Сүт және сүт қышқылды өнімдердің афлатоксиндермен ластануы

КІРІСПЕ 4
НЕГІЗГІ БӨЛІМ 6
1 ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ 6
1.1 Қоршаған ортаның микотоксиндермен ластануы 6
1.2 Афлатоксиндердің тірі организмдерге әсері 10
1.3 Сүт және сүт қышқылды өнімдердің афлатоксиндермен ластануы 14
2 ЗЕРТТЕУ МАТЕРИАЛДАРЫ МЕН ӘДІСТЕРІ 16
2.1 Зерттеу объектісі 16
2.2 Сүт және сүт өнімдеріндегі М1 афлатоксинін анықтау әдісі 16
2.2.1 Сүт үлгілерінен М1 афлатоксинін экстракциялау 17
2.2.2 Экстракцияны Диапак С патронын пайдалана отырып қатты фазалық экстракция (ҚФЭ) әдісімен тазарту 18
2.2.3 Экстракцияны хроматографиялық анализге дайындау және жүргізу 18
3 ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТАЛҚЫЛАУ 20
3.1 Сиыр сүтіндегі М1 афлатоксинінің мөлшері 20
3.2 Ешкі сүтіндегі М1 афлатоксинінің мөлшері 24
3.3 Түйе сүтіндегі М1 афлатоксинінің мөлшері 27
ҚОРЫТЫНДЫ 32
ҚЫСҚАРҒАН СӨЗДЕР 33
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 34
Қай заманда болмасын тағам өнімдері мен тағамдық қоспалардың сапасы мен қауіпсіздігіне аса көңіл бөлініп келеді, себебі адам өмірінің ұзақтығы мен денінің саулығы тұтынатын тағамының сапасына тікелей байланысты екені белгілі.
Кез келген тағамдық зат адам организмі үшін оптимальды мөлшерде және оптимальды қатынаста болғанда ғана пайдалы бола алады. Бірақ тағам құрамында салыстырмалы жоғары мөлшерде жағымсыз әсер ететін микрокомпоненттер болады. Оларға біріншіден, табиғи токсиканттар деп аталатын, яғни кей жағдайларда токсикалық әсер ететін тағамның өзіне тән биологиялық белсенді заттары жататын болса, ал екіншілеріне өсіру технологиясы бұзылғанда (жануарларды қоректендіруде), өңдеу, өндіру, сақтау, және тасымалдау кезінде тағамға сырттан келіп түсетін «ластағыш» - токсикалық заттар жатады. Осындай токсикалық затардың бірі – микотоксиндер [18].
Әдеби мәліметтер бойынша, мал жемінің микотоксиндермен контаминациялануы маңызды мәселеге айналып отыр. ФАО эксперттерінің мәліметтері бойынша сатылымдық және жемдік дақылдардың әлемдік жиынтығының 30% микотоксиндермен ластанған. Микотоксиндердің ішінде бүгінде жаһандық мәселеге айналып отырған түрі – афлатоксиндер.
Отандық және шет елдік әдебиеттерге жасалған анализ афлотоксиндердің адам өміріне аса қауіптілігін көрсетіп отыр [1].
Бүгінде афлатоксиндер мен олардың продуценттері осы умен ластанған жеммен қоректенген жануарлар өнімдерінде – сүтте, жұмыртқада, етінде және басқа да жануар ұлпаларында анықталған [2].
Зерттеу жұмысының мақсаты: Тағамдық қауіпсіздігіне баға беру мақсатында сүт өнімдерінде М1 афлатоксинін анықтау.
Жұмыстың міндеттері:
1. Сиыр сүтіндегі М1 афлатоксинінің мөлшерін анықтау арқылы тағамдық қауіпсіздігін бағалау;
2. Түйе сүтіндегі М1 афлатоксинінің мөлшерін анықтау арқылы тағамдық қауіпсіздігін бағалау;
3. Ешкі сүтіндегі М1 афлатоксинінің мөлшерін анықтау арқылы тағамдық қауіпсіздігін бағалау.
Жұмыстың өзектілігі: Микотоксиндер, соның ішінде афлатоксиндер мәселесі өзекті болып табылады. Сонымен қатар, азық¬-түліктер мен тағамдарды сақтау кезінде барлық талаптарды сақтап, орын¬дап, афлатоксиндердің кө¬беюіне жол бермеу керек. Себебі мұндай жағдай жануарлар өнімінің сапасын төмендетіп, оларды жарамсыз ете отырып экономикалық шығындарға әкеліп соқтыруы мүмкін.
1. Майканов Б. С. Ветеринарно-санитарная оценка продуктов животноводства при афлатоксикозах : Автореф. дисс... на д.б.н. – Казань, 2001.- 242 с.
2. Тутельян В.А., Кравченко Л.В., Сергеев А.Ю. Микотоксины // В кн.: Микология сегодня. Т.1. - М.: Национальная академия микологии, 2007. - С. 283-304.
3. Дьячковская Л.С. Экспертиза мяса якутских лошадей при афлатоксикозе В1 / Дьячковская Л.С, Малтугуева М.Х // Практик. – 2007. – №2. – С. 22-24.
4. Дьячковская Л.С., Малтугуева М.Х. Мясная продуктивность и аминокислотный состав мяса якутских лошадей при афлатоксикозе В1 // Ветеринария. Аграрный вестник Урала. - УГСА. - 2009. – №3(57). – С. 79-80.
5. Дьячковская Л.С. Ветеринарно-санитарная экспертиза и оценка продуктов убоя якутских лошадей при афлатоксикозе // Автореф. дисс... на соис. уч. степени канд. вет. наук. - Санкт-Петербург, 2010. - 18 c
6. Майқанов Б.С. Ауру – астан, абай болыңыз // Егемен Қазақстан. - № 90-93 (25939), 12 наурыз, 2010 жыл. – Б. 5.
7. Betina V. Mycotoxins – Production, Isolation, Separation and Purification. Ed. - Amsterdam: Elsevier, 1984. – 415 р.
8. Билай В.И., Пидопличко Н.М. Токсинобразующие микроскопичес-кие грибы. - Киев: Наук. думка, 1970. - 289 с.
9. Баранников В.Д., Кирилов Н.К. Экологическая безопасность сельскохозяйственной продукции. – М.: КолосС, 2006. – 352 с.
10. Смирнов У.С., Зайченко Ф.М., Рубежняк И.Г. Микотоксины: Фундаментальные и прикладные аспекты // Современные проблемы токсикологии. - 2000. - №1. - С. 2-12.
11. Тутельян В.А. Программа ООН по окруж. среде (ЮНЕП). Продов. и с-х. орг. ООН (ФАО), Комис. ООН по делам ЮНЕП. - М.: Центр междунар. проектов ГКНТ, 1985. - Т.3: Контроль за загрязнением продовольственного сырья и пищевых продуктов микотоксинами. - 1985. - 298 с.
12. Hussein S.H., Jeffrey M.B. Toxicity, metabolism and impact of mycotoxins on humans and animals // Toxicology. - 2001. - V. 167. - № 2. - Р. 101-134.
13. Тутельян В.А., Кравченко Л.В. Микотоксины (Медицинские и биологические аспекты). - М.: Медицина, 1985. - 320 с.
14. Fung F., Clark F.R. Health effects of mycotoxins: A toxicological overview // J.Toxicol. Clin. Toxicol. - 2004. -V. 42. - P. 217-234.
15. http://www.knowmycotoxins.com/ru/vequine2.htm (20.11.2011)
16. Ciegler A. Mycotoxins: occurrence, chemistry, biological activity // Lloydia. – 1975. -V. 38. -№1. - P. 21-35.
17. Саркисов А. Кормовые микотоксикозы у лошадей // Коневодство. – 1948. -№ 1. - С. 33-36.
18. Mehan V.K., Gowda C.L. Aflatoxin contamination Problem in Asia // Proceedings of the First Asia Working Group Meeting. 27-29 may, 1996. - Hanoi, Vietnam. –Р. 97-98.
19. Григорьева Р.З. Безопасность продовольственного сырья и продуктов питания. Уч. Пособие. - Кемерово, 2004. – С. 21-26.
20. Мейстеренко В.Н Хамитов Р.З. Будников Г.К. Эколого-аналитический мониторинг супертоксикантов. – М.: Химия, 1996. – 319 с.
21. Фадеева Л.М., Волков Д.Г. «Токсинообразующие грибы на пищевых продуктах в Казахстане» // Тезисы докладов симпозиума по микотоксинам. - Киев: Наукова думка, 1982. – С. 44-45.
22. Нечаев А.П. Пищевая химия. СПб.: ГИОРД, 2003. – 640 с.
23. Williams J.H., Phillips T.D. Jolly P.E., Stiles J.K., Jolly C.M., Aggarwall D. Human aflatoxicosis in developing countries: a review of toxicology, exposure, potential health consequences, and interventions // Am. J. Clin. Nutr. - 2004. –V. 80. –P. 1106-1122.
24. Артрюх В.П., Гойстер О.С., Хмельницький Г.О., Стародуб М.Ф. Трихотециновые микотоксины: природа, биотрансформация, биологические эффекты // Современные проблемы токсикологогии. – 2002. – №2. – С. 58-66.
25. Bennett W., Klich M. Mycotoxins // Clinical Microbiology Review. – 2003.– V. 16, № 3.– P.497-516.
26. Sun C.A., Chen C.J. Aflatoxin-induced hepatocarcinogenesis: epidemiological evidence and mechanistic considerations // J. Med. Sci. – 2003, –V. 23, –P. 311-318.
27. Lu F.C. Assessment of safety/risk vs. public health concerns: aflatoxins and hepatocarcinoma // Environ. Health Prev. Med. – 2003. –V. 7, –P. 235-238.
28. Magliulo M., Mirasoli M., Simoni P., Lelli R., Portanti, O., Roda A. Development and validation of an ultrasensitive chemiluminescent enzyme immunoassay for aflatoxin M1in milk // J. Agric. Food Chem. – 2005. –V. 53. –P. 3300-3305.
29. Benedetti S., Iametti S., Bonomi F., Mannino S. Head space sensor array for the detection of aflatoxin M1 in raw ewe’s milk // J. Food Prot. – 2005. –V. 68, –P. 1089-1092.
30. ГОСТ Р 53162-2008 Продукты пищевые. Определение афлатоксина B1 и общего содержания афлатоксинов B1, B2, G1 и G2 в зерновых культурах, орехах и продуктах их переработки. Метод ВЖЭХ
31. Супотницкий М.В. Микроорганизмы, токсины и эпидемии. - М., 2000. — 376 с.
32. Logrieco A., Mule G., Moretti A., Bottalico A. Toxigenic Fusarium species and mycotoxins associated with maize ear rot in Europe // European Journal of Plant Pathology.— 2002.— V. 108.— P. 597–609.
33. Гогин А. Микотоксины: эффективный контрольб эффективное производство // Комбикорма. – 2005. – №2. – С. 68-69.
34. Санцевич Б. Средства против плесени и микотоксинов // Комбикорма.— 2003.— № 4.— С. 55–56.
35. Тутельян В. Токсины природные страшнее антропогенных // Медицинский вестник.— 2002.— № 6.
        
        «Қылмыс» ұғымы және оның белгілері.
Қылмыс – бұл құқық бұзушылықтың бір ... ... ... құқық
бұзушылықтардан, оның қылмыстық заңмен белгіленетіндігімен және ... ... ... ... ... «Қылмыс» ұғымы
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 9 – бабында берілген: ... ... ... тыйым салынған қоғамдық қауіпті әрекет – қылмыс
деп танылады».
Қылмыстың төмендегідей белгілерін атап өтейік.
1. Қылмыс әрқашан іс – ... ... ... ... ол ... ... де жасалуы мүмкін.
Әрекет – бұл қылмыс жасаудың белсенді ... ... ... өзі ... алатын әрекетті және жасалуы тиіс әрекетті жасамайды.
Адамның ойлау қызметі жазаланбайды, өйткені ол ... ... ... жасауға алып келмейді.
2. Қылмыс – бұл ... ... ... яғни ол ... ... қоғамдық қатынастарға зиян келтіреді немесе зиян ... ... ... ... - әрқашан құқыққа қайшы болады. Құқыққа қайшылық – бұл қылмыстық
заңның әрекетке тыйым салуы. Құқыққа қайшылық деп ... ... ... ... ... адамның бұзуын айтады.
4. Қылмыстың міндетті белгісінің бірі адамның кінәсінің болуы. Қасақана
немесе абайсызда жасалған әрекет ... ... ... Жазалану. Егер әрекет жазаланбайтын болса, онда ол қылмыс ретінде
қарастырылмайды. Әрбір ... үшін ... ... ... ... ... – бұл ... жасалған қауіпті әрекетті ... мен ... ... ... бөлу ... ... Қылмыстық
кодексте барлық қылмыстар төрт топқа бөлінген: онша ауыр емес ... ауыр ... ауыр ... және ... ауыр ... ... үшін ең ауыр жаза екі жыл бас ... айырудан
аспайтын қасақана жасалған әрекет, сондай – ақ жасалғаны үшін ең ... бес ... бас ... айырудан аспайтын абайсыза жасалған
әрекет – онша ауыр емес қылмыс деп танылады.
➢ Жасалғаны үшін ең ауыр жаза бес ... бас ... ... ... жасалған әрекет, сондай – ақ жасалғаны үшін ... ... ... бас ... айыру түріндегі жаза абайсыза
жасалған әрекет – орташа ауыр қылмыс деп танылады.
... үшін ең ауыр жаза он екі ... бас ... ... қасақана жасалған әрекет – ауыр қылмыс деп танылады.
➢ Жасалғаны үшін ең ауыр жаза он екі ... ... ... ... ... ... жаза ... өлім жазасы қасақана
жасалған әрекет – аса ауыр қылмыс деп ... ... ... ... жауапкершілік құқықтық жауапкершіліктің інішдегі ең қатаң түрі
болып есептеледі. Қылмыстық жауапкершілік қылмыс жасағаны үшін қылмыстық
заңмен ... ... ... ... ... өзінің құқыққа қайшы
әрекеті үшін мемлекет атынан ... ... ... орай,
мемлекет құқық бұзушының еркінен тыс мәжбүрлеу ... ... ... ... – бұл ... ... ... үшін жазалануы
немесе қылмыстық – құқықтық сипаттағы басқа да шаралармен ... ... ... ... жауапкершіліктің мынадай элементтері болады:
• жасаған қылмысы үшін адамның ... беру ... ... ... ... ... теріс бағалаудан көрінетін соттау;
• кінәлі адамға қылмыстық – құқықтық сипаттағы шаралар қолдану;
• жаза тағайындаудың құқықтық салдары ретіндегі соттылық.
Қылмыстық жауапкершілік ... ... ... ... болады және адамға
қылмыстық мәжбүрлеу шарасын қолданған сәттен бастап жүзеге ... ... ... ... біткенде тоқтатылады.
Қылмыс құрамы турлы түсінік және оның түрлері.
Қандай қылмыс жасалғанын анықтау үшін ... ... ... ... ... ... ұрлық немесе бұзақылық, кісі өлтіру немесе қарақшылық.
Қылмыс құрамы деп қоғамға қауіпті ... ... ... ... және ... ... ... айтады.
Қылмыс құрамы элементтерден құралады. Егер осы элементтің біреуі болмаса
қылмыс жасалды деп айта алмаймыз. Қылмыс құрамының ... бұл – ... ... ... ... және субъективті жағы.
▪ Қылмыс субъектісі жай, ... бір жаса ... және есі ... өз ... ... ... бағалай алатын қабіеті
бар адам болуы керек.
▪ Қылмыс объектісі – бұл қылмыстық іс – қимылға бағытталған және зиян
келтіруі ... ... ... ... ... өмір, жеке
меншік, ар – ұят, абырой.
▪ Қылмыстың объективтік жағы - әрекет деген ... ... ... ... ... әрекетсіздік нысанындағы сыртқы көрінісі.
▪ Қылмыстың субъективтік жағы – бұл ... өз іс – ... ... Ол ... және абайсыз нысанында көрініс
табады.
Қылмыстың субъективтік жағы.
Қылмыстың субъективті жағы – бұл ... ... ... байланысты
адамның психикалық әрекеті. Қылмыстың субъективті жағының мазмұны кінә,
ниет және ... ... ... ... ашып көрсетіледі.
Кінә - бұл адамның қылмыстық заңмен қарастырылған қоғамға қауіпті іс ... ... ... ... ... Кінә ... ... сана (интеллектуалдық элементі) және ерік (ерік элементі).
Қылмыстың ...... ... ... жетекшілікке алатын саналы
ниеті, яғни ... ... көре ... ... және ... ... ... – тілейтін нәтиже туралы ой, оған кінәлі қол жеткізуге
тырысады. Мысалы, оңай олжа табу мақсаты, трансплантациялау үшін ... ... ... ... сату ... ... қорқыту мақсаты
және т.б.
Қылмыс субъектісі.
Кез келген адам ... ... бола ... тек ... ... белгілі бір белгілерге ие адамдар ғана ... ... ... ... ... ... жас мөлшері мен есі дұрыстық жатады.
Қылмыстық кодексте қылмыстық жауапкершілік он төрт жастан ... жеке ... ... ... Ол тізім мынадай құрамнан
тұрады:
а) жеке адамға қарсы ауыр қылмыстар: ... адам ... ... ауыр зиян ... не ... қасақана орташа ауырлықта зиян
келтіру, ... және ... ... күш ... адамды ұрау;
ә) мүліктік қылмыстардың кейбір түрлері: ұрлық, ... ... ... ... немесе өзге де көлік құралдарын ұрлау, бөтен
адамның ... ... жою ... ... ... ... мән – ... қоғамдық қауіпсіздік пен қоғамдық тәртіпке ... ... ... ... ... алу, ... ... туралы көрінеу
жалған хабарлау, қаруды, оқ – дәріні, жарылғыш заттар мен жару құрылғыларын
ұрлау не қорқытып алу, ауырлататын мән – ... ... ... мәйіттерін жіне олар жерленген жерді қорлау, көлік құралдарын
немесе қатынас жолдарын қасақана жарамсыздыққа ... және ... ... ... 16 ... ... адам ... жауапқа тартылады.
Ал 14 жасқа дейінгі жас балалар қ қылмыстық жауапкершілікке тартылмайды.
Қылмыс ... ... өз ... (не ... қоғамға
қауіптілігі мен нақты сипатын сезінген және әрекеттеріне басшылық ... есі ... деп ... ... ... есі ... емес ... болған, яғни созылмалы жүйке
ауруы, ... ... ... ... кемдігі немесе өзге ... ... ... ... іс - ... (не ... ... сипаты мен қоғамдық қауіптілігін ұғына алмаған немесе оған ие
бола алмаған адам есі ... емес деп ... Есі ... емес адам ... бола ... сондықтан қылмыстық жауапкершілікке тартылмайды.
Көптеген ғасырлар бойы ақы – есі ... емес ... ... ... Ақыл – есі дұрыс емес адамға қатысты өлім
жазасын қоданбаудағы ... ... ... Мак – ... жағдайы деуге
болады, ол 1843 жылы ... ...... ... ... «Мак – ... ... дұрыс емес қылмыскерді сотқа ... ... ... ... ... ... қатысу туралы түсінік және оның белгілері.
Қылмысты көбіне бір адам емес ... адам ... ... ... ... ... қылмыс жасау жеңілдейді. Сондықтан да заңда бірге
жасалған қылмыс үшін жауапкершілікке ... ... ... ... ... ... мен ... айқындаудың маңызы зор.
Екі немесе одан да көп адамның қылмыс жасауға қасақана бірлесіп
қатысуы қылмысқа ... деп ... ... ... ... қымыс
жасауға бірнеше адамның қатысуы міндетті. Мұндай жағдайда бұл ... ... ... ие болуы керек. Есі дұрыс емес немесе
заңда белгіленген ... ... адам ... жағдайда да қылмысқа
қатысушы деп танылмайды және ... ... ... ... қатысудың объективтік белгісі ретінде бірнеше адамдардың ... ... ... ... ... оладың барлығы өз күштерін
біртұтас қылмыстық нәтижеге қол жеткізуге бағыттайды. ... ... ... үшін күштерін біріктіргенде, қатысушылардың бірі ... ... ... ал ... қылмысты ойдығыдай жасауға
көмектеседі. Біріккен әрекеттер ... қол ... ... ... үшін ... ... бөлінбейді.
Тек қасақан жасалған қылмыстардың ғана қылмысқа қатысы ... ... ... ... ... ... қасақана түрде әрекет етеді.
Абайсыз қылмыстарда қылмысқа қатысу бомайды. Егер бірнеше адам абайсызда
қоғамға қауіпті жағдай туғызса, оның әрқайсысы жасаған ... үшін ... ... ... ... ... ... байланысты, оларды орындаушы, айдап
саушы және көмектесуші деп бөледі.
Орындаушы – бұл ... ... ... ... ... ... толықтай немесе ішінара орындайтын адам. Қарақшылықта орындаушы
ретінде затты тартып алған ғана емес, ... ... ... жеңу үшін күш ... адам да ... ... болып
табылады. Қылмыстың орындаушысы заңға сәйкес қылмыстық жауапкершілікке
тартылмайтын, басқа адамдарды ... ... ... жасаған адам да
қылмыстың орындаушысы болып есептеледі. Қылмыстық құқықта мұндай жағдайлар
тікелей орындаушы деп ... ... ... ... үшін ... ақыл – есі кем ... пайдаланатын жағдай сияқты. Ұйымдастырушы –
қылмыс жасауды ұйымдастырған немесе оның орындауына басшылық ... ... ... ... ... ... ... жасаудан қашатын ең
тәжірибелі, қауіпті қылмыскерлер болады. Көпшілік жағдайда ұйымдастырушы –
бас бастамашы, ... ... және ... ... ... ... ... азғыру, сатып алу, қорқыту жолымен немесе өзге де ... ... ... адам айдап салушы деп танылады. Жоспарлы
орындаушының субъективтік қасиеттерін ... ... ... ... және ... оның ... ниетін пайдаланады, ал кейде
сөз арасында айтылған емеуріннің өзі де жетіп жатады.
Кеңестерімен, нұсқауларымен, ақпараттар жинауымен қымысты жасайтын ... ... ... ... ... ... ... жоюымен
қылмыстың жасалуына жәрдемдескен адам көмектесуші деп танылады. Сондай – ақ
көмектесуші ретінде қылмыскерді, ... ... ... жасаудың өзге де
құралдарын, қылмыстың ізін және қылмыстық жолмен ... ... сол ... ... ... ... алуға немесе өткізуге күні
бұрын уде береді.
Қылмыс ... ... ... ... ... қылмыстың дамуының белгілі бір сатылары.
Заңда үш саты белгіленген: қылмысқа ... ... ... оқталу;
аяталған қылмыс. Қылмысқа дайындалу – бұл адамның қылмыс ... ... ... ... ... ... ыңғайлауы, бірге қылмыс жасаушыларды
іздеуі, қылмыс жасауға сөз ... ... ... ... ... ... да
қолайлы жағдайлар жасауы, егер қылмыс мұндай жағдайда адамның еркінен ...... ... ... дейін жеткізілмесе. Қылмыс құралдарын
сатып алу тәсілдері заңды болуы мүмкін: қаруды ... ... ... ... ... ... заңсыз да болуы мүмкін: қаруды, мөрлерді,
кілттерді және т.б. ұрлау. ...... ... ... үшін ... мен ... ... жасау. Бейімдеу – затарды өңдеу, сол арқылы олар ... ... ... ... (мысалы, кілттің түрін өзгерту). Қылмыс жасауға оқталу
деп – ... ... тыс мән – ... ... аяғына дейін
жеткізілмеген жағдайда адамның қылмыс жасауға тікелей бағытталған қасақана
әрекеті немесе әрекетсіздігі ... ... ... Егер адам ... ... ... ... белгілері болса, онда қылмыс аяталған
болып ... ... ... ... бір ... қауіпті жағдай
туғызғанда ғана аяқталған болып есептеледі. Яғни, бұл ... ... ... адам ... өлім туындаған жағдайда аяқталған деп
есептеледі. Егер өлім болмаса, онда адам ... ... ... ... жаза ... ... ... негiздерi
Жаза тағайындау қылмыстық заңды қолдану барысындағы ең жауапты,маңызды
саты болып табылады.Өйткенi, жаза тағайындау, оны ... ... ... ... ... тiк ... ... қылмыстардың алдын алуға ықпал етедi. Жазаның осы мақсаттарына
қол жеткiзу көбiне қылмыстық жазаларды əдiл əрi ... ... ... ... белгiлi бiр жазаны жеке дара тағайындау «
Жаза тағайындаудың жалпы негiздерiң деп аталатын арнайы ережелерге сəйкес
жүргiзiледi. Жаза ... ... ... ... -əрбiр нақты iс
бойынша жаза ... ... сот ... алуы тиiс ... бекiтiлген
белгiлер.Қылмыстық заңда жаза тағайындаудың ... ... ... ... ... лайықтылығы, тиiмдiлiгi айтылады. ҚК-тiң 52-
бабының 1-бөлiгiнде « Қылмыс жасауға айыпты деп танылған ... ... ... ... бабында белгiленген шекте жəне ҚК-тiң ... ... ... отырып, əдiл жаза тағайындалады ң - делiнген.
Жаза əдiлеттi деп танылады, егер ол жасалған қылмыстың ауырлығына,
қоғамға қауiптiлiк ... мен ... ... жеке ... ... ... жағдайларына сəйкес тағайындалатын болса. Мұнда «сəйкесң
терминi бiр ғана ... ... ... ... ... қолданылады,
яғни жаза қылмысқа сыртқы формальды жағынан емес əлеуметтiк жағынан ... ... емес ... ... тең болуы керек ... ... ... жаза мəнi жағынан заңды жəне негiздi болуы ... оны ... ... ... ... ... мүшелерi заңды,
негiздi жəне көз жетерлiк жаза ... ... ғана ... ... Тағайындалатын жазаның заңға сəйкестiк
талаптары маңызды. Жасалған қылмыстың қауiптiлiгiн бағалай отырып сот ... ... ... түрiне ҚК-тiң Ерекше бөлiмiн дегi заңшығарушының
берген бағасын ескеруi ... ... ... жаза тағайындаудың
мiндеттi алғышарты болып қылмыстың нақты заңдық саралануы табылады.
Қылмысты саралаудағы қате əдiлетсiз жаза ... əкеп ... ... ... ... ... ... мəжбүрлеу шарасының
сотталған адамға оң ықпал етуге сəйкес келу талабын бiлдiредi. Соттың
таңдаған ... оның ... ... қол ... ... ... керек. Осыған байланысты ҚК-тiң 52-бабының ... ... ... оның ... жəне жаңа ... алдын алу үшiн қажеттi
жəне жеткiлiктi жаза тағайындалуы тиiс… ң - деп ... Заң ... ... ... жаза ... ... жету болып саналатын – жазаның сотталған адамның түзелуiне əсер
ететiндiгiн көре бiлудi, жəне ... ... ... отырып, жазаның
мүмкiндiгiнше ең қатаң емес түрiн дұрыс ... ... оның ... ... Сот ... ҚК-тiң Жалпы бөлiмiнiң ережелерiн ескере
отырып тағайындайды.
Жаза тағайындау кезiнде сот мына ... ... ... ... тиiс:
1). Жасалған қылмыстың қоғамға қауiптiлiк сипаты мен дəрежесi,
2). Кiнəлiнiң жеке ... ... ... жасағанға дейiнгi жəне одан кейiнгi мiнез-құлқы;
4). Жауаптылық пен жазаны жеңiлдететiн мəн-жайлар;
5). Жауаптылық пен жазаны ауырлататын мəн-жайлар;
6). Тағайындалған жазаның ... ... ... жəне оның ... оның ... ... тiршiлiк жағдайына ықпалы.
1). Қылмыстың қоғамға қауiптiлiгi – бұл Қылмыстық кодекспен қарастырылған
iс-əрекеттiң қылмыстық заңмен қорғалатын объектiлерге ... зиян ... ... зиян келтiру қаупiн тудыруының объективтi қасиетi. Əрбiр ... ... ... қылмыстық құқық теориясында екi категория:
қоғамға қауiптiлiк сипаты (сапалық белгi) жəне қоғамға қауiптiлiк ... ... ... ашылады.
Қылмыстың қоғамға қауiптiлiк сипаты - қылмыстың сапалық категориясы, ол ... қол ... ... ... яғни ... ... ... үшiн құнды лығымен, қылмыс нəтижесiнде келтiрiлген зиянның
мөлшерiмен жəне т.б. жағдайлармен анықталады. Барлық қылмыстар бiр- ... ... ... ... ... ерекшеленедi.
Қылмыстың қоғамға қауiптiлiк дəрежесi - қылмыстың сандық категориясы,
жасалған қылмыстың ауырлығына байланысты шешiледi. Ол ең ... ... ... ... ... ... ... мен сипаты;
кiнəнiң нысаны, мақсат пен ... ... ... тəсiлi; субъектiнiң
ерекшелiгi жəне т.б. жағдайлармен анықталады.
Көбiнесе, қылмыстың ... ... ... ... ... ал қоғамға қауiптiлiк сипаты - қылмыстың объектiсiмен жəне
субъективтiк жағымен ... ҚР ... Соты ... ... ... жаза ... ... соттардың заңдылықты сақтауы
туралың қаулысының 2-пунктiне сəйкес «Жасалған қылмыстың қоғамға ... ... ... ... анықтау тəртiбiн реттейтiн
ҚК-тiң 10-бабының талаптарын, сондай-ақ ... ... ... (кiнəнiң
түрi, себебi, тəсiлi, жасаған қылмыстық жағдай мен кезеңi, одан ... ... ... ... ... ... сипаты т.б.)
жағдайының барлығын ескеруi тиiсң. Жасалған қылмыстың қоғамға қауiптiлiк
сипаты мен дəрежесiн анықтау ... ...... ... ... жəне субъективтiк белгiлерiн есепке
алу қажет.
2). Соттар жазаның түрi мен мөлшерiн белгiлеу үшiн ... мəнi ... жеке ... ... ... ... жəне объективтi
түрде тексеруi қажет. Атап айтқанда, сотталушының ... ... мен ... ... ... ... ... сотталушының отбасы анықталғаннан кейiн
тағайындалған жаза оның отбасы немесе оның
асырауындағы адамдардың ... ... əсер ... ескеруi тиiс.
Жауаптылық пен жазаны жеңiлдететiн жағдайлар
Жауаптылық пен жазаны жеңiлдететiн мəн-жайлар деп – кiнəлiнiң жеке
басына жəне ол ... ... ... ... ... ... ... пен қылмыскердiң қоғамға ... ... жəне ... мен ... дəрежесiн төмендететiн түрлi факторларды түсiну
қажет. Жасалған қылмыста жеңiлдетiлген жағдайлардың бар болуы бап ... ... ... түрiн тағай ындауға, сонымен бiрге ... ... ... не ... ... қолдануға мүмкiндiк
бередi.
ҚР Қылмыстық кодексiнiң 53-бабының 1-бөлiгiне сəйкес, қылмыстық жауаптылық
пен жазаны жеңiлдететiн мəн-жайларға мыналар жатқызылады:
1). Мəн-жайлардың ... ... ... алғаш рет ауырлығы онша емес
қылмыс жасау. Бұл ... ... дың түрi ... байланысты үш
элемент жиынтықтарының бар болуын ... ... ... рет жасау – яғни, егер кiнəлi бұрын мүлдем қылмыс
жасамаған болса, немесе ол бұрын қылмыс ... ... ... ... ... ... ... орындаудың ескiру мерзiмi
(ҚК-тiң 75-бабы) өтiп кетсе, ... ... ... үшiн ... ... ... ... не өтелген болса (ҚК-тiң 77-бабы) ғана
танылады.
б). Онша ауыр емес қылмыс ...... ... үшiн Қылмыстық кодексте
көзделген ең ауыр жаза 2 жылға бас бостандығынан айырудан аспайтын ... ... ең ауыр жаза 5 ... бас ... ... абайсызда
жасалған əрекеттердi жасау.
в). Мəн-жайлардың кездейсоқ тоғысуы салдарынан ... – бұл ... ... iстiң ... ... жағдайларын зерттеу кезiнде
анықталады. Сонымен қатар, мəн-жайлардың кездейсоқ тоғысуы ретiнде ... ... ... ... жəне ... ... да
түсiну қажет. Мысалы, кiнəлi үшiн кенеттен пайда болған, ... ... жеке ... ... қасiретi əсерiнен, қылмыс жасап ... ... ... тап ... жəне осы ... ерiксiз қатысуы, қолайсыз дау-жанжал жағдайында пайда ... ... ... ... ... ... ... толмауы - қылмыс жасау сəтiнде он ... ... он ... ... ... тұлғаның қылмыс жасауы. Заңшығарушы
аталған жағдайды жеңiлдетушi мəн-жағдайлардың ... ... ... санасы мұндай жаста қалыптасу сатысында болатындығымен ... ... ... толық бекiмегендiктен өз əрекетiне дұрыс
баға бере ... ... ... ... қылмыс жасау – жүктiлiк мерзiмiне қарамастан кез
келген ауырлықтағы қылмысты ... ... ... ... ... ... əйелдiң жүктiлiк жағдайын дағы ерекше ... ... тез ... шақ, ұстамсыздық жəне жүйке қозуы жағдайларында жиi
болатын дығын ескерiп жеңiлдетушi жағдайлар қатарына енгiзiлген.
4). Айыпкердiң жас ... ...... ... (ер ... ... 14 жасқа толмаған балаларының болуы. Аталған жағдай егер кiнəлi
ата-аналық ... ... ... ... ұзақ ... бiрге тұрмайтын
болса, балаларды тəрбиелеумен, ... ... ... ... оларға қатал қарайтын болса немесе балаларға қатысты ... ... ... ... ... ... ... тiкелей медициналық жəне өзге
де көмек көрсету, қылмыс ... ... ... залал мен
моральдық зиянның орнын өз еркiмен толтыру, қылмыспен ... ... ... ған өзге де ... - ... ... ... толтырумен байланысты жағдайлар.
6). Жеке басындық, отбасылық немесе өзге де ауыр ... ... не жаны ... ... ... ... – сыртқы факторлардың
əсер етуiнен (жеке, отбасылық, қызметтiк қатынастардан туындайтын қиыншылық
тар) кiнəлiнiң қарсы тұру ... ... ... ... Ауыр мəн-
жайлардың тоғысуы ретiнде жұмысынан айырылуынан материалдық жағдайының
қиындауын, ... ... ... ... ... ... ... алмауы жəне т.б. жағдайлар. Жаны ашығандық себебiмен қылмыс
жасаса, мысалы, ауыр халде жатқан туысына қымбат ... ... ... ... ... ұрлап алу əрекетi немесе үмiтсiз ауыр өлiм
халiндегi адамды оның ... ... ... (эвтаназия) жəне
т.б.жағдайлар. Мұндай аталған жағдайларда жаны ашу себебiн ... ... ... қылмыс арасындағы себептi байланысты анықтау мiндеттi болып
табылады.
7). Күштеп немесе психикалық ... ... ... ... ... өзге де ... себептi қылмыс жасау – бұл қылмыс
жасайтын адамның өз iс-қимылын ... оған ... ... ... ... ... жəне оның қылмыс жасау туралы шешiм қабылдауына
материал дық, қызметтiк жəне өзге де ... ... ... ... оқушы арасындағы жəне т.б.) пайдаланып тiкелей қысым ... ... ... ... ... аса қажеттiлiк ретiнде бағаланбаған
жағдайда жауаптылықты жеңiлдетедi.
8). Қажеттi қорғану, аса ... ... ... ... ... ... ... немесе өкiмдi орындаудың құқықтық дұрыстығының шартын
бұзу ... ... ... – яғни ҚК-тiң 32- 37 баптарында
қарастырылған əрекеттiң қылмыстылығын жоятын мəн-жайлардың ... ... ... нəтижесiнде қылмыс жасауды түсiну қажет. Бұл мысалы, ҚК-
тiң 98,99,100-баптарындағы адам ... ... ... ... ... ... үшiн түрткi болып табылатын жəбiрлену шiнiң заңға қайшы
немесе адамгершiлiкке
жатпайтын қылығы – ... ... ... ... орын ... ұрып-
соғу, азаптау, жала жабу, қорлау жəне т.б. ... ... ... ... ... жат ... ... қылмыс
жасау. Аталған əрекеттер бiр мəрте немесе жүйелi түрде де жасалуы ... ... ... ... ... жатпайтын қылықтарды сот iстiң
мəн-жайларына сəйкес барлық уақытта анықтап отыруы қажет.
10). Шын жүректен өкiну, айыбын мойындап ... ... ... қылмысқа
басқа қатысушыларды əшкерелеуге жəне қылмыс ... ... ... ... ... ...... əрекеттердiң əрбiрi не
олардың жиынтығы қылмыс жасаған ... ... ... оның ... ... жəне өкiнетiндiгiн дəлелдейдi. Бұл жағдайлар мазмұны
мен мағынасы жағынан бiр-бiрiне жақын болып табылады жəне ... ... ... ... ... ... пен ... жеңiл дететiн жағдайлардың
тiзiмi соттар үшiн мiндеттi, бiрақ түпкiлiктi болып ... сот ... ... ... да ... ... отырып жеңiлдетушi мəн-жай ретiнде тануға құқылы. Тəжiрибеде мұндай
жеңiлдететiн жағдайлардың қатарына кiнəлiнiң денсаулық жағдайы, ... ... ... қарт жəне науқас ата-анасының болуы, Отан
алдындағы қызметi, жетiстiктерi үшiн ... ... ... ... ... ... орнынан жағымды мiнездемесiнiң болуы жəне т.б.
жағдайлар жатқызылады.ҚК-тiң 53-бабының ... ... ... ... ... ретiнде сотқа ҚК-
тiң Жалпы бөлiмiнiң барлық ережелерiн ескере отырып нақты қылмыс ... ... ... ... өз ... ... жаза тағайындау
құқығын бередi. Сонымен бiрге, заңшығарушы 53-баптың 4-бөлiгiнде осы 53-
баптың 1-бөлiгiнiң «дң жəне «кң ... ... ... ... ... дəрежесiн ерекше бөлiп көрсеткен. Бұл бапқа сəйкес,егер жасалған нақты
бiр қылмыста шын жүректен өкiну, ... ... ... ... ... ... əшкерелеуге жəне қылмыс жасау
нəтижесiнде алынған мүлiктi ... ... ... ... кейiн зардап шегушiге тiкелей
медициналық жəне өзге де көмек көрсету, қылмыс ... ... ... мен ... ... орнын өз еркiмен толтыру, қылмыспен
келтiрiлген зиянды жоюға ... өзге де ... бiрi ... болса,бiрақ бұл қылмыста жауаптылық пен жазаны ауырлататын ... ... ... ... ... сол нақты қылмыс үшiн көзделген жазаның неғұрлым қатаң түрiнiң
ең жоғары мерзiмiнiң ... ... ауыр емес жəне ... ауырлықтағы
қылмыс жасаған кезде жартысынан, ал ауыр қылмыс ... ... ... (3/2), аса ауыр ... ... ... ... үшiнен (4/3) аспауы
тиiс. ҚК-тiң 53-бабының 3-бөлiгiне сəйкес, егер жеңiлдететiн жағдай ... ... ... бабында қылмыс белгiсi ретiнде көзделген болса,
жаза тағайындау кезiнде ол қайталап ескерiле алмайды.
Жауаптылық пен жазаны ауырлататын ... ... ... ... ... пен жазаны ауырлататын
жағдайлар жасалған қылмыстың жəне кiнəлiнiң жеке басының жоғары ... ... ... ... ... күшейтуге
негiз бередi. Жазаның мөлшерiн көтеруге əсер ... ... ... ... ... ... қылмыс сараланып отырған бап санкциясы шегiндегi
ең қатал жазаны немесе ... ... ... тағайындайды. Заңда
көрсетiлген бұл ауырлататын жағдайлар сотқа кiнəлiнiң жеке басы мен ... ... ... ... ... жеке даралауға мүмкiндiк ... ... ... ... ... пен ... ауырлататын
жағдайлардың мынадай тiзiмi көрсетiлген:
1). Қылмыстарды бiрнеше рет ... ... ... лануы – бұл екi бiр-
бiрiне ұқсас ауырлататынжағдайлар бiр топқа бiрiктiрiлген, олардың екеуi де
кiнəлiнiң аса қауiптi ... оның оған ... ... ... ... кейiн де заңтыңдаушылық өмiр кейпiне
оралғысы келмейтiндiгiн куəландырады. Солай бола ... заң ... ... ... ... ... байланысты бұл жағдайды ауырлататын
жағдай ретiнде ескермеу құқығын бередi. Көбiне бұл
жағдай, егер ... ... жəне одан ... ... ... не ... жасалғанымен ауырлығы онша емес қылмыс ... ған ... ... ... ... ... ... бiрнеше рет жасалуы жөнiндегi түсiнiктер
ҚК-тiң 11-бабында, ал ... ... ... ... ... ... ... үшiн кiнəлiнiң соттылығы өтелген не жойылған
болса, жаңа жасаған қылмысы үшiн жаза ... ... ... ... ... ... ... жағдай ретiнде танылмайды.
2). Қылмыс арқылы ауыр зардаптар келтiру - қылмыстан келтiрiлген зардаптың
ауыр не жеңiл екенiн сот нақты iстi ... ... ... зардаптың
сипатын бағалай отырып анықтайды. Мұндай шешiмге қол
сұғушылық ... ... ... ... мөлшерi сияқты
жағдайлар əсер етедi. Ауыр зардаптар келтiру тек ... ... ... абайсыздықпен жасалған қылмыстарда да жазаны ауырлатады, сондықтан
кiнəнiң ... ... бұл ... ... ... ... ... Бұл үшiн сот жасалған əрекет пен келтiрiлген зардап арасындағы
себептi ... ... ... Сонымен қатар, ҚК-тiң Ерекше
бөлiмiнiң бiрқатар баптарында ауыр ... ... ... ... ретiнде
танылғандықтан жауаптылықты ауырлататын жағдай ретiнде қарастырылмайды. Ал
ҚК-тiң кейбiр баптарында ауыр ... ... ... ... болып
табылмайды, алайда бұл қылмыстарды жасау нəтижесiнде ауыр ... ... ... сот осы ... жасау нəтижесiн де ауыр
зардап келтiргенi үшiн ауырлататын жағдай ретiнде тануға құқылы.
3). ... ... ... ала сөз байласқан адамдар ... ... ... ... ... ... ... жасауы - бұл жағдайлардың
ауырлататын жағдайлар қатарына жатқызылуы заңды болып табылады, өйткенi кез
келген топтық қылмыстың қоғамға ... ... ... ... сипатты
иемденендi. Жоғарыда аталған қылмысқа қатысу нысандарының ұғымы мен
белгiлерi ... 31- ... ... Бұл ... ең ... ... ... қауiптiлiк дəрежесiмен ерекшеленедi. ... ... ... ... кез келгенiмен ... осы ... ... үшiн, ... ... нақты ролiне қарамастан
ауырлататын жағдай ретiнде танылады.
4). Қылмыс жасағанда айрықша белсендi роль ... - ... ... ... ... ... қылмыс тарда қылмысқа əрбiр қатысушы
тұлғаның рольдерi ... ... тиiс. ... ... аса ... ... қылмыстың басқа қатысушыларына қарағанда қауiптiлiгi мен
ерекшеленедi. Мұнда аса ... ролi ... оның ... ... ... жұмылдыру əрекеттерiн тануға болады.
Кiнəлiнiң аса белсендi ролi ауырлататын жағдай ... оның ... ... ... ... отырып соттың үкiмiнде негiзделуi
тиiс.
5). Кiнəлiге психикасы бұзылуының ауыр ... ... ... белгiлi
адамды немесе қылмыстық жауаптылық жасына толмаған адамдарды қылмыс ...... адам ... ... ... қол ... үшiн басқа
адамдарды, психикасы бұзылуының ауыр түрiнен зардап шегетiн немесе мас
күйдегi, ... ... ... ... ... ... жасайды. Қылмыстық құқық теориясынада мұндай əрекеттер «тiкелей
орындаушылықң деп ... ... ... ... ... ... ... тiкелей орындаушысы ретiнде жауапқа тартылады. «Қылмыс
жасауға тарту ң терминi ... ... ... ... ... ... салу ... де қамтиды.
6). Ұлттық, нəсiлдiк жəне дiни өшпендiлiк немесе ... ... ... ... ... iс- əрекетi үшiн кектенушiлiктен, ... ... ... оны ... ... ... қылмыс жасау – аталған
жағдайда ұлттық, нəсiлдiк жəне дiни ... ... ... себебi
жасалған қылмыс құрамның мiндеттi белгiсi болып табылмайтын ... сөз ... ... Сонымен бiрге, басқа адам дардың ... ... үшiн кек алу ... ... мысалы бiр азамат бұзақылық
жасаған адамға ескерту жасаған жағдайда осы кiнəлi адамның оған кектенуiнен
қылмыс жасауы. ... ... ... не жасауды оңайлату мақсатын да деген
, яғни кiнəлi бiр қылмысты жасырамын деп екiншi қылмысты жасайды. Мысалы П.
деген азамат А. ... ... ... соң , ... ... мақсатында
оның үйiн өртеп жiбередi.
7). Жүктiлiк жағдайы кiнəлiге ... ала ... ... ... жас ... немесе дəрменсiз адамға не кiнəлiге тəуелдi адамға қатысты қылмыс
жасау - кiнəлiнiң өзiнiң қылмыстық ... əйел ... ... ... ... мен ... ... оның
қоғамға қауiптiлiгiн жəне қатыгездiгiн, онда ... ... бар ... ... ... əйелге қатысты қылмыс жасау
тек ғана қасақаналықпен сипатталады. Мұнда қылмыстық жауаптылық ... ... ... ... ... ... ала ... анықтау
қажет.
Жасөспiрiмдер деп заң он төрт жасқа жетпеген адамдарды таниды. ҚК-тiң
Ерекше бөлiмiнiң бiрқатар баптарында жасөспiрiмдiк жас ... ... ... бұл ... ... жағдайды жаза тағайындау кезiнде қайтадан ... айта кету ... ... ... ... ... ауыр
халде болуына, қарттығына, психикалық не физикалық
жағынан кемтар болуына, ұйқыда ... ... ... ... ... ... қабiлетсiз адамдарды жатқызуға болады. Кiнəлiге
тəуелдi адамдар деп – ... ... ... ... ... жəне т.б. ... кез келген тəуелдiлiктегi
адамдар. Бұл тəуелдiлiктердiң жəбiрленушi үшiн өмiрлiк ... ... ... ... ... бiр ... ... қызметтiк, кəсiби немесе қоғамдық борышын
өтеуiне байланысты оған немесе оның ... ... ... ... ... ... ... қылмыс жасау қылмыстың жəне кiнəлiнiң аса
қауiптiлiгiн куəландырады. ... ... ... ... өтеу деп ... не кəсiби мiндеттерiне қатысты əрекеттерiн орындауды, ал қоғамдық
мiндеттердi орындау деп кез ... ... ... ... ... ... ... немесе жеке адамдардың мүддесi
үшiн жасайтын əрекеттерiн (құқықбұзушылықтың алдын алу, жасалған ... ... ... ... ... ... ... түсiну
қажет. Заң бұл жағдайда жəбiрленушiлер ретiнде тек қызметтiк, кəсiби немесе
қоғамдық борышын өтеп жүрген адамдарды ғана ... ... ... олардың
туыстарын да қарастырады. Аталған жағдайда жəбiрленушiлердiң ... ... алыс ... ... ... жəне осы ... ... адамдарды да жатқызуға болады.
9). Аса қатыгездiкпен, садизммен, қорлаумен, жəбiрленушiнi қинап қылмыс
жасау – кiнəлiнiң жəне ... ... ... қауiптiлiгiнiң аса жоғары
екендiгiн сипаттайтын бұл жағдайлар көбiне жеке
адамға ... ... ... ... Егер ... ... аса ауыр зардаптар келтiрiп, ұдайы азаптаса, сонымен бiрге
оны жақын туыстарының көзiнше ... жапа ... ... ... ... аса
қатыгез дiкпен жасалған деп танылады. Саддизм - қатыгездiктiң шектен ... бұл ... ... ... басқа адамдардың азап шегуiнен
қылмыскер лаззат, қанағат алады.
10). Қару, оқ дəрi, жарылғыш ... ... ... тез тұтанатын
жəне жанғыш сұйықтар, улы жəне радиоактивтi заттар, дəрi дəрмектердi
пайдаланып, күш ... ... ... мəжбүрлеу не жалпыға ... ... ... ... - ... ... кезiнде өзiне тəн қасиеттерiне
сай адамдардың өмiрi мен ... ... ... ... қаруларды
қолданып, сонымен бiрге жəбiрленушiге күш қолдану ... ... яғни ... ... қылмыс жасау жағдайлары қарастырылған.
Жалпыға қауiптi тəсiлмен қылмыс жасау – адамдарға, мүлiк объектiлерiне
едəуiр мөлшерде зиян келтiруге ... ... ... ... (өрт қою,
жарылыс жасау, жаппай улау,қырып жою жəне т.б.).
11). Төтенше жағдайды, табиғи немесе өзге де ... ... ... жаппай тəртiп бұзушылық кезiнде қылмыс жасау – адамдардың қаза
болуына əкелiп соғатын немесе əкеп соғуы ... ... ... ... жəне ... ... ... нұқсан келтiрген
немесе келтiруi мүмкiн, халықты едəуiр дəрежеде материалдық ... ... ... ... апат ... белгiлi бiр аумақта
туындаған жағдайды пайдаланып қылмыс жасау.
12). Алкогольдiк, есiрткiлiк немесе уытқылық елiту ... ... ... ... сот ... ... қарай ауырлатушы деп танымауға құқылы
- қылмысты физиологиялық мас күйiнде,
есiрткiлiк не уытқылық елiту жағдай ында жасау кiнəлiнiң жасаған ... ... ... Алайда, қылмыстық заң соттарға жасалған
қылмыс тық əрекетке кiнəлiнiң мастығының
қатысы бар-жоқтығын, оны осындай күйге жеткiзген жағдайларды ... ... ... ... ... ретiнде танымау құқығын берген.
13). Адамның өзi қабылдаған антын ... ... ... бұза отырып қылмыс
жасауы – кiнəлi адамның өзiнiң берген антын ... ... ... ... ... ... басқа да этика мəселелерiне нұқсан
келтiретiн қылмыс жасауы. Көбiнесе, бұл ... ... ... ... қатысты қолданылады.
14). Қылмыскердiң қызмет жағдайына немесе шартқа ... ... ... ... ... ... – кiнəлiнiң өзiне ... ... ... ... ... ... ... берiлген
сенiмдi пайдаланып қылмыс жасауы. Сот тəжiрибесi көрсетiп отырғандай, бұл
жағдай көбiнесе мемлекеттiк қызмет, ... өзiн өзi ... ... ... ... орын ... Өкiмет өкiлiнiң нысанды киiмiн немесе құжатын пайдаланып қылмыс жасау-
өкiмет өкiлi болып табылмайтын адамның белгiлi бiр қылмыстық ... ... ... ... ... ... немесе құжатын заңсыз пайдалану арқылы
жеке ... ... мен ... ... мен ... мүдделерiн
бұзуға бағытталған əрекеттерi.
Жоғарыда талданған жауаптылық пен жазаны ауырлататын жағдайдың кез келгенi,
егер ол ... ... ... ... бiр ... ауырлататын белгi
ретiнде көрсетiлген болса нақты қылмыс үшiн жаза ... ... ... ... ... ... тиiс. ... пен жазаны
ауырлататын жағдайлардың жоғарыда аталған ... ... яғни ... ... осы тiзiмде көрсетiлмеген ... да бiр ... ... ... ... тануға жəне олардың қатарын ... ... сөз. ... бола ... сот ... немесе
ол жасаған қылмысты жағымсыз жағынан сипаттайтын жоғарыдағы ... ... ... ... жаза тағайындау кезiнде сот
үкiмiнде көрсетуге құқылы.
Заңда белгiленген жазадан гөрi жеңiлiрек жаза ... ... ... ... сот жаза ... ... алуы тиiс бiрқатар ережелердi бекiтiп ... Онда ... ... ҚК Ерекше бөлiмi бабының санкциясында
қарастырылған шекте жəне мөлшерде жазаны ... ... ... ... бiрге осы жалпы ережеден шығатын бiр ерекше ... бұл ... ... ... ... қарастырылған жазадан
гөрi жеңiлiрек жаза тағайындау мүмкiндiгiн бередi. Аталған жағдай ... ... ... ең ... ... өзi жасалған қылмыстың
жағдайларын ескере отырып қатаң деп танылған жағдайлар үшiн
қарастырылған. ҚР ... ... ... мəселе былайша көрсетiлген:
« əрекеттiң мақсаттары мен себептерiне, айыпкердiң ролiне, оның ... ... ... одан ... мiнез-құлқына байланысты ерекше мəн-
жайлар жəне əрекеттiң қоғамдық қауiптiлiк дəрежесiн едəуiр азайтатын басқа
да мəн-жайлар болған ... ... ... қылмысқа қатысушы топ жаса ған
қылмыстарды ашуға белсене жəрдемдескен кезде жаза ҚК-тiң Ерекше ... ... ... ең ... шектен төмен тағайындалуы мүмкiн, ... ... осы ... ... ... жеңiл
түрiн тағайындауы не мiндеттi жаза ретiнде көзделген қосымша жаза ... ... ң ... ... ... ... ... дəрежесiн едəуiр азайтатын басқа да мəн-жайлар
ретiнде тəжiрибеде жауаптылық пен ... ... ... ... енген жағдайлармен қатар бұл тiзiмге ... ... ... ҚК-тiң 55-бабынан шығатын қорытынды, заң жазаны ... үш ... ... ҚК Ерекше бөлiмiнiң тиiстi бабының санкциясында қарастырылған жазаның
ең төменгi шегiнен де төмен жаза ... ҚК ... ... ... ... ... ... жазадан
гөрi жеңiлiрек жаза тағайындау;
3). ҚК Ерекше бөлiмiнiң тиiстi бабының санкциясында қарастырылған ... ... ... ... ... ... заңда қарастырылған жазаның ең төменгi шегiнен де ... ... ... сот тиiстi баптың санкциясында көрсетiлген жазаның
түрi сияқты жаза тағайындайды, бiрақ сот ... ... ... ... ... ... ҚК-тiң 103 бабының 1 бөлiгi бойынша 3 жылдан 7 ... ... ... жазасы қарастырыл ған. Егер сот осы ... ... ... ... жаза ... ... 2 ... 1 жыл бас
бостандығынан айыруды қолдануы мүмкiн,
бiрақ бұл жағдайда бас бостандығынан айыру 6 ... ... ... тиiс.
Өйткенi, соттың аталған
жаза үшiн белгiленген ең төменгi шектен төмен жеңiлдетуге құқығы жоқ.
Екiншi жағдай бойынша, ... ... ... гөрi ... жаза
тағайындау кезiнде сот ҚК 39- бабындағы жеңiлiрек жазадан ... ... ... ... жазалар жүйесiне сүйенедi. Бұл жағдайдасот қылмыс
сараланып отырған бап санкциясында қарастырылған ... гөрi ... ... ... ... ... жоғарыдағы бас бостандығынан айыру
жазасының орнына одан жоғары орналасқан ҚК 39-бабындағы жазаның ... ... Бұл ... айта кету ... ... ... ... тардың санкцияларында балама жаза ... ... 98 ... 1 бөлiгiнiң санкциясында 3 жылға дейiнгi
мерзiмге бас бостандығын ... ... 6 ... немесе 3 жылға бас ... ... ... ... ... кезде баптың санкциясындағы балама жаза түрлерiнiң
бiрiн жеңiлдеу жаза ... ... ... Үшiншi жағдай бойынша
мiндеттi жаза ... ... ... ... ... ... ерекше мəн-жайлары бар деп таныған жағдайда жəне тағайындалған
жазаны жеңiлдету үшiн қолданбауы ... ... ... 179 ... ... 5 ... 12 ... дейiнгi мерзiмге мүлкiн
тəркiлей отырып бас бостандығын айыруға жазаланады делiнген. Мұнде заң
қосымша ... ... ... отырғанымен, соттың жазаны жеңiлдете
отырып қосымша жаза ретiндегi мүлкiн тəркiлеудi
қолданбауға ... бар. ... ... ... де ... шекте жаза
тағайындау, заңда көзделгеннен гөрi жеңiлiрек жаза ... ... ... ... жаза ... ... заң ... қолдануға негiз болған ерекше ... ... ... ... Мұндайжазаны тағайындаудың құқықтық негiзi болып iс
бойынша ерекше жағдайлардың ... ... ... ... ... қылмысты ашуға белсендi жəрдемдесуi танылады. БұЛ жазаны
жеңiлдетудiң ... ҚК ... ... ... қылмыстардың барлық
санаттарына, ауырлығы онша емес қылмыстан бастап аса ауыр ... ... жəне ... ... қылмыс үшiн жаза тағайындау
Қылмыстық кодекс тек аяқталған қылмыстар үшiн ғана емес, сонымен бiрге
қылмысты жасауға бағытталған əрекеттер үшiн де ... ... ... екi ... қылмысқа дайындалу жəне қылмысқа оқталудан
тұрады жəне олар жасалған қылмыстың ауырлығы бойынша ... ... ... болмауынабайланысты бұл əрекеттер аяқталған қылмысқа
қарағанда аса ... ... ... ... ... ... жаза тағайындау мəселесiнде бiрқатар ерекшелiктердi де қарастырады.
Ең алдымен, аяқталмаған қылмыс үшiн жаза ... ... ... 56
баптың 1 бөлiгiне сəйкес қылмыстың ақырына дейiн жеткiзiлмеуiне ... ... ... ... ... төмен əрекет ретiнде саналады, сондықтан заңда қылмысқа оқталу
немесе аяқталған қылмыс үшiн ... ... ... ... үшiн ... жаза қарастырылған. Қылмысқа дайындалу үшiн
жазаның ... мен ... ... Ерекше бөлiмiнiң тиiстi бабындағы
аяқталған қылмыс үшiн көзделген жазаның неғұрлым қатаң түрiнiң ең ... ... ... ... ... ... оқталу қылмысқа дайындалуға қарағанда қауiптiрек болғандықтан
ол үшiн тағайындалатын жазаның мөлшерi мен мерзiмi көбiрек қарастырылған.
ҚК-тiң 56-бабының ... ... ... үшiн ... ... мен ... ҚК-тiң Ерекше бөлiмiнiң тиiстi
бабындағы аяқталғанқылмыс үшiн көзделген жазаның неғұрлым ... ... ... ... ... ... төрттенүшiнен аспауы керек. Мұнда
қылмысқа дайындалуға қарағанда қылмысқа оқталу үшiн қылмыстық ... ... ... ... ... қарамастан туындайды.ҚК-
тiң 56-бабының 4-бөлiгi қылмысқа дайындалғаны жəне қылмысқа оқталғаны үшiн
өлiм ... ... ... бас бостандығынан айыру жазаларын қолдануға тиым салады.
Қатысушылық - қылмыстық ... ... ... ... үшiн жаза ... ... соттар жаза тағайындаудың жалпы
негiздерiмен бiрге ... ... ...... ... ... мен
дəрежесi, осы қатысудың қылмыс мақсатына жетудегi мəнi, ... ... ... ... мүмкiн зиянныңсипаты мен мөлшерiне оның
ықпалын ескеруi тиiс. Қатысушылық бойынша жаза ... жаза ... жеке ... болуы қажет. Бұл жағдайда қылмысқа қатысушылардың
бiреуiнiң жеке
басына ... ... пен ... ... ... ауырлататын
жағдайлар тек сол қатысушыға жаза тағайындау кезiнде ғана ... ... ... Заң ... жаза ... ... ... адамның iс жүзiнде қылмысқа қатысуының сипаты мен дəрежесiн ... Бұл ... ... ... ... жəне ... қолданылады. Қатысушылықтың сипаты деп қатысушының (ұйымдастырушы
ның, айдап салушының, ... ... ... ролi ... түсiну қажет. Ал қатысушылық дəрежесi деген ... ... ... ... ... ... Бұл екi қатысушылықтың
сипаты мен ... ... ... əрбiр нақты жағдайда ескерiлiп отыратын
бiрiн бiрi ... ... ... ... ... қатысушылықпен жасалған қылмыстардағы «қатысудың
шегiнен шығушылықң кезiнде де жаза ... ... бар. ... ... орындаушысының қылмысқақатысушылардың алдын ала сөз
байласқан, ойлас тырған əрекеттерiнен басқа ... ... ... жасап қоюымен байланысты. Мұндай шектен шыққан əрекет үшiн ... бабы ... сол ... ... адам ғана ... болады жəне оған
қылмыстардың жиынтығы бойынша жаза
тағайындалады. Ал ... ... ... тек ... ... үшiн ғана жауапты болады.
Қылмыстардың жиынтығы бойынша жаза тағайындау
Сот тəжiрибесiнде адамның Қылмыстық кодекстiң түрлi ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ
бiрiншi жасаған қылмысы үшiн үкiм шыққаннан кейiн оның бұл қылмысқа дейiн
де басқа қылмыс жасағандығы анықталып жататын ... да ... ... ... ... ... ... жиынтығын
құрайды. Адамның бiрнеше қылмыстарды ... бұл ... жеке ... ... ... жəне оған ... ауыр жаза тағайындау
қажеттiлiгiн тудырады. Қылмыстық заңда мұндай
қылмыстардың ... ... ... ... ... үшiн ... ... тəртiбi қарастырылған. ҚК-тiң 12 бабына сəйкес «Егер
адам Қылмыстық кодекстiң түрлi баптарында немесе баптарының ... екi ... одан да көп ... жасайтын болса жəне
солқылмыстардың бiрде ... үшiн ... ... ... ... қылмыстық жауаптылық тан босатылмаған жағдайда
оның əрекеттерi қылмыстардың жиынтығын құрайды.
Қылмыстардың жиынтығында адам ... ... ... үшiн ... ... бабы ... ... бөлiгi бойынша қылмыстық жауаптылыққа
тартылады ң. ҚК-тiң бiр бабының түрлi бөлiктерiнде ... ... ... бар қылмысты
жасау жиынтықты құрамайды. Мысалы, бiр мезгiлде кiнəлi iрi мөлшерде тонау
қылмысын адам өмiрiне қауiптi емес күш ... ... ... ... 178-бабының 2 жəне 3-бөлiктерiне сəйкес ... ... ... ... бiр қылмыс ретiнде жазасы қатаңдау бөлiгiмен сараланып ҚК-
тiң ... 3 ... ... туындайды. Егер бiр адам əртүрлi
уақыттарда осы ... ... ... онда ... ... ... жасалған жеке қылмысты жеке-жеке саралап, жазаны əрбiреуiне
тиiстi баптың санкциясымен жаза тағайындап алып ... ... ... ... тағайындалады. Көрсетiлген мысалға қатысты,
егер адам бiр күнi 178 баптың 2-бөлiгiндегi əрекеттi, ал ... ... ... ... ... ... қылмыстардың реалды
жиынтығын құрайды. Сонымен, ҚК-тiң 58-бабындағы жаза тағайындау ережесi ... ... ... ... ... ... ... қылмыстар кезiнде,
бiр баптың жеке бөлiктерiмен тармақтары мен сараланған қылмыстар кезiнде,
егер бұл ... мен ... ... жеке ... құраған жағдайда
ғана қолданылады. Егер адамның əрекетiнiң бiреуi ... ... ... ... ... ... ... қылмысқа қатысу ретiнде
сараланған жағдайда да осы ереже қолданылады. ҚК-тiң ... ... ... жиынтығы кезiнде əрбiр жеке қылмысқа жаза
тағайындалады. Мұндай ... ... адам ... ... оған ... түрi ... рақымшылық немесе кешiрiм жасауды қолдану ... ... ... бойынша түпкiлiктi жаза тағайындау ... ... ... ... ... ... ... қосу принципi;
б). жазаларды сiңiру принципi. Бұл принциптердi қолдану ... ... ... ... жəне ... ... соттар үкiмде
дəлелдеуi керек. Егер жиынтыққа тек ауырлығы онша емес қылмыстар ... ... жаза ... жазаны ауыр жазаға сiңiру немесе оларды толық
не iшiнара қосу арқылы ... Бұл ... ... жаза ... ... осы ... ең ауыр ... ... ... ... ... ... жаза тағайындау кезiнде қандай
принциптi басшылыққа алу қажеттiгi ... ... ... жоқ. Бұл ... əрбiр нақты iстi қарау ... ... ... ... ... көрсетiп отырғандай, сiңiру принципiн соттар көбiнесе жасалған
қылмыстың қоғамға қауiптiлiк дəрежесiнде едəуiр айырмашылық болған ... Ал ... ... ауыр жəне аса ауыр ... жаза ... ... өзгеше тəртiппен шешiледi. Егер
жасалған қылмыстардың iшiнде ең болмағанда бiрi ... ... ... аса ауыр ... ... онда ... жаза ... толық не iшiнара
қосу арқылы анықталады. Бұл кезде бас ... ... ... жаза ... ... тиiс. ... жиынтығы бойынша жаза
тағайындаған кезде сот негiзгi жазаға сол ... үшiн ... ... да қосуы мүмкiн. Мұнда негiзгi жаза сияқты, қосымша
жазалар да ... ... ... соң ... жаза ... бiр қосымша жазаның түрi екi немесе одан да көп ... ... ... онда ... жаза ... мен мөлшерi оларды толық
не iшiнара қосу кезiнде осы жаза үшiн белгiленген ең жоғарғы шектен аспауы
керек. Ал ... ... ... ... үшiн ... ... ... мысалы, бiрiншiсiнде - мүлiктi тəркiлеу, екiншiсiнде ... бiр ... пен ... ... ... ... онда ... негiзгi жазаға бiрiктiрiлiп жеке орындалады.
Үкiмдердiң жиынтығы бойынша жаза тағайындау
Егер сотталған адам үкiм шығарылғаннан кейiн, бiр ... ... ... ... ... жасаса, сот соңғы үкiм бойынша сот тағайындаған жазаға
соттың алдыңғы үкiмi бойынша жазаның өтелмеген бөлiгiн толық немесе ... ... ... ... ... ... егер бас ... байланысты болмаса, Қылмыстық кодекстiң Жалпы бөлiмiндегi осы жаза
түрi үшiн көзделген жазалардың ең ... ... ... ... ... ... ... бойынша бас бостандығынан айыру түрiндегi
түпкiлiктi жаза 25 жылдан аспауы тиiс. Ал үкiмдердiң жиынтығына 20 ... ... бас ... ... немесе өлiм жазасы не өмiр бойына
бас бостандығынан ... ... ең ... бiр аса ауыр ... ... ... жазалау iшiнара немесе толық қосу жолымен
тағайындалады. Бұл ... бас ... ... ... жаза 30 ... ... ... Сонымен бiрге,
үкiмдердiң жиынтығы бойынша түпкiлiктi жаза ... ... ... ... ... да, ... оның алдындағы үкiмi бойынша тағайындалған
жазаның өтелмеген бөлiгiнен де артық болуы тиiс. Бұл жағдайда жазалар дың
қосымша ... қосу ... ... ... жаза ... ... ... Бiрнеше үкiм бойынша жазаны өтеу мерзiмi соңғы
қылмысы үшiн үкiм ... ... ... ... ... ... жазаның жалпы мерзiмi егер ол бас
бостандығынан айырумен байланысты болмаса жазаның сол түрiне белгiленген ең
жоғары мерзiмiнен аспауы тиiс. ҚК-тiң ... ... ... ... ... ... ... iшiнара немесе толық қосу кезiнде бас
бостандығынан ... бiр ... ... ... ... ... ... бiр күнi;
б). бас бостандығын шектеудiң екi күнi;
в). түзеу жұмыстарының немесе əскери қызмет бойынша ... үшi ... ... ... ... 8 сағаты сəйкес келедi.
Қылмыстардың қайталануы жағдайында жаза тағайындау
ҚР Қылмыстық заңы қылмыстардың қайталануының үш түрiн қарастырады:
қайталану, ... ... жəне аса ... ... қайталануының ең бiр шешушi белгiсi болып адамның соттылығының
болуы табылады. ... ... ... жəне оның ... аса ... ... куəландыратын фактор. Қылмыстың
қайталануының қоғамға қауiптiлiк дəрежесiнiң жоғары болуы ... ... ... ғана ... ... ... тұлғаға қолданыл ған қылмыстық-
құқықтық ықпал ету ... ... ... ... де ... ... ... де анықталады. Рецидивистiң қылмыстық əрекетi соттылығы
бола тұра жүйелi түрде қылмыстар жасаудан көрiнетiн оның ... ... ... қайталануы жағдайында қылмыс жасағандық үшiн
жазаның негiзi мен шегi ашып қарастырылған. ... ... ... жаза ... кезiнде ескеруi тиiс жағдайлардың ... ... ... ... қылмысының саны;
2). Бұрын жасалған қылмыстың қоғамға қауiптiлiк сипаты мен дəрежесi;
3). Оның алдындағы жазасының түзетушiлiк ықпалының жеткiлiксiздiгiне себеп
болған ... ... ... ... ... ... сипаты мен дəрежесi.
Заңның осы талаптары жасалған қылмыс туралы жəне ... ... ... ... ... ... отырып жазаны жеке даралауға
мүмкiндiк бередi. Сонымен бiрге, ҚК-те ... түрi ... ... ... соттар сақтауға мiндеттi шектердi енгiзген. Бұл кезде
қайталану қауiптi болған ... оған ... ... ... ... ... табылады:
а). қылмыстың қайталануы жағдайында жасалған қылмыстар үшiн ... ... ... жасалған
қылмыс үшiн көзделген ең ... жаза ... ең ... мерзiмi мен
мөлшерiнiң үштен бiрiнен төмен болмауы;
б). қылмыстың қауiптi ... ... ... қылмыстар үшiн жазаның
мерзiмi мен мөлшерi жасалған қылмыс үшiн көзделген ең қатаң жаза түрiнiң ең
жоғары ... мен ... ... ... ... аса ... қайталану жағдайында жасалған қылмыстар үшiн жазаның
мерзiмi мен мөлшерi жасалған қылмыс үшiн ... ең ... жаза ... ... ... мен ... үштен екiсiнен төмен болмауы керек.
Осы жоғарыда аталған ережелердi қолдануға болмайтын екi ерекше жағдайлар
заңда көрiнiс тапқан:
1). Егер ... ... ... ... ... белгiсi болса:
мысалы, ҚК-тiң 117 ... ... ... ... жəне ... ... фактiсiн қайталап ескерудi қажет етпейдi. Мұнда
заңшығарушы қайталану фактiсi қылмыс сараланып ... бап ... ... Бұл жағдайда жаза қайталануды, қауiптi
қайталануды жəне аса қауiптi қайталануды
анықтау кезiнде, егер сот ... деп ... ... ... ... мерзiмi мен мөлшерiнде тағайындай алады;
2). Егер сот жасалған қылмыста жазаның шегiн төмендетуге, ... ... ... болатын ҚК-тiң 55-бабындағы ерекше жағдайлар бар деп
тапса, ҚК-тiң Ерекше бөлiмiнiң бап санкциясының төменгi ... де ... ... мүмкiн. Аталған ереже қайталанудың кез келген түрiне қатысты
қолданылады.
Жазадан босату
Жазадан босатудың түсiнiгi мен негiздерi
Қылмыстық жазадан босату – ... үкiмi ... ... ... жазадан толық немесе iшiнара босату. Босатудың мəнi ... ... емес ... ... адамға немесе қылмыстық қудалауды үнемдеуге
негiз беретiн өзге де жағдайларға сəйкес қылмыс жасаған адамға əсер етуден
тұрады. ... ... ... ... ... мақсаты сотталған
адамның түзелуiн ынталандыру, тез арада оны ... ... ... ... ... ... ... мақсаттарына қол жеткiзуге болатын
жолдарды қолдану табылады. Мұның барлығы қылмыстық заңның ... ... ... ... қылмыс жасағаны үшiн кiнəлi ... үкiмi ... ... яғни ... ... ... ... бiрге сотталған адам жазаның бiр бөлiгiн өтегеннен кейiн, егер ... ... ры ... жəне ... ... үшiн
тағайындалған жазаның орындалуы қажет емес деп тапқан жағдайларда
тағайындалады. ... ... ... ... ... ... ... құқығымен ұштасып отырады.
Бiрақ та, бұл салада жазадан босату институты ... ... ... ... ... ... не жазадан босату туралы ұсыныстан кейiн
орындалады. Жазадан ... ... ... ... ... ... қатысты, немесе басқа мəн-жайлардың болуымен байланысты
немесе кiнəлiнiң ... үшiн ... ... ... қажет еместiгi болып
табылады. Белгiлi бiр қылмыс үшiн ... ... гөрi ... ... ... (ҚР ... 55 б.-1 т.) жəне ... түрде соттау (ҚР ҚК-тiң 63
б.) мiндеттi белгiлер ... ... яғни ... жазадан босату
институтымен əсiресе осындай жаза тағайындау кезiнде тығыз байланыста
болады. Белгiлi бiр ... ... ... ... ... еске түсiредi. Бiрақ жауаптылық ұғымы жаза ұғымынан неғұрлым кең.
Қылмыстық жауаптылықтан босату – ... ... жəне ... ... ... ... қылмыс жасаған адамға мемлекет органының қылмыстық-
құқықтық шараларды қолданудан бас тартуы ... ... ... ... ... сонымен қатар əдiлеттiлiк, iзгiлiк, жеке
кiнəлi жауаптылық, азаматтардың заң ... ... ... ... ... асырылып отырады. Кейбiр жағдайларда кiнəлi болып қалған
адамды қыл ... ... ... оған жаза ... бiрақ оны жазаны нақты өтеуден
босату арқылы, сондай-ақ жазаны ... ... ... ... ... ... жеңiлiрек жазамен ауыстыру арқылы көзделген мiндеттер дi
орындап тиiстi мақсатқа ... ... ... ... ... осы ... шешу ... қылмыстың жасалуының қоғамға
қауiптiлiгiн ескередi, кiнəлiнiң жеке басына оның қылмыс жасағанға дейiнгi
жəне ... ... ... ... мəн ... керек (шын өкiнуi,
айыбын мойындап келу, қылмысты ашуға жəрдемдесуi, т.с.с.) ... ... ... ... əрекетiнiң қоғамға қауiптiлiгi аз,
онша қауiптi болмауы жəне ... ... ... ... ... болған жағдайларда қолданылады. Осыған байланысты қылмыстық құқық
қылмыстық жауаптылықтан жəне жазадан босату немесе жазаны жеңiлiрек ... ... ... Қылмыстық жазадан босату белгiлi бiр
деңгейде қылмыстық жауаптылықтан босатуды еске ... ... ... ... ... ... ... да бар:
- қылмыстық жауаптылықтан əдетте ауырлығы онша емес ... ... ... жасаған адам босатылады. Ал жазадан босату адам ... аса ауыр ... ... жағдайда да мүмкiн;
– қылмыстық жауаптылықтан босатуды соттың айыптау үкiмi ... ... қана ... сондай-ақ тергеушi де, прокурор да, алдын-ала анықтау органы
да жүзеге асырады. Ал жазадан босату айыптау үкiмi шығарылғаннан кейiн жəне
осыған орай тек ... ғана ... ... ... ... ... ... босатудың мынадай
түрлерiн қарастырады:
1). Жазаны өтеуден мерзiмiнен бұрын шартты ... ... ... 70-бабы);
2). Жүктi əйелдердiң жəне жас балалары бар əйелдердiң жазаны ... ... ... 72- бабы);
3). Ауруға шалдығуына байланысты жазадан босату (ҚК-тiң 73-бабы);
4). ... ... ... жазадан босату жəне ... ... ... ... ... ... ... ескiру мерзiмi өтуiне байланысты жазаны өтеуден босату
(ҚК-тiң 75-бабы);
6). Рақымшылық немесе кешiрiм жасау актiсi негiзiнде жазадан босату ... ... ... ... ... ... ... өтеуден мерзiмiнен бұрын шартты түрде босату
Жазаны өтеуден мерзiмiнен бұрын шартты түрде босату өзiнiң мазмұнына ... өтеу ... ... ... түрi ... ... ... мерзiмiнен бұрын шартты түрде босату деп сотталған адамды үлгiлi
мiнез-құлқы жəне еңбекке, оқуға, адал ... ... үкiм ... ... ... ... бұрын босата отырып, оған сынақ
мерзiмi iшiнде жаңадан ... ... ... ... айтамыз. Жазаның
өтелмеген бөлiгi, жазаны өтеуден мерзiмiнен бұрын шартты түрде босатылушыға
сынақ ... ... ... ол заң ... жазаны өтеуден
мерзiмiнен бұрын шартты түрде босату институтын ... ... тез ... ... беру дiң ... жолы ... ... Сот
жазаны өтеуден мерзiмiнен бұрын шартты ... ... ... ... адамды жазаны өтеуден толық немесе iшiнара босатуы мүмкiн.
Түзеу жұмыстары, əскери қызмет ... ... бас ... ... ... ... ... бас бостандығынан айыру түрiндегi ... ... ... ... өтеуден мерзiмiнен бұрын шартты түрде босату
қолданылады. Мерзiмiнен бұрын-шартты түрде ... ... ... ... ... ... орны бойынша сот, ал
əскери қызметшiлер жөнiнде – əскери бөлiмдер мен мекемелердiң ... ... Сот ... түрде мерзiмiнен бұрын жазадан босатуды қолдана
отырып сотталған адамға жазаның ... ... ... ... ... ... бiр мiндеттердi орындауды: мiнез-құлқын бақылауды жүзеге
асырушы ... ... ... ... ... ... ... оқитын жерiн ауыстырмауды, белгiлi бiр орындарға бармауды,
маскүнем ... ... ... соз ... немесе
ВИЧ/ЖҚТБ-дан емделу курсынан өтудi, отбасына материалдық көмек көрсетудi
жүктеуi мүмкiн. Жазаны өтеуден ... ... ... ... босатуды
қолдану мiндеттi түрде екi негiз – материалды жəне формальдi негiздердiң
болуымен байланысты. ... ...... ... ... ... сотпен тағайындалған жазаны өтегенге дейiн өзiнiң
түзелгендiгiн ... Оның ... ең ... ... ... ... Үлгiлi мiнез-құлқы деп – барлық құқықтық нормаларды, өтеу
ережелерiн, жүктелген мiндеттердi сапалы орындауы, техника қауiпсiздiгiн
сақтауы, ... ... мен ... ... ... ... Сот, сотталған адамның түзелгендiгi ... жəне ... ... ... ... босату туралы ұсынысты, ... ... ... яғни ... өтеу ... өтуiнiң кезеңiндегi жан-
жақты барлық ... ... ... бар ... ... қорытынды
жасайды. Соттың жазаны өтеушi адам түзелген деген тұжырымға келуi адамның
жазаны толық түрде өтеуiнiң ... жоқ ... ... ... ... жазаны өтеудiң ең төменгi мерзiмi жазаны өтеуден мерзiмiнен бұрын
босатудың формальдi негiзi болып ... ... ... ...
мерзiмiнен дұрыс босату сотталған адамға ... жəне ... ... үшiн тағайындалған жаза ... ... ... ... ауыр
қылмысы үшiн тағайындалған жаза мерзiмiнiң кемiнде жартысын; аса ауыр
қылмыс үшiн ... жаза ... ... үштен екiсiн сондай-ақ
бұрын жазадан ... ... ... ... ... ... егер
мерзiмiнен бұрын-шартты түрде босату осы баптың ... ... ... ... ... ... тағайындалған жаза мерзiмiнiң
кемiнде үштен екiсiн ... ... ... ... мүмкiн. Сот
тағайындаған өмiр бойы бас ... ... ... өтеп жүрген адам,
егер сот ол бұЛ жазаны одан əрi өтеудi ... ... деп ... ... 25 жыл бас ... ... iс жүзiнде өтесе, мерзiмiнен бұрын
шартты түрде босатылуы ... ... ... ... жəне материалды
негiздерi бiр-бiрiмен тығыз байланыста болады, ... ... ... ең
басты болып табылады. Жазаны өтеуден мерзiмiнен бұрын шартты түрде ... ... деп – ... ... ... ... босатудың нəтижесiнде қалып
қойған жазаның қалған өтелмеген бөлiгiн өтеу үшiн, жазасын өтеп ... ... ... айтамыз. Мерзiмiнен бұрын – шартты түрде ... ... егер ... ... ... ... iшiнде, өзiне
əкiмшiлiк жазасы салынған қоғамдық тəртiптi бұзса немесе оған ... ... ... ... ... сот ... мiндеттердi
орындаудан əдейi жалтарса, сот осы ... ... ... ... ... ... ... бұрын-шартты түрде босатудың күшiн
жою жəне жазаның өтелмей қалған бөлiгiн орындау туралы қаулы ете ... ... ... ... ... ... ... түрде соттаудың
күшiн жоюды мiндеттемейдi. Қылмыс абайсызда жасалса, жаңа қылмысқа ... ... ... ...... ... босатудың күшiн жою
немесе оны сақтау туралы мəселенi сот шешедi. ... ... ... ... ҚР ... ... көзделген ережелер бойынша жаза тағайындайды.
Егер сот мерзiмiнен бұрын – ... ... ... ... жойса, абайсызда
қылмыс жасаған жағдайда да жаза осы ережелер бойынша тағайындалады. Егер
жазадан мерзiмiнен бұрын – ... ... ... ... ... ... ... өтелмеген бөлiгi iшiнде қасақана қылмыс жасалса, мерзiмiнен
бұрын – шартты түрде босату мiндеттi ... ... ... Өлiм ... жаза ... ... тəртiбi бойынша бас бостандығынан ... ... ... ... – шартты түрде босату қолданылмайды.
Жүктi əйелдердiң жəне жас балалары бар əйелдердiң жазаны ... ... ... ... жас ... ... қорғау мақсатында жаңа
шараларды қолдану мүмкiндiктерiн шештi. Яғни, жеке адамға қарсы ауыр жəне
аса ауыр қылмысы үшiн 5 ... ... ... бас ... ... ... қоспағанда, сотталған жүктi əйелдердi жəне он ... ... ... бар ... сот ... бiр ... ... не
баласы он төрт жасқа толғанға дейiнгi мерзiмге жазасын өтеуден ... ... ... ... өз ... ... ... жағымды əсерiнiң
болуы орын алғанда ғана пайдаланылады. Егер сотталған əйел ... ... ... ... тəрбиелеуден жалтаруды жалғастырса немесе сотталып,
жазасын өтеу ... ... ... ... ... ... 2 рет жазбаша түрде ескерту жасағаннан
кейiн қоғамдық тəртiптi бұзса, сот сол органның ұсынысы ... ... ... кейiнге қалдыруды тоқтатып, сотталушы əйелдi сот үкiмiне сəйкес
тағайындалған жерге жазасын өтеуге ... ... ... ... ... ... тағайындау кезiнде жүктiлiктiң ... болу ... ... ... ... ... қалдыру түрi, сотпен
тағайындалатын жазаның ... ... ... ... Ауыр ... ... ... үшiн 5 жылдан астам мерзiмге бас бостандығынан айыру түрiндегi
жаза қолданылатын қылмыстар үшiн ... ... ... ... Бала ... жасқа толғаннан кейiн немесе ол шетiнеген жағдайда не ... ... сот ... ... мiнез-құлқына
қарай, оны жазаны өтеуден босатуы немесе оны неғұрлым жеңiл ... ... ... əйелдi жаны өтеу үшiн тиiстi мекемеге ... ... ... мүмкiн. Сонымен, жазаны өтеудi кейiнге қалдыру
мерзiмi өткеннен кейiн ... ... ... болуы сияқты үстiрт
жағдайлардың болуымен байланысты сотталғанның жеке басын ... ... ... ... сот ... ... мүмкiн:
- жазадан босатуды немесе оның орындалуынан босатуды;
– жазаның өтелмеген бөлiгiн неғұрлым жеңiл жаза түрiмен ауыстыруды;
– сотталған адамның ... ... ... ... мекемеге өтуге жiберу.
Жазаны өтеудi кейiнге қалдыру сотталған ... ... ... ... Егер ... əйел ... өтеуден босату кезеңiнде жаңа қылмыс
жасаса, сот оған қылмыстық кодекстiң 60-бабында көзделген ережелерге сəйкес
үкiмдердiң жиынтығы бойынша жаза тағайындайды.
Ауруға ... ... ... ... ... ... ... босату қылмыстық кодексте жазадан
босатудың жаңа негiзi болып табылады, яғни заң ... ... ... ... үш түрiн қарастырады. Қылмыс жасаған адамның қандай да
болмасын ауруы емес, тек белгiлi бiр анықталған ... ... ... ... Оған ... бұзылуы, жазаны өтеуге кедергi келтiретiн
ауыр түрдегi аурулар, əскери қызметке ... деп ... ... айтуға болады. Бiрiншi реттерде
қылмыс жасаудан кейiн психиканың бұзылуы туралы сөз болады. Мұндай ... жəне өмiр бойы ... қалу ... ... ... ... ... ауру, түзеу мекемелерiнiң ... ... ... ... ... үкiмiнiң шығуына дейiн немесе сотпен
тағайындалған жазаны өтеу кезiнде болуы мүмкiн. ... ... ... ... ... ... ... байланысты күштеу шараларын
немесе мемлекет атынан қолданылатын түзеу- тəрбиелеудi қабылдай алмауы жəне
оның мəнi ... ... ... ... ... сот, ... немесе жазаның түрiне, өтелмеген жазаның мерзiмiне қарамастан
қылмыстық жазадан ... Осы ... ... адам ... ... өтеп ... жазаны өтеуден шартсыз түрде сотпен босатылады.
Қарастырылып отырған қылмыстық жазадан босату соттың құқығы емес, ... ... ... ... оның ... ... табылады.
Психикасының бұзылуына байланысты жазадан босатылған адамға ... ... ... ... қолданады. Жазаны өтеуге кедергi
жасайтын өзге де ауыр науқастан зардап шегушi адамды сот ... ... ... бұл жаза ... ... ... ауыстырылуы мүмкiн. Бұл орайда
жасалған қылмыстың ауырлығы, сотталған адамның жеке басы, науқасының ... ... ... ескерiледi. Жазаны өтеуге кедергi келтiрмейтiн, бiрақ
ауыр ауруға шалдыққан сотталған адам бас ... өтеу ... ... ... ... да ауыр аурулармен ауыратын
адамдарды мерзiмiнен бұрын жазадан босатуды, тек жазасын өтеу кезiнде ... Сот үкiмi ... ... ... ... кедергi жасайтын басқа
науқасқа шалдық қан адам соттың шешiмi бойынша жазадан ... ... ... неғұрлым жеңiл жазамен ауыстырылуы мүмкiн. Жазаны өтеуге кедергi
келтiретiн ауыр науқастар сот ... ... ... ... ... жарақат салған немесе қасақана өз денсаулығына зиян ... ... ... ... Қамауға не тəртiптiк əскери бөлiмде ұстауға
сотталған ... ... ... ... қызметке жарамсыз ететiн
науқастануы жағдайында жазадан немесе жазасын одан əрi өтеуден босатылады.
Оларға
жазаның өтелмеген бөлiгi де ... ... ... ... ... ... кейiн психикалық ауруларға немесе жазаны өтеу кезiнде
басқа да ауыр ... ... ... ... ҚР ... ... ... қолданылады. Бiрақ əскери қызметшiлер мұндай
науқастардың болмауына ... ... ... ... ... ... егер əскери қызметшiлер жазаны қамауда немесе əскери ... ... ... егер ол ... да ... ... ол науқасы адамды əскери қызметке
жарамсыз деп ... ... ... аурулар тiзiмi Қазақстан Республикасы бiлiм ... жəне ... ... ... ... 2001 ... ... нөмiрi 152-01 бұйрықпен анықталады. Науқастанған əскери
қызметшiлер, əскери қызметке жарамсыз деп танылған ... ... ... соттылығынан кейiн жазадан босатылады немесе қамауға не тəртiптiк
əскери ... ... ... адамдардың жазасы неғұрлым жеңiл жазамен
ауыстырылады. Сот сотталған адамды тек ... ... ... жəне ... ... өтеуден босата алады. Басқа ауыр ауырулармен
науқастануы жəне де əскери ... ... ... ... ... ... жарамсыз деп таптырса сот ... ... жаза ... ... ... ... ҚР Жоғары Соты Пленумының 11 сəуiр 2002 ... ... ... ... одан əрi өтеуден босату туралы нормативтiк қаулысының 17-
пунктiне сəйкес ... 73- ... ... жəне 94- бабына сəйкес
психикасының бұзылуынан жəне өзге де ауыр науқастан зардап шегушi ... ... ... жазаны өтеуге келтiретiн мəн-жайлар жойылғаннан
кейiн, егер ҚК-тiң 75,85-
баптарында көзделген айыптау үкiмiн орындаудың ескiру ... ... ... жазаның орындалуы қалпына келтiрiлуi мүмкiн. Жазаның
орындалуын қайта қалпына ... ... ... ... ... сот қаулысы негiзiнде жүргiзiледi.
Төтенше мəн-жайлардың салдарынан жазадан босату мен ... ... ... онша емес ... орташа ауырлықтағы қылмысы үшiн сотталған адамды,
егер жазаны өтеу өрт ... ... ... ... ... жарамды
жалғыз мүшесiнiң ауыр науқастануы немесе ... ... ... ... да
төтенше мəн-жайлардың салдарынан сотталған адам немесе оның отбасы үшiн
оның ... ... аса ауыр ... ... соқтыруы мүмкiн болса сот
жазадан босатуы мүмкiн. Ауыр немесе аса ауыр қылмысы үшiн бас ... ... ... ... ... сот ... ... 1-бөлiгiнде
аталған негiздер болған жағдайда үш айға дейiнгi мерзiмге ... ... ... ҚК ... екi ... ... құқықтың институтын
бiрiктiрiп отыр:
– жазадан босату;
– жазаны өтеудi кейiнге қалдыру.
Осы аталған екi ... ... ... қолданудың негiзi болып,
кiнəлiнi соттауда төтенше ... ... ... яғни өрт, ... ... ... жарамды жалғыз мүшесiнiң ауыр науқастануы немесе
қайтыс болуы табылады. Бұл аталған ... осы ... ... ... ұқсас мəн-жайлардың болуымен де iске ... ... ... ... мəн- ... ... мынадай негiздер болуы қажет:
- адам ауырлығы онша емес ... ... ... ... үшiн ... ... адам немесе оның отбасы үшiн оның жазасын өтеуi аса ауыр
зардапқа əкелiп ... ... ... Аса ауыр ... деп ... ... суық ... отбасының тұрақсыз қалуы.
Төтенше мəн-жайлардың салдарынан ауыр немесе аса ауыр қылмыс iстегендер
үшiн бас бостандығынан айыруға сотталған ... ... ... сот үш ... кейiнге қалдыра алады.
Айыптау үкiмiнiң ескiру мерзiмi ... ... ... ... ... ... мерзiмi етуiне байланысты жазаны өтеуден босатудың
негiздерi ескiру мерзiмiнiң ... ... ... ... ... ... ... Қылмысы үшiн сотталған адам, егер айыптау
үкiмi оның заңды күшiне енген ... ... ... ... ... болса, жазаны өтеуден босатылады:
а) ауырлығы онша емес қылмысы үшiн сотталғанда – 3 жыл;
б) орташа ауырлықтағы қылмысы үшiн сотталғанда – 6 ... ауыр ... үшiн ... – 10 ... аса ауыр қылмысы үшiн сотталғанда – 15 жыл.
Сонымен, айыптау үкiмiнiң ... ... деп ... үкiмi ... күшiне
енген күннен бастап заңда белгiленген мерзiмдердiң iшiнде орындалмағандығын
айтуға болады. Айыптау үкiмiнiң ескiру ... ... ... ... енген күннен бастап есептелiнедi. Егер сотталған адам жазаны өтеуден
жалтарса, ескiру мерзiмiнiң өтуi тоқтатыла ... Бұл ... ... өтуi адам ... немесе айыбын мойындап келген кезден
басталады. Сотталған адамның жазаны өтеуден жалтаруы ... ... ... мерзiмi есептелуге тиiс. Бұл ... ... ... егер ... уақытынан бастап жиырма бес жыл өтсе жəне ескiру мерзiмi жаңа
қылмыс жасау арқылы ... ... ... керек. Егер адам мерзiм
өткенге ... жаңа ... ... ... ... ... ... Мұндай
жағдайда ескiру мерзiмiнiң өтуi жаңадан қылмыс жасаған ... ... ... ... ... ... мерзiмi екi үкiмге де ... ... яғни сот жаңа ... үкiм ... ... алдыңғы үкiмдi
ескерген жəйттердiң болуымен ғана мұндай екi жақты ескiру мерзiмi өтуi
болады. ... ... ... ... ... ауыр қылмыстар ... ... ... ... мерзiмi бiрдей мерзiмде өтедi, ал
алдыңғы қылмыс үшiн белгiленген үкiм өзiнiң мəнiн жоғалтады.
Өлiм жазасына немесе өмiр бойы бас ... ... ... ... мерзiмiн қолдануға байланысты ... ... ... Өлiм ... немесе өмiр бойы бас бостандығынан айыруға
сотталған адамға ескiру мерзiмiн қолдану туралы мəселенi сот ... ... ... ... ... мүмкiн деп таппаса, өлiм жазасы өмiр бойы бас
бостандығынан айыруға ... ал өмiр бойы бас ... ... бес жыл ... бас ... айыруға ауыстырылады. Бейбiтшiлiк
пен адамзаттың қауiпсiздiгiне қарсы ... ... үшiн ... ... ... қолданылмайды.
Рақымшылық жəне кешiрiм жасау актiсi негiзiнде жазадан босату
Қылмыстық құқық бойынша рақымшылық деп Қазақстан ... ... ... ... ... ... сенiм бiлдiре отырып жеке бастарына
жағымды шараларды қолдануды түсiнугеболады. Рақымшылық актiсi, əдетте, ... ... ... немесе мерейтойларға байланысты анықталмаған топқа
қабылданады. Қылмыстық заңды ... ... ... қозғалған қылмыстық iстi жабуды көздейдi. Рақымшылық
акт əрқашан жүйелi сипаттамаға ие ... ол ... ... нысандарына
тарайды немесе субъектiлер тобын қамтиды. Бұл ... ... ... анықталады: қылмыстың түрлерi, яғни сипаты мен қоғамға қауiптi
дəрежесi жəне ... ... т.б. ... бойынша. ҚР-ның Парламентi
адамдардың жеке айқындалмаған тобы жөнiнде рақымшылық ... заң ... ... ... үшiн сотталған адамдар рақымшылық жасау туралы
актiнiң негiзiнде қылмыстық жазадан босатылуы не ... ... ... ... ... ... ... түрiмен ауыстырылуы не мұндай
адамдар жазаның қосымша түрiнен босатылуы мүмкiн. Жазасын ... ... ... əрi ... ... адамдарды рақымшылық жасау туралы актiмен
соттылығы ... ... ... ... ... ... сипатқа ие
бола отырып осыған тап болған белгiлi адамдарға ... яғни ... ... ... ... ... ... қылмыстық iстi
тоқтатуды, кiнəлi адамды жазадан босатудағы соттың айыптау үкiмiнiң күшiн
жоюды, жазаны одан əрi ... ... ... ... шығарылуын қамтиды.
Осы аталған құжаттар рақымшылық актiсiнiң шешiмiн орындаудағы ... ... ... ... ... күшi осы акт ... ... енедi жəне қылмыс жасағандарға осы актiде арнайы көрсетiлген
мерзiмдерге дейiн қолданылады.
Кешiрiм жасау бұл ... ... ... акт. Белгiлi бiр жеке адамға
ол жөнiнде айыптау үкiмi заңды күшiне енген ... ... ... ... Президент шығарады. Қылмыс жасағаны үшiн сотталған адам кешiрiм
жасау ... ... одан əрi ... ... ... не ... жаза қысқартылуы немесе неғұрлым жеңiл жазамен ... ... ... ... ... жасау актiсiмен соттылығы алынып
тасталуы мүмкiн. Рақымшылық жасауға қарағанда,
кешiрiм жасау актiсiн қолдану негiзiнде белгiлi бiр ... ... ... ... ... ... ... негiз ретiнде мемлекеттiк органдарға
актiде көрсетiлген шешiмдi орындауды жүктейтiн құжат болып табылады.
Жалпы кешiрiм беру ... ... ... оның ... ... жүзеге асырылады. Кешiрiм жасау актiсi сотталған адам ... мен ... ... ... өлiм ... өмiр ... бостандығынан айырумен ауыстырылады. Есi дұрыс
емес күйде, қоғамға қауiптi əрекет жасаған адамдарға рақымшылықты ... ... ... ... сот ... актiсiнiң негiзiнде
қылмыстық iстi қысқарту ... ... ... ... Медициналық күштеу
шараларын сот мұндай жағдайда қолдана алмайды.
Кəмелетке толмағандарды жазадан босату
Тəрбиелiк əсерi бар ... ... тек ... үшiн кiнəлi деп
танылған адамдарға қолданылады. Бұл шаралар егер кəмелетке ... ... рет ... ... орташа ауырлықтағы қылмыс жасады деп танылса.
Тəрбиелiк ... бар ... ... ... ... кəмелетке толмаған адамның қылмыстық жазаны ... ... ... ... ... ... ... шешу кезiнде
сот қылмыстың қоғамдық қауiптiлiк ... жəне ... ... ... басына, жанұялық жағдайына, тəрбиесiне, басқа да ... ... ... ... қол ... ... деген сенiмнiң белгiлерiн
ескередi. Қазақстан ... ... Соты ... 1999 ж. ... №1 ... ... соттардың
заңдарды дұрыс қолдануы туралы” Қаулысында, 1 жылдан аспайтын мерзiмге бас
бостандығынан айыру
жазасына немесе жеңiл жазаларға ... ... ... ... ... ескере отырып, қылмыстық iстi қысқарту жəне ... ... ... бар ... шараларының берiк
қолдану мəселелерiн шешу қажет деп көрсеткен. ... ... ... ... ... ... ... жасағаны үшiн сотталған 18
толмаған адам, тəрбиелiк əсерi бар ... ... ... ... ... ... ... Қорыта келе, қылмыстық құқықтағы
қылмыстық жазадан босату институты, белгiлi бiр санаттағы
қылмыс жасаған адамға тиiмдi бола отырып мемлекет атынан ... ... ... реттеуге бағытталған. Қылмыстық жазадан, рақымшылық
немесе кешiрiм жасау актiсi негiзiнде босатуды
қоспағанда, қылмыстық жазадан заңда көрсетiлген ... мен ... ... ... ... тағайындалған жазаның жеңiлiрек болуы тек ... ... ... ... деп айтуға болады. Қазақстан
Республикасының жаңа Қылмыстық кодексi ... ... ... бiр ... үшiн ... жазадан гөрi неғұрлым жеңiл жаза
қолданудың, ... ... ... ... ... ... жасай отырып оларды
жазадан босату институтының қатарына қоспайды.
Заңда белгiленген негiздерге сəйкес сотталған адам:
- ... ... ... ... ... ... бөлiгiн шартты түрде мерзiмiнен бұрын өтеуден
босатылады.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... маңызы
зор.Қылмыстық жауаптылықтан босату сияқты, жазадан босату да iзгiлiк ... ... ... ... ... ... Ол да өз ... бiр қылмыстық-құқықтық салдарды ерте жүредi. Қылмыстық қудаладан
босату ... ... ... қатынасты тоқтататын
заңжүзiндегi факт болып табылады. ... ... ... əлгiндей құқықтық
қатынас субъектiлерiнiң
құқықтары мен мiндеттерiн жүзеге ... ... ... ... қатынастар ды қайта жаңғырту қылмыстық заңмен арнайы көзделген
жағдайларда ғана мүмкiн ... Е.О., ... С.М. ... ... 2000 ... М.П. Назначение наказания по уголовному праву. Киев, 1980
БаронЭ.Д., В.Розенберг.
Необходимость ... и ... ... меры ... 1998 ... Г.С. ... ... назначения наказания. Иркутск, 1976
Горелик А.С. Наказание по совокупности преступлений и ... ... Н.О. Жаза ... ... ... Л.Л. ... и ... ответственность обстоятельства в
уголовном праве.
Воронеж, 1985
Карпец И.И. Индивидуализация наказания в ... ... ... М.,
1961
Мясников О.А. Смягчающие и отягчающие наказание ... в ... ... практике. М., 2002
Скрябин М.А. Общие начала назначения наказания и их ... ... ... 1988 ... Г.Ф. ... ... ... актiлер:
ҚР Жоғары Соты Пленумының 30.04.1999 жылғы « Қылмыс тық ... ... ... ... ... туралы ң қаулысы
ҚР Жоғары Соты Пленумының 19.11.2001 жылғы « Бас ... ... ... кейбiр мəселелерi туралы ң нормативтiк қаулысы
ҚР Жоғары Соты Пленумының 15.08.2002 ж « Сот үкiмi ... ң ... ҚР ... Соты ... 11.04.2002 ж « Кəмелетке толмағандардың
қылмыстары жəне оларды қоғамға ... ... ... тарту жөнiндегi
iстер бойынша сот практикасы туралы ң нормативтiк қаулысы
Нормативтi актiлер:
Қазақстан Республикасының ... Соты ... ... жылғы « Ауруға
шалдығуына байланысты қылмыстық ... ... ң ... ... ... ... Республикасының тəуелсiздiгiнiң
онжылдығына байланысты рақымшылық жариялау ... ң ... ... ... ... Соты Пленумының 13.12.2001 жылғы « Жазаны өтеуден ... ... ... жəне жазаның өтелмеген бөлiгiн неғұрлым жеңiл жаза түрiне ауыстыру
туралы ң нормативтiк ...

Пән: Ет, сүт, шарап өнімдері
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сүт қышқыл өнімдерінің биотехнологиясын әзірлеу және зерттеу9 бет
"Өскемен қаласының атмосфералық ауасы және агроценоздарының ластануын бағалау"32 бет
Salicornia europaea өсімдігінің жер үсті бөлігінен қышқылдық компоненттерді бөлуі71 бет
«Қараарна мұнай кен орындарының топырағының ауыр металдармен ластануы»51 бет
Автомобильден шыққан газбен ауаның ластануы15 бет
Азық-түлік тауарларының сапасын бақылау. сапа әдістері және деңгейі өнімдердің пестицидтермен ластануы. оларға гигиеналық сипаттама7 бет
Атмосфера және атмосфера ауасының ластануы22 бет
Атмосфера туралы жалпы түсінік. Атмосфераның ластануы29 бет
Атмосфера, гидросфера және литосфераның ластануы12 бет
Атмосферадағы ауа және оның ластануы15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь