Сәбилік кезеңнің психологиясына сипаттама

Нәрестелік шақтан ерте сәбилік шаққа ауысу заттар дүниесіне жаңаша көзқарастың дамуына байланысты болады - олар бала үшін тек іс-әрекет жасауға ыңғайлы объект қана емес, сонымен бірге белгілі бір міндеті бар және пайдаланудың бел-гілі әдісі бар, яғни қоғамдық тәжірибеде оған бекітілген функ-циясы бар ұйымдар ретінде көріне бастайды. Баланың негізгі ынтасы затқа жаңа іс-әрекет жасауға уйренуге ауады, енді үл-кендер осы істе ұстаз, көмекші, қызметші ролін атқарады. Ерте сәбилік шаққа бүкіл кезең бойына жетекші іс-әрекет болып табылатын заттық іс-әрекетке көшуі.
Заттық іс-әрекеттің өзіндік ерекшелігі мынада, мұнда бала алдында заттың қызметі алғаш рет ашылады. Нәрсенің қызметі, міндеті олардың жасырын қасиеті болып табылады. Ол жай іс-әрекетпен ашылмайды. Мысалы, бала шкафтың есігін шексіз ашып-жауып, қасықпен үзақ уақыт бойы еденді ұрғылауы мүмкін, бірақ бұл арқылы заттың қызметін, қасиетін білуде ешқандай да ілгері баспайды. Шкафтың немесе қасықтың не үшін керек екенін ажыратуға тек үлкендер ғана қабілетті.
Баланың заттардың қасиеті мен міндетін ажыратуы, мыса-лы маймылдың олардан бақыланатын еліктеу формасынан түбірімен өзгеше. Маймыл бақырашпен су ішіп үйренуі мүмкін, бірақ ол үшін бақыраш әрқашан сұйық нәрсе ішетін ыдыс ретінде қабылданбайды. Егер шөлдеп бақыраштан су көрсе, оны ішеді. Мал, егер дәл керек кезінде алдынан табылса суды ше-лектен де, немесе жердегі шалшықтан да іше береді. Дәл осы сияқты, маймыл бақырашты, су ішкісі келмеген уақытта басқа бір іс-әрекет үшін пайдаланады: оны лақтырады, онымен әрнені соққылайды т.б. Бала заттың қоғам бекіткен, сол сәттегі қажеттілікке қарай езгермейтін тұрақты қасиетін үйрене бас-тайды. Әрине, бүдан бала заттың қасиетін үйренгеннен кейін, оны тек қана сол мақсатқа пайдаланады деген ұғым шықпайды. Мысалы, ол қарындашпен қағаз сызғылауды үйрене түра, со-нымен бірге қарындашты домалатуы да, одан қүдық жасауы да мүмкін. Бүл жердегі ең маңыздысы сол - бала заттың шын мағынасындағы не үшін керек екендігін біледі. Екі жасар ерке тотай бәтіңкесін басына киген кезде, өзіне-өзі күледі, себебі бәтінкенің қызметі басқа кию емес екенін түсінеді.
        
        СӘБИЛІК КЕЗЕҢНІҢ ПСИХОЛОГИЯСЫНА СИПАТТАМА
Нәрестелік шақтан ерте сәбилік шаққа ауысу заттар дүниесіне жаңаша
көзқарастың дамуына ... ... - олар бала үшін тек ... ыңғайлы объект қана емес, сонымен бірге белгілі бір міндеті бар
және пайдаланудың бел-гілі ... бар, яғни ... ... ... ... бар ұйымдар ретінде көріне бастайды. Баланың негізгі
ынтасы ... жаңа ... ... ... ... енді ... ... ұстаз, көмекші, қызметші ролін атқарады. Ерте сәбилік шаққа бүкіл
кезең бойына жетекші іс-әрекет болып табылатын заттық іс-әрекетке ... ... ... ... мынада, мұнда бала алдында
заттың қызметі алғаш рет ... ... ... міндеті олардың
жасырын қасиеті болып табылады. Ол жай іс-әрекетпен ашылмайды. Мысалы,
бала шкафтың есігін шексіз ... ... үзақ ... бойы ... ... ... бұл ... заттың қызметін, қасиетін білуде
ешқандай да ілгері баспайды. ... ... ... не үшін ... екенін
ажыратуға тек үлкендер ғана қабілетті.
Баланың заттардың қасиеті мен міндетін ажыратуы, мыса-лы маймылдың
олардан бақыланатын ... ... ... ... ... ... ішіп үйренуі мүмкін, бірақ ол үшін бақыраш әрқашан сұйық нәрсе ішетін
ыдыс ретінде қабылданбайды. Егер ... ... су ... оны ... егер дәл керек кезінде алдынан табылса суды ше-лектен де, немесе
жердегі шалшықтан да іше ... Дәл осы ... ... бақырашты, су
ішкісі келмеген уақытта басқа бір ... үшін ... ... ... әрнені соққылайды т.б. Бала заттың қоғам бекіткен, сол
сәттегі қажеттілікке қарай езгермейтін тұрақты қасиетін үйрене ... ... бала ... қасиетін үйренгеннен кейін, оны тек қана сол
мақсатқа пайдаланады деген ұғым ... ... ол ... ... ... ... ... бірге қарындашты домалатуы да, одан қүдық
жасауы да мүмкін. Бүл жердегі ең ... сол - бала ... ... не үшін ... екендігін біледі. Екі ... ерке ... ... киген кезде, өзіне-өзі күледі, себебі бәтінкенің
қызметі басқа кию емес ... ... ... ... бастапқы кезінде қимыл мен зат өзара қатаң
байланысты болады: бала өзі үйренген қимылды тек қана ... ... ... ... Егер оған ... шашыңды тара немесе кубикпен су
іш десе, ол мүны орындай алмайды да, іс-әрекеті босқа кетеді. Тек ... ғана ... ... ... ... ... ... Соның нәти-жесінде
сәбилік шақтағы балалар нәрсені өзінің ... ... ... ... ... қазіргі іс-әрекетіне ыңғайланбаған нәрсемен қимыл
жасауды үйренеді.
Сонымен, іс-әрекеттің затпен байланысы дамудың үш ... ... ... бала ... ... таныс іе-әре-кеттің кез келгенін жасай
алады. Екінші фазада зат тек өз қызметіне ғана ... ... ... ескі іс-әрекетті қайталау жүзеге асады. Мүнда зат ... ... ... ... ... бала ... ... қызметін
біледі.
Үстап-түтатын затты пайдалану жөніндегі іс-әрекетті ... ... ... осы ... ... қоғамдағы мінез-қүлық тәртібіне де
жаттығуының мәні зор. Мысалы, үл-кендерге ашуланған бала шыны аяқты ... ... ... ... сол ... оның жүзінде үрей мен өкініш
белгісі пайда болады: ол затты пайдалану тәртібін бұзғанын, ал ол ... ... ... ... ... түсінеді.
Заттық қимылды игеруге байланысты баланың ол үшін ... ... ... ... ... ... өзгереді. Егер бала қолына
таныс емес затты алып, онымен" өзіне бұрыннан белгілі тәсілдерді ... ... ... оның ... жаңағы заттың неге керек екенін, оны
қалай пайдалануға болатынын анықтауға ... «Бұл ... ... не істеуге болады?» - дегенге ауысады.
Осы кезеңде ... ... бәрі бір ... емес және ... дамуы үшін оның бәрінің маңызы ... ... ... ... заттың ерекшелігіне байланысты. Кейбір заттар анық
белгілі бір пайдалану ... ие. Олар - ... ... ... ... ... бұр-малау мінез-қүлық ... ... ... ... ... ... еркін айналысуға болады. Оған
ойыншықтар жатады. Сонын, өзінде ... ... ... та ... Кейбір ойыншықтар әдейі арнаулы әре-кет жасауға бейімделіп жасалған
(пирамидалар, матрёшкалар,, шаробростар), сондай-ақ түрліше ... бола ... ... да бар ... ... Баланың пси-
хикалық дамуы үшін пайдалануы біртекті заттармен іс-әрекет жасап үйрену
неғұрлым маңызды.
Екінші жағынан алғанда, әр ... ... ... де ... ... ... ... пайдалану үшін жай қи-мыл жасаудын. (мысалы, ... ашу үшін ... ... езі ... Ал, ... ... зат-тың қасиетін, оның басқа заттармен байланысын есепке алуды:
қажет ететін (мысалы, қүмнан орды ... ... ... керек. Психикаға
кебірек талап қоятын іс-әрекет психикалық дамуға көп ... ... ерте ... ... ... ... ... ішінен
оның психикалық дамуына зсер ететіні өзара байла-нысты зрі ... ... ... табы-лады. Өзара байланысты іс-әрекет дегеніміз
екі немесе бірнеше затты (немесе ... ... ... ... ... қатынасқа келтіру. Мысалы, шығыршықтан шағын пирами-далар
түрғызу, әр түрлі ... ... ... ... жабу.
Сәбилік шақта-ақ балалар екі түрлі нәрсемен іс-әрекет жа-сай бастайды
- біріне-бірін ... ... ... т.б. Бұл ... сол, ... ... заттың қа-сиеттерін ескермейді — заттарды
олардың формасы мен көлемі-не қарап іріктемейді, оларды ... ... Ал, ерте ... ... ... ... ... іс-әрекет
осылар-ды есепке алуды талап етеді. Мысалы, пирамиданы ... салу ... ... ... ... ... ең ... шығыршықты кигізіп,
содан соң рет-ретімен кішіректерін кигізе беру қажет. Матрёшканы жинағанда
бір тектес жартыларды іріктеп, алдымен ең кішкенесін ... ... ... ... ... салады т. б. Басқа да қүрастырмалы-жиырылма-лы
ойыншықтармен іс-әрекет жасағанда ... ... ... ... ... сай келетін элементтерді ірік-теу, оларды ... ... ... ... ... ... (әзір пирамида, мат-рёшка)
реттелуі керек. Бірақ бала өздігінен мүндай ... жете ... ... ... да. ... ... ... ол шығыршықтарды
тік таяқшаға калай болса солай өткізіп, қалпағын кигізгеніне мәз болады.
Оған ... ... адам ... Ол ... ... қандай тәртіппен жасау
керектігін түсіндіреді. Жіберген қателігіне назар аудара-ды, дүрыс нәтижеге
қол жеткізуді үйренеді. ... бала ... ... ... ол ... ... ... мүмкін. Бірде бала пирамиданы ... ... ... ... қойғанын есіне сақтай отырып, қайтадан жинаған кез-де дәл
бүрынғы турған орнына өткізуге тырысады. Екіншіде ол ... ... ... — өзі ... қатесін езі түзеп ■отырады. ... ... ... қай ... қою ... екенін көзбен мөлшерлеп алады да, сол
ретімен өткізеді.
Балаларда қалыптасатын байланысты іс-әрекеттерді ... ... ... байланысты болады. Егер үлкендер пирамиданы баланың
көз алдында қайта-қайта күрас-тырып, ажыратыгі тек қана ... ... ол ... әр ... ... ... ... алады. Егер
үлкендер баланың назарын оның жіберген қателерін көрсетуге және ... ... ... онда бала ... қа-рау жолымен іс-әрекет
жасайтын болады. Ақырында, шығыр-шықты алдын ала ... ... ... ... ең ... іріктеуге жаттықтыру арқылы, оларды көзбен
мәлшерлеу-ге үйретеді. Осы соңғы әдіс қана мақсатқа сай келеді, әрекетті ... ... ... екі ... үйретілген балалар әдет-тегі бес
шығыршықтың орнына он — он екі шығыршық берілсе, пирамиданы құрастырып шыға
алмайды) ... ... ... ... дегеніміз бір заттық, қү-ралдың екінші
бір затқа әсер ету үшін қолданылуы. Машина-ларды айтпағанның өзінде, ... ... ... ... адамның табиғи күшін арттырып қана
қоймайды, сонымен бірге оған күр ... ... ... емес әр түрлі іс-
әре-кеттерді орындауға ... ... ... ... езі мен ... ... ... мүшесі іспеттес. Ең болма-ғанда балта, қасық, ара,
балға, қысқаш, сүргіні алып қарай-ықшы...
Әрине, бала ең қарапайым бірнеше қүралдың —қасық, шы-ны аяқ, ... ...... жолымен танысады. Бірақ осының езінің-ақ
психикалык даму үшін .ма-ңызы зор, өйткені осы ... ... ... тән қасиеттер бар. Оларды пайдаланудың қоғам қа-
лыптастырған әдістері бұлардың құрылымында белгіленген.
Құрал-сайман ... ... ... жасалатын заттың арасын
байланыстырушы ролін атқарады. Бірақ бул ... ... ... ... байла-, нысты. Қалақшамен топырақ қазу немесе
қасықпен ботқа алу осы ... ... ... ... ... болатыны
белгілі. Сондықтан да қүрал-сайманмен іс-әрекет жасау бала-ның қол қимылын
түгелдей қайта өзгертуді, оны құрал-сайман-нық қүрылымына бейімдеуді ... Мүны ... ... ... ... ... Қасықтың қүрылымы
оған тамак толтырып алғаннан кейін оны қисайтпай тік ... сол ... ... ... ... етеді. Ал, қолмен ұстаған тағам олай емес,
бірден ауызға апарылады. Демек, ... ... қол ... ... ... ... ... үшін бала қүрал-сайманмен іс-әрекет жасалуға ... - ... пен ... ... мен ... карындаш пен қағаздың
- арасындағы байланысты есептей білуге үйренуі кажет. Бұл оңай міндет ... ... ... ... оның ... ... заттың көмегімен
емес, ез колының әсер етуімен байланыстыруға үйретеді.
Бала ... ... ... ... ... ... бағыттап, нәтижесіне назарын аударып отыра-тын үлкендердің тұрақты
басшылығьшен игереді. Соның өзінде де қүрал-сайманмен ... ... ... Ол ... ... ... Алғашқы сатыда құрал-сайман
бала үшін қолынын. жалғасы сияқты роль атқарады. Сондықтан да бала ... ... ... ... ... ... ... бала уысына
қысып, басына таман үстайды. Со-нан сон, үлкендердің кемегімен, оған ... ... ... оны ... ауызына қисық апарады. Мүндайда оның
бүкіл ... ... ... ... ... ... ... да қасыққа
ілінген тағамның кәпшілігі жолшыбай тегіліп-шашы-лып, баланың ... ... ... Бұл ... бала ... үстағанымен, оның іс-әрекеті қүрал-
саймандық емес, қол қимылы болады. Одан кейінгі сатыда бала ... ... ... тиіс заттың арасындағы (тағам мен қа-ық) байланысты
бағдарлап, түсіне бастайды. Бірақ оны анда-анда ғана дәл орындайды ... осы ... ... ... Еқ ... ғана қолды құрал-
сайманның ерекше-лігіне карай ыңғайлау жүзеге асады да, құрал-саймандық ... ... ... ... бала ... құрал-саймандық іс-әрекет ... Олар одан әрі ... ... Бұл ... маңыздысы баланын,
тиісті іс-әрекетті қалай игергені емес, керісінше, адам қызметінің негізгі
принциптерінің бірі ... ... ... ... ... ... ... жатыр. Құрал-сайманмен іс-әрекет жасау прин-
ципін ... ... кей ... ... ... ... ретінде
пайдалануға (мысалы шыбықты жоғарыда тұрған нәр-сені алуға пайдалану)
мүмкіндік береді.
Ерте сәбилік шақта іс-әрекеттің жаңа ... ... ... ... ... ... (үш жасқа аяқ басқанда) кейінірек неғүрлым кең өркен
жаятын және психикалык дамуды анықтайтын ... жаңа ... ... Бұл ойын жэне ... ... ... салу, жапсыру,
құрас-тыру) түрі.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Баланың мектепке дейінгі және кіші мектеп жасындағы психологиялық кезеңдері25 бет
Сәбилік кезеңде балалардың үлкендермен қарым-қатынас рөлі25 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
8 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты16 бет
Дүниежүзі саяси географиясы дамуының негізгі кезеңдері6 бет
Шудың оқушы психологиясына әсері4 бет
Діннің жастар психологиясына әсері7 бет
Ерте сәбилік шақтың сипаттамасы3 бет
Жеке адам психологиясына сипаттама11 бет
Мектеп жасына дейінгі кезеңнің психологиялық ерекшеліктері54 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь