.kkb.kz.
12. Ќазаќстанның ќаржы нарығы. 2006 жылдың аќпан айының мәліметі// Ќазаќстан банклері № 3, 2006.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге




ЌР депозиттік нарыќтың дамуы. КУРСОВАЯ 2005

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

I БІЛІМ. ДЕПОЗИТ – БАНККЕ ЌАРЖЫ ТАРТУДЫҢ ЕРЕКШЕ
КӨЗІ РЕТІНДЕ
1.1 Ќазаќстан Республикасында депозиттер нарығының ќалыптасу
жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. Депозиттік операциялар түсінігі, маңызы және нарыќта алатын
орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3. Банкте депозиттік нарыќты аныќтаудың алғы
шарттары ... ... ... ... ... ... ...

ІІ БІЛІМ. Банк слымдарды тарту түсінігі мен ќайтару әдісі

2.1. Банк салымдарды тарту
әдісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
... ... ..
2.2. Талап ету және мерзімді салым операциялары
есебі ... ... ... ... ... ... ... .. ...

ІІІ БІЛІМ. ЌАЗАЌСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ДЕПОЗИТТЕР
НАРЫҒЫНЫҢ ДАМУЫ
3.1. Депозиттік операцияларының кеңею
ауќымы ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ...

ЌОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

ЌОЛДАНЫЛҒАН
ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
... ... ... ..

КІРІСПЕ

Ќазаќстанда нарыќтыќ экономика жолына кішу үшін, терең экономикалыќ
ізгерістерді басынан кешуде. Әліде экономиканы басќарудың ескі механизмін
түбегейлі ќайта ќұру, яғни шаруашылыќтың нарыќтыќ әдістеріне ауыстыру
жалғасып жатыр. Нарыќтыќ ќатынастардың ќұрылымында және оны мемлекеттік
реттеу механизмінде маңызды орын алатын ќұрал – ќаржы болып саналады.Ќаржы
нарыќтыќ ќатынастардың ажырамас білігі және сонымен ќатар, мемлекет
саясатын жүргізудің маңызды ќұралы.Міне сондыќтан біз бүгін ќоғамдыќ
індірістің әсерлі дамуы үшін ќаржы ќұрылымын, ќызметін және толыќ ќолдану
әдісін білуіміз керек.
Кәсіпорын ќаржысы халыќ шаруашылығында маңызды орын алады, ійткені
ќоғамдыќ індірістегі ќызмет кірсететін негізгі – звено. Бұл жерде
мемлекеттің материалдыќ және материалдыќ емес ќаржылыќ ресурстары
ќалыптасады.
Ќаржы жүйесінде мемлекеттің ќаржылыќ ресурстарын оптималды және
рационалды ќолдануда жетекші орынды коммерциялыќ банктер алады. Олардың
маңыздылығы бос аќша ресурстарын шоғырландырумен және ел экономикасын
кітеруге жұмыс жасайтын активтерге айналдырумен түсіндіріледі. Сондыќтан,
салымдар мемлекеттің ішкі инвестициялыќ ресурстарын ќалыптастыруда
маңызды.
Елбасымыз Н. Назарбаев ізінің Ќазаќстан-2030 даму стратегиялыќ
бағдарламасында мемлекет үшін ішкі ќаржы ресурстарын мобилизациялаудың
маңыздылығын, яғни Ұлттыќ ќорлардың ұлғаюы және капиталды жинаќтау ...
экономикамызды алға сүйрейтін ќозғаушы күші болу керектігін босќа айтып
іткен жоќ.
Елбасымыз Ќазаќстан халыќтарына жолдауында Дүние жүзінің бәсекеге
ќабілетті 50 елдің ќатарына ену стратегиясында ќаржы саласын дамытуға
ерекше кіңіл білді.
Ќазаќстан банктері осы жоспарды орындай отырып, олар Ќазаќстанның ќаржы
нарығының ќалыптасуындағы ќиыншылыќтарды табысты шешуде. Соңғы жылдардағы
еліміздегі банктердің санының азаюы және мыќты банктерге ќаржы
ресурстарының шоғырлануының нәтижесінде Ќазаќстан Республикасының банк
жүйесіне сенім артты. Ал бұл із кезегінде салымшылардың бос аќша
ќаражаттарын коммерциялыќ банктерге салуына жағдай жасады.
Ќазаќстан Республикасының Ұлттыќ Банкі жүргізген банк салымдарын
саќтандыру саясаты - салымшылардың банк жүйесіне деген сенімін одан сайын
арттырады. Банк салымдарын саќтандыру кепілі ізін толыќтай аќтайды.
Ќазіргі кезде Ќазаќстан Республикасында депозиттік саясаттың дұрыс
жүргізілудің арќасында аќша ќаражаттарын тарту және мобилизациялау үшін
ќолайлы жағдай ќалыптасуда. Біраќ, банктік ќызмет нарығында, басќа бизнес
салаларындағыдай бәекелестік іте күшті. Әр уаќытта клиент алдындағы
міндеттерді толыќ орындау – басты факторлардың бірі болып ќалады.
Банк активтерін ќалыптастыруда негізгі маќсаттардың бірі – депозиттік
саясатың дұрыс жүргізілуі.
Осы курстыќ жұмыстың негізгі маќсаты еліміздің банктерімен тартырлған
ќаржы ресурстарын талдау және осы талдау негізінде, Ќазаќстан банктеріне
ќосымша салымдарды тартуға із ұсынысымды енгізу.
Бүгінгі күнгі ізекті мәселе - нарыќтыќ экономика жағдайында ќосымша
ресурстар тарту мүмкіндігі, ол банктердің ќаржылыќ тұраќтылығы, олардың
тартымдылығы, яғни ќызмет кірсету деңгейі, клиенттерге деген ќарым –
ќатынастары және әр түрлі салымшылардың ќажеттіліктерін ќанағаттандыратын
түрлі ќаржылыќ инстументтердің болуына байланысты.
Осы курстыќ жұмысты жазу процесінде келесі мәселелер шешілді:
- Ќазаќстан Республикасының банктік саясатының ќалыптасуы кірсетілді;
- Тұрғындардың салымдарын орналастыру тәртібі мен маңызы ашылған;
- Депозиттік салымдарды тарту әдістері мен Ќазаќстандағы банктердің
банктік есебі кірсетілді;
Жұмыстың аналитикалыќ білігі еліміздің жетекші банктерінің
мәліметтерімен ќұрылған. Осы мәліметтер берілген банктің даму деңгейін
кірсетеді.
Осы жұмыстың зерттеу объектісі болып заңды және жеке тұлғалардың
депозиттері болып табылады. Сонымен ќатар, салымдарды тарту айналасындағы
сұраќтар мен банктердің депозиттік саясатын жетілдіруші кірсеткіштері
кірсетілген.

I БІЛІМ. ДЕПОЗИТ - БАНККЕ ЌАРЖЫ ТАРТУДЫҢ ЕРЕКШЕ КӨЗІ РЕТІНДЕ

1.1 Ќазаќстан Республикасында депозиттер нарығының ќалыптасу жолдары
Жинаќ кассаларының жалпы жүйелік жобасы 1826 жылы пайда болды. Бұл
мекемелер алғашында 1775 жылдары барлыќ губернияларда және уездік ќалаларда
ќайырымдылыќты дамыту үшін ќұралғын болған. Одан жинаќталған ќаражатќа
ауруханалар, мүгедектер үйі, жетім балалар үйлері жабдыќталатан болған.

Кейіннен ќаржы жүйесінің дамуы нәтижесінде 1860 жылы Мемлекеттік банк
ќұрылды, оның білімшелер торабы Ќазаќстан территориясында да ќұрыла
бастады. Мемлекеттік банктің бірінші білімшелері Орал,Петропавловск, Семей
және Верный ќаларында ќұрылды, жинаќ, несиелік-есеп айырысу операциялары
жүргізілетін. Ұсаќ салымшыларға ќызмет кірсетілетін, салымдар жалпы негізде
алынатын, ал ќаржылардыќайтару және ұсаќ несие беру орталыќ касса есебінен
жүргізілетін, яғни ќаражат осының есебінен алынатын болған.
Үкімет тартылған ќаражаттардың саќталуын ќамтамасыз етті, кассалар
салым ќұпиясын саќтауға міндеттенді. Клиенттерге шот ашылып, жинаќ
кітапшасы берілетін болды, сонымен ќатар ай сайын процентер есептелініп
тұратын. Егер шотта 30 жыл аралығында ќозғалыс болмаған жағдайда салым
мемлекет пайдасына айлатын болды.
Біртіндеп Ќазаќстанның несие жүйесі Ресей империясының несиелік
жүйесінің ќұрамдас білігі болды. Осы кезеңде үш деңгейлі несие жүйесі
болды: бірінші деңгей – Мемлекеттік банк, екінші деңгей – Банк секторы, бұл
кібінесе жинаќ және коммерциялыќ банктер, үшінші деңгей – мамандандырылған
несие институттары.
Ресейдің жинаќ ќызметінің тарихы 150 жылдан астам уаќытты ќамтиды.
Жинаќ ісі – бұл іркениеттің дамуы. Жеке аќша жинаќтарының ќалыптасуы
экономикалыќ процесс, кез келген дамыған ќоғамның іміріне ќажетті элемент.
Жинаќ ісі ізінің пайда болуынан бастап мемлекеттің және еңбеккерлердің жеке
мүдделерін ќамтитын болды. Халыќтың жинаќтарын банктің пайдалануы
мемлекеттің дамуына және сол мезетте халыќтың тұрмысының жаќсаруына алып
келеді.
Ќазаќстан территориясында 1898 жылда 84 жинаќ кассалары болды, 1897
жылдан бастап барлыќ уездік ќазынашылыќтарда кіптеген банктік операциялар
енгізілді: аќша айырбастау, купон бойынша проценттер тілеу және процентті
ќағаздар бойынша капитал тілеу, жинаќ кассаларының операциялары,
Мемлекеттік банк мекемелерінің ордерлары бойынша ќаражаттарды ќабылдау және
беру, жеке ќаражат сомаларын аудару, ағымдағы шоттарға мерзімді және
мерзімсіз салымдарды ќабылдау, процентті ќағаздарды кепілге ќоя отырып
ссуда беру және тағы да басќа ќызмет түрлері кірсетілетін болды.
Жинаќ ќызметінің дамуының екінші кезеңі жиырмасыншы ғасырдың екінші
жартысына тиеді. Аќтібеде 1923 жылы жинаќ кассасы ашылды, 1936 жылы Алматы
ќаласында СССР Жинаќ Банкісінің филиалы ашылды. Осы жылдардан бастап жинаќ
жүйесінің халыќтың кіптеген массасына арналған жинаќ жүйесінің жаңа тармағы
дами бастады.
Осыдан кейін Ќазаќстанда 335 жинаќ кассалары ќалыптасќан болатын. 1929
жылы Ќазаќстандағы барлыќ жинаќ кассаларының ќызметін басќарумен
айналысатын Республикалыќ жинаќ кассасы ќұрылды. Салымшылардың кіп мілшерін
тарту маќсатында жинаќ кассалары тікелей зауыт-фабрикаларда, колхоздар мен
совхоздарда ашылатын болған.
Мемлекеттік ќарыздарды орналастыру есебінен түскен ќаражаттар 1922-1925
жылдары мемлекеттік бюджеттің 7.5 пайызын ќұрады, ал 1925-1928 жылдары –
6.8 пайызын ќұрады. Бұл ќаражаттар халыќ шаруашылығын ќалыптастыруда
маңызды ріл атќарды.
Жинаќ ќызметін дамыту маќсатында комиссиялар ќұрылып, заңдар, ќаулылар
ќабылдана бастады.
Кейіннен 1988 жылы жүзеге асќан банктік реформа екі деңгейлі банк
жүйесін ќамтыды: орталыќ банк – мамандандырылған банктер.
Тәуелсіздік алғаннан кейін , 1990 жылдың желтоќсанынан бастап Ќазаќстан
нарыќтыќ экономика талаптарына сай келетін банктік жүйені ќалыптастыруға
кірісті. 1991 жылдың ќаңтарында “Ќазаќ ССР-ндағы банктер және банктік жүйе
туралы ” Заң ќабылдады.
1993 жылы Жинаќ Банкісі Ќазаќстан Республикасына тиесілі “Ќазаќстан
жинаќ банкісі” болып тәуелсіз заңды ќұрылым болып ќайта ќұрылады.
Ќазіргі кезеңде депозиттік операциялар екінші деңгейлі банктердің
пассивтерінің негізі болып табылады. Коммерциялыќ банктерге халыќ сенімі
арттып отыр, соның нәтиежсінде салымдардың мілшері де артуда. Банктер
депозиттерді әр түрлі шарттармен беруде. Бұлар баларға арналған жинаќ
депозиттері, зейнеткерлерге арналған депозиттер және т.б.
Ќазіргі кезеңде халыќќа банктік ќызмет кірсету нарығында тірт негізгі
жүйеќұраушы екінші деңгейлі банктерді ќарастыруға болады. Олар:
Ќазаќстанның Халыќ Жинаќ Банкісі, Казкоммерцбанк, Банк Туран Алем және Банк
ЦентрКредит, ќаражат тарту және басќа да банктік ќызмет кірсету аясында
ізара негізгі бәсекеге түсішу банктер де осылар табылады. Аталып кеткен
банктер стратегиялары бәсекелестердің ќаржылыќ жағдайына, олардың орын
алатын нарыќ сегменттеріне және түрлеріне байланысты ажыратылады.

Егер жеке тұлғалардың депозиттерін ќарастыратын болсаќ, осы аталған
банктер арасында алдағы орынды Халыќ Жинаќ Банкісі алып отыр. Халыќтың
теңгелік депозиттерінің 70 пайызына жуығы осы банк үлесіне тиеді.

Жалпы депозиттерге деген сенімсіздік банктердің банкрот болу ќаупімен
байланысты туындап отыр. Осы мәсені шешуге бағытталған салымдарды
саќтандыру жүйесі ќұралып отыр. Жеке тұлғалардың депозиттерін саќтандыру
процесіне ЖАЌ “Жеке тұлғалардың салымдарын кепілдендіру (саќтандыру)
ќоры” жауапты болып отыр.

1.2. Депозиттік операциялар түсінігі, маңызы және нарыќта алатын орны
Кез келген нарыќтыќ экономикада банктік жүйе негізгі тірт функцияны
жүзеге асырады:
1. жинаќ ұстаушылар мен инвесторларлар арасында делдал ќызметін
атќарып, ќысќа мерзімді депозиттерді орта мерзімдіге, орта мерзімді
депозиттерді ұзаќ мерзімді депозиттерге айналдырады;
1. тартылған аќша ќаражаттары негізгі және фракциондыќ резервтік жүйе
жағдайында несиелік аќшаларды ќалыптастырады, сійтіп айналыстағы
аќша массасын кібейтеді;
1. банктердің депозиттік және несиелік саясаттары экономикадағы аќша
ұсынысына әсерін тигізеді;
1. орталыќ банкпен белгіленген шектеулер шегінде ќызметін жүзеге асыра
отырып, оған аќша – несие саясатын жүргізуге кімектеседі.
Нарыќтыќ ќатынастардың дамуымен байланысты ресурстарды тарту ќұрылымы
да кіптеген ізгерістерге ұшырап, банк жүйесіне жеке және заңды тұлғалардың
бос ќаражаттарын жинаќтаудың жаңа түрлері дами бастады.
Ќазіргі банктік тәжірибеде салымдардың және депозиттік шоттардың
кіптеген түрлері кездеседі. Бұл банктерді бәсекелестігі жоғары нарыќта
банктік шоттарға жинаќтарды және уаќытша бос ќаражаттарды тартып осы
банктік ресурстарға деген әр түрлі клиенттер тобының сұраныстарын мейлінше
ќанағаттандыруға ұмтылуымен байланысты.
Ќазаќстан Республикасының “ЌР банктер және банктік ќызметтер туралы”
заңында депозит аныќтамасы келесідей берілген.
Депозит дегеніміз - бұл бір тұлғаны, депозиторды екінші тұлға – банкке
(соның ішінде Ұлттыќ Банкке) оларды талап етуі бойынша немесе белгілі бір
уаќыт іткеннен кейін толығымен немесе білшектеп, алдын ала келісілген
сыйаќымен немесе сыйаќысыз тікелей салымшыға (депозиторға) ќайтарылуы тиіс
немесе оның бұйрығы бойынша басќа бір тұлғаға берілуі тиіс аќша сомасы.
Банктік депозит – салымшының, банкке алдын ала келісілген сый аќы
ќосылып ќайтарылу шарты негізінде берілген, аќша ќаражаттары.
Депозиттік операциялар коммерциялыќ банк үшін оның ресурсын
ќалыптастырудың ең негізгі кізі болып табылады. Жеке тұлғалар, іскерлік
фирмалар, акционерлік компаниялар, жеке кәсіпорындар, коммерциялыќ емес
ұйымдар, үкіметтік мекемелер, мемлекеттік кәсіпорындар, жергілікті билік
органдарының ќаражаттары коммерциялыќ банктерге ќызығушылыќпен
орналастырады. Бұл салымдардың үлкен сенімділігін ќамтамасыз етеді,
екіншіден салымшылар із салымдарын кез келген уаќытта ќайтаруды талап етіп
ќана ќоймай, одан асатын сомада ќарыз ала алады, үшіншіден бұл салымдар
табыс әкеледі.
Банктерге орналастырылған уаќытша бос аќша ќаражаттары салымшы үшін екі
ріл атќарады, яғни, бір жағынан кіріс әкелетін аќша ретінде, ал екінші
жағынан салымшыға табыс әкелетін капитал рілін атќарады.
Депозиттік операциялар мынадай ќағидалармен ұйымдастырылады:
1. банктік пайда алуға немесе болашаќта пайда алу үшін жағдай жасауға;
1. депозиттік операциялар ќызмет етуі керек;
1. банк балансының оперативтік ітімділігін демеу маќсатында икемді
депозиттік саясат жүргізілуі керек;
1. банк балансының ітімділігін жоғары дәрежеде демеп отыратын мерзімдік
салымдарға депозиттік операциялармен ќарыз аударылуы ќажет;
депозиттік операциялармен ќарыздарды беру бойынша операциядардың
арасында мерзім және сомалары бойынша ізара байланыс пен
сабаќтастылыќты ќамтамасыз ету ќажет;
1. депозиттерді тартуға әрекет ететін банктік ќызметтерді дамытуға
шаралар ќолдану.
Банктермен тартылатын депозиттердің кілемі негізінен негізгі 4 факторға
тәуелді балып келеді:
1) халыќтың аќшалай табыстарының кілемі;
2) олардың банктік жүйеге деген сенімділігі;
Ашыќ нарыќтыќ ќатынастардың дамуы жағдайында тұраќты экономикалыќ ісуді
ќамтамасыз ету үшін тек инвестициялардың жоғарғы үлесі жеткіліксіз.
Сонымен ќатар, ЖҰІ - дегі жинаќтардың үлесі де жоғары болуы және ол
кірсеткіш ЖҰІ -ге ќатысты инвестицияның жиынтыќ үлесінен артыќ болуы жін.
Яғни инвестициялар ішкі ќаражаттар есебінен ќаржылындырылуы тиіс.
Сонымен, ќазіргі таңда халыќ жинаќтарын ішкі инвестицияның негізгі
кізі ретінде кең кілемде тарту экономикадағы кікейтесті мәселелердің бірі
болып отыр.Жинаќтарды тартудың экономикадағы екі негізгі жолдарының -
бағалы ќағаздар нарығы немесе ќаржылыќ мекемелер арќылы салымдар жасау.
Бүгінгі күні Ќазаќстанда негізгісі болып ќаржылыќ институттар, әсіресе
банктер, халыќ салымдарын тартудағы бәсекеде басыңќы орын алуда.
Соңғы кезеңдерде аќпараттыќ ќұралдарда және экономикалыќ басылымдарда
Ќазаќстанның банктік секторының оңтайлы дамуы жайында кіптеген мәліметтер
кездеседі. Ќазаќстан Республикасының банктік секторы соңғы 10 жыл
аралығында жинаќ салымдарын ќұнтты демеу және салымшылардың жинаќтарын
банктерде саќтауды ынталандыру үшін пайдаланылады. Халыќ пен коммерциялыќ
емес ұйымдар кәдімгі жинаќ салымдарын кеңінен ќолданады. АЌШ – та
корпорациялар, фирмалар және басќа да коммерциялыќ ұйымдар үшін шоттың
шекті сомасы 150 мың долларкілемінде белгіленген.
Халыќтың салымдарын тарту маќсатында жинаќтардың түрлі формалары
ќолданылады: ұтысќа, сыйлыќќа, жастарға және т.б. маќсаттарға.Әдетте ол
халыќќа ќосымша ќызметтерді (пошталыќ, телеграфтыќ, саудалыќ және т.б.)
ұсынулармен бірге жүреді. Жинаќ шоттарының тұраќты мерзімі болмайды және
шот иесінен аќшаны кері алу туралы алдын ала ескерту талап етілмейді, олар
бойынша чектер берілмейді.
Жинаќ салымдары мерзімді салымдардың маңызды білігін ќұрайды.
Мерзімдік салымдардың басќа бір түрі – мерзімді депозиттік сертификат болып
табылады. Ол банкіге тұраќты пайыздыќ мілшерлемемен белгілі бір мерзімге
банкіге ќаражаттарды енгізгендігін куаландыратын аќшалай ќұжат, оларды
компанияларға, фирмаларға және іте бай иемденушілірге 100 мың доллардан кем
імес сомада беріліді. Олар екінші ретті нарыќта сатылуы және басќа тұлғаға
ітуі мүмкін – берілетін және салымшының ізінде ќалатын, берілмейтін болады.
Аќшаны мерзімнің аяќталуымен, тек сертификаттарды ұсыну арќылы банктен
алуға болады, ал мерзімі – 14 күннен 18 айға дейін болуы мүмкін.
Сонымен жинаќ салымдарына (шоттарына) мынадай сипаттама беруге болады:
1. аќша ќаражаттарының саќталуының наќты белгіленген мерзімі
болмайды:
1. салымды кез келген уаќытта хабарламай алуға болады:
1. шотќа аќша ќаражатын салу немесе алу кезеңінің жинаќ кітапшасы
депозитормен ұсынылады. Ол кітапшада аќша ќаражаттарының барлыќ
ќозғалысы кірініс табады.
Жеке тұлғалармғн ашылатын жинаќ салымдарының мынадай түрлері бар:
- мерзімді жинаќтаушы салым:
- ќосымша толыќтырылатын салым:
- ағымдағы жинаќтаушы салым.
Мерзімді жинаќтаушы салым бойынша наќты мерзім белгіленеді немесе осы
салымды шоттан алынатын мерзімі белгіленеді. Мерзімді жинаќтаушы салым
бойынша тіленетін сыйаќы мілшері басќа жинаќтаушы салмдарымен салыстырғанда
жоғары болып келеді.
Ќосымша толыќтырылатын жинаќтаушы салымы. Бұл шотќа алдын ала
келісілген аќша сомалары аударылып отырады. Жинаќталған ќаражат белгіленген
күнде беріледі (жаңа жылда, мектеп бітірген кезде және тағы басќа).
Ағымдағы саќтандыру салымы – негізінен жалаќыны аудару үшін
пайдаланылады. Бұл шот бойынша аќша ќаражаттарының келіп түсуі және
аударылуы еркін жүзеге асады.
Америка банктерінің тәжірибесінде 1982 жылы аќша нарығының ДСДР
депозиттік шоттары пайда болды және олар резервтік талаптарға жауап берген
кезеңінде жинаќтаушы шоттар категориясына жатќызылатын болды.
Бұл шоттардың ерекшеліктерін мыналардан байќауға болады:
1. аќша нарығының басќа инструменттерінің ставкалары ізгеруі
нәтижесінде шот бойынша ставка мілшері апта сайын ізгеріп отырады;
1. салым мерзімі алдын ала келісіледі, алайда банктер клиенттерінің
ќаражатты алатындығын 7 күн бұрын хабарлауын талап етеді;
1. салымдар салымдарды саќтандыратын федералды корпорациямен
саќтандырылған;
шот иесі үшінші тұлғаларға тілемдер жүргізу үшін шот бойынша айына тек
6 аударымды жүзеге асыруға ќұќығы бар.

1.3. Банкте депозиттік нарыќты аныќтаудың алғы шарттары

Депозиттік операциялар коммерциялыќ банктің пассивті операцияларының ең
басты және негізгі бағыты болғандыќтан банктердің ресурстарының кіп білігі
осы депозиттік операциялар есебінен ќұралады. Сондыќтан коммериялыќ банктер
ќаражат тартумен айналыспас бұрын депозиттік нарыќты және саясатты ќұрып
ќалыптастырып отыруы ќажет.
Депозиттік саясат – коммерциялыќ банктердің нарыќты ортада сырттан
ќаражаттарды тарту маќсатында және ізінің ќалыптасќан депозиттік портфелін
тиімді басќару үшін ұйымдастырылатын іс - әрекеттердің жиынтығы.
Депозиттік саясат ғылыми негізде ќұрылып, тиімді жүзеге асырылатын болса,
коммерциялыќ банктердің ќаржылыќ жағдайы да соғұрлым орныќты болады. Яғни,
депозиттік саясаттың маќсаты – банк ітімділігін демей отырып табыс деңгейін
арттырып, банктің ќаржылыќ жағдайын тұраќты ету.
Депозиттік саясат бірнеше принциптерге негізделіп ќарастырылады.
Депозиттік портфельде тартылатын ќаражаттардың барлығы сыйаќы негізінде
ќалыптасады. Депозиттік портфель коммерциялыќ банктердің міндеттемелер
портфелінің бір білігі бола тұра депозитті саясаттың бірден бір нәтижесі.
Депозиттік портфельді ќалыптастырумен байланысты банктер тарапынан белгілі
бір шығындарды жұмсауды ќажет етеді. Олар депозитті портфельді басќарумен
байланысты шығындар деп аталады. Мұндай шығындардың ең негізгісін
сыйаќымен байланысты шығындар ќұрайды. Егер коммерциялыќ банктердің
депозиттік саясаты неғұрлым тиімді болса, депозиттік порфельді басќарумен
байланысты шығындар соғұрлым тімен болуы мүмкін.
Депозиттік портфельдің мазмұнын оның ќұрамы мен ќұрылымы аша түседі.
Олар із алдына мынадай факторлармен байланысты:
1. коммерциялыќ банктердің банк ќызметтерінің кітерме сауда нарығындағы
репутациясы;
1. коммерциялыќ банктердің банк ќызметтерінің білшек сауда нарығындағы
репутациясымен;
1. коммерциялыќ банктердің басќа банктермен корреспонденттік
ќатынастарының дамуы және олардың ауќымы;
1. коммерциялыќ банктердің ізінің клиентуралыќ нарығындағы стратегиясымен
тактикасы;
1. коммерциялыќ банктердің географиялыќ немесе регионалдыќ орналасу мекен
жайы. Егер коммерциялыќ банктер індіріс ошаќтары шоғырланған регионда
білек ќызмет етсе оның депозиттік портфелінің ќұрамы және оның
ќұрылымы соғұрлым күрделі болып келеді.
1. жұмыспен ќамтамасыз ету деңгейі және жеке азаматтардың номиналдыќ
табысының мілшері. Егер банк ќызмет кірсететін ортада халыќты жұмыспен
ќамтамасыз ету деңгейі жоғары болса және халыќтың табысының номиналдыќ
мілшері кіп болса, онда банктің депозиттік портфелінде жеке
азаматтардың салымдары жоғары болады;
1. коммерциялыќ банктердің іздерінің депозиттік портфелін басќару
барысындағы диверсификациялау саясаты. Депозиттік портфельдің
диверсификациясы дегеніміз оның ќұрамы мен ќұрылымының күрделі кіп
спекторы және әр түрлі болып келуі. Егер банктің депозиттік
портфелінің диверсификациясы жоғары болса, онда мұндай бактердің
депозиттік базасы да орныќты болады.
Американдыќ тәжірибеде, егер депозиттердің сомасы 100 мың доллардан
аспаса, бұлардың барлығын депозиттік портфельдің депозиттік базасына
жатќызады. Ал Ќазаќстан Республикасының коммерциялыќ банктері үшін
депозиттік портфельдің депозиттік базасына ќажет уаќытында талап етілетін
заңды тұлғалардың және жеке тұлғалардың депозиттерін жатќызуға болады.
Әрине коммерциялыќ банктерде депозиттік портфельді басќарудың
тиімділігі бірінші ретте активтер портфелін басќарудың тиімділігімен
байланысты.
Коммерциялыќ банктердің депозиттік портфелін басќаруды нарыќтыќ ортада
ұйымдастырады, яғни депозиттік нарыќта ұйымдастырады.
Депозиттік нарыќ дегеніміз – заңды тұлғалар мен жеке тұлғалардың
уаќытша бос аќшалай ќаражаттарын жинаќтап, оларды тиімді және табысты
орналастырумен байланысты сұраныс пен ұсыныс пайда болатын ресми және
бейресми ұйымдастырылған экономикалыќ орта.
Ќазаќстан Республикасында заңды тұлғалардың барлығы да, соның ішінде
коммерциялыќ банктер де депозиттік операциялармен немесе депозиттік ќызмет
кірсетулермен тек ќана Ұлттыќ банк берген лицензия негізінде айналыса
алады.
Егер ресми ұйымдастырылған депозиттік нарыќ болатын болса, оның
міндетті түрде институционалдыќ негіздері болуы керек, яғни басќаша айтсаќ
субъектілері болып табылады.
Ресми депозиттік нарыќта ќатысушылардың саны үшеу болуы мүмкін:
1. сатушы;
1. сатып алушы;
1. делдал;
Ал бейресми нарыќта екі ќатысушы бар:
1. сатушы;
1. сатып алушы;
Ќазаќстанда ресми ұйымдастырылған нарыќтың сегментіне банкаралыќ несие
нарығын жатќызуға болады. Бұл сегментте ќатысушылар үшеу:
1. сатушы;
1. сатып алушы;
1. делдал, кейде тіртінші ќатысушы оператор болуы мүмкін, оның рілін
Орталыќ банк атќарады.
Депозиттік проценттік ставкалар нарыќтыќ ставкалардың немесе нарыќтыќ
индикаторлардың ќатарына жатады.
Депозиттік проценттік ставкаларды индикатор деп атайтын себебіміз,
олардың мілшері депозиттік нарыќтағы сұраныс пен ұсыныс араќатынасына
байланысты үнемі ізгеріп отырады.
Депозиттік ставкалардың деңгейіне немесе мілшеріне байланысты
депозиттік нарыќќа ќатысушылардың кәсіби мінез – ќұлќына баға беруге
болады.
Депозиттік проценттік ставкалардың (сыйаќылардың) түрлері:
1) Наќты депозиттік проценттік ставка;
2) Номиналдыќ депозиттік проценттік ставка;
3) Тұраќты депозиттік проценттік ставка;
4) Ізгермелі депозиттік проценттік ставка;
5) Бағалыќ депозиттік проценттік ставка (ЛИБОР, КИБОР, ФИБОР, т.б.)
Коммерциялыќ банктерде сыйаќының барлығы да тек ќана номиналдыќ
мілшерде белгіленеді.
Наќты депозиттік проценттік ставка дегеніміз инфляцияның ісу ќарќынын
есептемей белгіленетін депозиттік проценттік ставкаларының (сыйаќы
мілшерінің) деңгейін ірнектейді. Сондыќтан наќты депозиттік ставкалар уаќыт
бойынша инфляцияға ќатысты ізгермейді. Наќты сыйаќы мілшері – белгілі бір
кезең аралығында уаќыт бойынша инфляцияға ќатысты ізгермейтін тұраќты
мілшерде болып келетін сыйаќыны айтамыз.
Номиналдыќ депозиттік проценттік ставка немесе номиналдыќ сыйаќы –
белгілі бір кезең аралығында уаќыт бойынша инфляцияның ісу ќарќынын есепке
ала отырып белгіленеді. Сондыќтан коммерциялыќ банктерде проценттік
ставкалардың барлығы сыйаќы мілшерін ќоса есептегенде тек ќана номиналдыќ
мілшерде белгіленеді. Сонымен:
r- наќты проценттік ставка
i- номиналдыќ проценттік ставка
U - инфляция
i = r + U
Коммерциялыќ банктер барлыќ индикаторлардың мілшерін номиналдыќ
дәрежеде белгілей алады.
Тұраќты депозиттік проценттік ставка (тұраќты сыйаќы) дегеніміз банк
пен клиент арасындағы келісім бойынша белгілі бір кезеңде уаќыт аралығында
кірсетілген депозиттік проценттік ставка. Бұл ставка депозиттік шартта
кірсетілген мерзім аралығында екі жаќтың келісімінсіз ќайта ќаралмайды және
ол ќандай да бір болмасын кезеңде ізгере бермейтін орталыќ индикаторлардың
мілшерімен тығыз байланыстырылады. Жиі ізгере бермейтін орталыќ
индикаторларға:
1. ќайта ќаржыландыру ставкасы;
1. ЛИБОР, КИБОР, т.б.
1. ќайта есептеу ставкасы;
1. ломбардтыќ ставка;
Ізгермелі депозиттік проценттік ставка дегеніміз белгілі бір кезең
аралығында банк пен клиентті келісімі бойынша ќайта каралып отыратын
ставканы айтамыз. Депозиттік проценттік ставкалардың немесе сыйаќының
мілшеріне тұраќты немесе ізгермелі болып келуі олардың наќты және
номиналдыќ түріне жататындығында емес, екі контрагенттің ізара келісіміне
байланысты.
Базалыќ депозиттік проценттік ставка дегеніміз банкаралыќ несиелік
нарыќта коммерциялыќ банктер бір - бірне артыќ аќшалай ресурстарды ұстау
және сатып алу үшін белгіленетін депозиттік проценттік ставканың ең тіменгі
мілшері, сондыќтан мұны мұндай нарыќта базалыќ депозиттік проценттік ставка
деп атайды.
Сонымен бірге депозиттік проценттік ставкалар еркін ќалыптасу
дәрежесіне байланысты да екі түрге білінеді:
1) нарыќтыќ депозиттік проценттік ставкалар;
2) ресми депозиттік проценттік стаквалар.
Номиналдыќ және наќты депозиттік проценттік ставкалар арасында ізара
байланыс болады. Бұлардың ізара байланысы инфляция ќарќынымен реттеледі.
Номиналдыќ және наќты депозиттік проценттік ставкалардың ізара
функционалдыќ байланысы Фишер формуласы арќылы ірнектелінеді. Бұл формула
инфляция ќарќынын болжауда, аќша массасының ісуін болжауда және активтердің
бағасын есептеуде жиі ќолданылады:
i = r +U + U*r
i +1= r + U + U*r +1
i+1= (r +1)(U+1)
r +1= i +1 U+1
r = i +1 U + 1 – 1
i = (r +1)(U+1) - 1
Депозиттің жалпы сомасын табудың үш түрлі әдісі ќалыптасќан. Себебі
депозиторлар үшін депозиттің сомасы екі біліктен тұрады:
1. банктергі депозиттік шотќа салынған алғашќы сома – S0
1. депозиттің мерзімі біткеннен кейінгі депозиторға тиесілі сыйаќы
сомасы – S
1. депозитордың жалпы капиталы - Sn
Sn = S0 + S
Sn есептеудің әдістері:
1) Жай проценттік есептеу әдісі:
Sn1 = S0 (1+iB *t)
S0 – алғашќы сома
I - номиналдыќ проценттік ставка
в – уаќыт базасы
t – депозит мерзімі
Бұл әдіс кіп жағдайда банктерде, егер конверсиондыќ кезең бір жылдан
аспаса кеңінен ќолданылады.
Егер t 1 болса, онда жалпы депозиттің сомасын тарту үшін мына екінші
әдіс ќолданылады.
2) Күрделі есептеу әдісі:
Sn2 = S0 (1+i)t
Бұл екі түрлі есептеу әдісінің ортаќ шарттары бар:
1. депозитор банктегі депозиттік шотќа бір ғана конверсиондыќ кезеңге
біраќ рет салады;
1. конверсиондыќ кезең бойынша уаќыт аралығында номиналдыќ проценттік
ставка тұраќты болып келеді;
1. депозитор депозиттік шоттан аќшасын конверсиондыќ кезең аяќталған
соң ғана ала алады.
Сонымен ќатар айрмашылыќтары да бар:
1. егер t 1 болса, онда Sn1 Sn2 болады;
1. егер t 1 болса, онда Sn1 Sn2 болады;
1. егер t = 1 болса, онда Sn1 = Sn2 болады;
t = 1теңдігінен жаңа ұғым тауып аламыз:
4. жылдыќ тиімді жай проценттік ставка;
4. жылдыќ тиімді күрделі проценттік ставка.
Жай проценттік есептеу формуласындағы в – уаќыт базасы деп аталады.
Әдетте уаќыт базасын бір жал ішіндегі күндердің, айлардың санымен
ірнектейді. Әлемдік банктік тәжірибеде уаќыт базасының үш түрлі үлгісі
ќалыптасќан:
1. англо – саксондыќ үлгі;
1. романо – германдыќ үлгі;
1. францздыќ үлгі.
Англо – саксон үлгісінде бір жылдағы күндердің саны –365 тең, ал бір ай
ішіндегі күндердің саны наќты календарь арќылы аныќталады. Ќазаќстанның
коммерциялыќ банктері осы үлгіні ќолданады.
Романо – герман үлгісі бойынша уаќыт базасының мілшері 360 тең, ал әр
айдағы күндердің саны стандартты түрде 30 күнге теңестіріледі.
Француз үлгісі бойынша бір жыл ішіндегі күндер саны – 360 тең, ал әр
айдағы күндердің саны наќты календарь бойынша аныќталады.
3) Сонымен жалпы депозитті жалпы сомасын аныќтаудың үшінші әдісі –
аннуитет деп аталады.
Sn = S0 (1 + i)t - 1 і
Аннуитет дегеніміз ағылшынның “мерзім сайын тілем” дегенді білдіреді.
Бұл формуламен жалпы депозиттің сомасы мынадай жағдайда табуға болады:
1. конверсиондыќ кезең бірдей шамаға ізгеріп отырады;
1. жалпы конверсиондыќ кезеңдер бойынша номиналдыќ проценттік
ставканың мілшері ізгермейді;
1. депозиттер депозиттік есеп шотќа мерзім сайын аќша салып отырады
және әрбір салымның мілшері бірдей;
1. депозиттік шотќа аќша салу әрбір конверсиондыќ кезеңнің аяғында
жүзеге асырылады.
Егер депозиттік шотќа аќша әр конверсиондыќ кезеңнің басында салынса,
онда депозиттік сома былай аныќталынады:
S0 = S0 (1 + i)t –1 I (1+i)
Салымдар (депозиттер) бойынша сыйаќыны бірнеше әдістер арќылы
ќалыптастыруға болады.
Депозиттік ќызметтер үшін белгіленетін тарифтер арасындағы айырма
тімендегі бір немесе бірнеше факторларға байланысты болады:
1. шот бойынша жүргізілетін операциялар саны;
1. белгілі бір уаќыт аралығындағы шоттағы орташа ќалдыќ;
1. салым салынатын мерзім.
Жоғарғы табысты клиенттерді тартуға бағытталған бағаны ќалыптастыру
Бұл әдісті кіптеген банктер ќолданады. Банктер жоғары табысы бар
клиенттерге арнап жаќсы әзірленген жарнаманы ќолдану арќылы клиенттерді
ќызмет түрлерімен және олардың бағаларымен таныстырып, оларды іздеріне
тартады. Осы әдіс банктерге үлкен табыс береді. Әдетте, мұндай клиенттерге
ќызмет кірсетуші менеджерлері болады.
Клиенттерге кірсетілетін ќызметтердің сандыќ мілшеріне байланысты
депозиттерге баға белгілеу
Депозиттердің бағасын аныќтаудағы ең бір тиімді әдістердің бірі - әр
бір клиентке кірсетілетін ќызметтердің кілемі мен сапасына сәйкес оларға
деген бағаны белгілеу. Банктің екі немесе одан да кіп ќызметін сатып алатын
клиенттер үшін тіменгі тариф мілшерлемесін тағайындайды немесе басќада
клиенттермен салыстырғанда тілемін кешіктіріп жүзеге асыруға мүмкіндік
береді. Оның себебі, клиент банктің кіп ќызметтерін пайдаланған сайын, сол
банкке тәуелді болады.
Банктер депозиттерге тиімді баға ќалыптастыра отырып ізінің әр бір
ќызмет түрі бойынша клиенттер тобын ќұрады. Депозиттердің бағасының ізгеруі
тек депозиттік және несиелік пайыз мілшерлемелері айырмасын ұлғайтып ќана
ќоймайды, сонымен ќатар банктің даму стратегиясын және болашаќтағы пайдасын
аныќтайды.
Мынаны айта ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Депозит – банкке қаржы тартудың ерекше көзі ретінде
Депозит
Депозит ұғымы
Депозит нарығы
Коммерциялық банктердің депозит операциялары
Депозит нарығы туралы
Депозит нарығының мәні, депозит нарығың мағынасы мен рөлі
Қазақстан Республикасының депозит нарығы
Туризм – мүмкіндігі мол сала әрі қаржы көзі
Банктердің депозиттік операциялары, Қазақстанда депозит нарығын дамыту
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь