Темекі және оның зияны

Жоспар

1. Темекінің шығу тарихы

2. Шылым тарту зиянды әдет

3. Темекі тартуға қарсы күрес
Адамдардың денсаулығын қорғау мен нығайту ісіне кедергі жасайтын себептердің біріне әр түрлі зиянды дағдылардың тарауын жатқызамыз.
Европада темекінің таралуы Американы тұңғыш ашқан теңіз саяхатшысы Христофор Колумбтың есімімен тығыз байланысты. Ол өзі Сан-Сальвадор деп атаған Гуанагани аралында 1492 жылы болған кезінде жергілікті тұрғындардың бір өсімдіктің құрғақ жапырағын орап алып, тұтандырып тартатынын таңырқай тұрып қараған еді. Олар темекіні шиыршықтап тартуды «Петум» деп атаған. Кейіннен бұл сөздің мәні табак деген ұғыммен ауыстырылған. Себебі, темекі Санто-Домингодағы Тобаго провинциясында қолданылып, жұртқа ерекше мәлім болған. Содан бері табак деп аталып, күні бүгінге дейін сол мағынасында айтылып жүр.
Колумб серіктестерімен Испанияға оралған уақытта өздерімен бірге темекінің шағын қорын ала келумен қатар, оны тарта білуді де үйреніп қайтқан. Мұның ықпалымен Испанияның отаршылар армиясының матростары мен солдаттары, қоныс аударушылар мен саудагерлер темекіні бірінші тартушылар болып алды. Сөйтіп Европада тұңғыш рет Испанияда темекі плантациясы пайда болған еді.
1496 жылы темекінің ұрығы бұл елге әкелініп, сәндік өсімдік ретінде, ал кейіннен қолдан өсіріліп, шылым ретінде пайдаланылады. ХVІ ғасырда темекі Францияға тарайды. Осы тұста темекі әр түрлі дерттерге шипалы дәрі-дәрмек ретінде де қолданылады. Францияның Португалиядағы елшісі Жан Нико Француз королевасы Екатерина Медичиге бас ауруынан жазылу үшін темекімен емделуді ұсынады. Сөйтіп королева темекіні ем ретінде қолданылып, бас ауруынан айығады. Бұл Никоның даңқын одан әрі көтере түсті. Ол өз еліне темекі тұқымын әкеліп, оны тұңғыш рет өсіргендердің бірі болды. Сол себептен де оның есімімен темекі никотиана деп аталған еді.
Көп ұзамай-ақ темекінің жапырағын үгітіп, ұнтақтап насыбай ретінде мұрынға иіскеу пайда болды. Оның адам ағзасына тигізетін зияны байқалғаннаң кейін 1585 жылы Англияда темекі тартқан адамды ауыр жазаға кесетін


заң шықты. Себебі, шылым тартушылар арасынан темекімен уланушылар кездесе бастады.
Кейіннен 1605 жылы темекі тарту Түркияға келіп жетті. Халық арасында наркомания жиілей түсті. Сондықтан үкімет тарапынан шылым тартушыларға жаза қолданылды. Италияда папа Урбан VІІ темекі тартқан, насыбай атқан адамдарды шіркеуде шоқынуға тыйым салды.
1663 жылы Константинопольде темекі отынан болған өрттен кейін Мұрад ІV сұлтан шылым тартқандарды өлім жазасына кесуге әмір етті. Персияда да темекі тартқандар қатаң жазаланды. Шылым тартқандардың мұрындарын жұлып алды. Персия шахы Абасс соғыс лагеріне темекі әкелген саудагерлерді өртеп жіберуге бұйырды. Ал француз королі ХІІІ Людовик 1680 жылы аптекашыларға темекіні емдік дәрі ретінде ғана сатуға рұқсат еткен указ шығарды. 1692 жылы Сантьягода бас монахты темекі тартқаны үшін қабырға арасына тығып сылап тастады.
Темекі тартушыларға қарсы осы сияқты қатал жазалар қолдалануына қарамастан ол жер шарына кең түрде тарала берді. Англия королі Карл І темекі саудасына қымбат патенттер белгіледі, ал содан кейін Испанияның үлгісі бойынша темекіге монополия тәртібін енгізді. Сөйтіп темекі саудасы көп пайда келтіретін сауда түріне айналды. Америкада темекіні егіп өсіру ұлғая берді, Европа елдерінда кең тарай бастады.
Россия территориясында 1616 жылдан темекі егіле бастады. Бірақ Россияда темекі тартуға патша өкіметі мен діни басшылары тарапынан күшті наразылық туып, оған қарсы түрлі қатаң шаралар қолданыла бастады. Михаил Романов патшалық құрған дәуірде темекі тартуға тыйым салынды. Себебі шылым отынан өрт шығару орын алып келген еді.
Петр І голландияға барып темекі тартуды үйреніп қайтқаннан кейін Россияда оған тыйым салуды жойып, оны сатуға рұқсат берген. Темекі сатушыларға салық салып, бұдан мемлекетке кіріс кіргізілген. Сөйтіп кәсіпке айналды. Сонымен қатар Петр патша ағылшын

көпестеріне Россияға темекі тасып әкелуге рұқсат етіп, осы үшін олар мемлекетке 200 мың фунт стерлиг баж салығын төлеуге міндеттенді. Мұндай жолмен темекі саудасын жандандыра түсу мемлекет үшін аса тиімді іс болды.
        
        
Тақырыбы: Темекі және оның зияны
Жоспар
1. Темекінің шығу ... ... ... ... ... ... ... қарсы күрес
Адамдардың денсаулығын қорғау мен нығайту ... ... ... ... әр ... ... дағдылардың тарауын
жатқызамыз.
Европада темекінің таралуы ... ... ... ... Христофор Колумбтың есімімен тығыз ... Ол ... деп ... ... аралында 1492 жылы болған
кезінде жергілікті ... бір ... ... ... орап
алып, тұтандырып тартатынын таңырқай ... ... еді. ... ... ... «Петум» деп атаған. Кейіннен бұл сөздің
мәні ... ... ... ауыстырылған. Себебі, темекі Санто-
Домингодағы ... ... ... ... ... ... ... бері табак деп ... күні ... ... ... ... ... ... Испанияға оралған уақытта өздерімен
бірге ... ... ... ала келумен қатар, оны тарта білуді
де үйреніп қайтқан. ... ... ... отаршылар армиясының
матростары мен солдаттары, қоныс ... мен ... ... тартушылар болып алды. Сөйтіп Европада тұңғыш
рет ... ... ... ... болған еді.
1496 жылы темекінің ұрығы бұл елге ... ... ... ал ... ... ... ... ретінде
пайдаланылады. ХVІ ғасырда темекі ... ... Осы ... әр ... ... ... дәрі-дәрмек ретінде де
қолданылады. ... ... ... Жан Нико ... ... ... бас ... жазылу үшін темекімен
емделуді ұсынады. ... ... ... ем ... ... ауруынан айығады. Бұл ... ... одан әрі ... түсті.
Ол өз еліне ... ... ... оны ... ... бірі ... Сол ... де оның есімімен темекі
никотиана деп аталған ... ... ... жапырағын үгітіп, ... ... ... ... ... ... Оның ... тигізетін зияны байқалғаннаң кейін 1585 жылы ... ... ... ауыр ... ... ... Себебі, шылым тартушылар ... ... ... бастады.
Кейіннен 1605 жылы ... ... ... келіп
жетті. Халық арасында ... ... ... ... ... шылым ... ... ... папа ... VІІ темекі тартқан,
насыбай атқан ... ... ... ... ... жылы Константинопольде темекі ... ... ... ... ІV ... ... ... өлім
жазасына кесуге әмір етті. ... да ... ... ... ... тартқандардың мұрындарын жұлып
алды. ... шахы ... ... ... ... ... ... жіберуге бұйырды. Ал ... ... ... 1680 жылы ... ... ... ретінде ғана сатуға рұқсат ... указ ... жылы ... бас ... темекі ... ... ... тығып сылап тастады.
Темекі тартушыларға ... осы ... ... жазалар
қолдалануына қарамастан ол жер ... кең ... ... ... ... Карл І ... ... ... ... ал ... ... Испанияның үлгісі
бойынша темекіге ... ... ... ... темекі
саудасы көп пайда келтіретін ... ... ... ... егіп ... ... ... Европа
елдерінда кең тарай бастады.
Россия территориясында 1616 ... ... ... ... ... ... тартуға патша ... ... ... ... күшті наразылық ... оған ... ... шаралар қолданыла ... ... ... ... ... темекі ... ... ... ... ... өрт шығару орын ... ... І ... ... темекі ... ... ... ... оған тыйым ... ... ... ... ... ... ... салық салып,
бұдан мемлекетке кіріс ... ... ... айналды.
Сонымен ... Петр ... ... ... ... ... әкелуге рұқсат ... үшін олар ... 200 мың фунт ... ... ... міндеттенді. ... ... ... ... түсу ... үшін аса тиімді іс
болды.
Шылым ... ... ... ...... ... ... тұрмыстық
накомания деп аталады. Ол ел ... кең ... ... ... Бұл ... никотинизмге жүздеген,
мыңдаған адамның ... ... ... пен ... алғаш тартқанда жағымсыз ... адам ... ... ... ... ... ... артады, оны өз де ... ... жай ... ... ... ... бірі. Адам, әсіресе ... ... ... ... ... ... ... шалдыққанда не
болмаса ... ... ... ... ... ... кезде ... әр ... ... ... күкіртсутегі, сірке, құмырсқа, ... ... ... ... ... және ... ... ... бөлініп өкпе тканьдары ... ... ... адам ... үшін ... ... ... Іс жүзінде ағза үшін ... ... ... ол ... ... ... зардапты
әсерін ... ... ... 80-90 ... ... болады.
Никотиннің зиянды әсері ... дәм ... ас ... ... ... мерзімінен бұрын
бүліне бастайды. ... ... ... ... ... эмалі сарғайып ... ... ол ... шалдығады. Шылым тарту сілекей көп ... оның ... ... ұнамсыз иіс ... ... ... ... ... ... деп ... жиі кездеседі. Ал ... ... ... ... ... ... ғана тән
аурулар.
Бұл аз ... ... ... арасында жүрек-қан
тамырларының ... да жиі ... ... ... ... ... ... олар дистрофияалық
өзгерістерге ұшырайды, ... ... пен ... ... ... ... пен қолқа күре ... ... ... болады.
Темекі тартпайтындармен салыстырғанда шылым ... ... 15-16 рет жиі ... ... ... ... жиі ... ... Ал күш ... ... ... оны ... тоздыратыны
даусыз. ... ... ... ... ... тамыр соғуда ... ... ... ... ... Қан ... көтеріледі. Ал ... ... ... көп ... қан ... Сондықтан ... ... ... ... қауіп төнеді.
Ғалымдар қан ... ... және ... ... ... ... де, ... атудан
да болатынын әлдеқашан ... ... ... ... өндіретін комбинаттардың ... ... ... ... анықтайды. Темекіні
гильзаға салып ... цех ... қан ... құр өзін ... цех ... ... қан ... анағұрлым ... ... ... да ... ... ... ... көру қиын ... ... ... ... ... ... «темекі склерозы» деген
атақ алған.
Шылым ... ... аяқ күре ... ... деп ... ауруы ... ... ... ... ... кібіртіктеп жүре алмайды. Бұл ауруды медицинада
«шылым шегушілердің ... деп ... ... ... ... ас ... ... да
тигізеді. Темекі тарту салдарынан өңеште, асқазанда, ішектердің ішкі
қабаттарында ... деп ... ... ... ... Ол ... кейіннен созылмалы түрге айналады.
Никотиннің әсерінен асқазанның және ... да ас ... сөл бөлу ... ... ... ... ... пайда болып, кейіннен ол ... ... ... ... ... ... ... қабілетін арттырады
дегенді айтады. Бұл қате, ... ұғым ... ... ... аздап
адамды мастандырып (эйфория) ойлау қабілетін қоздырғанымен, ... ... ... Оның ... темекі тартатын адамның
есте сақтау ... де ... ... ... ... шылым құмарлар арасында темекі тарту адамды семіртуден,
толып ... ... ... ... пікір бар. Рас, темекі
тартуды тастаған адам басында ... ... ... да ... Бұлай
болу себебі – ... ... ... зат ... ... қойғаннан кейін қайтадан қалпына келеді.
Сондықтан ... ... ... үшін ... деп ... ... ол ... сылтау. Адамның салмағын темекі тарту ... ... ... ... жай, ол ... шараға
жатпайды. Сондықтан семіріп кетпес үшін ... ... ... келтіргеннен гөрі, тамақты шақтап ішіп, дене ... ... ... ... тарту салдарынан жыныс органдарының қызметі нашарлайды.
Никотиннің зиянды әсерінен мидың және нерв ... ... ... ескі дерттері қозады. Никотиннің әсерінен жүректің тәуліктік
соғу жилігі 10-15 ... ... ... ... ... ... де өзгереді. Жүректің шамадан тыс артық ... ... ... ... ... ... ... соқтырады. Сөйтіп
адам организмі мерзіммен бұрын қартаяды. Темекінің ... ... ... «С» ... ... өкпе, бауыр сияқты өмірлік мәні зор ... ... ... ... қызметі күннен-күнге ... ... ... ... ... Тареев сияқты ірі
өкілдері стенокардиямен ауыратын адамдарға шылым тарту өте ... оны ... қою ... ... ... қоймаса, оларды
жүрек ауруынан емдеудің ... ... ... ескерткен.
Жасалған ем темекіні тастаған уақытта ғана ... ... ... ... ... жеке ... ... да айта
қаларлықтай пайда әкелмейді. ... ... ... ... ... ... біртіндеп оны сарғайтады. Сондай-ақ ол қызыл ... ... ... бүлдіреді. Тістің еті қанап, түбі босайды,
шіриді. Темекі ... ... ... ... Рас. Олай ... – никотиннің уы аз ... ... ... ... ... ... содан барып ... ... ... ... бұл ... құбылыс. Ал кейіннен темекінің бұл әсері қайтып
тістің ауырғаны қайтадан ... ... ... ... ... еріні түрлі механикалық және химиялық ... ... ... ... Атап ... ... лейкоплакия, кератоз,
еріннің жарылуы сияқты ракқа ... ... ... де ... Темекі сонымен бірге ауыз ішіндегі дәм ... ... ... ... ... сөл ... ... жұмысы
нашарлап, ас ... ... ... ... қоса шылым
құмарлардың ас қазандарында, ішектерінде темекіден ... ... ... шаппай, тәбеттері нашарлайды. Асқазанның ... ... ... ... ... денсаулыққа зиян, оның үстіне адамды түрлі ... жиі ... ... болғандықтан, халық арасында оған
қарсы күреске ерекше ... ... жөн. ... ... ... қана қоймайды, ол
сонымен бірге семьяның ... де ... ... ... ... экономикалық зерттеулер мынаны ... ... ай ... ... ... ақшаға 3-4 кг сары май сатып
алуға, үй ішімен ... ... не ... ... ... ... ... қарсы күресті ең алдымен жас өспірімдер ... ... ... ... ... жол бермес үшін ... ... ... ... ашып көрсету қажет. Сигареттің
зиянды у екенін ... сана ... ... жөн. ... ... ... ... Сондықтан ... ... ... ... темекі тартпағандары
жөн. Үлкендердің жеке басының мәдениеті жастарға ... үлгі ... ... дұрыс. Жастар біздің болашағымыз, ... ... ... ... зиянды әдеттерден сақтандыру ... ... ... сау, ... ... ... ... кең болуы керек.
Кейінгі жылдары шылымнан қол ... ... ... ... байланысты ғалымдар шылымды тастауды оңайлату бағытында жаңа
медициналық дәрі-дәрмектерді табу ... ... ... ... елде ... табыстарға қол жеткізді. ... және ... ... академиясы биоорганикалық
институты гидрохлорид анабазин препаратын ... ... ... алколоид шылымды тастаған кезде ... ... ... ... ... ... ... дәрі болса да
адам өзі ... ... ... бел ... көмек етпейді.
Соның өзінде көптеген клиникалық байқаулар ... ... ... жағдайда темекіні тастауға ... ...

Пән: Валеология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Темекінің адам денсаулығына зияны7 бет
«Зиянды әдеттерден аулақ бол!». Тәрбие сағаты7 бет
Адамдардың денсаулығына әсер ететін негізгі факторлар8 бет
Шылым тарту зиянды әдет9 бет
Шылым шегудің зияндары12 бет
Темекі тарту – зиянды әдет4 бет
Денсаулыққа қатерлі негізі факторлар15 бет
Көкөніс және бақша дақылдарының зиянкестері жайлы6 бет
Шылым мен алкогольдің адам ұрпағына әсері6 бет
Өкпенің қатерлі ісігі11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь