Темекіге қарсы күрес


I Негізгі мәселелері
1.1. Темекіге қатысты мәселелер
1.2. Темекіге итермелеуші себепті ашу (Сауалнама жүргізу)
1.3. Темекі тартудан туындайтын аурулар
II Осы мәселені шешу: «Залалды дағдыдан құтылу жолдары»
2.1. Темекіні тастау әдістері
Қорытынды
Никотин - өсімдіктерде кең тараған у. Темекі түтінінің негізгі бөлігі. Таза күйінде сарғыш келген май сияқты сұйықтық, өзіне тән қолайсыз иісі болады.
Темекі шегудің денсаулыққа тигізер зияны орасан зор. Темекі тартқанда зат алмасу үрдісінің барлық түрлері зардап шегеді. Оттектің жеткіліксіздігі, қан ұю, холестерин деңгейінің өсуі, барлық ішкі секреция бездері қызметінің үрдісі бұзылады. Ер адамдардан жыныстық әлеуметтік кетеді. Бойжеткендер мен жас әйелдерде етеккір циклі бұзылады. Әсіресе, темекі түтіні ұрық және нәрестеге зиянды, никотин туар баланың жаңа шығып жетіліп келе жатқан орталық жүйке жүйесінің жасушаларына зиянын тигізеді. Жүктілік токсикоздың дамуына әкеп соғатын факторлардың бірі – темекі түтіні.
Кейінгі кезде темекі тартатын адамдардың саны өте көбейіп кетті. Осыған байланысты өлім-жітім де көбейіп тұр.
Темекі түтінімен созылмалы уланудан өлетін адамдардың саны басқа себептерге қарағанда бірнеше есе көп.
Осылайша біздің Жер деп аталатын планетамызда тұратын адамзат баласының миллион өлетіндері әрбір 4 күн сайын маскүнем, әр 3 күн сайын автокөлік апатынан 1 құрбан, әр 3 күн сайын темекі түтінімен созылмалы уланудан 1 адам өмірмен қоштасып отырады.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ

ТҰРАР РЫСҚҰЛОВ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ

Экономиканы мемлекеттік
реттеу

кафедрасы

ЗЕРТТЕУ ЖҰМЫСЫ

Тақырыбы: Темекіге қарсы күрес

Оқытушы:
Бердимуратова К.К.
аға оқытушы
Студенттер:
Торсыкбаева С.Е.

Жакатаева Толганай

Айтбузинова Индира

Мағауина Еркежан

Игембаева Гульнур

Мамандығы: Әлеуметтік жұмыс
Тобы: 212

Алматы 2007
Зерттеудің жоспары:

I Негізгі мәселелері
1.1. Темекіге қатысты мәселелер
1.2. Темекіге итермелеуші себепті ашу (Сауалнама жүргізу)
1.3. Темекі тартудан туындайтын аурулар
II Осы мәселені шешу: Залалды дағдыдан құтылу жолдары
2.1. Темекіні тастау әдістері
Қорытынды

Кіріспе

Никотин - өсімдіктерде кең тараған у. Темекі түтінінің негізгі
бөлігі. Таза күйінде сарғыш келген май сияқты сұйықтық, өзіне тән қолайсыз
иісі болады.
Темекі шегудің денсаулыққа тигізер зияны орасан зор. Темекі тартқанда
зат алмасу үрдісінің барлық түрлері зардап шегеді. Оттектің
жеткіліксіздігі, қан ұю, холестерин деңгейінің өсуі, барлық ішкі секреция
бездері қызметінің үрдісі бұзылады. Ер адамдардан жыныстық әлеуметтік
кетеді. Бойжеткендер мен жас әйелдерде етеккір циклі бұзылады. Әсіресе,
темекі түтіні ұрық және нәрестеге зиянды, никотин туар баланың жаңа шығып
жетіліп келе жатқан орталық жүйке жүйесінің жасушаларына зиянын тигізеді.
Жүктілік токсикоздың дамуына әкеп соғатын факторлардың бірі – темекі
түтіні.
Кейінгі кезде темекі тартатын адамдардың саны өте көбейіп кетті.
Осыған байланысты өлім-жітім де көбейіп тұр.
Темекі түтінімен созылмалы уланудан өлетін адамдардың саны басқа
себептерге қарағанда бірнеше есе көп.
Осылайша біздің Жер деп аталатын планетамызда тұратын адамзат
баласының миллион өлетіндері әрбір 4 күн сайын маскүнем, әр 3 күн сайын
автокөлік апатынан 1 құрбан, әр 3 күн сайын темекі түтінімен созылмалы
уланудан 1 адам өмірмен қоштасып отырады.

1.1. Темекіге қатысты мәселер

1.Шылым темекі өсімдігінің кептірілген жапырағынан жасалады.
Темекі ораулы темекі, насыбай, тіпті шайнау қолданылғандай, қорқормен де
тартылады. Қорқор болсын, ораулы темекі болсын, әлде никотині төмен темекі
болсын, тіпті мүштек кигізіп шегіңіз беретін зардабы қзгермейді. Темекінің,
шылымның зиянсыз болғаны қолданылмағаны.Алайда, темекі түрін қолдануда
денеге ең зиянды болғаны темекіні қолдану әдеті.

2.Темекі тұманында 4000 мөлшерінде химиялық зат барлығы анықталған. Дұрыс
оқып отырсыз, темекі түтінінде 4000-дай зат болып, бұның еш біреуі адам
денесіне пайдалы емес, барлығы зиянды. Зардабы ең ауырлары : никотин, шайыр
(қарамай), көміртек тотығы(СО) және раккашалдыратын (кансереген) заттар.

3. Никотин емдеу мақсатында қолданылмайды. Цианмен салыстырылатын өредегі
бір у. 100-120 мгр никотинді бір жолда адамныі тамырынан қоятын болса, адам
өледі. Мәселенің кісіні таңырқататын жағы да, осы мөлшердегі, яғни 100-120
мгр никотиннің екі қорап ораулы темекінің құрамында болғандығы.

4.Күніне екі қорап ораулы темекі шегетін адамдар бар. Олар неге уланбайды
деп смүмкін. Іс жүзінде темекі шеккендер уланады. Алайда ақырын-ақырын
уланады.Бұл адамдардың дереу уланып өлмейтіндерінің себебі, олардың ораулы
темекіні жағып қолдануынан, яғни темекідегі никотин ауаға таралып,
никотиннің белгілі бөлігі ғана денеге кіреді. Тек бір тал ораулы темекіні
шеккен адамның денесіне 1,‚-2 мгр айналасында никотин кіреді.
Бқдан тыс, бір өорап ораулы темекіні бір уақытта емес, күні бойы
тартқандықтан, әрі темекі тартқандар никотинді төте қаннан емес, тыныс
жолынан қабылдағандықтан, темекі шеккендер дереу уланып өлмейді.

5. Тек бір тал ораулы тартқан адамда никотиннің ықпалымен, бүйрек үстіндегі
бездерден адреналин және норадреналин деп аталатын гормондардың бқзылуына
жол ашады.Осының ықпалымен, асқазанның қышқыл сұйықтығы артады.Үнемі темекі
тартқандарда, уақыт ұзара келе асқазанда гастрит және жара пайда болады.
Бір тал ораулы темекімен-ақ, адамның тыныс алуы тездейді.Жүректің соғуын
тездетіп, жүректің артық жұмыс істеуіне себеп болады.Никотиннің ықпалымен,
денедегі бүтін тамырлар белгілі мөлшерде жиырылады да жүрек бұл жұмысты
атқару үшін зорланады, адамның қанқысымы артады.
Жқғарыдағы нәтижелерден көргендей, темекі денені тыныштандыратын,
рахаттандыратын зат емес, керісіншеі, денені әрекеттендіретін, тыныс алуды
тездетіп, жүректің қатты соғуына себеп болатын, қанқысымды арттыратын зат.

6. Никотин қол, аяқ тамырларын жиырады, қол-аяқ тамырларына қанды аз
жеткізеді, сонвмен аяқ-қолдың қызуы қалыпты өреге келеді.

7. Никотиннің ықпалымен, темекі шеккен адамдарда денненің барлық
органдарына, тамырлардың жиырылуына қан аз өтеді, бұл дененің бүтін
органдарының тіпті аз қуатпен жұмыс істеуі маұынасына келеді.Ми жөнінде де
осылай.Бір тал темекіде миға баратын қан мөлшерін азайтады.Күніне бір қорап
тартатындарда миға кететін қан мөлшері недәуір азаяды, бұл мидың тар
көлемде жұмыс атқарғанын көрсетеді.
Сонымен бірге никотиннің орталық жүйке органдарына ықпал етумен адм
құсады, басы айналады.

8. Бір адамның тамырына екі мгр никотин құйылса (тек бір тал ораулы темекі
тартқанда деннеге өтетін мөлшер) жүрек бір минутта 15 рет артық
соғады.Жүректен шығатын қан көлемі минутына 10 литрден 12 литрге артады,
осы күйде, темекі шеккен адам отырған болса да, жүрегі ауыр жұмыс
істегендей соғады.Әсіресе, бұрын жүрек ұстамасы болғандар, теамекі шексе
жүрек ауруы қозуы ықтимал.

9. Темекі жүректің соғуын арттыратындықтан, әуелі, жүректің өзінің ауаға
қажеті артады. Осыған орай, қандағы қан түйіршіктерінің белгілі бөлімі ауа
өміріне көміртек тотығымен (СО) бірлеседі. Жүректің өзін қамдайтын қан
тамырларынан жүрекке келетін қан мөлшері азаяды. Демек, темекі
тартқандардың жүрегі тез соққандықтан, жүректің қанға және ауаға болған
қажеттілігі артып, осыған орай, жүрекке келетін қан мен ауа азаяды.
Нәтижеде, әсіресе бұрында жүрек дімкасы болған адамдарда бір тал темекі
тартса да жүрегі ауруы ықтимал.
Темекі барлық мүшеге, әсіресе жүрекке зиянды зат. Жүректі
жындандыратын, еліртетін әуесқойлық деп айтуға болады.
10. Темекі түтініндегі 4000-нан астам зиянды заттың біреуі көміртек
тотығы (СО). Көміртек тотығы СО автомобильдердің тетігінен шыққан улы
заттардың бірі. Темекімен бірге бұның белгілі мөлшері денеге кіреді.
Қандағы қан түйіршіктерінің дене клеткаларына ауа жеткізетіні бізге
белгілі. Бір ортаға әрі ауа, әрі көміртек тотығы кірсе, көміртек тотығы
ауадан кем інде 100 есе құштарлықпен қан түйіршіктеріне жабысып, оларды
ортадан тыстайды. Темекі твартқандардың қан түйіршіктерінің 5-8 %-ы
көміртек тотығының қысымында қалады да, ауа жеткізе алмайды, керексіз болып
қалады.
Соңында не болар дерсіз? Бұның және осы тектес көптеген оқиғаның
нәтежесінде, темекі тартқан адамның күш-қуаты тартпағандардан әлде қайда
әлсіз болады.
11. Темекі шеккеннің күш-қуаты әлсірейді. Темекі тартқан адамның
темекінің зардабынан сөзсіз ауырып жатуы қажет емес. Мысалы, жасты 2 адам
физиологиялық және дене жағынан өзара жақын болса, бұның темекі тартқан
қуаты, дене тәрбие қимылдары және түрлі жұмыстарды істеуде екіншісінен әр
қашан кері қалады. Темекі дененің жұмыс өнімділігінің 20 % азайтады.

Адамның күшін, қуатын азайтатын бір затқа жастардың әуес болуын түсіну қиын-
ақ.

12. Жоғарыдағылар темекі шеккен кезде пайда болатын белгілі
өзгерістер. Бір тал темекі денеге осыншалық зиян келтіргенде, күніне
бірнеше тал, тіпті бірнеше қорап темекі тартқандарға қаншалық ауыр залал
беретінін мөлшерлей беріңіз. Ендеше, жылдар бойы темекі шеккендерді есепсіз
ауруларға душар қылады.

1.2. Жүргізген сауалнаманың сұрақ үлгілері

1. Темекі тартасыз ба?

2.Қанша жастасыз және темекіге қай жастан әуестендіңіз?

3. Темекі тартуға не себеп болды?

4. Темекі тартуға ата-анаңыз қалай қарайды?

5. Темекі тартуды бастаған соң достарыңызбен қарым-қатынасыңыз өзгерген
жоқ па?

6. Темекі тартпай тұрып қандай көңіл-күйде боласыз?

7. Темекі тартқан кездегі көңіл-күйіңіз қандай?

8. Темекі зияндылығы жайлы жазылған темекі қорапшасының сыртын оқи тұнра.
Осы мәселе сізді ойландырмай ма?

9. Сіздің болашақ балаларыңыздың темекі тартуына қалай қарайсыз?

10. Егер сіз темекі тартуды тастағыңыз келсе, мына әдістердің қайсысын
қолданар едіңіз?(бірден тастау не біртіндеп тастау)

11. Темекі тартатын қыздарға көзқарасыңыз

12. Темекі тартып тұрған қазақтың қаракөз қызын көрсеңіз не істейтін
едіңіз?

13. Біреуге сізге темекі тартуды үйрет деген ұсыныс айтса, сіздің
әрекетіңіз

14. Уақытты кері айналдырса, темекі шегер ме едіңіз?

1.3. Темекі тартудан туындайтын аурулар.

Темекінің ас қорыту жүйесіне тигізген зияндары.
1. Темекі тәбетті қайтарады
2. Ас қорытуды қиындастырады.
3. Тісті сарғайтады, ауызды сасытады
4. Асқазанда жара пайда болады
5. Ерін, тіл, өңеш рагына жол ашады.

Тыныс алу жүйесіне тигізетін зардаптары.
1. Жөтелдіреді және қақырық пайда болады
2. Созылмалы тыныс жолдары қабынуына және амфизмге себеб болады
3. Көмекей және өкпе рагы темекі тартқандарда көп кездеседі. Өкпе мен
көмекей рагына ұшырағандардың 90 пайызының себебі темекі.
Ұзақ уақыт темекі шегіп тастағандар ең тамаша рахаттануды, тыныс алуда,
жөтелден құтылуда және өрден шыққанда сезінгендерін бейнелеуде.

Айналым жүйесіне қатысты зардаптар.
1. Тамырды қатайтады
2. Қол, аяқ тамырлары бітеледі. Гангрена пайда болады.
3. Миды қамдайтын тамырларда да қатаю пайда болып, салдануға себепші болуы
мүмкін
4. Жүрек ауруларына, әсіресе бұлшық еті инфарктіне қолайлық туғызады. Жүрек
бұлшық еті инфарнкты көзалда, мемлекетімізде және бүкіл әлемде ең басты
өлім себебі болып отыр. Темекі шеккендерге шекпегендерге қарағанда осы
аурудан өлім мөлшері кемінде 10 есе артық.
Ас қорыту, тыныс алу және айналым жүйесіне қатысты.

Басқаша зардаптары.
1. Есте ұстау қабілетін азайтады. Миға баратын қан азайғандықтан ауа
жетіспейді.
2. Тәбет тартпайды, ұйқы қашады.
3. Теріде әжім пайда болады.
4. Темекі тартқанның қасында отырғандар да темекіден зиян көреді. Отбасында
темекі тартқан әке балаларын да уландырады. Жабық жерде және автобустарда
темекі шеккендердің шекпегендерді белгілі өреде улайтын ескерген жөн.
5. Еркектерде және әйелдерде жыныстық тәбетсіздіктің басты себебтерінің
бірі де темекі тартудан келеді.
6. Темекінің бәлки 1000 – нан артық зияны бар. Қазірге дейін денсаулыққа
темекінің ешбір пайдасы көрілмеген.
7. Тым еленбей келе жатқан бір зияны да темекінің өртке себебші болатыны.
Темекіден, дәлірек айтқанда, темекі тұқылынан шыққан өртте америкада әрбір
жыл мөлшермен 1700 адам өлуде.
Мемлекетімізде де әр жыл мыңдаған гектар орман, өкінішке орай, темекінің
тұқылы тудырған өрттен күлге айналуда.
8. Бүгін дүниеде жылына мөлшермен 3 млн. адам темекіден өрбіген аурулардан
өлуде.
Әр 13 секундта 1 адам, әр 65 секундта 5 адам әлемде темекіден туылған
аурулардан өледі екен. Темекі себебінен туылған аурулардан өлгендердің
орташа 100 - нан бір бөлігі темекі тартпай – ақ зияндалғандарда кездесуде.
9. Канада да 5 млн адам, Англияда 10 млн, АҚШ – та мөлшермен 40 млн адам
темекіні тартады. Түркияда Пияр зерттеу қоғамының мәліметтерінде темекі
тастағандар домалақ санмен мөлшерлегенде 7 – 8 млн айналасында. Алайда,
жоғарыдағы санды мәліметтегі көңілсіз 1 есеп те, 15 жастың үстіндегі 15 –
млн – нан астам жас азаматымыздың әлі де жалғасы темекі тартып жүргені.

2.1. Темекі тастау әдісі

Бүгін темекіні зиянды емес деп ешкім айта алмайды. Осы тақырыпта
зерттеу жүргізген ғылыми ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Аналар темекiге қарсы
“Жас отандықтар” темекіге қарсы
Темекі тарту – зиянды әдет. Аналар темекiге қарсы
Терроризмге қарсы күрес
Есірткіге қарсы күрес
Экстримизмге қарсы күрес
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес
Бодандыққа қарсы күрес
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы
Вирус және оларға қарсы күрес
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь