Қазақстан Республикасының коммерциялық банктердің валюталық операциялары және олардың дамуы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7

1 ВАЛЮТА ҚАТЫНАСТАРЫ ЖӘНЕ ВАЛЮТАЛЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАР: ҰҒЫМЫ, ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ҚҰҚЫҚТЫҚ РЕТТЕЛУІ
1.1 Валюта қатынастарының ұғымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.2 Валюта операцияларының мәні мен олардың түрлері ... ... ... ... ... ... ... .11
1.3 Валюта қатынастарын реттеу және валюталық операцияларды
құқықтық қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
1.4 Валюталық операцияларды жүргізу кезіндегі тәуекелдердің түрі ... ... .28

2 «Альфа.банк» Еншілес Банк» АҚ.ның ВАЛЮТАЛЫҚ
ОПЕРАЦИЯЛАР ҚЫЗМЕТІН ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖОЛДАРЫ
2.1 «Альфа.банк» Еншілес Банк» АҚ филиалының
жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...31
2.2 «Альфа.банк» Еншілес Банк» АҚ валюталық қатынастарды ұйымдастыру және оларды құқықтық қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... ... .37
2.3 «Альфа.банк» Еншілес Банк» АҚ филиалының валюталық операцияларының құрылымы мен динамикасын талдау ... ... ... ... ... ... ... ...39

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ВАЛЮТАЛЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАРДЫҢ ДАМУЫНЫҢ ПРОБЛЕМАЛАРЫ МЕН БОЛАШАҒЫ
3.1 Валюталық тәуекелдерді басқару жғне оларды сақтандыру әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 44
3.2 Коммерциялық банктердің валюта нарығында бәсекеге қабілеттілігін арттыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 51
3.3 «Альфа.банк» Еншілес Банк» АҚ клиенттері үшін шетелдік валютада банк қызметтерінің даму перспективалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 54

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...59

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...61

ҚОСЫМША
Еліміз Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев 2007 жылдың 28 ақпанында өткен Парламент палаталарының бірлескен отырысындағы «Жаңа Әлемдегі Жаңа Қазақстан» атты Қазақстан халқына дәстүрлі Жолдауында: "Тәуелсіздікке қолымыз жеткен алғашқы күннен бастап сіздер мен біздер барлық қажыр-қайратымызды жұмсап, еңсесін асқақтатқан Жаңа Қазақстан барған сайын нық сеніммен алға басып келеді. Дамудың өзі таңдаған даңғылына түскен еліміздің атағы шартарапқа таралып, әлемдік қоғамдастықтың алдындағы абыройы да жылдан жылға артып отыр. Біз экономикамыз мен мемлекетіміздің берік іргетасын қаладық. Қазақстанның алдағы дамуы, кемел келешегі экономикалық, әлеуметтік, саясаи және әкімшілік тұрғыда жан-жақты сараланып, түбегейлі жаңа кезеңге батыл қадам бастық",- деп Елбасымыз Қазақстан халқына жарқын болашағымыз біздің қолымызда екендігіне тағы да көзімізді жеткізді. /1/
2030 жылға дейінгі Дамуының стратегиясы – қоғамымыздың келешектегі келбеті мен мемлекеттің мақсат-мұраты баян етілді.
Бүгін толық жауапкершілікпен былай деп мәлімдеуімізге болады: "Қазақстан өтпелі кезеңнен ойдағыдай өтті, әрі өз дамуының сапалық жаңа кезеңіне нық сеніммен қадам басты!"
Өткен жылы біз жалпы қазақстандық жобамызды тұжырымдап, оны іске асыруды қолға алған болатынбыз. Бұл – біздің әлемнің бәсекеге барынша қабілетті 50 елінің қоғамдастығына қарай жедел жылжуымыз және оның тұрақты мүшесі ретінде Қазақстанның тұғырнамасын нығайту.
Президентіміздің өткен жылғы Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясында: "Біз қатаң бәсекеге әзір тұрып, оны өз мүддемізге пайдалана білуіміз керек. Қазақстан көп тарапты халықаралық экономикалық жобаларға белсене қатыса алады, қатысуға тиіс те. Мемлекет өз тарапынан іскерлік бастамашылықтың жолындағы заңнамалық, әкімшілік және бюрократиялық кедергілерді ысырып тастауға, жекеменшік капиталдың келешегі үлкен кемел бастамаларына тікелей қолдау көрсетуге міндетті", - деп экономикамыздың барлық салаларын дамытуға мүмкіндігіміз бар деп пайымдаған еді. /2/
Елдің сыртқы экономикалық қызметін қайта құру комерциялық банктердің жұмыстарында, олардың сыртқы және ішкі байланыстарының барлық қырларында тиісті өзгерістерді талап етеді. Халықаралық мәмілелерді жүзеге асырған кезде оған банктік қатысу түрі ретінде валюталық операциялар туралы мәселе тұрады. Халықаралық сауда және халықаралық масштабтағы ақшалар мен капитал қозғалысы шетел валютасындағы мәмілелердің негізі болып табылады.
1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының Преидентінің Қазақстан халқына Жолдауы «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан». Астана, 2007ж. 28 ақпан //Егемен Қазақстан, 1 наурыз 2007ж.
2. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан Республикасының Преидентінің Қазақстан халқына Жолдауы «Қазақстан жедел экономикалық, әлеуметтік және саяси жаңғыру жолында». 18.02.2005 ж.
3. Назарбаев Н.А. Қазақстан – 2030 стратегиясы
4. Указ Президента Республики Казахстан, имеющий силу Закона «О Национальном Банке». Алматы, 30 марта 1995 года.
5. Указ Президента Республики Казахстан, имеющий силу Закона « О банках и банковской деятельности», Алматы, 31 августа 1995 года
6. Алибекова Ф.Р. О понятии "банк" и "банковская услуга" // Банки Казахстана. -Алматы, 2000. -N10. - С. 28-30
7. А.Д. Шеремет, Г.Н.Щербакова. Финансовый анализ в коммерческом банке – М.: Финанасы и статистика, 2000. – 256 с.
8. Банковское дело: учебник/ под ред. Тавасиева: М: Юнити – Бана, 2004 – 527с.
9. Лим А. Депозит - капитал, приносящий доход // Финансы Казахстана= Каржы Каражат. -Алматы, 2000. -N 11-12. - С. 69-70
10. Лисак Б. Межбанковские заимствования - как инструмент финансовой политики коммерческих банков // Банки Казахстана. -Алматы, 2000. -N 5. - С. 21-24
11. Лисак Б.И. Оценка эффективности банковских услуг по инкассации (методический аспект) // Банки Казахстана. -Алматы, 2001. - № 6. - С. 18-20.
12. Лисак Б.И. Об оценке эффективности операций банков по предоставлению гарантий // Банки Казахстана. -Алматы, 2001. - № 7. - С.4-6
13. Маркова О. М. Коммерческие банки и их операции. -М.: Банки и биржи: ЮНИТИ, 1995.
14. Жунусова Г. Некоторые особенности банковской конкуренции// АльПари. -Алматы, 2000. -N3-4. - С.100-103. -Библиогр.: 8назв.
15. Коробов Ю. И. Практика банковской конкуренции. Саратов: Издат. центр Сарат. экон. академии, 1996г.
16. Куанова Г. Теоретические основы развития депозитного рынка// Евразийское сообщество. -Алматы, 2001. -№3. - С. 72-83. -Библиогр.: 11 назв.
17. Е.Ф. Жуков. Банковское дело. 2-ое издание. – М: 2006.
18. Полушкин В.Ю. Анализ стабильности управления активными и пассивными операциями в коммерческом банке// Бухгалтерия и банки. -2000. -N1. - С. 40-48
19. Виноградова Т. Н. Банковские операции: Учеб.для сред. проф. образования. - Ростов н/Д: Феникс, 2001. -378 с.
20. Гарантирование банковских депозитов : Мировая практика и российские проблемы/ Э. Перотти, С. Фриз, К. Эггенбергер, М. Малютина // Деньги и кредит. -2000. -N 6. - С. 47-53.
21. Давлетова М.Т. Современное состояние банковской системы и перспективы развития рынка банковских услуг в Казахстане// Финансы Казахстана= Каржы Каражат. -Алматы, 2000. -№ 9-10. - С.37-50
22. В.Е. Черкасов. Финансовый анализ в коммерческом банке. Москва: Инфра-М. 1995г.
23. С.Б. Мақыш. Коммерциялық банктер операциялары: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2002. – 229 бет.
24. Деньги,кредит,банки /Под ред Г.С.Сейткасимова. -Алматы: Экономика, 1996. -363 с.
25. Джозлин Р.В. Банковский маркетинг. М.: Финансы и статистика, 1998г.
26. Жуков Е.Ф. Банки и банковские операции: Учеб. для ВУЗов. - М.: Банки и биржи: ЮНИТИ, 1997. -471 с.
27. Марченко Г. Доклад на Международном экономическом саммите "Евразия 2000" // Банки Казахстана. -Алматы, 2000. -N5. - С.2-6
28. Марченко Г. А. Банковский сектор Казахстана: состояние и перспективы развития // Банки Казахстана. -Алматы, 2001. -№ 10. - С. 2-11.
29. Марченко Г. Современное состояние и перспективы развития финансового рынка и банковской системы Казахстана // Банки Казахстана. -Алматы, 2000. -N3. - С.2-5
30. Махмутова М. Эволюция банковской системы // Банки Казахстана. -Алматы, 2005. -N 5. - С. 16-20
31. Усоскин В.М. Современный коммерческий банк. Управление и операции. Б.М., 1994.
32. Утеулин Е. Основные операции банков// Банки Казахстана. -Алматы, 2000. -№ 3. - С.60-61
33. Черкасов В.Е. Банковские операции: маркетинг,анализ,расчеты: Учеб.-практ.пособие. -М.: Метаинформ, 1995. - 208 с..
34. Эмери И. Дела банковские // Банки Казахстана. -Алматы, 2000. -N5.
С. 9- 11
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ және ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Л.Н. ГУМИЛЕВ атындағы ЕУРАЗИЯЛЫҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТ
ЭКОНОМИКАЛЫҚ ... ... ... Республикасының коммерциялық банктердің валюталық операциялары
және олардың дамуы»
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Мамандық: 522530 – Қаржы
Астана 2007
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ және ... ... ... ... ЕУРАЗИЯЛЫҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТ
ЭКОНОМИКАЛЫҚ ФАКУЛЬТЕТ
«Қаржы» кафедрасының меңгерушісі
С.Е. Керімқұловпен
қорғауға жіберілді
«___»________________2007ж.
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
тақырыбы: «Қазақстан Республикасының коммерциялық банктердің
валюталық операциялары және ... ... 522530 – ... курс ... Е.К.
Ғылыми жетекші:
э.ғ.к., доцент
Мерғалиев Б.Қ.
Астана 2007
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...................................................7
1 Валюта қатынастары және валюталық операциялар: ұғымы, түрлері және
құқықтық реттелуі
1.1 Валюта қатынастарының
ұғымы..................................................................8
1.2 Валюта операцияларының мәні мен ... ... ... ... және ... ... ... Валюталық операцияларды жүргізу кезіндегі тәуекелдердің
түрі.........28
2 «Альфа-банк» Еншілес Банк» АҚ-ның валюталық
операциялар қызметін ұйымдастыру ... ... ... ... АҚ филиалының
жалпы
сипаттамасы.............................................................
..............................31
2.2 «Альфа-банк» Еншілес Банк» АҚ валюталық қатынастарды ... ... ... ... ... ... ... Банк» АҚ филиалының валюталық операцияларының
құрылымы мен динамикасын талдау...............................39
3 Қазақстан Республикасындағы валюталық операциялардың дамуының
проблемалары мен болашағы
3.1 ... ... ... жғне оларды сақтандыру
әдістемесі..............................................................
..............................................44
3.2 Коммерциялық банктердің валюта нарығында бәсекеге қабілеттілігін
арттыру.................................................................
...............................................51
3.3 «Альфа-банк» Еншілес ... АҚ ... үшін ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ...............................................................61
Қосымша
КІРІСПЕ
Еліміз Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев
2007 ... 28 ... ... ... ... ... «Жаңа Әлемдегі Жаңа Қазақстан» атты Қазақстан халқына дәстүрлі
Жолдауында: ... ... ... ... ... ... сіздер мен
біздер барлық қажыр-қайратымызды жұмсап, еңсесін асқақтатқан Жаңа Қазақстан
барған сайын нық сеніммен алға басып келеді. ... өзі ... ... ... ... ... ... әлемдік қоғамдастықтың алдындағы
абыройы да жылдан жылға артып отыр. Біз экономикамыз мен мемлекетіміздің
берік ... ... ... алдағы дамуы, кемел келешегі
экономикалық, әлеуметтік, саясаи және ... ... ... ... жаңа ... ... қадам бастық",- деп Елбасымыз
Қазақстан ... ... ... ... ... екендігіне тағы да
көзімізді жеткізді. /1/
2030 жылға дейінгі Дамуының стратегиясы – қоғамымыздың ... мен ... ... баян ... ... ... ... деп мәлімдеуімізге болады:
"Қазақстан өтпелі кезеңнен ойдағыдай өтті, әрі өз дамуының сапалық ... нық ... ... ... жылы біз ... ... жобамызды тұжырымдап, оны ... ... ... болатынбыз. Бұл – біздің ... ... ... 50 ... ... ... жедел жылжуымыз және оның тұрақты
мүшесі ретінде Қазақстанның ... ... ... ... ... ... бәсекеге барынша
қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясында: "Біз қатаң бәсекеге ... оны өз ... ... білуіміз керек. Қазақстан көп тарапты
халықаралық экономикалық жобаларға белсене қатыса алады, қатысуға тиіс ... өз ... ... бастамашылықтың жолындағы заңнамалық,
әкімшілік және бюрократиялық кедергілерді ысырып ... ... ... ... кемел бастамаларына тікелей қолдау ... - деп ... ... ... ... ... деп пайымдаған еді. /2/
Елдің сыртқы экономикалық қызметін қайта құру комерциялық банктердің
жұмыстарында, олардың ... және ішкі ... ... қырларында
тиісті өзгерістерді талап етеді. Халықаралық мәмілелерді жүзеге асырған
кезде оған банктік қатысу түрі ... ... ... ... ... ... сауда және халықаралық масштабтағы ақшалар мен ... ... ... ... ... ... ... шетел валютасының сұранысы мен ұсынысы арасындағы шынайы делдалы
болып табылады. Банктің валюта білімінің негізгі міндеті оның ... ... ... мен ... ... валютаға конверттеу
мүмкіндігімен қамтамасыз ету болып табылады. Банктер өз қызметтерін валюта
рыногында ... ... ... арқылы жүзеге асырады.
Валюта операциялары мерзімдеріне байланысты шетел валютасымен қолма-қол
және шұғыл операциялар ... ... ... ... ... және ... деп бөлу де ... дегенмен мұндай бөлу
шартты түрде ... ... ... ішінде «спот» (spot)
операциясын, сондай-ақ банктер ағымдағы валюталық ұстанымдарды басқару үшін
қолданатын «овернайт» (overnight), ... | ... ( tomorrow | next ... «дэй – то - дэй ... ( day - to - day swap ) ... ... ... операцияларға «форвард» (forward), «опцион» ( option ),
«своп» (swap) жатады.
Халықаралық сауда коммерциялық операция ... ... ... (валюта курсының өзгеру тәуекелінен) сақтандыру қажеттілігі
туындайтындықтан шетел валютасымен шұғыл мәмілелердің пайда ... ... ... ... Сондықтан «форвард», «опцион», «своп» сияқты ... ... ... тәуекелден сақтандыру) мақсатында кеңінен
пайдаланылады. Пайдаланылатын валюталық ... ... ... ... ... ... нәтижесінде валюталық тәуекелден сақтандыру
құны мен оны жабу толықтығы ерекшеленеді. Тиесінше, сақтандыру құны ... ... ... ... ... ... бағалау
қажеттілігі туындайды. Шұғыл мәмілелер алып-сатарлық операцияларды ... ... ... ... ... ... операциялар қандай да бір өтімді
құралдардың болуын қажет етпейді, және шебер ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Алайда валюта рыногы капиталдарының рыногы, бағалы қағаздар рыногы мен
тауарлар мен қызметтердің әлемдік ... ... ... да ... ... өмір сүреді және дамиды. Осылайша, валюта рыногының
қатысушылары валюталық тәуекелге ғана емес, ішінде ... ... ... ... ... тәуекелі немесе проценттік тәуекел сияқты
басқа да тәуекел түрлеріне ұшырайды.
Бұл салада банк қызметі барлық ... ... ... ... ... диапазонда баға белгілеу үрдісінен құтыла алмайды.
Егер қандай да сәтте бір ... ... ... ставка орташадан тым
қатты ауытқитын болса, тепе-теңдік әр жердегі баға айырмашылықтарынан ... ... ... ... ... ... келтіріледі. Осылайша
валюталық бизнес ақша жүйесінде аса маңызды реттеуші ... ... ... жалпы ұлттық маңызы бар ірі банктердің, сондай-ақ жергілікті
бизнестің халықаралық есеп ... ... ... жергілікті
банктердің бір қатарының білікті дилерлер жұмыс істейтін валюта бөлімдері
болады. Өз клиенттерінің нұсқаулықтарын ғана ... және ... ... үшін ... айналыспайтын банктер валюта маманының қызметін қажет
етпейді. Бұл ... оның рөлі ... мен ... ... арасындағы
делдалдыққа жғне клиенттің нұсқаулығын ... ... ... оларға осы істе жалпы білімі бар қызметкері болса жеткілікті.
Халықаралық ... ... және ... және жетпісінші жылдың
басындағы капиталды көшіруді ырықтандыру ... ... ... ... ... күрт ... ... бағамдардың еркін
тербелісі жағдайларында шетел валютасымен ... ... ... ... ... ... ... шектен тыс қаптап кетті, ол жетпісінші
жылдарда бірнеше ... ... ... әкеп ... Сол уақыттан бастап
қаржы органдарының бірқатар елдерге ... ... ... ... ... ... қатаңдығын күшейту арқасында валютаның халықаралық
саудасы анағұрлым реттелді. Алайда ол үшін халықаралық ... ... ... ... ... ... етілді (бүгінде талап етілуде).
Біздің елімізде валюта операцияларын және оның жүргізілу техникаларын
үйренуге ... ... ... және ... ... зор. Бұл
еліміздің сыртқы экономикалық қызметін одан әрі дамыту қажеттілігіне,
теңгенің конверттелуіне, еліміздегі ... ... күрт ... және
валюталық операцияларды жүзеге асыруға лицензия алған және ... ... ... валюта рыногын және халықаралық ... ... ... ... ... жаңа ... пайда болуына байланысты,
сондай-ақ елімізде жүргізіліп жатқан реформалардың барлық ... ... ... ... ... техникасын білу банктерге
және сыртқы сауда ... ... ... ... ... валютасының негізсіз шығынын болдырмауға, алып-сатарлық
ойын мен бағамдар айырмашылықтарында қосымша ... ... ... береді.
Бұл барлығы Қазақстан Республикасының банктеріне халықаралық валюта рыногын
игеруге көмек ретінде алынды.
Осы ... ... ... валюта операцияларын талдау және олардың
дамуы. Алға қойылған мақсатқа ... ... ... атап ... ... ... және ... операциялар: ұғымы, түрлері және
құқықтық реттелуі
- «Альфа-банк» ЕБ ААҚ ... ... ... ... жж. ... ... крсеткіштерін талдау;
- Қазақстан Республикасындағы валюталық ... ... мен ... ... ... ... объектісі “Альфа-банк” ДБ ААҚ, оның
валюталық операцияларды ... ... ... ... ... ... ... ҚАТЫНАСТАРЫ ЖӘНЕ ВАЛЮТАЛЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАР: ҰҒЫМЫ, ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ
ҚҰҚЫҚТЫҚ РЕТТЕУ
Бұл бөлімде валюта қатынастарының ұғымы, валюта операцияларының мәні ... ... ... ... ... жғне ... операцияларды
құқықтық қамтамасыз ету, ... ... ... ... түрі ... ... қатынастарының ұғымы
Валюта қатынастары – бұл экономикалық қатынастардың құрамдық элементі,
демек, олардың ... ... ... ... ... Бұл ... қатынастарына қолданылатын экономикалық құбылыстар арасындағы елеулі
себеп-салдарлық байланыстарды көрсететін экономикалық заңдардың қолданысы
туралы айтуымыз ... Кез ... ... оның ... ... қарастырған кезде валюта қатынастарын ақша ... ... мен ... ... қажет. Валюта қатынастарын
дамыту үшін неғұрлым ... ... ... ... ... ол ... қажеттіліктермен қамтамасыз етуі тиіс. ... оның ... ... ... ... тимді дамитын болса, соғұрлым
экономикалық өсім мен халықтың әл-ауқатының деңгейі жоғары болады.
Валюта қатынастары – бұл ... ... ... ... ... туындайтын қатынастар.
Валюта қатынастарының қажеттілігі еңбектің халықаралық бөлінуімен, ... ... ... ... және одан ... ... ... валюта қатынастарының субъектілеріне мыналарды
жатқызу қабылданған:
1. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі.
2. Қазақстан Республикасының үкіметі.
3. ... ...... мен ... ... жүргізуге
Ұлттық банктен лицензия алған өзге де кредиттік ұйымдар.
4.Экспорттық-импорттық операцияларды жүзеге асыратын кәсіпорындар.
5. Валюта биржалары.
6. Инвестициялық және зейнетақы ... ... және ... ... Жеке ... қатынастарының объектісіне валютамен жасалған операциялар жатады.
Валюта қатынастары субъектілерінің ... ... ... ... ... алу ... негіздейді.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі мен Қазақстан Республикасының
өкіметінің экономикалық мүдделері мемлекет мүддесіне бағынысты болуы ... ... ... өсім мен ... ... станддарттарға жету.
Алайда Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі ... ... ... ... ... ... Бұл Қазақстан Республикасының Ұлттық
банкі тұрақты ... ... ... ... ... және шетел валютасында номиналданған мемлекеттік борышты реттеу
қажеттілігін ... ... ... банктердің экономикалық
мүдделері валюталық операцияларын жүргізуден ... ... ... Уәкілетті коммерциялық банктер өздері ... ... ... ... ... және әр ... ... операцияларынан түскен кірісті алады. ... ... ... ... сауда операциялары көлемінің ұлғаюына мүдделі
болады.
Ұлттық валюта бағамының тұрақсыздығы ... ... ... пайдасын арттырады, алайда банктің ... ... ... ... ... Коммерциялық банктер тұрақты үдемелі
дамып келе жатқан экономикаға ынталы.
Валюта қатынастары халықаралық тауарлармен сауда жасаумен және ... ... ... ... бір ... ... мүдделері, екінші жағынан олардың сыртқы әріптестерінің
мүдделерімен қақтығысады. Валюта қатынастарының сыртқы субъектілеріне:
1. Шетел мемлекеттерінің ... ;
2. ... ... ... (ХВҚ, Әлемдік банк);
3. Шетелдік зады және жеке ... ... ... ... ... ... жеке мүдделері
бар: экономикалық, саяси және т.б. Валюта ... ... ... ... туындайды. Мемлекет экономикалық өсуге
жеткізуге бағытталған әрекетті қолдай отырып, ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының өкіметі мен Ұлттық ... ... ... ... ... ... жүйенің
қалыптасуын қамтамасыз етуі тиіс.
Валюталық жүйе – валюта қатынастары ұйымдасқан нысан.
Валюталық жүйе экономика жүйесінің түрімен ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Осы оның негізгі
мақсаты болып табылады.
Валюталық жүйе ... ... ... ... ... ... ол сонымен
қатар салыстырмалы дербестікке ие және оған кері ықпал ... ... және ... валюталық жүйелері ерекшеленеді. Ұлттық
валюталық жүйе бір жағынан, ұлттық ақша жүйесінің ... ... ... ... ... ол ... ... валюталық жүйелермен өзара
әрекетте болады.
Ұлттық валюталық жүйеге мыналарды ... ... ... ... – валюта қатынастарының қатысушылары;
• Валюта қатынастарының объектісі – валюта және ... ... ... ... – халықаралық айналымда валюталардың жұмыс істеуі
кезінде туындайтын қатынастар;
• Валютамен операциялар жүргізілуін ... ... - ... мен ... рыноктары;
• Ұлттық реттеуші органдар – Қазақстан ... ... ... ... ... Ұлттық валюта бағамының режимі: тіркелген ... ... ... ... бағамының режимі, қалқымалы валюта бағамының
режимі.
• Валюталық ... мен ... ... ... ... – ұлттық
валютаның конверттелуінің шарттары.
• Елдің халықаралық есеп-қисаптарының регламентациясы – сол ... ... ... ... бекіту.
Елдің халықаралық өтімділігін, яғни жеке бір елдің өз міндеттемелерін
уақтылы өтеу қабілеттілігін реттеу; елдің ... ... ... елдің резервтік ұстанымы (мүше елдің оның квотасынан 25% шегінде
шетел ... ... ... ... ... құқығы) және елдің
халықаралық валютадағы шоты халықаралық валютаның өтімділік компоненттері
болып табылады.
Аймақтық ... жүйе ... ... кіші жүйелері ретінде
көрінетін ұлттық жүйелер қатарының тұтас бірлігінің ... ... ... ... ... келе жатқан айқын үлгісі ретінде
Европалық валюта жүйесін айтуға болады. Ұлттық және ... ... ... мен ... ... ... ... валюталық жүйе ұлттық валюталық жүйеге ... ... ... келеді. Валюта қатынастарын зерттеу белгілі бір тұжырымға
келуге мүмкіндік береді:
• Валюта қатынастары – бұл ... ... ... ... ... қатынастарының ерекшелігі - олар ... ... ... ... ... ... Мемлекет валюта қатынастарын дамыту үшін ... ... ... ... Валюта қатынастарын дамыту қажеттілігі халықаралық еңбек бөлісімен, оның
әлемдік сауда ... ... мен ... кооперациялануымен
негізделген.
• ҚР өкіметі мен Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі ... ... ... әр ... ... ... мүдделерін
келісу болып табылады.
• Ұлттық валюталық жүйе валюта қатынастарының тиімді ... ... етуі ... ... ... жүйе ... валюталық жүйеге қарағанда ... ... ... тәуелділік азырақ, ал тұрақтылығы жоғарырақ.
• Халықаралық валюталық жүйе ... ... ... жоқ.
• Әлемде валюта қатынастарының дамуы ... ... ... неғұрлым оңтайлы әлемдік валюталық жүйені үздіксіз іздеу
үстінде.
Ұзақ мерзімді макроэканомикалық бағдарламаға сәйкес валюта қатынастарының
даму ... ... ... ... ... ... табу
болуға тиіс: алдын ала болжанатындығын қамтамасыз етеін инфляцияның тұрақты
төмендету, экономикалық белсенділікті арттыру, өсудің алғышарттарын жасау;
айырбас ... ... және ... ала ... ... ету, төмен айырбас бағамының есебінен тауарлардың бағалық
бәсекеге қабілеттілігін сақтап қалу, ... ... ... ... әрекет ету
үшін валюталық резервтерді жинау; шынайы проценттік ставкаларды төмендету,
ол қаражаттардың жиналуы мен ... үшін ... ... ... ... ... операцияларының мәні мен олардың түрлері
Валюталық реттеу саласындағы заңнамалық және ... ... ... ... ... мен ... ... (резидент
еместердің), сол сияқты Қазақстан Республикасы аумағындағы қазақстандық
кәсіпорындардың арасында шетел валютасында операциялардың ... ... ... ... ... ... ... мен әдістерін,
сондай-ақ валюта заңнамаларын бұзғаны үшін жауаптылық шараларын айқындайды.
“Валюталық реттеу туралы” Қазақстан Республикасының Заңына ... ... ... құндылықтармен жасалған операциялар валюталық болып
табылатындығын ескеру керек, атап ... ... және өзге де ... ... ... байланысты операциялар, оның ішінде төлем қаражаты ретінде шетел
валютасы және ... ... ... ... ... ... ... валюталық құндылықтарды Қазақстан Республикасына әкелу
және жөнелту, сондай-ақ Қазақстан Республикасынан әкету және ... ... ақша ... ... ... ... ұғымының мәні мен мазмұнын ашу үшін ... ... ... ... ... беру ... Ең ... бұл
- шетел валютасы .
Шетел валютасына:
- ... және ... ... ... ... табылатын, сондай-ақ
айналыстан алып қойылған немесе алынатын, ... ақша ... тиіс ... ... ақша белгілері, қазынашылық билеттері,
монеталар;
ақша немесе есеп айырысу бірліктердегі шоттардағы қаражаттар жатады. .
Валюталық құндылықтарға жататындар:
Шетел валютасы;
- шетел ... ... ...... ... (чектер,
векселдер, аккредетивтер және т.б.), қорлық құндылықтар ... және ... ... ... да ... ... бағалы металдар – зергерлік және басқа да тұрмыстық ... ... ... және ... болсын алтын, күміс, платина және
платина ... ... ... ... тастар [1].
Валюта - бұл айналыстағы, сондай-ақ айналыстан алып тасталған және ... ... ... жататын Қазақстан Республикасы Ұлттық
Банкінің банкноты түріндегі теңге және монета;
Қазақстан ... ... және өзге де ... шоттардағы теңгедегі қаражаттар;
Қазақстан Республикасының өкіметі мен Қазақстан Республикасының Ұлттық
Банкі шетел ... ... ... ... сол ... Қазақстан Республикасының валютасын заңды төлем қаражаты ретінде
пайдалану туралы келісімнің, ... ... ... тыс ... және өзге де кредиттік мекемелердегі
шоттардағы теңгедегі ... ... ... валютасындағы
құнды қағаздар – төлем құжаттары (чектер, векселдер және т.б.), ... ... ... және ... да ... ... [2].
“Валюталық реттеу туралы” Қазақстан Республикасының Заңына ... ... және ... ... құнды қағаздармен операциялар ағымдағы
валюталық операциялар және ... ... ... валюталық
операциялар болып бөлінеді.
Ағымдағы валюталық операцияларға мыналар жатады:
- ... ... ... ... мен ... ... мерзімін өткізбей есеп айырысуды жүзеге асыру, сондай-ақ 180
күннен аспайтын мерзiмге ... ... ... ... ... ... үшін Қазақстан Республикасына және одан ... ақша ... ... аспайтын мерзiмге қаржы несиелерін алу және беру;
Қазақстан Республикасына және елімізден проценттердің, дивидендтердің және
салымдар, инвестициялар, ... және ... ... ... ... операциялар бойынша өзге де кірістердің аударымдары;
Қазақстан Республикасына және ... ... ... емес ... зейнетақы, алимент және т.б.).
Капитал қозғалысына байланысты валюталық операциялар мыналарды қамтиды:
- тікелей инвестициялар, яғни кіріс алу және кәсіпорынды басқаруға қатысу
құқығына ие болу ... ... ... капиталына салымдар;
портфельдік инвестициялар, яғни құнды қағаздарды сатып алу;
- ғимаратқа, ... және өзге ... ... ... төлеуге
аударымдар;
тауарлардың, жұмыстардың, қызметтердің экспорты мен импорты бойынша төлемді
беру және 180 ... ... ... ... ... ... күннен артық мерзімге қаржы несиелерін беру және алу;
ағымдағы болып саналмайтын өзге де ... ... ... ... операциялар сыныптамасы барлық банк операциялары (пассив,
актив операциялар) үшін жалпы өлшемдер бойынша, сол ... тек ... тән ... ... белгілері бойынша жүзеге асырылуы мүмкін.
Қазіргі уақытта ағымдағы валюталық операциялар кең мағынаға ие ... ... ... ... кейінге қалдыру ең аз мерзімге беріледі. Капитал
қозғалысымен байланысты валюталық операциялардың шектеулі ортасы ... ... ... үлкен тәуекелмен, сондай-ақ анағұрлым күрделі
ресімделуімен негізделеді. Барлық валюталық операциялар ... ... ... ... алу ... ... ... шетел валютасымен
операцияларды нақты сыныптау өте қиын. Әсіресе, операциялар валюталық
операциялардың ... ... ... ... ... Клиентуралардың валюталық шоттарын ашу және жүргізу.
Бұл операция мынадай түрлерді қамтиды:
заңды және жеке тұлғаларға валюталық шоттар ашу;
шоттардағы қалдықтар бойынша ... ... беру ... ... шешімі бойынша ... ... ... ... ... ... ... беру;
кез келген уақыт аралығы үшін шот мұрағатын ресімдеу;
клиенттердің ... ... ... ... ... ... орындалуы;
экспорттық-импорттық операцияларды бақылау.
2. Коммерциялық банктің саудалық емес операциялары.
Саудасыз операцияларға тауарлар экспорты мен ... ... есеп ... ... ... банк ... қызмет көрсетулер жүргізумен
байланысты емес клиенттерге қызмет ... ... ... ... ... ... сипаттағы мынадай операцияларды
жүзеге асыруы мүмкін:
қолма-қол шетел ... мен ... ... ... ... алу және
сату;
шетел валютасы мен валютадағы ... ... ... ... ... шығару және оларға қызмет көрсету;
шетел банктерінің жол чектерін сатып алу (төлеу);
ақшалы аккредитивтерді төлеу және ұқсас аккредитивтерді ұсыну [18,123б].
Саудасыз операциялар, жекелеген ... ... ... ... ... кең ... ұсыну үшін кеңінен таралған, олар
клиентураларды тарту үшін коммерциялық банктермен бәсекелестік ... рөл ... ... атап ... шетелге аударымдарды,
аккредетивтерді төлеу мен шығарып ... жол ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу мүмкін емес.
Қолма-қол валютаны сатып алу және сату ... ... ... бірі ... ... Коммерциялық банктердің
айырбастау бөлімдерінің қызметі ... ... ... ... ... ... атқарады, және, ең бастысы ... ... ... әкеледі.
3. Шетел банктерімен хат-хабарлық қатынастарын анықтау. Бұл операция
банктің халықаралық ... ... ... ... болып табылады.
Белгілі бір шетел банкімен хат-хабарлық қатынастарды белгілеу туралы шешім
қабылдау клиентураның экспорттық-импорттық операцияларының үнемі ... ... ... ... жүзеге асыру үшін банк шетел
банктерінде және өзінде ... және ... ... шоттарын ашады.
“Ностро” шоты – ол хат-хабаршы банкте коммерциялық банктің атына ашылған
хат-хабарлық шот. “Лоро” шоты - ол ... ... ... ... ... хат-хабарлық шот [22,120б].
4. Конверсиондық операциялар.Конверсиондық операциялар ... ... ... шетел валютасын (оның ішінде ... ... және ... ... Қазақстан Республикасының теңгесіне қарсы
сатып алу және сату мәмілелерін білдіреді. Оларға:
-«спот» мәмілесі – бұл мәміле жасасқан күнді ... ... ... ... ... есеп ... бір валютаны екінші валютаны сатып алуға
пайдаланған кезде ... ... ... бойынша жүзеге асырылатын
операция.
«форвард» операциясы (шұғыл мәмілелер) – бұл болашақта белгілі бір ... ... ... ... ... бір валютаны басқа валютаға
айырбас ретінде сатып алу жөнінде осы ... ... ... ... “форворд” операциясы былайша бөлінеді:
«аутрайдермен» мәміле – белгілі күнге валютаны жеткізу шартымен;
«опционмен» мәміле – ... ... күні ... ... ... “форворд” бағамы бойынша мерзімге сол валютаны сату ... ... ... ... ... ... ... шартытарында валютаны
сатып алу мен сатуды есепке алатын валюталық операцияларды білдіреді.
“Своп” мәмілесі бінеше ... ... ...... шарттарында шетел валютасын сатып алумен
бірдей уақытта “спот” шарттарында оны сату;
«дерепорт» мәмілесі - ... ... ... ... сатумен
бірдей уақытта “спот” шарттарында оны сатып алу. Қазіргі уақытта ... ... ... ... ... келісім-шарттарда сатып
алу-сату жүзеге асырылуда [36,124б].
Валюталық төрелік – валюта ... ... ... табу ... ... ... ... уақытта оны сату ... ... ... ... мен қызметтердің экспорты мен импортымен ... есеп ... ... операциялар.
Сыртқы саудада құжаттық аккредетив, құжаттық инкассо, банктік аударымдары
сияқты есеп айырысулардыњ түрлері қолданылады.
Құжаттық ...... ... ... ... өтініші
бойынша аккредетив ашқан банктің (эмитент банктің) аккредетивте көрсетілген
құжаттарға қарсы экспортердің (бенефициардың) ... ... ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысулар
кезінде шеледік банк экспортер фирмалардың тапсырмасы бойынша оны ... және ол ... ... аккредетив түрі мен ол бойынша төлем тәртібі
көрсетілетін аккредетивтік хат жолдайды. Әрбір аккредетивке іс ... ... ... түрі бойынша есеп айырысулар кезінде - ... ... ... білдіруші берген құжаттарды төлеушіге (импортерға) акцепт және
ақшаларды алу үшін көрсету ... ... ... ... аударуларды қолданған кезде барлық валюталық
табыс уәкілетті банктерде транзиттік ... ... ... Ол
Транзитттік валюталық шотқа келіп түскеннен кейін келіп түскен соманы
аудару ... ... ... оның ... ... ... және ... тәртібінде ішкі валюталық рынокта экспорттық табыстың бөлігін ... ... ... ... және ... ... ... мынадай түрлерді қамтиды:
1) депозиттерді тарту:
жеке тұлғалардың;
заңды тұлғалардың, оның ... банк ... ... несиелерді беру:
жеке тұлғаларға;
заңды тұлғаларға;
Банкаралық рынокқа несиелерді орналастыру.
Осы операциялар ҚР коммерциялық банктері үшін табыстылығы бойынша және
банктің өз ... ... ... ... ... да негізгі болып
табылады.
Клиенттердің валюталық шоттары бойынша ... ... ... ресімдеу үшін комиссиялары, сондай-ақ шетел валютасын қолма-
қол ақшаға айналдырғаны үшін комиссиясы кіреді ... ... ... ... ... әр ... жататын әрбір мәміле
бойынша комиссиялардан құрылады). Қаражаттарды ... ... ... үшін ... ... ... ұзақ ... депозиттер; валюталық құнды қағаздарда ... және олар ... ... ... ... есеп ... табыстарға: аударулар үшін, шетел валютасында төлем құжаттарының
инкассасы үшін, аккредетивтерді ... және ... ... ... ... ... ... “валюталарды котировкалау”, және
“валюталық ұстаным” ұғымдары бастапқы сәті болып табылады.
Валютаны котировкалау – оның бағамын ... ... ... ... банк ... валютасын ұлттық валютамен сатып алатын немесе сататын
сатып алушының және сатушының ... ... мен ... алушы арасындағы бағамдардың айырмасы маржа болып
табылады. Маржа банк үшін оның ... ... ... асыру бойынша
шығыстарын жабатын және ... ... ... үшін ... табыс көзі болып табылады.
Котировканың екі түрі бар: тікелей және ... ... ... ... ... құны ... ақша бірлігінде көрсетілетін тікелей
котировканы пайдаланады. Жанама котировкада – бірлікке ... ... ... ... көрінетін ұлттық валюта бірлігі қабылданған.
Әрбір валюта бойынша сұраныстар мен ұсыныстарды салыстыру арқылы ... ... ... және ... ... ... ... деп аталады. Олардың негізінде ресми бюллетендерде сатушы мен
сатып алушының ... ... ... ... ... ... ... қызықтыратын сауда-
өнеркәсіптік клиентура үшін валюталарды котировкалау ... – екі ... ... ... ... ... ... шығады
(әдетте АҚШ долларына).
Валютамен мәмілені жүзеге асыру процесінде бір валютаға басқа валюта
алады. Банктің ... мен ... ... ... ... оның ... ұстанымын айқындайды. Егер талаптары мен міндеттері
сәйкес келсе, валюталық ұстаным ... деп ... ... ... – ашық деп ... Ашық ... ұстанымның екі түрі болуы
мүмкін: қысқа және ұзын. Сатылған валюта бойынша міндеттеме ... ... ... ал егер ... ... асып түссе, ұзын деп
аталады.
Өз кезегінде, кейде тәуекелдерімен қолайсыз жағдай тудыратын валюталық
операциялардың ... ... ... ... ... ... жоюға
тырысады. Оның екі тәсілі бар – техникалық және ... Банк ... ... ... ... үшін қолма-қол мәміле шарттарында
валюта алады және сонымен қатар оны мерзімінде сатады. Екінші, ... ашық ... ... ... ... Ашық ... бір кұн ішінде лимиттерді белгілеген кезде соңғы бірнеше айда
валюталар бағамының орташа күндік ... ... ... сүйене отырып,
ашық лимиттің, мүмкін болатын залалдар мен пайданы шектеудің бір ... ... ... ... ... мен өзгеруін бақылау
барлық жүзеге асырылуы мүмкін операцияларды әр ... ұзын және ... ... ... ... ... беріп тұратын компьютерге ақырын
енгізу арқылы жүзеге асырылады. Егер ... ұзын ... ... банк ... ... ... төмендете алады және қысқа позицияда ... ... ... ... олар бойынша шұғыл операциялар бойынша
валюталарды жеткізу ... ... ... ... жабу мүмкін
болатын ағымдағы рыноктік бағам бойынша ұлттық валютада барлық ұзын ... ... ... ... есептеумен қол жеткізіледі.Кейде барлық
позициялар бір валютада қайта есептеледі (АҚШ доллар), сонан соң ... ... ... ... ... ... қазіргі коммерциялық банктің негізгі
табыс көздерінің бірі ... ... ... ... ... дамыту, оларды құқықтық қамтамасыз етуді жетілдіру проблемалары
бүгінгі ... ... ... ... аса маңызды бағыттарының бірі
болып табылады.
1.3 ... ... ... және ... ... ... ету
Қазақстан Республикасында нарықтық экономиканы дамыту және екі деңгейлі
банктік жүйені белгілеу еліміздің валюта рыногы проблемаларының ... ... жаңа ... ... қалыптасуын талап етті. Осы
қатынастарды реттеу нарықтық механизм арқылы, сондай-ақ ... ... ... ... ... асырылады. Валюта
қатынастарын мемлекеттік реттеу валюта операциялары мен ... ... ... ... ... ... ... асырылады Осы
мақсатта мемлекет заң актілерін шығару сияқты реттеудің тікелей әдістерін,
сондай-ақ ... ... ... ... ... рыногының
субъектілеріне экономикалық ықпал ету.
Валюталық реттеу – валюталық құндылықтармен мәміле ... ... мен ... ... бағытталған мемлекеттің қызметі. Елдер валюталық
реттеудің көмегімен ... ... ... ... және ... ... мене ... беруді, валютаны шетелге әкетуді, одан
әкелуді және аударуды мемлекет бақылауына алуға, және сонымен қатар ... ... мен ... ... ұстап тұруға тырысады.
Дағдарысты құбылыстардың тереңдеу деңгейі бойынша валюталық ... ... ... ... ... валютаны шетелге әкету лимиті
бекітілген, ... ... ... ... беруге рұқсаттың арнайы
жүйелері енгізілген және т.б.
Валюталық реттеу айрықша нормативті ... ... яғни ... ... ... мен ... ... шығару арқылы жүзеге
асырылады. Көпшілік ... ... ... ... берілген
сомаларды шетел валютасымен ... ... ... бір банктерге
депозитке салуға міндет қояды. Батыс европаның көптеген мемлекеттерінің
валюталық ... ... ... ... ... ... ... банктері шетелдік қарыз алушыларға ұлттық валютада ұзақ
мерзімді және орташа мерзімді валюта ... ... ... ... ... ... елдерде валюталық заңнама ... ... ... ... сыртқа әкету лимитін белгілеуді қарастырып
отырады. Валюталық ... ... ... мен ... ... азайтуға тырысатынын білдіреді. Осылайша 1996 жылдың қаңтарында
Банктік қадағалау жөніндегі Базель комитеті ... ... ... ... ... және ... мен алтын бойынша аралас портфельдегі валюта
тәуекелінің есеп-қисап әдісін жасады.
Валюталықтар шектеулер - бұл ... мен ... ... және ... да ... операцияларына заң шығарушы және
әкімшілік тыйым салу, лимиттеу және регламенттеу. Валюталықтар шектеулер ... ... ... ... Олар елдің валюталық заңнамасымен
бекітіледі, ... ... ең ... ХВҚ ... ... ... ... әртүрлі болады: төлем баланстарын
теңестіру, валюта бағамын ұстап ... ... ... және
стратегиялық міндеттерді шешу үшін валюталық құндылықтарды шоғырландыру.
Валюталық шектеулердің ... ... ... ... ... және ... банктерде валюталық операцияларды орталықтандыру;
валюталық операцияларды ... ... ... ... ... ... ... алдын ала рұқсатын талап ету; әр ... ... ... ішкі (ұллтық валютадағы), клирингтік, еркін конверттелетін
және т.б. валюталық шоттарды оқшаулау және ... ... ... ... валюталық қатынастарды реттейтін негізгі
нормотивтік құжат ... ... ... ұғымын, Қазақстан
Республикасының аумағында валюталық операцияларды жүзеге асыру принциптері
мен тәртіптерін, валюталық ... ... мен ... ... ... мен ... жауапкершіліктерін айқындайтын
«Валюталық реттеу туралы» Қазақстан ... 1996 ... ... № 54-I Заңы ... ж. № 154-1; 09.07.98 ж. № ... ж. № 431-1; 30.01.01 ж. № 154-II; 08.05.03 ж. № 411-II; 16.05.03
ж. № 416-II; 10.07.03 ж. № 483-II ... ... ... ... ... ... ... кіруі қазақстандық валюта
рыногының қалыптасуына ықпал еткен «валюта қатынастары» кешенінің дамуына
себеп ... Бұл ... ... ... ... ... ... етеді, сыртқы экономикалық байланыстарды кеңейту
есебінен оның экономикасын анағұрлым жылдам көтеруге көмектеседі, әлемдік
қауымдастықта Қазақстанның ... ... ... үшін ... ... ... ... валюталық реттеу экономикалық,
солнымен ... ... те ... ... ... ... ... монополиядан реттелетін валюталық рынок
құруға өтпелі кезең Қазақстанда кереғар процестермен ... ... ... жеңілдіктер берумен сыртқы сауданы ырықтандыру,
әсіресе роформалаудың ... ... ... ... ... ... ұлғаюына әкеп соқты, соның салдарынан ... ... ... мен ... сақталмады.
Нәтижесінде – капиталдың шетелге бір қалыпты «кету» ... ... ... және кейіннен тауарды жеткізусіз немесе бұрын
аударылған қайтарылмай импорттық келісм-шарттар шотына аванстық ... ... ... ... ... ... ... жойып,
валюталық реттеуге белсенді түрде ... ... ... ... көкейкесті мәселесеге айналды. Валюталық бақылау капиталдың «сыртқа
кетуінің» алдын алуға ... ... ... ... ол ... ... қызметінің дамуына кедергі болды. Сондықтан ... ... ... кезеңдеріне қолдану керек деген көкейтесті
сұрақ туындайды. Бұл сұраққа валюталық рыноктарды реттеудің әкімшілік ... ... ... әлемдік тәжірибесі жауап береді.
Өнеркәсіптік дамыған елдер Халықаралық валюта қорының принциптеріне қайшы
келетіндіктен әкімшілік әдістерді қолданбайды, дегенмен бұл ... ... ... ... ... әр ... даму ... тәжірибелері Қазақстан үшін көрнекі үлгі бола ... ... ... ... шығу кезеңдерінде, соғыстан ... ... ... ... үшін ... ... ... қатынастарда, қаржылық ... ақша ... ... ... ... ... ... валюталық ресурстарды
жұмылдыру мақсатында кеңінен пайдаланылды.
Валюталық бақылау түрлері мен әдістерін айқындауда әр ... ... ... ... ... ... болды. Бақылау
жүйелерінің мерзімдерінде, валюталық шектеулерден бас тарту тактикасында
анағұрлым ... ... Бұл ... ... ... бақылауды орынды пайдаланған кезде нарықтық ... мен ... ... ... ... ... ... сақтауды қамтамасыз ететін мемлекеттің экономикалық
саясатының ... ... бірі ... қызмет ете алады деген
түсінік.
Қазіргі уақытта барлық елдерде валюталық бақылау алып тасталған, ... өз ... ... ... ... мемлекеттерде, экономикасы
өтпелі елдерде оның мүмкіндіктерін пайдалануда. Халықаралық валюталық
қордың деректеріне сәйкес, тек ... ... ... шартында ғана қазіргі сәтте 50 шақты мемлекеттің құқықтық актілері
тіркелді. Венгрия мен Чехияда ... ... ... ... ... валюталық бақылау жүйелері жұмыс істейді. Греция
мен Португалияда капиталдардың қозғалысына ... ... бар. ... валюталық табыстың толық репатриациялануын
шетелдерде резиденттердің шот ашу ... ... ... бар ... ... банктермен бақыланады.
Валюталық бақылаудың ресми күші жойылған жағдайда капиталдар қозғалысы
кезінде ... ... ... қадағалау жүзеге асырылады. Бүл
ретте, ... ... ... ... ... ... іске
асырылады. (Германия , Жапония).
Валюта операцияларының жүзеге асырылуы тәртібі олардың түріне және осы
құқық қатынастарының ... ... ... резидент емес)
мәртебесіне байланысты. Ағымдағы ... ... ал ... байланысты операцияларды жүзеге асыру үшін ... ... ... ... ... ... реттеу Ұлттық
валютаны қорғауға бағытталған, яғни ол елдің ішкі экономиканы ... ... ... ... және ішкі факторлардың ықпалынан қорғау үшін қажетті
шара болып табылады. Ол Қазақстан Республикасында ... ... бір ... ... ... ... ... валютасын бекіту
арқылы іске асады. Ол ішкі рынокта шетел валютасына сұранысты қысқартады,
валюта рыногында ... ... ... ... ... ... Қазақстанда Қазақстан Республикасының валютасын сатып алуы мен
пайдалану тәртібін регламентациялауды қажет етпейді.
Резидент жеке тұлғалар Қазақстан ... ... ... ... қолма-қол валютаны сыртқа әкете алады және әкеле ... ... ... Банк ... 2001 ... 20 ... бекітілген “Қазақстан Республикасында валюталық операцияларды
жүргізу ... ... ... жеке тұлғалар ешқандай ... ... тыс ... он мың АҚШ ... аспайтын
эквивалентте әкете алады. Қазақстан Республикасынан он мың АҚШ долларынан
асатын эквивалент ... ... ... ... ... ... ... органына барлық әкетілетін соманың құжатын ... ... ... ... ... ... мен ... ұйымдар берген қолма-
қол шетел валютасын сатып алу туралы ... ... ... ... ақша ... сонымен қатар уәкілетті
банктер берген ... ақша ... ... ... ... Республикасына әкелген шетел валютасының сомасы туралы
кеден ... ... емес жеке ... ... ... ... және номиналы
және/немесе құны шетел ... ... ... ... әкетуі
әкелген кезде толтырған декларацияға сәйкес жүргізіледі. Әкелген кезде
толтырған декларацияда көрсетілген сомадан асып ... ... ... ... ... ... ... міндетті.
Ішкі валюталық рынокты реттеудің негізгі міндеті ... ... ... валюталық операцияларды, әсіресе ... ... ... ... ... және т.б. ... ол
валюталық рынокте шетел валютасының сұранысы мен ұсынысының ара қатынасын
бақылауға және ... ... ... теріс факторлардың
(мысалы, алып-сатарлық операциялар) ықпалын шектеуге мүмкіндік береді.
Ел ішінде шетел валютасына сұранысты ... үшін және ... ... ... ... ... аумаңында Ұлттық
Банктің нормативтік құқықтық актілерінде, сондай-ақ салық және ... ... ... ... шетел валютасына тауар
сатуға тыйым ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
өкіметінің ұсынысы бойынша Қазақстан Республикасы өкіметінің шешіміне ... млн. АҚШ ... кей еиес ... аса ... ... іске ... үшін ... инвесторы мен уәкілетті органның қатысуымен
құрылған резидент заңды тұлғаларға ... ... ... ... ... операция түрлерін жүргізуге
рұқсат беруге құқығы бар. Резидент заңды тұлғалар мен ... ... ... ... ... ... төлемдер қолма-қол
ақшасыз жүзеге асырылады.
Валюталық реттеудің келесі бабы – шетел ... шот. ... ... ... ... де аша ... ... істеу режимдерін
реттеу мемлекетке әкімшілік тәртіпте ішкі валюта ... ... ... мен ... ... ... және ... валютасының
шетелге жылыстауын болдырмауға көмектеседі. Бұл шаралар осындай ... ... ... ... ... ... ... ашу талабы арқылы іске асады: олардың ашылуы мен жүргізілуін
Қазақстан Республикасының ... ... ... резиденттердің Қазақстан Республикасынан тыс валюта шоттарын
еркін ашу мүмкіндігін ... ... ... ... ... және ... ... әкеп соқтырады. Шетелде ... шоты ... ... ... ... ... ... ашылуы мүмкін. Бұл
ретте, лицензия алу үшін Ұлттық Банкке мынадай құжаттар тапсырылады: жеке
және ... ... және ... ... ... ... деректемелерімен
қоса, шетелде валюта есепшотын ашу қажеттілігінің экономикалық негіздемесі;
заңды тұлғаның құрылтай құжаттарының кшірмесі; ... шот ... ... ... ... ... келісімі; салық қызметі
органдарының ... ... ... ... жоқ ... ... шетел банкінің шот ашуға және жүргізуге келісімі туралы хаты,
Ұлттық Банктің сұрау салуы ... ... ... ... клиент
шоты бойынша көшірме жазбаны уақтылы беруі; лицензиялық алым ... ... ... ... ... ... ... маңызды
принципі шетелдегі кәсіпорындардың қызметінен түскен барлық валюталық
түсімдерін республикаға аударуды, және оны ... ... ... ... ... шоттарға міндетті аударуды талап
ету болып табылады. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі ... ... 28 ... №54 ... ... ... сәйкес өнімдердің
экспорты үшін төлемі ретінде алынған шетел валютасының, сондай-ақ Ұлттық
Банктің лицензиясына сәйкес ... ... ... ... ұйымдардың
валюталық түімдері және қолма-қол шетел валютасына қызмет көрсетудің,
сондай-ақ ... ... ... ... үшін ... ... комиссиясының 50% міндеттеі түрде сатылуы тиіс болатын. Бірақ, ішкі
валюта рыногіндегі ... ... ... ала ... ... ... ... жақсаруын ескере отырып, «Тауар (жұмыс, қызмет)
экспортынан шетел валютасымен түскен түсiмдi мiндеттi түрде сатудың ... ... ... ... ... ... ... 1999 жылғы 15
қарашадағы № 346 қаулысымен бұрынғы қаулының 1999 жылы 16 қарашадан ... ... ... ... ... ... олардың
арасында валюталық операцияларды реттеудің әр түрлі режимдері қолданылады.
Мысалға, ... ... ... ... ... ... ... принципіне құрылады, сондықтан олардың арасындағы есеп
айырысулар Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі белгілеген ... ... ... ... жол берілмейді. Ондай есеп
айырысуларға мыналар жатады:
экспорттаушылар мен көліктік, сақтандыру ... ... ... ... ... тауар бағасына кіретін болса және шетелдік сатып
алушылар төлесе;
импорттаушылар мен көліктік, сақтандыру экспедитролық ... ... ... ... ... станцияларына және т.б. жеткізу
бойынша ... ... ... қалатын валюталық түсімнен экспортқа
өнімдерді жеткізушілер мен субжеткізушілер арасындағы.
Резиденттер ... ... ... ... да мүмкін:
экспорттық өнімдерді жеткізушілер мен импорттық өнімдерді сатып алушылардың
тапсырысы бойынша шетелдік әріптестермен делдалдық ... ... ... комиссиялық сыйақыларын төлеу кезінде;
банк мекемелері мен делдалдық ішкі экономикалық ұйымдарға, егер ... ... ... ... ... шығыстары мен
комиссияларын төлеу ... ... ... және ... ... ... және оны өтеуге
байланысты есептер жүргізу кезінде ... мен ... ... ... ... ... есептері резидент еместердің теңгелік есеп шоттарының режимінде
жүргізілуі тиіс. Бұл шара резиденттердің шетел валютасын ... ... ... валютаға деген сұранысын жандандырады, ... ... ... ... және валюта резервтері ұлғаяды. Уәкілетті
банктердің резидент еместердің есеп-шоттарын ашуын және жүргізуін ... ... ... мен ... ... ... құқықтық қатынастарын
реттейтін қолданыстағы ... ... ... дамуының
ерекшеліктерімен, Қазақстан Республикасының валютасын қорғау қажеттілігіне
байланысты және ... ... ... ... ... жүзеге
асыруға мүмкіндік бермейтін көптеген валюталық шектеулердің болуы қажет
болған кезде, валюта операцияларын жүзеге асыру кезінде ... ... ... ... ... және ... анықталған жағдайда
кінәліні жазалай алатын әкімшілік механизмнің бар екенін білдіреді.
Валюталық ... ... ... дамуы кезеңінде алға қойылған
нақты міндеттерді шешеді. Валюталық бақылауды валюталық бақылау органдары
мен агенттері ... ... ... ... ... ... бағыттарының бірі –
елімізді өркениетті валюталық ... ... ... ... мүдделеріне валюталық ресурстарды неғұрлым тиімді
пайдалану мүмкін болатын жағдай тудыру болып табылады.
Валюталық ... ...... ... кезінде валюталық
заңнаманыың сақталуын қамтамасыз ету, ал негізгі бағыты – ... ... ... ... ... ... ... шетел валютасында орындауын ... ... ... ... тексеру және валюталық операциялар
бойынша есепке алу мен ... ... ... және ... операцияларды валюталық бақылаудың заңнамалық
негізін «Валюталық реттеу туралы» және «Қазақстан ... ... ... ... ... ... құрайды.
Экспорттық операцияларды валюталық бақылау механизмінің негізі экспортердың
Қазақстанның уәкілетті ... ... ... есеп-шоттарына
экспорттан түскен валюталық түсімнің ... ... ... ... ... ... ... операциялар бойынша импорттаушы
Қазақстан Республикасына тауарды, оған ... ... ақша ... үшін ... ... қолдануға, ал егер тауарды жеткізбеген жағдайда
бұрын аударылған ақшаны ... ... ... ... күннен бастап 180 күнтізбелік күннен кешіктірмей ... ... ... ... ... міндеттемелерді
орындау мерзімі басталған сәтке дейін кеден органында және ... ... ... ... ... жүргізуі тиіс.
«Соңғы төлем» бағанында көрсетілген күн өткен соң (бірақ ... ... ... ... ... ... ... досьесі жабылады
және 5 жыл сақталатын мұрағатқа тапсырылады. Валюталық түсімнің толық
көлемде түспеуі ... ... ... ... ... ... 180 күн
өткен соң мұрағатқа тапсырылмаған досье мұрағатқа тапсырылады, бірақ Ұлттық
Банкке досьеге сәйкес ... ... ... көшірмелерімен қоса,
экспорт тауарынан валюта түсімінің ... ... ... ... жібереді.
Импорт операциялары бойынша бақылау рәсімі импорт және экспорт бойынша
валюталық ... ... ... ұқсас (әкелінетін және
әкетілетін тауарлардың құны аударылған немесе түскен ақша ... боуы ... ... ... әлде ... ... ... бақылаудың экспорттық операцияларды бақылаумен
салыстырғанда күрделілігі мынада.
Біріншіден, әкелінетін ... ... ... ... ... ... ... нақты тауарлар жеткізуге ... ... ... соғады.
Екіншіден, импорттық жеткізуді жүзеге асыратын сыртқы экономикалық қызметке
қатысушылардың тұрақты саныэкспорттаушылар санына қарағанда анағұрлым аз.
Үшіншіден, Қазақстанда белгіленген импорттық ... ... ... ... пен жартылай фабрикаттарды әкелуді ... ... ... ... үшін жоғары ставкалар белгілеу жолымен қорғау және
қолдаудың жалпы әлемдік тенденцияларына жатпайды. ... ... ... ... ... ... жоқ, ... бұл жүйедегі ең
әлсіз мүшесі болып табылады. Алдын ала төлеуді бақылау өте қиын ... ... ... тыйым салу да мүмкін емес.
Импорт операцияларына валюталық ... ... ... ... ... ... ... – сол мәміле паспорты және сол ... ... ... ... ... ... ... және импорт қызмет көрсетулер
айқын көрініс табады. Экспорт және импорт қызмет көрсетулердің ... ... ие ... ... ... ... ... уақытта өндіріледі және тұтынылады және сақталады, сондықтан қызмет
түрлерінің ... ... ... мен ... ... байланысқа негізделеді, ол мемлекеттік органдар мен банктердің
оларды реттеу мен ... ... ... ... ... ... ... тығыз байланысты және
оған елеулі ықпал етеді. Тауарларды жеткізу рынокты талдаудан ... ... ... ... ... ... тұрады.
Қызмет көрсету саласы (ғылым, білім, көлік, байланыс) материалдық өндіріс
саласына қарағанда шетелдік бәсекеден мемлекетпен ... ... ... бар ... тиімді валюталық бақылау жүргізу өте
қиын, ... ... ... ... ... мен аяқталуын анықтау мүмкін
емес және тек кәсіпкерлердің әділдігіне ғана үміт артуға тура ... ... ... ... көрсетулерге төлем мен оны жүзеге асыру
арасындағы мерзім 180 күннен аса ... ал ... ... ме, ... ... ... жылдары байқалған тауарларды экспорттаудан ... ... ... және ... ... оларды импорттау бойынша
алдын ала төлемді қайтармауы еліміздің экономикасына айтарлықтай ... ... ... ... ... ... және олардың кен
орындарының тоналуы ғана емес, сонымен қатар валюталық түсімдердің ... ... қоюы ... қосымша жұмыс орындарын құруға, экономикасының
жалпы дамуына ... ... ал сол ... ... ... кері ... ... мемлекет өмірінде өте маңызды рөл ойнайды.
Қазіргі жағдайларда экономиканың басты ... бірі ... ... ... ... ... конъюнктура аса нашарлаған кезде, негізгі сауда серіктестері
рыногындағы ... ... қоса ... ... ... ... ұстап тұру кері экономикалық салдарлларға әкеп соқтырады.
Әлемдік рынок конъюнктурасының, дамыған елдердің валюталары мен негізгі
сауда серіктестерінің валюталарының айырбас ... ... ... және ... ... ара ... тиісті өзгерісіне әкеледі.
Валютаны кеш реттелуі стагнацияға немесе өндіріс көлемінің төмендеуіне,
жұмыссыздықтың көбеюіне ... ... ... ... валюта күрт
құнсызданып кетеді және инфляцияға ұшырайды.
Мысал ретінде 1997-1998 жж. ... ... ... және оның ... (1998 ж. ... мен ... (1999 ж. сғуір)
экономикасы үшін салдарын келтіруге ... ... ... отандық бағалардың шетел валютасындағы
эквивалентінің жалпы деңгейі өзгереді.
Отандық және әлемдік бағалардың ара ... ... ... ... негізделгендіктен экономиканың өсу қарқыны да көбіне мемлекеттің
ақша-кредит саясатымен айқындалады.
Осылайша, мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп тауарларына әлемдік бағаларының ... ... ... ... ... ... қол жетімді
тұрақты валюта бағамы отандық қайта өңдеу ... ... ... қымбаттауына әкеп соқтыруы мүмкін.
Бұл негізгі сауда әріптестердің валюта бағамдарының төмендеуі кезінде,
және көптеген ... ... ... ... Жоғары әлемдік бағалар
кезінде ұттық валютаның тұрақты төмен бағамы ... ... ... ... мен ... ... ... әкеп соқтырады.
Аталған жағдайлардың барлығы практикада ... жиі ... осы ... бірі ... ... шаралар қолданылмаса, үлкен
шығынға ұшыратады. Әлемдік рыноктың конъюктуралары, дүниежүзілік валютаның
айырбас ... ... ... ... әріптестерінің валюталары, экономикалық
айналымдағы шетел валютасы көлемі өзгерген жағдайларда ... ... ... алу, ... ... ... реттейтін тиісті
механизмді әзірлеу талап етіледі.
Алда болатын Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... ушықтырып алуы мүмкін, себебі
еліміздің энергия ресурстары ешқандай ... ... ... ... ал ... өнеркәсіп тауарлары ішкі өндірісті шектей
отырып, басқа елдерден еркін келетін ... ... ... ... ... ішкі рынокты қорғау мүмкіндігі мен өз ... ... ... ... ... ... және ... еңбек, материалдық және басқа да
шығындардың төмендеуіне баса назар аудару қажет. Өндірістің тиімділігі
еңбек, табиғи, ... ... саны мен ... ... деңгейіне
және кеден бажына салықтарды ... және ... ... инвестицияларға, айналым қаражаттарының ... ... ... ... ... және т.б. ... ... нақты секторға кредиттерді инвестициялау көлемін ұлғайту,
тауар сапасын жақсарту, салықтық, кедендік және бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... бұл мүлдем
жеткіліксіз, әсіресе, әлемдік рыноктың ... ... ... ... ... ... ... қабылдауға жғне оларды іске
асыруға өте көп уақыт керек.
Әлемдік бағалардың немесе негізгі сауда әріптестерінің негізгі тауарларға
бағаларының күрт төмендеуі мүмкін ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар жабылуына ... ... ... ... ... әкеп соқтыруы мүмкін.
Дегенмен, мемлекет отандық тауарларға бағалардың ... ... ... ... ... бірге тиісті механизм болатын болса, тұрақты өсуді
жедел қамтамасыз ете алады.
Егер дамып келе жатқан ... ел ... ... ішкі ... ... ара ... ... алатын болса, ауыр дағдарысқа
және күрт девальвацияға душар болады. Сондықтан ... ... ... ... ... ара ... сондай-ақ бөлек – қайта өңдеу
салаларының тауарлары бойынша сыртқы сауда сальдосын ескеру қажет.
Айтып ... ... ... ... кезінде отандық
бағалардың шетел валютасындағы эквиваленттерінің қажетті деңгейін ... ... ... уақтылы ұстап тұру орынды.
Тиісінше, теңгедегі отандық өнімніњ бағасы ұлттық валюта бағамы ... ... ... Сол ... әлемдік конъюктураның нашарлауы кезінде
экономиканың талап ... ... ... жедел қалпына келтіру
үшін валютаның айырбас бағамын пайдаланған жөн.
Әрине, жоғарыда ... ... ... ... ... және оның негізгі көрсеткіштерінің тиісті өзгерістері ... ... ... ... ... ... ... бұл қасиеттерін заң ... ... ... оларды тәжірибеде кеңінен қолдануға мүмкіндік
береді.
Валюта бағамын өңделетін ... ... қоса ... ... ... бір ... бағалары әрқашан әлемдік бағалардан төмен
болатындай етіп реттеу ... ... ... ... ... ... ... негізгі бөлігінің бағасы өнімнің сапасы мен
негізгі рынокқа ... оны ... ... ... ... ... ... болуы тиіс.
Елдің бәсекеге қабілетті тауарларының ассортименті рынок конъюктурасына
байланысты өзгереді, ал ақша-кредит саясаты ұқсас тауарлар мен ... және ... ... ... ... ара қатынасын қамтамасыз
етуге бағытталады.
Отандық жғне әлемдік бағалардың ара қатынасы ... ... ... ... ... болғандықтан, экономикалық қауіпсіздік мемлекеттің
ақша-кредит саясатымен айқындалады.
Осылайша, валюталық ... ... ... және ... ... ... ... саясатын қалыптастырудың
негізгі принципі болып табылады. Осыған байланысты банк ... ... ... ғана ... ... сапалы талдау да ерекше мәнге ие,
әрі ... ... ... ... ала отырып, валюталық
операциялардық экономикалық негіздеріне талдау жүргіземіз.
1.4 Валюталық операцияларды жүргізу ... ... ... ... халықаралық экономикалық қатынастарға қатысушылар
тап болатын коммерциялық тәуекелдердің бір ... ... ... ... ... ... шығындар тәуекелдері банк операциялары рыногының
көп ұлттануына, транс ұлттық (бірлескен) кәсіпорындар мен банк ... және ... ... ... байланысты және
валюта бағамдарының ауытқуы нәтижесінде болуы мүмкін ақша шығындарын
білдіреді.
Бұл ... ... ... бір ... ... ... ... әсерінен болады, мысалы: валютаның ішкі құнының өзгеруіне, бір
елден бір елге ақша ағымдарының үнемі ... ... ... ... ... Кез ... ... сипаттайтын негізгі фактор резиденттер
мен резидент еместердің валютаға деген сенімінің деңгейі ... ... ... ... көрсеткіштерден тұратын қиын көп факторлы өлшем,
мысалы: елдің ... ... ... және ... бағамының
деңгейінің саяси режиміне, елдің экспорттық-импорттық балансына сенім,
базалық макроэкономикалық ... және ... ... ... ... шындығында, бұл тұжырым тек валюта бағамы режимінің белгілі ... атап ... ... ... ... ... ... күнде әлемдік
тәжірибеде валюта бағамдары режимінің әр нақты ... ... ... түрі ... ... ... шартты түрде кейбір сипаттамалары бойынша
анықтауға болады:
1) Жабық рыногы бар ел түрінің ... ... ... ... және ... ақпараттардың жабықтығы тенденциясы,
инвесторлар мен ... ... ... ... ... ... артықшылығы, валюта бағамының режимін
анықтаудың директивалық түрі. Мұндай ... ... ... болжауға
келмейді, инвесторлар мен импорттаушылар әдетте, ... ... ... тырысады, тауар айналымы бойынша нақты есеп айырысулар үшінші
елдің валютасымен ... ... ... ... әдетте, өте тар
болады (немесе ... ... ... ... ... ... ... бағамына ықпал етпейді.
2) Маңызды экономикалық әлеуеті кезінде ... ... ... ... ... ... елдердің валюта бағамдары «беделді» валютаға қатысты
қатаң тіркелген және ... ... ... асыруға
лайықты болып табылады. Макроэкономикалық көрсеткіштер мұндай елдің ұлттық
валютасының бағамына ықпал ... ... өте ... ... етеді.
3) Сонымен қатар экономикасы салыстырмалы түрде еркін, бірақ тұрақты емес
көптеген елдер бар, мұндай елдердің валюта бағамын болжау қиын және ... ... ... ... мүмкін: саяси тұрақсыздық, үкіметтің
айнымалы ... ... ... ... қабілетсіздігі,
экономиканың шикізаттық бағыты, мемлекеттік бюджеттің дефицитін инфляциялық
қаржыландыру, валюталық резервтері ... ... оның ... ... Мұндай валюталарда инвестициялау қауіпті
шара және импорттаушылар мұндай ... ... ... ... есеп
айырысуда үшінші елдің валютасын пайдаланғанды жөн көреді. Мұндай елдерде
макроэкономикалық көрсеткіштер ұлттық валюта бағамына ... ... ... ... ... ... ... отыруы мүмкін.
4) Ұлттық валютасының еркін жүзу артықшылығын ұстап отырған ... бар ... ... ... ... ... дамыған
нарықтық экономикасы, экономикалық жетістіктер, ... ашық ... ... ... ... ... мен ... инфляция. Алайда,
мұндай валюталардың жария етілген жүзу еркіндігі кейбір жағдайларда бағамды
реттеудің лас ... ... ...... бағамдардың
бірлескен жүзуінің мемлекетаралық үкімет келісім-шарттарымен, саяси
қысыммен ... ... ... ... ... ... ... осы валютаны пайдалана отырып, жүзеге асады. Валюталар бағамы
мұндай елдердің экономикасының макроэканомикалық көрсеткіштерінің ... ... ... ... ... және ... ... валюталық рынокке қатысушылардың дүниежүзіндегі саяси және экономикалық
жылдам көзқарасымен, ... ... да ... ... ... ... – бұл ... шетел валюталары бойынша сатып алу-
сату жөнінде мәмілелерді жүзеге асыру барысында олардың ... ... ... Ол тек қана ашық ... ғана туындайды.
Валюталық операциялар әдетте, «кассалық» және «шұғыл» болып екіге бөлінеді.
Кассалық мәмілелер рыногы келісім-шарт жасасқан күннен ... екі ... ... ... ... етеді, сондықтан міндеттемелердің орындалмауы екі
талай. Мұндай мәмілелерге: форворд, СВОП, фьючерстар, опциондар жатады.
Шұғыл валюталық мәмілелер бойынша төлемеу тәуекелі ... ... мен ... мерзіміне байланысты.
Шұғыл инструменттерді олардың валюталық (немесе қаржылық) тәуекелдерін
сақтандырудың (хеджирлеудің) ... ... ... банктің клиенттері
қолданады.
Мәмілелердің шұғыл түрлеріне форвордтық операциялар, СВОП, опциондар,
фьючерстер ... ... ... 2 ... « ... - ... »
1) Форворд. Форвордтық мәміле деп бағам осы уақытта белгіленеді, ал
валюта айырбасы болашақта ... ... ... ... ... мен ұсынысы – ол валюта қатынас
қатыстылығының ... ... ... мен оның ... ... ... ... жүзінде пайыздық икемделікті өлшеу үшін
пайыздық икемделікті пайдаланады – валюталық ... ... ... ... ... ... пайыздық өзгеруі валюта көрсеткіштерінің
орта аралығындағы бағам көлемі.
(1)
∆Q = Q2 - Q1, ∆P = P2 - P1
Х. Хаутаккер ұсынған ... ... ... келесідей анықтайды:
(2)
Wh, Wf - белгіленген мемлекеттердегі жалақы деңгейі;
PLh, PLf - белгіленген ... ... ... ... ... Банкі» АҚ-ның ВАЛЮТАЛЫҚ
ОПЕРАЦИЯЛАРЫН ТАЛДАУ
Бұл бөлімде «Альфа-банк» Еншілес Банкі» ААҚ Филиалының жалпы сипаттамасы,
«Альфа-банк» ЕБ ААҚ валюталық қатынастарды ұйымдастыру және оларды ... ету, ... ЕБ ААҚ ... ... ... мен ... талдау жүргізіледі.
2.1 «Альфа-банк» Еншілес Банкі» ААҚ Филиалының жалпы сипаттамасы
«Альфа-Банк» ... ... Ашық ... Қоғамы 1994 жылдың
желтоқсанынан бастап Қазақстан банк ... ... ... ... ... ... ААҚ (Ресей) еншілес банкі болып табылады. Оның бас офисі
Алматы қ. орналасқан, Астана, Қарағанды, ... ... ... ... істейді, Екібастұз қ. өкілдігі ашылған.
Бүгінгі таңда банк жеке меншік түрі нысаны бар Ашық ... ... ... ... және өз ... Қазақстан Республикасының заң
актілерін, Қазақстан ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының ұлттық Банкінің нормативтік
актілерін, ... ... және Банк ... ... ... ЕБ ААҚ шетелдік қатысушылары бар екінші деңгейдегі
депозиттік банк болып табылады және өз ... ... ... ... ... ... ... Банкінің ұлттық және шетел валютасымен
операциялар жүргізуге 2001ж. 04 маусымдағы № 236;
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... комиссиясының 2000
ж. 17 тамыздағы № 0401100292;
«Альфа-банк» ЕБ ААҚ VISA International халықаралық ... ... Қор ... ... жеке ... ... кепілдік беру
(сақтандыру) қорының қатысушысы (куәлігі 2000 ж. 21 желтоқсандағы № 0019)
болып табылады. «Альфа-банк» ЕБ ААҚ ... ... ... ... мен
Қазақстан арасындағы қаржы ағымына жедел және сапалы ... ... ... Бұл ... ... ... «Альфа-Банктің» Мәскеуде және Ресей
федерациясының басқа да өңірлерінде филиалдық желілерінің болуы. Отандық
банкі 1990 жылы ... және ... ... ... мен өз капиталының
көлемі бойынша Ресей ірі қаржы ... ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты оның басты бағыттарының
бірі ресей рубльдерімен операциялар жасау, ... ... ... ... ... ... ... Бүгінде «Альфа-банк» ЕБ ААҚ клиенттерге
қазақстан-ресей бизнесін ынталандыруға ... ... ... ... пакетін беруге дайын. Олар:
Кез келген валютада «Альфа-банк» ЕБ ААҚ филиал ... ... ... ... аса ... жеделдетілген банк аударымдарын жүзеге асыру;
Ең төмен комиссияда ресей рублімен ақша ...... ... АҚШ ... ... ең ... ... сатып алу және сату бойынша экспорттық-
импорттық келісім-шартта теңге/рубль және ... ... ... және ... ... ... келісім-
шарттары бойынша құжаттық төлемдерді (аккредетивтер, инкассо) жүзеге асыру;
- тауарлар импорты ... 18/0 ... ... мерзімге саудалық
қаржыландыру;
Қазақстандық және ресейлік эмитенттердің вексельдерімен операциялар;
Қазақстанда ... ... ... ірі ... еншілес
кәсіпорындарын қаржыландыру;
Бакнтік кепілдіктер беру;
Мыналар бойынша:
Қазақстандық кәсіпорындар үшін ... ... ... мен өнім ... ... іздеу;
Ресейдің валюталық заңнамасы бойынша ақпараттар беру;
Ресей Федерациясының ... ... және ММВБ ... ... туралы
ақпараттар беру бойынша кеңес беру.
«Аьфа-Банк» ЕБ ААҚ және оның ... ... ... ... және жеке ... банк ... ... пакетін ұсынады:
ұлттық және шетел валютасында заңды (резидент және резидент емес) және жеке
тұлғалардың ... ашу және ... ... және ... ... ... кепілдіктер;
ұлттық және шетел валютасында есеп айырысу ... ... мен ... ... арнайы менеджер ;
шетел валютасында жғне теңгеде қолма-қол ақша қабылдау және беру;
Инкассоға басқа банктердің банкілік чектерін қабылдау;
Депозиттер: - талап етілгенге ... және ... және Master - Card ... ... карталарын шығару;
сыйлық сертификаттарын шығару;
сейфтік операциялар;
American Express жол чектерін сату;
- ... ... ... ... ... ... ;
Western Union . халықаралық жүйесімен ақша аударымдарын жүзеге асыру.
Акционерлердің шешімі бойынша және Қазақстан Республикасы ... ... ... Банк ... ... ... ... өзінің
филиалдары мен өкілдіктерін аша алады.
«Альфа-Банк» ЕБ ААҚ филиалы «Қазақстан ... ... ... ... ... Заңдық күші бар Қазақстан Республикасының
Президенті Жарлығының талабына ... Банк ... ... ... ж. 01 тамыздағы № 04/97 шешімі бойынша құрылды.
Жарғылық қорының ... ... I-V ... ... ... нығайуы есебінен жүзеге асты. Акционерлер саны 1,44 есеге
ұлғайды, соның ішінде: заңды тұлғалар 1,7 ... ... ... ... ... ... банк балансы,
банктерлегі бухгалтерлік есептің ... ... ... ... Банктің
баланста көрсетілген қаржы құрылымы екі бөліктен тұрады: актив ... ... ... және ... ... ... және оның
капиталы).
Баланстың активі банк иелігіндегі мүліктердің жалпы бағасын ... ... ... ... ... үшін банк активтерінің құрылымын
білу ... ... ... ЕБ ААҚ ... құрамы мен
құрылымын А ... ... ... Банк ... 26%-ке немесе 2,5 млрд. теңгеден аса ұлғайды.
2004 жылдың аяғында активтер сомасы 12222,3 млн. теңгені құрады. Оның өсуі
негізінен, ... ... ... өсуі ... 5 ... (2004 ж.
салыстырғанда 2,123,4 млн. теңгеге) 2005 соңына ... ... ... және ... активтер бойынша клиенттердің ... өсуі ... 2006 ... ... ... 02% құрады. 2006
жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша Банктің құнды қағаздардағы ... мың ... ... ал ... үлес ... 2006 ... ... құрады.
2005 жылы Банктің банктік мекемелердегі қаражаты 261296 мың теңгеге
немесе 2003 жылмен салыстырғанда ... ... ... және ... ... 198795 мың теңгеге төмендеді. 2006 жылы негізгі қаражаттары
мен материалдық емес активтері 2005 ... ... 10,8%, ... 8,4%-ке төмендеді. Амортизацияны есептеу кезінде құнның тең
өлшемдік сипаты ... ... 2006 ... 1 ... ... ... емес ... қалдық құнының 90% жуығы лицензиялық
бағдарламалық қамтамасыз ету құрады.
2006 жылдың ішінде Банктің жиынтық активтеріндегі негізгі құралдар ... ... ... 2005 жылдың басында 5,7% бастап есепті
кезеңнің соңына 2,9%-ке дейін ... ... банк ... ... ... және Қазақстан
Республикасы Ұттық Банкіндегі корреспонденттік есеп-шотындағы ақша көлемін
тиісті деңгейде ұстап тұрған. Осы топ ... ... ... ... жоқ – ақша ... ... 2006 жылдың басында
215359 мың теңгені құрады. Актив құрылымындағы ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ
ҰЛТТЫҚ БАНКІ депозиттердің үлесі 2004 ... ... 21,5% ... ... ... көрсеткіштерден 5 есеге көп.
Ресурстық базаларды кеңейту және өз капиталын ұлғайту көздерінің бірі ол
реттелген облигацияларды шығару арқылы қаражаттарды ... ... ... ... ... ... ... болды.
2006 жылы банк 5 жыл айналым мерзіміне 1,5 млрд. теңге сомасында ... ... ... ... облигацияларын эмиссияларын
тіркеді. Есепті жылдың қазанында облигацияларды орналастыру аяқталды, ол
есепті ... ұзақ ... ... 674 млн. теңгеге ұлғайтуға мүмкіндік
берді. Негізгі ... ... ... ... мен ... ... ... болды.
2006 жылы Банктің ресурстық базасының көбеюі жалғаса берді, ... ... және ... ... млн. теңгеге негіздеді немесе
есепті жылдың басымен салыстырғанда 41,1%. Клиенттердің салымдарының көлемі
жылдың соңына 8515,9 ... ... Бұл ... ... 2006 ... ... жағдай бойынша міндеттемелер 28,6% ... 2005 ... ... салыстырғанда 2122,3 миллионға өсті және 9546,8 млн. ... өз ... ... жылда 22,2 % және 2005 ... ... ... ... 2865,4 млн. теңгені құрады.
2006 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша пассивтердің жалпы көлемі
12222,3 млн. теңгені ... ... ЕБ ААҚ ... ... ... ... |2004 ж . |2005 ж . |2006 ж . |Өсу 2006 ж . |
| |
| ... |2005ж . |2006ж . |өсу 2006ж . |
| | ... ... |+,- |% |
| |1 |2 |3 |4 |5 |
| ... ... |895730 |856491 |-39239 |95,6 |
| ... шығыстар |173386 |103467 |-69919 |59,7 |
| ... ... таза |722344 |753024 |30680 |104,2 |
| ... ... | | | | |
| ... шығындарға резервтерді |531674 |80803 |-450871 |15,2 |
| ... | | | | |
| ... ... ... |190670 |672221 |481551 |3,5 р . |
| ... көрсетулер мен комиссиялар|301674 |389637 |87963 |129.2 |
| ... ... | | | | |
| ... ... мен ... |41244 |7901 |123,7 |
| ... ... | | | | ... 2 ... |1 |2 |3 |4 |5 |
| ... ... сатып |411 |-234 |- |- |
| ... ... ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... ... қайта бағалаудан|50687 |-18421 |- |- |
| ... ... ... | | | | |
| ... жғне алтынды қайта |-18985 |-15744 |- |- |
| ... ... ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... де ... |79692 |155478 |75786 |195.1 |
| ... ... емес ... |380136 |469472 |89336 |123,5 |
| ... әкімшілік шығындар |381699 |463461 |81762 |121,4 |
| ... де ... |28332 |63227 |34895 |223,2 |
| ... ... ... |160775 |615005 |454230 |4 р . |
| ... ... қалыптасқанға | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... операциялар бойынша ықтимал |21 |67 |46 |3 р . |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... ... ... ( ... |407017 |62 |-406955 |- |
| |) | | | | |
| ... ... ... ... |567813 |615134 |47321 |108,3 |
| ... ... салық бойынша |106286 |209570 |103284 |197,2 |
| ... | | | | |
| ... ... |461527 |405564 |-55963 |87,9 ...... жж ... «Альфа банк» ЕБ ААҚ ... ... ... ... ... ... бірте-бірте
төмендеуін байқаймыз, 2005 жылы 895730 мың теңге ... 2006 жылы ... ... ... ... ... кіріс әкелмейтін активтер үлесі
көбейді. Проценттік кірістердің абсолюттік сомасы төмендеген ... ... ... бойынша есепті жылға құнды қағаздар және ... ... ... ... ... олардың проценттік кірістерге
үлес салмағы 20%-тен 13%-ке дейін ... ... ... шығыстар 2004 жылмен салыстырғанда ... ... ... 69919,0 мың ... ... немесе 41,3%, оның
ішінде реттелген облигациялар бойынша сыйлықақы төлеуге байланысты шығыстар
2 есеге өсті.
Проценттер алуға ... ... ... ... ... ... 38968
мың теңге мөлшерінде түскен қызмет ... мен ... ... ... ол 2005 ... ... 29,2%-ке жоғары болды. Бұл
көрсеткіштің өсуі негізінен, көрсетілетін қызметтер ... ... ... ... ... өтімділігі, сондай-ақ қосымша клиенттер
тарту есебінен болды.
Сонымен, ... ... ... ... мен ... 2006 ... резервтерге аударылғанға дейін таза операциялық кіріс
615005 мың теңге, сонымен қатар 2005 жылғы ... 4 ... ... мың ... ... ... отыр. Банктің 2005 жылы алған таза
табысы 405564 мың ... ... яғни 2005 ... 55963 мың ... ... ... ЕБ ААҚ валюталық қатынастарды ұйымдастыру және оларды
құқықтық қамтамасыз ету
«Альфа-банк» ЕБ ААҚ валюталық бақылау бөлімінің негізгі міндеті ... ... ... ... асыруы кезінде Қазақстан
Республикасының валюталық заңнамасын ... ... ету ... ... ... ... ... заңды жғне жеке тұлғалардың шетел валютасын сатуы, сатып ... ... және жеке ... шотына қолма-қол және қолма-қол емес шетел
валюталарын есептеу;
- Қазақстан Республикасынан тыс жерлерге шетел ... ... ... ... экспорттық-импорттық операциялары.
Шетел валютасын сатып алу үшін клиент Банкке 3 нұсқада шетел валютасын
сатып алуға өтінім ... №) ... ... шетел валютасын сатып алуға өтінімде міндетті түрде сатып
алу мақсатын көрсетеді, сондай-ақ ... ... есеп ... ... ... қоса береді.
Валюталық Бақылау Бөлімі шетел валютасын сатып алуға ... 3 ... ... қолы мен ... бар ... ... ... соң сатып
алу үшін өтінімде көрсетілгендей сатып алынатын валютаны ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысу
қажеттігін растайтын құжаттарды қарастырады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ВББ өтінімнің бір нұсқасына қол қойып, “Валюталық ... ... және оны ... ... ... ... ... мәміле паспортын
кеден органы мен Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ... ... ... ... ... ... ... нұсқасын кеден органынан алғаннан кейін келісім-
шартты, мәміле паспортын және оның электрондық көшірмесін банкке тапсырады.
ВББ кеден органынан мәміле паспортын ... ... ... ... ... ... есепке алу журналына ... және ... ... ... ... ... шотын тексереді, мәміле
паспортындағы қойылған қол мен мөрдің клиент шоты бойынша бірінші қол ... ... қолы мен ... ... бар ... сәйкестігін
тексереді. Шарттар орындалған кезде, есеп-шот менеджері мәміле паспортын
штамппен растайды жғне ... ... ... ... екі ... ВББ-не береді. Егер қойылған қол мен мөр
үлгілерге сәйкес келмесе, есеп-шот ... ... ... ... жайлы хабарлайды.
ВББ есеп-шот менеджерінен хабарландыруды және экспорттаушыдан тиісті
құжаттарды алғаннан ... ... ... ... ... ... ... күні ішінде кеден органынан келіп түскен жғне клиент ұсынған
мәміле паспортындағы деректердің ... және ... ... ... тексеру жүргізеді.
Алшақтық болмаған жағдайда және мәміле паспортын ресімдеуден бас ... ... ... ... Бас ... ... ... берген
мәміле паспортының нұсқасына қол қойып, мөр басады және мәміле паспортын
клиентке береді. Клиент валюталық бақылаудың ... және ... ... алу ... ... қойып ресімделген мәміле паспортты алғанын
растайды.
ВББ мәміле паспортын ресімдеген күні ... ... ... ... ... қабылдағаны туралы банктің растауы болып табылатын
хабарландыруды ... және ... да ... ... ... ... ... экспорт бойынша мәміле паспортының ресімделген нұсқасы ВББ-нің
экспорт/импорт бойынша істі ... ... ... ... болмаған кезде немесе клиенттің қолымен сәйкеспеген жағдайда,
сондай-ақ алшақтық және мәміле паспортын ресімдеуден бас ... өзге ... ... ... ВББ осы ... ... кеден органын хабарландырады
және мәміле паспорты ресімдеуге қабылданбайды. ВББ банк ... ... ... мен ... ережелеріне тиісті өзгерістер енгізу
жөнінде кеңес береді.
Заңды тұлғалар резидент еместің пайдасына төлем жүргізген кезде ... ... ... ... ... ... ... инвойстар, коносаменттер жғне басқалар) тапсыруға міндетті.
Заңды тұлға төлем жүргізген кезде есеп-шот менеджеріне үш ... ... ... ... ... ... немесе
аккредетивке өтініш, не төлем тапсырмасын тапсырады.
Есеп-шот ... шот ... ... ... ... қол мен ... сәйкестігіне, басқа да қажетті деректемелерге тексеру жүргізеді.
Ақша аударуға ... ... ... ВББ оны ... журналға тіркейді.
ВББ қолданыстағы заңнама талаптарына сәйкес құжаттарды тексереді және
егер жүргізілетін ... ... ... ... ... ... енгізілген деректерді келісім-шарт және ... ... ... деректерімен салыстырады. ВББ келісім-шарт ... ... ... ... ... ... және жүргізілген төлемнің
қорытынды сомасының келісім-шарт ... ... ... ... ... Республикасының қолданыстағы заңнамасына
сәйкес келген жағдайда ВББ «Валюталық бақылау» штампын қояды, ақша ... қол ... Одан әрі ... ... үшін есеп айырысу бөлімінің
менеджеріне беріледі. Өтініштің үшінші ... ... ... ... Егер ... ... ... құжаттар қолданыстағы заңнамаға сәйкес
келмеген жағдайда ВББ клиентке құжаттарын қайтып береді және оларды ... ... ... ... ... қолма-қол шетел валютасымен операциялары.
Клиент есеп-шот менеджеріне ағымдағы валюта шотынан қолма-қол шетел
валютасын алуға (жарна) осы ... ... ... ... ... ... өтініш береді.
Есеп-шот менеджері шоттың сальдосын тексереді, ... ... ... ... ... ... бар ... сәйкестігіне
тексереді.
Операцияның Қазақстан Республикасының валюталық заңнамасына сай болған
жағдайда ВББ клиенттің өтінішіне қол қояды, ... ... ... ... менеджерге қайтарады.
2.3 «Альфа-банк» ЕБ ААҚ филиалының валюталық операцияларының құрылымы мен
динамикасын талдау
«Альфа-банк» ЕБ ААҚ еркін конверттелетін валюталар рыногында, ... ... ... ... да ... ... Қолма-қол валютамен жұмыс Банкке елеулі проценттік емес кіріс
әкеледі. Банктің валюталық операциялар рыногындағы үлесі 4%-ті құрайды.
Банктің жаңа ... ... ірі ... жаңа ... ... айналысып жатқан отандық және шетелдік компаниялар, атақты
тауар өндірушілердің дилерлері мен дистрибьютерлері, сауда компанияларының
өкілдері, тасымалдау саласында ... ірі ... ... ... ... жғне ... ... кәсіпорындар.
Кесте 3.
«Альфа-банк» ЕБ ААҚ валюталық операциялары мен қолма-қол ақшалары
мың теңге
| |Операция түрлері |2004ж. |2005ж. |2006ж. |2006 ж. %-ке |
| | | | | ... |
| | | | | |
| | | | |2004ж. |2005ж. ... ... алу |3025 |4062 ... |+23453 ... ... | | | | | ... сату көлемі |16324|28267|89945|+73621 |+61678 ... ... ... |+138000 |
| |0 |0 |0 | | ... – 2003-2006 жж аралығында «Альфа ... ЕБ ААҚ ... ... ... Республиканың айырбас орындары арқылы сатылуы 2006
жылы 2005 жылмен салыстырғанда 1,5 есеге ... ... ... ... Банк сату ... қатты (2,6 есеге) көтеріп жіберді.
Банктің ... ... ... ... 2006 ... ... ... 11%
құрады.
«Альфа-банк» ЕБ ААҚ халықтың салымдарын ... ... ... ... аталған кезеңде жалпы депозиттік базасының көлемінде
жеке тұлғалар депозитінің үлесінің өсуі болды, ол кезде ... ... ... ставкалары төмендеді.
Кесте 5.
2006 ж. қаңтардағы «Альфа-банк» ЕБ ААҚ
қолма-қол шетел валютасының қозғалысы.
|Көрсеткіш валютаның мың бірлігінде |АҚШ ... ... |
| ... | ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... ... |1 |- |348 ... ... | | | ... ... ... ... - |1465 |247 |211 ... | | | ... ... ... орындары арқылы жеке |109 |10 |117 ... ... ... | | | ... шоттарына есепке алу үшін резидент|1196 |224 |22 ... ... ... | | | ... де ... (оның ішінде жол | | | ... ... ... | | | ... ... ... алынды |1500 |780 |587 ... ... ... ... - | | | ... оның ішінде: | | | ... ... ... орындары арқылы |345 |284 |166 ... | | | ... жеке ... ... |1365 |199 |4 ... ... | | | ... де ... ... ... жол |55 |20 |417 ... сатып алу) | | | ... ... ... ... |1200 |524 |559 ... ... ... қолма-қол шетел |1 | | ... ... | | | ... |2966 |1027 |1146 ...... жж аралығында «Альфа банк» ЕБ ААҚ ... ... ... депозиттердің де төмендеу тенденциясы бар және 305957
мың теңгені құрады, яғни 2005 ... 11064 мың ... аз. ... операция саласында валюталық ... ... ... мен ... азайтуға тырыса отырып, сақтық саясатын ұстанады.
Валюталық тәуекелді ... ... Банк ... сәйкес негізгі
(78,0%) АҚШ долларларында міндеттемелер алған кезде валютадағы кредиттер
құрайды. Макроэканомикалық тұрақтану жағдайында 2006 ... ... ... ... беру ... ... (3,5 есе), оның Банктің жалпы
портфеліндегі үлесін 22% жеткізді.
Жоғарыда көрсетілгендерден ... ... ... ... ... ... ... несие құрылымы өзгереді:
несиелеу көлемі ұлғаяды, т.б. ... ... ... ... ... Қазақстан республикасының сыртқы экономикалық қызметінің
күшеюінде болып отыр.
Валюталық бағам негізінен биржалық және ... тыс ... ... банк ... алу (bid rate – BR) және сату ... rate – OR) осы ... ... ... ... ... ... арқылы анықталады:
(3)
(млн.тенге)
200000______________________________
180000______________________________
160000______________________________
140000______________________________
120000______________________________
100000______________________________
80000_______________________________
60000_______________________________
40000_______________________________
20000_______________________________
0_______________________________
2003 2004 ... ... 1. ... ... ЕБ ААҚ ... ... жж
(млн. тенге)
40000______________________________
30000______________________________
20000______________________________
10000_______________________________
0______________________________
2003 2004 2005 ... 2. ... ... ЕБ АҚ ... ... ... ... айтқанда бұл графиктерде. «Альфа банк» ЕБ АҚ өзіндік капиталы
мен депозиттері 2003-2006жж қарқынды ... ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ВАЛЮТАЛЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАРДЫҢ ДАМУЫНЫҢ
ПРОБЛЕМАЛАРЫ МЕН БОЛАШАҒЫ
Бұл бөлімде валюталық ... ... жғне ... ... ... ... ... нарығында бәсекеге
қабілеттілігін арттыру, «Альфа-банк» ЕБ ААҚ клиенттері үшін ... банк ... даму ... ... ... ... басқару және оларды сақтандыру сақтандыру
әдістемесі
Валюталық тәуекелдер әдетте, банктерде әртүрлі әдістермен басқарылады.
Банк құрылымы ... ... ... ... ... ... ... лимиттер белгілеу болып табылады.Мысалы, мынадай
лимиттердің түрлері өте көп ... ... ... ... ... ... және ... операцияларға арналған лимиттер
(әрбір қарсы әріптеске, клиентке немесе клиент түрлеріне арналған
операциялар үшін ... ... сома ... ... ... ... ... және сауда құралдарына мүмкін
тізімді айқындай отырып, қолданыстағы ... және ... ... ... әрбір күнге және әрбір диллерге лимиттер белгілеу (әдетте әрбір ... және ... ... құрал үшін келесі жұмыс ... ... ... ... ... ... ... барынша мүмкін ашық
ұстаным мөлшері белгіленеді);
- залалдар лимиті (барлық ашық ұстанымдар залалдармен жабылуы ... ... ... ... ... мөлшері белгіленеді).
Кейбір банктерде мұндай лимит әрбір жұмыс күніне немесе жеке мерзімге
(әдетте бір айға) белгіленеді, кейбір банктерде ол ... ... ... ал, ... банктерде де жеке дилерлерге белгіленуі
мүмкін /32, 21б./.
Әлемдік тәжірибеде лимиттерден басқа валюта ... ... ... қолданылады:
- актив және пассив бойынша валютаны сатып алу-сату өзара ... ... ... деп аталады, валюта түсімін шегеру арқылы, оның ағынының
көптігінен банктің олардың ... және ... ... ... ... ... ... «неттинг» әдісін қолдану, ол валюта мәмілелерін ірілету арқылы оның
санын барынша қысқартудан ... Осы ... ... ... ... ... өтінімдерінің түсуін үйлестіретін бөлімшелер құрады;
- валюта бағамының және соңғы ақпараттардың қозғалысын көрсететін нақты
уақыт режимінде мамандандырылған фирмалардың ақпараттық ... ... ... ... ақпараттар сатып алу;
- күнделікті негізде валюта нарығын мұқият ... және ... ... ... ... үшін ... ... хеджирлеу сияқты
мынадай әдістері қолданылады.
Хеджирлеу – бұл мүмкін шығындардың тәуекелдерін азайту процесі. Фирма
барлық тәуекелдерді хеджирлеуге, ... ... ... тек бір
нәрсені таңдап алып, хеджирлеуге шешім қабылдай алады. Ол сондай-ақ саналы
түрде немесе ойланбастан алып-сатарлық ... ... ... екі себеп болуы мүмкін, Біріншіден, фирма
тәуекелдер немесе осы ... азаю ... ... ... ... Екіншіден, ол айырбас бағамдары ... ... ... ... ... ... ... өзгереді деп есептеуі мүмкін.
Нәтижесінде ... алып ... ... егер оның болжамы дұрыс болса, ол
ұтады, дұрыс болмаса ол залалға тап болады.
Барлық тәуекелдерді хеджирлеу – ... ... ... ... жалғыз
тәсіл. Бірақ компаниялардың қаржы директорлары ... ... ... Егер олар ... ... және ... ... өздері үшін
қолайсыз өзгереді деп ойласа, онда тәуекелді хеджирлейді, ал егер қозғалыс
оларға ... ... ...... ... ... Бұл шын
мәнiсiндегі алып сатарлық. Кәсіпқой болжамшылар әдетте ... ... атап ... жөн, ... компанияның «әуесқойлары»
болып табылатын қаржы бөлімдерінің қызметкерлері ... ... ... ... ... өздерінің көріпкелділік қасиеттеріне сенуді
жалғастырады.
Нақты валюталық бағам – бұл номиналдық валюталық бағам өзінің және ... баға ... ... ... ... ... ... ...... ... ...... ... бағам;
Pf - шетел мемлекеттерінің индексінің бағасы;
Pd - өз мемлекетінің индекс бағасы;
Жалпы хеджирлеу кемшіліктерінің бірі (яғни, барлық тәуекелдерді ... және ... ... ... айтарлықтай мөлшерлі шығындар
болып табылады. Іріктеп хеджирлеуді жалпы шығындарды азайту тәсілдерінің
бірі ретінде қарауға болады. ... ...... тек ... ... ... деңгейге дейін өзгеруінен кейін ... ... бір ... қолайлы өзгерістерге шыдай ... ... ... ... олар жол берiлетiн шекке жеткенде, ұстанымды одан
арғы залалдарды ... үшін ... ... ... ... ... айырбас
бағамдары немесе пайыздық ставкалар тұрақты болып қалғанда немесе қолайлы
бағытқа өзгерген жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... айырбастауды көздейтін тәуекелдер баға
көрсетілетін белгіленген баға, сондай-ақ валюта деңгейінің анықтамасынан
тұратын баға ... ... ... ... ... ... ... алу
және төлеу мерзімдері айтарлықтай әсер етуі ... ... ... ... ... ... азайту әрекеттерінен басқа
мынадай тәсілдер ... ... ... ... ... ... кезде төлем жүргізілген валютада жазылады.
Бірақ, бұл нұсқалар сатып алушылар үшін әр уақытта ... емес ... ... ... ... ... әдістері:
1) форвардтық валюталық операциялар;
2) валюталық фьючерстер;
3) валюталық ... СВОП ... [22, ... ... ... ... егжей-тегжейлі тәсілдерін
қараймыз. Валюталық операцияларды хеджирлеудің дәстүрлі және ... ... ... ... ... ... ... Форвардтық
валюталық мәміле – мәміле жасалған күнгі бағам бойынша мәмілені жасау және
орындау арасындағы уақыт бойынша аралықпен ... ... ... ... ... алу. Бұл ... форвард бағамы спот бағамы қосу таза
кірістер немесе ... ... таза ... ... ... спот ... ... алынған және төлем мерзіміне дейін депозитке
салынған валюталар;
- спот бойынша ... және ... ... дейін мәміле бойынша
контрагенттің депозитке салған валюталары.
Таза кірістер немесе таза шығыстар «пипсалар» ... ... ... спот ... ... ... ... операцияларды пайдаланған жағдайда экспорттаушы келісім-шартқа
қол қойған кезде төлемдердің түсу ... ... біле ... ... бағам бойынша шетел валютасында алдағы төлемдердің сомасын бере
отырып, өз ... ... ... ... ... ол ... дейін ұлттық валютадағы түсімді айқындау және ... ... ... ... ... ... болып табылады. Форвардтық мәміле
жасасқан банк айтылған келісім-шартта сол күнге ұлттық валютаға ... ... ... ... ... ... белгіленген бағам
бойынша ұлттық валютанының эквивалентін беруді ... ... ... ... түсуін қамтамасыз етуге немесе валютаны шетелге
аударуға тапсырма ұсынуға (экспорттаушы ... ... ... ... ... ... егер ... тіркелген төлем валютасы
бағамының артуы күтілетін болса, банктен ... ... ... ... ... ... алады.
Осыған сәйкес шетелдік инвестор өзінің активтерін ... ... оның ... ... ... сату ... инвестициялық
валюта бағамының төмендеу мүмкіндігіне байланысты тәуекелдерді сақтандыра
алады.
Осылайша, клиент өзінің тәуекелдерін ... Банк ... ... Осы сәттен бастап қабылданған тәуекелді банктің өзі ... ... банк ... сол күні, сол сомаға және сол валютада басқа банкпен
тағы бір форвард мәмілесін немесе ... ... ... ... келісім-шарттың бір түрі ірі мамандандырылған ... ... ... болып табылады. Валюталық фьючерстер
бірінші рет 1972 жылы ... ... ... ... бастады. Валюталық
фьючерс–мәміле жасасқан сәтте тіркелген бағам бойынша белгіленген валютаны
белгіленген мерзімде ... ... ... ... іске ... жедел мәміле. Валюталық фьючерстердің ... ... ... бұл ... ... ... фьючерстің міндетті шарты кепілдендірілген депозит болып табылады;
- контрагенттер арасындағы есептер тараптар арасындағы делдалдер ... бір ... ... кепілі болатын валюталық биржа кезінде
клирингтік палата арқылы жүзеге асырылады.
Фьючерстің форвардтық келісім-шарт ... ... оның ... және ... ... ... баға ... болып табылады.
Фьючерстер арқылы экспорттаушылардың өз операцияларын ... ... ... ... ... алу және ... ... жасасқанда валюта бағамдарының ауытқуы ... ... ... ... ... ... Фьючерстер
бойынша спот мәмілесі банк арасында жылдың ... 12 ... ... ... ... ... ашық ұстанымдары (форвардтар,
опциондар, своптар) әдетте фьючерстік биржа ... ... ... ... ... ... – ол фьючерстік келісім-шартты
сатып алатын – егер спот ... ... ... ... ... ... оны фьючерстік мәміледе тіркелген ыңғайлы бағамда сатып алуға кепілдік
алушы.
Осылайша спот ... ... ... ... валютасы бағамының артуы
және төмендеуі кезінде ... ... ... ... ... Сондай-ақ тағы бір жазылмаған заңдылықты атап өткен жөн – ... спот ... ... ... ... мерзімінің
жақындауы бойынша әрқашан фьючерстік нарықтың бағамымен жақындасу үрдісіне
ие болады.
Жедел мәміленің басқа бір түрі СВОП ... ... ... ... ... белгіленген мерзімінде бір валютаны ... ... ... және спот және ... ... қолма-қол мәмілесінің
құрастырылымы ретінде көрінеді. Екі мәміле де бір ... бір ... ала ... ... ... ... СВОП валюта бағамдарының және
пайыздық ставкалардың ауытқу тәуекелін жою құралы ... ... ... ... үшін ыңғайлы, өйткені, жабылмаған валюта
ұстанымын жасамайды – ... ... мен ... ... ... ... ... СВОП-тың мақсаттары мынадай болады:
- халықаралық есептер үшін қажетті ... ... ... ... резервтерін әртараптандыру саясатын жүзеге асыру;
- ағымдағы шоттардағы белгіленген қалдықтарды ... ... ... ... ... ... және ... мәмілелеріне негізінен алғанда орталық банктер ... ... ... ... ... ... ... резервтерін уақытша
нығайту үшін және валюта интервенцияларын өткізу үшін пайдаланады.
Валюталық опцион – ... ... ... негізделген уақыттың
ішінде валюта сомасын белгіленген бағамда сатып ... және ... ... ... ... беретін опционды сатып алушы мен валюта сатушының
арасындағы мәміле.
Валюталық опциондар егер ... ... ... ... ... ... өзгеруіне байланысты залалдардан өзін сақтандыруға талпынатын
болса пайдаланылады.
Опционның сақтандыру мәмілесі ретінде ... ... ... оған
экспорттаушының немесе инвестордың валюталық тәуекелін көшіру ... ... ... ... ... ... қате ... сатушы
өзінің сыйақыларынан асатын залалдарға тап болуға тәуекел етеді. Сондықтан
опцион сатушы оның бағамын әрқашан төмендетуге және ... ... бұл ... алушыға қолайлы болмауы мүмкін.
Сондай-ақ валюталық, пайыздық инвестициялық тәуекелдерді сақтандыру үшін
соңғы уақытта ... жаңа ... ... пайдаланылады: қаржы
фьючерстері және ... ... ... ... ... ... ... туралы келісім, қосымша сақтандыру ... ... ... және т.б. ... бұл ... нарықтағы бәсекелі
күреспен ауыртпашылыққа душар болған экспортаушылар мен ... ... ... ... және ... ... осы түрлерін өздеріне қабылдау пайда түсіру нысандарының ... ... ... ... ... ... Жаңа қаржы құралдарымен
операциялар негізінен, әлемдік ... ... ... ... ... оларды қолдануды ұстап тұр. Тәуекелдерді
сақтандырудың осы әдістері бүгінгі таңда өте серпінді даму ... ... ... ... ие. ... экономикалық қызметте тәуекелдерді
сақтандыру үшін жедел ... ... ... сақтандырудың
түпкілікті құнын дәлірек бағалауға мүмкіндік береді [12, 45].
Өнеркәсіпті дамыған ... ... ... ... ... инвестицияларды және талаптарды оңтайлы хеджирлеу (қашан, қандай
мерзімге, ... ... ... ... ұсыныстарын ұсына отырып,
инвесторлар мен экспорттаушыларға кәсіби кеңес берумен айналысады. ... ... ... ... ... және валюта бағамдарының
қозғалыс болжамына ие бола ... ... ... ... ... ... ұсынуға тырысады. Хеджирлеу процесі валютаның
белгіленген түрлерінің бағамдарына, әсіресе, ... ... ... болжанатын үрдістері кезеңінде қысымды жүзеге асыра отырып, жедел
мәміле нарығындағы сұраныстар мен ұсыныстарға едәуір әсер ... /19, ... ... ... тағы да бір ... валюта бағамдарының
қозғалысын талдау болып болып табылады. Мұндай ... ... ... ... бағамының қозғалысын іргелі талдау жорамалдарға негізделген,
бағамның негізгі өзгерісі ... ... ... ... макроэкономикалық факторлары әрекетінен болады. Өздерін іргелілер
деп есептейтін талдамашылар тұрақты негізде ... ... ... ... көрсеткіштерін мұқият бақылайды ... ... ... ... ... ... ... факторлар тек кейбір валюталарға ғана әсер етуі мүмкін.
Валютаның осы бағамдарының қозғалысын болжау үшін ... ... және ... ... ... ... ... талдау макроэкономикалық көрсеткіштердің қысқа мерзімді және
орта мерзімді ... ... ... ... ... туралы ережеге негізделген. Сонымен бірге, валюта ... ... тек ... математикалық жүйе болып табылатын
техникалық талдау әдісі арқылы ... ... ... ... валюта бағамдарының ауытқу үрдістерін бақылайды және
сатып алуға және сатуға ісшара береді.
Шетелдік валютада ... ... банк ... екі ... ... бағамдарының немесе пайыздық ставкалардың қолайсыз
қозғалысының ашық ұстанымға әсері;
- ... ... ... форвард бойынша міндеттемелер немесе
депозиттік ... ... ... ... /18, 24б/.
Кейбір ірі банктер жіберген шығындарды қарау осы тәуекелдерді екі
тақырыпқа ... ... ... ... ... ... бас басқарушысын толық хабардар етіп
немесе ... ... ... ... ... ... тарапынан уәкілеттендіріп немесе уәкілеттендірмей
операция бөлімінің дилерлері шетелдік ... ... ... ... ... үлкен алып сатарлық ұстанымдар ашылған
жағдайда бизнес көлемінің ... ... ... банк ... ... алып жүре алатын бизнестің жалпы көлемі
оның беделіне, жағдайына, төлем ... ... ... ... ... үшін ... стандарттар операциялары немен базаланатыны
белгілеу мүмкін емес.
Үлкен алып сатарлық ұстанымдар жеңіл құралуы мүмкін ұқсас бейнеде
салыстырмалы уақыттың қысқа аралығында, ... ... ... ... ... ... ретінде жеке операциялардың
мөлшерін назарға алу дұрыс болмайтын еді.
Мәміленің екінші ... ... ... ... ... ... ... орынға ие болатынын көрсете алатын дилингтің бұл
аспектілерін ... ... ... ... осы банк ... ... үшін ... саудамен салыстырғанда сауда
көлемінің кенеттен ... ... ... ... айтылған ірі банктер
туралы болса, бұл күдікті ескерту болуы мүмкін ... ... алу ... ... ... ... клирингтік шоттар, әсіресе,
овердрафтарды жеке ұсыну бойынша ... ... ... Ал, ... бойынша айналым ретінде басқа тараптарда өз бетінше ... ... ... ... ... ... соманы ұсынады, бұл
өте пайдалы қорытынды болуы мүмкін;
- дилинг жасаудың заттай нысанын өзгерту. Ашық ұстанымдар тек ... ... ... ... ... ... бірақ, соңынан күннен күнге
және уақыттың қысқа аралығында айырбастауға жататын спот ... ... ... ... ... ... Мұндай операциялар
нарықта олардың санын ұлғайтуға, сондай-ақ клирингтік шоттар ... ... алып ... ... ... банк ... ... бойынша нетто ұстанымын жүргізген кезде туындауы мүмкін. Сонда
да, бұл жерде таза ашық ұстаным жоқ, өйткені, ... ... ... ... ... ... сәйкес келеді, бірақ ... ... ... ... ... тәуекелдер бар;
- мәмілелер, әсіресе, форвардтық операциялар бойынша растау ... ... ... ... ... өтінішке қанағаттанарлық жауап
алмау;
- нарыққа сәйкес ... ... ... ... баға ... ... ... Операциялардың бірнеше банктермен жүргізілуін
болдырмау үшін дилер сатып алу бағасы мен сату бағасы ... ... ... ... алады. Егер басқа банк әсіресе, своп бойынша
операциялар жүргізіп жатса, онда осы банк өз ... ... ... алдында тұр;
- СВОП операциялары үшін спот ставкаларын қолдануды өтіну, ... ... ... банк үшін ... дұрыс тәжірибе және
мерзімі аяқталуға жақын келісім-шартты жою үшін СПОТ ... ... ... ... ... ставкаға бару болып табылады және форвард
бойынша жаңа ставканы спот ставкасының базасына белгілеу /31, ... ... ... өзгеру жағдайларында Банк стратегиясын
табысты іске асыру үшін ... ЕБ ААҚ ... ... ... ... ... ... ставкалардың және т.б. ауытқуы
салдарынан туындайтын тәуекелдерді бағалау және тиімді басқаруды негізгі
міндеттердің бірі деп ... ... ... ... деңгейін қазіргі заманғы бағалау және
бақылауға, сондай-ақ банк процестерін жоғары деңгейде ... ... ... ... (ТБЖ) ... ... ЕБ ... тәуекелдерді басқару Банктің даму стратегиясын орындау, ... алу және оның ... ... ... ... ету ... жеке ... тәуекелдерін (тәуекелге жататын капитал құны) шектеу
жүйесі деп түсіндіріледі.
«Альфа-банк» ЕБ ААҚ-да тәуекелдерді ... ... ... ... ... ... ... әзірленді және енгізілді. Құрылған ТБЖ-ның
міндеттері тәуекелдердің сандық бағаларының ... ... ... тәуекелдер мониторингі, есептіліктің барабар нысандарын енгізу,
стандартты емес жағдайларда жұмыс ... құру ... ... ... ... ... бағалауды қоса алатын, тәуекелдің әрбір
түрі үшін ішкі бақылау, сондай-ақ әртүрлі ... ... ... ... ... ... тәуекелге әсерлілік мониторингі
рәсімдерінің сақталуын бақылау рәсімдері әзірленді.
3.2 Коммерциялық ... ... ... ... ... оң ... ешнәрсемен дауласпайды. Бәсекелестік нарықтық
экономиканың негізі ... ... ... бұл ... ... ... операциялық қызметінде барынша пайдалану үшін зерделеу қажет.
Валюта нарығындағы бәсекелестік проблемасы жаһандану факторын қарамай
жеткілікті ... ... деп ... ... ... факторы көптеген
мамандардың жұмысында қаралады. Соңғы жұмыстардың ... ... ... мен ... ... еңбегі бізге қызық болып көрінеді.
Жаһандық сипаттағы барынша маңызды үрдістердің санында ... ... ... қор, ... ... және ... нарықтардың
өзара тығыз байланысы;
- алып сатарлық операциялардың күрт ұлғаюы, ... ... ... ... 95%-ы тиеді;
- қаржы нарықтарын дамытуда елеулі ролді еуровалюта ... ... ... экономиканың ең қызықты көріністерінің бірі. Онда
8-10 трлн. доллар ... бұл ... ... ... ... ... шықты және еуровалюта
нысанында дербес трансұлттық күш болды;
- қаржы нарықтарының арасында көлемі бойынша валюта ... алда ... ... ... 680 ... ... асады;
- қор нарығының және әсіресе, әлемдік экономикадағы акциялар ролінің
өсуі, әлемдік қор ... ... ... шамамен 60 трлн. долларға
тең. Бұл ретте, 24 трлн. доллар акция ... ... ... ... ... ... ... акциялар
бойынша және міндеттемелер бойынша АҚШ-қа тиесілі. Соңғы он жылда
акция ... ... 20 есе өсті және ... ... ... ... ... біріне берік иемденді.
2005 жылы акция нарығының жиынтық ... ... ... ... асып түсті. Бірақ, 2006 жылы АҚШ-тың қор нарығы
едәуір құлдырады;
- қаржы секторында алып ... ... ... ... ... және ... нарығын криминалдандыруға қолайлы орта
құрады. БҰҰ бағалауы бойынша халықаралық ... жыл ... 600 ... долларды жылыстатады.
Көлеңкелі экономиканың көлемі, ең бастысы өсу жылдамдығы аса ... ... ... ... ... ... оған толық соғыс
жариялауды ұйғарды. Мүшелері 26 ел және халықаралық ұйымдардың қатары болып
табылатын ... ... ... ... ... комиссия
ақшаны жылыстатумен күрестің жалпы шеңберлерін ... 40 ... Осы ... ... ... ... ... жөніндегі шараларды
қабылдамайтын 15 юрисдикцияныњ «қара» тізімін жариялады, оған аралдардағы
оффшорлар, Ливан, Израиль, ... ... ... ... ТМД ... ... Дамушы елдердің өсудің ұзақ мерзімді қарқынынан дамыған
елдерден артта қалуы – 1994, 1997 және 1998 жылдары ... ... ... ... бастан кешірді. Және бұл ретте, олар дамыған елдердің
нарығын ара-тұра басып озды (1992, 1993 және 1999 ... ... екі ... қосу ... әлемдік экономикалық кеңістікке жаңа индустриялды елдердің трансұлттық
компаниялары ... ... Бұл ... ... ... операциялардың аз ауқымына ие және ... ... ... ... көп еңбекті қажет ететін салаларға
басымдықпен енгізіледі. ... ... ... ... ... ... өндіріс көлемінің шектелуін ынталандырады. Нарықтан
бақталастарды ығыстырып шығару олардың өндірілмеген өнім ... ... ... ... ... ... кірісіне олардың
әлеуетті табысының жекелеген трансформациясын негіздейді. Бұл ретте бағалар
арту жағына қарай бейімділікті иемдене отырып, ... ... ... мұқтаждығының өзгеруіне әлсіз әсер етеді. Бұл нарықтың мұндай
қатысушыларына ақша ... ... ... ... Бұл маңызды,
өйткені, трансұлттық компаниялар әдеттегідей ірі коммерциялық банктермен
басқарылады;
- қаржы-өнеркәсіптік топтар ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда қаржы-өнеркәсіптік топтар
құру кәсіпорындарды қайта бейiмдеуге, жаңа ... ... ... ... ... ... мәжбүрлілігіне негізделген. Бұл
кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... ресурстарды шоғырландыруды талап етеді. Қаржы-өнеркәсіптік
топтар құру бірінші кезекте ... екі тобы үшін ... ... ... есеп ... ... ... шеңберінде
біріккен кәсіпорындардың шаруашылығын ұйымдастыру үшін, өнім ... да бір ... ... ... ... өндірістік
қуаттылықты өзара байланыстыруды реттейтін бірыңғай ... ... ... өнім ... ... бөлу, корпоративтік әсерді
көбейту, бірыңғай инвестициялық саясат өткізу ... ... Бұл ... ... ... тыс ... ... бірақ кәсіпорындар
үшін ұзақ мерзімді перспективадағы «көлбеу» сызық ... ... ... өзі ... ... басқа, әлеуетті инвесторлар үшін ыдыраған кәсіпорындарға қарағанда
ірі ... ... кіру ... тартымды перспектива ... ал ... ... ... ... ... ... жобалар әзірше тек ірі банктердің күшінде.
Қорытындыда бәсекелестіктің қазіргі заманғы теориясы ... ... ие ... атап ... жөн. ... екі ... нарықтық
жағдайларда әрекет етеді: жасалған бәсекелестік ... ... ... ... (монополистік бәсекелестік нарықтың
негізгі түрлерінің бірі болып табылады). Бірінші түрі, оны тек банк ... ... ... ... ... ... ... таралады, екінші,
егер банк қаржы-өнеркәсіптік топтың ұяшығы болып табылса. ... ... ... ... ... және бұрын ресурстардың иесі
болғандардың ... ... ... арасындағы
қарсылықтарды болдырмайтын қадам болды. Өндірушінің қысқа ... ... ... ... ... ... пайдасы ұзақ мерзімді перспективада бәсекелі кәсіпкерліктің пайдасы
болып табылады. Бұл ұстаным тепе-теңдіктің жетілген ... ... ... сұраныс пен ұсыныстың ... және ... ... жаңа ... ... ... олар ... осы қисықтыққа тән деп жатқызылғаннан нысаны бойынша ғана
ерекшеленеді, ... ... ... ... ... ... ... ретте, өндірушілердің аз ғана санымен сапа, ... ... ... ... ... көріністерді түсіндіру кезінде жаңа
экономикалық теориялар бұл көріністердің мағынасын ... ... ... тоқталды.
Монополистік бәсекелестік ұқсас өнімдер сататын, әрқайсысы өз ... ... кему ... ... ... ұшырасатын фирамалар көп
болғанда болуы мүмкін. Өзара ауыстырылатын, ... ... ... жаңа банктердің ағыны баға мен түсімнің азаюына әкеледі. Теориялық
тұрғыдан алғанда бұл әбден мүмкін, ... ... ... саны жыл сайын қысқартылады. Ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... ... нөлдік түсімде болатын
нүктеге дейін жетеді, бірақ баға шекті шығасылардың шамасынан асып түседі.
3.3 «Альфа-банк» Еншілес ... АҚ ... үшін ... ... ... даму ... ... біздің еліміздің басқа елдермен сыртқы ... ... ... ... ... ... ... жеткізулермен
айналысады, ал өндірушілер өздерінің өндірістік циклында импортты жабдықтар
пайдаланғысы ... ... оны ... алу ... бірқатар жеңілдіктер
берілуіне байланысты сенімдірек болады. Мұның бәрі банктің ... ... ... ... деген сұранысын арттырады.
Сондай-ақ валюталық кредиттердің тиімділігі қазіргі уақытта АҚШ доллары
бағамының ... ... ... бұл ... ... валюталық кредиттің құны сол мерзімдегі рубльдік кредиттің құнына
қарағанда едәуір төмен (рубльдік ... ... ... ... үшін ... 170 пайыз шеңберінде тербелсе, валюталық ... ... ... ... 25 -30 ... ... бұл ... бағамы кезінде едәуір арзан).
«Альфа-банк» ЕБ ААҚ валюталық кредит берумен 1998 жылдан бастап айналыса
бастады және өз қызметінің басында банк ... ... ... мұқтаждықтарын қанағаттандырды. Жоғарыда айтылып өткендей кредит
ресурстарының ... ... ... өсті ... ... ... ... тиімді және сенімді). Әдеттегі кредит беру ... ... көп емес ... ... ... ... шектелген, басқа
жағдайда бұл капиталдың қозғалысымен байланысқан операция болады және банк
клиентіне ҚР Ұлттық ... ... ... алу ... ... ... беру кезіндегі екінші бір келеңсіздік кредиттің қамтамасыз етілу
проблемасы, яғни, оның қайтарылуына кепілдік ... ... Егер ... ... ... ... ... мүлік, жылжымалы мүлік және т.б.)
қамтамасыз ететін ... ... бұл ... ... бұл ... бағалау
туралы, сондай-ақ валюталық тәуекелдер туралы мәселе тұрады, өйткені, кепіл
объектісі Қазақстан Респубикасының аумағында болады және оны ... ... ... осы ... барлығын ескеру қажет және
мүліктің құнын бағалаудан 40 пайыз қалады. ... ... ... ... ... онша көп емес ... ... кәсіпорындар.
Қамтамасыз етудің басқа түрі ретінде кәсіпорынның немесе банктің кепілі
қызмет ете алады. Бірақ тағы да ... ЕБ ААҚ бұл ... ... ... осы ... теңге эквивалентінде көргісі келеді.
Кредитті және бағалы қағаздарды (ең ... ... өз ... ... қабылдауға болады, бірақ бұл жерде олардың бағасы мен
өтімділігі туралы мәселе тұрады, әсіресе, егер бұл ... ... ... ... бұл ... ... шешімдері лизинг бола алады. Лизинг
- бұл зауытты, өнеркәсіптік тауарларды, жабдықтарды, ... ... ... пайдалануға арналған жылжымайтын мүлікті жалға алу ... ... ... ... ... сатып алады және оған өзінің меншік ... ... беру ... бірі ретінде қолдану үшін лизингтің
кейбір жағымды жақтарын қарап шығайық:
- лизинг жабдықтарды оның төлемін толық ... ... ... ... ресурстарын жандандырмай-ақ жаңа өндіріс ұйымдастыруға
мүмкіндік береді;
- лизинг беру ... ... банк ... ... ... ол оның
балансында тіркеледі. Жалға алушыға мерзімі алты айдан көп кредит
алудың және капиталдың қозғалысына ... ... ... ... Ұлттық банкінен рұқсат алудың
қажеті жоқ;
- жабдықтың төлемін ... ... ... байқап көру мүмкіндігі;
- лизинг бойынша берілген жабдықты ... ... ... ... ... ... түсіруге тек лизинг алушы ғана емес, лизинг
беруші де мүдделі. Банктің жалға ... ... ең ... ... қол ... ... бар;
- қарыз капиталы тартылмайды. Лизинг кәсіпорындардың активін
«ауырлатпайды» және жеке және ... ... ... ... ... ... төлемдерін жүзеге асырудың ең икемді тәртібі.
Жалға алушы ... ... ... өзі қатысады, банкпен бірге
қаржыландырудың негізгі шарттарын ... ... ... мен ... ... ... көлемі, жалдау
төлемдерінің және олардың валютасының мерзімділігі, тіркелген
немесе ... ... ... ... ... ... алу шарты және банкпен есептесу шарты;
- лизингтік төлемдер өндірілген ... ... ... ... және тек ... ... ғана емес, тауарлық нысанда
да;
- салықтық пайдалар. Біріншіден, лизинг мәмілесіндегі жабдықты
пайдаланушының жалдық ... ... ... ... ... салықпен салынатын пайданы, яғни, бюджетке алынатын салық
мөлшерін де төмендетеді. Екіншіден, әдеттегідей, салық заңнамасы
лизингтік мәмілелер үшін жеделдетілген амортизация жүйесін, ... ... ... ғана ... ... ... ... де қосымша
салықтық жеңілдіктер қарастырады;
- лизинг шарты мерзімінің аяқталуы бойынша ... ... ... құны ... ... алу мүмкіндігінен болатын жалға
алушының пайдасы. Банк үшін валюта кредитін қайтару ... ... ... оның ... ... және ... ... міндеттемелерін орындамаған жағдайда банк жабдықты алып, басқа
жалға ... бере ... Бұл ... ... ... ... ... мұндай мүлікті басқару бөлімі туралы мәселе тұрады
(дұрысы әрине, еншілес лизингтік компания ... ... ... ... ... ... лизинг банкке пайдалы болу үшін оның жалпы кірістілігі ұқсас
кредиттен жоғары ... ... Бұл ... ... ... ... ұзақ мерзімділігін ескеру қажет.
Әдетте, лизингтік төлемдерге мынадай құрамдас бөліктер ... ... ... (бұл кредиттің өзін қайтару болады);
- кредитке төлем (оның ішінде, жабдықты лизингке бергені ... ... ... ... ... кезінде Қазақстанда өте маңызды
шешілмеген проблемалардың қатары бар. Бұл ... ... ... ... дамымағандығын түсіндіреді:
- лизинг туралы нақты заңнама жоқ, ... ... ... ... ... ... ... қаржы тұрақсыздығы және инфляцияның жоғары деңгейі, бұл ... жиі ... ... және ... бойынша пайыздардың
тұрақсыздығына алып келеді. Бұл банк үшін тіркелген ставкамен,
жалға алушы үшін тербелмелі ставкамен ұзақ ... ... алып ... ... негізгі қаражат олардың рубльдік
бағасында (олар валютаға сатып алынған болса да) ... ... ... ... ... қайта бағалау
амортизациялық аударымдардың абсолюттік ... ... ... ... қаруға алып келеді және егер қайта бағалау валюта
бағамының өзгеруіне байланыспаған болса, онда банк не ... ... ... тап ... ... ... ... сақтандыра алатын және оған толық
жауапкершілікте ... ... ... ... жоқ.
Сонда да банк мұндай операциялармен айналысуды ... ... ... ... ... және ... салудың және заңнамалық базаның барлық
аспектілерін пысықтап арқылы.
Валютадағы лизингпен, ... ... және ... ... ... ... кең танымал, терең байланысы бар қызмет –
хеджирлеу (валюталық тәуекелдерден сақтандыру). Шетелдік валютағы ... ... ... ... бір ... ... ұлттық немесе өзге
валютаға қатысты бірден өзгеру қаупі не есептесу сәтінде қажетті ... алу ... бар. ... ... ... құрал хеджирлеу
болып табылады. Әдетте, хеджирлеу валютаны сатып алу және ... ... ... түрінде жүзеге асырылады. Қазіргі уақытта «Альфа-банк» ЕБ
ААҚ-ның клиенттері хеджирлеуді пайдаланбайды. ... ... ... ... ... және ... өйткені, олардың бақуаттылығына банктің
орнықтылығы және ... ... ... банк ... ... қажет деп ойлаймын, әсіресе, сыртқы нарықтағы ... ... ... ... ... ... нысандары мен
шарттарын таңдау саласында тәжірибелірек ... ... ... ... ... әртүрлі валютада келісім-шарттар жасауды
пайдаланбайды. Бұл ... ... ... сомасы бірнеше бөлікке
бөлінеді және мәміле жасау сәтіндегі бағам бойынша ... ... ... егер ... ... ... ішінде осы
валюта бағамдарының ... ... ... болса, онда валюталық
тәуекелдередәуір төмендейді немесе түгелдей ... ... ... ... ... ... АҚШ долларының төмендеуін алуға болады. Мысалы,
клиенттің 1 млн. доллары бар және 3 ... ... 1 млн. 450 мың ... ... ... ... жасасты делік. Мәміле жасау сәтінде
доллар/еуро ... ... ... ... ... ... ... мәміле жасау сәтінде төлей алатын еді, бірақ ол мұны қандай да
бір ... ... ... 3 ай өткен соң төлем жүргізу сәтінде
доллар/еуро бағамы 1,38-ді ... ... ... ... 1 млн. доллары
болса да өз ... ... ... Егер ... 50 ... ал 50 пайызы еурода жасалғанда, клиент мұндай залалға соқтықпас
еді.
Неге неміс экспорттаушысына ... ... ... ... сұрақ туады, оның
бәрі бір ... ... ... жақсы валютада есептесуі тиіс
жеткізушіслері бар емес пе, доллардың құлдырауына кепілдік бар және ... екі ... ... ... ... қатысудың ортақ негізін
таба алады, ал банктің міндеті өзінің клиентіне мұны қалай ... ... ... валюта тәуекелдерінен қорғаудың басқа тәсілі жедел мәміле ... ... ... 1 млн ... валютаны 3 айдан соң жеткізе отырып
(валютаны жеткізуге арналған форвардтық келісім-шарт), 1,5078 бағам бойынша
еурода сата алады, ал қазір бұл ... ... ... ... ... ... ... сатады, өндіріске жібереді, сонымен бірге, 3 айдан
соң осы санға форвардтық жеткізуге келісім-шарт жасайды.
Банк бұл ... ... ... тиіс, ол клиенттерді өзі сақтандыра
алады немесе комиссиялық сыйақы негізінде басқа банктер арқылы осындай
операцияларды ... ... Ал банк өз ... үшін ... ... сатып
алу және сатуға арналған жедел ... ... ... ... алып сата ... ЕБ ААҚ клиенттерге ұсынбайтын қызметтің тағы бір түрі
қазіргі уақытта көп (мульти) ... ... ашу ... ... ... шоты болса банкке кез келген валютада төлем жүргізуге өкім ... және ... ... басқа операциялар жасай алады. Мұндай қызмет
әрине клиенттер үшін ... ... ... валюта қаражаттарын
айырбастау процесін едәуір жеңілдетеді, бірақ бұл жерде, ... ... бір ... бар, банк ... ... ... болып
табылады, рубльдік қаражатты валютаға айырбастауға ... ... ... ... ... банк клиенттен сыртқы ... ... ... ... тиіс ... емес ... – бұл операциялар кәсіпорындардың ұйымдардың,
азаматтардың, ... ... ... ... ... ... ... қозғалуына
байнанысты емес.
Банктің заңды тұлға - клиенттері үшін ... банк ... ... банк жеке ... үшін де ... ... мен ... болады. Бұлардың алғашқыларының бірі ретінде өзінің айырбастау
пунктерінің желілері арқылы қолма-қол шетелдік ... ... алу – ... ... ... ... ... тізбесін кеңейтуді
айтуға болады. ... ... және оның ... ... тыс ... айырбастау пунктері ашылған. Бірақ қазіргі уақытта
бұл желі ... ... Банк ... бірі ... ... тиімділігі бойынша оңтайлы айырбастау пунктері
желілерін салудан тұрады. Оңтайлылық басқа ... және ... ... санынын айырбастау пунктері санының көптігінен болады, осылайша осы
саладағы банктер арасындағы бәсекелестік ... ... және ... ... ... енді ... түсірмейді немесе қажетті рентабельді
бермейтін уақыт келеді. Банк өзінің ... ... ... ... үшін ... қызмет түрлерінің тізбесін кеңейтуі
тиіс (барлық айыбастау ... жол ... ... жұмыс істеуі, инкассоға валюта қабылдауы, валюта ауыстыруды
жүргізуі, кросс бағам бойынша ... ... және ... валютаны
шетелдік банктер арқылы жеткізуд жақсартуы тиіс, банк валюта ... ... және ... ... ... ... қабілеттірек бағасын
жасай алады.
Халықтың валютадағы салымдарын тарту және орналастыру бойынша ... мен ... ... ... ... ... ... бойынша кең
жарнамалық компанияларды ұлғайту және ... ... ... ... еткенге
дейін салымдар және жедел салымдар бойынша ставкаларды қайта қарауды талап
етеді, бұл салымдар оларды ... ... ... ... ең ... ... табылады. Бірақ, валюталық салымдарды
тартумен қатар банкке қазір осы ... ... ... мен
тактикасын пысықтау қажет. Бірінші, айтылып өткендей валюталық ... ... ... ... бұл ... ... банкаралық нарықта
орналастыру. Қазір доллар бағамының құлдырауы кезінде ... ... ... тырысады, ал банктерде ағымдағы төлемдерді жабу үшін валюта
қаражатына деген мұқтаждық туындайды. Және ... ... бұл ... ... ... ... ... валюталардың банктің немесе оның
филиалдарының айырбастау пунктеріне өтуі.
Қазір қолма-қол жұмсақ ... ... ... ... өзекті. «Альфа-
банк» ЕБ ААҚ ТМД елдерінің қолма-қол және қолма-қолсыз ақшаларымен
операция ... ... ... ... экономикада банктер оның дамуының негізгі заңдылықтар жүйкесінде
әрекет ... Олар ... ... ... ... ... ... өзара іс-қимылы жағдайында шығады. Олардың «өнімдеріне»
бағалардың белгілі шектелуі туындайтын белсенді ... орта ... Бұл ... ... ... төмендеуін ынталандырады,
банк қызметтерінің бағаларын тұрақтандырады және төмендетеді. ... ... ... ... кез ... меншік нысанымен, кез келген
қызмет саласында сипатты ... ... ... ... ... ... негігі міндеті – көп пайданы алып ... ... өсу жолы ... ... ... Бұл банктің көрсететін
қызметтерінің номенклатурасын ... ... ... ... банк ... кешігуін тоқтату және басқалар. Әрине, ... ... ең оңай жолы – бұл ... қызметтеріне бағаны арттыру.
Сонымен бірге олардың деңгейі шексіз. Банк қызметтері ... ... ... ... ... ең ... ... нарықтық
орта қалыптастыру, банк қызметтерінің ұсыныстарын кеңейту, ... ... ... ... ... ... есептік ставкасын белгілеу
арқылы жүзеге асырылатын мемлекеттің реттеуші ролі. Уәкілетті ... ... ... және оны ... ... ... ... Республикасының Ұлттық Банкі уәкілетті банктермен валютаны
сатып алу және сату бойынша операциялар жасайды.
Әлемдік ... ... ... ... елдерде негізгі рольді
валютаның айырбас бағамы қалыптасатын оның көтерме тобы ... ... бұл ... ... ... ... бағаларды айқындайды.
Шетелдерде валюта нарығының дамуы, әдеттегідей, өсіп ... ... ... бұл ... банктердің ролін күшейтуге
байланысты. Валюта нарығын ... ... ... коммерциялық
банктердің Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкімен қатынасы коммерциялық
банктердің өзара қатынасына қарағанда өте тығыз ... ... ... ... ... ... ... валюта нарығындағы жай-күйдің
тұрақталуы жағдайында «Альфа-банк» ЕБ ААҚ ... ... ... ... ... ... нарықтарда да белсенді
операциялар жүргізіп отырғандығын айта ... жөн. ... ... Банкке едәуір пайызсыз кіріс әкеледі.
Валютадағы депозиттің үлес салмағы 2003 жылмен салыстырғанда 2004 жылдың
соңында клиенттің шоттарына түскен валюталық ... өсуі ... %-дан 72%-ға ... өсті. Сыртқы нарықта негізінен қарыз қаражатын тарту
жөніндегі қызмет өтелетін қарыздарды ауыстыруға және сонымен ... ... ... 2003 ... ... ... тұруға бағытталды. Мәселен,
2004 жылы банк ABN AMRO Bank және American Express ... ... ... үш жаңа ... ... ... ... қызмет барысында қазақстандық және шетелдік
компаниялар Банк арқылы батыстық валюта ... ... алып ... ... қол ... ... металдар нарығында белсенді операциялар жүргізіп отыр.
Банк жыл бойы 1999 жылы шығарылған өз ... ... ... сыртқы және ішкі нарықтамәмілелер ... ... ... бұл ... ... ... ... төмен
бағамен жедел өтеу мүмкіндігіне негізделген. ... ... ... ... 2004 ... аяғында 68,6 млн. долларды
құрады, оның ішінде, 2004 жылы ... ... – 23.3 млн. ... ... ... ... 2003 ... 64,9%-бен
салыстырғанда 2004 жылы 4,6%-ға төмендеуі жағдайында ҚР ... ... ... ... Ұлттық Банкі теңгемен номинацияланған және
теңгенің долларға айырбас ... ... ... қайта бағаланатын
бағалы қағаздардың эмиссиясын тоқтатты. Мұның ... осы ... ... қоржын құрылымында 2003 жылдың аяғындағы 10, 7%-дан 2004
жылдың аяғында 16%-ға төмендеді.
Ендеше, коммерциялық банктің шетелдік ... ... ... ... пен шетелдік валюта нарығының арасында болу.
Қазіргі заманғы валюталық реттеудің негізгі проблемасы «Альфа-банк» ... ... ... тұрақсыздығы болып табылады, ол өз қызметін валюта
тәуекелдерін ... ... ... қажет:
- тәуекелден қорғау саясаты валюта нарығындағы операцияларда да таратылуы
тиіс. Менеджмент «овенайт» ... ... ... ... мысалы,
«овернейттің» қысқа немесе ұзын нысанында және сонымен бірге, операция
клиенттері үшін ... ... ... деңгейде күндізгі ұстанымның
лимитін белгілеуі тиіс. Қарапайып банк бизнесі - бұл қолайлы кредитер мен
инвестицияларды орналастыру және ... ... ол бұл ... ... банк ... ... және дилинг үшін басқа сауданың лимитіне
қатынасы бойынша, ... банк ... ... және инвестициялық
операцияларына күнделікті ... ... ... ... формальді саясат әзірлеуі ... ... ... ... ... ... ... мақсатында бақылаудың тиімді
жүйесі болуы қажет.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. ... Н.Ә. ... ... ... ... ... «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан». Астана, 2007ж. 28
ақпан //Егемен Қазақстан, 1 ... ... ... Н.Ә. Қазақстан Республикасының Преидентінің Қазақстан
халқына Жолдауы «Қазақстан жедел экономикалық, әлеуметтік және ... ... ... ж.
3. Назарбаев Н.А. Қазақстан – 2030 стратегиясы
4. Указ Президента Республики Казахстан, имеющий силу ... ... ... ... 30 ... 1995 ... Указ Президента Республики Казахстан, имеющий силу Закона « О банках и
банковской деятельности», Алматы, 31 августа 1995 года
6. Алибекова Ф.Р. О ... ... и ... ... // ... ... 2000. -N10. - С. ... А.Д. Шеремет, Г.Н.Щербакова. Финансовый анализ в коммерческом банке –
М.: Финанасы и статистика, 2000. – 256 ... ... ... ... под ред. ... М: Юнити – Бана, 2004 –
527с.
9. Лим А. ... - ... ... ... // Финансы Казахстана=
Каржы Каражат. -Алматы, 2000. -N 11-12. - С. 69-70
10. Лисак Б. ... ... - как ... финансовой
политики коммерческих банков // Банки Казахстана. -Алматы, 2000. -N 5.
- С. 21-24
11. Лисак Б.И. ... ... ... ... по ... аспект) // Банки Казахстана. -Алматы, 2001. - № 6. - С.
18-20.
12. Лисак Б.И. Об оценке эффективности операций банков по ... // ... ... ... 2001. - № 7. - ... Маркова О. М. Коммерческие банки и их операции. -М.: Банки и ... ... ... Г. ... особенности банковской конкуренции// АльПари.
-Алматы, 2000. -N3-4. - С.100-103. -Библиогр.: 8назв.
15. Коробов Ю. И. Практика ... ... ... ... ... экон. академии, 1996г.
16. Куанова Г. Теоретические ... ... ... ... сообщество. -Алматы, 2001. -№3. - С. 72-83. -Библиогр.: 11
назв.
17. Е.Ф. Жуков. Банковское дело. 2-ое издание. – М: 2006.
18. Полушкин В.Ю. ... ... ... ... и ... в ... банке// Бухгалтерия и банки. -2000. -N1. ... ... ... Т. Н. ... ... ... ... ... - ... н/Д: Феникс, 2001. -378 с.
20. Гарантирование банковских депозитов : Мировая ... и ... Э. ... С. ... К. ... М. ... // Деньги и
кредит. -2000. -N 6. - С. ... ... М.Т. ... ... банковской системы и
перспективы развития рынка банковских услуг в Казахстане// Финансы
Казахстана= ... ... ... 2000. -№ 9-10. - С.37-50
22. В.Е. Черкасов. Финансовый анализ в коммерческом ... ... ... 1995г.
23. С.Б. Мақыш. Коммерциялық банктер операциялары: Оқу құралы. – ... ... 2002. – 229 ... ... /Под ред ... ... ... -363 с.
25. Джозлин Р.В. Банковский маркетинг. М.: ... и ... ... ... Е.Ф. ... и банковские операции: Учеб. для ВУЗов. - М.:
Банки и биржи: ЮНИТИ, 1997. -471 ... ... Г. ... на Международном экономическом саммите
"Евразия 2000" // ... ... ... 2000. -N5. - ... ... Г. А. Банковский сектор Казахстана: состояние и перспективы
развития // Банки ... ... 2001. -№ 10. - С. ... ... Г. Современное состояние и перспективы развития ... и ... ... ... // Банки Казахстана. -Алматы,
2000. -N3. - ... ... М. ... банковской системы // Банки Казахстана. -Алматы,
2005. -N 5. - С. 16-20
31. Усоскин В.М. Современный коммерческий банк. ... и ... ... ... Е. ... ... банков// Банки Казахстана. -Алматы,
2000. -№ 3. - С.60-61
33. Черкасов В.Е. ... ... ... ... -М.: ... 1995. - 208 ... Эмери И. Дела банковские // Банки Казахстана. -Алматы, 2000. -N5.
С. 9- 11

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктердің активті операцияларының экономикалық маңызы мен мәні12 бет
Инвестициялық операциялары39 бет
Коммерциялық банктің ұйымдастыру құрылымы және коммерциялық банктердің операциялары21 бет
Коммерциялық банктердің жіктелуі24 бет
Коммерциялық банктердің операциялары мен қызметтері26 бет
Коммерциялық банктердің экономикалық мәні22 бет
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктер туралы25 бет
Қазақстан Республикасының комерция банктері, олардың қызметтері мен операциялары44 бет
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктері41 бет
Қазақстан Республикасының несие жүйесі, және оның қалыптасуы мен дамуы58 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь