Қазақстан сақтандыру нарығының рөлі

Кеңес үкіметінің құлдырауымен қоғамда орын алған баға либерализациясы, гиперинфляция сияқты құбылыстар айтарлықтай дәрежеде халықтың ақша бірліктеріне деген сенімін жоғалтуына, елдің қалыптасып қалған шаруашылықтық өмірінің бұзылуына, оның ішінде мемлекеттік құрылымның монополиясында болған сақтандыру саласы да деморализация мен қайта құруылуға ұшырады.
Енді ғана тәуелсіздік алған жас мемлекет өз тарапынан қазіргі заман талаптарына сай келетін және нарықтық экономика инфрақұрылымында аса маңызды орындардың бірін алатын ұлттық сақтандыру жүйесін қалыптастыру жолында бірқатар іс шаралар жасады.
Мемлекетіміздің экономикалық дамуының қазіргі кезеңі нарықтық түрлендірілулердің жауапты кезеңіне өтумен сипатталады. Аталған түрлендірулер өндіріс құлдырауын тоқтатып, экономикаға әсер етудің қаржылық әдістерін пайдалану арқылы оның тұрақты дамуына жағдай жасауға бағытталған. Ал бұл, өз кезегінде, Қазақстан дамуының ұзақ мерзімді мақсаттары мен стратегиясында көрініс табады. Тұрақты әрі үнемі өсіп отыратын экономикалық дамуға дұрыс қызмет атқаратын ақша-кредиттік жүйе мен қаржылық сфераның сәйкес механизмінсіз қолжеткізу мүмкін емес. Ал аталған ақша-кредиттік жүйе және қаржылық сфера сақтандыру ісінде маңызды орынға ие.
Ұлттық Банк 1998-жылдың 30- маусымындағы Қазақстан Республикасының нұсқауына сәйкес сақтандыру нарығын реттеуші және сақтандыру іс қызметін бақылаушы өкілетті органның қызметтері мен құзіреттерін жүзеге асырып келеді.Бағдарлама 1999-жылы Қазақстан қаржыгерлерінің екінші конгрессіндегі сөз сөйлеу кезінде берген ел басының тапсырмасымен Ұлттық Банк тарапынан жасалған болатын.
Қазақстанда сақтандыру іс қызметінің заңнамалық базасы қалыптасқан. Сақтандыру мәселесіне Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 40- бөлімі толығымен арналған. 2000- жылдың желтоқсан айында мемлекет басшысы сақтандырудың халықаралық тәжірибесінде қалыптасып үлгерген стандарттарды ескере отырып жасалған Қазақстан Республикасының жаңа «Сақтандыру қызметі туралы» Заңына қол қойды. [8.54]
Қазақстан Республикасының 2000-2002 –ж.ж. арналған сақтандыруды дамытудың Мемлекеттік бағдарламасы бекітілгеніне бірнеші жыл болды, ол негізінен азаматтар мен шаруашылық субъектілерініңсенімді сақтандыру қорғанысын қамтамасыз ететін мемлекеттік әлеуметтік саясаттың концептуалды мақсатына жетуге; ішкі резервтердің, атап айтқанда ел экономикасына ұзақ мерзімді негізде тұрақты ұлттық сақтандыру нарығын құру есебінен нарықтық қайта құруларды тездетуге бағытталған болатын. Заң сақтандыру нарығын мемлекеттік реттеудің міндеттерін, сақтандыру іс қызметін бақылау принциптерін, сақтандыру (қайта сақтандыру) компания- ларын лицензиялау, реттеу, олардың іс қызметін тоқтату ерекшеліктерін және сақтандыру нарығының өзге де қатысушыларының қызмет ету шарттарын айқындайды.
        
        Қазақстан сақтандыру нарығының  рөлі
Кеңес үкіметінің құлдырауымен қоғамда орын алған баға либерализациясы, гиперинфляция ... ... ... ... халықтың ақша бірліктеріне деген сенімін жоғалтуына, елдің қалыптасып қалған шаруашылықтық өмірінің бұзылуына, оның ішінде мемлекеттік ... ... ... ... ... да деморализация мен қайта құруылуға ұшырады.
Енді ғана тәуелсіздік алған жас мемлекет өз тарапынан қазіргі ... ... сай ... және нарықтық экономика инфрақұрылымында аса маңызды орындардың бірін алатын ұлттық сақтандыру жүйесін ... ... ... іс ... ... экономикалық дамуының қазіргі кезеңі нарықтық түрлендірілулердің жауапты кезеңіне өтумен сипатталады. Аталған түрлендірулер өндіріс құлдырауын тоқтатып, экономикаға әсер етудің ... ... ... ... оның ... ... ... жасауға бағытталған. Ал бұл, өз кезегінде, Қазақстан дамуының ұзақ мерзімді мақсаттары мен ... ... ... Тұрақты әрі үнемі өсіп отыратын экономикалық дамуға дұрыс қызмет ... ... жүйе мен ... ... ... механизмінсіз қолжеткізу мүмкін емес. Ал аталған ақша-кредиттік жүйе және қаржылық сфера сақтандыру ісінде маңызды орынға ие. ... Банк ... 30- ... ... ... ... ... сақтандыру нарығын реттеуші және сақтандыру іс қызметін бақылаушы өкілетті органның қызметтері мен құзіреттерін ... ... ... ... Қазақстан қаржыгерлерінің екінші конгрессіндегі сөз сөйлеу кезінде берген ел басының тапсырмасымен Ұлттық Банк тарапынан жасалған ... ... іс ... ... ... ... ... мәселесіне Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 40- бөлімі толығымен арналған. 2000- ... ... ... ... ... сақтандырудың халықаралық тәжірибесінде қалыптасып үлгерген стандарттарды ескере отырып жасалған Қазақстан Республикасының жаңа ... қол ... ... ... ... - ж.ж. арналған сақтандыруды дамытудың Мемлекеттік бағдарламасы бекітілгеніне бірнеші жыл болды, ол ... ... мен ... субъектілерініңсенімді сақтандыру қорғанысын қамтамасыз ететін мемлекеттік әлеуметтік саясаттың концептуалды ... ... ішкі ... атап ... ел ... ұзақ ... негізде тұрақты ұлттық сақтандыру нарығын құру есебінен нарықтық ... ... ... бағытталған болатын. Заң сақтандыру нарығын мемлекеттік реттеудің міндеттерін, сақтандыру іс қызметін бақылау принциптерін, сақтандыру (қайта сақтандыру) компания- ларын лицензиялау, реттеу, олардың іс қызметін ... ... және ... нарығының өзге де қатысушыларының қызмет ету шарттарын айқындайды.
Сақтандырудың ... жаңа түрі - ... ... ... Бұл ... Республикасының Азаматтық Кодексінде анықталғанындай, және кейіннен зейнет ... ... ... келісімшартта көрсетілген басқадай да жағдайларың туындауына байланысты алдын ала келісілген мөлшерде жүйелі ... ... алып тұру ... ... ... дейін төленетін бірыңғай уақыттық жарна немесе белгілі бір уақыт аралығында төленіп тұрылатын төлем.
Мемлекеттік өкілетті органның сақтандыру іс ... ... ... құқықтық базаны қалыптастыру және дамыту бағытындағы өз жұмыстарын жалғастыруда.
Отандық сақтандыру қызметтері ... тән ... ... жекеленген аймақтарына тән сипат болып табылады.Алматы қаласы мен Алматы облысы бойынша ... ... ... ... ... лицензиясы бар 27 сақтандыру ұйымы бар немесе басқаша айтқанда бүкіл ел аумағындағы осы кәсіпкерлік саласында қызмет ... ... 67,5% -і. ... ... 29-науырызында 14сақтандыру компаниясы Ұлттық банктен жаңа нысандағы лицензиялар алды.
Өткен жылдың бас ... ... ... ұйымдарыныі санының қысқаруы байқалып отыр.Аймақтағы тіркеуден өткен сақтандыру ұйымдар саны ағымдағы жылдың ... 30 %-ті ... Ал дәл осы ... ... бас кезеңінде 45%-ті құраған. [19.154]
Кәсіпкерлік қызметті жүзеге асырушы сақтандыру ... ... ... ... негізде қызмет жасайды, жалпы санының ішінде 16 ұйым жабық акционерлік қоғам нысанында, 10- ашық ... ... ... және ... республикалық мемлекеттік кәсіпорын ретіде жұмыс істейді.
Алдыңғы жылмен салыстырғанда, сақтандыру ұйымдарының іс ... ... ... ... ... ... 3%-ке, бағалы қағаздармен жұмыс операцияларының көлемі 6,5 есеге өскен. Аймақ бойынша жиналған сақтандыру сыйақылары екі ... ... ал ... ... ... 15% ... ... өкілетті органның сақтандыру қызметін жүзеге асырушы сақтандыру ұйымдарының жарғылық және өзіндік капиталының минималды мөлшеріне қатысты ... ... ... ... ... ... ... жылмен салыстырғанда өзіндік капиталы 85%-ке және жарғылық ... 81%-ке өсуі ... ... ... жағымды өсу қарқынына қарамастан, кейбір статистикалық мәліметтер сақтандырушылардың қаржылық тұрақтылығын, сақтандыру түрлерін кеңеейту мен аталмыш саладағы қызмет ... ... ... ... жасалынып жатқан іс шаралардың әлі де болса жеткіліксіз екенін ... ... ... ... ... ... дәрежеде дамымағандығы жайлы сақтандыру түрлері мен сақтандырудың сәйкес түрімен ... ... саны ... ... ... ... ... 25- науырызындағы мәліметтер бойынша)
Сурет-2. Сақтандырудың түрлері
Өмірді сақтандыру ... сала ... ... ... ... деуге боларлық жағдайда. Бұл кәсіпкерлік түрімен тек бір ғана компания айналысады. Осыған ұқсас жағдай ... мен ... ... ... ... ... да орын алып отыр, мұндай қызметті тек екі ғана сақтандыру компаниясы жүзеге асырады.
Сақтандырудың міндетті түрлерінде автокөлік иелерінің ... ... ... сақтандыру түрі басым болып келеді, атап айтар болсақ 90%-ті құрайды. Бұрынғысынша сақтандыру сыйақыларының көп бөлігі шет ел ... ... ... ... ... ...
Сақтандыру қызметін көрсетудің ұлттық нарығының жеткілікті дәрежеде дамымауы жалпы ... ... ... ... өз ... ... ... әсер етіп отырған фкаторлар қатарына отандық экономиканың дамуының ... ... ... мемлекетттік қайта сақтандыру ұйымдарының жоқтығын атай отырып, алдыңғы ... ... ... және ... ... ... деген сенімнің жоқтығын айтуға болады деп санаймыз. Мысалы Еуропада сақтандырудың ... аса түрі бар, ал ... 3000. ... ... ... ... сақтандырудың 100-ге жуық түрі бар. [9.54].
Бұқаралық сананы қалыптастыру әрі ұзаұ, әрі қиын үрдіс жіне бұл тек қана мемлекеттік ... ... ... ... ... жағдайда бұл сақтандыру ұйымдарының өз іс қызметіне байланысты.Бүгінгі таңда сақтандыру қызметтерін тұтынушылардың сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдарының сақтандырушылық қызметі жайлы ... ... ... және өзге де ... қол ... ... бұрынғысынша шектеулі, жеткіліксіз күйінде қалып отыр.
Қазақстан Республикасының жаңа Заңына сәйкес енді ... ... әр жылы ... акционерлік қоғам жиыны бекіткен және аудитпен расталған жылдық есепті баспада жариялауы қажет.
Халықтың сақтандыру саласындағы ... ... ... ... өз іс ... ... туралы халықтың ақпараттануы, оларды бұрыннан бар және жаңа сақтандыру түрлері жайлы қажетті ақпаратпен қамтамасыз ету, сапалы және мазмұнды ... ... ... мән ... деп ... ... ... қызметтеріне деген тұтынушылық сұранысты қалыптастыру, сақтандыру қызметін ... ... ... ... ... ... арқылы кең түсіндіру де жеткіліксіз дәрежеде зерттеледі және жасалынатын жұмыстар да сондай жағдайда.
Кез келген ... ... ... ... ... ... бола отырып, сақтандыру күнделікті өмірдің ажырамас бөлігіе айналған, ал дамыған сақтандыру қызметін көрсету нарығы нарықтық экономиканың сәттілігінің құрамдас ... ... ... ... ... ... ... санасының қалыптасуы нәтижесінде, қатардағы еуропалық азамат үшін бірқатар стереотиптер ... ол ... ... (үй, ... ... өмір ... ... емес.
Әлемдік тәжірибеде сақтандырк ұйымдары бірлесе отырып аз немесе көп мөлшерде төлемдер ... ... ... резервтік сақтандыру қорларын құрады. Ол әртүрлі қолайсыз, бақытсыз жағдайларда болған шығындар мен жоғалтулардың орнын толтыруға, экономикадағы өздеріне ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетуі инвестициялық климатты, қаржылық ресурстар орын басуын жақсартады, ұзақмерізімдік құнды қағаздар, бірлескен акциялар мен облигациялар нарығының ... ... ... елімізде де сақтандыру күделікті өмірдің ажырамас бөлігіне айналып, ал қазіргі заманға сай сақтандыру индустриясын және ... ... ... ... ... бәсекеге қабілетті ұлттық нарығын құру бағытындағы бағдарламалық іс шаралар күтіліп отырған нәтижелерді береді деп үміттеніп қаламыз. ... ... ... ... ... ... деп ... болмайды. Ел экономикасының жылдам дамуы жағдайындағы сақтандыру ... ... ... ... ... ... емес ... анық. Қазақстанның сақтандыру нарығы өз дамуында бұрынғысынша, қаржылық нарықтың басқа секторларынан артта қалып келеді. Ал сол ... ... ... ... ... ... да алда келеді. Өкілетті органның бағалауынша, сақтандыру қызметі нарығының жеткілікті дәрежеде дамымауы бірқатар субъективті және объективті сипаттағы ... ... және ... ... үшін өте көп ... ... ... Банк негізгі себептердің қатарына халықтың төлемқабілетті-лігінің жеткіліксізділігінен сақтандыруға қызығушылықтың төмендігін, мемлекет тарапынан міндетті сақтандыру ... ... ... болмауын, өмір мен денсаулықты ұзақ мерзімді сақтандырудың, зейнетақылық аннуитеттің, сонымен қатар өзге де жинақтау-шы сақтандыру түрлерінің ... ... Өзге ... ... ... сақтандыру компанияларының жеткіліксіз дәрежеде капитализациясын (қаржыландырылуы) және қайта сақтандыру арналары бойынша шет елдік сақтандыру ұйымдарына берілетін сақтандыру ... ... ... Ал бұған себеп болған ішкі сақтандыру және қайта сақтандыру нарығының мүмкіндіктерінің шектеулілігі.
Әрине, бұл аталғандардың барлығы да ... ... ... ... даму ... әсер ... ... Міндетті сақтандырудың жаңа түрлерінің енгізілуі сақтандыру ұйымдарының іс қызметіне ... әсер ... деп ... ... ... қоса ... ... жаңа түрлерінің енгізілуімен отандық сақтандыру нарығының соншалықты бір аса үлкен ... ... ... деп ... да ... ... ... өзгерістер тек қана өмірді сақтандыру көлемі өскен кезде ғана болады деуге болады, бірақ қазірше ... елде ... ... ... жоқ. ... өкілдері бағалауынша, өмір сүру минимумы күніне 1.5 доллардан сәл ғана ... және ... ... ... ... ... яғни 2 ... ғана құрайтын халық үшін сақтандырудан бұрын, өзге одан күрделі мәселелер ... ... ... ... ... ... ... сақтандырудың екі саласы бар: жеке және мүліктік. Әрбір сала өз ... ... және ... ... бар жеке ... ... болып табылады.
Сақтандыру нарығы қарқынды даму үстінде әрі қызметтердің кең көлемін ... ... ... саны және жаңа ... ... болуы мен бәсекелестіктің күшеюіне байланысты операциялар көлемінің өсуі қазіргі сақтандыру нарығына тән ... ... ... ... жылы сақтандыру ісін реттеу қажеттілігі туралы шешім қабылданған кезде сақтандыру қызметін жүргізуге 22 компаняның лицензиясы бар болатын, ал 2006 жылы ... ... ... ... 2213 млн. ... жарғылық капиталы бар 71 сақтадыру ұйымы лицензияға ие болды. 2006 жылы ... ... ... ... ... ... 4195,2 млн. ... жетті. Бұл 2005 жылмен салыстырғанда 853,5 млн. теңгеге өскен. 1220,2 млн. теңге ... сома ... ... бұл ... 2005 ... ... 707,7 млн. теңгеге азайған. [9.54].
Сонымен қатар, ата кететін жай, сақтандыру қызметтері нарығындағы негізгі үлес міндетті сақтандыруға тиісті және осы сақтандыру түрі ... ... ... ... негізгі көзі болып табылады. Дегенмен, баяу түрде мідетті және ерікті сақтандыру түрлернің арасындағы қатынас ... ... яғни ... сақтандыру үлесінің өсіп келе жатқанын байқаймыз (1-кесте).
Кесте-1
2006-2010 жылдар ... ... ... түрлер
2006
2007
2008
2009
2010
1. Міндетті сақтандыру
4,2
9,1
6,9
58,6
37,7
2. Ерікті жеке сақтандыру
62,8
43,7
38,8
16,0
18,4
3. Ерікті мүліктік сақтандыру
33,0
47,2
54,3
25,4
43,9
Барлығы
100%
100%
100%
100%
100%
(Ескертпе: Статистикалық бюлетень бойынша мәлімет)
Қазақстан сақтандыру нарығы жас және ... ... мен ... ... отыр. Негізінен, олар инфрақұрылымның дұрыс дамымағандығы, уақытша бос қаржы құралдарын ... ... ... ... ... тұрақтылығы мен төлем қабілеттілігін қамтамасыз ету, халықтың сақтандыру мәдениетінің ... ... ... тығыз байланысты.
Тағы бір айта кеу керек, сақтандырушыларға мемлекет тарапынан қолдау ... Бұл ... ... ... ... ... сақтандыру нарығының инфрақұрылымын құқықтық реттеу сақтандыру ұйымдарының сақтандыру қызметін ынталандыру ретінде ... ... жөн. ... ... ... ... ... сақтандыру ұйымдарының саны өсуде. Бұл сақтандыру ұйымдарының қаржылық жағдайын жақартып қана қоймай, халықаралы тәжірибені ендіруге, жаңа етхнологияларды пайдалануға, отандық ... ... ... ... ... ... тигізеді. Ірі сақтандырушылар қызметі соның ішінде, шетелдік капиталды сақтандырушылар қызметі уақыт өте келе ... және ... ... ... ... айналуы мүмкін. Бұл бюджетке түсетін жүктемені жеңілдетіп, экономикаға түсетін жергілікті және халықаралық қаржыны ынталандыруға себеп болады.
Сақтандыру ... ... ... жарғылық капиталдың жалпы көлемінің өскендігін көрсетп отыр. 2010 жылы оның ... 766 млн. ... ... ... 719 млн. теңгеге өскен. Ал олардың жалпы көлемі 3201 млн. теңгені құрады. Жалпы жарғылық капиталдың негізгі өсімі жаңадан ... ... ... үлесіне келеді. 12 заңды тұлғаға сақтандыру қызметін жүзеге асыру үшін лицензия берілді, ал 3 ... ... ... түрде өз қызметін тоқтады.
Кесте-2
2006-2010 жылдар аралығында сақтандыру төлемдерінің көрсеткіштері ( ... ... ... ... ... сақтандыру
Б) ерікті сақтандыру
соның ішінде,
жеке сақтандыру
мүліктік сақтандыру
158,6
6,6
152,0
99,6
52,4
682,4
62,2
620,2
298,0
322,2
1298,2
89,0
1209,2
503,8
706,1
3341,7
1958,3
1383,4
535,3
848,1
4195,2
1580,9
2614,3
770,9
1843,4
2.Сақтандыру төлемдері, барлығы
А) міндетті сақтандыру
Б) ерікті сақтандыру
соның ішінде,
жеке сақтандыру
мүліктік сақтандыру
79,2
7,7
71,5
37,1
34,4
195,3
0,9
194,4
133,0
61,4
230,5
1,4
229,1
187,7
41,4
512,5
181,9
330,6
262,0
68,6
1220,2
496,9
723,3
372,2
351,1
3.Жарғылық қор
133,4
403,7
816,8
1447,4
2213
4.Сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... ұйымының капитал құрылымындағы cақтандыру нарығының қазіргі жағдайы (2010 жылдың 1 желтоқсаны) сақтандыру сыйақылары, ағымдағы жылдың 11 ай кезеңінде ... ... ... ... ... 26,2 млрд. теңгені ($ 178,6 млн.) құрады, бұл 2009 жылдың осындай кезеңінде жиналған сомадан 33,1%-ға артық.
Сақтандыру нарығындағы ... ... ... ... 2010 жылы ... нәтижелерді байқауға болады. Есептік кезеңде жиналған сақтандыру сыйақыларының көлемі бүкіл 2009 жылы жиналған сақтандыру сыйақыларының көлемінен артық ... ... (22,7 млрд ... ... ... ... ... байқаймыз: міндетті сақтандыру бойынша сақтандыру сыйақыларының көлемі 2010 жылдың 1 желтоқсанындағы көрсеткіші 2009 ... ... 87,2 %-ға ... ... жеке ... бойынша 53,3%-ға көбейген болса, ерікті мүліктік сақтандыруда 26,7%-ға өскен.
Қараша айын қоса есептеген кезеңде жиналған сақтандыру сыйақылары 2,1 млрд ... ... ... ... 83% (1,7 млрд теңге) ерікті мүміктік сақтандыру бойынша жиналған. Соның ішінде, 12% жүктерді сақтандыру, 32% тарнспортты сақтандыруды қоспағандағы ... ... және 41% зиян ... ... ... ...

Пән: Сақтандыру
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Сақтандырудың теоретикалық аспектілері35 бет
"Экономикалық теория негіздері."11 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет
Агроөнеркәсіп кешенің дамытудағы шаруашылық инфрақұрылым саласының ролі35 бет
Аударманың грамматикалық және лексикалық мәні және қоғамдық рөлі22 бет
Ақпараттық терроризм3 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Билирубин4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь