Менеджменттің қалыптасуы және оның алғышарттары. Тейлоризм

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1. МЕНЕДЖМЕНТТІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ АЛҒЫШАРТТАРЫ
1.1 Басқару революциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Басқару континумы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
1.3 Менеджменттегі тарихи тенденциялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
2. ҒЫЛЫМИ БАСҚАРУ МЕКТЕБІ ӨКІЛДЕРІНІҢ ЕҢБЕКТЕРІН ТАЛДАУ
2.1 Тейлоризмнің пайда болуы және оның мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.2 Фордизмнің басқарудағы ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
2.3 Ғылыми басқару мектебі өкілдерінің кәсіпорын менеджментін
дамытуын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
3. МЕНЕДЖМЕНТТІҢ ҚАЗІРГІ МОДЕЛЬДЕРІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .35
Соңғы уақытта біздің сөздік қорымызға “менеджмент” деген тез енді.” Менеджмент” (басқару) ағылшын сөзі, оның түп төркіні гректің “манус” , яғни “қол,күш” дегенді білдіреді.
Күнделікті тұрмыста бұл сөз белгіл бір ұйымдағы барлық адамдардың қызметіне басшылық етумен шұғылданып, өз мақсатына жетуді білдіреді.
“Менеджмент” ұғымының анықтамасына сүйенетін болсақ, онда менеджмент дегеніміз қазіргі индустриялық қоғамда жұмыс істейтін экономикалық орган. Менеджмент қабылдаған шешім , әрекет-бұл экономикалық сипаттағы шаралар. Сонымен , менеджменттің тиімділігін және оның іс-әрекетін экономикалық табыстар,экономикалық нәтижелер арқылы ғана таразылауға болады.
Менеджменттің тағы бір анықтамасына сәйкес оның жұмыс істеу міндетіне жататын – қолда бар адам мен материалдар негізінде тиімді кәсіпорын құру.
Кәсіпорын – ең алдымен адамдар. Осыдан: менеджмент – бұл адамдардың, қызметкерлердің жұмысын ұйымдастыру.
ХVІІ – ХVІІІ ғ.ғ. ұлы өнеркәсіп төңкерісі, алдыңғы төңкерістерге қарағанда, басқару теориясымен практикасына әлдеқайда елеулі ықпал етті. Индустрия (өнеркәсіп) мануфактурасының шектерінен асып, акционерлік капиталдың қазіргі заманығы жүйесі пісіп жетілген сайын капитал иелері бизнеспен айналысудан барған сайын алыстай бастады. Жаңа диверсификацияланған меншік формасы пайда болды. Жалғыз жетекші – меншік иесінің орнына тек қана пурсатты (айырықша құқылы) таптан ғана емес, барлық таптар ішінен іріктеп алынған бірнеше жолдамалы менеджерлер пайда болады.
Өндіріс көлемінің өсуі, капитал айналымының жеделдеуі, банк операцияларының ұлғаюы қазіргі заманғы ғылыми-техникалық революцияның (ҒТР) ықпалы басқаруды өте-мөте күрделендіре түсті. Ол енді тек бір ғана дұрыс мағыналы ойды жұмсау саласы бола алмады, арнайы білімдерді, дағдылар мен сарапшылардың іскерлігін талап етті.
1. Веснин В.Р. Менеджмент для всех. – М.: Юрист, 1994.-248 с.
2. Виханский О.С., Наумов А.И. Менеджмент: Учебник, 3-е изд. – М.: Гардарика, 1998.-288 с.
3. Кабушкин Н.И. Основы менеджмента: Учебник. – Минск: «Экономпресс», 1997.-284 с.
4. Каренов Р.С., Раимбеков Б.Х., Акжолов А.М. Основы менеджмента. – Караганды: Полиграфия, 1995.-282 с.
5. Каренов Р.С. Менеджмент негіздері. – Қарағанды: ҚарМУ баспасы, 1999.-250 б.
6. Каренов Р.С. Теория и практика менеджмента. – Алматы: Гылым, 1999.-264 с.
7. Мескон М.Х., Альберт М., Хедоури Ф. Основы менеджмента. – М.: «Дело», 1992.-702 с.
8. Ховард К., Коротков Э. Принципы менеджмента: Управление в системе цивилизованного предпринимательства: Уч. пос. – М.: ИНФРА-М, 1996.
9. Казанцев А.К., Крупанин А.А. Менеджмент в предпринимательстве: Уч.пос. – М.: ИНФРА-М, 2003.-230 с.
10. Зайцева О.А., Радугин А.А., Радугин К.А. и др. Основы менеджмента: Уч.пос. – М.: Центр, 1998.-432 с.
11. Лебедев О.Т., Каньковская А.Р. Основы менеджмента: Уч.пос. – СПб.: ИД «МиМ», 1997.-192 с.
12. Сацков Н.Я. Практический менеджмент. Методы приема деятельности руководителя. – Донецк: Сталкер, 1998.-448 с.
13. Сергеев П.В. Менеджмент: Вопросы и ответы. – М.: Юриспруденция, 1999.-120 с.
14. Семенов А.К., Маслова Е.Л. Психология и этика менеджмента и бизнеса. – М.: «Маркетинг», 1999.-200 с.
15. Шуванов В.И. Социальная психология менеджмента. – М.: «Интел-Синтез», 1997.-256 с.
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
................................................3
1. МЕНЕДЖМЕНТТІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ АЛҒЫШАРТТАРЫ
1.1 ... ... ... ... ... ... ... ӨКІЛДЕРІНІҢ ЕҢБЕКТЕРІН ТАЛДАУ
2.1 Тейлоризмнің ... ... және ... ... ... ... басқару мектебі өкілдерінің кәсіпорын менеджментін
дамытуын
талдау......................................................................
................25
3. МЕНЕДЖМЕНТТІҢ ... ... ... әдебиеттер
............................................................................
.....35
Кіріспе
Соңғы уақытта біздің сөздік қорымызға “менеджмент” деген тез ... ... ... ... оның түп төркіні гректің “манус” , яғни
“қол,күш” дегенді білдіреді.
Күнделікті тұрмыста бұл сөз ... бір ... ... ... ... ... шұғылданып, өз мақсатына жетуді білдіреді.
“Менеджмент” ұғымының анықтамасына сүйенетін болсақ, онда менеджмент
дегеніміз қазіргі индустриялық қоғамда жұмыс ... ... ... ... ... , әрекет-бұл экономикалық сипаттағы шаралар.
Сонымен , менеджменттің тиімділігін және оның ... ... ... арқылы ғана таразылауға болады.
Менеджменттің тағы бір анықтамасына сәйкес оның жұмыс істеу міндетіне
жататын – қолда бар адам мен ... ... ... ... ... – ең алдымен адамдар. Осыдан: менеджмент – бұл адамдардың,
қызметкерлердің жұмысын ұйымдастыру.
ХVІІ – ХVІІІ ғ.ғ. ұлы ... ... ... ... ... ... практикасына әлдеқайда елеулі ықпал етті.
Индустрия ... ... ... ... ... ... заманығы жүйесі пісіп жетілген сайын капитал иелері
бизнеспен ... ... ... ... бастады. Жаңа
диверсификацияланған меншік формасы пайда болды. Жалғыз жетекші – ... ... тек қана ... (айырықша құқылы) таптан ғана емес, барлық
таптар ішінен іріктеп алынған бірнеше жолдамалы менеджерлер пайда болады.
Өндіріс көлемінің ... ... ... ... ... ... ... заманғы ғылыми-техникалық революцияның (ҒТР)
ықпалы басқаруды өте-мөте күрделендіре түсті. Ол енді тек бір ғана ... ойды ... ... бола алмады, арнайы білімдерді, дағдылар мен
сарапшылардың іскерлігін талап етті.
Әрбір ... ... ... функция қызметі мен менеджменттің іс-
әрекет ету саласына ... ... ... саны ... ... жаңа
негізде үйлестіру мен біріктіру мәселесі шиеленісе түседі. Оларды біріктірү
үшін, әрбір функцияға мамандар штаты бекітіледі, ал үйлестіру ... ... ... ... иесі мен ... бір ... көрінген. Кейін
басқару капитал мен өндірістен оқшауланады. Бір капиталистің орнына екі ... мен ... ... қауымдастығы пайда болады. Келесі даму
кезеңі: ... көп әрі ... ... ... бақылайды. Бұдан соң
бірегей менеджер – маман ... ... және оның ... ... ... ... жеке меншік секторда бизнес – менджмент ретінде туындаған,
бірақ ғылыми және әлеуметтік күш ретінде орта және ... ... ... ... дамыды.
Сонымен, менеджмент дегеніміз ұжым жұмысын ұйымтастыру . ... ... ... мұқтажын барынша ... , ... ... ... , әрі ... ... ... МЕНЕДЖМЕНТТІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ АЛҒЫШАРТТАРЫ
1.1. Басқару революциялары
Зерттеушілер тұжырымы бойынша, басқару өнері мен ... ... ... ... ... ... ... Менеджмент түрлі кейіпте, адамдардың
топталып жұмыс ... ... ... адам қызметінің үш саласында үнемі
болады:
а) саяси – ... ... ... және қолдау қажеттілігі;
б) экономикалық - өндіріс пен ресурстарды бөлу қажеттілігі;
с) қорғаныс - жаудан, жабайы аңдардан, табиғи ... ... ... ... ... ... үй салу және ... және бағыт беретін ең ежелгі қоғамның өзінде де қажет болған.
Мысалы, Египет пирамидалары ... ... ... салу ... ... ... көп адамды, олардың қызметтерін
бақылауды, ішер тамақ пен жұмысшыларды орналастыруды ұйымдастыруды ... сол ... ... ... ... ескерткіші болды.
Жалпы менеджменттің пайда болуы мен даму тарихына шамамен жеті мың жыл
өтті деп есептелінеді. Осы кезеңде оның ... ... орны мен ... өзгерткен басқару революциясы өтті. Қоғамдық экономикалық
формацияның өзгеруімен бірге менеджмент те көп ... ... ... бес ... ... атап ... ... Дамыған әкімшілік.
3. Өндірістік-құрылыстық.
4. Кәсіпқой басқарудың пайда болуы.
5. ... ... ... жеті мың жыл бұрын Ежелгі Шумирде жазу пайда болды. Мұндай ұлы
жаңалық – адам өміріндегі ... ... ... ... ... ... ... есептеулер жүргізген бизнесмен-жрецтердің ерекше топтарын
қалыптастыру сияқты қоғамға көп өзгерістер әкелді. Бұл ... ... ... ... ... ... мен ... қоғамның
немесе рудың барлық мүшелері жүзеге асырды. Рудың бұрынғы ру ... ... ... ... ... ... басқарды.
Шамамен б.э.д. 9-7 мың жыл бұрын табиғаттың ... ... т.б.) ... Таяу ... ... ... ... жаңа түріне
- өндіріске (өндіруші экономикаға) көшті. Бұл кезең менеджмент үшін ... ... ... яғни ... ... ... бір білімін қажет
етті.
Ежелгі қоғамдарда – Шумерде, Египетте және Аккада құрбан шалу орнына
ақша, мал, май, ... ... ... оны кейін шаруашылық айналымына
жіберу арқылы негізгі діни ... ... ... ... ... касталары бөліне бастады. Осындай жинақтың ... ... ... ... ... ... Олар іс қағаздарын жүргізді,
бухгалтерлік есептерді тексерді, жабдықтау, ... ... ... ... ... да ... ... асырды. Жазудың пайда
болуының арқасында ... ... ... ... ... Мұны ... ... практикасымен де байланысты заңды, тарихи, іскер жазбалары
жазылған саздан жасалған кестелері дәлелдейді.
Зерттеушілердің ... ... ... ... ... ... бай ... жинақталған, оны өз уақытындағы ең
дамыған мемлекеттік басқару аппаратының құрылуы (б.э.д. 3000-2800 жж.) және
оны қалыптастырушы ... ... ... т.б. ) ... Тіпті
басқарушыларға кеңес беретін кітаптар да («Птаххотен оқулықтары» кітабы)
«сұраушының ... ... ... ... ... ... деген
қағидалары, яғни бүгінгі таңдағы басқарушы ... ... ... ... ... ... нәтижесінде менеджмент
коммерциялық және діни қызмет құралы ретінде қалыптасып, ... ... ... мен ... іске ... бастады.
Екінші басқару революциясы (дамыған-әкімшілік) бірінші революциядан
кейін мың жыл өткен соң келді және ол әр ... ... ... ... ... қарым-қатынасты реттеу үшін мемлекетті басқару заңдарын жасаған
Вавилон патшасы Хаммурапи атымен (б.э.д. 1792-1750ж.ж.) ... ... ... негізінде жасалған жұмысқа жауаптылықтың, ... ... ... ... ... бұл ... ... елдер
деңгейінде (микро-макро деңгейінде емес) жаңа деңгей ... полк ... ... ... еңбектерінде мемлекетті басқарудың 285 ... бұл - ... ... ... және ... тарихындағы
құнды ескерткіш. Хаммурапи кодексінің өзектілігі – әлеуметтік ... әр ... ... ... ... ... Американдық
тарихшы Р. Ходжеттс Хаммурапи нағыз лидерлік стиль жасады деп ... ... ... мәні – бұл ... таза ... ... ... қарым-қатынасты ұйымдастыру мен реттеудің ... ... ... лидерлік стиль мен мінез-құлықты ынталандыру
әдістерінің алғашқы пайда болуы.
Үшінші басқару революциясы - ... ... - ... ... ... ... ... қоса басқарудың мемлекеттік
әдістерін біріктіруге бағытталған. Бұл революция ... ... 605-562 ж.ж.) ... ... ... байланысты. Ол тек әлемнің
7 кереметінің кейбіреулерінің (Вавилон қақпасы, ... ... ... ғана ... жоқ, ... қатар тоқыма фабрикалары мен
бидай сақтауда өндірістік бақылау ... ... ... ... маңызды саласы ретінде сипаттама бергендердің алғашқылардың бірі
- Сократ (б.э.д. ... ... ... келе, «негізгі міндет
қажетті адамды қажетті орынға ... өз ... ... ... ... ... 428-348 ж.ж.) ... басқару түрлерін жіктей
отырып, басқару органдарының функцияларын шектеуге тырысты. ... ... 356-323 ж.ж.) ... ... ... ... дамытты.
Басқарудың көптеген жаңа тәсілдері Ежелгі Римде ... ... 243-316 ж.ж.) ... ... жүйесі мен Рим
католик шіркеуінің әкімшілік принциптері (функционализм принциптерін)
бүгінгі ... ... ... жетілдірілген деп есептеледі. Ол менеджменттегі
персоналды басқару, беделдің қалыптасуы, үстемдік жүйесінің ұйымдастырылуы,
функциялардың жүйеленуі ретінде болған.
Ежелгі Римде ... ... ... 234-140 ж.ж.) ... ... ал жұмыстың орындалуын бақылауды тапсырмаға сәйкес жасауды ұсынды.
Төртінші революция – кәсіпқой ... ... ... ... даму үстінде болды: жаңа бағыттар, мектептер қалыптасты, басқарудың
ғылыми аппараты, көзқарастары жаңарды. ... ... ... ... мен жіберген кемшіліктері кейінгі зерттеушілерге бағалы сабақ
болды. Басқару ... ... ... ... ... ... ж.ж.) үлкен үлес қосты. Ол «басшының данышпандықы
бағыныштыларына қарап сыналады, данышпан адамға ақыл ... ... жоқ» ... көрсетті. «Принциптер» кітабындағы «мақсат құралды анықтайды» деген
идея да осы Макиавеллидікі.
АҚШ-та «маккиавеллизмнің жоғарғы ... және ... ... деп адамдарды категорияларға бөліп, әр-түрлі басшылардың
маккиавеллизмге деген бейімділігін анықтау үшін ... ... ... ... зерттеушілер «адамдарды белсенді
әрекетке итермелейтін не?» ... ... ... ... тырысты.
Томас Гоббс (1651 ж.) пен Джеймс Стюарттың (1767ж.) ойы бойынша, мотив
дегеніміз – бұл үстемдікке талпыну. Ал ағылшын ... ... ... ... ... деп ... ғасырдың ортасындағы өнеркәсіптік революциядан кейін Еуропадағы
өндірістің дамуы техника мен технологияның күрделі ... ... ... ... бөлшектері) сапаны бақылау әдістерінің енуіне
(Э. Уитни), өндіріс жұмысшыларының мамандануына (Ч. ... жєне ... ... ... ... ... ұлы ағылшын экономисті
А.Смит үлкен еңбек сіңірді. Ол еңбекті бөлудің әр ... ... ... пен ... ... сипаттама берді. Сонымен қатар
«экономикалық ... ... ... оның мақсаты - жеке
қажеттіліктерді қанағаттандыру.
XIX ғасырдың басында ағылшын ... ... Милл ... зерттеуді ұсынды. Осы кезеңде өнеркәсіптік революцияға байланысты
қолданбалы жобалар мен эксперименттер енгізіле бастады, олардың нәтижелері
өндіріс пен еңбекті ұйымдастыруды ... ... ... ... ... мен ... ... А. Смит жасады.
Басқару облысындағы кең ауқымды әлеуметтік экспериментті ағылшын
экономисті Роберт Оуэн ... ... ... ... ... ... еңбек жағдайын және тұрмысын жақсарту, ... ... бар ... ... ... бағамен құру, жұмыс күні ұзақтығын
қысқарту, мектептер салу, т.б.). Бұл еңбек ... ... ... ... ... есеп болды. Р. Оуэн реформалары сол ... ... ... болды. Менеджменттің теориясы мен практикасының дамуы
көріп отырғанымыздай, төртінші басқару революциясы ... тууы ... ... ... ... ... болды. Оның негізгі
ерекшелігі – менеджменттің меншіктен бөлінуі және ... ... ... ... ... ... ... бірақ менеджер
капиталистерден ерекше менеджерлердің ... ... ең ... бола ... жоқ.
XIХ ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басындағы бесінші ... ... ... «рационалды бюрократия» болды. Осы кезең
ірі иерархиялық құрылымның қалыптасуымен, басқару ... ... мен ... ... ... лауазымды міндеттері
мен жауапкершіліктерінің қалыптасуымен сипатталады.
Бесінші революцияның ... ... Макс ... ... Ол ... ... еңбекті қажет деп тапты. Ол: «Күндердің күнінде ... ... ... тәртіптер және процедуралар шешім қабылдаудың негізі
ретінде қызмет ... ал ... ... пен оның ... ... - деген еді.[2]
Веберлік «идеалды бюрократизмнің» шыңы болып бүгінгі таңдағы шешім
қабылдау теориясына да тән ... ... ... ... ... – бұл ... ... басқарушы. Рационалды әрекет етпейтін
менеджерге білім жетіспейді. ... ... ... бар да, ... жоқ. ... ... әр-түрлі әрекеттерді дифференцияциялау
құралы ретінде түсіндірді, яғни мақсатқа жету ... ... ... ... ... ... ойынша, «бюрода үстемдік ететін адамдар» басқару техникасы
мен коммуникация арналарын ... ... ... ... атпен жариялайды, бәсекені, жұмысшылардың іскер сапасын бағалау мен
таңдауды жоятын қызмет құрылымы механизмін қалыптастырады. Бұл ... ... ... ... мүшелерін қандай да бір ... ... ... ... ... - арнайы дайындықтан өткен кәсіпқой
шенеуніктердің функциясы және олар мұнымен өмір бойы айналысуы тиіс.
Қоғамдық өндірістің ... ... өз ... ... бар басқарудың кілтті функцияларын монополиялы ... ... ... Басқару аппаратын бюрократиялау бюрократияны әлеуметтік
құрылымның үстемшіл элементіне айналдырды.
1.2. Басқару ... ... ... ... үлес қосты. Клад Үлкен мен
Джордж Кішінің «Басқару ойлары тарихы» кітабында «Басқару ... ... бар, онда ... ... ... ... ... ашудан,
яғни б.э.д. 5000ж. басталады. Осы уақыттан бастап барлық жағдайларды тіркеу
басталады. Ол ... ... 80 ... ... ... ...... неғұрлым маңызды жағдайларды оның тарихи
дамуындағы ғылыми бағыт ретінде санау. Ғылыми мєселелер ... ... ... төмендегілерді жатқызуға болады:
-б.э.д. 5000 ж. шумерлердің фактілерді жазып, тіркеп отыруы;
- б.э.д. 4000 ж. Египеттіктердің жоспарлаудың, ұйымдастыру ... ... ... ... 1800 ж. ... ... ... минималды еңбек
ақыны белгілеуі, т.б;
- б.э.д. 1600 ж. ... ... ... ... 600 ж. ... ІІ. ... пен еңбек ақы арқылы
ынталандыруды бақылау;
- б.э.д. 500 ж. Менцикс. Жүйелер мен стандарттарды мойындау;
- б.э.д. 400 ж. ... ... ... ... ... 400 ж. Ксенофонт. Менеджментті өнердің ерекше түрі
ретінде мойындау;
- б.э.д. 20 ж. Иисус ... Бір ... ... қатынастар;
- 1100 ж. Газали. Менеджерге талап қою;
- 1767 Сэр Джеймс Стюарт үстемдік теориясы, ... ... 1776 ж. А. ... ... ... ... еңбек ақыны
есептеу принципін қолдану;
- 1820 ж. Джеймс Милл. ... ... ... 1900 ж. ... Тейлор. Ғылыми менеджмент.
- 1911 ж. Дж. К. Дункан. Колледждерге ... ... ... 1916 ж. Генри Файоль. Менеджменттің алғашқы толық теориясы;
- 1925 ж. Р. Фишер. Менеджменттің статистикалық әдістері;
- 1938 ж. С. ... ... ... 1949 ж. ... ... ... ... ақпарат теориясы;
- 1965 ж. Игорь Ансофф. Стратегиялық менеджмент;
- 1980 ж. Майкл Портер. Бәсеке теориясы;
- 1985 ж. Том Питерс. Тұтынушыларға адам ... ал ... ... ... ... ... ... қарым-қатынас.
Әлеуметтік қоғамда басқару теориясының қалыптасуына К.Маркс пен
Ф.Энгельстің еңбектері көп әсер ... Олар ... ... ... осы ... ... зор үлестерін қосты. К.Маркстың
«Философия кедейлігі» еңбегінде қоғамдағы әр-түрлі ұйымдар үшін «әр ... ... тән, ... ... ... ұжымдық еңбекте (шеберхана, цех)
әлсіз дамиды. Тек «Капиталдың» І томында еңбек бөлінісінің қажеттілігі ... ... ... үшін ... ... ... ... еңбек
(жұмысшылардың) кооперациясының дамуымен байланысты деп көрсетілген.
Капиталды ... ... ... ... бөлінгендіктен, оның нәтижесі
болып еңбек бөлінісі мен ... ... ... Енді ... ... ... ... ерекше функциясы ретінде қарала бастады.
Ф.Энгельс заттар мен адамдарды басқаруды бөлудің қажеттілігін ұсынды.
өндірістегі көп мәселелерді бөлу үшін ... ... ... даму дәуірінде пайда болды. Ол ... ... ... ... ... өсіп келе жатқан талаптарға сай болмады.
Сонымен қатар өндіріс пен ... ... ... ... ... дайындалған маман-басқарушылардың рөлі ... ... ... ... ... ... тарихшысы Д. Рен: «Нарықтық экономиканың
пайда болуы мен ... ... ... үшін ... ... ... ... туғызды. Бәсеке жағдайында ішкі факторлармен қоса
сыртқы факторларды да ескеру қажет, ресурстардың барлық түрлерін ... ... ... ... керек», - деген еді.[3]
Менеджменттің қалыптасуының алғышарттары мен көздері төмендегілер
болып табылады:
- өндірісті индустриалды ... ... ... ... ... ... ... баға).
Менеджмент кез келген өндірістің маңызды жетістігі, ... ... ... ... ... тарихи тенденциялар
Ғылыми менеджмент жағдайларының аздаған тізімінің өзі өркениеттің даму
тарихындағы жағдайлар болып табылады және келесі жағдайларға назар ... ... ... ... ... және ... ... байланысты
менеджменттің ғылыми-зерттеу бағыты.
Менеджер мен кәсіпкер арасында үлкен айырмашылық бар, яғни ... ... ... ... іске ... толық тәуекелге барады, ал
менеджер – тек ... ... ... заң нормалары мен тәртіптерінің
мөлшерінде ғана тәуекелге барады.
Осыған байланысты келесі ... ... ... (бизнесмен) – бұл қажеттілік құрылымын түсінген және ... бір ... іс ... ... ... ... өз
түсінігімен сәйкетендіретін адам. Ол қажеттілікті өндірістік ... ... ... мен ... шығармашылық түрде шеше алады,
бизнесті ұйымдастыруға қажетті капитал мен энергияны дұрыс жұмсап, ...... ... ... ... мен басқару бойынша
маман. Оның бағынушылары мен ... бір ... ... қабылдау бойынша
билігі болады.
«Іскер басқару» барлық кәсіпкерлік циклді ... төрт ... 1) ... 2) ... 3) ... 4) басқару. Бірақ, олардың
барлығы өндіріс көлемі мен түріне байланысты болғандықтан ... ... ... ... ... ... шикізаттарды пайдалану әдістері мен
сыртқы орта реакциясы бойынша ... ... ... да ... ... ... 2) ... қорларын басқару, 3) ырғақтылық пен
қауіпсіздікті қамтамасыз ету.
б) Ғылыми менеджменттің ... ... ... ... 500 жыл ... стандарттар жүйесінің, яғни менеджменттегі жүйелік ... ... ал 1949 жылы Н. ... ... ... негізін
қалыптастырды).
в) Менеджменттің жеке мәселелері жөніндегі даулар (б.э.д. ... ... ... ... ... бүгінгі күнге дейін
нарықтық экономикаға жоспарлаудың жағымды әсері теріске шығып отыр).
Сонымен, ... ... ... ... ... ... және ... тәрізді дамуымен ерекшеленеді.
Осыдан дәстүрлі, жүйелі, ... ... ... ... менеджмент пайда болады.
Сондықтан «менеджменттің жүйелік негіздерінің» басқару континцумын
дамыту б.э.д. 400ж. ішінде Сократтың қалыптастырған ... ... бірі ... ... ... ... ... тенденциясының ерекшелігі сол, мұнда
менеджменттен кәсіпкерлік бөлініп шықты. Егер алғашқыда бәріне ие, ... ... ... ... дамуда бұл сурет өзгере бастады, яғни басшы
иегерлер емес, олардың орындаушы тұлғалары болды.
2. ҒЫЛЫМИ ... ... ... ЕҢБЕКТЕРІН ТАЛДАУ
2.1. Тейлоризмнің пайда болуы және оның мәні
Қазіргі ғылыми ... ... ... XXғ. ... ... жєне Ф. У.
Тейлордың, Френктің және Л. Гильберттің, Г. ... ... ... ... үлесі болып «ғылыми» тұрғыда басқаруға болатынын
дәлелдегендері табылады. Олар ... ... және ... ... ... қатар ќұбылыстарды ғылыми талдауға,
басқару үрдісінің факторларына сүйенді.
Бұл зерттеу ... ... ... ... негізін қалаушы,
американдық инженер Ф. У. Тейлор (1856-1915) алғаш рет қолданды. Бұл ... ... ... тарихындағы алғашқы тәсіл болды. Ол ... ... ... ... ... ... еді.
Бірақ, зерттеушілер Ф. Тейлордың оқытушыларының болғанын көрсетеді.
Бұл - Г. Бэббейдж бен Т. Меколф, ... ... ... - 1885 ... көрген «өндіріс шығындары, ... және жеке ... ... ... болу ... ... ... жұмыс
күшінің жетіспеуінен, еңбек өнімділігін жоғарлату қажеттілігінен ... ... ... аспектілерін зерттеді, ол теория ... ... ... ...... ... одан ... менеджер
болды. Жұмысшылықтан бастап ол иерархияның бірнеше сатысынан ... ... ... бас ... ... ... идеялары 3 компаниядағы қызмет нәтижелерінде қалыптасты:
«Лидвэйл Стил», «Симондс Роллинг машин» және «Бетхемм Стии».
«Мидвэйлде» өнім шығаруды максималды ... ... ол ... ... ... ... хронометраж көмегімен зерттеді. Оны ... ... ... әрекеттің неғұрлым тиімді әдістері мен тәсілдерін
жасауға мүмкіндік берді. Осының көмегімен Ф. ... ... ... ... жүйесін (жоғары өнімділік үшін жоғары ақы жүйесін)
жасады.
Ф. Тейлор «Симондс ... ... мен ... ... ... ... болып жұмыс істей жүріп, еңбек өнімділігі неғұрлым
жоғары жұмысшылардың жеке ... ... ... ... ... ... тәсілдерін кейін ... ... ... ... ... ... ... жалақыларын да өсірген еді.
Сонымен қатар, Ф. Тейлор ... үшін ... ... ... жариялап
отырды.
Жоғары еңбек өнімділігі үшін жоғары еңбек ақы мен жұмысшылардың
демалуы үшін ... ... ... Ф. Тейлорға басқарудағы алғашқы
мақсатына – төмен ... ... мен ... ... ... ... ... тигізді.
Ф. Тейлордың қағидаларының негізгі теориялық көзқарастары оның ... ... ... ... (1895ж.), «Фабриканы басқару»
(1903ж.), «Ғылыми ... ... ... ... арнайы
комиссиясының алдында көрсету» (1912ж.). Ф. Тейлордың ... ... ... ... ... ... ... жылы ол АҚШ-та өндірісті басқарудың ғылыми әдістері үшін
ұйымдасқан қозғалыста үлкен рөл ... ... ... ... ... ... ... бағыты өзінің кәсіпқойлығымен анықталды, ол техникалық
университетте ... ... ... ... алды (1878 ... ... болат қорыту компаниясында бас инженер болып жұмыс ... ... ... ... жылдамдату әдісінің бірнеше эксперименттерін
жасады. өндірісте жылдамдату әдісін енгізу жұмысшылар тарапынан ... Осы ... ... тырысқан Ф. Тейлор сол уақыт үшін дәстүрлі
сендіру, жұмыстан ... ... ... ... жаңа
жұмысшыларды жалдау, т.б. әдістерін қолданды. ... бұл ... ... ... ... ... ... мәжбүр етті. Ал,
жұмыстан шығып қалуға ... өз ... ... еңбектерінің
интенсивтілігін көтеріп, жоғары еңбек ақы ... бұл ... ... туғызды.
Тейлор басқару сұрақтарымен айналысып жүргенде оған мынаны анықтауға
мүмкіндік ... ... ... арнайы дайындылығының қажеттілігі
жайлы қалыптасқан ойдың болмауы; басқару деп өнімді өндіру процесінің ... ... ... ... әдістер қажетті нәтиже бермеді.
Ф. Тейлорға дейін ең маңызды болып ... ... ... құру ... шеберхананы, фабриканы, зауытты басқаратын жақсы басшы
табу табылды.
Тейлордың ... жеке ... пен оны ... ... мәліметтері мен оны талдау негізіндегі еңбекті ғылыми
ұйымдастыру жүйесін құру болатын.
Тейлор басшылығымен ... ... ... ... ол ... әсер ... 12 тәуелсіз өзгермелерді тапты, ал интенсивтілік
бойынша нәтижелер ... ... 4 ... ... 60%-ға ... берді.
Ф. Тейлор өзінің зерттеулерінің нәтижесінде «тейлоризм» атауына ... ... ... ... ... ... ... қожайынға да, жұмысшыға да табыс
әкеледі деп, оған көп ... ... ... ... ... тиімсіз жүйесімен байланыстырды.
Тейлор қағидасының негізгі ...... ... ... ... мен оны орындау әдістерін бекіту қажеттілігі. Ф.
Тейлордың ойы ... ... ... ... ... ... жұмысты орындауды «көз мөлшерімен» қояды. Басқарушылар
жұмысшылардың жұмыс өнімділігінің өсуіне, ... ... ... сондықтан олар еңбек ақыны кеседі. Тейлордың ойы бойынша бұл –
жұмысшылардың еңбек өнімділігін көбейтуге ... ... ... ... ... ақыны ынталандыру жүйесіне» көп көңіл бөле отырып,
еңбек ақының белгіленген мөлшерді орындауға байланысты, ал ... күш ... жеке ... ... ... екі баға ... ... – жұмыс мөлшерін орындағанда немесе асыра
орындағанда еңбек ақы жоғарлайды, ал орындалмағанда – төмендейді.
Өзінің шәкірті Г. Гаиттың көмегімен Тейлор ... ... Оның ... жұмыс мөлшері орындалмағанда еңбек ақының ең төменгі
мөлшері сақталады, ал ... ...... ... ... бағаға
қосымша ақы алады.
Тейлор жүйесінде жұмыс орындарымен оңтайлы ... ... көп ... ... ... т.б.). Шеберлер жұмыс орындарын жұмыс
тиімділігіне, инструктаж оқыту, ... ... ... ... ... ... етуі ... жүйесі ауыр еңбекті қажет ететін өндіріске бейімделген.
Сонымен қатар, Тейлор жұмыс мөлшері мен еңбек ақы көлеміне ... мен ... ... ... ... тұратын дауды шешуге тырысты.
Сол үшін ол көптеген инструкциялар, стандарттар, карточкалар мен ... өз ... ... отырып кәсіпорынның қорларын тиімді
пайдалануға көп көңіл ... ... ... ... ... күту,
жөндеу, жұмыс орнын олармен қамтамасыз ету).
Сонымен қатар, рационалдау ... ... мен ... ... ... ... және рационалды орналастыру,
материалдандыруды қысқа жолмен ... ... ... ... ... ғана ... жоқ, сонымен қатар
олардың рационалды сәйкес келуін де анықтады.
Өндіріс элементтерінің бір-бірімен әрекет ету ... ... ... жүйесінде кәсіпорындағы есеп беруді ұйымдастыруға, шеберлер
штатының болуына көп көңіл ... ... ... шеберлерден
инструктаж алды, ал шеберлердің өздері олардың функциялары, ... және ... ... арнайы инструктаж негізінде
жұмыс істеді.
Сонымен, Тейлор өзіндік құнды есептеудің математикалық ... ... ... ... ... ... туралы ғылыми
білім жүйесін; еңбек ақының дифференциалданған жүйесін; жеке ... ... ... ... ... әдісін; еңбек тәсілдерін
рационалдау әдісін; инструкциялық карточка және тағы да ... ... ... деп ... ... жағдайларды зерттеді.
Тейлор өз жүйесінің мәнін қорытындылай келе, оның неізінде ... ... ... ... ғылым; қарсыластың орнына
гармония; еңбек өнімділігін шектеудің ... ... ... ... ... оның максималды еңбек ... және ... ... ... ... ... ... әкімшілік-шаруашылық және әкімшілік-өндірістік
функцияларды емес өз функцияларын ғана орындауға мүмкіндік берді.
Осылайша, тейлоризм негізінде келесі ғылыми ... ... ... ... ескі ... ... әдісін еңбек қызметінің жеке түрлерін
ғылыми зерттеуге алмастыратын ғылыми іргетастың құрылуы;
б) ... мен ... ... ... ... ... қарап таңдау;
в) әкімшіліктің жұмысшылармен еңбекті ғылыми ұйымдастыруды практикаға
енгізу ісінде байланыс жасауы;
г) жұмысшылар мен ... ... ... тең және әділ ... ... ... мен ... ескеру.
Сонымен, Тейлоризмнің маңызды ... - ... ... және ... ... болып табылатын еңбектің
классикалық геометриясы. Оның ... ... ... де ... рет ... мен ... ... мен техникада
қолданылатын әдістер мен тәсілдердің ұйым ... ... ... ... ...... мен өнердің қосындысы, мұнда ... ... ал өнер ... ... ... ... 2 ... міндеттерін белгіледі:
- кәсіпкерліктің гүлденуі – бұл салынған капиталдан үлкен
девиденттер алу ғана ... ... одан әрі ... жұмысшылардың жағдайын көтеру – бұл жұмсалған күшке алынатын
еңбек ақы ғана емес, әр ... ... ... жету.
Оныњ ойынша, кәсіпкерлердің гүлденуі жұмысшылардың жағдайлары
өспейінше, сыртқы факторларды ескермейінше ... ... адам ... айта отырып, Тейлор адамдарды ынталандыратын
жалғыз күш – ... ... ... ... өз ... енгізген принциптер арқылы жұмысшы жағдайының
жақсаруына өндіріс орындарының өнім қабілеттілігінің арттыруына, сонымен
қатар, кәсіпорынның жақсаруына көп ... ... ... ... ... өндірісті ұйымдастыру жайлы идеяларын американдық автомобиль
жасаудың, ХХ ғасырдың «практика философиясының» негізін ...... ... ... «фордизм» деп атау алған ... ... ... менің
жетістіктерім», «Бүгін және ертең» кітаптарында жарық көрді. Олар 1924 және
1928 жж. орыс тіліне ... Форд ... ... ... ... ... ... Балалық шағында оның есінен кетпейтін екі маңызды оқиға болыпты. ... ... ... рет ... ... бара жатқан локомобильді көреді, және
сол жылы сыйлыққа сағат алады. Форд жастайынан «тума технолог» ... ... ... ... ... ... берді.
15 жасында Форд мектептегі оқуын тастап, ... ... ... ... кез ... сағатты жалғай алатын болды, және өзі
сағат жасайтын жағдайға жетті. Ол жас ... 300 ... ... жинап,
өзі сағат жасамақшы болды, бірақ оларды барлық адамдардың ... ... ... ... бір ... ... ... деседі. Содан
бастап ол қозғалыс құралына көңіл аударды.
1891 жылдан бастап Форд газ ... ... ... оны
жандандырумен айналысады, оныњ негізінде 1893 ж. Форд - ... ... ... ... Форд қаланы жарықтандыруға маманданған Детройд
Эдисоновский компаниясында бас ... ... ... 1899 жылы Детройд
автомобиль компаниясының бас инженері ... онда 1902 ... ... ... Оның бұл ... ... автомобильдің жылдамдықты моделін
ойлап табушы ретінде оған атақ, даңқ ... жылы Форд ... ... ... ... оның бақылау пакетінің 51%
өзі 1916 ж. сатып алған, ал 1919 жылы оның ұлы ... 41%-ын ... ... ... ... ... Форд ... қолына келеді. «Т» Форд
автомобилі тұтынушылар арасында үлкен сұранысқа ие болды және ... ... осы ... 15 млн. ... ... ... ойын жүргізу, алыпсатарлық және әділетсіз сауда жасау – бұл
көрсетілген процесті тек қиындату ғана».
1-сызба. Фордтың АҚШ-тағы
корпорация құлдырауына
жүргізген ... ... алу, ауыл ... және мал ... ... 500 төсекті ауруханалар салу, туберкулез ауруларына көмек ... ... ... үшін ... ... ... жылумен,
жарықпен қамтамасыз ету.
2-сызба. Фордтың жұмыскер
жағдайын жақсартудағы талабы.
Фордқа жұмысшының өмірін жақсартуға, ... ... ... әр
жұмысшының жауапкершілігін жоғарлатуға септігін тигізді. Олар ... ... ... қылмады.
Оның кәсіпорнындағы өндіру әдісі «өндірістің жоспарлы әдісіне және
еңбек процестерінің ... ... ... Форд ... – бұл технологиялық ағымның жақсы ойланып ... ... мен ... ... ... ... алдын-ала жүргізіледі
жєне барлық операциялар әр адам мен әр машина бір ғана жұмысты ... ... Әр ... персоналданғаннан кейін бақылаудың да қажеті
болмайды. Форд мұқият ... ... мен ... ... ... ... болжалған да детальдарына көп көңіл аударды.[5]
Сонымен, Форд өз принциптерін басшылыққа ала ... ... ... ... 1909 жылы ... 1920 жылы 1250000 ... ... он жыл ішінде өнім бағасын 950-ден 355 $ -ға дейін төмендетті.
Форд принциптері негізінде ағымдық өндіріс құру мүмкіндігін ... ... ... араласуының жұмысшының еңбек өнімділігін
арттырды, ... ... жєне т.б. ... ... ... Форд алғаш рет жұмысшы көмекші операцияларды орындауға
алаңдамайтындай, оны негізгі жұмыстан ... ... Форд ... ... ... ... мен өнім сапасын бақылау рөлі жоғарлайды.
Фордтың негізгі қағидасына сәйкес кәсіпорын өнім ... ... ... ... ... ете ... ... түрде даму
керек. Форд Fe (темір) рудниктері мен көмір шахталарын, ќажетті көлікті
иеленеді, өндірісті ... жол ... ... ... ... ... құраушы заттармен (электроника, т.б.)
жабдықтады. Барлық өндірісті стандарттауға, ... ... ... ... кәсіпкерлер мен жұмысшылар мүдделерінің
үйлесуіне, экономикалық аспектілерге көп көңіл бөлді.
Форд өз еңбектерінде жұмысшы ... ... ... ... өндіріс
құру мүмкіндігін қарастырды. Фордтың принциптерімен көптеген өндіріс
орындары ... шығу ... ... ... дамуын қалыптастырып,
өнім сапасы мен өтімділігін жақсартты.
2.3. Ғылыми басқару мектебі өкілдерінің ... ... ... ... ауыр ... ... ететін өндіріске бейімделген.
Сонымен қатар, Тейлор жұмыс мөлшері мен еңбек ақы көлеміне байланысты
жұмысшылар мен әкімшілік арасында үнемі болып тұратын ... ... ... үшін ол ... ... ... карточкалар мен талдаулар
жасады.
Тейлор өз жүйесін жасай отырып кәсіпорынның ... ... көп ... бөлді (құрал-жабдықты дұрыс таңдау, оларды күту,
жөндеу, жұмыс орнын олармен қамтамасыз ету).
Кәсіпорындағы еңбекті ғылыми ұйымдастыру ... - ... аз ... ... ... қаржы) жоғары нәтижеге қол жеткізу. Оның
жолы - өндірістің барлық элементтерін рационалдау.
Сонымен қатар, ... ... ... мен ... таратты (құрал-жабдықты таңдау және рационалды орналастыру,
материалдандыруды қысқа жолмен жылжыту, т.б.)
Тейлор жүйесі өндіріс факторларын ғана қарастырған жоқ, ... ... ... ... ... де ... ... бір-бірімен әрекет ету функциялары жоспарлау
бөліміне тапсырылды.
Тейлор жүйесінде кәсіпорындағы есеп ... ... ... ... көп ... ... ... бірнеше шеберлерден
инструктаж алды, ал шеберлердің өздері ... ... ... және ... ... ... инструктаж негізінде
жұмыс істеді.
Сонымен, Тейлор өзіндік ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудың заңдары туралы ғылыми
білім жүйесін; еңбек ... ... ... жеке ... ... (хронометраж) уақытын үйрену ... ... ... ... инструкциялық карточка және тағы да ... ... ... деп ... ... ... ... өз жүйесінің мәнін қорытындылай келе, оның неізінде мыналардың
құрылғанын көрсетті: «дәстүрлі тәжірибелі ғылым; ... ... ... ... ... ... максималды еңбек өнімділігі;
жеке жұмысшылардың оның максималды еңбек өнімділігіне және ... ... ... ... тәсіл жұмысшыларға әкімшілік-шаруашылық және әкімшілік-өндірістік
функцияларды емес өз функцияларын ғана орындауға мүмкіндік берді.
Осылайша, тейлоризм негізінде ... ... ... ... ... ... ескі ... практикалық әдісін еңбек қызметінің жеке түрлерін
ғылыми зерттеуге алмастыратын ғылыми іргетастың құрылуы;
б) жұмысшылар мен ... ... ... ... біліміне қарап таңдау;
в) әкімшіліктің жұмысшылармен еңбекті ғылыми ұйымдастыруды практикаға
енгізу ісінде байланыс жасауы;
г) жұмысшылар мен ... ... ... тең және әділ ... ... ... мен ... ескеру.
Басқару – ғылым мен өнердің қосындысы, мұнда ғылым ... ал өнер ... ... ынталандырады.
Тейлордың зерттеу әдістері жеке еңбек пен оны ұйымдастыру процесінің
құрам бөліктерге ... және ... ... тұрады, яғни ол
ұйымдастыру процесін ... ... ... 1) ... және ... жұмысшының мақсатын анықтау; 2) қызмет құралдарын таңдау және ... ... ... қолдану; 3) қызмет нәтижесін анықтау.
Эксперимент негізінде операциялардың ... ... ... ... ж. ... АҚШ ... ... палатасында сөйлеген
сөзінде ғылыми менеджментті еңбекті пайдаланудың ғылыми ... ... ... ... ... ... пен жұмысшылардың біріккен
еңбектеріндегі жалпы мүдде ... ... ... деп ... ... ... ... жұмысшыларға ғана емес,
әкімшілікке де қатысты.
Оның «ғылыми басқару» ... тек ... ғана ... ... ... салаларында үлкен қолдау тапты. ... ... ... ... ... ұйымдастыруда кеңінен қолданылады.
Г. Форд Тейлор сияқты өндірісті ұйымдастыру мен ... ... ... кең көлемде қолдануды белсенді түрде қолдады.
Форд өзінің кәсіпкерлік ... ... ... ... ету ... «Егер алдыңда мақсат болмаса, өзіңді ақшамен оңай толтырып тастауға,
содан соң аз уақытта одан да көп ақша жинауға, қоғамның қажеттілігін ... ... Өз ... үшін ғана іс жасау – тәуекелділігі өте жоғары
кәсіпорынға тән. Өндіріс міндеті - өмір сүру ... ... үшін ... үшін өнім ... ... қызмет етпеген өндірістің µмірі ұзаққа
бармайды».[6]
Фордтың ... ... мәні ... ... ... – іске ... ... теория» ғана емес, «заттар әлеміндегі
мақсат – қуаныш көзін жасау» теориясы, яғни ол адам ... ... ... ... бостандықтан көре білген.
Форд өз өндірісін ашудағы мақсаты «адам күші мен материалдар шығынын
минималды деңгейге жеткізіп, ... ... ... ... ... ұйымдастырған өндірісінің негізінде мынадай принциптер жатты:
- мүмкін болатын сәтсіздіктерден ... ... ... ... ... іс бастауға ықпал
етеді»;
- бәсекеден қорықпау және бәсекелес басқа адамның ісіне,
өміріне зиян ... ... ... тұтынушыға қызмет етуден жоғары қоймау.
«Жақсы кәсіпорын көп пайда әкелумен бірге жақсы табыс әкелуі тиіс»;
«Өндіру – арзанға сатып алып, ... сату ... ... ... ... процесінде аздаған үстемелер қосып «ұқсас бағамен»
сатып алуы қажет, ... одан адал өнім ... ... жүйесінде қол еңбегі басты орында болды. Форд оны ... яғни ... ... ... ... ... жасады. Форд
өндірісті ұйымдастырудың негізгі принциптерін құрды:
1. Максималды еңбек ... ... ... ... ... ... ... кең түрде қолдану;
3. Құрал-жабдықтарды техникалық процеске орналастыру.
4. Өнімді өндірудің регламентті ырғағы;
5. Көліктік операцияларды механизмдеу.
3. МЕНЕДЖМЕНТТІҢ ҚАЗІРГІ МОДЕЛЬДЕРІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
Басқару ғылымының жаңа ... бұл – ... ... ... сы мен
практикасындағы ең жаңа тенденция.
Процесстер мен шешім қабылдаудағы математикалық әдістер жєне ... ... оқу ... ... ... ... П. Берталанфи, А. Рапопорт, К.
Боулдинг жасады. Бұл мектептің негізгі бағыттары: операцияларды зерттеу ... Д. ... ... ... ... (У. ... Г. ... және т.б.),
эконометрика (Я. Тинберген, П. Клейн, В. Моньтев жєне ... ... ... мектебі барлық көзқарастардың көлеңкелерін
ескермейді. Ал жеке мектептердің өкілдері ... ... ... ... ... теориялары мен практикасын кеңінен
қолданады. «Жаңа мектептің» қалыптасу мен даму ... ... оның ... ізбасарлары болды.
Менеджмент мектептерін жүйелендіру бойынша бүгінгі таңдағы жұмыстардың
ішінде О.С. Виханскидің мен А. И. ... ... ... ... атап ... болады.
Олар классикалық және басқару ойларының негізіне үш негізгі элементті
алды: міндеттер, адам және басқару ... ... ... ... ... ... осы элементтердің біреуіне немесе барлығына
бір мезгілде салмақ түседі. Осыдан XX ғасырдың басқару ... екі ... ... ... мен ... ... ... айтқандай, ұйым
жетістігі өндірісті рационалды ... ... оның ... ... ... ... факторлар көп әсер ететін (халықаралық
жағдай, саяси және ... ... ... ... ... бәсекелестер, тұтынушылар, т.б.) ашық жүйе ретінде қарастырылады.
Ұйымды басқару үдерісі – бұл ішкі және сыртқы факторлар әсер ... бір ... ... ... ... ... ... басқару функциясы бір-бірімен байланысты деп қарастырылады.
Ұйымды басқару үдерісіне жағдайлық тәсілді қолдану басқару шешімдерін
қалыптасқан ... мен ... ... ... қабылдауға мүмкіндік
береді.
Адам мен оның мүмкіндіктеріне бейімделу. Сондықтан ... ... мен ... мәселелеріне, адамның мінез-құлқына,
мотивацияға, т.б. Көп көңіл бөлінеді.
Менеджменттің бұл негізгі ... тек ХХІ ... ғана ... әрі ... ... Сонымен қатар менеджмент келесі бағытта дамитын болды:
1. Нарық пен мемлекеттік ... ... ... ... Ұйым ... ... жоспарлау мен басқаруды кең қолдану.
3. Ұйым мақсатын сыртқы орта өзгерісіне бейімделу ретінде үнемі ... ... ... және ... ... ұйым ... негізгі
бағыттарына дұрыс бөлу есебімен стратегиялық және оперативтік мақсаттарға
жету.
5. Ұйымның өзгермелі сыртқы ортаға бейімделуіне ... жаңа ... ... жасау.
6. Ұйымды басқару бойынша менеджерлердің квалификациясы мен өнерін күрт
өсіру.
7. Мәселені шешудің ... ... ... ... ... ... ... оптималды шешімін практикада қолдану.
8. Функцияларды орталықтандырудан алу есебімен басқару құрылымын жаңарту.
9. Ұйым жұмысшыларының квалификациясын жоғарлатуды қолға алу.
10. Инновацияны, ... ... ... максималды
қолдану.
11. Ақпараттық жүйелерді дамыту, глобальды ақпараттық ... ... т.б.) кең ... ... ... басқаруға тарту.
Сонымен қатар, менеджменттің даму жолдары қазіргі кезде алға қойылған
мақсаттардың бірі болып саналады. Қазіргі таңда ... ... ... ... оның ішінде Қазақстан үшін өте қажет. Өз кезінде Форд пен Тейлордың
қалыптастырып ... ... ... ... ... жаңа ... ... арқасында жалғасын табуда. Сол себепті білікті мамандарды,
қызметкерлерді ұйымды басқаруға көптеп ... ... ... ... осы мәселелерді қолданғанда ғана ... ... ... ... ие ... ғылымының дамуы үш құбылыс айналасында жүзеге асып отырды. Олар
– міндет, адам, басқару қызметі. ... ... ... ... алғашқы
кезеңінде, яғни оның негізі қалана бастаған кезде осы үш ... ... ... Кейін басқару туралы ғылымның тереңдеуіне байланысты осы
құбылыстарды және өзге де ... ... ... ... болды.
Соңғы уақыттардағы зерттеулер мен жоғары ... ... ... ... ... ... көптеген жауаптары
шектеулі жағдайларда ғана дұрыс болатындығы анықталған. Соған қарамастан,
әрбір басқару ғылымының төрт мектебі де осы ... ... ... ... ... ең ... ... ұйымдардың өзі осы мектептерден
туындаған концепциялар мен әдістерді қолданады. Зерттеушілер ... ... ... мен ... ... және қалай пайда болғанын анықтау
қиын. Жалпы менеджменттің пайда болуы мен даму тарихына шамамен жеті ... өтті деп ... Осы ... оның ... өміріндегі орны мен
маңызын түбірімен өзгерткен басқару революциясы өтті. Ғалымдар бес басқару
революцияларын атап ... ... ... ... ... ... басқарудың пайда болуы.
5. «Рационалды бюрократия» қағидасы.
Зерттеушілердің мәліметтері бойынша ежелгі ... ... ... бай ... ... ... ... кезеңдеріне жататын Томас Гоббс, Джеймс Стюарт,
А.Смит, Роберт Оуэн, Макс Вебер теориялары маңызды болып ... ... Клад ... мен ... ... ... ойлары
тарихы» кітабында тарау ретінде аталған. Бұл континум – ... ... ... оның ... ... ғылыми бағыт ретінде
санау.
Ғылыми менеджмент ... ... ... өзі өркениеттің даму
тарихындағы жағдайлар болып табылады және келесі жағдайларға назар аударуға
мүмкіндік береді:
а) Басқару объектісінің күрделенуіне және көлемінің ... ... ... ... бағыты.
б) Ғылыми менеджменттің спираль тәрізді дамуы.
в) Менеджменттің жеке мәселелері жөніндегі даулар.
Қазіргі ғылыми ... ... ... XX ғ. басына қатысты және
Ф.У.Тейлордың, Френктің және Л.Гильбреттің, ... ... ... маңызды үлесі болып «ғылыми» тұрғыда басқаруға
болатынын ... ... Олар ... техникалық және
әлеуметтік эксперименттерге сүйенді, ... ... ... ... ... ... ... сүйенді. Бұл зерттеу ... ... ... ... ... ... инженер Ф.У.Тейлор
(1856-1915ж.ж.) алғаш рет ... Ол ... ... ... ... ... ... салыстырғанда тәжірбиеші – ... одан ... ... ... ... 3 компаниядағы қызмет нәтижелерінде қалыптасты:
«Лидвэйл Стил», «Симондс Роллинг машин» және «Бетхемм ... ... ... үшін ... ... ... ... басқарудағы алғашқы
мақсатына – төмен еңбек шығыны мен ... ... ... ... ... ... ... жеке еңбек пен оны ... ... ... мен оны ... ... ... ғылыми
ұйымдастыру жүйесін құру болатын.
Тейлоризмнің маңызды аксиомасы – ұжымдық гармония, экономикалық және
психологиялық біртұтастық ... ... ... классикалық
геометриясы.
Тейлордың өндірісті ұйымдастыру жайлы идеяларын американдық автомобиль
жасаудың XX ғасырдың «практика философиясының» негізін ...... ... ... ... ... қағидасына сәйкес кәсіпорын
өнім өндіретін өндіріс үшін барлық қажеттіліктермен қамтамасыз ете ... ... даму ... ... мен ... ... өкілдері айтқандай, ұйым
жетістігі өндірісті рационалды ұйымдастырумен ... оның ... ... ... Ұйым ... ... көп әсер ететін
(халықаралық жағдай, саяси және әлеуметтік факторлар, ... ... ... ... ... т.б.) ашық жүйе ... әдебиеттер тізімі:
1. Веснин В.Р. Менеджмент для всех. – М.: Юрист, 1994.-248 с.
2. Виханский О.С., ... А.И. ... ... 3-е изд. – ... ... ... ... Н.И. Основы менеджмента: Учебник. – Минск: «Экономпресс», 1997.-
284 ... ... Р.С., ... Б.Х., ... А.М. ... ... ... Полиграфия, 1995.-282 с.
5. Каренов Р.С. Менеджмент негіздері. – Қарағанды: ҚарМУ баспасы, 1999.-250
б.
6. Каренов Р.С. Теория и ... ...... Гылым, 1999.-264
с.
7. Мескон М.Х., Альберт М., Хедоури Ф. Основы менеджмента. – М.: ... ... ... К., ... Э. ... ... ... в системе
цивилизованного предпринимательства: Уч. пос. – М.: ИНФРА-М, 1996.
9. Казанцев А.К., Крупанин А.А. ... в ... ... ... ... ... с.
10. Зайцева О.А., Радугин А.А., Радугин К.А. и др. Основы менеджмента:
Уч.пос. – М.: ... ... ... ... О.Т., ... А.Р. ... менеджмента: Уч.пос. – СПб.: ИД
«МиМ», 1997.-192 с.
12. Сацков Н.Я. Практический ... ... ... ...... ... ... с.
13. Сергеев П.В. Менеджмент: Вопросы и ответы. – М.: ... ... ... ... А.К., ... Е.Л. ... и ... менеджмента и бизнеса. –
М.: «Маркетинг», ... ... ... В.И. ... психология менеджмента. – М.: «Интел-Синтез»,
1997.-256 ... ... Н.И. ... ... ...... ... с.
[2] Кабушкин Н.И. Основы менеджмента: Учебник. – Минск: «Экономпресс»,
1997.-284 ... ... П.В. ... ... и ... – М.: ... 1999.-
120 с.
[4] Каренов Р.С. Теория и практика менеджмента. – Алматы: ... ... ... А.К., ... А.А. ... в ... Уч.пос.
– М.: ИНФРА-М, 2003.-230 с.
[6] Ховард К., Коротков Э. ... ... ... в системе
цивилизованного предпринимательства: Уч. пос. – М.: ИНФРА-М, 1996.-224 с.
-----------------------
20 жєне 30ж.ж. АЌШ-ѓы ірі ... ... ... ... тµмен баѓамен, ±заќ мерзімде тµлеуге µз ... ... тиіс (600 адам ... ... мен ... тењесуі, к‰ш пен аќыл бойынша ж±мыс беру
Єр ж±мысшыны «компаньон» немесе ... ... ...

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Альмурат - К» Жауапкершілігі шектеулі серіктестік14 бет
Білім беру мекемелері менеджментінің ғылыми қағидасы5 бет
Білім беру мекемелері менеджментінің ғылыми қағидасы жайлы6 бет
Банк менеджменті29 бет
Банк менеджментін ұйымдастырудың мақсаты, міндеттері және принциптері15 бет
Банктердегі басқару процессіне сипаттама31 бет
Басқару жүйесіндегі саяси менеджмент106 бет
Басқару ғылымының пәні мен әдістері35 бет
Жергілікті өзін-өзі басқару жайлы6 бет
Коммерциялық банктердегі қаржылық менеджментті жетілдіру20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь