Жеке кәсіпкерлік - кэсіпкерліктің нысаны ретінде

Еліміздің экономикалық жүйесінде мемлекеттік тәуелсіздігімізді алған сәттен басталған түбегейлі өзгерістер әлеуметтік бағыттағы нарықтық экономиканы құрудың қажеттігін туғызып, мүлдем жаңа қоғамдық қатынастарды қалыптастыруды талап етті. Қазақстанның нарықтық экономикаға көшуі - экномикалық тұрғыда дамудағы уақыт талабы еді.
Елбасы Н.Ә.Назарбаев «Қазақстан-2030» деп аталатын Қазақстанның келешекте гүлденіп дамуының ұзақ мерзімді басымдықтарын анықтаған халыққа арнаған жолдауында біздің еліміздің алдына қоятын басты мақсаты: үлттық бірлік, әлеуметтік эділдік, барша қазақстандықтардың экономикалық жоғары деңгейдегі ахуалы тэн тәуелсіз, гүлденген және саяси тұрақты Қазақстанды құру болып табылатындығын атап өтеді. Қоғамның бірлігі мен ішкі түрақтылығының маңызды құрамдас бөлігі ретінде болу қажеттігін де баса көрсетеді.
Кэсіпкерлік, тұтас алғанда, ауылдық жерлерде де жақын арадағы онжылдықта нарықтық құрылымдарға қосымша күш беретін және инфраструктуралар сүрақтары мен әлеуметтік мәселелер айрықша мэнге не салаға айналуы тиіс.
Қазіргі таңдағы қоғамымызда жұмыссыздық кедейлік, зейнетақы мен төлемақылардың төмен мөлшері, тағы басқа толып толып жатқан әлеуметтік мәселелердің өз шешімін тиісінше таппай жүргені жасырын емес. Осындай мәселелерді шешудегі мемлекеттің мақсаты болып азаматтарға, шаруалар мен ауылдық жердің түрғындарына кэсіпкерлік қызметті жүзеге асыруына қажетті құралдармен қамтамасыз етудің де мәселелері басты назарда болуы қажет.
Жаңа экономикалық қатынастырды қалыптастыру барысында біздің дербес мемлекетіміздің қоғамдық өміріндегі пайда болып жатқан құрылымдарды қаржылық және құқытық қамтамасыз етудің мәселелері өте өткір туындап отырғаны белгілі.
. Құқықтық нормативтік актілер:
1. ҚР 1995-жылғыЗО-тамыздағыКонституциясы
2. ҚР Азаматтық кодексі 1994 ж. 27-желтоқсан
3. ҚР Азаматтық іс жүргізу кодксі 1999 ж. 13-шілде
4. ҚР Салық кодексі 2001 ж. 12-маусым
5. ҚазССР «Қаз ССР-інде шарушылық қызметтің еркіндігі және
кэсіпкерліктің дамуы туралы» 1990-жылғы 11-желтоқсандағы Заңы.
6. ҚР «Жеке кэсіпкерлікті қорғау және қолдау туралы» Заңы 1992 ж. 4
маусым
7. ҚР «Лицензиялау туралы» Заңы 1995 ж. 17 сәуір
8. ҚР «Банкроттық» Заңы 1997 ж. 21 қантар
9. ҚР «Жеке кэсіпкерлік туралы» Заңы 1997 ж. 19 маусым
10. ҚР «Шағын кэсіпкерлікті мемлекеттік қолдауы туралы» Заңы 1997 ж.
19 маусым
11. ҚР «Шарушылық (фермерлік) қожалығы туралы» Заңы 1998 ж. 31
наурыз
12. ҚР «Атқарушылық іс жүргізу және сот орындаушыларының
мэртебесі туралы» Заңы 1998 ж. 30 маусым.
13. ҚР «Неке және отбасы туралы» Заңы 1998 ж. 17 желтоқсан.
II. Мақалалар және монографиялар:
14. Ахметбекова С. А. Предприниматель как участник гражданского
оборота // Вестник КазГУ №3 2000 г.
15. Басин Ю. Г. , Фурсов В. Т. Основы бизнеса в условиях рыночной
экономике Казахстана А: 1992 г.
16. Балкен М. Проблемы банкротства индивидуальных
предпринимателей. // Правовая реформа в Казахстане №4 2000 г.
17. Беляева 3. С. Крестьянское (фермерское) хозяйство как субъект
гражданского права. Учебное пособие. Субъекты гражданского
68

права отв. ред. Абова Т.Е. -М: Институт государства и права РАН 2000 г.
18. Бекназарова А.Т. Современное состояние, тенденции и перспективы
развития предпринимательства в РК // Вестник КазНУ №4 2002 г.
19. Бажкенова Р. Защитим права предпринимателя // Фемида №6, 1999 г.
20. Григоренко С. Проблемы гражданско-правового статуса
индивидуального предпринимателя. // Хозяйство и право № 5 1999 г.
21. Джандосов С. У. Крестьянские хозяйство: каким ему быть? //
Экономика и жизнь №7 1990 г.
22. Жилинский С. Э. Предпринимательское право (правовая основа
предпринимательской деятельности) учебник для ВУЗОВ. М: Изд.
«НОРМА» 2000 г.
23. Жетпысбаев Б. Аграрное право РК. Учебник. Казахстанский
институт правоведения и международных отношений. А:
«ДАНЕКЕР» 2000 г.
24. Иванов А. Б. Государственному регулированию
предпринимательства - правовую основу // Юрист №7. 2002 г.
25. Ермаков В. Как стать индивидуальным предпринимателем,
Библиотечка предпринимателя. А: «Центр обслуживания
предпринимателей Секрет+Сервис» 2000 г.
26. Ермаков В. Основы предпринимательского (гражданского) право,
учебное пособие часть 1, Библиотечка предпринимателя. А: «Центр
обслуживания предпринимателей Секрет+Сервис» 2001 г.
27. Климкин С. И. Вопросы читателей: простое товарищество //
Предприниматель и право №5-6 1997 г.
28. Климкин С. И. Правовые формы предпринимательства в РК. учебное
пособие, А: «БАСПА» 1997 г.
29. Кусаинова Л. А. Право землепользования крестьянских фермерских
хозяйств в РК (историко-правовой анализ), учебное пособие, Акмола
1998 г.
69

30. Лер О. Страхование малого и среднего предпринимательства //
Вестник Правительства №3 1999 г.
31. Лаптев В. В. Проблемы предпринимательской (хозяйственной)
правосубъекности // Государство и право №11 1999 г.
32. Лобков А. X. Законодательство и бизнес в Казахстане // Деловой мир
Казахстана№4-5. 1998 г.
33. Лобков А. X. Государственная регистрация в предпринимательской
деятельности // Предприниматель и право №10, 11. 1999 г.
34. Лобков А. X. Совместная деятельность в бизнесе правовая основа и
проблемы // Предпринимательство и право №3 1999 г.
35. Нам Г. Новая инициатива Президента РК по поддержке малого
бизнеса // Предприниматель и право №16 1999 г.
36. Олейник О. М. Предпринимательское (хозяйственное) право, том 1,
учебник, М: «ЮРИСТ» 1999 г.
37. Романкова И.В. Правовое регулирование предпринимательской
деятельности граждан в РК Автореферат А: 1996 г.
38. Ручкина Г. Ф. Конституционные основы предпринимательства в
России // Конституционное и муниципальное право №4. 2002 г.
39. Рудецких А. Шишкина А. Поддержка малого предпринимательства
со стороны государства //Вестник предпринимателя №5 2001 г.
40. Романкова В. А. Процедура приобретения правового статуса
индивидуального предпринимателя // Актуальные проблемы
гражданского права. Материалы ежегодной республиканской
научно-практической конференции аспирантов и соискателей. А.
февраль 2002 г.
41. Сулейменова М. К. Покровский Б. В. Худяков А. И. Жакенов В. А.
Право и предпринимательство в РК. учебное пособие, А: «Жеты
жаргы» 1994 г.
42. Суханова Н.Т. Взаимоотношения предпринимателя и государством //
Зангер№12. 2002 г.
70

43. Сафинов К. Б. Роль правительства в формировании предпринима-
тельской среды // Предприниматель и право №11, 17, 2002 г.
44. Туржанов С. А. О защите и поддержке частного предпринима-
тельства в городе Алматы // Правовой вестник №15 2002 г.
45;.. Ташенова С. Совместное предпринимательство // Внешнеэкономи-ческая деятельность в Казахстане №10 2000 г.
46. Устюкова В. В. Правовое положение крестьянского (фермерского) и
личного подсобного хозяйства в условиях аграрной реформы - М:
Институт государства и право РАН 2000 г.
47. Хруцкий В. Е. Как стать предпринимателем // США экономика,
политика, идеология №9 1992 г
        
        Кіріспе
Еліміздің экономикалық жүйесінде мемлекеттік тәуелсіздігімізді алған
сәттен басталған түбегейлі өзгерістер әлеуметтік ... ... ... ... ... мүлдем жаңа қоғамдық қатынастарды
қалыптастыруды талап етті. ... ... ... көшуі -
экномикалық тұрғыда дамудағы уақыт талабы еді.
Елбасы Н.Ә.Назарбаев «Қазақстан-2030» деп ... ... ... ... ұзақ ... ... ... халыққа
арнаған жолдауында біздің еліміздің алдына қоятын басты мақсаты: үлттық
бірлік, әлеуметтік эділдік, ... ... ... жоғары
деңгейдегі ахуалы тэн тәуелсіз, гүлденген және саяси ... ... ... ... атап ... ... ... мен ішкі
түрақтылығының маңызды құрамдас бөлігі ретінде болу қажеттігін де ... ... ... ... жерлерде де жақын арадағы
онжылдықта нарықтық құрылымдарға қосымша күш беретін және инфраструктуралар
сүрақтары мен ... ... ... ... не ... ... тиіс.
Қазіргі таңдағы қоғамымызда жұмыссыздық ... ... ... ... ... тағы басқа толып толып ... ... өз ... ... ... жүргені жасырын емес. Осындай
мәселелерді шешудегі мемлекеттің мақсаты болып азаматтарға, шаруалар ... ... ... ... ... жүзеге асыруына қажетті
құралдармен қамтамасыз етудің де мәселелері басты назарда болуы қажет.
Жаңа экономикалық қатынастырды ... ... ... ... ... ... ... болып жатқан құрылымдарды
қаржылық және құқытық қамтамасыз етудің мәселелері өте ... ... ... ... меншік қатынастарына қатысты реформалар, шаруашылық
субъектілерінің ұйымдастыру-құқықтық ... көп ... ... ... ... қатынастарды құқықтық реттеу
эдістерінің елеулі тәжірибеде де, теориялық тұрғыда да ... ... ... ... ... ... атап айтқанда,
кэсіпкерлік қызметті жүзеге асыру саласында Қазақстан ... ... тең ... ... және кэсіпкерлік еркіндік
қағидасы.
Нарықтық экономиканы кэсіпкерлік қызмет еркіндігі қағидасынсыз елестету
мүмкін емес. Аталған қағида Қазақстан Республикасы ... ... баян ... ... ... ... заңды түрде
алган кдндай да болсын ... жеке ... ... ... ... онынь
ішінде мұрагерлік күкыгына заң мен кепілдік беріледі. Соттыіь шешімінсіз
ешкімді де өз ... ... ... ... көзделген ерекше
жагдайларда мемлекет мұқтажы үшін мүліктен күштеп айыру оның күлы ... ... ... жүргізілуі мүмкін. Әркімнііь ... ... өз ... кез ... ... ... ... үшін еркін
пайдалануга күкыгы бар.» Сонымен, еліміздің негізгі Заңының азаматқа мүлдай
құқық берілетінін жариялауы үлкен мэнге ие, ал бүл ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің құралы
болатыны сөзсіз.
Қазақстан Республикасыдағы жеке ... өз ... ... ... Осы ... ... ... саласында оның қызметін реттейтін
көптеген нормативтік құқықтық актілер қабылданды. Солай бола түрса да, ... ... ... ... ... ... мәселелер элі
күнге дейін өз шешімін таппай келеді.
Аталмыш саладағы қоғамдық қатынастардың ... ... ... ... ... ... ... ететін сүрақтар элі де
жетерлік. Мысалы, Қазақстан Республикасының 1998-жылғы 31-наурыздағы «Шаруа
(фермерлік) қожалығы ... ... ... ... түлға құрмастан шаруа қожалығы нысанының болуын ғана белгілейді. ... ... ... ... тұлға ретінде құрылып эрекет етеді, көп
жағдайда ... ... ... 27-желтоқсанда қабылданған
Азаматтық кодексіне қайшы келмейтін ... ... ... ... ... ... аталған Заң нормасында жоюды талап
ететін қайшылықтар туындайды. Сонымен ... ... ... ... жеке кэсіпкерлердің құқыққабілеттігін жеке ... ... ... ... жеке ... ... ... мемлекеттік тіркеуден өткен сэттен бастап ие болады
және құқықтарды жүзеге асыру ... ... де аса зор ... ... ... ... тек уақыт бойынша ғана емес, ... ... ... ... де шектеулі. Сонымен,
қолданыстағы азаматтық заңнамаларда ... ... ... орнын
толтыруды қажет ететін құқықтағы ақтаңдақтық екені ... ... ... мен оның ... ... оның мүлкіне мүліктік шара ретінде
өндіріп алу іс-жүргізуі қозғалатын болса, олар қорғаусыз ... ... ... басты саласы ретінде мемлекетпен таңдалған және ... ... ... ... ... келеді.
Жоғарыда баяндалғандардың негізінде бүл дипломдық жүмыс тақырыбының
өзектілігімен толығымен келісуге болады. Бүгін де жеке ... ... ... ... зерттеудің қажеттілігі анық туындап отыр. Жеке
кәсіпкердің қүықтық жағдайы мәселелері отандық ... де ... бүл ... ... ... ... ... саласындағы
жаңа ғылыми еңбектердің жоқтығымен түсіндіріледі.
Ғылыми зерттеудің ... ... және ... ... ... ... теорисы құрайды, жүмыс барысында ... және өзге де ... ... ... ... ... ғылыми-теорилық негізі Ю.Г. Басин, М. ... ... С.У. ... С.Э. ... В. Ермаков, С.И. Климкин, Л. А.
Кусаинова, В.В. ... М.К. ... В.Е. ... өзге де Қазақстан
Республикасындағы түлғаның құқықтық ... ... ... азаматтық құқық, азаматтық іс жүргізу құқығы, аграрлық, ... ... ... ... мен ... қатар ТМД елдері ғалымдарының да ... ... ... өзекті мәселелеріне байланысты жаңа
эдебиеттердегі ғылыми зерттеулердің болуына ... жеке ... ... ... мен ... ... ... ғылыми
жұмыстардың кэсіпкерліктің барлық нысандарын тұтастай зерттеумен шектелуіне
байланысты ... ... жөн. ... ... жазуда Қазақстан
Республикасы құқық жүйесінде жеке кэсіпкердің кү-қықтық ... ... ... ... ... ғылыми жұмыста эсіресе, жеке кэсіпкерліктің үйымдық-құқықтық
нысандарының ... ... ... ... қатынастардың
өзге субъектілерінен ерекшелендіретін айрықша белгілеріне, және кэсіпкер
қызметін қуру мен ... ... жөн ... ... жеке
кэсіпкердің құқықтық жағдайымен байланысты теориялық және ... ... ... ТМД ... ... салыстырмалы құқықтық
талдау жүргізілді: жеке кэсіпкерліктің бір ретінде ... ... тең ... ... ... ... жеке ... сонымен қатар заңды түлға болып табылатын ... ... ... ... құрмастан жүзеге асырылатын жеке кэсіпкер
мэртебесінің оң жақтары бар ... ... ... ... ... ... ... жеке кэсіпкердің құқықтық жағдайының
ерекшеліктері мен оның ... ... ... мәселелерді
анықтауға, жеке кэсіпкерлікпен байланысты заңнамаларды жетілдіру мақсатында
кешенді зерттеуге басты көңіл ... Осы ... ... ... ... ... ... мазмұндауды жөн санадық:
* жеке кэсіпкердің жалпы ерекшеліктерін зерттеу;
* жай серіктестіктің шаруа ... ... ... салыстыру мен таңдау;
* шаруа (фермерлік) қожалығының мүшелерінің ауыл ... ... ... ... тұлға құрмай-ақ шаруа қожалығын құрудың заңды тұлға
нысанында ... ... ... толы ... ... жеке ... құқыққабілеттілігін заңдық реттеудің мәселелеріне
тоқталу;
* жеке кэсіпкер қызметін тоқтату мен оның банкроттығы мәселелерін
тоқталу;
* жеке кэсіпкердің ... ... ... ... бойынша ұсыныстар енгізу.
Бұл жұмыстың нормативтык негізгі ретінде Қазақстан ... ... ... Азаматтық кодексінің, Қазақстан
Республикасы Салық кодексінің, Қазақстан Республикасы «Лицензиялау туралы»,
Қазақстан Республикасы «Банкроттық туралы», ... ... ... туралы», Қазақстан Республикасы «Шаруа ... ... ... Республикасы «Жеке кәсіпкерлікті қолдау мен қорғау
туралы» заңдарының нормалары қолданылды.
1 Тарау. Жеке кәсіпкерлік - кэсіпкерліктің ... ... Жеке ... ... мен мэні
"Кэсіпкерлік нысаны (үііымдық құқықтық нысан)" ... өзі ... және ... ... ... ... болды. Өзінің пайда
болуымен бүл жаңа ... ... ... ... ... ... ... сектордың үстемдік еткені белгілі.
Мемлекеттік емес ... рөлі тым аз ... еді. ... ... құру"
деп аталған уақытта да жаңа экономикалық қатынастырдың пайда ... ... ... ... ... Солай бола түрса да, белгілі бір ... ... ... ... ... еді, ... 80-жылдардың
ортасымен 90- жылдардың басындағы кезең. 1987 ж. 30 ... ... ... ... ... ... ... 1988 ж. 26
мамырдағы СССР-дің "СССР кооперациялар туралы" Заңын, , өзге де бірлскен
кэсіпорындар қызметін ... ... бір 1989 ж. 7 ... СССр ... ... ... ... туралы" Жарлығын қатар ... ... ... ... ... үлкен мэнге ие СССР министірлер
Кеңесімен 1990 ж. 8 тамызда бекітілген "Шағын кэсіпорындарды қуру ... ... ... " Ереженің маңызы зор болды.
Қазақстанның мемлекеттік тәуелсіздікке қол жеткізуін кэсіпкерлік
нысандары жөніндегі ... ... ... ... етті. Біздің
жағдайда нысан ретінде "Тип.құрылым белгілі бір мазмүлдағы ішкі ... ... ... бүл дипломдыі жүмыста Қазақстан
Республдикасы және ТМД елдері заңнамасында ... ... ... ... ... ... - бүл ... жүмыстың зерттеу пэні болып
табылады.
Кэсіпкерлік белгілі бір ... оның ... ... көптеген
факторларға байланысты: шаруашылық субъектілерінің ... ... С.И. ... ... ... (Под. Ред. ... Н.Ю.), 16 изд.
Москва.: изд. Русский язык, 1984 г., стр.761
мүмкіндігі, қызмет ортасы, ... да бір ... ... Әрбір елдің кэсіпкерлікті үйымдастыру бойынша өз заңнамасы
эрекет етеді. Сонымен ... ... ... типтік кэсіпкерлік
қызметтің ұйымдастырушылық - құқықтық нысаны бар. Бұған: жеке кэсіпкерлік,
жай ... ... және ... ... жауапкершілігі
шектеулі серіктестік, акционерлік қоғамдар, мемлекеттік мекемелер жатады.
Бүл негізгі нысандар кэсіпкерлік ... ... эр елде ... ие ... ... ... ... мен нысандарын кэсіпкерлікті құқықтық
реттеу жүйесінің элементі ретінде ... ... ... ... ... және теоретикалық тұрғыда үлкен мэнге
ие. Бұл - ... ... ... ... ... ... және ... орындауға, сондай-ақ нормативтік құқықтық актілердегі қарама-
қайшылықтарды ... және ... ... ... , ... зор ықпалын тигізеді.
Кэсіпкерлік қызметтің нысандары мен түрлері жөнінде сөз қозғағанда "түр
мен нысан" ... ... ... ... және тілде жиі
ауыстырылып қоданылатынын ескеруіміз қажет. Осы дипломдық жұмыс ... түрі ... ... ... ... ... ... бөлімшелер - түрлер ретінде қарастырылатындықтан да бір-біріне
нысан болуы мүмкін ... ... ... ... бір ... ... ... мүмкін емес.
Ал кэсіпкерліктің нысанына келетін болсақ, бүл өндірістік құрылымдар.
Кэсіпкерліктін ... эр ... ... ... мүмкін, кэсіпкерліктің бір
түрлі нысандарда көрініс табу ... ал ... ... түрі ... ... мүмкін.4 Осы бөлімнің бірінші тақырыбында заңды түлға
2 Климкин С.И. ... ... ... ... ... в ... ... 1997 стр. 4-5
3 Жилинский С.Э. Предпринимательское ... ... ... деятельности.
Учебник. М.: «Норма-Инфра 2002 г. стр.94»)
4 ... М.К., ... Б.В.. ... А.И. ... В.А. Право и
предпри нимательство в РК
Учебное пособие А.: «Жетэ жарғы», 1994 г., стр.36-37
құрмай-ақ жеке түлғалардың кэсіпкерлікті жүзеге асыруының ұйымдық ... ... ... ... Республикасының 1997 жылғы 19 маусымдағы "Кәсіпкерлік ... ... ... эрі - Заң) ... түрі мен ... арасында
нақты айырмашылық келтірілмеген. Заңның мэтініндегі кэсіпкерліктің түрі мен
нысанын ажырату қиынға соғады, ... ... ... ... ... атап ... түр мен нысагн терминдері көп
мағыналы және бір бірімен жиі ауыстырылады. Сәйкесінше, заңнамада да ... де олар ... ... ... ... ... ретінде де
жиі кездеседі. Кэсіпкерлік нысандарын бөлуде оның ... ... ... нысандары туралы айтылады. Яғни, бір ғана мазмүнның өзі
түрлі заңдық нысандырда, ал түрлі мазмүн ... ... ... ... заңдық нысандарын ең алдымен кэсіпкерлік қызметтің
субъетілеріне қарай бөлуге болады. Осы негізде жеке түлғалардың және ... ... ... ... қарастыруға болады. Кэсіпкерлік
қызметтің субъектісі бойынша мүндай бөлу Қазақ ССР нің ... ... ... ... кэсіпкерліктің дамуы мен шаруашылық қызметтің
еркіндігі туралы" Заңының 2-бабына ... ... ... ... туралы сөз қозғағанда, заңды түлға құрмай-
ақ, жеке түлғалардың кәсіпкерлік қызметті жүзеге ... ... ... ... тек қана жеке ... ... болуы мүмкін,
бүл өз кезегінде, жеке кэсіпкерлікті ... ... ... ... ... бірнеше жеке түлға болуы мүмкін. Заң ... ... ... ... - жеке ... ... түлғаларадан құрылса,
үйымдастурышылық нысаны - бірлескен кэсіпкерлік болып саналады. Бұнымен
қатар, жай ... ... ... ... ... ... ... қызмет кең таралған.
10
1.2. Қазақстан Республикасы заңнамасы бойынша жеке кәсіпкерліктің
нысандары
Жеке кэсіпкерлік немесе ... ... ... азаматтардың (жеке тұлға)
кэсіпкерлік қызметі кэсіпкерліктің ұйымдастырушылық құқықтық нысанының бір
түрі болып табылады. Жеке кэсіпкерлік нысандарының ... ... ... ... жеке ... ... және мазмүны жағынан
коммерциялық болып табылады. Олар эр ... ... ... қызмет
көрсетулер) деген сұранысты қанағаттандыру жолымен пайда табуға бағытталады
және нақты жеке тұлғаның ... оның ... мен ... ... жүзеге асырылады. Жеке ... тек ... ... ... ғана ... ... шарттар мен заң актілерінде өзгеше белгіленбесе, сонымен бірге
шетелдік азаматтар мен азаматтығы жоқ адамдар да бола алады.
Жеке кэсіпкерлікке ... ең ... ... акт ... 1987 -жылғы
19-қарашадағы "Жеке еңбектік қызмет туралы" Заңы болып ... ... ... ... ... пен ... көрсету саласында шағын
бизнес пайда ... бас ... ... ... ... тү-рмыстық
техникамен қамтамасыз ету, бейне-таспа өнімдерін прокатқа беру, гүлдерді
өсіру мен сату т.б. Жеке ... ... ... 19991-1992
жылдардағы кәсіпкерлік жөніндегі заңнамалардың дамуымен ... ... ... ... ... заңды түлға құрмай-ақ биржалық және
биржадан тыс тауар нарықтарында айтарлықтай ірі ... ... және ... ... де ... ... бастады.5
Қазақстан Республикасның Азаматтық Кодексіне сэйкес азаматтардың заңды
түлға құрмай-ақ ... ... ... ... шағын кэсіпкерліктің бір
түрі болып табылады. Шағын кәсіпкерлік субъектісінің түсінігі Қазақстан
Республикасының 1997- ... 19- ... ... Климкин С.И. Учебное пособие Правовые формы предпринимательства в РК, А:
Баспа, 1997 стр. ... ... ... ... Заңының 3-бабынаң 1-тармағында
былайша ... ... ... ... жеке ... ... ... жылдық саны 50 адамнан аспайтын және активтерінің
жалпы қүны орта ... бір жыл ... ... мың ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметпен айналысатын заңды түлғалар
шағын кәсіпкерлік субъектілері болып табылады.
Яғни, шағын кэсіпкерлік субъектілеріне тек заңды ... ғана ... ... құрмастан кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын жеке түлғалар да
жатады.
Жоғарыда заңнамамен белгіленгені айтылғандай, дэлірек айтсақ ... 1997 - ... 19- ... "Жеке кэсіпкерлік туралы" Заңымен
заңды тұлға қүрмастан жеке тұлғалар кэсіпкерлігінің: жеке және бірлескен
екі түрі ... Жеке ... ... ... ... құқығымен
тиесілі мүлкі негізінде, сондай-ақ мүлікті пайдалануға және оған ... ... ... өзге де ... ... жүзеге асырылады. Жеке
кэсіпкерлікті некеде түрған азамат өзінің ... ... ... көрсетпей жүзеге асыратын болса, мүлдай жағдайда кэсіпкерлікті
жүзеге асыруға зайыбының келісімі талап етілмейді.
Бірлескен кэсіпкерлік ... ... ... мен ... мүліктері
негізінде, сондай - ақ мүлікті бірлесіп пайдалануға және оған билік етуге
жол ... өзге ... ... ... ... ... асырылады. Өз
кезегінде бірлескен кэсіпкерлік үш үйымдастырушылық құқықтық нысанға
бөлінеді:
а) ... ... ... ... ... жүбайлардың кэсіпкерлігі;
б) шаруашылық фермерлік қожалықтарының немесе жекешелендірілген
түрғын үйге ортақ бірлескен меншік негізінде іске ... ... ... ... ... ... ... негізделіп
жүзеге
асырылатын жай серіктестік.
12
Қолданыстағы заңнамалар нормаларындағы ... екі ... ... ... жеке ... ... ... тұлға қүрылмайды, яғни
жеке мүліктің заңдық оқшауланып, іскерлік айналымға қатысуы орын алмайды.
Соған байланысты ... ... ... ... өз ... ... ... субъектісін барлық мүлкі іс жүргізу заңнамасымен
белгілінген тэртіпте өндіріп алуға жатады. Сондықтан да ... ... ... ... мен байланысты емес бизнес салаларында ғана кең
таралады. Екіншіден, жеке ... ... ... үшін ... ... ережелері таралады. Қазақстан Республикасының 1997-жылғы 19-
маусымдағы «Шағын кэсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы» Заңында жеке
кэсіпкерлердің ... ... ... ретінде көрсетілуі, сондай-ақ
оларға өндірістік кооперативтер, серіктестіктердің барлық түрлерінің
жатқызылуы ерекше ... ие. ... жеке ... тең ... ... ... бірдей міндеттер атқарады. Кэсіпкерлік
қызметті жүзеге ... жеке ... шарт ... ... және ... ... немесе тиісінше емес ... ... ... қоса ... ... ... ... табылады. Оларға
кэсіпкерлік қызметті жүзеге асыру барысында міндеттемелерді бұзғаны үшін
қолданылатын жауапкершілік жөніндегі жалпы ережелер де ... егер ... ... ... бой ... күштердің (форс-мажорлық мэн-
жайлар) салдарынан мүмкін болмағандығын ... ... ... ... ... өз ... ... атынан жүзеге асырады. Бірлескен
мэміле ... ... ... ... ... ... құқықтар мен міндеттер бірлескен кэсіпкерліктің барлық
қатысушыларының ... ... ... ... ... кең ... қандай да бір шаруашылық
мәселені шешуде субъектілердің өзара эрекеттесуін білдіреді. ... ... ... өздерінің мүліктерін
13
біріктіріп, қатысушылардың бэрі үшін қажетті нэтижеге қол жеткізуге талпына
алады, жалпы шаруашылық мақсаттың объектілері ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
Бірлескен қызмет жөніндегі заңнама соңғы жылдары көптеген өзгерістерге
ұшырады. Соның ішінде Қазақ ССР-нің 1963-жылғы 28-желтоқсанда ... ... атап ... ... ... азаматтар мен ұйымдар мен
арасында шарт жасаудың еркіндігіне кең жол ашылды. ... ... ... сол кезеңдегі кэсіпкерлік пен меншік нысандарының
түрлерінің қалыптасуымен белсенді ... алғы шарт ... ... ... ... ... туралы шарт Қазақстан Республикансының 1994-жылы
27-желтоқсанда қабылданған (Жалпы бөлім) реттелген, "Бірлескен ... шарт (жай ... деп ... ... "Меншік құқығы және
заттық құқықтар бөлімінде көрініс тапқан". "Жай ... ... ... негіздерімен легальды айналымға енгізіліп, ... оң ... ... ... Республикасының 1992-жылғы 4-
шілдедегі "Жеке кэсіпкерлікті қолдау мен ... ... ... де ... ... болады. Қазақстан Республикасы Азаматтық
Кодексінің 228-бабына сэйкес "Бірлескен қызмет туралы шарт ... ... ... ... ... ... мақсатқа жету бірлесіп эрекет
жасауға міндеттенеді". Бүл шарттан туындайтын қатынастар өзге ... ... ... ... ... көп ерекшеленеді.
Алайда осы түхтағы бір қызық жайт: борышқордың да, несиеберушінің де, не
болмаса тараптардың ... ... ... емес бір ... ... ... ... шарушылық мақсатқа қол жеткізуге ... ... ... ... ... ... тараптары оның қатысушылары
(серіктестіктері) болып аталады. Бұл шарт егер оның ... ... ... ... ... ... ... етпейді. Жай
серіктестікті шаруашылық серіктестіктен нақты ажырата білгеніміз ... ... бүл екі ... шатастыру жиі кездеседі. Бүл қарапайым
түсіндіріледі:
14
бірінші жағдай да, екінші жағдайда да заңшығарушы ... ... ... ... ... ... қолданылады. Бүл түсініктердің
маңызды айырмашылығы келесіде: шаруашылық ... ... ... ... жай ... ... түлға болып табылмайды. Осыдан-ақ келесі
айырмашылық туындайды: жай серіктестік ... ... ... өз ... ... алмады, сотта жауапкер және талапкер болып ... ... ... ие ... бола түрса да, белгілі бір ... ... ... ... ... жақтарын да байқауға болады, мысалы,
шаруашылық серіктестік нысанының бір түрі ... ... - ... ... ... ... үшінші түлғалардың алдында
міндеттемелері бойынша жауап беру ... ... ... ... ... ... жағдайда, оның барлық қарыздарын жабу үшін
мүлкі жетіспеген жағдайда, серіктестік үшін оның ... ... ... ... алу ... мүмкін барлық мүлкімен ортақ
жаукапкершілікте болады. Жай серіктестікке қатысты мүндай жағдай келесідей
реттеледі: ... ... мен ... қатысушылардың жалпы мүлкі есебінен
жабылады, ал жетпейтін сома қатысушылардың арасында осы ... ... ... ... ... ... өндіріледі. Алайда, бүл
жерде келесідей сәттерді ескеру қажет: жай серіктестіктің қатысушысы өзінің
шартымен жауапкершіліктің аталған ... ... ... ал ... ... жауапкершілігі императивтік заң нормаларымен
белгіленетіндіктен де өзгертуге жатпайды.
Жай ... ... ... ... табылмайтындықтан да, оның қызметін
басқару арнайы құрылған органдармен емес, қатысушыларыдың тікелей ... ... ... ... ... көпшілік даусымен
шешім қабылдауға мүмкіндік ... ... ... ... бүл ... ... ... осында. Заң
қатысушыларға басқа қатысушылардың ... ... ... және ... ... жүргізуге жетекшілік етуді
бір қатысушыға тапсыруға құқық беретіндіктен де, мүндай тэртіп қатысушылар
саны көп болған жағдайда ... бір ... ... ... ретінде кез-келген мүлік үсынылуы ... ... ... ... ... ... тауарлар. Сондай-ақ,
пайдалану құқығының, интеллектуалдық меншік объектісінің де ... ... тиім ... ... ... ... Кодексі
салым ретінде еңбектік салымға да жол береді.м ... ... ус ... де ... ... ... мүмкіндігі туралы
атап өту ерекше мэнге ие болар еді. Себебі, қатысушылардың салымын ақшалай
бағалауда олардың келісімінің өзі ... ... ... ... ... ... құрылуына қарағанда, мүлда ... ... ... ал ... ... салымдарды бағалау
қатысушылардың өздерімен жүзеге асырылады. Бүл түсінікті жағдай: ... ... ... ... табылмайды, өз атынан үшінші түлғалармен
мэміле жасамайды, сондықтан да ... ... ... үшін маңызды болып табылатын міндеттеменің орныдалуын мүліктік
қамтамасыз етуге бағытталған шара ... ... үшін ... ... ... көлемін дұрыс бағалау бірлескен қызмет туралы шарт
қатысушалының өздері үшін ... ... ... үлес ... қарай
табыстар мен шығыстарға қатысты қатысушылығы анықталады. Тағы бір ... ... ... эрбір қатысушының үлесі жөнінде ... ... ... ... тең ... саналады.
Жай серіктестік заңда түлға болып ... оның ... сөз ... ... негіздеме жоқ.6 Шаруашылық серіктестіктерінің
қызметімен салыстырғанда, жай серіктестік қызметі ... ... ... өзгеше құқықтық жағдайға ие:
' Климкин С.И. Учебное пособие Правовые формы предпринимательства в РК, ... 1997 стр. ... ... ... ... ... «Салықтар және
бюджетке төленетін міндетті төлемдер туралы» кодексіне (Салық ... ... салу ... ... ... ... ... қарағанда,
жай серіктестік тұтас алғанда салықтық қатынастардың субъектісі болып
табылмайды.
Бірлескен қызмет туралы шарт қатысушыларының ... ... өзге ... ... олардың жалпы үлестік меншігі болып табылады. Сэйкесінше
өз үлесіне еркін билік ету құқығын қоспаған ... бүл ... ... ... ... барлық ережелер таралады. Өйткені, Қазақстан
Республикасының Азаматтық Кодексі жай ... ... ... ... белгілейді: бірлескен қызмет туралы шарттың қатысушысы шартың
басқа қатысушыларының келісімінсіз жалпы мүліктегі өз үлесіне билік етуге
құқылы емес. ... ... ... жай ... ... ... және бір ғана ... иесі болып келетін шаруашылық серіктестік
мүлкінің тэртібіне қарағанда елеулі ерекшеліктерге ие.
Ауыл шаруашылығы саласындағы фермерлік сектордың ... ... аса ... ... бірі ... ... Бүл өз
кезегінде, ауыл шаруашылыңғындағы түрлі меншіктік қатынастардың
қалыптасуына, аграрлық экономика ... ... ... ... және ... ... қүрылым ретінде
пайда болуына бағыталады.
Жоғарыда аталған мәселелерді шешу жермен жүмыс жасайтын түлғалардың
меншіктік қарым-қатынастар ... ... рөл ... және ... ... ... ... Өйткені, жер қатынастарындағы басты түлға
жерді шарушылық пайдалану құқығына ие ... ... осы ... ... ... ... түлға басты фигура болып табылады.7
7 Ерофеев Б.В. Земельное право ... М: ... 1994 ... Республикасының 1998-жылғы 31-наурыздағы «Шаруа (фермерлік)
қожалығы туралы» Заңы шаруа ... ... және ... ... ... ... және экономикалық негіздерін белгілейді.
Мемлекет азаматтардың шаруашылық қызметте жеке эрекет ... ... ... ... ... сондай-ақ олардың құқықтары мен заңды
мүдделерін қорғауға да кепілдік бере отырып, шаруа ... ... ... ... ... ... алғашы рет «шаруа (фермерлік) қожалығы» термині Қазақ ССР-інің 1990-
жылғы 21-мамырдағы ... ... ... ... ... ... «Шаруа қожалығы деп ауыл-шаруашылығын бірлесіп жүргізуде
өндіріс шаруа қожалығы мүшесінің жеке ... және ... ... ... мен өзге де мүлікке артықшылықты негізделген ... ... ... ... ... туын желбіретіп, өз алдына дербес ... ... ... тең құқылы мүшесі ретінде орныққаннан
кейінгі тұста Қазақстан ... ... ... ... 4-
тармағының 1-тармақшасында «шаруа (фермерлік) қожалығы» ... ... ... ... ... асыратын кэсіпкерлік қызметінің
бір нысаны ретінде аталған болатын. Содан кейін ... ... ... ... «Жер ... Заң күші бар
Жарлығын 40-бабында шаруа (фермерлік) қожалығы жер ... ... ... ие жер ... ... ... қарастырылды.
Алайда, аталаған актілердің ешқайсысыда да бүл субъектінің заңдық тұрғыдағы
құқықтық жағдайын нақтылап көрсетпеді. Яғни, көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір субъект
эрекет етуі тиіс ... ... ... ... бүл ... құқытық
құрылуы жағынан олардың түрліше болу мүмкіндігі ескерілмеді.
18
Жоғарыда аталғандарды ескере отырып, шаруа қожалықтары мен фермерлік
шаруашылықтардың құқықтық ... ... ... ... өтуге болады:
біріншіден, шаруа ... деп ... ... танылады, яғни, жалпы бірлескен меншікке негізделген отбасылық
кэсіпкерлік болып табылады (бүл бірінші ... ... ... екі нысанда болуы мүмкін - бір ғана
қатысушыдан тү_ратын ... ... ... ... ... жай
серіктестік нысанындағы жеке кэсіпкерлік.
Өз кезегінде, аталған субъектілердің барлығы да ... ... ауыл ... ... ... және оны ... ... байланысты болып келетін жеке кәсіпкерлікті жүзеге асыратын тең
құқықты шаруашылықтар болып ... Бүл ... ... ... ... пен
жалпы ортақ меншікке бөлуге байланысты.
Шаруа (фермерлік) қожалықтарының қызметін ... ... ... ... ... бірлесіп жүргізуде өндіріс шаруа
қожалығы мүшесінің жеке еңбегіне және ... ... ... ... өзге де ... артықшылықты негізделген түлғалардың отбасылық-еңбектік
бірлестігі қарастырылады. Қазақстан Республикасының ... ... ... Республикасының кейбір зң актілерін күші жойылған деп
тану туралы (Шаруа қожалықтар мәселеріне қатысты)» Заңына ... ... ... заңдық күшін жойған Қазақ ССР-інің 1990-жылғы 21-мамырдағы
«Шаруа қожалығы туралы» Заңында шаруа ... ... ... ... ... ата-анасы, басқа туысқандары және шаруа
қожалығын бірлесіп жүргізетін өзге де ... ... ... Өзге ... шаруа қожалығының мүшесі ретінде көрсетілуі Қазақ ССР-інің 1990-
жылғы 21-мамырдағы «Шаруа ... ... ... ... ... Республикасы Жоғарғы Кеңесі Каулысымен еңгізілген өзгерістерге
сэйкес алынып тасталды, ал ... ... ... 31-
19
наурыздағы «Шаруа (фермерлік) қожалығы туралы» Заңында өзге түлғалар шаруа
қожалығының субъектісі ретінде ... ... ... ... ... эсер етті. Шаруа қожалығы
құрамына «өзге ... саны ... ... заңнама белгіленген
жеңілдіктер мен артықшылықтарды пайдалану мақсатында жалған ... ... ... ... ... ... ... жоқ түлғалар өзге нысандағы: шағын ауыл шаруашылық кэсіп
орындары, ауыл-шаруашылығы кооперативтері т.б. ... ... ... ... ... элдеқайда ерекшеленетін шаруашылықтарды қүруы
мүмкін еді. Н.Н. ... «Тек ... ғана ... ... ... ... деп ... атап өте келе, туыстық байланысы жоқ «адамдар тобының»
емес, жекеленген түлғалардың шаруа қожалығы мүшелігіне кіруі ... ... ... жағдайларда жол берілетіні ... жөн ... ... ... Г.А. ... «Шаруа қожалығын ауыл
шаруашылығы өндірістік кооперативтерінен және ауыл ... ... өзге ... ажыратын белгісі - отбасы еңбектік
бірігуге негізделуінде» деген пікірімен толықтай келісуге болады.9
Профессор К.А. ... ... ... ... ... қатысты
мәселеге орай өз көзқарасын былайша білдіреді, «Отбасы мәселесі ... ... ... демографиялық, адамгершіліктік тэрбиелік және
мүліктік құқықтық үш түрғыдан қарастырылып, оған, яғни ... ... ... бірлік ретінде тиісінше дэрежеде көңіл бөлінбеді»10
Бұдан эрі танымал ... К.А. ... ... факторға адамзаттық
фактор ретінде ерекше көңіл бөлген жөн, - дейді. Отбасылық бірлестік іске
деген ... ... ... ... ... бастама үшін кең мүмкіндіктер
Ведомости Верховного Совета РК. 1993 г. № ... Г.А. ... ... как ... ... ... аспект. Автореферат М. 1993г. Стр.12) 10 Шайбеков К.А.
Семейный арендный подряд. А 1992. стр.91
20
ашатыны сөзсіз. Сонымен бірге, жанүлның барлық мүшелері ... ... адал ... ... ... айтпаса да белгілі жағдай. Бүған қоса,
эрбір ... ... тек ... ... ... ... ... де үлкен қанағаттанушылықты сезінеді. п
Жанүл - жұмысшылардың «өндіріс иесінің бірі» ... өз ... ... ... оң ықпалын тигізіп, шаруа ... ... ... еңбектің табысты да нэтижелі болатынына еш ... ... ... қолдай отырып, белгілі ... Ю. Г. ... ... атап ... ... қожалығының
отбасы ретіндегі жанү_я белгілеріне мыналар тэн: мүшелері ... ... ... ... қарым қатынастардың
терең сенімдік сипатта болуы отбасылық түрмыстың күйбең
10
тіршілігі». Сондықтан шаруа қожалығы мүшелерін ... ... ... ... ... болуы қажет.
Бүл жерде сонау 1872-жылы Ректор Сент-Джон де ... «Кез ... ... философиялық үхтанымы өз көршілерін мазаламай және
ештеңе қарызданбай бэрінде өз жанүлсы үшін жасау... Осы ... ... ... жадында ұстайтын және жақсы әйелі бар адамға жетістік кепілденген».13
Сонымен, қазіргі уақытта шаруа қожалығы құрамына туыстық байланысы жоқ
адамдардың кіруіне жол ... Л. А. ... өз ... ... - Туыс ... ... ... түлғалар еңбек шарты бойынша жүмыс
істеуі мүмкін шаруа қожалығын мүшелерінің ... ... ... ... қожалығы қызметіне қосқан мүлкінің шамасына қарай қатыса алады.14
11 Шайбеков К.А. Семейный арендный подряд. А 1992. стр.32
12 ... Ю.Г. ... ... № 2 1994 г.
13 Ректор Сент-Джон де Крефкерд «Мысли американского по ... ... ... г. Стр.32»
14 Кусаинова Л.А. Право землепользования крестьянских ... в РК ... ... 1998 г.)
21
Біздің пікірімзше, осы айтылған көзқарастың екінші бөлігі ... ... ... ... ... ... ... қатыса отырып,
фактілік түрде жай серіктестік құрады, соған орай бірлескен шаруашылық
қызмет туралы шарт ... ... Не ... бұл ... шаруа қожалығында
жұмысшы ретінде қандай да бір мүлкін қоспастан жеке еңбек ... ... ... түлғаның отбасылық кэсіпкерлік түріндегі шаруа қожалығы мүшесі
деп танылуы үшін тек туыстық қатынастардың болуы ғана емес, сонымен ... ... ісін ... Шаруа қожалығының еңбек сипаты маңызды
мэнге ие ... ССР інің ... күші ... ... ... норма
бекітілмесе де, осы Заңның бірқатар ... ... ... ... ... ең болмағанда қожалық басшысының жұмыссыз ... ... ... ... Бүл кэсіпкерлік қызметтің осы түрі
салымдарды енгізу негізінде ғана емес ... шарт ... жеке ... ... тиіс ... ... Осы айтылған шаруа қожалығы басшысының
бірінші ... ... ... ... ... ... Республикасының 1998-жылғы 31-наурыздағы «Шаруа (фермерлік)
қожалығы туралы» Заңы ... ... ... келе біз де ... ... ... 6-бабынаң 2-тармағында былайша тікелей белгіленген «Жеке
еңбегімен қатысу негізінде шаруашылық жүргізетін, арнаулы ауыл шаруашылығы
білімі мен ... бар, ауыл ... іс ... ... бар және осы ... ... ауылда (селода), кентте тұратын
азаматтар шаруа (фермер) қожалығын жүргізу үшін жер ... ... ... пайдаланады». Сондай-ақ, жер учаскесі үлесіне құқығы бар азамат
ауыл шаруашылығы үйымының қү_рамынан шыққан кезде, оған ... ... ... ... осы ... ... жер ... берілген болатын.
Азаматтың жергілікті атқарушы органға өтініші және ... ... ... ... жері ... қоса ... материалдар заңнама нормааларына сэйкес оған жер учаскесше құқық
беру үшін негіз болып табылады.
В.В. Петров көрсеткендей: «Фермерлік ... ... ... оны ... өзге ... ... ең бір
елеулі белгісі ретінде қарастырады. Американдық ғалымдар ... ... ... ... ... отбасылық нысанын бөліп көрсетуде
келесіні ... ... ... орта ... есептеуде 1,5-тен кем
жалдамалы жұмысшылар еңбегін қолдануы.15
Біз үшін шаруа қожалығын анықтауда Латвия Республикасының 1990-жылғы 11-
тамыздағы ... ... ... ... жер ... ... ... төмендегі белгілерге ие отбасылық шаруашылықтарды шаруа
қожалықтары деп санаған дұрыс:
еңбекке қабілетті жанұя мүшелерінің ең болмағанда біреуінің
негізгі жұмыс орны ... ... ... ... ... ... алатын табысы шаруашалықтан
тыс алынатын табыстарының мөлшерінен артық болса.16
Жоғарыда Л.А. Қүсайынова атап өткендей, ... ... ... «Шаруа ... ... ... ... ... де шаруа қожалығандағы оның басшысының бірінші кезектегі
жұмыспен қамтылуы жанама ... ... ... ... ... ниет ... ... мүшесі ... өзге ... ... немесе совхоздың
құрамынан шығуы (яғни ... ... ... ... сонымен шаруа қожағындағы жұмыс негізгі болып табылады
және еңбек ету ... ... ... саналады осы ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... Заңы ... ... норманы
15 Петров В.В. Земельное право России Стоглавъ. 1995 г. Стр. 172
16 Закон ... ... «О ... ... в ... местности
Республики Латвия» от 11 августа
1990 г.
23
бекітеді. Алғашқы және негізгі ... ... сөз ... ... ... ... оның ... кэсіби қызметін түсінген жөн.
Заңдық тұрғыдан алып қарағанда, - М.Дель мен К. Санс Эсеориуэла пікірінше -
шаруа қожалығы белгілі бір ... ... ... ... әлеуметтік шындық ауыл шаруашылық қызметімен айнлысады және
соның арқасында өмір ... ... ... ... яғни ... ... субъектісі ретінде таныла отырып, осы қызметті жүзеге асыруда
оның мағынасын толықтырады.17
Шаруа қожалықтары ... ... ... екі ... ... - легалдық, екіншісі - доктриналдық.
Легалдық концепция ... ... ... жер ... заңнамалары) және оларды қолдану салдарынан туындайды. Ал
доктриналдық концепция жер және ... ... ... көмегімен жерге қатысты ақиқатпен құрастырылатын техникалық -
заңдық құрылымдардан туындайды.
Доктриналдық концепцияға қатысты ... ... ... ... ... аталған көзқарасты үхтануға болады.
Бұл Конгресте кэсіби жер ... деп ауыл ... ... ... ... ... ие және осы ... өзін тұтастай арнаған,
өмірінің басты қызметі ретінде ... ... ... мэн ... ... тиім ... атап өтілді. Яғни:
1) белгілі бір жасқа толған, өз еркімен жермен еңбектенуге ықылас
білдірген түлға жер өндеуші бола алады. ... ... ... ол ... бір
алалаушылыққа
(дискриминация) үліырамайды немесе оның ... да ... ... ... ... шектелмеуі тиіс, оның
заңды мүдделеріне нұқсан келтірілуіне жол берілмейді.
2) Жер өндеуші болуға ерік білдірген мүдделі ... ... ... ... болуы мен жүзеге асырылуына
17 Мария дель Кармен Сан Эскориуэла. Государство и право. 1995 . № 3 ... ... ... ... ... үшін ... мүмкіндік» талап етіледі.
3) Жер өндеушінің «ауыл шаруашалығы қызметін» жүзеге асыруда сэйкесінші
тэртіпте «Ауыл шаруашылығы саласында ... ... ... ... ... іс - ... ... мүмкіндігінің
болуы:
а) өсімдіктер өсіруге және үй жануарларын үхтауға тікелей
бағытталған
негізгі ауыл шаруашылық қызмет;
б) негізгі ... ... тек ... сипаттағы
ауыл
шаруашылық қызметі;
в) қосымша және алдынғымен байланысты және негізгі қызметтін
заңдық тэртібіне бағынатын өзге ауыл ... ... Жер ... ... ... ... аграрлық шаруашылықтың
(шаруа қожалығының) иегері ретінде өзін тұтастай арнуға және
ауыл шаруашылығы қызметімен байланысты ... ... ... Ауыл ... ... ... түрде жүзеге асырылуы тиіс,
яғни «жер өндеушінің ... ... ... ... пен ... ... ... талап
етеді;
6) Ауыл шаруашылық қызметімен айналысу ... ... ал ... ... ... болуы тиіс;
7) Кэсіби ауыл ... ... ... ... тү-рақты эрі орнықты өмір сүру салты
ретінде
1 ... ... болу ... қожалығы ауыл шаруашылығы өндірісінде оның мүшелері сол сала
бойынша мамандандырылған (кэсіби) ... ... ауыл ... тиісінше дэрежеде жүзеге асырылуына қарқынды
Мария дель Кармен Сан Эскориуэла. ... и ... 1995 . № 3 стр. ... беретіні сөзсіз. Бұған қоса, ауыл шаруашылығының дамуындағы олардың
қоғамдық маңыздылығы да арта ... ... В.А. ... ... ... мүліктік қатынастар
оның мүшелері арасындағы жеке қарым - қатынастардың сипатына тэуелді
болғандықтан да, бүл ... ... ... ... және эзірше олардан
дау туындамайды, - деп орынды атап өткен.1
Шаруа ... ... бірі оның ... жеке ... ... ... ... дау туындайтын болса, оның шаруа қожалығындағы
мүшелігі туралы орынды ... ... ... ... ... Біздің
пікірімізше - бүл сү-рақты шешуде шаруа қожалығы ... ... ... ... қызметіне қатыспау фактісі жан-жақты ескерілуі қажет.
Шаура қожалығы мүшесінің қожалықтың ... мен ... ауыл ... ... ... қатысуы шаруа қожалығындағы меншіктің ... да ... ... ... ... егер еңбекке қабілетті
шаруашылық мүшесі үш жыл ішінде өз еңбегімен не болмаса ауыл ... ... ... ... ... ... қожалығы мүлкіндегі
үлестік құқығын жоғалтады. Тек дәлелді себептер (жедел ... ... оқу ... ... алуы, науқастануы) ғана шаруа ... ... ... ... ... қалуға мүмкіндік береді.
Біздің пікірімізше, шаруа қожалығы қызметінде дэлелсіз себептермен үзақ
уақыт қатыспауды сот мүдделі түлғаларды талабы негізінде осындай азаматты
шаруа ... ... ... ... мәселені шеіпуі мүмкін.
Кэмелетке толмағандар мен еңбекке қабілетсіз шаруа қожалығы мүшелерінің
құқығы ешқандай да мерзімге байланыситы шектелмуі тиіс. Яғни ... ... ... үзақ ... ... шаруа қожалығы мүшелігінен шығару
негізі ретінде қарастырылуы мүмкін емес.
19 Нудненко В.А. Правовое ... ... ... ... (колхозного двора) Томск 1997 г. Стр. 102
26
Осыған қатысты ... В.П. ... ... көз ... ... «Өз ... басқа жаққа кетіп қалған кішкентай балалар ата-
аналарымен бірдей ... ... ... ... сақтайды, өйткені олардың
ата-аналарына өздеренің кішкентай балаларының (14 жасқа толмағандар)
мүддесіне орай үлесін бөліп ... ... ету ... ... де балалар ата-анасының қайтыс болуы немесе өзге де ... ... ... ... ... онда ... ... осы мекемеде болған барлық уақыт ішінде және ... ... ... кейінгі үш жыл бойына сақталуы тиіс. Ал ... ... ... ... ... ... ... олардың құқықтық
жағдайы және мүлікке деген құқығы қатыспаушылық мерзіміне байланыссыз
сақталуы тиіс»20
В.В. Устюков «Шаруа қожалығы қызметіне оның қарт ... ... және ... ... ... ... (көп ... берілген олардың колхоздағы еңбек үлесімен тиесілі болған жер
учаскесі түріндегі және мүліктік сипаттағы жарнасымен қатысады). Сондықтан
да шаруа қожалығы ... қарт ... ... ... заңдық тұрғыдан
да адамгершілік түрғысынан да дүрыс емес».21
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... да , Қазақ ССР-інің 1990-жылғы 21-мамырдағы «Шаруа
қожалығы ... ... да ... ... ... өз ... ... мүше бола алатындығы туралы айтылмаған. Бүл жерде ... ... ... ... ... ... оның мүшелерінің
жасына және еңбек қабэлетіне тәуелсіз болатынын ... ... ... ... ... қабілетті мүшесінің оның үзақ уақыт ... ... ... ... осы ... оның өз
құралдарымен және ... ... В.А. ... ... ... семьи колхозника
(колхозного двора) Томск 1997 г.
Стр. 102
21 ... В.В. ... ... ... 1992 г. Стр. ... ... орай ... аз болуы мүмкін, ал еңбекке қабілетсіз шаруа
қожалығының мүшесінің үлесі ешқандай да себептерге ... ... ... ... ... соның ішіндегі Н.Полянская «үлкендер мен кэмілетке
толмағандардың мүшелі қатысудағы ... ... ... ... ... себебі,
қарт адамдардың өз еңбектерімен қүрған мүліктеріне ... ... ... 22
Бүл жерде біз В.В. Устюкованың келесідей пікірімен келісуіміз қажет:
«Кішкентай балалардың мүліктегі үлесін бөлу ... ... ... ата-
аналары ажырсқан жағдайда туындайды. Егер неке қысқа уақытқа созылған
болса, онда соттар үлкендермен бірге ... ... бөле ... қожалық
құрамындағы қысқа мерзімде болуына орай оны еңбекке қабілетті мүшесі
ретінде ата-анасының үлесін ... ... өсе келе ... ... ... ... қатыса бастайды, яғни
жалпы мүлікті қүруда өз ... ... ... ... ... салымы жас
өспірім 18 жасқа толған кезде анақү_рылым арта түседі, өйткені бүл ... ... ... ... ... ... ... құқығын жеке дара
жүзеге асыра алады және өз ... ... ... ... ете ... ... ... шаруа қожалығындағы жалпы мүлікті қүру
барысындағы үлестік қатысу принципіне орай анықтау ... ... Бүл ... ... бір бірімен туыстық қарым қатынаста болаиын,
бірлескен шаруашылық жүргізетін отбасылық еңбектік ... ... ... ... номалырың талқылай келе, ... ... баян ... шару ... ... туралы шаруа қожалығы
үмшелерінің кэмелектке толмаған балалары шаруа ... ... ... ... соған байланысты шаруа қожалығының мүшелері ... ... ... ... ... ... болады.
22 Полянская Г.Н. Еще раз о праве личной собственности колхозного двора
М. 1959 г. Выпуск 9. стр. 70-71
23 ... В.В. ... ... ... ... ... имущесвта
М.1990 г. Стр. 73.
24 Халфин Р.О. Право личной собственности М. 1964 стр. 54
28
Біздің ойымызша, шаруа қожалығындағы ... ... ... ... түсундірілуіне мүмкіндік беретін заңнамадағы ақтаңдақтықтарды жою
қажет, ең болмағанда, кэмелетке толмаған ... ... ... өз ... қатысу құқығын және заңнамамен белгіленген
тэртіпте шаруа қожалығы мүшесі ретінде ... ... ... ... ақ егер ... ... ... мұндай өзгерістер еңгізілетін
болса, шаруашылық кітапшасында сэйкесінше жазбалар ... ... ... ... ... балаларды жарты жүмысшы ретінде қабылдауы былайша
есептелді: 13 ... ... ... ... 0,7 толық ер
қызметкерлердің еңбегіне теңестірілді, ал ... ... ... 0,8 ... ... ... ретінде саналды.
Салыстырмалы түрде осы сүрақты Эстон Республикасындағы қалайша
шешілгеніне тоқталып өтуді жөн ... ... ... ... Заңының 34
бабында әлеуметтік қамсыздандыру мен элуметтік сақтандыру мақсаттарын
көздейтін салымдары ... ... 14 ... ... осы ... ... заңнамамызда да балалардың қай жастан бастап шаруа қожалығы
мүшесі ретінде ... ... ... жөн ... еді. Заңмен шаруа
қожалығына өндірістік қажеттілік жағдайында қолданыстағы заңнамаға сэйкес
жалдамалы еңбекті пайдалануға ... ... ... ... ... төмендегідей жағдайлар қарастырылуы ... ... ... ... ... ... ... эскери қызметке шақыртылуы
немесе шаруа қожалығы ... оқу ... ... ... ... мезгілдік
қажеттілік (егін егу кезеңі, егін жинау кезеңі, мал төлдету науқаны т.б.).
Алайда, еңбек ... ... ... жұмысшы болып табылатын ешқандай
да туыстық байланыста болмағандықтан, шаруа қожалығының ... ... ... А.В. ... хозяйтсво Избранные труды М. 1992 стр. 91
29
Сонымен, жоғарыда айтылғандарды қортындай келе, шаруа қожалығы ... ... ... ... ... ... ... Республикасы заңнамасы бойнша шаруа қожалығы бір түлғамен де
құрылуы мүмкін. ... аз ... ... Қазақстан мен Украина заңнамасы
арасында шаруа ... ... ... ... ... бар болатын.
Ал Қазақстан Республикасының 1997-жылғы 19-маусымда «Жеке кэсіпкерлік
туралы» ... ... ... айырмашылық жойылып, фермерлік
шаруашылықтың жеке кәсіпкерлік нысанында жүзеге асырылу мүмкіндігі ... ... ... ... ... ... (фермерлік қожалық)» деп
жеке кәсіпкерлікті жүзеге асыру ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... мен қайта өңдеу үшін ауыл шаруашылық мақсатында ... ... ... ... деп ... ... ... да мұндай шаруашылықты тек жекелеген азаматтар мен
отбасылар ғана емес, адамдар тобы да құра алатыны ... ... ... ... ... ... ... біз бірлескен қызмет ... шарт ... жай ... ... ... ... атап өтуге
болады.
Сонымен бірге, Ресей Федерациясының ... ... ... ... ... Заңының 1-бабының 1 және 2- тармақтары) шаруа
қожалығын жеке шаруашылық субъектісі ретінде және экономикалық ... ... ... ... жүзеге асыратын еркін кәсіпкерлік нысаны
ретінде қарастырады, ал Украиндық ... ... ... ... ... ... ... заңды түлға мэртебесін берген.
Ресейлік және украиндық заңгерлер атап ... ... ... ... өзге де ... ... ... қатысты құқықтар
мен міндеттер, өндірістік шаруашылық ... ... - ... ... ... ... қожалығына емес, шаруа қожалығы ... ... оның ... ... ... ... ресейлік және украиндық
заңнамаларда шаруа қожалығының заңды түлға құқықтары мен міндеттеріне ие
болуы бірқатар түсінбестіктер ... «Бұл ... ... ... ... да шару ... ... мен міндеттері заңды түлға
ретінде қарастырылмауы керек» деген пікір түйіндетеді.26
А.А. Погребной мен В.В. ... ... ... ... ... деп тану тәжірибелік түрғыда жиі қиындықтар туғызады. ... ... ... деп ... тану барысында кейбір жергілікті атқарушы
оны тіркеуде осы ... және өзге де ... ... ... ... етеді мұндай талап шаруа қожалықтары қызметін реттейтін
заңнамамен көрсетілмеген, бірақ та мұндай талап заңды ... ... ... ... ... талабынан туындайды. Нэтижесінде шаруа
қожалығын құруға ... ... ... ... не ... ... ... қиын жағдайға ұшырайды».27
Шаруа қожалығы заңды тұлға болып табылатындықтан қосымша құн ... ... Егер де олар ... ... ... заңды тұлға құрмастан
кэсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын ... ... ие ... ... ... оның ... өткізуден түскен табысы жылына 1000 000 рубльден
асса ғана төлер ... ... ... жер ... ... үшін ... иесі
-азамат (меншік иесі жалдаушы) заңды түлға - ... ... ... ... ... жол ... де (мысалы,
өндірістік
Погребной А.А. Правовое регулирование деятельности крестьянских
(фермерских) хозяйств в условиях ... 1992 стр. ... А.А. ... ... создания крестьянских
хозяйств. Советкое гсударство иправо 1992 г. № 11 Устюкова В.В.
Прасосубьектность крестьянского хозяйства Советское государство и право
1992-1 стр. 56
31
қалдықтармен ... ... ... заңды тұлға - шаруа қожалығы
тартылады.29
Ресейлік және украиндық заңнаманы талдау - «шаруа ... ... ... табылатыны» дұрыс еместігін көрсетеді. Осы орайда шаруа қожалығын
заңды ... деп ... ... мен ... заңнамасы анақұрлым
прогрессивтік болып шықты және мүндағы шаруа қожалықтарының ... мен ... ... ... ... кем емес. Өз
кезегінде, Қазақстан Республикасының ... ... сот ... ... ... «Арбитраждық соттарға даулардың ведомстволық
бағыныстылығының кейбір мәселелері туралы» ... ... ... мен
Арбитраждық соттар арасында шаруа қожалықтарының қатысуы бойынша қаралатын
сот ... ... ... ... ... ... ... Аталған Қаулының 2-бөлігіне сэйкес, егер шаруа қожалығы заңды
тұлға ретінде мемлекеттік реестрге енгізілген ... онда ... ... өзге де заңды түлға арасында пайда болған ... мәні ... ... ... Арбитраждық соттарға бағынысты болды.30
Қазіргі таңдағы Қазақстан Республикасы заңнамасы шаруа қожалығын заңды
түлға белгісінсіз жеке ... ... ... ... бекітті. Армения
Республикасының «Шаруа қожалығы және ұжымдық шаруа қожалықтары ... ... ... ... ... заңдық тұрығыдан сауатты, нақты
белгілейді. Аталған ... ... ... ... ... ... ... мемлекттік актіні алған сэттен бастап заңды түлғалар үшін
белгіленген сэйкесінше құқықтар мен ... ие ... ... қожалығы заңды тұлға болып ... ... ... ... ... ... асыру барысында
Погребной А.А Правовые проблемы развития кретьянских хозяйств Украины.
ВМУ. Право1991-2. ... ... ... ... суда РК от
12№07№1994 г. «О некоторых вопросах
подведомственнности споров арбитражным судам»
31
Ведомости Верховного Совета Республики Армения 1991-2
32
кәсіпорындар ... ... ... ... ие болады. Аталған нормаға үқсас
ереже Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 19-бабының ... ... ... ... құрмай-ақ жүзеге асырылатын
кәсіпкерлік ... егер ... ... ... қатынастар мәнінен
өзгеше нэрсе туындамайтын болса, тиісінше осы Кодекстің коммерциялық
ұйымдар болып табылатын ... ... ... ... ... ... ескере келе, Л. А. Қүхайынова «шаруа
қожалықтарын заңды түлға ретінде танудың ... да ... мэні ... қортындыға келеді. Керісінше, шаруа қожалығын заңды түлға деп тану
заңнамаларда қарама - қайшылықтардың пайда болуына, оның ... ... ... ... ... кейбір жағдайларда шаруа - фермерлердің
жағдайын төмендетеді. Осы ... ... ... (фермерлік қожалық)
қүрудың негізінде үлестік бірлескен меншік пе элде ортақ ... ... ... қарамастан отбасы қағидасына сүйеніп құрылған
шаруашылық туралы сөз болуы тиіс.32
Қазақстан Республикасындағы шаруа ... ... ... ... ... Л.А. ... ... пікірімен біз келісе
алмаймыз, өйткені ... ... ... ... (фермерлік)
қожалықтарының заңды түлға нысанында қүрылуы мүмкіндігі фактісін 2001-
жылдың 12-маусымында ... ... ... Салық Кодексінің 66-
бөлімінде заңды түлғалар - ауыл шаруашылығы өнімдерін ... ... ... ... ... ... автор Л.А. Құсайынова пікірінің «шаруа қожалықтарын заңды түлға
ретінде танудың ешқандай да тәжірибелік мэні жоқ» ... ... ... аламыз, шынында да, тәжірибелік өмірде шаруа ... ... ... ... Бұған мысалы ретінде Ақмола облысы ... ... ... ауыл ... ... ... Л.А. ... землепользования крестьянских фермерских хозяйств в
РК (Историко-правовой анализ. Акмола 1998 г.) стр. 18- ... ... ... ... ... ... қазіргі кездегі банкрот деп танылуын атап ... ... ... ... келесілерді көрсетуге болады:
1) заңды түлғадағы ұйымдастырушылық бірліктің ... ... ... ... бүл ... тэң және ол бәрінен ... ... ... берік жеке байланыстармен,
мүдделердің бөлінбейтіндігімен, терең сенімдік қатынастармен
айқындалады;
2) осы ұйым ... ... жеке ... ... ... түлға органдарында (директор,
президент) болмауы;
3) ауыл шаруашылық ... ... ... ... шегіртке сияқты зиянды зиянкестердің
шабуылы т.б.) мэн-жайлар түріндегі кэсіпкерлік тэуекел жоғары
болып табылады.
34
2-ТАРАУ. ... ... ... бойынша ... ... ... ... ... ... Жеке кәсіпкердің құқық қабілеттілігің жүзеге асырудың және оны
заңнамалық реттеудің өзекті мәселелері
Қазақстан Республикасында қазіргі таңда жүргізіліп жатқан ... ... мен ... көрсетулердің еркін нарығын қүруды
кәсіпкерлік ... ... ... мен ... ... Осы мақсатта тек
қана экономикалық түтқаларды ғана емес, белсенді эрі ... ... ... ... ... ... шарты болып
табылатын құқықтық тұтқалар да кең ... ... ... 26-бабының 4-тармағында
«Әркімнің кэсіпкерлік қызмет еркіндігіне, өз мүлкін кез ... ... ... үшін ... пайдалануға құқығы бар» екендігі тура ... яғни Ата ... ... бүл ... мемлекетіміз
кэсіпкерлердің қү_қықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін қорғауға
кепілдік ... және ... ... ... ... ... ... қолданыстағы 1994-жылы 27-желтоқсанда қабылданып, 1995-жылы 1-
наурыздан заңды күшіне енген Қазақстан Республикасы ... ... ... ... 1-тармағына сэйкес «Кэсіпкерлік -меншік
түрлеріне қарамастан, азаматтар мен заңды түлғалардың, тауарларға ... ... ... арқылы таза табыс табуға ... ... ... ... не мемлекеттік кэсіпорынды шаруашылық
басқару құқығына (мемлекеттік ... ... ... қызметі.
Кэсіпкерлік қызмет кэсіпкердің атынан, оның тэуекел етуімен және ... ... ... ... анықтамадан кэсіпкерлік қызмет қатынастарының
субъектілерінен: ... ... ... ... ... және ... (мемлекеттік кэсіпорындар) жататынын аңғаруға
болады).
Кэсіпкерлік қызмет келесідей ... ... ол таза ... ... бағытталады; /
Б) ол бастамашыл қызмет болып табылады, яғни кэсіркердің тек өз қалауы
бойынша жүзеге асырылуы мүмкін; £ ... ... ... кэсіпкердің толық мүліктік дербестігі негізінде жүзеге
асырылады;
Г) кэсшкер кэсшкерлік қатынастарға өз атынан түседі. < ч?
Қазақстан ... ... ... ... ... азаматтар, осы Кодексте және өзге заң ... ... ... ... ... ... ... қызметпен
айналысуға құқылы. Яғни, жоғарыда келтірілген баптың мазмұнынан Қазақстан
Республикасы азаматтары (жеке түлғалар) ... ... ... ... ғана ... ... ... түлға қүрмастан жеке кэсіпкерлік
арқылы да жүзеге асыра алатынын аңғаруға болады. Жеке кәсіпкердің түсінігі
Қазақстан ... ... ... «Жеке кэсіпкерлік
туралы» Заңынын 1-бабының 1-тармағында келтірілген, алайда бүл ... ... ... қызмет түсінігімен бірдей.
Жеке кэсіпкер мэртебесін иелену үшін азамат ... ... ... ... тэн ... ... ие ... тиіс:
А) құқық қабілеттілігі (Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 13-
бабына ... ... ... ... азаматтарға бірдей негізде
берілетін азаматтық ... ие ... ... ... ... ... және оның ... келуімен байланысты пайда болып,
қайтыс болуымен тоқтатылатын қабілеттілігі танылады);
Б) эрекет қабілеттілігі (кэсіпкерлік қызметті эрекет қабілеттігі ... ғана ... ... ... ... ... азматтың заңдық
эрекеттерді өзі жүзеге ... ... ... ... ... өзге ... ... зияны үшін өз басымен жауап
беруін білдіреді).
Қазақстан Республикасы Азаматтық ... ... ... ... ... ... қабілеттілік кэмелеттік жасқа, яғни 18 жасқа
толған кезде толық көлемде пайда болады, алайда заң ... ... ... ... 18 ... ... неке қиятын болса, 18 жасқа элі
толмаған бұл азамат эрекет қабілеттілігін толық күйінде ... ... ... иелене алады. Бүл ереже Қазақстан Республикасының 1998 -жылғы
17-желтоқсандағы «Неке және ... ... ... ... ... ... жасы ... мен эйелдер үшін он ... жас ... ... ... ... жағдайда мемлекеттік тіркеу орны
бойынша азаматтық хал актілерін жазу ... неке ... екі ... ... ... ... Азамат жеке кэсіпкер мэртебесін алу үшін ... ... - ... 4 - ... «Жеке кэсіпкерлікті қолдау мен қорғау туралы»
Заңының 8 - бабында көрсетілген тэртіппен өзінің түрғылықты мекен - ... ... ... ... ... өтуі ... ... азаматтың
жеке кэсіпкер ретінде пайда табу мақсатына бағытталған қызметін жеке
кэсіпкерлік деп ... бір ... ... ... - жайы ... ... ... Азаматтық кодексінің 16 - бабына ... ... ... ... ... елді мекен оның түрғылықты жері деп
танылады».
Жоғарыда атап ... жеке ... ... ... жері ... аумақтық салық органында есепке түруды қамтитын
мемлекеттік тіркеуден өту нэтижесінде ғана иелене ... Жеке ... ... ешкімнің келісімін алмай-ақ ... және ... ... жері бойынша аумақтық салық ... ... ... ... ... ... субъектілер ретінде есепке ... ... ... ретінде мемлекеттік тіркеу сонымен бірге
оны сыртқы экономикалық ... ... ... ... де болып табылады.
Жеке кәсіпкер тіркеу карточкасында заң тыйым ... ... ... ... ғана ... бас тартылуы мүмкін. Бүл орайда тіркеу
органы қызметтің бүл ... ... ... ... заң ... көрсете
отырып арыз берушіге дәлелді ... ... ... ... біріне сэйкес келетін:
1) жалдама қызметкерлердің еңбегін түрақты негізде пайдаланатын;
2) кэсіпкерлік қызметтен салық заңдарына сэйкес есептелген, Қазақстан
Республикасының заң ... жеке ... үшін ... ... табыстың салық салынбайтын мөлшерінен артық жиынтық табыс табатын
жеке ... ... ... ... ... ... Салық кодексінде ... ... ... тіркеусіз аталған және кэсіпкерлердің ... ... ... ... ... жеке ... ... бойынша жеке кэсіпкер ретінде тіркеледі. Көрсетілген ... ... ... ... жеке ... мемлекеттік тіркеу туралы
куәліктің болмауы кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру үшін кедергі болмайды.
Қызметін мемлекеттік тіркеусіз жүзеге асыратын жеке кэсіпкердің мэмілелер
жасасқан кезде ... ... ... ... ... ... хақы
жоқ. Тіркеу белгіленген үлгідегі тіркеу карточкасы негізінде жүргізіледі,
оны кэсіпкер тіркеу органына береді, карточканы кэсіпкер жеке өзі ... не ... ... ... Жеке кэсіпкерлерді мемлекеттік тіркеу
заң актілерінде белгіленген тэртіппен ... ... ... ... ... ... ... жүргізетін азаматтың тіркеу карточкасында
фамилиясы, аты, әкесінің аты, ... ... мен ... жеке ... ... ... ... сериясы мен
38
нөмірі, кім және қашан берген), түрғылықты орны, жинақтап ... ... ... ... ... ... жағдайда - оның тұрған
жері ... ... ... қол қояды, оның қолының растығы
ноториалдық тэртіппен (карточка почта арқылы ... ... не ... куэландыратын қүжатты көрсету жолымен (карточканы жеке өзі келіп
тапсырған кезде) куэландырылады. ... ... ... ... жағдайда кэсіпкер оған өзгерістерді ... ... ... ... ... ... ... немесе оны тіркеуден бас
тартылса, ол тіркеуші орган тұрған жері ... сот ... ... ... ... жүгінуге құқылы. Сот тіркеуден негізсіз бас тартылғанын
немесе тіркеу үшін ... ... өтіп ... ... шешім
шығарады, оған сэйкес кэсіпкер тіркелген деп танылады, ал ... ... сот ... алған кезден бастап үш күн ішінде кэсіпкерге
тіркеу туралы куэлік беруге міндетті. Сонымен бірге сот кінэлі ... 1000 ... 5000 ... ... ... ... ... алады.
Лауазымды адам өзіне аталған шара қолданылғаннан кейін бір жыл ... ... ... ... оған 5000 ... 10000 сомға дейінгі
мөлшерде айыппүл салынып, қызметінен босатылады. Өндіріп алынған айыппүлдар
сомасы тиісті жергілікті бюджет кірісіне ... ... ... ... соң ... ... ... органдарына (салық қызметі, санитариялық, өрт, техникалық,
экологиялық қадағалау органдарына, және ... ... ... ... субъектінің пайда болғаны туралы хабарлайды
Сондай-ақ, жеке кэсіпкерлікті тіркеуді жүзеге асыруға өкілеттік
берілген ... ... заң ... ... өзге ... етуіне тыйым салынады, тиісінше тіркеуге ... ... ... ... белгіленген тәртіптегі куэлік беріледі.
Бірлескен ... ... ... кэсіпкер жеке - жеке беретін
өтінішінде ү_йымдық-қү_қықтық нысаны бірлескен түрде болатынын міндетті
39
түрде ... ... ал ... ... өз кезегшде, мемлекеттік тіркеу
туралы куэлікте бірлескен кэсіпкерліктің барлық мүшелерін жазып көрсетеді.
Өтініште көрсетілген мэліметтер қандай да бір ... ... ... жеке ... ... ... өтуі тиіс, ал куэлікті
жоғалтып алған ретте кэсіпкерге өтініші ... ... ... ... ... ... алу үшін Қазақстан Республикасы
заң актілерімен белгіленген тэртіптегі мемлекеттік алым ... ... ... ... ... ... ... 11 - бабында келесідей ереже бекітілген: Мемлекеттік тіркеу
туралы куэлік - кәсіпкер ... ... ... ... жүзеге асыратын
азаматты жекелеу тэсілі болып табылады. Мемлекеттік тіркеу туралы куэлік
жеке кэсіпкер Заңның 10-бабының 2-тармағында белгіленген ... ... ... жеке кэсіпкер ретінде мемлекеттік тіркеу туралы хабарламаны
тіркеу күнінен бастап он күн ... ... ... ... органға жібереді. Жеке кәсіпкерді мемлекеттік ... ... егер ... өзге мерзім көзделмесе, мерзімсіз уақытқа беріледі.
Жеке кэсіпкерді мемлекеттік тіркеу ... ... ... ... ... ... Жеке кәсіпкерлерді мемлекеттік тіркеу
мәселесі болып табылатын мэліметтер жалпы жүртқа ашық ... ... жеке ... үшін ... ... салықтық
заңнамаларымен салық салудың арнаулы режимін белгілейді. ... ... 2001- ... 12 - ... Салық кодексінің 368 —
бабында мазмұндалған төменедегі нормадан айқын аңғара аламыз:
1) шағын бизнес субъектілеріне;
2) шаруа (фермер) ... ауыл ... ... ... ... түлғаларға;
40
4) кэсіпкерлік қызметтің жекелеген түрлеріне қатысты арнаулы салық
режимдері көзделеді.
Біржолғы талон - арнаулы салық ... ... ... ... ... ... ... жеке табыс салығын қоспағанда, жеке ... ... ... есеп айырысу фактісін растайтын құжат.
Патент - арнаулы салық режимін қолдану құқығын куэландыратын және ... ... ... ... ... қүжат. Белгілі бір арнаулы
салық режимін қолдануға арналған патент нысанын уәкілетті мемлекеттік орган
белгілейді. Патент жоғалған немесе бүлінген ... ... ... ... ... ... Салық төлеуші бүлінген патентті салық
органына тапсыруға тиіс. Берілген ... ... ... ... ... ... ... жүргізеді.
Тіркеу журналдарының нысандарын және оларды толтыру тэртібін ... ... ... Жеке кэсіпкерді мемлекеттік тіркеу туралы
куәлік, біржолғы талон және патент бланкілері ... ... ... ... және ақша ... ... Оларды басқа адамдарға беруге
тыйым салынады. Арнайы салық режимдері қолданылатын түлғаларға салық салу
мақсатында ... ... өзге ... ... ... ... функцияларының бір бөлігін орындайтын, орналасқан жері бойынша
тү_рақты жүмыс ... ... ... ... ... танылады.
Егер жұмыс орны бір айдан асатын мерзімге ... ол ... ... ... ... ... ... үшін заң шығарушы ... ... ... ... ету ... ... байланысты
арнайы рүқсат алу тэртібі - лицензиялық тэртіпті ... ... ... ... ... ... ... 5-бөлігінен
де кездестіре аламыз. Егер жеке кэсіпкер лицензиялануға тиіс ... ... оның ... ... ... ... құқығына лицензиясы болуы
міндетті.
41
Лицензия лицензиялау туралы заңдарда белгіленген тэртіппен беріледі.
Қазақстан Республикасының ... жеке ... ... ... тэртібін белгілеуге хақылы.
Лицензияланатын қызметпен айналысу құқығына лицензия ... ... ... ... ... ... сай ... субъектіге
беріледі.
Лицензияланатын қызмет түрлеріне біліктілік талаптарын, сондай-ақ ... ... ... санитариялық, экологиялық кен-техникалық
қадағалау және мемэнергияқадағалау органдарының қорытындысын қажет ... ... ... ... ... ... ... берген кезде қоғамның, айналадағы ортаның, азаматтардың өмірі
мен ... ... ... ... ... ... көрсетілетін қызмет сапасының кепілдігін қамтамасыз ететін өндіріс
жағдайлары ... ... ... берушінің және ... ... ... ... ... ... ... жеке түлғалар жүргізетін тәуелсіз сараптамалық бағалау
негізінде белгіленуі мүмкін.
Лицензиялар берудің, олардың қолданылуын ... ... ... ... ... ... пайдалануға байланысты
операцияларды жүзеге асыру ... ... ... ... ... жоғалтқан жағдайда лицензиаттың дубликат алуға құқығы бар.
Лицензиаттың жазбаша өтініші ... ... ... ... он күн ішінде орындайды. Бұл орайда лицензиат жекелеген ... ... ... үшін ... алым ... ... ... аты, экесінің аты өзгерген жағдайда ол бүл туралы
көрсетілген мэліметтерді растайтын тиісті құжаттарды қоса тіркей ... ай ... ... лицензиарға жазбаша хабарлауға міндетті.
42
Заңды тұлғаның атауы өзгерген (соның ішінде Қазақстан Республикасының
заң ... ... ... ... ... нысаны
өзгерген), тұрған жері (егер ол лицензияда көрсетілген ... ... ол бір ... ... ... ... растайтын тиісті
қүжаттарды қоса тіркей отырып, лицензияны қайта ресімдеу туралы өтініш
беруге міндетті.
Лицензиар лицензиат ... ... ... ... ... ... он
күннің ішінде лицензияны қайта ресімдейді.
Лицензияны қайта ресімдеу және көрсетілген қүжатты беру ... ... ... ... ... ... ... қызметтің жекелеген түрлерімен айналысу құқығы үшін лицензиялық
алым төленеді.
Шетелдік жұмыс күшін тартуға ... ... ... ... ... жүмыс беруші Қазақстан Республикасының ... тыс ... ... жұмыс істеу үшін жалдайтын шетел азаматтарын ... ... ... ... түтастай және кэсіптік топтар
бойынша белгілейтін квота ... ... ... алу үшін ... ... қажет:
1) нысанын Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітетін белгіленген
үлгідегі арыз;
2) лицензиаттың Заңның 15-бабының талаптарына сэйкес келетіндігін
растайтын қүжаттар;
3) ... ... ... ... ... үшін ... ... төленгенін растайтын құжат
Бүдан басқа заңды түлғалар үшін мемлекеттік ... ... ... ... етілуі қажет. Заң актілерінде лицензияланатын қызметтің
жекелеген түрлері жөніндегі ... ... ... және ... ... ... ... құжаттарда берілген ақпараттың дү_рыстығы, толықтығы
және уақтылы берілуі үшін заңдарда белгіленген тэртіппен жауапты болады.
Лицензия (патент) беру туралы арызды қарау ... Егер заң ... ... белгіленбесе, лицензиялар барлық қажетті құжаттарымен қоса
арыз ... ... ... бір ай ... ал ... кэсіпкерлік
субъектілері үшін - он күн мерзімнен кешіктірмей беріледі. ... ... ... ... үшін ... ... алым.
Қызметтің жекелеген түрлерімен айналысу құқығы үшін ... ... ... ... есептеу мен төлеу және төленген сомаларды
қайтару ... ... ... ... кодексіне сэйкес
белгіленеді.
Қызметтің тиісті түрімен ... ... ... ... ... берген кезде лицензиялық алымды бір жолғы төлеумен қоса жүзеге
асырылады. Лицензия беруден бастарту егер:
субъектілердің осы ... үшін ... бір ... ... жүзеге
асыруға заң актілерімен тыйым салынса;
осы Заңның 16-бабына сэйкес немесе басқа заң актілерімен талап
етілетін ... ... ... ... Арыз ... ... ... арыз жалпы негіздер бойынша қаралады;
қызметтің жекелеген түрлерімен айналысу құқығы үшін төленетін
лицензиялық алым төленбесе (осы ... ... ... осы Заңның 15-бабына сэйкес белгіленген біліктілік
талаптарына сай келмесе;
арыз беруші жөнінде оған қызметтің осы түрімен айналысуға тыйым
салатын сот ... ... ... ... Мына ... ... арыз ... лицензияланатын қызметті жүзеге асыру құқығын берудің
жөнсіздігі;
44
2) өндіруге не сатуға ... ... ... ... (жүмыстың,
қызметтің) нарықта мол болуы;
3) нарықта монополиялық жағдайдың қамтамасыз етілуі;
4) арыз берушінің жеке басына және іскерлік беделіне күмэндану, ... ... ... егер ... салу мен ... алу ... ... сэйкес өзінің қолданылуын тоқтатқан (өтелген) деп
есептелсе кэсіпкерлік ... ... ... ... ... салынғандығы,
мүның алдындағы лицензиялардың ... ... ... ... ... ... ... тыйым салынады.
Лицензия беруге мынадай талаптар қойыладькмемлекет мұқтажына ... өнім ... алу ... ... ... ... ... (жүмысты, қызметті) белгілі бір түлынушыларға өткізу не оларды
республиканың белгілі аймақтарына жеткізу туралы, соның ішінде ... ... ... тыс ... ... ... шығарудан бастарту
туралы талапты, өндірілетін тауарға (жұмысқа, ... ... бір ... ... ... ... соның ішінде ... ... ... ... ала ... ... сату ... талаптарды шарт
етіп қоюға тыйым салынады. Лицензия беруден бастартылған жағдайда арыз
берушіге ... беру үшін ... ... жазбаша түрде дэлелді
жауап қайтарылады.
Егер лицензия осы Заңда немесе басқа да заң ... ... ... ... ... арыз ... ... болып көрінсе, ол
бір ай мерзімде бүл эрекеттерге сот тэртібімен шағым ... ... ... ... бас ... ... белгіленген мерзімде бермеу
фактісін анықтағаннан кейін сот лицензия органын сот ... ... ... ... ... он күн мерзімде лицензия беруге міндеттейтін шешім
шығарады.
Қызметтің жекелеген түрлерімен ... ... үшін ... ... ... ... ... мен төлеу және төленген
45
сомаларды қайтару тэртібі Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... арыз ... ... ... ... ... ... ... не сатуға лицензия талап етілетін тауарлардың (жүмыстың,
қызметтің) нарықта мол болуы;
3) нарықта монополиялық жағдайдың қамтамасыз етілуі;
4) арыз берушінің жеке басына және ... ... ... ... ... ... егер тыйым салу мен қайтарып алу заңда
белгіленген тэртіпке сэйкес ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға бұрын тыйым салынғандығы,
мүның ... ... ... ... ... ... лицензия беруден бастартуға тыйым салынады.
Лицензия беруге мынадай талаптарды:
1) ... ... ... ... өнім сатып алу туралы;
2) алынған ... ... ... ... белгілі бір тұтынушыларға өткізу не оларды республиканың белгілі
аймақтарына жеткізу туралы, соның ішінде белгілі бір ... тыс ... ... ... ... бастарту туралы талапты;
3) өндірілетін тауарға (жү_мысқа, қызметке) белгілі бір ... ... ... ... ішінде оларды белгілі бір түлынушыларға
алдын ала белгіленген бағамен сату туралы талаптарды шарт етіп ... ... ... ... ... арыз берушіге лицензия беру үшін
белгіленген мерзімде жазбаша түрде дэлелді жауап ... Егер ... ... ... ... да заң ... ... мерзімде берілмесе
немесе бастарту арыз берушіге дэлелсіз болып көрінсе, ол бір ай ... ... сот ... ... ... ... Лицензия беруден
негізсіз бас тарту немесе белгіленген мерзімде бермеу фактісін
46
анықтағаннан кейш сот лицензия ... сот ... ... ... ... ... он күн мерзімде лицензия беруге міндеттейтін шешім шығарады. Тағы
бір ескерер жайт: мемлекеттік органдардың үлттық белгісіне ... ... ... бас ... ... салынады. Сонымен, азамат жеке кэсіпкер
мэртебесіне ие болу үшін жоғарыда көрсетілген эрекеттерді ... ... ... ... ... асыру барысында шаруашылық
субъектілері арасында пайда болатын ... ... ... тиімді реттеуге және өркениетті қарым-қатынастырға қол жеткіжу
мақсатында құқықтық қоғамдағы жек ... ... ... ... ... Федерациясының заңнамасында жек кэсіпкерлер
мэртебесіне қатысты бірқатар құқықытық мәселелер кездеседі, біз ... ... ... ... ... келе төменде
көрсетуді жөн санадық.
Тұлғаның құқықтық ... ... ... ... ... ... осыған үқсас норма, өз кезегінде
Қазақстан Республикасы Конституциясының 2-бөлімінде ... ... ... «құқықтық жағдай (мэртебе)» санаты құқықтық
қоғамда түлға орнын зерттеуде маңызды институтқа айналды. Бірақ ... ... ... ... - ... ... ... тек негізгі
ережелерді белгілейтінін ескеруіміз қажет.
Басқаша айтқанда, онда қоғамдағы түлғаның құқықтың ... ғана ... яғни ... ... ... өзге ... ... топтарға біріккен азаматтардың мэртебесін нақтылайтын
жалпы ережелер орын алаған. Мұндағы түлғаның негізгі ... ... ... орай ... ерекшеліктеріне қарай нақтыланады.
Жеке кәсіпкердің азаматтық-құқықтық жағдайын таңдаудың күрделігі: оның
қарапайым жеке ... ... де, ... ... ... ретінде де
екіжақты түлғалық сипатында. Бүл Ресей Федерация Азаматтық
47
кодексінде және Қазақстан ... ... ... ... ... қызметін реттейтін ережелердің заңды тұлға қү_рмастан ... ... ... ... ... туралы норманың
бекітілуінде (Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 19-бабының 3-
тармағында) көрсетілген екіжақтылық және ... ... ... ... ... ... құқықтық мэртебесінің құрылымы туралы сүрақ та даулы.
Әдебиеттерде кейде құқықтық мэртебені ... және ... да ... ... ... да ... ... (мэртебе)
құқықтармен міндеттер институтымен бір қатарға қойылады да, бір-біріне
бағынышты екі ... бір ... ... ... құқытар мен міндеттер құқықтық мэртебенің құрамдас
бөлігі болып ... ... ... ... анықтайтын белгісі - оның
азаматтығы болды. Сондықтан, азаматтық «адамның құқықтық жағдайын тұтас
қалыптастырудың да, оның ... ... ... де ... бастамалары ретінде қарастырылды.33
Аталған көзқарас дұрыс деп санаймыз, өйткені жеке ... ... ... ... келеді. Азаматтық құқық та жеке құқық
сияқты адам мен мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... тек Ресей ... ғана емес ... ... ... ... ... құқылы
екендігін дариялайды, өз кезегінде Қазақстан ... ... да ... ... қызмет құқығы тиесілі
екенін баян етеді. Ресей Федерациясының Азаматтық кодексі «заңды ... ... ... ... ... азаматтар туралы» айта
отырып, мэнісі бойынша «азамат» терминыін «жеке түлғаның»
33 Воеводин Л. Д. Юридический ... ... в ... М. Изд. МГУ. Изд.
ИНФРА-М-НОРМА. 1997 г. Стр. 31
48
синонимы ретінде қолданады Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ... ... «жеке түлғаның» синонимы ретінде қолдвнвлады, яғни ... мен ... жоқ ... ... ... жағдайы бірдей.
Қазақ ССР 1990-жылғы 11 -желтоқсандағы «Қазақ ССР-дегі шаруашылы» Қазақ ... ... ... ... ... ... ... еркіндігі
және кэсіпкрлікті дамуы туралы» Заңында Қазақстан Республиксының 1997-жылғы
19-маусымдағы «Жеке кэсікпкерлік туралы» ... ... ... 2001-жылғы 12-маусымдағы Салық Кодексінің нормаларында да
«жеке түлға» термині ... яғни ... ... ... ... ... жоқ ... азаматтық-
құқытық түрғыдан теңдігі танылады.
Жеке кэсіпкердің азаматтық құқықтық мэртебесінің маңызды элементі-
құқықсубъектілігі, яғни түлғаның ... ие ... ... атқарудағы
әрекет қабілеттілігіне құқығы.
Қүқыққабілеттігі мен эрекет қабілеттігін жеке кэсіпкер ... жеке ... ... ғана ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Азматттық кодексінің 13,17-баптарынан
байқай ... Ал ... ... ... ... мен ... ... шегін анықтау мүмкін емес, себебі үйымдар мемлекттік
тіркеуден өткен сэттен бастап азаматтық құқықтар мен міндеттерге ие ... ... ... сүйінсек бүл үғымдардың, заңды ... мен ... ... бір ... пайда болып, бір
уақытта тоқтатылады.
С. Григоренконың пікірінше, Ресей Федерациясының ... ... ... ... ... ... екі түрлі мағынада
(азаматтар үшін төрт мағынада жеке заңды түлғалар үшін ... ... үшін ... ... ... ... қажеті жоқ.34
Бүл көзқараспен біз де келісе отырып, ... ... ... ... ... атап ... жөн ... Құқықтық
мэртебенің екі жоқтылығының салдарынан жеке кэсіпкерлердің ... мен ... ... ... ... болуы мен
тоқтатылу сэті ... ... ... ... Жеке түлғалардың
құқықсубъектілігінің екі ... ... ... ... ... қызметті жүзеге асыруымен байланысты емес
құқысубъектілік;
2) кэсіпкерлік құқықсубъектілік.
Бірінші түрі азаматтық ... де, ... ... де ... ... ... ... азаматтық
құқыққабілеттілігі» түсінігі (жеке түлғалардың ... ... ... ... ... ... жүргізумен байланысты емес жеке
түлғалардың іс-эрекеттерді жүзеге асыру мүмкіндігін ғана қамтуы тиіс. Бүл
түсінікке «азаматтардың эрекет ... ... ... келуі қажет.
Азаматтың кэсіпкерлік қызметті жүзеге асыру мүмкіндігі ... ... ... байланысты, сондықтан азаматтың кэсіпкерлік қарым-
қатынастардың субъектісі ... ... ... ... ... эрекет қабілеттігі мен ... ... ... ... (заңды түлғалармен бірдей) туралы ... ... Жеке ... өз ... жеке түлға болып қала
отырып, қарапайым эдеттегі азаматтан келесідей белгіміне орай ерекшеленеді:
кэсіпкерлік қызметпен байланысты емес ... ... мен ... ... ... емес
құқықсубъектілік»);
Григоренко С. Проблемы гражданско-правового статуса индивидуального
предпрингримателя// ... ... 1999-5 стр ... қызметке қатысты құқықсубъектілік.
Кэсіпкер қызметпен айналысу құқығын ... ... ... ... ... ... ... жоғарыда
баяндалғандар негізінде келіспеуі болмайды.35
Сонымен, жеке кэсіпкер ... ... ... ... эдеттегі (жай) азаматтың құқықсубъектілігі
мазмұнынан да кеңірек. ... ... жеке ... ... ... де ... яғни
кэсіпкерлік қатынастардың қатысушысы болу қабілеті. Алайда, эдеттегі
азаматтың ... ... ... ... ... «Жеке кэсіпкерлік туралы» Заңның 9-бабының 4-тармағындағы «пз
қызметін ... ... ... ... жеке ... өз ... ... өзінің кэсіпкер еместігіне сілтеме жасауға құқығы жоқ.»
деп көзделген нормаға сэйкес кэсіпкер құқықсубъектілігіне жақындайды.
35 Зинчеко С. Лопач В. ... Б., ... ... ... ... ... ... Хозяйство и право 1995-10
51
2.2 Жеке кәсіпкерлік қызметті тоқтатудың ... ... ... Республикасы заң актілерінде жеке ... ... ... және ... тұру ... көрсетілген. Қазақстан
Республикасының 1997-жылғы 19-маусымдағы «Жеке кәсіпкерлік туралы» Заңының
33-бабына сэйкес жеке ... ... ... тэртіппен кез-келген
уақытта өзіндік ... ... жеке ... ... шешімінің, бірлескен кэсіпкерлік жағдайында - ... ... ... ... ... ... кэсіпкерлікті тоқтату туралы шешім оның қатысушыларының жартысы
жақтап дауыс берсе, егер олардың арасындағы ... ... ... болып есептеледі.
Жеке кэсіпкердің қызметін тоқтату немесе тоқтата тұру бақылау ... ... ... ... мемлекеттік органның өтініші бойынша
сот арқылы жүргізіледі. Жеке кэсіпкердің қызметін тоқтату немесе тоқтата
түру ... ... ... ... ... ... заң актілерінде белгіленген тэртіппен және негіздерде сотқа
жібереді.
Сот жеке кәсіпкер қызметін тоқтату жөніндегі ... ... ... өз ... ... ... барысында күнтізбелік жыл ішінде
заңнаманы бірнеше рет ... ... ... ... сот ... ... тұру туралы шешім қабылдауға да қү_қылы Қазақстан Республикасының
1997-жылғы 19-маусымдағы «Жеке кәсіпкерлік туралы» Заңының 33-бабының ... ... ... ... сот жеке кэсіпкердің
қызметін тоқтату туралы шешімнің орнына мүлдай қызметті тоқтата тұру туралы
шешім шығаруы мүмкін. Жеке ... ... сот ... тоқтата
тұруға Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген ерекше жағдайларда
талап арызды 3 ... ... ... ... ... ету ... мерзімге
52
рұқсат етілуі мүмкін. Бүл орайда қызметті тоқтата тұру туралы акт сот
шешімі шыққанға ... ... ... ... ... ... ... басқа
келесідей жағдайларда тоқтатылады:
1) жеке кэсіпкерді банкрот деп тану;
1) тіркеу ... ... ... ... жол ... ... жеке ... тіркелуін
жарамсыз деп тану;
2) егер қызмет лицензиялануға жататын болса, қызметті лицензиясыз
не заң актілері тыйым салған қызметті жүзеге ... ... ... жыл ... ... рет ... ... бүза
отырып жүзеге асыру жағдайларында;
5) заң актілерінде көзделген өзге де жағдайларда сот шешімі ... ... ... ... ... ... тоқтатылу сэтін Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... ... былайшы белгіленген: жеке ксіпкердің қызметі оның
(олардың) ... не ... ... сот ... негізінде мұндай
кэсіпкер (кэсіпкерлер) мемлекеттік тізілімнен шығарылған кезден ... ... ... ... ... алып тастау жеке
кэсіпкердің мемлекеттік тіркелгені туралы куэлігін тіркеуші ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылған кезде ол ерікті сипатта болғанда - ... ... ... не, ... мэжбүрлеу жағдайында - сот шешімі
күшіне енген кезден бастап кэсіпкерлік қызмет тоқтатылған болып есептеледі.
53
Қазіргі кезде ... ... ... ... институттар
қолданылады, олар біздің отандық құқықтық жүйемізде бүрын ұмыт болған
немесе белгісіз ... ... ... ... бірі - ... ... ... тетігін (механизмін) заңды және жеке
түлғалардың дэрменсіздігі ... ... ... ... және ... іс ... ... түратын кешеңді
институт ретінде сипаттауға болады.
Бүгінді таңда банкроттық субъектісіне коммерциялық және коммерциялық
емес ... ... ... ... ... ... ... жатады. Заңды түлғалардың банкроттығына қатысты Қазақстанда да
ТМД-ның басқа елдерінде де ... ... бай ... бар ... іс ... мен қүжаттар жинақталған. Алайда, жеке кэсіпкерлер
болып ... ... ... ... тиісінше деңгейде
қарастырылмай отыр. Мұның ... жеке ... ... ... ... ... ... Азаматтардың көпшілік бөлігі
банкроттық институтының мэні жөнінде толық және ... ... ... ... мүліктік қатынастардың маңызды эрі қажетті
реттеушісі болып табылатынын және оның төмендегідей бірқатар ... ... ... ... жөн:
несие берушілер мүддесін борышкер мүлкінен өнідіріп алу
жолымен қорғау;
шығынды кәсіпорындарды тарату және ... ... ... ... қайта бөлу;
банкроттық туралы істі қозғағаннан кейін борышкердің өтініші
негізінде оңалту рэсімдері шеңберінде ... ... ... ... ... оның ... бөлу аяқталған соң және банкроттық ісі
біткен соң қарыздардан құтылу мүмкіндігін беру.
Соңғы көрсетілген екі фактор ... ... ... ... ... түрткі болатын сөзсіз.
Қазақстан Республикасының 1997-жылғы 21-қантардағы «Банкроттық туралы»
Заңының 1-бабының 3-тармақшасына ... ... ... ... танылған оны таратуға негіз болатын дэрменсіздігі» ... ... ... өз ... - сот немесе борышкер
мойындаған, кредиторлардың жалақы төлеу ... ... қоса ... ... ... ... борышкердің толық көлемде
қанағаттандыруға қабілетсіздігі.
Банкроттық ... ... ... ... міндетемелерін
орындауға қабілетсіздігі жатыр. Пэні тауар ... ... ... ... ... ... ақшалай сипаттағы өзге де талаптарды
төлеуді ақшалай өтеу ... ... ... ... ... 1997-жылғы 21-қантардағы «Банкроттық туралы»
Заңының 1-бабының 5-тармақшасына ... ... ... -борышкердің
кредиторлар жеткізген (беріп жіберген) тауарлардың (атқарған жүмыстардың,
көрсеткен қызметтердің) ... ... ... үшін ... ... ... заем ... қайтаруға, сондай-ақ ақшалай сипаттағы өзге де
талаптар бойынша төлемдерді жүзеге асырауға міндеттілігі.
Боршыкердің ... ... ... ... ... ақшалай нысанда келтірілген шығындарын дэлелдеп көрсетуі тиіс.
Банкрот ден танылған борышкер несие ... есеп ... ... ... қызметке байланысты қалған міндеттемелерді
36 Постановление пленума Верховного суда РФ и Высшего ... суда ... 8 ... 1998 ... О ... применения положений Гражданского
кодекса РФ о процентах за ... ... ... ... газета-204 от 27.10.98 г
55
орындаудан босатылады, бұған банкрот деп ... ... ... ... зиян ... үшін ... ... азаматтардың талаптары,
сондай-ақ Қазақстан Республикасының заң актілерінде көзделген жеке
сипаттағы өзге де ... ... ... қызметке байланысы жоқ
міндеттемелер жөніндегі талаптар, егер мүндай талаптар конкурстық мүліктен
толық көлемінде қанағаттандырылмаған болса, ... ... ... және
банкроттық рэсімдер аяқталғаннан кейін жеке адам ретінде борышкерге өндіріп
алуға қойылуы мүмкін. Бүл талаптардың мөлшері ... ... ... ... ... кемітіледі.
Банктроттық кредитордың арызы бойынша да, борышкердің өтініші бойынша
да белгіленуі мүмкін.
Қазақстан Республикасының 1997-жылыдың 21-қантардағы ... ... ... кредиторлардың борышкерді банкрот деп тану туралы
сотқа не ... тыс ... ... ... ... ... органға арыз
беріп өтініш жасауына борышкердің төлем қабілетсіздігі ... ... ... ... ... ... ... жеткен кезден бастап үш ай
ішінде орындамаса, ол төлеуге қабілетсіз деп ... ... ... деп тану ... ... не ... тыс тарату рэсімдерін өткізу туралы
уэкілетті органға арыз беріп өтініш жасауына оның дэрменсіздігі негіз болып
табылады.
Сонымен, борышкердің өзін ... ... ... деп тану ... сотқа
беретін шағымының негізі - оның дэрменсіздігі ... ... ... ... ... рэсімінің тэртібі заңды түлғалардың
дэрменсіздігіне байланысты қатынастарды реттейтін ... ... ... ерекшеленеді. Мысалы, егер ... ... ... ... жүз елу ... ... ... кем
болмаса, осы ... ... ... ... ... ... ... туралы істерді сот қарайды.
Банкроттықты борышкердің сотқа берген өтініші негізінде сот белгілейді.
Банкроттық кредиторлардың ... осы ... ... берілген өзге
адамдардың сотқа ... ... ... ... етіп ... ... белгіленген жағдайларда борышкер өзін банкрот деп тану туралы сотқа
өтініш беруге міндетті. Егер Қазақстан Республикасы Азаматтық ... ... ... ... ... ... тарату туралы
шешім қабылданған заңды тұлға ... қүны ... ... ... ... ... ... тұлға осы Заңда
белгіленген ережелер бойынша сот тэртібімен не ... тыс ... ... Осы ... ... ... көзделген жағдайларда
борышкердің өтініш бермеуі борышкердің басшысына борышкердің кредиторлар
алдындағы міндеттемелері ... ... ... ... ... Сот тэртібімен не соттан тыс тарату рэсімдерін өткізумен борышкерді
банкрот деп жариялауға оның ... ... ... ... ... ... ... борышкердің орындау мерзімі
жеткен, сондай-ақ орындауға қабылданған және (немесе) орындалып жатқан
міндеттемелері ескерілуге ... ... ... деп ... сот өз ... ... мүдделі адамдардың өтініші бойынша ... ... ... және ... туралы заңдарда көзделген тэртіп пен
негіздерде жүзеге асырады.
Мұндай ... ... ... үшін жаңалық болып табылады, өйткені
мэмілелер не қатысуша тараптарының ... ... не ... мүдделі
түлғалардың бастамасы бойынша (мемлекет кредиторлары) даулануы мүмкін. Ал
сот сот ... ... ... қарауға келіп түскен талаптар бойынша
шешім шығаруды эділ болуы тиіс.
57
Заңды ... ... ... ... ... ... қайта қалпына келтіру мақсатындағы немесе кредиторлар арасында
оның мүлкін бөлуде басқаруды жүзеге асыратын түлғалар -оңалтуды ... ... ... ... ... ... жеке кэсіпкерлердің
банктроттығы жағдайында орын алмауыда мүмкін. Азаматардың кэсіпкерлік
қызметінің ұйымдастырылуы заңды түлғалардың ... ... ... ... емес ... ... және оның мүлкінің мөлшері де аз болады.
Сондықтан да жеке ... ... ... оңалтуды және
конкурстық басқарушыны қатыстырудың қажеті шамалы. Соған байланысты, жеке
кэсіпкерлерге қатысты оңалту ... ... ... қатысуынсыз
жүргізу мүмкіндігі заңмен қарастырылады, ал конкурстық өндіріс конкурстық
өндіріс Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... соттың және сот
орындаушыларының.37
Мысалы, жеке кэсіпкерлердің банкроттығы туралы ... ... деп тану ... хабарламаны мерзімді басылымдарда жариялауды,
сондай-ақ кредиторлар талаптарын қарастыруды конкурстық басқарушының орнына
сот жүзеге асыра алады.
Сондай-ақ өз ... ... жеке ... ... ... ... өткен жөн. Мысалы, конкурстық массаға
борышкерге тиесілі барлық мүлікке ... ... ... ... мүмкін. Бүл жерде жеке кэсіпкердің қызметіне қатыспайтын ... ... да ... ... ... қоюлу мүмкіндігін ескеру
қажет. Азамат өзіндік кәсіпкерлікті жүзеге асырған ... ... ... ... ... ... мүлкімен, оның ішінде ерлі-зайыптылардың ортақ
меншігіндегі үлесімен жауапты болады. Азамат кэсіпкерлік қызметті жүзеге
асыру үшін ерлі-зайыптылардың
37 Балкен М. Участие ... ... в ... ... ... ... в ... 2000 -2 стр. 25-28
58
ортақ мүлкін пайдаланған жағдайларда оның борыштары бойынша өндіріп алу
ерлі-зайыптылардың ортақ ... де ... ... Егер кэсіпкер болып
табылмайтын ерлі-зайыптының бірі екіншісінің кэсіпкерлік қызметті жүзеге
асыру үшін ортақ мүлікті пайдалануына келіспесе, ол ... ... ... ... ... оны ... сот ... мәселе қоюға да құқылы.
Кэсіпкер болып табылмайтын ерлі-зайыптының эрқайсысының мүлкі ... ... ... ... ... ... өндіріп алу
нысанасы бола алмайды. Кэсіпкерлік қызмет ... ... ... үй ... ... ... бойынша
өндіріп алу осы тұрғын үйге қолданылады.
Сонымен бірге, жұбайлардың ... ... ... алынғандар
отбасы қажеттіліктеріне қолданылғаны дэлелденсе ... ... ... ... де), олар ... Республикасының 1998-жылғы 17-
желтоқсандағы «Неке және отбасы туралы» Заңының 43-бабының ... ... ... ... алу ерлі-зайыптылардың ортақ
міндеттемелері бойынша, сондай-ақ сот ... ... ... ... бэрі ... ... анықтаса, ерлі-зайыптылардың біреуінің міндеттемелері
бойынша да ерлі-зайыптылардың ортақ ... ... Бүл ... ... ... ... аталған міндеттемелер бойынша
өздерінің эрқайсысының мүлкімен бірлесе отырып жауапты болады.
Егер соттың үкімімен ерлі-зайыптылардың ортақ ... ... ... ... ... қаражат есебінен сатып алынғаны немесе
көбейтілгені анықталса, өндіріп алу ... ... ... ... оның бір ... ... ... авторлармен бірге М. Балкен жоғарыда көрсетілген заң ... ... ... міндетті түрде орын алуын атап көрсетеді:
59
1) өз кредиторларымен есеп айырысуда ... ... ... ... ... ... ... барлық ... ... ... қажеттіліктеріне жұмсалуы.
Бұл шарттардың ең болмағанда біреуі болмаса, неке және отбасы қарым-
қатынастарында пайда ... ... ... ... аталған заңның
43-бабының 2-бөлігі қолдануға жатпайды.
Қазақстандық заңнамада кездесетін мәселенің бірі - ... ... ... ... ... жоқтығы. Қазақ ССР-нің
Азаматтық іс жүргізу кодексінің 1-қосымшасында ... ... ... ... ... ... өз ... жойғандықтан да, бүгінгі
таңда қолданылуға жатпайды. М. Балкеннің пікірінше жеке түлғалар қазіргі
жағдайда мүліктік өндіріп алу салынған кезде ... ... ... ... ... ... Республикасы
Азаматтық іс жүргізу кодексінде, Қазақстан Республткасының 1998-жылғы
30-маусымда қабылданған «Атқарушылық іс жүргізу және сот
орындаушыларының мэртебесі ... ... да ... ... ... ... ... Аталған Заңның 59-бабында «Бір
немесе бірнеше атқару құжаттары бойынша ... ... ... өзге де ... өндіріліп алынған жағдайда борышкер
жалақысының немесе өзге де ... ... елу ... ... ... көрсетілген.
Еңбекке уақытша жарамсыздығы кезінде төленетін әлеуметтік сақтандыру
жөніндегі жэрдемақыдан, баланы күтуіне байланысты ... ақы ... ... ... ... жэрдемақыдан, сондай-ақ оқушылардың
стипендиялары мен жүмыссыздық жөніндегі жэрдемақыдан өндіріп алу ... ... ... және ... ... ... ... сондай-ақ асыраушысының қайтыс
38 Балкен М. ... ... ... ... в Казахстане 2000-4. стр 41-44.
60
болуынан келтірілген зиянды өтеу туралы шешімі бойынша ғана жүргізілуі
мүмкін. ... ... ... ... ... ... сондай-ақ
асыраушысының қайтыс болуы салдарынан келтірілген залалды өтеу үшін
борышкер алған сомалардан;
1-1) асыраушысынан айрылуына байланысты балаларға берілетін ... ... ... ... ... ... берілетін жэрдемақы түрінде борышкер ... ... ... міндеттерін орындау кезеңінде
мертіккен
(жарақаттанған, ... ... ... ... ... төленетін және
олардың қаза табуына (қайтыс болуына) байланысты отбасы мүшелеріне
төленетін сақтандыру сомалары мен бір ... ... бала ... ... көп балалы және жалғыз басты аналарға,
кэмелетке толмаған балалардың ата-анасын іздеу кезеңінде оларды асырауға,
зейнеткерлер мен ... ... ... қосымша тағамына, санаториялық-курорттық
емдеу мен протездеуге және ... не ... ... ... ... оларды күтіп-бағу жөніндегі
шығыстарға төленетін сомалардан;
зиянды немесе қысылтаяң ... ... ... сондай-ақ табиғи және техногендік сипаттағы төтенше
жағдайлардың зардаптарын жою ... ... ... ... ... зардап шеккен азаматтарға төленетін ақша сомасынан;
6) төлем көзіне қарамастан, бір жолғы ... ... ... ... ... арнайы мемлекеттік жәрдемақылардан өндіріп алуға болмайды.
бі
М. Балкеннің пікірінше жеке түлғалар қазіргі жағдайда мүліктік өндіріп
алу салынған кезде қорғаусыз ... ... ... М. ... ... ... келісуге болады. Шынында да.
Заңды түлға қүрмай кэсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын жеке түлға мүліктік
өндіріп алудан қорғанбаған. ... ... ... ... мысалды атап
өтсек дейміз: азамат «Д» өзінің жеке көлігімен көліктік ... ... жол ... ... ... ірі сомаға материалдық ... ... ... ... жеткінсіз болды. Жанұясы бар азамат
«М» жеке пэтеріне мүліктік өндіріп алудың жүргізілуінен қашу үшін бірлескен
жалпы меншік ... ... ... ... ... беруге тура
келді. Бұдан басқа, ... ... ... ... ... ... шаруа(фермерлік) қожалығы, жай
серіктестік (бірлескен қызмет туралы ... ... ... ... ... қатысты банкроттық туралы істерді қарауда да белгілі бір
сұрақтар туындауы мүмкін. Мүндағы азаматтардың ... ... ... ... құқықтың жеке субъектілері болып табылмайды,
соған орай банкроттық субъектісі тек осы ... ... ... ... ... бірнеше түлғаның қатысуы үлестік
міндеттеменің пайда ... экеп ... Мұны ... ... ... 286- ... көрсетілген нормадан көре аламыз: «Егер
міндеттемеге бірнеше несие ... ... ... ... ... ... ... міндеттеме), несие берушілердің эрқайсысы міндеттемені орындауды
талап етуге құқылы, ал борышқорлардың эрқайсысы заңдардан немесе ... ... ... ... тең ... ... (үлесті міндеттеме).» Немесе Қазақстан Республикасының ... ... ... сэйкес ... ... М. ... ... индивидуальных предпринлмателей/ЯІравовая
реформа в Казахстане 2000-4. стр 41-44.
62
байланысты ... ... ... ... ... сол ... ... бірнеше несие берушінің талаптары егер заңдарда
немесе міндеттеме шарттарында өзгеше көзделмесе, ... ... ... ... ... үлестік міндеттеменің қатысушысы болып
табылса, олардың төлемқабілетсіздігін ақшалай міндеттемедегі ... ... ... ... ... мүмкін емес борышкерлерге
ғана қолданылады. Егер де жиынтық борышкерлер ... ... ... ... ... міндеттемені орындаудың үшайлық
мерзімге ... ... ... ... ... ... ... Бірлескен кэсіпкерлік қатысушыларының
дэрменсіздігі ортақ міндеттемеге барлық борышкерлердің мүліктік жағдайы
ескеріле отырып ... ... жеке ... тобы ... ... банкроттық
туралы істі сотта қарау кезінде де ... ... ... ... ... ... банкроттық туралы істі эрбір борышкер қатысты істі бөлек қарау;
1) борышкерлердің дэрменсіздігі мәселелесін бір ... ... ... Балкеннің пікірінше, біріншісі, кэсіпкерлердің ортақ міндеттемесі
бойынша қолдануға ыңғайлы, өйткені, мүлдай міндеттемедегі қарыз бөлінбейтін
болып табылады.40
Жалпы алғанда іс жүргізудің тиімділігі тұрғысынан да, ... ... ... және ... ... ... ету ... да барлық
борышкерлерге қатысты банкроттық жөніндегі істі бір ... ... элде ... ... ... табылады.
40
Балкен М Проблемы банкротства нидивидуалыюго предпринимателя.
Правовая реформа в
Казахстане 2000-4 стр 41-44
63
Қорытынды
Сонымен, дипломдық ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық өміріміздің барлық салаларын ... ... ... зерттеудің қажеттілігін де туындатты деуге болады. Бұл -
жеке ... ... ... құқықсубъектілігі, жеке кэсіпкер
банкроттығы, шаруа қожалығы мүшелерінің мэртебесі және кэсіпкерлік қызмет
нысандары сияқты азаматтық құқықтың маңызды ... ... ... уақытта кэсіпкерлік қызметке деген жүртшылық психологиясы
кеңестік ... ... ... ... ... Қатардағы азамат
материалдық құндылықтарды занды жолмен табуға құқылы екендігін және ... үшін ... ... ... қажеттігі жоқ екендігін ұғынды.
Қазақстан Республикасындағы кэсіпкерлік қызметті сэтті дамыту -елдегі
әлеуметтік-экономикалық ... мен ... ... ... ... ... ... аса маңызды мәселелердің бірі болып
табылады.
Ауыл шаруашылығы саласы да Қазақстан Республикасы экномиксының ... ... ... ... ... Қоғамдық өндіріс жүйесінде
маңызды сала ретінде азаматтың қажеттіліктерін ... ... ... ... ... ... ... мен
қалыптастырудағы мемлекет саясаты осы қатынастарды реттейтін ... ... ... ... жүзеге асырылуда. Аталған ... ... ... ... ... ... бизнесті қолдау,
экономиканың түрлі саласындағы оның салмағын арттыру, адал ... ... ... ... ... ... қабылдауда
ескерілуге тиіс өзіндік ерекшеліктерден тұрады. Кэсіпкерлік
64
қызметпен фермерлердің айналысуындағы құқықтық негіздер элі ... ... ... ... ... ... ... реттелуі үшін құқықтық
негіздермен оларды қамтамасыз етуі тиіс. Алайда, жеке кәсіпкердің азаматтық-
құқықтық мэртебесі құқықтық тұрғыдан элі де ... ... ... ... ... ... талдай отырып, олардан
қайшылықтарды көруге болады. Бір жағынан, ... заң ... ... ... ... ... ... жағдайда құқық рөлін
арттырмастан, экономикамен бірге барлық қоғамдық өмірді дамыту мүмкін емес.
Шынында да, ... ... ... ... ... заң ... ... Ал келесі бір жағынан, кәсіпкерлік туралы
заңнама материалдық құқықтың басқа салаларымен салыстырғанда ... Жеке ... ... ... ... ... ... өзіндік
артықшылықтар тэн: олар шағын кэсіпкерлік субъектілеріне ... ... ... ... ... т.б.) ... ... Республикасы экномикасында «жеке кәсіпкер» институтың енгізу
түрғындарды жұмыспен қамту мәселесін тиімді ... ... ... ... ... ... күні тек ... жұмыспен қамтамасыз етіп қана
қоймай, өздерінің жанұя мүшелерінің қалыпты өмір сүруіне жағдай жасаумен
бірге, қосымша ... ... да ... ... ... ... экономикасының дамуында нақты
экномикалық маңызға не болғандықтан да, ... ... ... ... дұрыстап назар аударған жөн.
Экономикадағы кэсіпкерлік қатынастарды реттеудің ... ... ... ... және ... жүргізілген реформалар
күрделі жағдайларда іске асырылды. Алайда, Н.А. Шайкенов атап өткендей,
«Кез-келген қоғамдық қиындықты жеңу ауыр ... ... ... тарихта
қателеспейтін реформаторлар жоқ» дейді.
65
Бүгінгі күн шындығы көрсеткендей, жеке ... ... ... субъектісінен көрініс береді, ал шаруа қожалығы
экономикалық, құқықтық және ... ... ... ... бола ... да ... жерлердегі ұйымдардың орнықты нысаны болып
табылады. Ғылыми ... ... ... жеке ... мэртебесін құқықтық
реттеудің келесідей мәселелеріне назар аударуды қажет деп санаймыз:
1) шаруа (фермерлік) ... ... ... мүшелелері арасындағы жеке қарым қатынастар
сипатына байланысты боғандықтан, бүл қатынастар ... ... ... ... үзақ уақыт
шаура
қожалығының мүшесі ... ... ... шаруа қожалығына мүшелік туралы сұрақ қалай
шешілуі тиіс деген ... ... ... ... ... ... шаруа қожалығы мүшесінің не себептен
қожалық қызметіне қатыспағанын анықтау ... ... ... міндетті еңбек қатысуы шаура
қожалығындағы меншіктің бірлескен ... ... ... ... шаруа қожалығы мүшесінің мүлікке
деген құқықығының сақталуына рүқсат береді.
Біздің
көзқарасымызша, ... ... ... қарт ... ... мүшелерінің құқықтары ешқандай
мерзімдермен сиыспауы ... ... ... ... ... ... ... талдауға жол
беретін заңнамадағы ақтаңдақтықты жою қажет;
2) Қазақстандық заңнамада шаура қожалығы нысанына қатысты
құқықтық ... ... ҚР ... ... «Шаруа (фермерлік) қожалығы туралы» Заңымен
отбасылық кэсіпкерлікті қоса алғанда, заңды түлға құрмастан
шаруа қожалығының үш ... ... ҚР ... ... ... ... ешқандай тәжірибелік мэнге ие емес, заңды тұлға
нысанында құрылған шаруа қожалықтары кездеседі.
3) Жеке кэсіпкердің азаматтық ... ... ... ... ... ... тұлғаларға қатысты
олардың құқыққабілеттілігі мен эрекетқабілеттілігінің шегін
анықтау мүмкін емес, зйткені үйымдар ... ... ... қана азаматтық құқықтар мен міндеттерді
иелене алады. Жеке кэсіпекер ретінде тіркелген азаматтардың
құқықсубъектілігінің ... ... ... бірдей белгілеу қажет деп санаймыз, сондай-ақ
тәжірибе көрсеткендей жеке ... ... ... ... элементтері бар және кэсіпкерлік қызметпен
айналыспайтын жеке тұлғалардың белгілеріне ие ... ... ... ... ... табылады.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде, кәсіпкерлік қызметпен ... ... ... құқықсубъектілігі мазмунына қосуға болмайды деп
санаймыз. Бұған қоса, жеке кэсіпкер коммерциялық емес заңды ... ... ... ... ... ... мэні ... қызмет туралы
Қазақстан Республикасы заңнамалырын жетілдіру жөніндегі ... деп ... ... бұл ... ... ... құқыққолданушылық және ғылыми ... ... деп ... ... ... ... нормативтік актілер:
1. ҚР 1995-жылғыЗО-тамыздағыКонституциясы
2. ҚР Азаматтық кодексі 1994 ж. 27-желтоқсан
3. ҚР Азаматтық іс жүргізу кодксі 1999 ж. 13-шілде
4. ҚР Салық ... 2001 ж. ... ... «Қаз ... ... ... ... және
кэсіпкерліктің дамуы туралы» 1990-жылғы 11-желтоқсандағы Заңы.
6. ҚР ... ... ... және ... туралы» Заңы 1992 ж. 4
маусым
7. ҚР «Лицензиялау туралы» Заңы 1995 ж. 17 сәуір
8. ҚР «Банкроттық» Заңы 1997 ж. 21 ... ҚР ... ... туралы» Заңы 1997 ж. 19 маусым
10. ҚР «Шағын кэсіпкерлікті мемлекеттік қолдауы туралы» Заңы 1997 ж.
19 маусым
11. ҚР «Шарушылық (фермерлік) қожалығы ... Заңы 1998 ж. ... ҚР ... іс жүргізу және сот ... ... Заңы 1998 ж. 30 ... ҚР ... және отбасы туралы» Заңы 1998 ж. 17 желтоқсан.
II. Мақалалар және монографиялар:
14. Ахметбекова С. А. Предприниматель как участник гражданского
оборота // ... ... №3 2000 ... ... Ю. Г. , ... В. Т. Основы бизнеса в условиях рыночной
экономике Казахстана А: 1992 г.
16. Балкен М. ... ... // ... ... в ... №4 2000 г.
17. Беляева 3. С. Крестьянское (фермерское) хозяйство как субъект
гражданского права. ... ... ... ... отв. ред. ... Т.Е. -М: ... ... и права РАН 2000 г.
18. Бекназарова А.Т. Современное состояние, тенденции и перспективы
развития предпринимательства в РК // ... ... №4 2002 ... Р. Защитим права предпринимателя // Фемида №6, 1999 г.
20. Григоренко С. ... ... ... предпринимателя. // Хозяйство и право № 5 1999 г.
21. Джандосов С. У. ... ... ... ему ... ... и жизнь №7 1990 г.
22. Жилинский С. Э. ... ... ... ... ... учебник для ВУЗОВ. М: Изд.
«НОРМА» 2000 г.
23. Жетпысбаев Б. Аграрное право РК. ... ... ... и ... ... ... 2000 г.
24. Иванов А. Б. ... ... - ... ... // ... №7. 2002 ... Ермаков В. Как стать ... ... ... А: ... ... Секрет+Сервис» 2000 г.
26. Ермаков В. Основы предпринимательского (гражданского) ... ... ... 1, Библиотечка предпринимателя. А: «Центр
обслуживания предпринимателей Секрет+Сервис» 2001 г.
27. Климкин С. И. ... ... ... ... ... и право №5-6 1997 г.
28. Климкин С. И. Правовые формы предпринимательства в РК. ... А: ... 1997 ... ... Л. А. Право землепользования крестьянских фермерских
хозяйств в РК (историко-правовой анализ), учебное пособие, ... ... Лер О. ... ... и ... предпринимательства //
Вестник Правительства №3 1999 г.
31. ... В. В. ... ... ... // Государство и право №11 1999 г.
32. Лобков А. X. Законодательство и бизнес в Казахстане // Деловой ... 1998 ... ... А. X. ... ... в ... // Предприниматель и право №10, 11. 1999 г.
34. Лобков А. X. Совместная деятельность в бизнесе ... ... ... // ... и ... №3 1999 ... Нам Г. Новая инициатива Президента РК по поддержке малого
бизнеса // ... и ... №16 1999 ... Олейник О. М. Предпринимательское (хозяйственное) право, том ... М: ... 1999 ... ... И.В. ... регулирование предпринимательской
деятельности граждан в РК Автореферат А: 1996 г.
38. Ручкина Г. Ф. ... ... ... в
России // Конституционное и муниципальное право №4. 2002 г.
39. Рудецких А. Шишкина А. Поддержка малого предпринимательства
со стороны государства ... ... №5 2001 ... ... В. А. ... ... ... ... ... // Актуальные проблемы
гражданского ... ... ... ... ... ... и соискателей. А.
февраль 2002 г.
41. Сулейменова М. К. Покровский Б. В. Худяков А. И. Жакенов В. ... и ... в РК. ... ... А: «Жеты
жаргы» 1994 г.
42. Суханова Н.Т. Взаимоотношения предпринимателя и ... ... 2002 ... Сафинов К. Б. Роль правительства в формировании предпринима-
тельской среды // Предприниматель и право №11, 17, 2002 ... ... С. А. О ... и ... ... ... в ... Алматы // Правовой вестник №15 2002 г.
45;.. Ташенова С. Совместное предпринимательство // ... в ... №10 2000 ... ... В. В. ... ... крестьянского (фермерского) и
личного подсобного хозяйства в условиях ... ... - ... ... и ... РАН 2000 ... ... В. Е. Как стать предпринимателем // США экономика,
политика, ... №9 1992 ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 61 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпкерлік іс-әрекеттің дамуы мен қазірп жағдайы75 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстылығының жағдайы және оның соңғы жылдардағы динамикасы94 бет
«Мемлекет нысаны түсінігі, түрлері және ерекшелігі»68 бет
«ҚазАгроҚаржы» АҚ-на қарыз нысанында қаржыландыру алуға өтінімдерді қарау үшін ұсынылатын инвестициялық жобаларға арналған бизнес-жоспар12 бет
«Қаржы менеджмент» пəн бойынша сырттай оқу нысанында оқитын студенттерге өзіндік жұмыстарды орындауға арналған əдістемелік нұсқасы24 бет
«Құрылыс нысанындарындағы өрт қауіпсіздігі»31 бет
Азаматтық-құқықтық шарттар мәміленің құқықтық нысаны ретінде22 бет
Акционерлiк қоғам-заңды тұлғаның ұйымдық-құқықтық нысаны ретiнде42 бет
Кінәнің абайсыздық нысаны21 бет
Кәсіпкерлік қызметтің мемлекеттік-құқықтық нысанының сипаттамасы11 бет
Кәсіпкерлік іс-әрекеттің дамуы мен қазірп жағдайы75 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстылығының жағдайы және оның соңғы жылдардағы динамикасы94 бет
Кәсіпкерлік түрлері және салыстырмалы талдау6 бет
Психологиядағы дивианттықтың философиялық – гуманистік пікірі10 бет
Сәбилік кезеңде балалардың үлкендермен қарым-қатынас рөлі25 бет
«Мемлекет нысаны түсінігі, түрлері және ерекшелігі»68 бет
«ҚазАгроҚаржы» АҚ-на қарыз нысанында қаржыландыру алуға өтінімдерді қарау үшін ұсынылатын инвестициялық жобаларға арналған бизнес-жоспар12 бет
«Қаржы менеджмент» пəн бойынша сырттай оқу нысанында оқитын студенттерге өзіндік жұмыстарды орындауға арналған əдістемелік нұсқасы24 бет
«Құрылыс нысанындарындағы өрт қауіпсіздігі»31 бет
Азаматтық-құқықтық шарттар мәміленің құқықтық нысаны ретінде22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь