Кәсіпорынның дағдарысқа қарсы басқару

КІРІСПЕ
1 КӘСІПОРЫННЫҢ ДАҒДАРЫСҚА ҚАРСЫ БАСҚАРУ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Кәсіпорынның дағдарысқа қарсы басқаруының мәні мен мазмұны
1.2 Дағдарыстарды мемлекеттік реттеу: шетел және Қазақстан Республикасының тәжірибелері
1.3 Кәсіпорындағы дағдарыстарды айқындау диагностикасының әдістемелік негіздері
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстан Республикасы егемендік алған соң, тәуелсіз мемлекет қалыптасты. Республикада саяси және экономикалық тұрақтылық, азаматтық және ұлтаралық келісім қалыптасты, ел экономикасы шетелдік инвесторлар үшін тартымды сипат алды.
Біз бәсекеге қабілетті экономиканың үлгісін таңдай отырып, бәсекелестікке қарымы мол басым салаларды дамытуға кірістік, сол арқылы казақстандық кластерлер жүйесінін дамуына жол аштъгқ.
Биылғы жылдың ортасына қарай біздін колымызда нарықтық туризм, мұнай-газ машиналарын жасау, тамақ және тоқыма өнеркәсібі, көлік-логистикальтқ қызмет көрсету, металлургия және құрылыс материалдары сияқты салаларда кемінде 5-7 кластерін жасау мен дамытудын жоспары болуы керек деп санаймын. Ел экономикасының шикізаттық емес салалардағы ұзақ мерзімдік мамандануын, міне, солар айқындайтын болады.[1]
"Қазақстан-2030" Стратегиясында дамудың ұзақ мерзімді басым мақсаттарына ұлттық дағдарысқа қарсы басқаруының аумақтық тұтастығын толық сақтай отырып, Қазақстанның тәуелсіз егемен мемлекет ретінде дамуын дағдарысқа қарсы басқаруының, шетел инвестициялары мен ішкі жинақталымдардың деңгейі жоғары ашық нарықтық экономикаға негізделген экономикалық өсу жатады. Стратегия түйінді міндеттердің бірі ретінде республикада индустриалдық әлуетке негізделген, әлемдік ғылыми-техникалық прогрестің қазіргі кездегі жетістіктері есебімен, көп салалық, бәсеке қабілетті өнеркәсіптік кешенді қалыптастыруды қарастырады [2].
Мемлекеттің ұлттық дағдарысқа қарсы басқаруының ұлттық мүдделерінің нақты, өз құрамына экономикалық, қорғаныс, білім, ақпараттық, т.б. құрамдас бөліктерді біріктіреді. Ұлттық экономикалық қауіпсіздік салалардың, жеке кәсіпорындардың, фирмалардың, компаниялардың экономикалық дағдарысқа қарсы басқару бағыттары ретінде қарастырылады.
Мемлекеттің экономикалық кәсіпорындарының дағдарысқа қарсы басқару импортты алмастыру арқылы ішкі өндірісті дамыту есебінен жүргізілетіні белгілі. Осы тұрғыда ақырғы тұтыну өнімдерін шығаратын отандық кәсіпорындарға салмақ салынады. Тоқыма және кілем өнеркәсібі кәсіпорындарына киім, тоқыма, мата, кілем тауарларын шығару барысында түсетін жауапкершілікте елдің экономикалық дағдарысқа қарсы басқарудын басты бағыттарының бірі болып саналады.
        
        КІРІСПЕ
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстан Республикасы егемендік алған
соң, тәуелсіз мемлекет қалыптасты. Республикада саяси және ... ... және ... ... ... ел ... ... үшін тартымды сипат алды.
Біз бәсекеге қабілетті экономиканың үлгісін ... ... ... мол басым салаларды дамытуға кірістік, сол арқылы
казақстандық кластерлер жүйесінін дамуына жол ... ... ... ... ... колымызда нарықтық туризм, мұнай-
газ машиналарын жасау, тамақ және ... ... ... ... металлургия және құрылыс материалдары сияқты салаларда
кемінде 5-7 кластерін жасау мен ... ... ... ... деп ... ... шикізаттық емес салалардағы ұзақ мерзімдік мамандануын,
міне, солар айқындайтын болады.[1]
"Қазақстан-2030" Стратегиясында дамудың ұзақ ... ... ... ... ... ... аумақтық тұтастығын толық
сақтай отырып, Қазақстанның тәуелсіз ... ... ... ... қарсы басқаруының, шетел ... мен ... ... ... ашық ... ... негізделген
экономикалық өсу жатады. Стратегия түйінді міндеттердің бірі ретінде
республикада индустриалдық әлуетке негізделген, ... ... ... ... ... ... көп салалық, бәсеке
қабілетті өнеркәсіптік кешенді қалыптастыруды қарастырады [2].
Мемлекеттің ұлттық дағдарысқа қарсы ... ... ... өз ... ... ... білім, ақпараттық, т.б. құрамдас
бөліктерді біріктіреді. Ұлттық экономикалық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... бағыттары ретінде қарастырылады.
Мемлекеттің экономикалық кәсіпорындарының ... ... ... ... ... ішкі өндірісті дамыту есебінен жүргізілетіні
белгілі. Осы ... ... ... өнімдерін шығаратын отандық
кәсіпорындарға салмақ салынады. Тоқыма және ... ... ... ... мата, кілем тауарларын шығару ... ... ... ... ... ... ... бағыттарының бірі болып саналады.
Тоқыма және кілем өнеркәсібі кәсіпорындарының дамуы өз ... ... ... ... байланыстардың үзілуі,
негізгі капиталдың тозуы, өндірістік бағдарламалардың нарық талаптарына сай
келмеуі, саладан білікті мамандардың сауда саласына ... ... сай ... түрлерінің шығарылмауы салада экономикалық қатер туғызды. Оның үстіне,
сапасы нашар, ал бағасы ... ... ... нарықты толтырғанын
ескерсек, сала кәсіпорындарының дағдарыстық жағдайға қалай тап ... ... Елде ... ... ... басқа да саланы
қолдау құжаттарының қабылдануының және халықтың отандық өнімдерге назар
аудара ... ... ... ... ... ... және кілем
өнеркәсібі саласында жандану байқалады. Тоқыма және ... ... ... ... жоғалтып алмай, жаңа нарықтарды игеруге, бәсеке қабілетті
өнім шығару арқылы экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды шешу ... ... ... ... ... басқару жүйесі дағдарысқа
қарсы басқарудың озық тәжірибелерін, экономикалық дағдарысқа қарсы ... ... ... жағдайындағы тоқыма және кілем өнеркәсібінің
маңызын, дайындауды қажет етеді.
Тоқыма және кілем кәсіпорындарының дағдарысқа қарсы ... ... ... ... мен сараптауларды, экономикалық
қатерлерді талдауды, ... ... ... ... жағдайындағы
қолдауды ғылыми негіздеу зерттеу тақырыбының өзектілігін айқындайды және
ғылыми-тәжірибелік құндылығын анықтайды.
Тақырыптың зерттелу дәрежесі. Осы ... ... ... ... және ... ... ... ғалымдар өз еңбектерінде
қарастырған. Қоғамдық жүйелердің циклдық ... ... ... ... ... Й.Шумпетер, Н.Д.Кондратьев, П.Самуэльсон
еңбектерінде өз көрінісін тапты.
Экономикалық дағдарысқа қарсы басқару бойынша ғылыми ... және ... ... ... ... В.К.Сенчагов,
Э.М.Коротков, А.Г.Грязнова, Э.А.Уткин, А.П.Градов, ... ... ... М.А.Бендиков, С.Афонцев және
басқалары өз еңбектерінде қарастырған.
Қазақстанда ұлттық ... ... ... ... отырып,
кәсіпорынның экономикалық дағдарысқа қарсы қамтамасыз етудің теориялық және
әдіснамалық тәсілдері ... келе ... Осы ... ... ... ... ... ету жолдарын ұсынып жүрген
ғалым-экономистер А.Алимбаев, К.Кажымурат, М.У.Спанов, ... ... ... ... ... ... еңбектерін атап айту керек.
Кәсіпорындардың экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруын зерттеу өрісі
әлі көптеген сұрақтар бойынша кең болып ... ... ... және тігін
кәсіпорындарының дағдарысқа қарсы қамтамасыз етудің ... ... ... ... ... ... ... етудің
негізі ретінде қарастыру, мемлекет тарапынан дағдарысқа қарсы реттеудің
экономикалық қауіпсіздікке тигізетін әсері, ... ... ... ... ету ... ... және кілем өнеркәсібі
кәсіпорындарының маңызы, ауыл ... ... ... химия
өнеркәсіптерімен өзара тығыз байланыстарын назарға ала отырып, тиімді даму
тізбегін құру ... ... ... ... ... Үдемелі
қарқынмен дамып отырған технологиялық, инновациялық, ғылыми-техникалық
факторлар және нарық сұранысының ... ... ... тауарлар өндіру қажеттілігін анықтайды. Кәсіпорынның экономикалық
дағдарысқа ... ... ету ... және әдіснамалық тұрғыдан саралау
қажеттілігі диссертациялық зерттеудің мақсаты мен міндеттерін анықтауға
негіз болды.
Зерттеудің мақсаты мен ... ... ... мақсаты
тоқыма және кілем өнеркәсібі кәсіпорындарының қызметтерін ... ... ... экономикалық дағдарысқа қарсы дағдарысқа қарсы басқару және
оларды қолдану бойынша нақты ... ... ... жету үшін ... ... келесі міндеттері
анықталды:
▪ дағдарысқа қарсы қатысты анықтамаларды зерттеу ... ... ... дағдарысқа қарсы басқарудың экономикалық тигізетін ... ... ... ... ... нарығының даму беталысын бағамдау;
• Қазақстан Республикасы тоқыма және кілем өнеркәсібінің және сала
кәсіпорындарының экономикалық ... ... ... ... ... ғаламдану жағдайындағы тоқыма және кілем өнеркәсібі
кәсіпорындарының экономикалық ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының тоқыма және кілем
өнеркәсібі ... ... ... АҚ-ы, ... ... ЖШС жатады.
Зерттеу тақырыбына экономикалық дағдарысқа қарсы басқарумен байланысты
ұйымдастырушылық – экономикалық ... ... ... ... және ... негізіне отандық және шетелдік
ғалым-экономистердің экономикалық дағдарысты қамтамасыз ету аясындағы ақыл-
ой еңбектері мен ... ... ... ... ... ... ... импортты алмастыруға, отандық тауар
өндірушілерді ... ... ... ... нормативті-құқықтық
құжаттары зерттеледі және қолданылды. Зерттеудің мәліметтік базасы ретінде
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп кәсіпорындары Ассоциациясының,
кедендік декларациялардың, тоқыма және кілем өнеркәсібі кәсіпорындарының
есептік мәліметтері, қолданылды. Диссертациялық жұмыста ... ... ... ... ... топтау, шаруашылық қызметті
кешенді бағалау, экономикалық зерттеу әдістері пайдаланылды.
Зеріттеуде ... ... ... жаналығы болып келесілер
саналады :
- ... ... ... ... ... ... ету үшін ... бағыттары анықталды ;
- ғалам даму жағдайындағы өнімнің сапалық қасиеттерін жетілдіруде
ғылыми - техникалық және ... ... ... жаңа ... ... ... негізделді және
нақтыұсыныстар жасалды;
Зерттеудің тәжірибелік маңызы тоқыма және ... ... ... дағдарысқа қарсы басқаруын қамтамасыз ету
бойынша нақты тетіктерді ұсыну мен оларды қолдану тиімділігін ... ... ... ... және ... кәсіпорындарының
экономикалық дағдарысқа қарсы басқару стратегиясын дайындауға негіз бола
алады.
Зерттеу ... ... ... ... негізгі бағыттары мен
нәтижелері келесі халқаралық ғылыми – тәжрибелік конференцияларда баяндалды
және ... ... ... ... ... токыма –
тігін өнеркәсібінің дамуы» (Алматы, ҚазЭУ, 2005),
Диссертациялық жұмыстың нәтижелері "Алматы кілем", "Алматы мақта" ЖШС
өндірістік ... ... ... ... ... ... ... зерттеу нәтижелері жалпы көлемі
0,9 б.т. тұратын ғылыми мақалаларда жарияланды.
Диссертацияның құрылымы және көлемі. Диссертациялық жұмыс кіріспеден,
үш ... ... ... ... ... 38 ... ... ДАҒДАРЫСҚА ҚАРСЫ БАСҚАРУ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 ... ... ... ... мәні мен ... ... ... кәсіпорынға қоршаған орта тарапынан
көптеген дағдарыс төнуі мүмкін. Бұл дағдарыс ... ... ... және ... ... заңсыз пайдаланумен,
елдегі саяси және экономикалық тұрақтылықтың болмауымен байланысты.
Сондықтан, ... ... ... ... яғни ... басқа да, дағдарысқа қарсы басқаруды қамтамасыз ету сұрақтары
жүктелетіні ... Бұл ... ... және көп қырлы болғандықтан, біз
зерттеу ... ... тек ... ... ... қаматамасыз ету сұрақтарына тоқталамыз.
Қаржылық-экономикалық дағдарыстар, әдетте, өнеркәсіп кәсіпорындарға
кері әсерін тигізеді: негізгі капитал тозады, ... ... ... жас
және білікті мамандар өндірістен кетеді.
Кәсіпорын алдына өзіне тән өндірістік қызметтерді орындауына байланысты
өзінің жағдайын бағалау мен болжау сияқты, яғни ... әсер ... және ... факторлардан қорғау, қауіптілік индикаторларының
мониторингі жүйесін құру, олардың ... ... ... ... ... сынды, өзекті мәселе туады.
Әрбір кәсіпорын үшін өзінің ... ... ... ... ету ... тек қана дағдарыс жағдайында ғана емес, ... ... да ... дағдарысқа қарсы басқарудың міндеттері
өз көкейкестілігін жоймайды.
Кәсіпорын тұрақты қызмет ету ... ... ... ... ... көңілді өндірістің және өнім өткізудің қалыпты
қарқынын ... ... және ... залалдардың болмауына,
ақпараттардың компьютерлік базасының бұзылмауына, теріс пиғылды бәсекені
болдырмауға бағыттайды.
Дағдарыс жағдайында кәсіпорын ... ... ... және ... ) ... оның ... қауіп тудырады. Бұл
ретте, ұдайы өндіріске мүмкіндік ... ... ... ... ... - амортизациялық аударылымдар, таза табыс
және қарыз қаражаттары болғандықтан, дағдарыс ... ... ... ... ... қалуы мүмкін. Кәсіпорын әлуетін біртіндеп
жаңалау (инновацияларды игеру, тұтыну сапасы ... ... ... ... ... конструкторлық, технологиялық және инвестициялық
құралдарды игеру арқылы жүргізілетіні белгілі. Ұдайы өндірісте ... ұзақ ... бойы ... кәсіпорынның дамуын тоқтатады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... дағдарыс» термині елдің құқықтық - нормативті құжаттарынан
берік орын алды. Осындай ... ... ... ... ... ... туралы» Заңы, ҚР-ның экономикалық қауіпсіздігінің
Мемлекеттік ... ... ... заңдылықта экономикалық дағдарыс
талаптары мен түсінігі, біздің ойымыз бойынша, анық ... ... ... ... жан -жақты қарастыруды үйғардық.
Үлкен заңгерлік сөздікте экономикалық дағдарыс келесідей түсінік
беріледі: «...мемлекеттің ... ... мен ... ... ... ... дағдарысқа қарсы басқаруды ... ... ... ... «ҚР-ның Ұлттық қауіпсіздігі туралы « Заңында экономикалық
қауіпсіздік «ҚР-ның ұлттық ... ... ... және ... кері әсер ететін үрдістер мен факторлардан, ішкі және сыртқы
жағдайлардан қорғалған жағдайы » деп көрсетілген [2].
Біз жоғарыда тоқталып өткен ... ... ... ... берілген екі анықтамада да кәсіпорынның экономикалық дағдарысы
қарастырылмаған, экономикалық дағдарыс түсінігі мемлекет деңгейінде ғана
қарастырылған деп ... ... ... ары ... және ... ... ғылыми жұмыстарында кәсіпорынның
экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды қамтамасыз ету ... ... шолу ... ... өз ... білдірмекпіз.
Бір авторлардың пікірінше, кәсіпорынның (фирманың, ... ... ... - ... ... ... ... әлуеттің сыртқы және ішкі экономикалық қатерлерден қорғалған
жағдайы және оның барлық ресурстарын тиімді қолдану арқылы ұдайы өндіріске
қабілеттілігі [6].
Келесі ... ... ... ... ... ... ... оның ғылыми - техникалық, технологиялық,
өндірістік және ... ... ... ... және жанама (енжар)
экономикалық дағдарыс, мысалы, мемлекеттің ... емес ... - ... немесе қолайсыз сыртқы ортаның қалыптасуымен байланысты
дағдарыс, қорғалуы және ұдайы өндіріске қабілеті ... ... ... ... ... қарсы басқару
дегеніміз - жұмыс істеп тұрған ... ... ... ... ... шаралар жүйесіне немесе басқа сөзбен айтқанда,
кәсіпорындағы экономикалық дағдарысқа қарсы басқару ... тең ... ... ... ... ... қарсы басқару кәсіпорын
қызметіне дағдарысты алдын алу үшін ... ... ... ... және қазіргі кезде, болашақта кәсіпорынның тұрақты қызмет
етуін қамтамасыз етілуі деп ... ... ... ... экономикалық дағдарыспен байланыстыруға
талап болмағаны байқалады, дегенмен дағдарыстын алдын-алу туралы ... ... ... ... ... ... ... мүмкін
болғандықтан, айтылып кеткен көзқарастарды біз ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның
экономикалық дағдарыспен мәнін келесідей түсінік толығымен ашар ... ... ... ... ... ... ... (өндірістік, технологиялық, еңбек, ғылыми-инновациялық,
қаржылық, кәсіпкерлік) ... ... ... ... ... ... даму ... жүйесінің тиімді қызмет ету жағдайы». Осы ретте,
бұл түсінікте ресурстарды толығымен пайдалану, ... ... ... қамтитын жүйе толығымен қамтылып, кәсіпорынның экономикалық
дағдарысқа ... ... ... толығымен ашылады деген ойдамыз.
Нарықтық экономика кәсіпорын менеджерлері тек қана ... ... ғана ... өзінің құрамына міндетті ... ... және ... дағдарыстан қорғаудың арнайы бағдарламаларын
қосатын экономикалық стратегияны жасауы керек. Кәсіпорындағы осы ... ... ... ... сақтауды бақылайтын және қорғау
жоспарын, құралдарын анықтайтын, бұзу әрекеті мен ... ... ... жұмыстары бірінші жолға қойылады. Кәсіпорын инфрақұрылымының кез-
келген элементінің ... ... ... ... ... ... әсер ететін болғандықтан, кәсіпорынды ... ... ... ... ... ... ... дағдарысқа қарсы басқаруын қамтамасыз ету
үшін меншікті корпоративті ресурстар пайдаланылады:
1. Капитал ресурсы;
2. ... ... ... және технологиялар ресурстары;
4. Техника және жабдықтар ресурстары;
5. Құқық ре сурстары: патенттер, лицензиялар, экспорттық квоталар және
[10].
Экономикалық ... ... ... ... ... ... тұрады. Меншік
иелерінің және жалдамалы қызметкерлердін экономикалық мүдделерінің ... айта ... жөн. ... ... ... кәсіпорынның бар мүддесі
таза табыс алумен байланысты болғандықтан, оны алуға кедергі ... бәрі ... ... ... ... табылады. Осылайша
біз экономикалық қатер деп, таза ... ... ... немесе
жойылуына әкелетін мүмкін жағдайды айтамыз.
Өнеркәсіптік кәсіпорындар үшін экономикалық дағдарысқа қарсы басқару
бағалау өте маңызды. ... ... ... ... дағдарысқа қарсы
дамуды анықтайтын, экономикалық өсудің кепілі және ... ... ... ... ... ... ... тұрақты
фактор болып табылады. Оның босаңсуы кәсіпорынның, мемлекеттің болжауға
мүмкін болмайтын ... ... ... ... ... ... қарсы басқару ең ... ... ... көре білу және ... ... ... ... тез шешіп, оң жолға түсу шараларын жүзеге асыруымен
байланысты.
Кәсіпорынның ... ... ... басқаруда төнетін
қатерлерді келесі ... ... ... ... ... оның ... ... қызметімен
байланысты, қатерлер. Мысалы: төмен бәсеке ... ... ... ... ... ... жағдайы.
2. Объективті, кәсіпорынға тәуелсіз жағдайлардан болатын қатерлер. ... ... ... ... ... ... ... басқару функционалдық
тұрғыдан келесі элементтерден ... ... ... және ... Қаржылық;
4. Саяси-құқықтық;
5. Ақпараттық;
6. Экологиялық [11].
Осы элементтерге толығырақ тоқталып кетейік.
Технико-технологиялық элемент. Экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды
қамтамасыз етуде менеджерлердің ... ... ... стандарттарға сай келетінін, балама ... ... ... ... пайдаланатынын, қолданыстағы технологияны
ішкі резервтердің көмегімен жақсарту мүмкіндігін талдау және жаңа ... ... ... және ... ... ... ... жағдайларда
экономикалық дағдарысқа қарсы басқару деңгейі көп жағдайда мамандардың
біліктілігімен анықталады. Сондықтан, ... ... ... және ынталандыру жүйесі ұйымдастырылған деңгейде болуы керек. ... ... ... ... ... ... қарсы
басқару жағдайын үнемі талдап отыруы, дағдарыс жағдайында ... ... ... ... Бұл ... кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы
меншікті қаржы ресурстарымен қамтамасыз ... ... ... ... болып саналады. Шаруашылық субъектісінің қаржылық
тұрақтылығының жойылу себептері ... ... ... өнімнің
өзіндік құнының жоғары болуымен, активтерді тиімсіз ... ... ... ... ... ... ... үшін
кәсіпорынның қаржылық - экономикалық қызметінде нақты ... және ... ... ... жөн. Келесідей стратегиялық
міндеттерді анықтауға болады: өнімді жетілдіру, өзіндік құнды ... ... ... ... қол жеткізу, рентабельділіктің жеткілікті
деңгейін қамтамасыз ету.
Саяси - құқықтық элементті қорғаудың үрдісін келесі түрде жүргізуге
болады:
1. кері ... ... ... ... ... талдау;
3. осы деңгейді жетілдіру бойынша шараларды жоспарлау.
Ақпараттық элемент. Кез-келген ұйым ... ... ... ... ... ... ... бір бөлімше болуы керек. Осы
бөлімшенің мақсаты болып, кәсіпорынға келетін барлық ақпараттарды ... ... ... үшін колдана білу табылады. Кәсіпкерлік құпияны сақтайтын
шараларда осы бөлім арқылы жүргізілуі керек.
Экологиялық элемент. Кәсіпорын экологиялық мөлшерлерді бұзудан ... ... ... ... ... ... ... және ұлттық
экологиялық мөлшерлерді сақтауы керек.
Осы ретте, біздің ойымыз бойынша, келесі шаралар алгоритмі тиімді
болар ... ... ... ... ... талдау;
2. Қарсы шараларды жоспарлау;
3. Қабылданған шаралардың орындалуын ... ... ... қарсы басқару жүйесінің тиімділігін талдау.
Кейде экономикалық қауіпсіздікті заңдылықтағы, нарықтағы, экономикалық
тәуекелдерді ... ... ... байланыстырып жатады. Осы
қателердің бәрі кәсіпорынның таза ... кері әсер ... айта ... ... ... ... факторларын экономикалық қатер
төндірушілер ретінде өрсетуден аулақпыз. ... ... ... ... ... ... ... - заңгердің,
экономисттің, жоспарлау бөлімінің алдына экономикалық дағдарысқа қарсы
басқаруды қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды қамтамасыз ету
үрдісі, біздің ойымыз бойынша, бірнеше кезеңдерден тұрады. Бірінші кезеңде
кәсіпорын үшін қолайсыз жағдайлардың пайда ... ... мен ... ... ... ... сол ... алдын-алатын шаралар жүйесі
іске қосылуы керек. Үшінші кезеңде олардың ... ... ... ... ... талдануы мүмкін. Экономикалық дағдарысқа қарсы
басқару жүйесінің қызметі оң бағаланса, шараларды қайтадан бастауға болады,
қанағаттанарлықсыз деңгейде болса, тиімді ... ... жүйе құру ... Осы ... ... ... дағдарысқа қарсы басқару
қамтамасыз ету ... біз ... ... ... ... ... қолдануға болады.
Тоқыма-кілем өнеркәсібі кәсіпорындарының экономикалық дағдарысқа қарсы
басқаруды қамтамасыз етудің ... ... ... ... ... ... дәл ... жағдайы бағаланады. Осы ретте, кәсіпорынға
төнетін қатер және осы қатерден мүмкін болатын зиян ... ... ... ... ... қатерлердің алдын-алу шараларынан
барынша оң әсер алатын ақпараттарды жинау, талдау және бағалаудың бірегей
жүйесі ... ... ... ... ... ... ... жағдайын анықтау бірнеше басты бағыттарда жүргізілуі мүмкін.
Біріншіден, кәсіпорынның қаржы-экономикалық қызметі бағаланады. Есептік
мәліметтер ... ... ... құрылымы мен серпіні, қарыз
қаражаттарынан тәуелсіздігі мен автономдығы, айналым қаржыларының ағымдағы
кезеңдегі және болашаққа өтімділігі мен төлем ... ... ... ... ... және айналым капиталының ... ... ... - жабдықтың пайдалануы мен тозуы да ұшырайды.
Кәсіпорынның еңбек ресурстары мен ... ақы ... ... ... ... ... ... шығындары кұрылымын талдау
ресурстар үнемінің жасырын жолдарын, ... ... ... ... ... жол береді.
Экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды қамтамасыз етудің ... ... ... ... ... өз ... ... туралы ақпаратының мәні зор. Бұл жерде басты ... ... ... мен аймақтық құрылымы анықталады. Маркетингтік
тұрғыдан кәсіпорынның тауар ... ... ... мен ... ... ... кәсіпорынның нарықтағы үлесін,
баға-сапа қатынасын, баға саясатын, ... ... ... ... ... ... ... камтамасыз етуді бағалауды
аяқтай отырып, кәсіпорынның табыстылығы мен рентабельділігін талдау ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің келесі
кезеңінде тоқыма- кілем өнеркәсібі кәсіпорнының кысқа және ұзақ ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігін
қамтамасыз ету экономикалық қатерлердің алдын алу шараларын ... ... Егер ... ... ... тұрса, мысалы: кәсіпорыннан құрылтай
құжаттарын тартып алғандай қылып алса, фирманың бұрынғы қызметкерінен сотқа
арыз түссе, ... ... ... ... ... ... ... рүқсатсыз пайдаланып жатса,
кәсіпорынның арғы экономикалық ... ... ... ... және кілем өнеркәсібі кәсіпорындарының экономикалық, өндірістік,
қаржылық ... ... ... ... ... басқару кәсіпорынның
экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етудің негізі болуы мүмкін ... ... ... ... ... үшін нақты экономикалық еркіндікті қажет
ететін нарық аяғына тұрды. Мұндай қадам үшін нарыққа сай еңбек өнімділігін,
тиімділікті, тұтынушылар мен ... ... ... ... өндірісті қамтамасыз ететін фирма мәдениеті мен басқару жүйесі
керек-ақ. Дағдарысқа қарсы басқаруда, ... ... ең ... ... ... ... ... бар.
Ешкім және ешқашан дағдарыстан қорғап қалуға кепілдік бермейді. Әдетте,
дағдарыстық жағдай аяқ ... ... ... ... ... ... санына, өнім сапасына және басқа жағдайларға қарамай-
ақ таңдайды. Дағдарыстық жағдайда менеджменттің әдеттегі, бәрімізге белгілі
шеңберінен тыс тұратын әдістері ... ... ... ... ... ... жағдайларында қолданылатын болса, кейбір әдеттегі әдістері
бизнестегі тиімді ... қол ... ... сапасында қолданылады.
Нарықтық экономикасы дамыған мемлекеттер тәжірибесінде макро ... ... ... ... бай ... бар [14].
Қазақстан кәсіпорындарында дағдарыс мүлде күтпеген, "көктен түскендей"
тосын жай ... ... да, ... көп ... ... ... ... байқатады. Нарықтық экономикада жекелеген компаниялардың
дағдарысы үйреншікті іс, сондай-ақ, қазір жекелеген елдерді ғана ... ... ... жүйелік дағдарыстарға да етіміз ... ... ... ... ... ... құбылыс
ретінде қарап, алдын-ала мұқият түрде дайындалу керек. Сол кезде кәсіпорын
үшін зиян аз, ал ... шығу ... ... ... ... кәсіпорынның экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды қамтамасыз
етуге қаншалықты ... бар ... ... ... ... жұмысымыздың
келесі бөлімін соған арнадық.
2. Дағдарыстарды мемлекеттік реттеу: шетел және ... ... ... экономиканың сыртқы жүйесі емес, оның құрамдас бөлігі
болып табылғандықтан, ұдайы өндіріс үрдірісінің әр түрлі сфераларына ... ... ... ... ... ... ... қызметі, мемлекеттік құқылы
мекемелердің және қоғамдық ұйымдардың ... ... ... ... ... және ... ... экономикалық
реттегіштерді қолдана отырып, зандылық, атқарушы және бақылау ... ... ... ... ... реттеудің маңызды міндеттерінің бірі болып,
кәсіпорын қызметіндегі дағдарыстық ... ... ... ... Бұл ... дағдарысты мемлекеттік реттеу шараларын жасау мен
өткізу арқылы шешіледі. ... ... ... ... жағдайлардан, банкроттықтың алдын - алудан қорғау
немесе оның арғы қызметін тоқтату үшін пайда болатын ... және ... ... ... макроэкономикалық
категория. Дағдарысты мемлекеттік реттеу-нормативті құбылыс. Ол ... және ... ашық ... ... ... ... оң ... өзгертетін құралдардан тұрады [16].
Дағдарысқа қарсы басқару үрдістерін мемлекеттік ... ... ... ... ... қолданылатын тәсілдердің ортақтығына
қарамастан әр мемлекеттің заңдылығы ұлттық экономиканың ерекшеліктерін,
қалыптасқан менталитетті, этикалық дәстүрлерді ескеретінін айта ... ... ... осы ... жұмысымызда нарықтық экономикалы, транзитты
экономикалы ... және ... ... ... мемлекеттік
реттеу тәжірибелерін қарастыра отырып, кәсіпорын үшін ... ... ... жалпы дағдарысқа қарсы заңдылықтарды қандай да бір
белгілері арқылы жіктеуге тырыстық.
Осы жерде мынадай ... ... ... - ... төлем
қабілеттілігі қандай белгілермен бағаланады және ... ... ... ... ... ... ... түрде, кәсіпорынның банкроттығының ресми белгілері борышкердің
ақшалай ... және өзге де ... ... ... төлем қабілетсіздігі. Дағдарысты мемлекеттік реттеу
үрдісін бастау үшін төлем қабілетсіздік белгісі ... ... тез ... қаражаттарынан көп соманы 1 ай ішінде төлемеуі, Францияда
несиегер куәлаган төлемді тоқтату фактісі, ... ... ... бір ... бірнеше қарыздар бойынша ең кемі 750 фунт ... ... та 5 мың ... ... болу ... ... социалистік елдерде
банкроттықтың ресми белгілерін-дәрменсіздікті белгілеуде негізгі назар
уақыт аспектісіне жасалады. Мысалы, Болгарияда, ... ... 60 ... өз ... банк ... ақша ... ... фирма - төлем қабілетсіз деп жарияланады. Венгрияда дәрменсіз
болып, мойындаған қарызын 60 күн ... ... ... ... ... 30 күн
ішінде төлеуге кедергі болған себептерді кредиторға үсынбаған борышкер
табылады. Румынияда бұл мерзім 30 ... ... ... ... социалистік елдермен салыстарғанда дәрменсіздік институты ұзағырақ
қызмет ететін Чехия мен Польшада банкроттықтың ресми белгілері-кәсіпорынның
бірнеше ... ... өз ... орындауға қабілетсіздігі болып
табылады. Ресей мемлекетінде, Қазақстан Республикасында үш ай мерзімде өз
міндеттемелері ... ... ... саналады.
Банкроттықтың ресми белгілерімен қатар, мүмкін ... ... емес ... ... ... ... ... нарықтық экономикалы
елдердің бірі - ... ... ... Ел ... ... бірі ... өнеркәсіп шоғырлануының жоғары деңгейі
табылады. Басқа көптеген Еуропалық елдермен қатар, Германияны ... ... ... ... және оның элементтерінің-
жылжымайтын мүлік, ақпараттар, ... ... және ... қағаздар
нарықтарының бүтіндігі сипаттайды. Бұл бизнестің
жоғары деңгейін, және оның ... ... ... ... ... Осындай макроэкономикалық тенденциялар
төлем ... ... ... ... ... Кәсіпорындар санациясын тікелей мемлекеттік қаржыландыру,
әдетте, аймақтық маңызы бар өте ірі зауыттарға ғана қолданылады.
Экономиканы мемлекеттік реттеудің ... ... ... ... ... беру қолданылады. Кәсіпорындар санациясы, кредиторлар ... ... ... анық ... болған жағдайда жүргізіледі.
Санацияның міндетті шарттары болып кредиторлық борышты ... ... 35 % - ке) жабу және ... ... ... үшін ... ... ауыстыру саналады.
Германияда, банкроттық механизм жетік әзірленген. Арбитрлық соттың
конкурстық өндірісті ашуына негіз болып кредиторлардың немесе ... ... ... Кәсіпорын басшылығының арызды өз уақытында бермеуі
қылмыс ... ... ... ... ... кетуін қатаң бақылайды. ... ... ... ... ... ... ... басқарушының құдіретіне
жатады.
Заң жүзінде несие қарызын жабудың келесі кезектілігі белгіленген:
1. мемлекетке салық борыштарын өтеу;
2. әлеуметтік ... оның ... ... ақы ... ... ... сенімді жүйесі әрекет етеді, жұмысшыларға еңбек
ақы қарыздарын төлеуге ... ... ... жағдайда мемлекет
төлейді);
3. басқа да несиегерлер.
Дегенмен, коммерциялық ... ... ... ... ... алу ... жүргізілетіндіктен, конкурстық өндірісті ашқан
кезде кепілден бос мүлік аз қалады. ... ... ... кең
таралған түрі болып кәсіпорын санациясын жүргізу табылады.
Неміс ... ... ... екі ... ... жағдайда
қарастырады: банкпен несиелеу тоқтатылғанда және активтерден пассивтер
артып ... ... ... ... сотының шешіміне сәйкес, кәсіпорынды,
егер оның ... ... ... ... өз ... ... бизнес-жоспары болмаса банкрот деп табады.
Әрине, кәсіпорынның дәрменсіздігін ... ... ... ... Сондықтан, кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... оның дағдарысының себептерін талдау
жолымен жүргізіледі:
кәсіпорынның қызмет етуінің құқықтық жағдайларын ... оның ... ... ... ... ... ... кеңістігін қалыптастыратын
құрылтай құжаттарын қарастыруды ескереді;
кәсіпорын филиалдарының орналасуын, ... ... ... ... және ... оңтайлылығын бағалауға бағытталған;
кәсіпорынды өндіріс ресурстарымен жабдықтау жүйесін ... ... пен өнім ... ... ... айналым қарқыны, щикізат
жеткізудің келісім-шарттарының орындалуы, ... ... мен ... қаржы ресурстарының қажеттілігін ... және ... ... ... бағалауға, ... ... ... ... және ... капиталының үлесін, қаржылык саясаттың
стратегиясын бағалауға және бизнес - бағдарламаны ... ... ... анықтауға бағыттылған;
ұйымдастырушылық жағдайларды ... ... ... ... ... ... ... құрамның біліктілік
деңгейін, акпараттық тасқындардың оңтайлығын бағалауды ескереді;
кәсіпорынның қызмет ... ... ... ... да ... зор -
салалық қимадағы жағдай, өндірілетін тауарлар тобы бойынша бәсеке деңгейі,
бәсекелестердің стратегиясы мен ... ... ... және ... ... ... ... қабілеттілігі, экологиялық шектеулердің
әсері.
Осы аталған факторлардың және заңдылықтың ресми ... ... ... ... ... және оның ... құру нысандары жайлы шешімдерді қабылдауға негіз болады.
Италияның банкроттылық туралы заңдылығы ... ... ... ... ... ... ... жағдайында кредиторлармен
келісу; банкроттық қаупі төнген жағдайдағы бақыланатын басқару; басқару
органдарын күштеп жою.
Германия тәжірибесінде ... ... ... ... ... бұл ... ... фирмалардың құрылымын қайта
құрудың қатаң шараларын реттейді. ... ... және ... меншік иесінен тартып алуды, сондай-ақ оның мүлкін тікелей
сатуды ... ең ... шара ... ... Оның үстіне,
Италия банкроттығының еркіндік саясын және банкроттық құқық қабілеттілігін
шектейтін дербес салдары бар.
Кредиторлармен келісім, ... ... ... бірқатар
шарттарды орындаған соң кейінге қалдыруды, оның ішінде ... ... ... ... кепілдікті ұсыну да бар, ескеретін ымыралы шешім
болып табылады. Ең қолайлы нысаны болып, кәсіпорын ... ... ... ... сот ... мүлікті және кәсіпорынды
басқаруды сақтап, екі ... ... ... ... ... ... беретін
бақыланатын басқару болып табылады.
Басқару органдарын күштеп ... ... - ... маңызы бар
бірқатар кәсіпорындар мемлекеттік басқару органдардың бақылауында
болғанымен ... ... ... ... дағдарысы
жағдайында олардың мүлкін тарату ... Бұл ... ... ... ... ... туралы Италияның заңдылығы үнемі жетілдіріліп отырғанын
айта кету керек және осы ... ... бірі ... ... ... ... азаматтарды әлеуметтік қорғау шараларының
кешенін енгізу табылады. Егер ... ... ... ... ... ... ... өтеуге қатысса, Италияда
экономикалық-әлеуметтік реттеудің басқа, икемді нысандары карастырылған. Ол
мемлекеттің қаржылық қиыншылықтары бар жеке ... ... ... ... ... ... үлеспен кіру және осы
шеңберде ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыру. Осы шараны нақты қаржылық дағдарысты басынан
кешіріп отырған кәсіпорындарға ғана ... ... ... Сол ... ... ... ... мақсатында және оларды қайта құру
жайлы басқару шешімдерін қабылдау үшін ... ... ... ... ... дәрменсіздік жағдайды келесі көрсеткіштермен анықтайды:
10. өмірді ... ... ... ... ... ... ... активтердің жеткіліксіздігі;
11. егер банктер немесе кооперативтік типті ... ... үшін ... 1/3 - і ... ... ... несие мекемелер үшін, егер қалған жартысы ... ... ... ... ... ... жоғалса.
Чехия Республикасында өтпелі кезең экономикасының күрделігіне
қарамастан, кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеудің айрылмас элементі болып табылды.
Банкроттық жағдайында конкурстық өндірістің басталғаны ... ... соты ... ... ... ... оңалту мерзімін (әдетте
3 ай) қамтиды, ол мерзім ішінде несиегерлер талаптары уақытша ... ... өз ... ... ... мүмкіндік алады. Кредиторлар
комитеті осы мерзім ішінде кәсіпорын жұмысын бақылаудың бір нысаны жайлы
шешім ... ... Егер ... төлем қабілеттілігін қалпына
келтірмесе, төлемдер конкурс массасына енгізілген борышкер мүлкін сатудан
түскен қаражаттар есебінен өтеледі. Бұл ... ... ... ең алдымен еңбек талаптарымен қатар конкурстық басқарушының еңбек
ақысы қосылғандығымен ерекшеленеді. Банкроттылық туралы ... ... ... ... ... егер ... өндіріс барысында қарыздарды бөліп ... ... ... ... онда ... өзі ... ... өтеу
жүргізуді ұсынуға құқылы, бұл кредиторлардың ¾ ... ... ... ... ... кәсіпорындарды банкрот деп ... ... ... ... ... шешім қабылдау үшін халықтық мүлік және
жекешелендіру істері жөнінде Министрліктің шешімі қажет, ... ... ... ... ... және оны ... шеңберінде беріледі;
15. банкроттылық туралы зандылық мемлекет ... ... ... өз ... ... ... қолданылмайды.
Чехия заңдылығында банкротты ажыратудың басқа елдерден ерекшелігі
жоқтың ... ... ... ... ... таза ... ... болуы табылады.
Экономиканы дағдарысқа қарсы мемлекеттік реттеудің аспектілері әр ... ... ... бұл, ... ... ... ... жастарға жұмыс орындарын көбейту, аймақтық ... ... ... ... ... ... ... тиімді
іс-шаралары жеке аймақтардағы жұпемыссыздықтың жоғары деңгейін ... ... ... бағдарламаларды қамту, экспорт ролін көбейтуге
және ауыл-шаруашылықтың, ... ... және ... бәсеке
қабілеттілігін жақсартуға көбірік көңіл бөлу керек деп айтылған. Бұл
саясат ... ... ... ... ... және штаттар, жалпы ел үшін маңызы зор салаларда жұмыс
орындарын құру ... ... ... ... ... жұмыссыздардың көп бөлігі
жастардың үлесіне тиеді және бұл қылмыстың, ... ... т.б. ... ... ... ... жасайды. Жастарды жұмыспен
қамтамасыз ету жөніндегі іс-шаралармен ... ... ... ... ... ... оқумен үйлестірудің
тәжірибелік әдістерін әзірлеу, жеке кәсіпкерлікті ынталандыру, өндірістен
қол үзбей ... ... алу ... ... ... ... ұсынады.
АҚШ-та дағдарысты мемлекеттік реттеуді жетілдірудің ... ... ... ... саясатты әзірлеу мен жүргізу жөніндегі әртүрлі
мемлекеттік ұйымдардың қызметтерін ғылыми жан-жақты негізделген үйлестіру
табылады. Осы ... ... ... ... Президенттік кеңес
құрылған. Оның басты міндеті болып, мемлекеттік аппарат алдында туындайтын
мәселелерді шешуді әзірлеу табылады. Оның ... ... ... ... ... қаржы ресурстарын басқаруды жетілдіру;
8. басқару құралдары мен үрдістерін ұтымдау;
9. бас инспектор қызметін үйлестіру;
10. қылмыстар санын қысқарту жөніндегі әртүрлі ... ... және т. ... ... мемлекеттік басқару экстремальді даму кезеңдерінде
күшейеді-дағдарыс кезінде кәсіпорындар мен салаларды мемлекеттік бақылаудан
бастап, өндіріс және ... бөлу ... ... болуына дейін күшейеді. Мысалы, соғыстан кейінгі жылдардағы
Жапониядағы экономикалық механизм қорларды бөлу, айналыс ... ... баға ... табыстар саясаты жүйесін реттеу, көптеген салалар
мен кәсіпорындарды тікелей мемлекеттік ... ... ... ... ... үшін ... мәселе- отандық тауарларының
қанағаттанарлықсыз сапасы болды. Сыртқы сауда және өнеркәсіп министрлігінің
үсынуымен 1950 жылы Жапонияға осы салада ... ... ... ... ол ... ... ... сапасы әлемде ең алдыңғы бола
алады" деп ... ... бұл ... ... ... ... ... елдерде мемлекеттік органдар жекешелендіру бағдарламаларын
әзірлейді, ал олардың жүзеге асырылуы жеке ... және ... ... ... ... ... оны ... оң шаралар ретінде қарастырылады. ... ... ... ... ... құрылымдарын іздеу, олардың
бәсекеқабілеттілігін және тиімділігін жоғарылату. ... әр ... ... бар. Мысалы, Ұлыбританиядағы жекешелендіруге тән белгі
болып бірыңғайлылық, Германияда сақтық, Италияда анық ... ... ... ... ... басты мақсаты-
жеке меншік бөлігіндегі мемлекеттің үлесін азайту және мемлекеттік мүліктің
үлес салмағын 10- 15 % - ға ... ... ... ... ... ... ... заңдылық негіздерінің мұқият
әзірленгендігі, олардың үнемі дамуда болуы, нарықтық шаруашылық жүргізудің
өзгермелі ... ... көп ... ... ... көп ... тәжірибесімен шартталған. Сонымен ... ... ... заңдылығы мазмұнының ортақтығына қарамастан, әрбір
мемлекеттің экономикасына тән өз ерекшеліктері тән.
Америкалық ... ... ... ... ... ... штаттарына жаңа қылмыстық кодекс құрастыру барысында оған ... ... ... атты бап ... ... Бұл ... ... банкроттыққа ұшыратқан тұлғалардың жауапқа тартылатыны
ашық ұсынылған. ... ... заң ... ... ... заң ... жүзеге асыруда үлгілік қылмыстық кодекске
бағдарланып, банкроттық ... ... ... ... сол ... де ... заңы бойынша «дәрменсіздік» ... тек ... ... ... ... ... ... банкроттық жайлы
ережелер колданылмайды. Англо-американдық құкық, сондай-ақ Германия заңы
бойынша «дәрменсіздік» ұғымы сауда жұмыстарының тұлғаларымен шектелмейді,
сондықтан ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық кодексте төлем қабілетсіздікке әкелетін әрекеттер
жасайтын борышқордың жауаптылығы қарастырылады.
Тағы бір айта кететін ... ... ... ... ... елдердегі ұлттық механизмдері бір-біріне ұқсамайтыны соншалық, әлі
күнге дейін ... ... бұл ... ... әлі ... ... дағдарысқа қарсы басқарудың мемлекеттік механизмін шартты
түрде бірнеше белгілері ... ... ... ... ... - ... қорғайтын заңдылықтар да бар. Бейтарап немесе ... ... ... ... да бар. Ақырында, радикалды
кредиторлар талаптарын қанағаттандыруға ұмтылатын заңдылықтар да ... ... ... ... ... Заңы ... рет 1992 ... 19 - қарашасында
қабылданды да, үнемі ... мен ... ... ... 1998 ... ... ... төлемқабілетсіздігі
(банкроттығы) туралы» Заң қайта қабылданды. Осы ... ... ... ... ... ... ... кредиторларға ақша міндеттемелерін және (немесе) міндетті
төлемдерін толық көлемде ... ... ... ... елде ... ... үш ай көлемінде кредиторлардың акша
қаражаттары бойынша және (немесе) ... да ... ... ... алмауы
банкроттық белгісі ... ... сот ... ... ... орналасқан орны бойынша төлем қабілетсіздік туралы
істі жүргізеді. ... ... ... ... қарызы еңбек ақы
төлеудің ең аз көлемінен 500 есе артып ... ... ... ... ... ... жіберуді мақсат етпейді. Кәсіпорынның қызметін
сауықтырудың мүмкіншіліктері бар ... ... сот ... ... конкурстық басқарушыны анықтайды. ... ... ... ... жоспар бойынша сауықтыру шараларын
жүргізеді. Конкурстық басқару 12 айдан аспайтын мерзімге бекітіледі, ерекше
жағдайларда бұл ... 6 айға ... ... ... ... ... түрін ажыратады.
Санацияның бірінші түрі қарызды қайта ... ... ... занды тұлғаның мәртебесі өзгертілмейді). Мұндай
санация кәсіпорынға, егер оның дағдарыстық жағдайы уақытша құбылыс түрінде
қарастырылса, төлем ... ... ... үшін ... ... түрі бойынша заңды тұлғаның мәртебесі, меншік түрі,
ұйымдастырушылық-құқықтық нысаны ... ... ... ... ... ... жеткізбесе, онда ол банкрот ... ... ... ... тарату үрдістерін өткізу үшін
арнайы комиссия құрылады. Банкроттық жағдайындағы тарату жұмыстары келесі
кезекте жүргізіледі:
11. ... және ... құны ... банкрот - кәсіпорынның мүлкі
бағаланады;
12. тарату массасы анықталады;
13. мүлікті сатудың ең тиімді нысаны анықталады;
14. кредиторлар талаптарын ... ... ... ... ... барлық талаптары қанағаттандырылған соң
арбиторлық сотқа тарату балансын жасайды.
Кредиторлар ... ... өз ... бар: ... ... ... ... мүлікті бөлушілердің, кепілдікпен
қамтамасыз етілген кредиторлардың талаптары орындалады. Сосын кәсіпорынның
өз жұмыскерлері алдындағы міндеттемелерін, ... ... ... ... ... ... ... емес төлемдерді,
зейнетақы аударылымдарын, ... ... ... ... ... ... Әр келесі кезектегі кредитордың талабы тек
алдыңғысы төленген соң ғана ... ... ... ... ... жатса, талаптар пропорционалды түрде тең бөлініп, орындалады
[19,20].
Қазақстан Республикасында ... ... ... заң ... ... 21 ... ... «Банкроттық туралы» табылады. Бұл
заңға уақыт талабына сай ... ... ... ... ҚР-сы
банкроттылық заңдылығы кредитор мүддесін қорғауға ... ... ... ... ... белсенді қорғалса, соғұрлым экономика
инвестициялар үшін тартымды. Ал, бұл көкейкесті мәселе.
Заң қазыналық ... мен ... ... заңды тұлғалардың
банкроттығы туралы істерге қолданылады.
Кредитордың борышкерге қоятын талаптары ... жүз елу ... ... кем ... ... туралы істерді сот қарайды.
Кредиторлардың борышкерді банкрот деп тану ... ... не ... ... ... ... ... органға арыз беріп, өтініш жасауына
борышкердің ... ... ... болып табылады. Егер борышкер
міндеттемесін орындау мерзімі жеткен кезден бастап үш ай ішінде орындамаса,
ол төлеуге қабілетсіз деп ... ... өзін ... деп тану ... ... не ... тыс тарату
рәсімдерін өткізу туралы уәкілетті органға арыз беріп өтініш жасауына оның
дәрменсіздігі негіз ... ... ... ... ... дәрменсіз
борышкерге кез - келген қайта ұйымдастырушылық, ұйымдық-шаруашылық,
басқарушылық, инвестициялық, техникалық, ... ... ... ... ... ... оның төлем кабілетін қалпына
келтіруге ... ... ... Борышкер өзі оңалту үрдісінің
жоспарын ұсынса, кредиторлар комитеті мен уәкілетті орган мақұлдаса, бес
күннен кешіктірмей оңалту ... ... және ... қатысты оңалту
рәсімін қолдану туралы ұйғарым шығарылады. Тарату үрдістеріне мыналар
жатады: кредиторлар бақылауымен, дәрменсіз ... ... ... ... кәсіпорынды күштеп тарату.
Кредиторлар мүддесін қорғау және ... ... ... ... комитетінің құрамына келесі кұрылымдардың өкілдері
кіреді: еңбек ақы, салықтар және ... ... ... да ... ... кредиторлар.
Конкурстық және оңалту басқарушысына ай сайын берілетін сыйақы мөлшері
шектелген. Заңға борышкермен ұсталған, бірақ төленбеген алименттерді алуға
кәмілетке ... ... ... ... ... ... ... міндетті зейнетақы жарналары бойынша борыштарға
қатысты қарастырылған. Заңға кредиторлар комитетінің отырысы олардың 2/3-сі
қатысса құқылы деген толықтырулар енгізілген. Конкурстық өндіріс ... ... көп ... ... ... ... бұл ... 3 айға дейін
созылады. Шығындар, айып ... ... және т.б. ... ... тану ... қабылданған және оны тарату мезетіне анықталады. Банкроттық
үрдісінде катысуға байланысты несиегерлер шығындарының орны толтырылмауы
борышқор ... ... ... ... соң, ... ... талаптарының реестрі мен оларды қарастыру нәтижелерін
сотқа ол ... ... 3 ... кешіктірілмей бекітуге беріледі.
Борышкердің ... ... ... ... иесі ... ... бар мүлік конкурстық массаны құрайды. Әкімшілік және сот шығыстары
борышкер мүлкінің есебінен кезектен тыс өтеледі. ... ... ... ... Біріншіден, таратылатын банкрот өміріне ... ... ... үшін ... беретін азаматтардың талаптары тиісті уақтылы
төленетін капиталға айналдыру ... ... ... ... ... ... ... істеген адамдарға еңбегіне ақы мен өтемдер,
авторлық шарттар бойынша ... ... ... ... ... ... ... мүлкінің кепілмен қамтамасыз етілген
міндеттемелері бойынша талаптары қамтамасыз ету сомасы шегінде үшінші
кезекте қанағаттандырылады.
4. Салық және ... ... ... ... ... ... орындалады.
5. Бесіншіден, басқа кредиторлармен есеп айрылысады.
Әрбір кезек талаптары алдыңғы ... ... ... кейін
орындалады. Банкрот мүлкі жетпегеннен орындалмай қалған, ... ... ... ... ... ... жарияланбаған талаптар өтелген
деп саналады. Көрсетілген ... ... ... ... ... ... ... нарықтық экономикасы әртүрлі деңгейде дамыған елдерінің
дағдарысты мемлекеттік реттеу аспектілерін салыстыра отырып, біз ... ... ... ... бойынша жіктедік. Дағдарысты
мемлекеттік реттеуді түрлі белгілері бойынша ... 1 ... ... ... - ... ... мемлекеттік реттеуді ... ... ... ... ... ... қарсы мемлекеттік ретгеу |
| | ... ... ... қорғау ... ... ... |
| | ... |
| | ... ... қорғайтын |
|2 |Кәсіпорынның ... ... |
| ... ... ... |
| ... | |
| ... ... ... |үш айға ... |
| | |үш ... алты айға дейн; |
| | ... ... бір ... ... ... ... салмақты өткізуі |әлеуметгік бағьггталған; |
| | ... ... ... ... ... ... |
| ... өткізуі |терең талдауж үргізу. ... ... ... ... ... ... ... реттеуді кредиторлар мүддесін қорғайтын, төлемдер мерзімі
бойынша төлем қабілеттігін анықтайтын, оңалту мерзімі алты айға ... ... ... диагностикалы заңдылық деп қарастыруға
болады.
Төлем ... ... ... ҚР-сы заңдылығы бойынша
тек қана екі ... ... ... де, әр саланың кәсіпорындарын
өз ... ... ... Ал, экономикалық қауіпсіздікті
қамтамасыз ету ... үшін ... ... ... ... ... ... көрсетпейді. Осы мәселенің әдістемелік
тұстарын біз толығырақ қарастыруды жөн көрдік.
1.3 ... ... ... ... ... ... дағдарысқа қарсы басқаруды қамтамасыз ету
жүйесінің диагностикасы мәселелері отандық экономикалық және ... аз ... ... ... ... ... ... қарсы басқаруды қамтамасыз ету
жүйесі басқаруға ерекшелік беретін қасиеттерге ие: ... ... ... және өз ... ... ... ... қажеттілігі,
сондай - ақ, кәсіпорын әлеуеті мен басқарудың ресми емес ... ... ... Бұл ... біз жоғарырақта айтқан болатынбыз.
Кәсіпорынның экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды ... ... бұл ... ... шешетін міндеттермен негізделген:
болуы мүмкін қатердің себептерін, факторларын және ... ... ... ... ... жіктеу және қабылдауға қажетті шаралар
жүйесін жасап шығару.
Қаржылық дәрменсіздіктің, ұйымдастыру дисфункциясының және ... ... ... ... ... диагностикасы мен
превентивті санациясы біздің көзқарасымызша, жалпы экономикалық дағдарысқа
қарсы басқаруды ... ету ... ... негізгі түсініктер
болып табылады. Демек, диагностика кәсіпорынның экономикалық дағдарысқа
қарсы ... ... ету ... мен ... ... болып табылатыны
анықталады. Бұл кәсіпорынның ... ... ... үшін ... ... ... мен ... иелері үшін диагностика-бұл экономикалық
экономикалық дағдарыстын бастапқы сатысында оның ... ... дәл, ... ақпарат алу құралы және қызметке менеджменттің негізгі
әдістері мен механизмдерін енгізу үшін негіз.
Кәсіпорын қызметін ... және ... ... ... ... менеджерлер мен меншік иелері өз кәсіпорнында
экономикалық дағдарысқа ... ... ... ... ... жасауға мүмкіншілік алады.
Диагностика - бұл сонымен қатар ... ... есеп пен ... ... ... мүмкін болатын тұрақсыз қаржылық-экономикалық
жағдай мен заңдылықтар туралы ... ... үшін ... Диагностика
менеджмент дисфункцияларына себепті-тергеу қатынастарын анықтауға, содан
кейін кәсіпорынның дамуы мен ... ... ... және ... тұрғызуға, оның банкроттылығын ескертетін шараларды жүзеге асыруға
мүмкіндік береді.
Біздің зерттеулердің ... ... оған ... ... тізбекпен анықталғанда сапасы жоғары болатынын ... ... бір ... және ... тобына жатқызылуын орнату;
диагностика өткізілетін объектінің өз ... ... оның ... ... салыстыру жолымен ерекшеліктерін анықтау; базалық
көрсеткіштерден мүмкін болатын ... ... ... ... институционалдық нормалардың қалыптасу әдістемелерін жасау.
Осылайша, диагностика функциялар, құрылым, байланыстар ... ... ... ... ... қамтамасыз ету механизмнің
категориясы деген ... бар, ... ... ... ... ... экономикалық дағдарысқа қарсы басқаруды ... ... ... ... ... толықтырылуы керек деген
қорытындыға келуге болады. Кәсіпорынның экономикалық дағдарысқа қарсы
басқаруды ... ету ... ... ... мен
технологиялар институттары, корпоративтілік деңгейінің мөлшері ... ... ... ... ... ... ... ету
жүйесінің диагностикасы бұл:
- әлеуметтік - ... ... ... ... ... зерттеу;
- кәсіпорынның қаржылық-экономикалық және техника, технологиялык
жағдайына ішкі және ... ... әсер ... ... ... ... шаралар мен қаржылық сауықтыру мен превентивті санация
және болжау мақсаттарына жетуді экспертті бағалау.
Шетелдік және ... ... ... ... ... болу ... ... модельдері мен
өзара ерекшеленетін, бірнеше әдістемелері ... ... ... ... ... ... ... үшін талдау
коэффициенттерінің ең алғаш зертеулері АҚШ-та 1930 жылдардың ... ... ... қаржылық-экономикалық қызметінде
банкроттылық ықтималдылығын бағалау үшін қазір тәжірибеде Э.Альтман ... ... ... ... кең ... ... ... үшін
жасап шығарылған мүмкін болатын банкроттылық диагностикасының ... ... ... Г.Г.Кадыковпен жасап
шығарылған. Сонымен қатар, кәсіпорынның дәрменсіздігі (банкроттығы) ... ... үшін ... ... 1995 ... ... ... Экономика Министірлігімен бекітілген "Кәсіпорынның баланс
құрылымын бағалау тәртібі туралы" ережесімен, сонымен қатар 1994 ... ... №1002 ... ... ... ... ... "Қазақстан Республикасындағы дәрменсіз мемлекеттік
кәсіпорындарды қаржылық-экономикалық сауықтыру, Қайта құру және ... ... ... ... ... баланс құрылымының
қанағаттандырылғанын бағалау үшін критерийлер жүйесі табылады [24].
Шетелдік және отандық авторлармен жасап шығарылған ... ... ... коммерциялық ұйымның ... ... ... (2-ден 7-ге дейін) түйінді көрсеткіштер кіреді. Олардың
негізінде көптеген ... ... ... ... бар ... ... кешенді көрсеткіші
анықталады. Бұл әдістемелер мен ... ... ... коммерциялық
ұйымның экономикалық қауіпсіздік жағдайын, оның нақты белгілері пайда
болғанға ... ... ... беруі тиіс. Қолданылатын әдістемелер
қатерді тоқтату мақсатында, коммерциялық ұйымның ... ... ... ... ... ... ... басқаруды
қамтамасыз ету стратегияларын қолдануға мүмкіндік беруі керек.
О.П.Зайцеваның алты факторлы моделінде жеке коэффициенттер ... ... ... ... ... және ... ... қатынасы;
-Кс-қысқа мерзімді міндеттемелер және тез өтімді активтер
қатынасының көрсеткіші, бұл ... ... ... кері шама ... ... ... зияндылығы, таза шығынның осы өнімнің өткізу көлемінің
қатынасына тең;
-КК[Ө-қарыз және өз ... ... ... ... ... кері шама ... кешенді коэффициенті келесі формуламен есептеледі:
Ккеш=0,25*К3+0,1*Кк[д+0,2*К с+0,25*К ө.з+0,1*К к[е+0,1*Кжүк ... ... үшін жеке ... ... ... ... ... ал банкроттылықтың нақты, кешенді
коэффициентін ... ... ... керек, ол жеке
көрсеткіштердің ұсынылған минималды мәні ... ... К3= ... Кс=7, Көз=0, Кқ[ө=0,7, Кжүк=Кжүк өткен кезеңнің мәні. Егер нақты
кешенді коэффициент ... ... ... онда ... ... ал егер аз ... ықтималдылығы аз [25].
В.Н.Ковалев және О.Н.Волкова сынды авторлар кәсіпорынның қаржылық
тұрақтылығын есептеу үшін мына ... ... ... ... Ri= Таңдап отырған кәсіпорын үшін Ni мәні/
Осы көрсеткіштің нормативті
мәні
Жоғарыдағы теңдеудің ... ... ... ... эксперттер ұсынған үлес салмағы.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын есептеу үшін В.Н.Ковалев ... ... ... ... коэффициенттердің құрамдастырымы берілген:
1. Запастардың ... ... ... ... ... ... қүны;
2. Ағымдық өтімділік коэффициентіN2=айналым қаражаттары/қысқа мерзімді
пассивтер;
3.Капитал құрылымының коэффициент (леверидж) ... / ... ... ... N4 = ... ... ... / баланс
валютасы;
Тиімділік коэффициенті N = есептік кезеңнің пайдасы/өнімді өткізуден түскен
түсім.
Егер N≥100 ... ... ... ... ... деп ... N

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның дағдарысқа қарсы басқаруы70 бет
Кәсіпорынның дағдарысқа қарсы басқаруының мәні мен мазмұны34 бет
Кәсіпорындағы дағдарысқа қарсы басқару95 бет
Дағдарыс және оған қарсы басқару40 бет
Дағдарысқа қарсы басқару81 бет
Дағдарысқа қарсы басқару стратегиясы32 бет
Дағдарысқа қарсы басқару әдістері мен құралдары8 бет
Дағдарысқа қарсы стратегия24 бет
Корпорация қаржысын дағдарысқа қарсы басқару18 бет
Корпорацияны дағдарысқа қарсы басқару стратегиясы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь