Билік және тұлға философиясы

I КІРІСПЕ
II НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2.1 Биліктің анықтамасы. Биліктің негізгі белгілері.
2.2 Биліктің механизмі, көздері мен ресурстары.
2.3 Тұлға философиясы
2.4 Тұлға . философиялық қатынастардың субъектісі және объектісі ретінде

III ҚОРЫТЫНДЫ
IV ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Ғалымдардың арасында «билік» ұғымдары жөнінде көптеген түсініктемелер бар. Кейбір ғалымдар билік дегеніміз өмір сүруші жүйе элементтері бірінің өзінің мүдделерін осы жүйе шеңберінде іске асырудағы нақты қабілеті және осы мағынада билік жүйе ішінде болып жататын процестерге ықпалдың іске асуы болып табылады деп санайды. Басқа ғалымдар билік – деп, кейбір мақсатты бағытталған ықпалдың нәтижелерін, өнімдерін санайды. Үшінші біреулері билік – деп, адамдар мен топ адамдар арасындағы мәні ықпалды әсерде болатын, яғни тепе-теңдікке жетуге ұмтылыс жолындағы өзара қатынастар деп түсінеді.
Билікті кейде оның қаруы – мемлекетпен, қоғамның саяси ұйымымен ұқсастырады. Билік жөнінде ең көп таралған түсініктердің бірі – оны басқару құралы деп қарау.
Билік – басқару элементі, басқару күшінің көзі. Басқару – биліктің мақсатты бағытталған әсерін, мүмкіндік жағдайынан шындық жағдайына айналдырылған құрал.
Тұлға - жеке адамның өзіндік адамгершілік, әлеуметтік, психологиялық қырларын ашып, адамды саналы іс-әрекет иесі және қоғам мүшесі ретінде жан-жақты сипаттайтын ұғым. Aдамның әлеуметтік қасиеттерінің жиынтығы, қоғамның даму жемісі және белсенді қызмет ету мен қарым-қатынас орнату арқылы жеке адамды әлеуметтік қатынастар жүйесіне енгізудің жемісі.
1. Философия. Основные идеи и принципы // Популярный очерк под общ. ред.А.И. Ракитова. – М., 1990.
2. Абишев К.А. Философия. – Алматы, 2000.
3. Биекенов К., Садырова М. Әлеуметтанудың түсіндірме сөздігі. — Алматы: Сөздік-Словарь, 2007.
4. Розин В.М. Философия техники. Учебное пособие для вузов.- М.:NOTA BENE.
5. Горохов В.Г. Розин В.М. Введение в философию техники: Учеб. пособие /Науч.ред.Ц.Г. Арзаканян.- М.: ИНФРА-М.
6. История философии в кратком изложении. – Пер. с чеш. И.И. Богута. – М.: Мысль,1995.
7. Исторические типы философии. Конспекты лекций. – Алматы: АЭИ, 1995.
8. Мир философии. Части I, II. – М., 1991.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
МӨЖ
Тақырыбы:
050701 - мамандығы
Орындаған: 1 курс ... ... ... ... ғылымдарының кандидаты, доцент Сулейменов П.М.
Алматы 2013
МАЗМҰНЫ
I
КІРІСПЕ
5
II
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
7
2.1
Биліктің анықтамасы. Биліктің ... ... ... көздері мен ресурстары.
7
2.3
Тұлға философиясы
1
2.4
Тұлға - философиялық қатынастардың субъектісі және объектісі ретінде
1
III
ҚОРЫТЫНДЫ
5
IV
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
5
І КІРІСПЕ
Ғалымдардың арасында ұғымдары жөнінде көптеген түсініктемелер бар. ... ... ... ... өмір ... жүйе ... ... өзінің мүдделерін осы жүйе шеңберінде іске асырудағы нақты қабілеті және осы мағынада билік жүйе ... ... ... ... ... іске асуы болып табылады деп санайды. Басқа ғалымдар билік - деп, кейбір ... ... ... нәтижелерін, өнімдерін санайды. Үшінші біреулері билік - деп, адамдар мен топ адамдар арасындағы мәні ықпалды әсерде ... яғни ... ... ... ... ... қатынастар деп түсінеді. Билікті кейде оның қаруы - ... ... ... ... ... ... жөнінде ең көп таралған түсініктердің бірі - оны басқару құралы деп ... ... - ... элементі, басқару күшінің көзі. Басқару - биліктің мақсатты бағытталған әсерін, мүмкіндік жағдайынан ... ... ... ... - жеке ... ... адамгершілік, әлеуметтік, психологиялық қырларын ашып, адамды саналы іс-әрекет иесі және қоғам мүшесі ... ... ... ұғым. Aдамның әлеуметтік қасиеттерінің жиынтығы, қоғамның даму жемісі және ... ... ету мен ... ... ... жеке ... әлеуметтік қатынастар жүйесіне енгізудің жемісі.
ІІ НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2.1. Биліктің анықтамасы. Биліктің ... ... - ... ... бұл - ... ... ... күштеу сияқты қандай да құралдардың көмегімен адамдардың қызметі мен тәртібіне белгілі бір әсер етудегі қабілет пен ... ... ... және ... ... жүйесі ретінде қарауға болады. Үстемдік - қоғамдағы әмір ету мен бағыныштылық, ... ... ... ... ... бөлінісі фактісін ұйымдық және заңдықтүрде қалыптастыру. Үстемдік қашан билік жүйеленіп, тұрақты қатынастарға айналса, қашан ұйымда шешімдерді қабылдауға, бұйрық беруге, рұқсат ету мен ... ... ... ... позицияларға ие болып, оларды орнатса, сол уақытта пайда болады. Билік бәрінен бұрын қоғамдық тәртіпті сақтау қажеттілігінен туындайды да ... ... етуі ... осы тәртіпке сүйенеді. Тәртіп - ол қоғамдық, жасампаздықтың негізі, оның жалпы мәнді нәтижелерін ... ... ... өте маңызды шарты. Биліктің беделін мойындау, оған ерікті түрде бағынуға келісім беру халықтың басым бөлігінің құндылықтарына, дәстүрлеріне, артықшылықтары мен ... ... ... ғана ... ... ... ... - белгілі бір әлеуметтік субъектілердің-индивидтердің, әлеуметтік топтар мен қауымдастықтардың мемлекеттік-құқықтық және де басқа ... ... ... еркі ... әлеуметтік субъектілердің қызметін бағындыру жолындағы қабілетімен сипатталатын әлеуметтік қатынастардың формасы. ... - ... ... ең ... ... ... мен ... сәйкес дегендерін саясатта және құқықтық ережелерде жүргізу жолындағы нақтылы қабілеті мен ... ... ... мына ... ... өзгешеліктерімен сипатталады:
* Үстемдік, билік шешімдерінің бүкіл қоғам үшін және ... ... ... да ... де ... ... қоғамдық процестер ішіне ену қабілеттілігі.
* Жалпылық, яғни көпшілік. Бұл - билік құқық негізінде бүкіл ... ... ... ете ... ... сөз.
* ... көлемінде билік жүргізудің күші мен басқа да ... ... ...
* Бір ... яғни ... қабылдауда жалпы-мемлекеттік орталықтың болуы.
* Билікті жеңіп алу, ұстап тұру және жүзеге асыру үшін қолданылатын құралдардың, көздердің кең ... ... ... ... ... ... зорлау, мәжбүр ету.
Суверенитеттік - бұл ... бір ... ... ... даболмасын басқа күштерге, жағдайлар мен адамдарға тәуелсіздігі жағынан жоғарлығы. Саяси биліктің суверенитеттігі - тек қана ... ... ... және ішкі-сыртқы дұшпандардан қорғану құқығы емес, сонымен бірге басқару мен бұйыруға деген құқығы, саяси шешімдер қабылдауға, жоғары өкіметтің ... ... іске ... ... ... Ерік - әлеуметтік субъектіні жете түсінілген саяси мақсаттың және оны дәйекті түрде іске асыру жолындағы қабілеттің, дайындық пен бостандықтың ... Ерік ... ... ... бойынша шешімді қабылдау және оны іске асыру сатыларына бөлінеді. ... - ... елде де және оның ... да ... ... ... ... мойындаған ықпалы. Бедел - бағынушылардың басшы бойынан табатын, ... ... және ... ... ... және жазалаумен қорқытпай-ақ анықтайтын сапалар. Зорлау, мәжбүр ету - ... ... ... өз ... күш ... ... ... отырып іске асыруы. Сонымен, егер жоғарыдағы көрсетілген негізгі белгілерінің бәрі біріккен жағдайда ғана қоғамда саяси ... ... ... ... ... ... ... көздері мен ресурстары Биліктің затталған белгілері - ... ... ... және жазба дүниелердің (құжаттардың, заңдардың, ережелердің, бұйрықтардың, нұсқаулардың) әр ... ... ... оның ... ... ... ... механизмі өте күрделі де көп мағыналы құрылым екені анық. Оның негізінде тұтас алғанда ... ... ал ... ... жерде үстемдік етуші саяси күштер мен олардың ұйымдары, ең жоғарыда - ... ... ... ... ... ... да дәрежедегі басшылар, соттар, бақылау органдары сияқты өзіне тән құрылымдары тұрады. ... - ... топ ... ... үшін ... маңызды шешімдерді жасақтап, қабылдаудан, оның мақсаттарын, міндеттері мен болашағын анықтаудан тұрады. Басқару - ... ... іс ... ... ету ... ... тәжірибедегі көрінісі. Басқару - қабылданған саяси шешімдердің іске асырылу жолындағы тікелей іс жүзіндегі қызметі. ... ... дене ... ... ... ... жағдайы, ұйым, т.б. Дене күштері биліктің бастапқы негізі болып табылады. Биліктің бұл көзі талап етілген тәртіпке жету ... күш ... ... ... ... ... - ... көзінің бірі. Мұның басты себебі, байлық иелерінің басқа адамдардың тіршілік етуі үшін ... ... ... бере ... ... ... мен тәжірибе қызметі - саяси ... тағы бір көзі ... ... мен іс ... тәжірибенің маңызы, әсіресе, қазіргі дамыған өркениет жағдайында артуда. Лауазымды қызмет - келесі саяси биліктің көзі болып ... ... ... ... ... ... ... жүру билікке жету жолындағы міндетті шарт болып табылады. Қазіргі жағдайда әлеуметтік-саяси ұғым ... ... ең ... ... ... бірі болып табылады. Әлеуметтік-саяси ұйым ерте кезден ... ... және ... ... ұйымдастыруға, жұмылдыруға ғана қызмет етіп қойған жоқ, сонымен бірге қабылданатын билік басындағылар шешімін де өмірде іске асыруына қызмет етеді. Биліктің ... - ... ... ... ықпал жасау мен биліктік ерікті іске асыруға бағытталған әдістер мен құралдардың жиынтығы.
Биліктің ресурстары:
* экономикалық;
* күшке ие (зорлаушылық);
* әлеуметтік;
* ... ... ... ... ... ... және өзіндік өндіріспен тұтыну үшін қажетті керек-жарақ құндылықтары, бұлардың жалпыға ортақ маңызы бірдей белгісі ретіндегі ... ... ... ... ... ... т.б. Күш ... ресурстарына күш көрсету арқылы көндіру қондырымдары және бұл үшін ... ... ... ... Бұлардың бәрі елдің қорғанысын, ішкі тәртіпті сақтауды қамтамасыз етеді. әрбір мемлекетте күшке ие ресурстардың түйінін ... ... ... ... ісіндегі түрлі қызмет орындары және сот пен прокуратура, бұлардың ғимараттары, қару-жарағы, техникасы, абақтылары, т.б. ... ... ... - әлеуметтік мәртебені, не болмаса дәрежені, мекен-жайды әлеуметтік стратификацияда (жікке бөлінушілікте) көтерудің, не ... ... ... ... ... ... орнын, дәрежені, білім беру, дәрігерлік қызмет, әлеуметтік тұрғыдан қамтамасыз ету, т.б. сияқты көрсеткіштерді қамтиды. Мәдени-ақпараттық ресурстарға білім мен ... ... ... ... мен ... ... ғылым мен білім мекемелері, бұқаралық ақпарат құралдары, т.б. ... ... ... ... ... өзі - демографиялық ресурстар жатады. Адам - әмбебап, көп міндетті және басқа ресурстарды өндіретін мүмкіндік көзі. Адам - ... ... ... ... мен ... ие және оны таратушы.
2.3 Тұлға философиясы
Тұлға философиялық тұрғыда адамды "адам" ретінде тануға, яғни оның ... ... ... қырларына баса назар аударумен пайымдалады. Психология тұлғаның өзіне тән күш-жігерін, мінез-құлқын, психо-физиология ерекшеліктерін ... ... ... қоғам мүшесі ретінде қарастырылып, оның әлеуметтік қырлары, саналы қоғамдық әрекеті жан-жақты зерттеледі. Қоғамдық-гуманитарлық ... ... ... ... адам ... ... болғандықтан олар тұлға ұғымын ортақ қолданып, әрқайсысы әр қырынан зерттеп-таниды және осы ғылым салаларының зерттеу нәтижелерінің ... ... мен ... әсері бар. Әр ғылым саласы тұлға сөзіне өзіне тән танымдық-ұғымдық ... ... ... ... мен ... мәселесінің көп ғасырлық тарихы бар. Ол көп аспектілі және әр ... ... ... ... ... грек ... жеке ... дамуына табиғи тума қабілет, қоршаған орта да әсер етеді деп есептеген. Жеке тұлғаның қалыптасуының факторлары туралы идеялар ... ... ... философиялық жоне психологиялық-педагогикалық пікірлерінде өз жалғасын тапқан (Э.Роттердамский, Я.А Коменский, К.А.Гельвеций, Д.Дидро, А.Дистервег, ... ... ... ... ... Э. ... Н. ... П. П. Блонский, А. С. Макаренко, Л. С. Вьгготский, Э. И. Моносзон. Л. И. Божович, С. Л. Рубинштейн, В. В. ... т.б.) ... - ... тән ... ... бар ... ... сондықтан табиғат заңдары оның дамуына да әсер етеді. Қоршаған ортаға бейімделіп, өз тіршілігі үшін ... ... ... ... ... адам ... ... өз қолымен жасайды. Адам табиғатының өзгеруі адам өмірінің әлеуметтік жағдайларының әсерінен болады, адамның тектілігі тек ... ... ғана ... ... ... тарихи дамуы нәтижесінде де пайда болады. адамның қоғамдық тәжірибеге ие болуы нәтижесінде орын ... ... ... ... ... ... ... биологиялық және әлеуметтік бағыттар әсер ететіндігі байқалады. Адам ... ... иесі ... ... ... өз ... ... ғана ол әлеуметтік тіршілік иесіне айналады. Жеке ... ең ... ... - оның ... ... болуы және оның әлеуметтік функцияларды (қызметтерді) (болмысқа, адамдарға, өзіне, еңбекке, жалпы қоғамға қатысты) ... Жеке ... ... ... ... ... бір деңгейіне ие (темперамент, мінез-құлық, қабілеттілік, ақыл-ой дамуының денгейі, қажеттіліктер, мақсат-мүдделер).Жеке тұлға - бұл ... ... ... ыдырамайтын тұтастық. Алайда, жеке тұлғаны зерттеумен айналысатын ғалымдар бұл тұтастықтың бар деп мойындайды, олар оны немесе жай ғана деп ... ... ... жеке ... ... ... ... ұғым болып табылады. Жеке тұлғаның ең маңызды белгілері - оның ... ... ... ... ... Жеке тұлғаның маңыздылығы оның қасиеттері мен іс-әрекеттерінде қоғамдық прогрестің тенденцияларыньщ, ... ... мен ... ... және өзіне тән ерекшелігінің көрініс табуы, оның іс-әрекетіндегі шығармашылық қасиетінің деңгейі арқылы анықталады. Бұл ... , ... ... ... деген ұғыммен толықтырылуы қажет.Даралық бір адамның басқа бір адамнан, бір ... ... бір ... айырмашылығын, оның ешкімге ұқсамайтынын, өзіне тән ерекшелігі бар екенін сипаттайды. Даралық, әдетте, адамның мінезі мен темпераментінің ерекше белгілері ... ... және ... ... ... қызмет-әрекеті мен қабілеттілігінің өзгешелігі арқылы ерекшеленеді. Осылайша, ... ... оның ... ... ... ... ауқымдылығы, балаларға деген ерекше қатынасы, жұмыстағы шығармашылық ниеті, т.б. арқылы көрінеді. ұғымы бір адамды басқа бір адамнан, бір тұлғаны ... бір ... ... оған ... тән ... пен ... қасиет беретін ерекшеліктерден тұрады. Адам қасиетін түсіндіретін тағы бір ұғым - . Бұл сөз ... ... ... және оның ... баламасы ->>жекелік>>. Ұғым ретінде бұл сөз адамзат тұқымының еш ... ... бір ... білдіреді. Бұл орайда әрбір адам индивид болып табылады. ... мен ... ... бір ... ... категориялардың мәні осында.Адамның жеке қасиеттері өмір жолында дамып, қалыптасқандықтан жеке ... мен ... ... ашу ... үшін ... ... болып табылады. Даму табиғатқа, қоғамға және әрбір жеке ... тән ... ... ... ... Даму ... - ... жоғарыға, қарапайымнан күрделіге қарай қозғалыс; сатылай эволюциялық ауысу немесе революциялық секіріс ... ... ... ... сапалы күйге қарай спиральды өрлеу процесі. Даму барысында барлық философиялық заңдар жүзеге асады: өзгеру, санның сапаға ауысуы, бір ... ... бір ... ... ... ... ... шығарылуы мүмкін). Жеке тұлғаның қозғалыс күшіне, яғни қарама-қайшылық күресінің арқасында бұл ... ... ... ... Жеке тұлғаның дамуы дегеніміз, ең алдымен, оның қасиеттері мен сапасындағы ... ... ... Адам дүниеге келгеннен соң дене жағьшан үлкейеді, яғни оның кейбір дене ... мен нерв ... ... Оның тілі ... ... қоры ... Бала көптеген әлеуметтік-тұрмыстық және моральдық біліктерге, еңбек дағдылары мен ... ие ... ... ... жеке ... ... ... ең бастысы - оныңбойында болып жатқан сапалық өзгерістер (танымдық, сезім, моральдық-жігерлілік т.б.). Мінез-құлықтың реактивті ... ... ... ... келе ... іс-әрекеттілікке айналады, дербестік пен өз мінез-құлкын билей алу қабілеттілігі артады. Осы және басқа да өзгерістер ... жеке ... ... даму ... ... даму ... адамның анатомиялық-физиологиялық жетілуіндегі, оның жүйке жүйесі мен психикасының дамуындағы, содай-ақ танымдық және шығармашылық іс-әрекетіндегі дүниетанымы, өнегелілігі, ... ... мен ... кеңеюіндегі орын алатын сандық және сапалық өзгерістердің өзара тығыз ... ... деп ... ... ... ... ішкі және ... меңгерілетін және меңгерілмейтін факторлар әсер етеді, олардың арасында мақсатты тәрбие мен білім беру жетекші рөл атқарады. ... мен ... жеке ... термині жиі қолданылады. Бұл жеке тұлғаның дамуының нәтижесі дегенді және оньщ пайда болып, тұтастыққа, бір қалыпты касиеттерге және сапаларға ие ... ... ... (қалыптасу) дегеніміз - бір нәрсеге пішін (форма) мен ... ... ... пен ... бір тұр беру. Бұл арада тұқым қуалаушылықтың мәні өте зор - ... ... ... ата-бабаларынан қалған биологиялық ерекшеліктердің жиынтығы. Тұқым қуалаушылық жер бетіндегі тіршіліктін тарихы және белгілі бір түрдің (біздің жағдайымызда - ... ... ... ... ... тұқым қуалаушылығын екі түрге бөлуге болады: жалпы адамзаттық (тік жүру ... ... ... ... ... ... бейімділігі, шартсыз рефлекстер, нәсілдік және ұлттық белгілер) және даралық (жүйке жүйесінің түрі, анатомиялық-физиологиялық (нышан) тума қабілеттер).Ағзаның тектілік негізі ... ... ... ... ... бөлінеді (сурет 1). Жеке тұлғаның қалыптасуына, сонымен қатар, орта: адам және қоғам өміріндегі әлеуметтік-экономикалық, тарихи қалыптасқан жағдайлар әсер етеді. Орта ... және ... ... ... ... бұл ... қажетті әлеуметтік-экономикшіық ықпалдардың мол жиынтығы (өндіргіш күштер мен өндірістік қатынастар деңгейі, өмірдің қаржы жағдайлары, мәдениеттің даму деңгейі, ... ... ... ... бұл - баланың ең жақын қарым-қатынас ... ол - ... ... ... және оның дамуына әсер ететін өзара байланысты заттар, құбылыстар мен адамдар әлемі. ... ... ... мен қалыптасуына, белгілі бір мөлшерде, табиғи немесе географиялық орта (климат), табиғат жағдайлары әсер етеді.Орта ... және ... бала ... ... ... ... ... және географиялық орта (климат, табиғат жағдайлары) Бала организмінің мүмкін ... ... ... ... орта (макро-орта)а) өндіріс күштерінің деңгейі;б) өндіріс қарым-қатынастарының деңгейі;в) өмір сүрудің материалдық жағдайы;г) мәдени даму дәрежесі;д) көпшілік ақпарат құралдары;е) ... ... ... ... қояды, мінез-құлық үлгісін береді, санаға әсер етеді, бежілі көзұарас енгізеді. Даму ... ... ... 3. ... -орта (үй-іші ортасы, баланы қоршаған жақындарының ортасы, ... көше ... ... ... құндылыктырды қалыптастырады, қарым-қатынас негізін қалайды. Жеке тұлғаның қалыптасуына әсер ететін факторлардың арасында тәрбие ең маңызды орын алады. Кең ... ... ... бір ... ... ... қоғамдық құбылыс ретінде қарастыру қажет (ұрпақтан ұрпаққа берілетін әлеуметтік тәжірибе, жалпы ... ... т.б.), ал ... ... ... ... дегеніміз - өсіп келе жатқан ұрпаққа жалпы адамзаттық құндылықтарды игерту үшін мұғалім мен оқушылар, ... мен ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру.
2.4 Тұлға - философиялық қатынастардың субъектісі және объектісі ретінде
Тұлға проблемасы бірқатар ғылымдардың-философия, социология, психология, педагогика ғылымдардың зерттеу объектісіне жатады. ... ... ... ... мен творчествоның, іс-әрекеттің субъектісі ретінде қарастырса, психология оны психикалық қасиеттер мен процестердің: мінез-құлық, темперамент, ... т.б. ... ... ... зерттейді.
Осы аталған және басқа да ғылымдардың ғылыми мәліметтеріне сүйене отырып, философия ғылымы тұлғаны ... ... ... ... ... қатынастардың субъектісі ретінде қарастырады. Тұлға - философияның өзекті проблемаларының бірі, өйткені қоғамдағы болып жататын философиялық құбылыстар мен процестердің, сол ... ... ... мен ... ... ... себептерін, мәнін жеке тұлғалардың мәнді сипатты белгілері арқылы түсінуге болады. Басқаша айтқанда, жеке тұлғаның мінез-құлқы арқылы тұтас топтың, ... ... ... ... ... қоғам өмірінің барлық дерлік салаларындағы қызметін (отбасы, экология, ... ... ... беру мен ... ... ... зерттеу пәніне жатқызады.
Тұлға философилық қатынастар мен байланыстардың бастапқы агенті болып саналады. дегеніміз кім? Бұл ... ... беру үшін , , ... ... арасындағы мазмұндық айырмашылықты біліп алуымыз керек. деген - адамзат баласының жер бетіндегі басқа биологиялық организмдерден ... ... ... ... ұғым.
адам тегінің нақты өкілі, жеке адам. ... - бұл әр ... ... ғана тән жеке-дара қасиеттерінің жиынтығы, яғни бір адамның екінші адамнан айырмашылығы. Ал, дегеніміз, адамның тек ... ... ғана ... ол ... тысқары тұрған, тек қана қоғамда өмір сүріп, қоғаммен тығыз байланыс-қатынастар негізінде қалыптасқан адамдардың мәні. Мұны адамның философиялық сипатының бастамасы деп те ... ... ... ... ... индивидтің табиғаттан тыс адами қасиеті, яғни оның өмірінің мәнді жақтарын сипаттайтын сапасы.
Адам қоғамсыз өмір сүре алмайды. Менің өмір сүруім, сенің өмір ... және ... өмір ... қажет етеді және керісінше де солай.
Индивид - ... ... ... ... тән ... ... - ол тек ... ғана өмір сүреді. Ол қоғам ішінде ғана нәтиже алады, себебі ол қоғамдық болмыс тәжірибесін бойына сіңіреді. Жаңа ... ... ... ... өмір ... ешқандай қабілеті болмайды. Бұл жағынан ол жануар, ... кез ... ... екені белгілі. Мысалы, жұмыртқадан шыққан құс балапаны бірден тамақ іздеп ... ... ... ... ... ... адам ... өсіп жетіле алмаған болар еді.
Мысалы, кездеймоқ бір жағдайлармен кішкентай адам балаларын аңдардың алып кетіп, жылдар бойы өз ... тірі ... ... фактілерінтарихтан жақсы білеміз. Қырыққа жақын мәлім болған жағдайлардың барлылығында да балалар адам қалпынан айырылып қалған. Төрт ... ... ... өзін ... ... жануарлардың барлық қимылдарына еліктеуден басқа ешбір қабілеттері болмаған. ... ... ... ... адам ... келтіріп, сөйлеуді, екі аяқпен жүруді үйретуге тырысқан талай белгілі маман ғалымдардың ... ... ... адамның адамдық қасиеттерін қалыптастыратын тек қоғамдық орта. Ол үшін адам ... ... ... сол ... қол үзіп ... ... Осы ортамен тығыз байланыс, қатынаста болып, сол ортаның (топтың, ұйымның, алуан түрлі басқа қауымдастықтардың) іс-тәжірибелерін, сапа қасиеттерін ... ... ... ... ... жануарлар дүниесінен бөлініп шығуының негізі - өмір сүру ортасын өз еңбегімен өзгерту, ... ... ... ол үшін ... ... оның ең ... ... бастап, бірте-бірте жетілдіру жолын меңгеру қабілетінде болды. Тек еңбек процесінде адамдар бір-бірімен қатынас, байланыс жасауды, ойларын сөз арқылы ... ... ... адам еңбегі материалдық және рухани мәдениет жүйесінің субъектісі, яғни жасаушысы болып шықты. ... ... ... өмір сүруіне қажетті материалдық игіліктерді (тамақ, киім, баспана) ... ... ... еске ала ... адам дегеніміз, еңбек әрекетімен шұғылдана алатын, философиятік қатынастарға түсетін, өзара ... ... ... ... бар ... иесі деп анықтама беруге болады.
Бұдан адам мәнінің тек қоғамдық жағы шамадан тыс үлкейтіліп, оның биологиялық, ... ... ... ... ... шығарылып отыр деген пікір тумауы тиіс. Анығында адамның өлшемі (кейбір уақытта құрылымы деп те айтады) үш ... ... ... ... және ... Бологиялық өлшем - бұл адам ... түр ... мен ... ... ... ... ... құрылысын және формаларын зерттейді, оның атқаратын, орындайтын қызметін, шығу ... ми, ... ... т.б. қамтиды.
Психологиялық өлшем - адамның ішкі жан дүниесі, онда жүріп жататын саналы және санадан тыс құбылыстар мен ... ... ... ... ... жек көру, не сүю, мақтаныш, не қорлану, күйініш, не наразылық, ойлау) адамның еркі мен сипатын ... ... т.б. ... ... орай ... алып қарағанда бұл екі өлшемнің әрқайсысы адам ұғымын тұтас тұлға ... ашып бере ... ... ... мен ... ... жеке-дара зерттеп, оларды тұлға ретінде көрсете алмайды.
Философиялық өлшем - адамды тұлға, яғни белгілі бір тип, бірнеше адамның үлгісі, ... ... ... ... қарайды. Тұлғаны жан-жақты осылай қалыптастыратын оны қоршап тұрған орта, ... ол ... ... ... ... үнемі онымен тығыз байланыс, қатынаста болады. Осыған сәйкес әрбір қоғам өзіне тән ... ... ... ... ... ... яғни оның ... идеясына сәйкес келетін немесе идеалды емес, яғни қоғамға сәйкес келмейтін типін, оның идеалды типтен қандай ерекшілігі, айырмашылығы барын ... ... ... ... екі ... ... ... қоғамдық қатынастар жүйесіне араласып, мұның бар жақсылықтарын бойына сіңіріп, тұлға ретінде қалыптасуын;
ә) Философиялық ... және ... ... ... ретінде тұлғаны қарастырады.
Туған сәби әлі тұлға емес. Ол тек қана индивид. Ол адам тегінің өкілі. Ол ... болу үшін ... екі шарт ... ... ... алғы ... ортаның болуы қажет, өйткені онда мәдени орта болады, онымен жас сәби бала әр ... ... ... болуы қажет. Онсыз, яғни философиятік ортасыз сәби бала ... дами ... ... билік философиясы - белгілі бір әлеуметтік ... ... ... мен ... ... және де басқа құралдардың көмегімен өзінің еркі басқа әлеуметтік субъектілердің ... ... ... ... ... ... ... формасы. Билік - қоғамдық күштердің ең әуелі өздерінің қажеттері мен мүдделеріне сәйкес дегендерін саясатта және ... ... ... ... ... ... мен мүмкіндігі.
Тұлға - өзіне тән биологиялық құрылысы бар тіршілік иесі, сондықтан табиғат заңдары оның дамуына да әсер ... ... ... ... өз ... үшін дайын заттарды пайдаланатын жануарларға қарағанда, адам өзіне керектіні өз қолымен ... Адам ... ... адам ... әлеуметтік жағдайларының әсерінен болады, адамның тектілігі тек биологиялық жағынан ғана ... ... ... ... ... нәтижесінде де пайда болады.
Сонымен, адамның жалпы дамуында өзара байланысты биологиялық және әлеуметтік, философиялық бағыттар әсер ететіндігі байқалады. Адам биологиялық ... иесі ... ... ... өз ... барысында ғана ол әлеуметтік тіршілік иесіне айналады.
ІV ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
* Философия. ... идеи и ... // ... ... под общ. ... Ракитова. - М., 1990.
* Абишев К.А. Философия. - Алматы, 2000.
* Биекенов К., Садырова М. Әлеуметтанудың ... ... -- ... ... 2007.
* ... В.М. ... техники. Учебное пособие для вузов.- М.:NOTA BENE.
* Горохов В.Г. Розин В.М. Введение в философию техники: Учеб. пособие ... ... М.: ... История философии в кратком изложении. - Пер. с чеш. И.И. ... - М.: ... ... типы ... Конспекты лекций. - Алматы: АЭИ, 1995.
* Мир ... ... I, II. - М., 1991.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық іс жүргізу құқығы қағидаларының түсінігі16 бет
Заң тұлғалары8 бет
Кәсіпкерлік [ дәрістер ]40 бет
Ортақ меншік құқығы жайында18 бет
Педагогикалық құзыреттілік6 бет
Тұлға және даралық14 бет
ХVІІІ ғасырдағы Цин патшалығы мен қазақтардың қарым-қатынасы18 бет
Қазақстан Республикасының заңы94 бет
Орхон, Енисей, Талас ескерткiштерi және қазiргi қыпшақ тiлдерiндегi моносиллабтардың құрылымдық ерекшелiктерi232 бет
Тұлға туралы теориялар жайлы мәлімет5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь