Ақпараттық қоғам және жаһандану

КІРІСПЕ
3
1 АҚПАРАТТЫҚ ҚОҒАМ ЖӘНЕ ЖАҺАНДАНУ
12
1.1 Ақпараттық коммуникация және оның озық үлгілері 12
1.2 Ақпараттық дамудағы Қазақстан Республикасы ақпараттық саясатының негізгі бағыттары
33
2 ӘЛЕМДІК ДАҒДАРЫС ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ САЯСИ КОММУНИКАЦИЯ
55
2.1 Әлемдік дағдарыс кезіндегі Қазақстанның ақпараттық қауіпсіздігі
55
2.2 Саяси коммуникацияның дағдарыс кезіндегі ақпараттық саясатты жүзеге асырудағы қызметі мен рөлі
69
ҚОРЫТЫНДЫ
111
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
118
ҚОСЫМША
125
Диссертациялық зерттеудің жалпы сипаттамасы. Диссертацияда Әлемдік дағдарыс кезіндегі Қазақстандағы ақпараттық саясаттың жай-күйіне сраптамалық талдау жасалып, ақпараттық мәселелер зерттелген. Автор ақпараттық қоғам құру жағдайында әлемдік дағдарыс жайының Қазақстанның ұлттық қауіпсіздігіне келтіретін қатерлерін саралап, болашақта мемлекеттің, қоғамның ақпараттық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге арналған нақты ұсыныстар жасайды.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Президенттің Қазақстан халқына Жолдауында ұзақ мерзiмдi басымдық ретінде ұлттық қауiпсiздiк айқындалды, ал ұлттық қауіпсіздіктің негізгі аспектілерінің бірі ақпараттық қауiпсiздiк болып табылады. Елбасы бұдан кейінгі жолдауларында, сонымен бірге Қауіпсіздік кеңесінің отырыстарында да экономикалық, сонымен қатар ақпараттық қауіпсіздікті дамытуға байланысты шаралар жүйесін жетілдірудің қажеттігін атап өтті. Ал 2010 жылғы Жолдауында «Ұлттық мүдделерді қамтамасыз етуге, елдің халықаралық беделін арттырып, ұлт¬тық, өңірлік және жаһандық қауіп-сіздікті нығайтуға бағытталған белсенді, прагматикалық және теңдестірілген сыртқы саясат жүргізілетін болады» деп атап көрсетті [Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы // Егемен Қазақстан. – 2010. – 30 қаңтар.].
Ақпараттық саясат – Қазақстан Республикасының мемлекет қызметінің саяси-экономикалық және басқа да салаларында ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етумен тікелей байланысты. Қазақстан Республикасының ақпараттық қауіпсіздігі Заңнамалық актілерде деп мемлекеттің ақпараттық ресурстарының, сонымен қатар ақпараттық саладағы жеке адам мен қоғамның мүдделерінің қорғалуының жай күйі танылады.
Жаһандану дәуірінде орын алып отырған Әлемдік дағдарыстың Қазақстан Республикасының Ақпараттық қауіпсіздігіне қаншалықты әсерін бағамдау маңызды. Осы орайда мемлекеттiң ақпараттық қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету ақпарат алу саласында адам мен азаматтың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын iске асыруға қабiлеттi ұйымдастырушылық, техникалық, бағдарламалық, әлеуметтiк тетiктердi қамтитын кешендi көзқарасты пайдалануды, оны конституциялық құрылыстың мызғымастығын, Қазақстан Республикасының егемендiгi мен аумақтық тұтастығын, саяси, экономикалық және әлеуметтiк тұрақтылықты, заңдылық пен құқықтық тәртiптi қорғау мақсатында пайдалануды, ақпараттық қауiпсiздiк саласында өзара тиiмдi халықаралық ынтымақтастықты дамытуды талап етедi.
        
        МАЗМҰНЫ
|КІРІСПЕ |3 |
|1 ... ... ЖӘНЕ ... |12 ... ... және оның озық ... |12 ... ... ... Қазақстан Республикасы ақпараттық |33 |
|саясатының ... ... | |
|2 ... ... ... САЯСИ КОММУНИКАЦИЯ |55 ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігі |55 |
|2.2 Саяси коммуникацияның дағдарыс кезіндегі ақпараттық саясатты |69 ... ... ... мен рөлі | ... |111 ... ... ... |118 ... |125 ... зерттеудің жалпы сипаттамасы. Диссертацияда Әлемдік
дағдарыс ... ... ... ... ... ... жасалып, ақпараттық мәселелер зерттелген. ... ... құру ... ... ... ... Қазақстанның
ұлттық қауіпсіздігіне келтіретін қатерлерін саралап, болашақта мемлекеттің,
қоғамның ... ... ... ... ... ... жасайды.
Зерттеу тақырыбының ... ... ... мерзiмдi басымдық ретінде ұлттық ... ал ... ... ... ... бірі
ақпараттық қауiпсiздiк болып табылады. Елбасы ... ... ... бірге Қауіпсіздік кеңесінің отырыстарында да экономикалық, сонымен
қатар ақпараттық қауіпсіздікті дамытуға ... ... ... ... атап өтті. Ал 2010 ... ... ... ... ... ... халықаралық беделін арттырып, ұлттық,
өңірлік және жаһандық ... ... ... ... және теңдестірілген сыртқы саясат жүргізілетін ... ... ... [Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа
мүмкіндіктері. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... // Егемен Қазақстан. – 2010. – 30 қаңтар.].
Ақпараттық саясат – Қазақстан Республикасының мемлекет қызметінің ... және ... да ... ... ... қамтамасыз
етумен тікелей байланысты. Қазақстан ... ... ... актілерде деп мемлекеттің ақпараттық ресурстарының,
сонымен қатар ақпараттық саладағы жеке адам мен ... ... жай күйі ... ... орын алып ... Әлемдік дағдарыстың Қазақстан
Республикасының Ақпараттық қауіпсіздігіне ... ... ... Осы ... ... ... ... қамтамасыз ету
ақпарат алу саласында адам мен ... ... ... ... iске ... ... ұйымдастырушылық, техникалық,
бағдарламалық, әлеуметтiк тетiктердi қамтитын кешендi ... оны ... ... ... ... егемендiгi мен аумақтық тұтастығын, саяси, экономикалық
және әлеуметтiк тұрақтылықты, заңдылық пен ... ... ... ... ақпараттық қауiпсiздiк саласында өзара тиiмдi
халықаралық ынтымақтастықты дамытуды талап етедi.
Зерттеудің өзектілігі төмендегі ... ... ... ... ... ... саяси-экономикалық және әлеуметтiк-мәдени
өмiрiнде елеулі орын алып ... ... ... даму ... ... ... ... жоғары талаптар қояды, яғни
ұлттық қауіпсіздіктің ақпараттық қауіпсіздіктен тәуелділігі арта түспек.
Екіншіден, Әлемдік ... орын алуы ... ... ... ... ақпараттану процесiне, әлемдiк ақпараттық
кеңiстiкке ену жағдайларымен тiкелей байланысты. Қазақстанның бүкiләлемдiк
ақпараттық кеңiстiкке ену және ... ... ... ... ... ақпараттық қауiпсiздiк кезегiн күттiрмейтiн мемлекеттiң сыртқы
және iшкi саясатының құрамдас бөлiгi ретiнде қаралуы тиiс.
Үшіншіден, ... ... (2007 – 2009) ... дамыған
елдердің ақпараттық экспансиясы күшейіп, қазақстандық қоғамның ... ... ... себебінен мемлекеттің тәуелсіздігіне нұқсан келеді.
Сондықтан да ақпараттық қауіпсіздіктің техникалық, ... ... ... ... ... зерттеу қай уақытта да өзекті
болып табылады.
XXI ғасыр басында, ... ... құру ... ... ... қауіпсіздік жүйесінде алдыңғы қатарға шығып отыр. Бұл
біртұтас мемлекеттік ақпараттық қауіпсіздік саясатын қалыптастырып, ... ... ... ... ... ... ... тақырыбының
өзектілігі Қазақстанда ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... байланысты.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. Қазақстанда Әлемдік дағдарыс жағдайындағы
ақпараттық саясат осы уақытқа дейін ... ... ... деп ... ... Бұған себеп – ... ... ... ... ХХ ғасырдың соңына таман ... ... ... ... ... ... ақпаратты қорғау түсініктері өткен ғасырдың
ортасынан зерттеу объектісіне ... ... ... ... соған сәйкес дамыған елдер қозғаушысы болып табылатын бүкіләлемдік
жаһандану ... даму ... енді ... ... тез ... қауіпсіздіктің өзектілігін күшейте түсті.
Дегенмен, мемлекеттің ақпараттық саясатына қатысты бірнеше ... ... ... тұрарлық.
Белгілі ғалым, қоғам және мемлекет қайраткері ... А.С. ... ... ... ... құралдарының методологиялық негіздеріне
талдау ... ... ... ... ... ... жағдайын, қоғамның саяси жүйесіндегі ақпараттық-коммуникациялық
технологиялардың ролін зерттеді, және соған ... ... ... ... шолу ... ... А. Стратегия формирования
информационной политики Республики Казахстан в переходный период: дис. д-ра
полит. наук. – ... 2000. – 225 ... ... ... Ғ.Ж. ... ... ... қоғам
құру жағдайында бұқаралық ақпарат құралдарының ролі мен орны, мемлекеттің
медиакеңістігін қалыптастыру, әлемдік ақпарат кеңістігіне ену ... ... ... ... ... ... ... мен
ділін сақтау, сонымен бірге бұқаралық ақпарат құралдарының ақпараттық
қауіпсіздікке әсерін ... ... ... ... Г.Ж. ... в ... формирования государственности (политические аспекты
обновления и тенденции развития): автореф. д-ра ... ...... – 23 с.].
Е.К. Алияров докторлық диссертациясында жаһандық ақпараттану жағдайында
Қазақстанның ақпараттық ... ... ... ... ... ақпараттық қауіпсіздігінің халықаралық және
нормативтік-құқықтық аспектілеріне көңіл ... ... ... информационная политика Республики Казахстан в условиях
глобальной информатизации: дис. д-ра полит. наук. – Алматы, 2006. – ... Е.К. ... ... ... ... Республикасының
ақпараттық қауіпсіздік тұжырымдамасында көрініс тапты.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... талдау жасаған ізденуші А.С.
Ақшолақованың да (ғылыми ... ... ... ... ... атап өтуге болады [Акшулакова А.С. Информационная
безопасность Республики Казахстан: дис. канд. ...... 2009. ... с.]. ... ... ... қауіпсіздіктің нормативтік-құқықтық
аспектілеріне байланысты зерттеу жүргізген заңгер ғалым А.Е. ... ... де ... ... ... А.Е.. Теоретические проблемы
конституционно-правового обеспечения информационной безопасности в
Республике Казахстан: ... д-ра ... ... – Алматы, 2009. – 42 с.].
Ақпараттық саясаттың ... ... ... ... Сарыпбеков Ж.С. [Сарыпбеков Ж.С. Основы ... ... ... и ... учебное пособие. – Алматы: КазПТИ, 1994. –
141 с.], Бияшев Р.Г. ... ... ... Р.Г., Горковенко Е.В.,
Сахариев Б.Б. и др. ... ... ... ... ... -  Алматы: Ғылым, 2003. – 175 с.], ... ... Е.С. ... ... защиты и безопасности информации:
учебное пособие. – Алматы: КазНТУ, 2001. – 125 с.], ... А.Ш. ... ... Б.М. ... ... және ... ... оқу құралы. –
Алматы: АЭжБИ, 2002. – 97 б.], ізденушілер Аманжолова С.Т. [Аманжолова С.Т.
Стохастические модели и методы процессов ... ... в ... вычислительной системе на примере системы дистанционного
образования: автореф. к.т.н. - ... 2009. – 26 с.], ... ... Н.А. Разработка и исследование генерации и распределения ключевых
последовательностей для поточного шифрования: автореф. ... - ... – 24 с.], ... ... Д.А. Формирование готовности
студентов к обеспечению информационной безопасности: дисс. канд. пед. ... ... 2006. – 138 с. ] т.б. ... ... ... ҚР ақпараттық саясатын шетелдік тәжірибемен ... және ... ... ... ... ашып
көрсетуде Р.Бердібаевтың [Бердібаев Р.Ш. Қазақстан ... ... ... ... саяси механизмдері: фил.ғ.к.дис.
– Алматы, 2010. – 135б.] кандидаттық диссертациясы мен ... Г.С. ... ... ... саяси коммуникация:
шетелдік тәжірибе және Қазақстан: фил.ғ.д.дис.. – Алматы, 2010. – 360б.]
докторлық ... ... ... ... саясаттың түрлі
аспектілері бойынша зерттеулер жүргізіп, осы саладағы ғылымның дамуына
қомақты үлес ... ... ... ... Н. ... ... Ракитов, Г.Г. Почепцов, И.С. Малюхин, В.И. Ярочкин, А.В. ... ... И.Н. ... А.А. ... Ю.М. ... Н.В. ... ... В.А. Рубанов сияқты т.б. ғалымдарды жатқызуға болады.
Жоғарыда аталған және басқа да ғалымдардың еңбектерін зерттеп, ... ... ... ... ... жағдайындағы қызметінің
әлі де кешенді зерттеуді талап ететінін көрсетті. Ақпараттық қауіпсіздікті
қамтамасыз ... ... ... ... ... - тарихы мен дәстүрі,
мәдениеті, тілі мен діліне байланысты сұрақтар назар аударуды талап етеді.
Диссертациялық ... ... ... ... да ... ...... дағдарыс жағдайындағы ... ... ... пәні ... ақпараттық басқаруды қамтамасыз ету құралы
ретіндегі ақпараттық саясатты ... ... ... ... ... ... процесі болып табылады.
Зерттеу мақсаты мен міндеттері. Зерттеудің мақсаты - ... ... ... ... етудің саяси механизмдерін
зерттеу және оны ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін келесі міндеттерді шешу алға
қойылды:
- Ақпараттық ... ... ... ... ... дағдарыс жағдайындағы ақпараттық кеңістіктегі мемлекет
пен қоғамның ақпараттық қауіпсіздігін ... ... ... ... ... жүзеге асырудағы шет ел тәжірибесін
зерттеу;
- Әлемдік дағдарыс пен жаһандану ... ... ... ... ... ... мен ... саралау;
- Жаһандану жағдайында Қазақстанның бұқаралық ... ... ... қалыптастыру мен дамытудағы
рөлін анытау;
- Дағдарысты еңсеру ... ... ... ... ... ... ... дамытуға
ұсыныстар жасау.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы. Диссертациялық еңбек отандық ғылымда
Әлемдік дағдарыс кезіндегі ... ... ... ... ... зерттеуге арналған алғашқы еңбектердің бірі деуге
болады. Зерттеу барысында келесі ғылыми жаңалықтарды ашуға қол ... ... ... ... ... ... мемлекет пен
қоғамның ақпараттық қауіпсіздігін қамтамасыз ету ерекшеліктері зерттелді;;
- Әлемдік ақпараттық кеңістікке ену жағдайында мемлекет пен қоғамның,
жеке адамдардың ... ... ... ... тұрғыдан зерттеліп, тәрбие ... мен ... ... ... анықталып, соған байланысты
ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету механизмдері қарастырылған;
- Ақпараттық саясаттың әлемдік тәжірибелерін ... ... ... ... ақпарат құралдары арқылы
жүзеге асу механизмдері сарапталды ;
- ... ... ... ... ... ... саяси ұстанымдары мен даму бағыттары анықталып,
олардың демократиялық процестерді жүзеге асырудағы ... ... ... ... ... ... дамыған
мемлекттердің ақпарат саласына байланысты заңнамаларына
салыстырмалы талдау жасалып, ... ... ... ... ... құжаттар жүйесін
жетілдіруге ұсыныс жасалған;
Зерттеудің методологиялық және теориялық ... ... және ... ғылыми еңбектері мен ақпараттық қауіпсіздік мәселелерін
зерттеудегі ... ... ... ... ... ... методологиялық негізін танымның жалпы ғылыми әдістері,
пәнаралық әдістер, ... мен ... заң ... ... әдістері, жүйелік, салыстырмалық және құрылымдық-функционалдық
әдістер құрайды.
Зерттеудің деректік ... ... ... Конституциясы,
Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік туралы ... ... ... қауіпсіздік ... ... ... ... мен жарлықтары, ... ТМД ... ... ... ... мен ... актілері, шетелдік және отандық ғалымдардың еңбегі құрайды.
Зерттеудің ... ... ... ... ... ұлттық қауіпсіздік, әсіресе ақпараттық қауіпсіздік, ақпараттық
саясат мәселелеріне арналған зерттеулердің жетілуіне, дамуына көмектеседі.
Диссертацияның тәжірибелік ... ... ... ... ... ... ... ескерілуі мүмкін.
Сонымен қатар еңбектің ғылыми жаңалықтары елдің ақпараттық саясаты және
жастар тәрбиесімен айналысатын мемлекеттік ... ... ... мен
мүдделі азаматтар үшін қызығушылық тудырады деп есептейміз.
Қорғауға ұсынылатын ... ... ... саясатта БАҚ және мемлекет арасындағы қарым-қатынас даму
типологиясының бірнеше модельдері қарастырылады. Олардың қатарында әлем
елдерінің ... ... ... ... ... ... баспасөз
немесе еркін идея нарығы моделі, әлеуметтік жауапкершілік моделі,
демократиялық ... ... ... ... модель, авторитарлық
модель, даму моделі (үшінші әлем елдері моделі). Аталмыш модельдердің қай-
қайсы болмасын қазақстандық саяси билік пен БАҚ ... ... ... ... ... сол ... модельдердің бірқатарының
кейбір элементтері көрініс тапқан. Демократиялық даму жолындағы Қазақстан
үшін БАҚ түрлі ... ... ... алаңы болып отыр. Сондай-ақ,
қазіргі Қазақстан жағдайында ... пен БАҚ ... ... даму моделъдерінің аралас келуі тән.
2. Бүгінде елімізде ... ... құру ... ... жүріп жатқан
жағдайда ақпарат, ақпараттық байланыстар қоғамның кез-келген ... ... ... ... ... ... ... жүйенің қан
тамыры секілді, оның құрамдас бөліктері мен ... нәр ... ... іс-қимылын қамтамасыз етіп отырады. Басқаша ... ... оның ... ... ... қызмет атқаруы ... ... дер ... ... ... тәуелді.
Яғни, кез-келген мемлекеттің, ондағы ... ... ... оның ... ... ... ... бөліктерінде (саяси
институттар, саяси қатынастар, саяси ... мен ... ... ... ... ... ақпараттың қалыптастырушы, ... ... ... ... орны ... болмақ және ол дами бермек. Өйткені
ақпараттық технологиялардың, ... ... жаңа ... соның
ішінде бүгінгі күні Қазақстанда ресми түрде бұқаралық ... ... ... ... ... бірге саяси жүйенің
коммуникативтік қызметі де ... ... ... ... те ... ... ... соның нәтижесінде «электрондық үкімет»
сияқты жаңа ... ... ... институт туындап
отыр. Сонымен бірге ... ... ... мен ... ... ... мемлекеттік басқарудың құрылымы мен механизмдеріне
айтарлықтай әсер етуде. ... ... ... ... ... айналған,
бүкіләлемдік дағдарыс кезіндегі қалыптасқан жағдайда қоғамдағы ақпараттың
рөлі мен орны ерекше болып отыр. Бұл өз ... ... ... жеке ... ақпараттық қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелерінің
күрделенуіне ықпал етуде.
3. Жаһандану бүкiл әлемдi ең жаңа озық технологиялар мен ... ... ... ... және ... ашық жүйесiне тартуды ... ... ... ... ... қарқынды жүріп жатқан әлемдік
жаһандану үдерісі ... ... ... ... бағындырып алу
қаупі бар. Дамушы елдердің қатарына жататын Қазақстанның Әлемдік дағдарыс
жағдайында қоғамның түгелге дерлік салалары үшін ... ... ету ... ... ... ... рухани салада ақпараттық
саясатты жүзеге асыру мемлекеттің ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... ... ... әлемдік ақпараттық
кеңістіктің ықпалы ... ... ... ... ... ... бірі ұлттық мәдениеттің, мемлекеттік тілдің дамуына
айтарлықтай кедергі келтіруде. Ал ... ... ... аса
маңызды шарты – бұл әлемдік бәсекелестік үдерісінде ... ... ... ... рух пен ... яғни ... ... болып табылады [15]. Сондықтан ... ... ... ету ... бірі ретінде кешенді тәрбие
жұмысы қарастырылуы тиіс.
4. Әлемдік дағдарыс жағдайындағы Қазақстанның ... ... ... ... ... ... бірі заңнамалық,
нормативтік-құқықтық актілер ... ... мен ... ... ... ... отыруы тиіс. Заң шығару процесінде негізгі
шаралар ретінде тыйым салу, қорқыту-үркіту, ... ... ... ... ... ... жүргізілу керек. Қолданыстағы заңнама
негізінен ... ... ... ... бірге ақпарат
саласында мемлекеттің мүддесін, мемлекеттік биліктің құқығын қорғауға
бағытталған. Ал ... ... ... еркін ақпарат алу,
сонымен бірге олардың ... ... ... құқығын реттейтін
заңнамалық актілер жетіспейді. Сондықтан «Ақпарат және ... ... ... туралы» заңдар қабылдау қажеттігі туындап отыр. Сонымен
қатар қолданыстағы және болашақта ... ... ... ... мен өзге де ... ... ... және орыс ... нұсқаларының мағынасы жағынан
сәйкестігіне көңіл аударуды қажет етеді.
5. Ақпараттық ... ... мен ... ... ... ... ... таралуы, кері
байланысы, езара алмасуы мүмкіндіктерімен қатар, сол ақпаратгық қозғалысқа
қатысушы субъектілердің саяси білімі, ... ... ... ... мен
саяси қатысуына ьщпал етуі әлеуетті күрделі құрылым ретінде дами бермек.
Саяси ақпаратты зерттеу саласындағы ... ... ... ... ... ... анық. Олардың қатарында: кез
келген дамып келе ... ... ... ... ... ... ... бірқатар іргелі проблемаларға қатысты қарама-қайшы
пікірлерден ... ... ... пәні ... яғни ... ... болуы тиіс пе, керісінше, сыни-субъективтік түрғыда болуы керек пе
деген пікірталастар өрбуде; саяси кибернетиканың ақпараттық ... ... ... ... ... алмасу механизмі қалыптасуына ықпалы
артып отыр.
Зерттеу ... ... ... ... ... ... Қазақ ұлттық университеті
Халықаралық ... ... ... ... ... Диссертацияың егізгі нәтижелері 2 ғылыми мақалада жарыққа шықты.
Зерттеу құрылымы мен көлемі. Диссертация кіріспеден, екі бөлімнен, ... ... ... әдебиеттер тізімінен, қосымшадан
тұрады.
1 АҚПАРАТТЫҚ ҚОҒАМ ЖӘНЕ ЖАҺАНДАНУ
1.1 Ақпараттық коммуникация және оның озық ... ... ... кезеңі адам әрекетінің барлық ... ... ... саясатта да күн тәртібіне түбегейлі жаңа ақпараттық
тәсілдердің даму ... ... ... ... ... билік үшін
күрес-тайталастың әлеміне қазіргі кезде ақпараттық принциптерге сүйенген
коммуникациялық байланыс технологиялары ... ... ... ... алға ... саяси мақсаттарға жету үрдістеріндегі менеджерлік,
маркетингтік жэне жарнамалық тәсілдердің өзектілігін әлеуметтік салаларға
ғылыми ... ... ... ... деп санауға болады.
Ақпарат түсінігі қоғамда тірі организмдердің бір-бірімен өзара байланыс
орната бастаған уақыттан бері адам мен ... адам мен ... ... ... сөйлесе бастауынан пайда болып, өмір сүріп келеді.
Жаһандану дәуірінде ақпараттандыру мәселесіне мүдделілік ақпараттың
қоғам өмірінің барлық саласындағы ... ... ... ... ... мәселесі әлем жұртшылығының алдында тұрған өзекті
мәселенің бірі болып табылмақ. Ақпараттық ... ең ... ... ... ... ... ... Ақпараттық қауіпсіздікті
қамтамасыз ету және ... ... ... саласындағы маңызды
оқиғалардың бірі ретінде 2000 жылы ... бен ... ... елдің»
қауіпсіздік және киберкеңістіктегі келісім мәселелері жөніндегі мемлекеттік
және коммерциялық ұйымдары ... ... ... ... атап өтуге болады. Конференцияларда электрондық сауданы,
сындарлы инфрақұрылымды қорғау және қылмыстың алдын алу, ... ... ... ... ... арттыру, ақпараттық технологияларды
пайдаланушы ... ... және табу ... ... ... пен өзара сенімді қамтамасыз ету мақсатында
мемлекеттік құрылымдар, жеке ... ... ... ... ... сияқты мәселелер қаралып, «сегіздіктің» басшылары 2000
жылдың 22 шілдесінде қылмыстан қауіпсіз және еркін ... ... ... барлық шаралардың маңыздылығын ескеріп, жаһандық ... ... ... қол ... ... ... сәйкес
ақпараттық және коммуникациялық технологиялар XXI ғасырдағы қоғамның барлық
саласына әсер ... және ... ... бірі ... ... [Василь
Поливанюк. Правовые проблемы обеспечения информационной безопасности //
http://www.crime-research.ru/articles/ Polivan0803/2. – 2003. – ... ... ... ... европалық мемлекеттерде, кейінірек
біздің елде де «ақпараттық ... ... ... түрде бекітілді.
Барлық ғылымдар үшін ортақ болып табылатын «ақпарат» түсінігі бойынша
классикалық анықтама жоқ. Ғылымның әрбір саласында сол ... үшін ... ... ... ... түсініктері қолданылады. Мысалға,
жүйелер теориясы үшін ақпарат жүйені ұйымдастырушы шара ретінде қолданылса,
ал ... ... үшін ... ... ... ... ... ретінде
қолданылады. Ақпарат ретінде алынған мәліметтердің барлығы емес, тек әлі
белгісіз және ... үшін жаңа ... ... ... ... Бұл орайда ақпарат белгісіздікті жою шарасы ретінде қарастырылады.
Ал машинада өңдеу үшін ақпарат белгілі бір программалық ... ... ... ... беріледі. Техникалық мамандар үшін ... ... және ... объектілері болып табылады.
Ақпарат түсінігі латынның «informatio» (түсіндіру, баяндау, хабардар
ету) деген сөзінен шыққан, энциклопедиялық түсіндірмелерге ... 1) ... ... да болмасын оқиға немесе біреудің қызметі туралы ... ... 2) 20 ... ... ... адам мен ... адам мен
автомат, автомат пен автомат арасындағы деректер алмасуды, жануарлар мен
өсімдіктер арасындағы сигналдар ... ... ... белгісін бір
клеткадан басқа бір клеткаға, бір ағзадан екінші бір ағзаға ... ... ... 3) ... ... ... ... табылады [Қазақстан. Ұлттық энциклопедия. – Алматы, 1998. – 1-том].
Қоғам өмірінде оның дамуы үшін анықтаушы, қозғалтқыш күш ... ... рөл ... ... ... ... құралдарының,
телекоммуникация мен байланыс, электроника мен кибернетика ... ... ... жеке адамның дамуына, экономика мен ғылымға,
жалпы қоғамға ықпалы арта түседі. ... ... жеке ... да ақпараттың
көп көлемін қабылдап, оны ... ... ... ... ... ... ... мүмкіншілігі арта түседі. Ақпараттық қоғамда жеке адамның
шығармашылық қабілеті оның ... ... яғни ... мен ... қабілетіне байланысты болады. Ақпараттық қоғамда
адам қоғамның шешуші шығармашылық факторы және ... ... ... ... ... С.А. ... ... общества //
http://hghltd.yandex.ru/yandbtm?url=http://
di.iis.ru:82/arc/infosoc/emag.nsf.].
Негізгі ақпараттық ресурс мемлекеттік және мемлекеттік емес ... ... ... ол жеке ... ... ... ... басқару органдарының, мекемелер мен қоғамдық ұйымдардың да
меншігінде болуы мүмкін.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... бүкіләлемдік тізбесі ... ... ... ... ... ... ... басқаруға
арналған геоақпараттық жүйелер ... ... ел ... ... ... және де ... ... тиімділігі мен даму
деңгейіне тәуелді болып отыр, яғни, қоғамды ақпараттандыру процесі, ... ... ... құру ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 11
қаңтардағы N 217 ... ...... ... ... ... ақпараттық ресурстарды, ақпараттық
жүйелерді қалыптастыруға және дамытуға ... ... және ... ... ... ... ... ақпараттық ресурстарды құру және оларды пайдалану
негізінде азаматтардың, мемлекеттік органдардың, ... ... ... мен ... ... ақпараттық сұранысын,
құқықтарын қанағаттандыруға тиісті жағдай жасау керек, сонымен ... ... ... арттыруы тиіс[Бердібаев Р.Ш. Қазақстан
Республикасында ... ... ... ... ... ... – Алматы, 2010. – 15б.].
Ақпарат ағынының жылдамдығымен бір ғана мәлімет бірнеше ... ... ... ... ... ... ... сонымен бірге әртүрлі тасымалдағыштарға жазылып, компьютерлік
торапқа да ... ... ... ... мен ... ... түрлі әдістері мен құралдарының жиынтығынан ақпараттық кеңістік
құралады. Белгілі ... ... ... және ... ... ... «Ақпараттық кеңістік – ... ... ... ақпаратты қабылдау және тарату ортасы. ... әр ... ... ... ... әлеуметтік т.б.)
ақпарат орналасуы мүмкін. Бұл – ... көбі ... ... ... ... Егер ... кеңістікті пирамида
есебінде елестетсек, онда оның тек ... жағы ғана ... ... Ал ... ... ... таралу ортасы. Ақпарат оны
қоғам үшін таратқан субъектінің ... ... ... ... болады [Ибраева Г. ... ... ... ... – 2001. – май. – № ... технологиялардың қарқынды өсуі салдарынан XX ғасыр
ақпараттандыру ғасырына айналды. Бұл ғылым мен ... ... ... ... жеке ... ... ... қауіпсіздігі үшін жаңа
проблемалардың туындауына әкеліп соқты.
Саясаттану ... ... ... ... ... саяси
жүйесінде институционалдық кіші жүйенің бір бөлігі ... ... ... кіші жүйе өз ... ... ... ... институттардың тобынан тұрады ... ... ... ... ... заведений / под общей редакцией А.Н. Нысанбаева
–Алматы: Ақыл ... 1998. – 367 ... ... жүйесі құрылымының ақпараттық-коммуникативтік компоненті
– бұл саяси тыныс-тіршіліктің «күретамыры» және партиялар мен мемлекеттің
арасында, саяси және ... ... ішкі ... ... ... ... ұлттардың, елдегі жеке адамдардың арасында
белгілі бір саясатты талдауға және өмірге енгізуге байланысты саяси ... және ... ... ... ... ... етудің әрқилы
қарым-қатынастары мен түрлерінің жиынтығы. Сонымен бірге ол ... ... ... арасындағы өзара байланыстардан да тұрады. Яғни, ақпараттық-
коммуникациялық шағын жүйе екі ... ... ... ... ... ... байланыс орнатады және оны сыртқы ... ... ... ... С. ... саяси жүйесіндегі
электронды үкіметтің орны мен рөлі. // Ақиқат. – 2009. – №12. – 30-32 ... ... ... ... байланыстарға саяси биліктің түрлі
деңгейлері мен буындарының арасындағы ақпараттың толықтығын, ... және дер ... ... ... ... ететін байланыс
жүйесі, сондай-ақ бұқаралық ақпарат құралдары – теледидар, радио, газет-
журналдар жатады. Ақпараттық байланыстар саяси ... ... ... ... бөліктері мен элементтеріне нәр береді, өзара байланысын, ... ... ... Басқаша айтқанда, саяси жүйенің, оның құрамдас
бөліктерінің дұрыс қызмет ... ... ... ... ... ... ... Бұқаралық ақпарат
құралдарын «Төртінші билік» деп атайтыны да ... ... ... ... шешімдерді, атқарылып жатқан істің жай-күйін көпшілікке
жеткізу арқылы ... ... ... ... ... ... ықпал жасайды. Бүгінгі ақпарат тасқыны ... ... ... ... ... кеңістік қалыптасқан, интернет жүйесі
дүниені торлап ... ... ... ... ... ... саяси маңызы ерекше артып отырғанын атап өткен дұрыс [Сыдықов
Ұ. ... ...... ... 2006. – 160 ... ... пен басқару жүйелеріндегі заманауи техника мен
технологиялардың көптеп ... ... ... ... ... арттыра түседі. Жалған ақпараттың айналасында түсінбеушілік,
шатасу көп болған сайын, яғни, оның ... ... ... ... ... ... ... мақсатына жету мүмкіншілігі де ... ... ... ... қатар мәліметтерді өңдеу
технологияларында болып жатқан күрделі өзгерістер ... ... ... әсер етіп ... ... ... әдебиеттердің
мәліметтеріне сәйкес, 70-жылдардың соңына қарай ақпаратты жинау, ... ... ... түрі ... ұлттық айналымдағы өнімінің 46%-
на жетіп, ал жалпы еңбекақы сомасының 53%-н ... ... ... ... ... ... ... етудің саяси
механизмдері: фил.ғ.к.дис. – Алматы, 2010. – 24б.]. ... ... ... ... ... Үйдегі компьютерден әлемдік есептеу
торабына шығу ... ... ... ... ... пайда
болуы көп көлемді ақшаларды ұрлауға себеп ... ... ... ... ... ... жүйелерінен ақпарат
ұрлау фактілеріне байланысты ... ... ... ... аталған мәселелердің маңыздылығын, өзектілігін көрсетіп отыр.
Ғылыми-техникалық революцияның ... ... бірі – ... ... ұғымдар қолданысқа енді. Хакерлер (hacker – ағылшынша) деп
бөгде компьютерлік жүйелерге, желілерге ұрланып кіріп, сол ... ... ... ... – олардың арасында пайда табуды көздемей, тек
істеген ісінен «ләззат ... ... да бар. ... ... ... ... Телефон және үй компьютері арқылы олар
ірі өндіріс ... ... ... ... ... мәліметтер тарату тораптарына қосылып, көптеген мәліметтерді оңай
иемдене алады. ... ... ... ... ... ... құра ... бір-бірімен электрондық пошта арқылы
мәліметтермен, оның ... ... ... ... ... кезде кең таралған компьютерлік қылмыстың бірі – ... яғни ... бір ... ... ... ... программалар
жасау болып табылады. Бұдан ... ... ... жүйелеріндегі
ақпаратқа рұқсат етілмеген қол жеткізудің көптеген түрі бар. ... ... ... ... ауыстыру; жалған программалар осы
мақсаттта байланыс каналдары мен желілерге қосылу; ... және ... мен ... ... ... ... сәулелену
сигналдарын қабылдау; аппаратураның ақауларын, ... ... ... ... және т.б. Аталған қылмыстардың алдын
алу және болдырмау үшін тиісті шаралар жүйесін ... оны ... ... Бұл ... ... ... ... қорғауға мүмкіндік
береді.
Ресей ғалымы Л.И. Шершнев «Ақпараттық қауіпсіздік – мемлекеттің,
қоғамның, әлеуметтік ... ... ... мен ... ағымдары
үшін өміршеңдікті, тұрақты даму мен қызмет етуді, ... ... ... мен ... және жеке ... кері әсер ... ... және компьютерлік желілер мен басқа да технологиялық
ақпараттық бастауларға қарсы тұруды білдіреді» [Шершнев Л.И. ... ... // ... – 1993. – № 11-12.] ... ... саясаттанушы ғалым Г.Ж. Ибраева: «Ақпараттық ... ... ... мен ... ... мен ... мүдделерін қорғау
мақсатында дұрыс шешім қабылдау үшін ... ... ... ... ие ... деп ... ... [Ибраева Г.Ж. СМИ ... ... ... и ... // ... ... Серия
журналистики. – 2002. – №2.].
Ақпараттық қауіпсіздікке байланысты мәселелерді талдаған ... ... өте ... ... ... келе ... сала ... технологияларға байланысты екенін ескерген жөн, яғни, заңдар,
оқу курстары, программалық-техникалық ... ... ... шешімдер
емес, техникалық ... ... ... алатын жаңа шешімдер
механизмдерін қарастыру маңызды.
Әкімшілік деңгейдегі ұйымның басшылығы жасайтын ... ... ... ... ... ... саясаты дегеніміз ақпаратты
және соған қатысты ресурстарды қорғауға ... ... ... ... ... ... ... саясаты ұйымның
ақпараттық қауіпсіздік саласындағы басты бағытын, сонымен қатар басшылық
ұйғарымымен ... ... ... ... ... және назар аударатын
шараларды анықтайды.
Қауіпсіздік саясаты ұйымның ақпараттық жүйелеріне ... ... ... ... ... Болуы мүмкін қатерлер талданып,
қорғау стратегиясы анықталған соң, ... ... ... ... ... Осы бағдарламаға сәйкес ресурстар бөлініп,
жауапты адамдар тағайындалады, бағдарламаның орындалу барысын ... ... ... ... әсер ... ... және ішкі
қауіп түрлері бар. Сыртқы қауіпке:
– ішкі саяси жағдайды ушықтыру мақсатында ... ... ... ақпарат;
– сыртқы күштер тарапынан мемлекеттік маңызы бар ақпаратты
иеленуге талпыныс;
– радиоэлектрондық ... ... ... жаулауға арналған рухани-мәдени және
идеологиялық экспансия жатады.
Ішкі қауіпке мыналар жатады:
– байланыс каналдарының ... ... ... ... ... ... даму
деңгейінің төмендігі, олардың төмен сапасы;
... ... ... ... ... бағытталған
жалған немесе бұрмаланған ақпараттар;
– компьютерлік қылмыстар мүмкіншілігі.
      Ақпараттық қауiпсiздiк саласындағы ... ... ... ... мүдделерiнiң келiсiлуiн, қоғамдық және үкiметтiк
емес ұйымдардың кеңiнен өкiлдiк етуiмен мемлекеттiк органдар мен ұйымдардың
тиiмдi ... ... ... ... Р.Ш. ... ... ... қамтамасыз етудің ... ...... 2010. – 135б. ].
Жоғарыда көрсетілген ... ... ... ... туралы саясаттанушы Е.Қ. Алияров ... атап ... ... Бұл ... ... қабылдауда
Қазақстан билігі Ресей федерациясының тәжірибесіне ... ... ... ... от 9 сентября 2000года //
http://www.infotecs.ru/law/doctrina.htm.] сүйенгені байқалады.
Жалпы, Қазақстанның мемлекеттік ақпарат саясатын ... ... ... ... ... ғалымдар А.С.Сәрсенбаевтың
және Г.Ж.Ибраеваның [2, 3] еңбектерін атап ... ... ... ... ақпараттық қауіпсіздік
аспектілері сыртқы және ішкі болып ... ... әлем ... ... отырған жаһандану үрдісі
туралы бұхаралық ақпарат құралдарының қай түрiнде болмасын, сонымен ... ... ... мен конференцияларда аз айтылып жатқан жоқ.
Жаһандану – бүкiл әлемдi ең жаңа озық ... мен ... ... ... ... және ... ашық жүйесiне тартуды бiлдiредi. Бұл обьективтi процесс,
оның қарқыны ... ... ... ... субьектiлерi мен қозғаушы күшi өнеркәсiптiк ... сол ... ... ... ... мен ... ... болып табылады. Олардың дамушы елдердi өздерiне бағынышты етiп
алуының ... ... бар. ... ... үшiн және ... қол ... күресте дамушы елдер, жаһандану субьектiлерi ... ... ... ... А. ... даму және ... // ... Қазақстан. – 2002. – 27 шілде.].
Профессор, қоғам қайраткері ... ... ... “глобализм”) ұғымдары XX ғасырдың 80-жылдары АҚШ-та
қолданыла бастады. ... ... ... ... ... ... ... экономика” деген аттармен жарық көрді. Өзара байланыстар
тек экономиканы ғана емес, мәдениеттер мен идеологиялар жасаушы, өндіруші
Голливуд ... ... ... ... ... ... ұласты. Олар тек тауар, капитал, технология, ақпарат
емес, ... да, ... ірі ... ... ... дем ... ... тұтастығын, өзара байланысын, өзара тәуелділігін, өзара
икемділігін қоғамдық санаға сіңірді. Шындығында, бұл бүкіл ... ... салу ... бірлесу, топтастыру, әр түрлі, әр текті ұлттық, діни,
саяси мүдделердің, өркениеттердің ... ... ... ... ... жаһандану қоғамның барлық саласына ықпал жасайтын күрделі,
екіжақты құбылыс. Көлік, коммуникациялық және ... ... ... ... ... Мерзім өлшемі де өзгерді, бұрын
күндер, айлар, жылдарды талап ететін іс-әрекет енді қас- ... ... ... Мемлекетаралық байланыстар тереңдеді [Амангелді ... және ұлт ... // ... ... – 2008. – 27 ... таңда біртұтас Интернет-уақыт енгізу мәселелері талқылануда.
Сонымен бірге, ... ... ... ... ... жұмыстары да жаңа
заңнамалық база жасауды талап етеді. Ақпарат экспорты мен ... ... ... де талқылануда.
Экономикалық және әлеуметтік жаһандану процесінің мәні – оның адамдар
мен ... ... мен ... ... ... ... ... мүмкіншілік жасау болып табылады. Алға қойған мақсаттарға
жету, пайда болған ... шешу ... және ... тиімді
стратегиялар жасауды, сонымен бірге жаһандану процесінің қоғамға әкелетін
жаңа ... ... ... талап етеді. Осы орайда белгілі
қазақстандық саясаттанушы ғалым К.Л. ... ... ... ... ... ... одан да жоғары тұрған экономикалық,
қаржылық, әскери және қоғамдық құрылымдар. Олар ... ... ие ... ... бүтіндей мемлекеттерге өз талаптарын орындатып отыр. ... ... ... ... оқиғалар бұндай беталыстардың күшейе түсетінін
көрсеткеткендей» деп есептейді [Сыроежкин К.Л. Мировые тенденции и проблемы
безопасности в ... Азии // ... ... ... конференции, посвященной памяти доктора полит. наук,профессора
Машана М.С. ... ... ... ... ...... «Дайк-Пресс», 2007. – С. 37-42].
Бүкіл әлемде өтіп ... ... ... құру ... ... ... Эксперттер жаһандануды негізгі үш қасиетімен
сыпаттап отыр. ... ... ... ... дамыту;
– Қаржылық жүйелерді компьютерлендіру;
– Көліктік тораптарды дамыту.
Бұл тораптардың ... ... ... негізінен жергілікті
тораптардың орталықтары (шет ел баспасөзінде «хаб» деп аталады) арасында
болады. Сондықтан ... ... ... біртекті болмайды. Ал
кейбір орталықтардың басқаларға қарағанда мүмкіншіліктері ... ... ... ... ... ... түрлі құралдарына,
сонымен бірге білімге деген қол жетімділік жеңіл ... ... ... тұрғындардың көптеп топтасуы байқалады, ... ... көбі ... ... ... ... ... әлем
осындай әмбебап орталықтардың тобынан тұрады. Жаһандық орталықтар миграция
орталықтарына айналып, ондағы ... ... ... ... құқығының, мүмкіншіліктерінің артық болуына байланысты,
әлеуметтік теңсіздіктерге әкеп соғады.
Жаһандану ... ... ... ... жаңа тәуелсіз
мемлекеттерді тартуда. Бұл ... жаңа ... ... ... ... ... бұрынғы ақпараттық
өрісті трансформациялау процесімен қатар жүрді. Өтпелі қоғамда ақпараттық
жүйелерді жаңалау, оларды техникалық ... және ... ... ... дамыған елдердің стандарттарына сәйкестендіру мәселелеріне
әлеуметті медиалан-дырудың жаһандық мәселелері ... ... ... ... ... ...... бірге мемлекеттік емес құрылымдардың ... ... ... ... ... ... қоғамының тіршілік ету салаларының
ішінде жаңа сала – ақпараттық сала бірінші орынға шықты. ... ... ... ... ... және ... иемденуге бағытталған
күрестен туындайтын жаңа қайшылықтармен ерекшеленеді. Осыған байланысты
ақпараттық қауіпсіздікке ... жаңа ... ... Бұндай
жағдайда мемлекеттің аса маңызды ... ... ... ... ... ... ... Жаһандану жағдайында «әскери күш»
түсінігі де өзгеріске ұшырап, бұрынғы дәстүрлі әскери ... ... ... арта ... ... технологиялардың қорғаныс
саласындағы рөлінің артуы көптеген батыс ... ... ... ... ... жаңа ... соғыс» сияқты тұжырымдамаларды белсенді
түрде енгізуіне мәжбүр етті ... Р.Ш. ... ... ... ... ... саяси механизмдері: фил.ғ.к.дис.
– Алматы, 2010. – 135б. ].
Ә. Нысанбаев осы тұрғыда «Әлемде ... ... ... ... ... ... жүруде. Оның кіндігі АҚШ болып
отыр. Олардың «бізбен бірге болмаған, бізге қарсы» ... өте ... бір ... ... етуі оған ... ... ... болуына
итермелейді. Бұл жақсылыққа апармайды. Бір супердержава әлемдік қауіпсіздік
пен тұрақтылықты қамтамасыз ете алмайды. Ол ... ... ... бұл
проблеманы шешу үшін көпкіндіктік жаһандануды іске асырған жөн сияқты.
Сонда ғана әлемдік, ... және ... ... ... ... ... [Ә. Нысанбаев. Ақ сөйле. // Айқын газетінің сайтынан,
www.aikyn.kz/ site.php?lan= ... ... ... өз ережелерімен жүруге ... ... ... болады. Мұндай ережелер көбіне
қабылданған халықаралық ... ... ... ... ... ... халықаралық қоғам қабылдаған, жаһанданудың негізгі саласы –
ақпараттық саладағы стандарттардың маңызы ерекше болып отыр. ... және ... ... ... қалыптасқан ұлттық ерекшеліктерді
сақтау мақсатында, мемлекеттік ... ... ... ... жасаған,
басқа құндылықтарды дәріптейтін стандарттарды қабылдай беруге де болмайды.
Сонымен ... ... ... ғылыми-техникалық прогрестен
туындағанын ескеріп, оның жетістіктерінен бас ... да ... ... ... ... Назарбаев: «Жаһандасудан бойды жасырып ... ... бiз ... ... ... үрдiстермен бойымызды да,
ойымызды да ... ... сол ... ... ... ... ... [Нұрсұлтан НАЗАРБАЕВ. Отбасы – Отанның ошағы // Егемен Қазақстан. –
2001. – 24 қараша].
Жаһандану процесiнiң дамуы елдегi ... ... ... ... ... ... ... ену жағдайларына
тiкелей қатысты. Қазiргi кездегi ақпараттану ... мен ... ... ... ... ... аясы өскен сайын ұлттық
қауiпсiздiктiң ажырамас бiр саласы – ... ... ... ... Бүкiләлемдiк ақпараттық кеңiстiкке ену және ұлттық
ақпараттық кеңiстiк құру ... ... ... ... ... ... және iшкi саясатының құрамдас бөлiгi ретiнде
қаралуы тиiс.
Елiмiзде ... ... ... және байланыс
құралдарының, программалық өнімдердің өндiрiсiнiң болмауы мемлекеттің
дамыған елдерден техникалық, ... ... ... ... ... Бұл өз ... ... қауiпсiздiкке керi әсерiн тигiзедi.
Өйткенi ... ... ... ... арнайы қондырылған
техникалық барлау құралдары да кездескен. Бұл ... ... ... қасиетi арқылы 20 ... ... ... ... ... ... ... екен.
Сонымен бiрге ай сайын әрбiр мемлекеттiк органдардың есептеу ... ... жуық ... ... ... ... iшiнде есептеу тораптары
арқылы вирус ... ... ... алу ... ... ... ... спутниктiк және радиоэлектронды каналдармен
тасымалданатын ақпараттарды 6000 ... ... ... “ұрлап”
алуға мүмкiншiлiгi бар техникалық қондырғылар да бар.
Көрсетiлiп отырған мәлiметтер ақпараттық ... ... ... ... келтiрiлген мысалдардың бiрi ғана. Ал,
ендi әлеуметтiк-рухани қауiпсiздiкке келер болсақ – қоғамымызды жаппай
ақпараттандыру, ... ... ... шығу ... ... ... пайдасымен бiрге, келеңсiз жақтарының да қатар өсуi заңды құбылыс.
Бұқаралық мәдениеттiң ықпалы ұлттық мәдениеттi кейiнгi ысыруы ... ... ... ақпарат құралдарының қай түрiнде болмасын, сонымен бірге
қазіргі ... ... ... ... ... Интернет
желiсiнде де бiздiң ұлттық мәдениетiмiзге, ... ... ... ... ... ... ... көрсетiлетiн зорлық-зомбылық, соғысты, порнографияны
насихаттайтын ... мен ... ... ... мен ... керi ... тигiзетiнi айдан анық. Бұны кейбiр ғалымдар
“мылтықсыз майдан” десе, кейбiреуi “ақпараттық ... ... ... атап жүр. ... ... ... ... күрестің (ақпараттық
соғыстың, ақпараттық қарудың) келесі бағыттарын атап ... ... ... ... ... ... электрондық күрес;
– хакерлік күрес (ақпараттық қылмыс);
– ақпараттық-психологиялық күрес;
– кибернетикалық күрес;
– желілік ... ... ... ... ... экономикалық ақпараттық күрес.
Ал Ресей ғалымы Н.А Брусницын соңғы екеуімен толық ... Оның ... ... желі ... ... де, басқа да
бағыттарға ортақ, алдыңғы бес бағыттың барлығында ... ... те ... күрестің кез келген бағытында шифрларды ашу үшін, соның
арқасында құнды ақпаратты алу және сол арқылы ақпараттық ... ... ... Ал ... күрес - өте кең ... Оның ... ... ... ... ... автоматтандыру, өндірісті
басқару сияқты басқа да бағыттар ... ... Н.А. ... и ...... Вита-Пресс, 2001. – 280с.].
Жалпы, қазіргі кезде кез-келген мемлекет үшін қауіпті болып табылатын
ақпараттық ... ...... бір ... ... ... ... басымдыққа ие болып, соның арқасында өздерінің
қарсыластарына ашық немесе жасырын түрде қолда бар ақпараттық ... ... ету, ... іс-қимылдарын бақылауда ұстау. Бұндай жағдайда
жеңілген жақтың жағдайын түзеу ... көп ... және ... ұзақ ... талап етеді.
Ақпараттық соғысты тек қорғаныс күштері жүргізбейді және ол тек
әскери объектілерге ғана бағытталмайды. ... да ... ... ... өнеркәсәптәк және коммерциялық құрылымдар ақпараттық соғысқа
қатысып, орын ... ... ... ықпал ететін өз бетінше
ақпараттық ... ... ... ... ... ... ұлттық қауіпсіздігі ... ... ... ... ... ие ... қамтамасыз етуге
бағытталған, қорғаныс күштері мен өзге де ұйымдар жүргізетін ... ... ... деп айтуға болады [Бердібаев Р.Ш. ... ... ... ... етудің ... ...... 2010. – 38б]. ... соғыс,
ақпараттық қару, олардың түрлері, қазіргі ... ... ... ... ғалым А.Қ. Алияровтың диссертациялық еңбегінде ... ... ... Е.К. ... информационная политика
Республики Казахстан в ... ... ... дис. ... ...... 2006. – 229-236 ... дүние жүзiнде басқа бизнестен көрi, ақпараттық бизнестiң
қарқыны да, капиталы да ... ... ... ... ... мәлiмет
бергендер пайдаға жетiп жатыр. Сондықтан белгiлi бiр ... әр ... әр ... ... ... соңында қайсысы дұрыс, қайсысы бұрыс
екенi белгiсiз болып жатады. Ал ақпаратты тұтынушының оның ... ... ... келе ... рас. Осыдан барып, жеке адамның
ақиқат ақпарат алу құқығы, ... ... ... ... ... ... ақпараттық қауіпсіздік тұжырымдамасында
рухани өмiр саласындағы ақпараттық қауiпсiздiктi қамтамасыз ету объектiлерi
ретінде адамдардың ... ... ... ... мен
идеалдары, атап айтқанда, мемлекет пен ... үшiн ... ... ... ... және дiни ... және сол ... жеке
тұлғаның әлеуметтiк және жеке бағдарлануы; көбiнесе адамдардың ... ... және ... сұраныстар; жеке тұлғаның психикалық
саулық жағдайы ... ... ... ... ... ... өмiр ... негiзiнен бұқаралық ақпарат құралдары арқылы
жүзеге асырылатын ... әсер ... ... ... ... сезiмтал болады. Осыған байланысты жеке тұлғаның ... ... ... ... ... ... рөл ... олардың қоғам алдындағы ерекше жауапкершiлiгiн негiздейдi.
Интернет халықаралық ақпарат желiсi ерекше орын ... ол ... мен қол ... ... ... ... жеке ... зорлық-зомбылыққа, ұлтаралық араздыққа, дiни
экстремизмге шақыратын терiс ақпаратпен ... ету ... ... мүмкiн. Рухани өмiр саласында ақпараттық қауіпсiздiкке
қатерлердiң ... алу мен ... ең ... ... басым
бөлiгi үшiн қолайлы әрi елдi мекен ететiн көптеген этностардың ... және ... ... ескерiп әзiрленген мемлекеттiк идеологияны
талап етедi. Мұндай ... ... ... ... ... нақты өлшемдерi, осы саладағы негiзгi басымдықтар мен
мемлекеттiк саясат тұжырымдалуы мүмкiн» делінген.
Жаһандану процесін жеделдетуші ... бірі ... ... ... жеке ... дамуына ықпалы мол. Екінші жағынан
оның қолданылу аясы, тұтынушыларының саны ... ... ... ... де ... бермек.
70 жылдары АҚШ-тың Қорғаныс Министрлігінің басқа да ... ... ... әскери ақпаратты тасымалдау мақсатымен
құрылған тораптық желі бүгінде бүкіл ... ... ... айналды. Бұл торап алғашқыда ARPAnet (алдыңғы қатарлы зерттеу
жобаларының агенттігі) ... ... ... ету ... ... шығу жағдайының өзінде мәліметтерді тасымалдауды үзбеу, осы
мақсатта зерттеулер жүргізу, әдіс-амалдар ойлап табу ... ... ... ... ... ... тасымалданатын ақпараттың тораптың
бұзылған жерлерін «айналып өтіп», тиісті ... ... ... ... Р.Ш. ... ... ... қауіпсіздікті
қамтамасыз етудің саяси механизмдері: фил.ғ.к.дис. – Алматы, 2010. – 44б.
].
Интернет желісі бүгінде ... әлем ... ... ... ... ... ... Дұрысын айтсақ, тек қана ақпарат алмасу
ғана емес, сонымен бірге мүдделі ... ... ... «ақпараттық
қаруына» айналды. 1991 жылы американдық әскери шенеуніктердің арасында
пайда болған ... ... ... әлі ... да ... ... Сол ... соңғы уақытта «киберқылмыс», «кибертерроризм»,
«киберэкстремизм» ... ... ... ... ... Тораптық
интернет-технологиялардың дамуы кибер-қылмыстың өсуіне ... ... ... ... ... түсінігі пайда болды.
Қоғам қайраткері Мұхтар Шахановтың мәлімдемесіне ... ... ... ... ... жалпы саны 453
басылым ғана. Оның 392-сі ... 61-і ... Ал ... ... ... ... Федерациясының 5248 газет-журналы тарайды екен Бұған өз
республикамызда орыс ... және орыс тілі ... ... ... 2303 ... қосыңыз. Ресейден келіп жатқан баспа өнімдерінің
2728-і ғана Қазақстан Республикасы ... және ... ... ... ... Ресей басылымдары Қазақстан заңдары мен кеден
салығын және өзге де салықтарды айналып өтудің оңай ... ... ... өз ... ... арқылы тікелей Қазақстан баспаханаларына
жіберіп, сол арадан газет ... ... етіп ... ... екен [Мұхтар
Шаханов. Ақпараттық диверсияны қалай тоқтатамыз? // Түркістан. – 2007. ... ...... жағдайға келер болсақ, қазір тек Қазақстанда ғана емес, сонымен
бірге ... ... ... ... ... ... сауда – е-
комерцияны реттеу ... ... тұр. ... ... – БҰҰ-ның арнайы
комиссиясы 1996 жылы бекіткен салықсыз электрондық ... және ... ... ... акт, сонымен бірге АҚШ пен Еуроодақ мемлекеттері ... ... 1 ... бері ... ... ... ... Ал
Қазақстан мүше болуға ұмтылып отырған Бүкіләлемдік сауда ... да ... ... ... бері ... ... ... жүргізу туралы шешім
шығарған болатын [Стратегия ... ... в ... ... ... ... Скородумова // интернет-версия журнала
"Политика". – 2001. – март. – №45].
Е-коммерцияның тез дамуына ... ... ... ... мынадай
ерекшеліктері ықпал етіп отыр:
- тура және жанама жарнамаға ... ... ... ... жарнамалық немесе басқа да ақпаратты тасымалдау немесе жариялау құралы
есебіндегі Интернеттің арзандығы;
- жарияланымдар мен мәліметтерді ... ... ... ... ... Интернет аудиториясының күн санап өсуі және уақыт жағынан шексіздігі.
Қазақстан ... ... ... ... Сөз бен ... еркiндiгiне кепiлдiк берiледi. Цензураға
тыйым салынады.
2. Әркiмнiң заң жүзiнде тыйым салынбаған кез ... ... ... ... және таратуға құқығы бар...»
Интернет торабы кез-келген азаматтың еркін ақпарат ... ... ... жасап отыр. Бұл медальдың бір жағы. Ал ... ... онда ... ... 3-ші ... ... ... құрылысын күштеп өзгертудi, оның тұтастығын
бұзуды, мемлекет қауiпсiздiгiне нұқсан келтiрудi, соғысты, әлеуметтiк,
нәсiлдiк, ... дiни, ... және ... астамшылықты, сондай-ақ
қатыгездiк пен зорлық-зомбылыққа бас ұруды насихаттауға жол ... ... ... ақпарат таратуда.
Осы орайда Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитетіне
қарасты Лаңкестікке қарсы ... ... ... ... ... мен ... ... трансұлттық лаңкестік
және экстремистік ұйымдардың игеруі ... ... ... ... деректер бар. Батыстың арнайы қызметтері мен ... ... ... бойынша, «Аль-Каеда», «Хезболла», «Абу
Нидаль» ... және тағы ... ... ... ... мүмкіндіктерін
белсенді қолданады. Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... отырып оларға мүшелері республикада
ұсталынған «Орталық ... ... ... мен «Өзбекстандағы
мұсылмандық қозғалыстарды» жатқызуға болады.
Олар Интернетті қолданып ... ... ... ... нәсілшілдік, діншілдік және басқа төзімсіздіктерді
жүзеге асырды, сондай-ақ, жаңа ... ... ... ... ... ... ... ШОС Аймақтық лаңкестікге қарсы
құрылымының ... ... егер 1998 жылы ... және ... Интернетте 12 сайт ұстаса, онда олардың саны қазіргі ... ... ... ... отыр ... ... ... порнографияны, оның ішінде жас балалардың
қатысуымен ... ... ... насихаттайтын
сайттардың санын анықтау, оларға тыйым салу да күрделі мәселе. Қазақстанда
басылып шығатын газет-журналдарды, ... ... ... ... мен ... ... «Бұқаралық ақпарат құралдары ... де ... ... ... ... ... ... ал бүкіл
Интернет торабын біздің елдің бір ғана заңымен ... ... ... Мысалға, АҚШ-тың 1996 жылғы жасөспірім арасында жағымсыз ақпаратты
таратуды Интернет провайдерлері тарапынан ... ... ... ұстамдылық туралы заңы АҚШ жоғарғы сотымен конституцияға қарсы
деп ... Сол ... ... ... Интернеттегі неонацистік
бағыттағы ақпаратты және порнографияны шектеуге бағытталған шаралары ... сөз ... ... ... қайшы келгендіктен заңмен қудаланған
[Цензура и ... ... к ... в ... // Госдеп США. -
http://usinfo.state.gov/russian/. – 2006. – 4 ... елде ... ... қызметін ұсынып отырған провайдерлер
мыңдаған интернет ресурстардың мәніне, мағынасына талдау жасауы үшін тек
техникалық мамандар ғана ... ... ... тіл ... ... ... тиіс. Бұған ... ... ... ... ... тұтынушылардың орыс тілінде жазған пікірлерін
(комментарийлер) сайт әкімшілігі, модераторлары қадағалап отырса, ... ... ... ... тілдегі пікірлер көбіне
түсінбегендіктен қалып қояды. Бұндай пікірлердің мазмұны әр ... ... де. Ал ... ... ... тек 20 ... ғана
мемлекеттік тілде болса, бұл тораптағы қазақстандық ... оның ... ... ... үлесі теңізге тамған тамшыдай ғана.
2004-2006 жылдардағы зерттеулер нәтижесіне ... ... ... ... тұтынушыларының саны жөнінен 150 елдің ішінде 87 орынды
иеленген [http://www.adme.ru/ ... ... Ал ... ... 280 ... ... ... сатылса,
соңғы санақ көрсеткендей, халықтың 55 ... ... ... ... мемлекеттік бағдарламасы бойынша 2010 жылға дейін
компьютерлік сауаты бар ... саны 20 ... ... ... тиіс ... ... ... компаниясының зерттеулерінің қорытындысы
бойынша 2009 ... ... ... ... саны 3,16 миллион
адамға жеткен, 2008 жылмен ... бұл ... 30 ... ... жасы 16-ға ... балалар интернет қолданушылардың 12 пайызын
құрайды екен. ... ... ... ... рет Интернет қызметін
пайдаланушылар да 2008 ... ... 8 ... ... 2009 жылы ... ... [Vesti.kz. – 2010. – 28 января].
Қазіргі таңда Қазақстан Республикасы ... және ... ... ... ... орта ... беретін мектептердің 98%-ы
Интернет желісіне қосылып, 20 оқушыға бір компьютерден келеді (бұл ... ... ... ... бұл ... бұдан да әрі ұлғаймақ. Осы
орайда ақпараттық қауіпсіздікке байланысты жоғарыда көрсетілген ... ... ... ... ... ... кейiн, сонымен бірге
Қазақстан өзін Конституцияға сәйкес құқықтық, зайырлы мемлекет ретінде
жариялауына ... ... ... жандануына жол ашылды. Қазiр кез-
келген азамат қай дiндi ... десе де өз еркi. ... ... дiн ... оны ... “дiндар” да көп. Тiптi ислам ... ... түрi ... ... ... ... ... діннің бірі
православ дінінде де орын алып отыр. 2004 жылы ... ... ... ... ... сұхбатына қарағанда, халқының 90 пайыздан көбiн қазақтар
құрайтын Қызылорда обылысының өзiнде 111 дiни ... ... ... ... ... ... ... жатырған жергiлiктi халық емес,
шетелдiк ... Ал ... ... “әлеуметтiк орталық”, “жастар
қызметi”, “нашақорларды емдеу орталығы”, “жетiм балалар үйi” деген сияқты
атаулармен тiркелiп, шын ... ... ... ... ... қабылдатып жатқаны қаншама. Осындай ұйымдардың, діни ... ... ... насихаттарының арқасында ... ... ... ... дәстүрлі діндерінен ажырап қалды. Бұған
себеп – ... ... ... ... ... ... ... жағдайы болса, екіншіден, ақпараттық экспансия және ... ... ... мемлекет тарапынан ақпараттық-талдау жұмыстарының
болмауы немесе уақытынан кеш жүргізілуі.
Тек 2009 жылдың бірінші ... ... ... ... ... құқық қорғау органдары экстремистік
бағыттағы 88 түрлі материалды тәркілеген. ... ... ... ... ... 207 түрлі ... ... ... ... экстремистік мағынада деп табылып, республикаға әкелуге және
таратуға тыйым ... ... ... «Аль-Вай» шетелдік жорналы,
«Хизб-ут-Тахрир-аль-Ислами» партиясының 157 ... ... ... ... ... 22 ... сонымен бірге
діни-саяси «Ассоциация Братьев-Мусулман» ұйымының 2 материалы жатқызылған
[«Новости-Казахстан» ... ... ... -
http://zakon.kz/145237-bolee-80-jekstremistskikh-materialov.html.].
Соңғы кездері ... ... ... ... «исламдық
экстремизм», «исламдық фундаментализм» деген сияқты терминдер, сонымен
бірге паранжа жамылғандар мен ... ... ... ... ... ... көрсеткісі келетін шет елдік фильмдер мен ... жиі ... де ... 70 ... ... ислам дінінің
өкілдері құрайтын Қазақстан үшін қауіпсіздік саласындағы өзекті мәселенің
бірі болып табылады.
Профессор Н. Омашев бұл ... «біз ... ... ... отырып, ұлттық мүддемізге барынша адалдық танытпағымыз, елдік
мұрат-ұстанымдарымызды ... ... ... ғана ... ... құтыламыз. Неге екенін қайдам, өскелең ұрпақ санасына салт-
дәстүрімізді сіңіруден ... ... бар. Ал, ... ... ... ... ... компьютерлік ойындарда Құранға құрметпен
қарайтындардың қарақшылық ... ... ... терроршылар ретінде
көрсетуде.» дейді [Омашев Н. Ақпарат әлемі.– Алматы: ... ...... ... дін ... БАҚ ... ... аса
ұқыптылықты, жан-жақты зерттеуді қажет етеді.
Бүкіл әлемді ... ... ... ... еліміздің
Президенті Н.Назарбаев 2009 жылғы Қазақстан халқына арнаған ... ... мен ... атты ... ... ... ... Ал
мемлекет тәуелсіздігі, ұлт мұраты, ұрпақ болашағы сияқты ... ... ... ... ... ... да бір ... қарамастан біз
тәуелсіздігімізді нығайту жолындағы жасампаз ... ... ... болатын.
Елбасы дағдарыстан шығуда тек Үкіметке ғана иек артпай, сонымен
бірге, бүкіл ... ... ... ... ... ... Үкімет
тарапынан арнайы бағдарлама қабылданып, дағдарыстан шығуға, оның ықпалын
азайтуға бағытталған ... ... және ... да ... ... жатыр. Оны көріп-біліп отырмыз. Алайда, Елбасымыз ІІІ Әлемдік және
дәстүрлі діндер съезінде: “Бүгінде алдыңғы тұрғыға ... ... ... ... ... ... ... мен биік адамгершілік
қағидаттарды қатаң сақтаусыз дағдарысты ... ... ... – деп ... ... яғни ... ... мемлекетіміздің
тәуелсіздігін нығайту үшін қоғамда болашаққа деген сенім, рухтың күштілігі
керектігін білдірді.
Денi сау тiлге сол ... ... ... тiлдi ғана ... ... Егер ... ... тiлдi түсiнiп, сөйлей алмаса, онда тiл
жоғалуының  алғашқы белгілері екен де, егер ... тек ... ғана ... оның ... Тiлдiң өмiр сүрiп, дамуы үшiн кем дегенде сол тiлде 1
миллиондай адам сөйлеуi ... ... ... ... жағдайда тек қана 10
тiл: қытай (874 млн. ... ... (366 ... ... (341 млн.), испан
(320 млн.), бенгал (207 млн.), португал (176 млн.), орыс (167 ... ... ... немiс (100 млн.), кәрiс (78 млн.) тiлдерi, бұның жартысы
еуропалық ... ал ... ... дүниежүзi тiлдерiнiң 4 пайызының ғана
отаны болып табылады. Оның ... ... тiлiн ... пен ... ... қосымша 350 млн. адам пайдаланады. Әзiрше өзiн 250-
дей тiл қауiпсiз санай алады. Дүние жүзi бойынша тиiстi шаралар ... ... ... ... 90 ... ... ал ... iс-шаралар
қолданғанның өзiнде 50 пайызы жоғалмақ. Тiлдердiң жоғалуы ... ғана ... ... өткен 500 жылдың iшiнде неше түрлi
соғыстардан, жұқпалы аурулардың кесiрiнен, қырып-жоюдан, әртүрлi ... ... ... ... ... ... ... ғалымдарының өзі
жаһандану жағдайында орыс тілінің бүтіндігіне, ... шет ... ... ... ... отырғанын мәлімдеп отыр[Бердібаев Р.Ш.
Қазақстан Республикасында ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің ... ...... 2010. – ... ... саяси, экономикалық, ұйымдастырушылық,
техникалық, рухани сияқты бірнеше аспектілері бар екенін алдыңғы ... Ал ... рух ... ақпараттық қауіпсіздіктің түгелдей дерлік
аспектілерімен өзара ... деп ... ... ұлттық рухы
қалыптасқан, дамыған ... ... ... ... ... Мысалға, мұндай елдердің алдыңғы қатарына Жапония, ... ... ... жағынан, мемлекеттің оң ... ... ... ... ... ... ... рухты
қалыптастырып, дамытуда ақпараттық насихат жұмыстарының алатын орны ерекше.
Осы орайда Елбасымыз Қазақстан халқына арнаған ... ... ... 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» атты 2006 жыл ... ... «Мен ... ... құралдарын белсенді
азаматтық ұстаным танытуға шақырамын! Сіздерді «төртінші ... ... ... ... БАҚ адамдар үшін қиындықты қалай еңсеруге
болады, мынандай қиын кезде қалай аман қаламыз, ... ... ... ... «кеңесші» ретінде көрінуге тиіс. Азаматтарды басқа адамдардың
оң ... ... ... ... ... жеке ... патриотизм, Отанға деген сүйіспеншілік секілді көңіл күйлерді
орнықтыратын материалдарды жиі беру керек» деген ... ... ... ... ақпараттық қауіпсіздік - аса
өзекті ... ... ... бұл ... ... БАҚ ... ... саясаткерлердің, ұстаздардың да белсене араласуы керек
деп ... ... ... ... ... ... ... бағыттары
Бүгінде демократиялық құндылықтардың дамуына байланысты БАҚ-тың саяси
бағытты тұрақтандыруға қатысты пәрмені де ... ... Мұны ... барлық буындарына белсенді араласуынан азаматтық институт
ретінде көре аламыз.
Әлем елдерінде деиократиялық жаңғырулар бұаралық ақпарат құралдарының ... ... ... мен ерекшеліктеріне орай түрлі
бағытқа ойысатыны анық. Бұл өз кезегінде саяси процестерді түрлі кезеңдер
бойынша ... ... сеп ... Мұны ... ... 4 кезеңге
бөліп көрсеткен:
1. Саяси жүйені құрылымдау және негіздеу;
2. Аталған саяси жүйеге қатысушы ... ... ... ... ... Саяси-басқару шешімдерін басқару;
4. Саяси жүйенің қызметі мен даму ... ... ... ... ... құралдарындағы саяси коммуникация: шетелдік тәжірибе және
Қазақстан. – Алматы, 2010. – ... ж. ... орын алып ... ... ... ақпарат алмасу
саласында айтарлықтай ықпал етті. Мәдениет, идеология, ... ... ... ... орынға ығысып, экономика мәселесі бірінші орынға
шықты. Бұл ... ... АҚШ пен ... ... ... ... ... елдердегі өндірістің дамуына қатысты болды. Олар
дағдарысты еңсерудің ... ... ... ... ... ... ... күш жинады. Осы орайда
жаһандық медиа кеңістікте орын ... ... ... қызметі
белсенді бола түсті. Дамушы елдердегі индустрияландыру, дағдарысты еңсеру
жолындағы ... ... ... ақпарат көздерінің әлемдік нарықта
бәсекелестік екпінін арттырды.
Жаһандық жаңа Медиа кеңістіктің ... ... ... ... нарық механизмдері негізінде жүзеге асты. Олардың
қатарында Тайм Уорнер, Уолт ... Сони ... ... бұқаралық коммуникация құралдарының жаһандық та, аймақтық
та деңгейдегі медиа қатарында ... ... ... ... ... Бүгінде сауықтыру индустриясы мен ... ... ... ... ... ... орын
алуда. [Сұлтанбаева Г.С. Бұқаралық ... ... ... ... ... және ... – Алматы, 2010. – 77б.].
Посткеңестік елдердің бұқаралық ақпарат құралдарының жаһандық
ақпараттық ... ... ... ... өте алмағаны анық. Әлемдік
дағдарыстың елдің экономикалық әлеуетіне қатты соққы боп тиюі ... және ... ... ... БАҚ пен билік өзара
ымыраға келу жолында саяси тұрақсыздықты тудырмауға ықпал етті.
Дағдарысты еңсеру ... ... ... ... ... ... ... т.б. жүзеге асырылды.
Билік тарапынан БАҚ-ты бақылау, ... ... ... ... ... ... инновациялық жобалардың
жүзеге асуы дағдарыс жағдайында елді демократиялық тұрақтылықты сақтаудағы
үлкен қадам еді.
Ақпараттық тасқын ... ... ... ... әлем елдерінің
түрлі әлеуметтік-саяси және экономикалық дамуына қарай билік пен ... ... және ... ... ... бір бағытқа
ойысқандай болды.
Ақпараттық дамыған елдерде баспа ... мен ... ... да ... меншігіндегі аса ірі БАҚ қорлары саяси элитарлық
топтар мен қаржы-өнеркәсіптік ... ... ... Бұл ... ... ықпалдығын арттырғанын ... ... Г.С. ... ... құралдарындағы саяси
коммуникация: шетелдік тәжірибе және Қазақстан. – Алматы, 2010. – 84б.].
Дағдарыстық кезеңде баспасөз бостандығы шектемеу ... ... ... ... қаржылық тапшылық салдарынан БАҚ-тың кейбір
әлеуметтік құрылымдардың көмегімен күн ... орын ... Бір ... ... артуы түрлі Медиақұрылымдардың бірігуіне ... ... ... ... шоғырлануы кең етек алды.
Есен Байнұр өзінің ... ... ... ақпараттық
холдингтендіру оң нәтиже бермей ... атап ... ... ... отырып мынадай мәселенің түйінін шығарады:
1. Сөз бостандығының аясы тарылған
2. Ішкі цензура ... ... ... ... ... ... позициясын және тұрақты
оқырманын жоғалта ... ... ... ... ... ... ... тасада қалған
6. Жекелеген басылымдардың материалдық техникалық базасы жақсарған
[www.minber.kz ].
Қазіргі күні Қазақстанда 2970 бұқаралық ақпарат ... ... ... ... астамы электрондық. Мерзімдік басылымдардың 453-і қазақ
тілінде, 2303-і орыс тілінде шығады. ... ... ... 5248 ... ... ... ел ... таралатын баспасөз құралдарының 7551-і
орыс тілінде де, тек 453-і ғана қазақ ... ... ]. ... ... орыс ... ... ... отырғаны анық.
Жергілікті жерлерде, облыс, ... ... ... аз ... ... ... жетпеуі оқырманнын тұрақты ақпаратпен
сусындауына мүмкіндік бермейді.
Бұл орайда Билікке тәуелсіз ақпараттық саясат қалыптастыру ... 2010 жылы ... ... ... ... арналған дөңгелек үстелде Интерньюс-Қазақстан ұйымының ... ... ... ... ... ... ... Есенова Қазіргі жағдаймен Қазақстанда сындарлы ақпараттық саясат
жүзеге асырылу қажеттігін айтады. Оның ... ... ... ... ... ақпараттық саясатқа негіз болуы тиіс. Ал ... ... ... толыққанды қамтамасыз етілмей отыр. Сарапшының
пайымдауынша, ақпараттық саясаттың тиімділігін арттыру үшін ... ... ... ... пен ... ... байланыс және елімізде
коммуникацияларды дамыту мәселелерін заңнамалық тұрғыда ... ... ... бұл ... бір ғана ... ... реттелуде. Ол
ақпаратпен қамтамасыз етуші және оны алушы арасындағы ... ... ... ... ... С.Есенова. [www.kaz.gazeta.kz]. Қазіргі
ақпараттық технологиялардың дамуына қарамастан ақпараттық ағындарды реттеу
және ақпараттық коммуникативтік ... ... ... ... ... ... ... сияқты мәселелер өзекті болып тұр.
Қазақстан Республикасының 2005-2007 жылдардағы «Электронды ұкімет»
құрудың Мемлекеттік бағдарламасы, ... ... ҚР Заңы және ... ... ... құру және ... ... бағдарламасы
негізінде ақпараттық технологияларды басқарудың тиімді тәсілдерін ... ... ... ... ... ... ... болды.
Алайда, қоғамдық кеңістікте электронды үкіметтің дамуы мен
қалыптасуына ... ... ... бар. ... кеңістігінде
технология құрылымының, қолданып отырған тәсілдердің департаменттер мен
түрлі деңгейдегі билік ... ... ... ... ... ... ... механизмдерге, қаржылық моделдерге сонымен
қатар ретке келтірілмеген қаржылық төлемдер электронды үкімет жұмысына кері
әсерін ... ... ... Е. К. ... информационная
политика РК в условиях глобальной информатизации. – Алматы, 2006. – 202с.].
Қазақстанда ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... дамуын бақылау,
демократиялық процестердің тұрақты дамуына ықпал ... ... ... басым бағыттағы мәселелер. Елімізде билік пен БАҚ арасындағы
байланыстың дамуы елдегі саяси ... ... ... күш ... ... Яғни бұл билік пен БАҚ арсындағы байланыс жолдарының
үздіксіз айналымда болатындығын айқындайды. Және де ... ... ... ... ... ... мен ... арасындағы
тынымсыз да үздіксіз, жылдам да кедергісіз байланыстарды жүзеге асыратын
қуатты құрал – ... ... ... ... ... ... ... ешбір дағдарысқа қарамастан билік пен бұқараның
бірлігін , тұтастығын, үйлесімдігін анықтаушы ... ... ... және ... насихаттаушы құрал ретінде дамуы керек.
Әлемдік дағдарыста мемлекеттердің экономикалық даму жағдайының біртекті
болмауы, олардың ... ... ... ... қоғамның
экономикалық негізін қалайтын интеллектуалдық өнімдерді өндіру деңгейінің
әртүрлілігі, заманауи ақпараттық ... ... және ... ... ... ... ... қалуының экономикалық, саяси,
әлеуметтік, қорғаныс және экологиялық зардаптары көптеген ... ... ... ... ... ... тудырады.
Сондықтан, біріншіден, ақпараттық саладағы ұлттық мүдделердің сыртқы
және ішкі қатерден ... ... ету ... ... бірі болып табылады. Оны шешу елдің ұлттық қауіпсіздігі
саласындағы ... ... ... ... және ... ... және ... ресурстарды пайдалана отырып
атқаратын негізгі функцияларының бірі болуы тиіс.
Мемлекеттің функциясы ... бір ... және ... ... белгілі. Мұндай формалардың заңнамалық әдебиеттерде негізінен
құқықтық және ұйымдастырушылық түрлері көрсетілген. ... ... ... ... асырудың құқықтық формасы заңнамалық ... ... ... ... ... ... ... – мемлекеттік органдардың заңға қайшы келмейтін ... ... ... Р.Ш. ... ... ... қамтамасыз етудің саяси механизмдері: фил.ғ.к.дис.
– Алматы, 2010. – 55б.].
Мемлекеттің қарастырылып отырған функциясын жүзеге асырушы ... бір ... ... мәнін және негізгі мазмұнын, сонымен бірге
оның барлық элементтерін сақтаса, екінші жағынан осы ... ... ... ие ... ... ... ... – олардың өзі құқықтық сипатта
болады, яғни құралдар (субъективті құқық, міндеттемелер, жеңілдіктер, тыйым
салу, марапаттау, ... т.б.) мен ... ... пен ... ... арқылы құқық субъектілерінің ... ... ... ... ... ... [Проблемы теории государства и
права. / под редакцией М.Н.Марченко. –Москва: ... 1999. – 326 ... ... ... ... мүделерінің қауіпсіздігін
қамтамасыз етуге байланысты қоғамдық қатынастарды реттеуге ... ... мен ... қолдану әдістері, осы құқықтық реттеулерді
жүзеге асыратын мемлекеттік органдар жүйесімен ... ... ... ... ... ... ақпараттық қауіпсіздіктің құқықтық ... ... ... және ... ... ... құқықтық қатынастарда жүзеге
асыру және құқықбұзушыларға қатысты мемлекеттік шара ... ... пен ... ... білдіреді.
Ұлттық мүдделерді қамтамасыз етуге ықпал ететін ақпараттық саладағы
реттелуге тиіс қоғамдық қатынастардың түрі ... ... ... осы ... ... ... бірнеше құрамдас бөлігі
болады. Олар:
- ақпарат алмасудағы түрленген объект ретіндегі ақпарат;
- ақпарат алмасудағы мазмұнды объект ретіндегі ... ... ... ... ... ... мәні ... табылатын қатынастар,
ақпаратты құру және тарату процесінде пайда болатын адамдар арасындағы
түрлі ... ... ... ... мемлекет пен қоғам өмірінің, жеке адамның іс-әрекетінің түрлі
саласындағы ... ... ... ... ... ресурстарды иелену, қолданумен;
- ақпарат тасымалдау, жинау және сақтаумен;
- ақпарат және ... ... ... ... ... ... ... [Копылов ... ... // ... М., 1997. ... ... ... ... қоғамдық қатынастар
қоғамның экономикалық, әлеуметтік, саяси және рухани өмірі мен ... ... ... ... болады. Мысалға, азаматтардың хал-
актілерін ... ... ... қор қалыптастыру, деректер
базасын құру ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалар мен заңды тұлғалардың ақпараттық ресурстарына
рұқсат етуді, интеллектуалдық ... ... ... ... ... ... ақпараттық индустриядағы өндірістік
қатынастарды т.б. қамтиды.
Ақпаратты жинау, өңдеу, ... ... және ... ... ... қоғамдық өмірдегі әр түрлі оқиғалар туралы ақпаратқа
деген азаматтар мен тиісті ... ... ... ... ... қоғамдық ұйымдар, мемлекеттік билік
органдары мен ... ... ... арасындағы орныққан
байланыстарды білдіреді.
Ақпараттық ... ... ... ... ... қатынастар ақпарат пен ақпараттық ресурстардың сақталуына
жауапкершілікті белгілеумен, сонымен ... осы ... ... ... ... болады.
Мазмұнды объект ретіндегі ақпарат мәні болып табылатын қоғамдық
қатынастар, алынған ... ... ... және оны пайдаланумен
байланысты туындайтын ақпараттық саланың субъектілері арасындағы орныққан
байланыстарды, ... ... ... ... ... ... жауапкершілікті қамтиды. Бұндай қатынастар негізінен қоғамның
рухани өмірінде болады.
Ақпараттық инфрақұрылымның жұмысы барысындағы ... ... ... ... оларды ақпарат саласындағы
субъектілердің пайдалануына, ... және оның ... ... ... ... ... етуге меншіктік
қатынасқа байланысты болады.
Меншіктік қатынас ... ... ... ... ... ету ... ... асырумен байланысты болады және
демократиялық қоғамда мемлекеттік билік органдарымен бірге, азаматтық
ұйымдарды, жеке ... да ... ... ... ... ... ... саласындағы субъектілердің ақпараттық инфрақұрылым
компонеттерінің меншік иелерімен ... ... ... Сонымен
қатар осы қатынастар аясында меншік иелерінің бекіткен ережелерін орындауға
байланысты өзара келісімдер, ақпараттық ... ... ... ... ... ... мәселелер қарастырылады.
Ақпараттық инфрақұрылымның қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... сала ... ... қалтқысыз жұмыс істеуіне деген жауапкершілігімен, оның
компоненттерін сыртқы және ішкі ... ... ... ... байланысты болады.
Ақпараттық саладағы қоғамдық қатынастарға төнетін ... ... ... ... ... ... ... сыртқы қатерге
қарсы іс-әрекет және ішкі қатерлерге қарсы іс-әрекет; түрленген объект
ретіндегі ... ... ... ... ... және ... мәні ... табылатын қоғамдық қатынастарға төнетін қатерлерге
қарсы іс-әрекеттер.
Ақпараттық саладағы ұлттық мүдделер жетістіктерімен және ... ... ... ... ... реттеу үшін
құқықтың түрлі саласындағы ... мен ... және ... институттар,
сонымен қатар құқықтың жаңа саласы - ақпараттық құқықтың әдістері мен
құралдары қолданылады ... М.М. ... ... // ... ... ... нормативтік құқықтық қамтамасы келесі
принциптердің негізінде ... ... ... ... ... ... бөлімі ретінде
халықаралық құқықты қалыптастыру және қолдану;
- мемлекеттің, қоғамның және азаматтардың мүдделерінің тепе-
теңдігі;
- ... ... ... ... ... ... билік органдарының өзара келісілген іс-
әрекеті.
Үшіншіден, ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... мемлекеттің ақпараттық
саладағы ұлттық мүдделерін ... және ... ... ... ... ... ... құрылуы, қызмет атқаруы және
қызметін тоқтатуы бойынша қатынастарды реттейтін құқықтық ... ... және ... ... ... ... пен қоғамның іс-
әрекетін білдіреді.
Қазақстанның ақпараттық саясатын қамтамасыз ету функцияларын орындайтын
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелерін шешуге атсалысатын
Қазақстан Республикасының Президенті, ... ... ... кеңесі, орталық атқарушы билік органдары, Президенттің және
Үкіметтің құрған мемлекеттік және ... ... ... ... сот ... қоғамдық ұйымдар және азаматтар
кіреді.
Қазақстан Республикасы ақпараттық ... ... ... ... баптарынан бастау алып, «Ұлттық қауіпсіздік
туралы», «Мемлекеттік құпиялар туралы», «Ақпараттандыру туралы» ... ... ... ... қаулыларымен, мемлекеттік
бағдарламалармен және мемлекетаралық құжаттармен реттеледі.
Қазақстан Республикасының Конституциясының ... ... ... Сөз бен ... ... ... берiледi. Цензураға
тыйым салынады.
2. Әркiмнiң заң жүзiнде тыйым салынбаған кез келген тәсiлмен еркiн
ақпарат алуға және ... ... бар. ... ... ... болып табылатын мәлiметтер тiзбесi заңмен белгiленедi.
3. Республиканың конституциялық құрылысын күштеп өзгертудi, ... ... ... ... ... ... ... нәсiлдiк, ұлттық, дiни, тектiк-топтық және рулық астамшылықты,
сондай-ақ қатыгездiк пен зорлық-зомбылыққа бас ұруды ... ... жол ... ... ... туралы» заңға 2001, 2003, 2005, 2006,
2007, 2009 жылдары алты рет ... мен ... ... ... мен толықтырулар негізінен радио және теледидардағы мемлекеттік
тілдегі хабарлар көлемі мен таралу уақытын ... ... және ... ... ... ... мерзімді басылымдарды тіркеу және
қайта тіркеуге, жалған ақпаратқа, жала жабуға байланысты жеке және ... ... ... ... ... Жалпы, кез-келген заңның,
басқа да нормативтік-құқықтық құжаттардың өміршеңдігі оның ... ... ие ... осы ... ... қоғамдық қатынастардың,
өндірістің пәрменділігіне байланысты. БАҚ туралы ... ... рет ... ... ... ... ... болды. Ал кейбір заңдар
қабылданған күннен бастап қозғалмай тұр. Солардың бірі 2001 ... ... ... ... ... ... заң. ... ойымызша, бұл заңның қолданылу аясының жоқтығы, қоғам
тарапынан сұранысқа ие ... ... ... және
телекоммуникациялық, тіпті тұрмыстық техниканың да ... ... ... ... ... топологияларын жасап, оны құқықтық
қорғау жұмыстары қолға алынбай отыр.
Қоғамдық ұйымдар, Журналистер одағы мен ... ... ... ... 2009 жылы 10 шілдеде қабылданған ... ... ... ... ... ... ... актілеріне өзгерістер мен толықтырулар
енгізу туралы» Заңда негізінен Интернет желісінде Қазақстан Республикасының
заңнамалық актілеріне ... ... ... таратпау, осы мақсатта
провайдерлердің жауапкершілігін күшейту мәселелерін реттейді. Сонымен бірге
осы заң арқылы «веб-сайт» түсінігі «интернет-ресурстар» ... ... ... ... туралы», «Бұқаралық ақпарат құралдары
туралы», «Байланыс туралы», «Ақпараттандыру туралы» т.б. бірнеше заңдар мен
Азаматтық-процессуалдық, ... ... ... ... ... Ал ... ... ақпарат құралдары
туралы» заң бойынша ... ... ... ... болатын. «Интернет-ресурс» түсінігің веб-сайттардан басқа
портал, блог, форум сияқты ... ... ... ... қолданушылар және интернет-баспаларының иелері ... ... ... ... ... ... көптеген елдердегі
көкейкесті мәселе болып отыр. Сонымен ... ... ... ... елдер де баршылық. АҚШ-тың мемлекеттік ... 2005 жылы ... ... емес ұйым – Журналистерді
қорғау комитеті 22 елде ... ... ... ... ... анықтапты. Көптеген мемлекеттер негізінен ұлттық қауіпсіздікке,
сонымен бірге ... ... ... Интернетке тосқауыл қойып
отырады. Мысалы, Сауд ... ... ... ... ... ... ... Белоруссия, Венесуэла, Қытай, Сауд
Аравиясы т.б. елдерде мемлекет ... ... ... қою керектігін
анықтап, тиісті органдарға тапсырма береді. Ал Сингапур мен ... өз ... ... ... да бақылау жасап отыруы
тиіс. Ресейде де Интернетті реттеуге арналған заң жобасын әзірлеу мәселесі
талқыланып ... ... ... сеть на ... ... politics/ 2009/04/14_a_2974099.shtml. – 2009. – 14
апреля.].
Әрине, бір ғана заңмен Интернетті ... ... ... ... ... ... ... ету
мүмкін емес. Сондықтан бұл саладағы ... ... ... отыруды
талап етеді. Ол үшін, біздің ойымызша, арнайы ... ... ... ... Оған қазіргі таңда, Қазақстанның ЕКЫҰ-на
төрағалық ету жылындағы мүмкіншілікті пайдаланып, ... ... ... бірге ресейлік "Центр интернет-технологий" аймақтық ұйымы (РОЦИТ)
мен "Российская ассоциация электронных коммуникаций" ... ... ТМД ... ... ... ... ... модельдік заң» жобасы
да назар аударарлық. Ал ... ... ... ... ... сегментінің (Қазнет) бірыңғай ақпараттық кеңістігін
қалыптастыру мен ... 2008 - 2012 ... ... ... ... ... Үкіметінің 2008 жылғы 17 сәуірдегі № 358
Қаулысын ... и СМИ ... Азии // ... ... ... өз нәтижесін беруге тиіс деп есептейміз.
Жоғарыды аталған ... ... алыс және ... шет ... ... ... ... жарлығымен, Қазақстан
Республикасы ... ... ... ... ... қабылданып, жүзеге асуда. Солардың негізгілері мыналар:
- «Қазақстан ... ... ... ... арналған ақпаратты қорғаудың криптографиялық
құралдарын, арнаулы техникалық ... ... ... және сату ... ... ... ... бiлiктiлiк талаптары туралы ереженi бекiту туралы» 1997
жылғы 13 маусымдағы N 967 ... ... ... ... ... ... көпшілікті қатыстыруға
және қоршаған ортаға қатысты мәселелер бойынша сот төрелігіне
қатысуға рұқсат ету туралы Орхус Конвенциясы (25.06.1998 жылы
ратификацияланды);
- «Ұлттық ... ... ... ... және ... ... қауіпсіздікті
қамтамасыздандыру жұмыстарын үйлестіру туралы» 1998 жылғы 31
желтоқсандағы N 1384 ... ... ... ... ... ... ... ету
жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы» 2000 жылғы 14 наурыз №
390-16қ Үкімет ... ... мен ... ... алдын алу және тыю
жөніндегі ... ... ... ... 2000 жылғы 10 ақпандағы № 332 Жарлығы;
- «Қазақстан Республикасының мемлекеттік құпияларын техникалық
қорғау жөніндегі қызметті ... ... ... 2000 ... 14 ... N 1842 ... қаулысы
(ҚР Үкіметінің 21.03.03 ж. N 287 ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымын құру
және дамытудың мемлекеттік бағдарламасы туралы» ... ... 2001 жыл 16 ... N ... ... құпиялары бар мәліметтерді пайдаланумен,
мемлекеттік құпияларды қорғау құралдарын ... ... ... Республикасының мемлекеттік құпияларын қорғау
бойынша шаралар өткізу және (немесе) қызмет ... ... ... ... алу үшін ... ... және ... басшыларын аттестациялауды
өткізу Ережесін бекіту туралы» 2001 жылғы 10 ... ... ... ... ... ... ... ж.. N 287 қаулысымен өзгертулер енгізілді);
- «Бірлескен және басқа да жұмыстарды орындауға байланысты
мемлекеттік ... ... ... беру ережесін
бекіту туралы 2001 жылғы 31 мамырдағы N 743 Үкiмет қаулысы
(ҚР ... 21.03.03 ж. N 287 ... ... ... ... ... ... Республикасы білім
жүйесін ақпараттандыру тұжырымдамасы туралы» 2001 жылғы 6
тамыздағы N 1037 ... ... ... ... ... жүргiзуге арналған арнайы
техникалық құралдарды, ... ... ... өндiру үшiн арнайы материалдар мен жабдықтарды
импорттау, экспорттау, ... және ... ... ... 2001 жылғы 26 қыркүйектегі N 1247 Үкiмет қаулысы;
- «Шет мемлекеттерге мемлекеттік құпиялары бар ... ... ... ... 2001 ... 23 қазандағы N 1355
Үкiмет қаулысы;
- «Ақпараттық-телекоммуникациялық ресурстарды ... ... ... бекіту туралы» 2001 жылғы 23
қазандағы N 1351 Үкiмет қаулысы;
- ... ... ... ... ... даму стратегиясы туралы» Қазақстан
Республикасы Президентінің 2003 жыл 17 ... N ... ... ... ... арнайы экономикалық аймағын
құру туралы» Қазақстан ... ... 2003 жыл ... N 1166 ... ... ... "Электрондық Үкiмет"
қалыптастырудың 2005-2007 жылдарға ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің 2004
жылғы 10 қарашадағы N 1471 жарлығы;
- «Қазақстан Республикасының аумағында радиоэлектрондық құралдар
мен жоғары жиiлiктi құрылғыларды ... ... ... ... салудың (орнатудың), пайдаланудың және
шетелден әкелудiң ережесiн бекiту туралы" ... ... 2001 ... 6 қазандағы ... мен ... ... туралы» 2006
жылғы 24 ақпандағы N 124 Үкiмет қаулысы;
- «2006-2009 ... ... ... ... ... ... ... дамыту
тұжырымдамасы туралы» 2006 ... 18 ... ... ... ... ... Республикасының ақпараттық ... ... ... ... ... жыл 10 ... №199 жарлығы және т.б.
Аталған заңдар мен қаулылардан басқа салалық министрліктер ... ... ... ақпаратты қорғау мәселесіне
арналған тиісті нормативтік ... мен ... ... ... ... Ұлттық қауіпсіздік комитетінің, Ақпараттандыру
және байланыс агенттігінің бұйрықтары мен ережелерін жатқызуға болады.
Ал, ақпараттық ... ... ... ... ... келетін болсақ, Қазақстан Республикасының Қылмыстық
Кодексінде бірнеше арнайы ... ... ... ... Жала ... 143-бап. Хат жазысу, ... ... ... ... немесе өзге хабарлар құпиясын заңсыз бұзу ;
- 144-бап. Дәрiгерлiк құпияны жария ету;
- 146-бап. Сайлау ... ... ... ... ... ... кедергi жасау;
- 147-бап. Сайлау құжаттарын, референдум құжаттарын бұрмалау немесе
дауыстарды қате есептеу;
- 149-бап. Ар-ождан және дiни ... ... ... ... ... жасау;
- 151-бап. Жиналыс, митинг, бой көрсету, шеру өткiзуге, пикет жасауға
немесе оларға қатысуға кедергi жасау;
- 164-бап. Әлеуметтiк, ұлттық, ... ... ... дiни ... 165-бап. Мемлекеттiк опасыздық;
- 166-бап. Шпионаж;
- 170-бап. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... өзгертуге не оның аумақтық тұтастығын күшпен бұзуға
шақыру;
- 172-бап. Мемлекеттiк құпияларды заңсыз алу, жария ... ... ... ... бар ... ... жоғалту;
- 184-бап. Авторлық және сабақтас құқықтарды бұзу;
- ... ... ... модельдерге, өнеркәсiптiк
үлгiлерге, селекциялық жетiстiктерге немесе ... ... ... бұзу;
- 198-бап. Көрiнеу жалған жарнама беру;
- ... ... ... ... ... ... Коммерциялық немесе банктiк құпияны құрайтын мәлiметтердi
заңсыз алу мен жария ету;
- 202-бап. ... ... ... ... ... ... ... Бағалы қағаздар эмитентi лауазымды адамының ақпарат
бермеуi не көрiнеу жалған мәлiметтер беруi;
- 203-бап. Бағалы ... ... ... ... ... ... ... Бағалы қағаздар рыногы кәсiби ... ... ... ... 206-бап. Жалған ақша немесе бағалы қағаздар жасау немесе сату;
- 207-бап. Жалған төлем карточкалары мен өзге ... және есеп ... ... ... сату;
- 208-бап. Акцизделетiн тауарларды акциздiк ... ... ... ... ... ... тәртiбi мен
ережелерiн бұзу, акциздiк маркаларды және (немесе) есепке алу-
бақылау ... ... ... және ... ... ... ... заңсыз кiру, ЭЕМ үшiн зиянды
бағдарламаларды жасау, пайдалану және ... ... ... кодексi. – Алматы: Юрист, 2006. – 141б.].
Ақпараттық қауіпсіздіктің тек саяси, әскери, экономикалық, ұйымдастыру-
техникалық ... ғана ... ... ... рухани салада, әсіресе
жастар тәрбиесіне қатысты шаралар да назардан тыс қалмау керек. Осы орайда
Ақпаратқа қатысты құқық ... ... ... ... туралы заң
қабылдау қажеттігі күн тәртібінде тұр. Бұл заң жеке және заңды ... ... ... ... ... ... ... құқықтық
кемшіліктерді жоюға мүмкіндік берер еді. Сонымен қатар, бұл заң келесі
сұрақтарға ... ... ... ақпарат саласындағы ҚР конституциясымен
берілген азаматтардың құқығын ақпарат түрлеріне ... ... ... ... (анықтаманы) және ақпараттың құқықтық статусын
бекіту; ашық және таратылуы шектеулі ақпараттың ... ... ... ... ... ... асыру кезінде шектеулер мен тыйым
салуларды ... ашық ... қол ... ... ... және ... ... құқықты жүзеге асыру кезіндегі
түйткілдерді шешу үшін заңнамалық негіздемелерді анықтау.
Елімізде «электронды үкіметті» құру және ... ... ... ... бір ... ... түйісіп, мекемелер мен ұйымдар
арасындағы құжат айналымын ... ... ... ұйымдастыру жобаланып,
осы орайда біршама жұмыстар атқарылып жатыр. Осы орайда бүгінгі ... ... ... ие болмаған, енді мемлекеттік сатып алу жүйесінде
біріңғай электрондық жүйенің ... ... ... ... ... етілетін көптеген анықтамалық құжаттардың «электрондық үкімет» жүйесі
арқылы беріле ... ... ... цифрлық қолтаңба туралы»
заңға да ... ... ... Әсіресе, бұл заңда қолданылатын
түсіндірмелік аппаратқа, сонымен қатар заңның қазақ және орыс ... ... бөлу ... Ал 2004 жыл 11 ... N 1459 ... ... ... жылдарға арналған Қазақстан
республикасындағы білімді дамыту мемлекеттік бағдарламасына, ... ... ... ... ... беру ... дамыту стратегиясына сәйкес білім
ұйымдарының алдында білім жүйесінің барлық деңгейінде арақашықтықтан ... ... және ... сонымен бірге оқу процесіне ақпараттық-
коммуникациялық технологияларды енгізуге байланысты нормативтік-құқықтық
базаны ... ... ... ӘЛЕМДІК ДАҒДАРЫС ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ САЯСИ КОММУНИКАЦИЯ
2.1 Әлемдік дағдарыс ... ... ... ... ғана ... шулатқан Wikileaks сайты ғаламдық ақпараттың жарияға
жар салған ... ... ... ... ... АҚШ
әкімшілігінің құпия мәліметтері әлемдік дағдарыстың бастауын тудырған елдің
ошағынан туындауы ... ... ... ... ... назарын бірден
аудартса керек. Әрине, ақпарат ағынына ... ... ... қою ... ... ... принциптердің берік орнауы ақпаратты бұғаулауда
басты көрсеткіш болса керек.
2006 – 2009 жылдары орын алған әлемдік ... ... ... орын ... ... ... ... орындарының қысқаруы,
т.б. ақпараттық қауіпсіздікті жүзеге асыруда басты көрсеткіштерді құрады.
Осы орайда Қазақстан ақпараттық ... ... ... ... ...... яғни ... заманы. Сондықтан енді БАҚ саласы
немесе медиа-кеңістік ... ... жүйе ... ... ... ... ... Бұл – уақыт талабы. Бірақ бізде
әзірше БАҚ құрылымдарын иеленіп, ұстау мен жүргізу оған ... ... ... ... ... болса, БАҚ саласында әзірге
мемлекеттік ресми органдар мен жеке-жеке жергілікті ... ... ... ... тұр. Тіпті, ресейлік ірі-ірі ... ... ... де солармен тығыз байланыста жұмыс істейді.
Бүгінгі күндері БАҚ-тың қоғам алдындағы өз ... де ... ... есептеледі, осыған байланысты БАҚ-тар өз жұмыстарын реттеу жөніндегі
нақты тетіктерді әзірлеуі қажеттігі ... ... ... ... ... ... ресейлік БАҚ
секторының басымдығымен қатар, коммуникациялық ... ... де осы ... ... ... ... ... асуына да
ықпалын тигізіп отыр. Ақпарттық-коммуникатвитік бағыттағы бірлескен
жобалардың қатарында ... ... ... ... ... әзірлеуден бастып, ғарыштық кеңістіктегі техникалық қолдауды атауға
болады [www.abai.kz].
Қазір поляк медиа-нарығындағы ... ...... ... ... жергілікті басылымы. Ал оны поляк ... ... ... ... ... атты медиа-концерні. Польшадағы
басылым «Ньюсуик Польска» деп ... Оның ... – 260 мың ... ... ... әйгілі американдық апталық журнал поляк тілінде Германия
медиа-коцернінің ... ... ... Бұл ... ... Польшадағы
оқырман қауымын осыншама қызықтыру үшін АҚШ ... ... ... аударып ұсынса, жеткілікті екен» деген пікірдің қалыптасуы мүмкін.
Бірақ іс ... ... ... ... келісім-шарт бойынша
поляктар «Ньюсуик» журналының атын, сыртқы ... және ... ... ... ... ... бәрін «Ньюсуик Польска»
басылымының редакциясы өзі ... ... ... ... мен ... ... бетінде қажетінше көрініс тауып жатыр. Және де бұл – жеке ... ... ... ... бір ... Мәселен, аталған «Аксель Шпрингер-
ферлаг» концерні Польшада, сонымен қатар ... аты ... ... ... ... ... Бұндай көрініс бүкіл Шығыс
Еуропада айқын ... ... ең ... ... магнаттары болып
табылатын Р. Максвелл, Р.Эрсан, Р. Мэрдок және Шпрингер ... ... ... сонымен қатар Венгрияда, Румынияда, Болгарияда талай басылымды
өз меншігіне өткізіп алған. Бұл бір ... ... ... жағынан
саяси-экономикалық либерализация процесінің нәтижесі ... ... ... Қазақстан Ресейдегі жылдары екі ел арасындағы
стратегиялық серіктестік пен ... ... ... ... ... ... еттіп ақпараттық қауіпсіздікті артыруда
жаһандық тұрғыда маңызды рөл атқарды.
Бүгінде Қазақстанның бұқаралық медиа ... ... ... және ... БАҚ, ... операторларының
айтарлықтай үлесінің басты ... ... ... мега-
медиакомпаниялардың трансұлттық ақпарат және коммуникация нарығын иелену
стратегиясынан деп ... ... ... медиа секторында ресейлік жетекші саяси
сараптамалық басылымдар мен ... ... ... ... ... және мекеменшік медиаконцерндердің медиа-ресурстарының аралас
шоғырлануы ... ... ... ... ... ... ресейлік медиа секторын шеттетуден гөрі ... ... ... ... ... ... ... жөн. Бұл бірінші
жағынан, мемлекет ... ... ... ... медиа
секторының бәсекеге қабілеттігі артуымен қатар кәсіби түрде ... ... ... ... ... оң ... етпек.
Қазіргі кездегі маңызды мәселелер қатарында, сарапшылардаң пікірінше,
Қазақстандағы Интернет кеңістігін ... ... ... ... болып саналады. Бұл отандық Казнет секторындағы тұтынушылардың
Рунет зонасына ... ... ... ... ... ... процестердің, виртуальдық саяси ... ... ... ... ... ... ... [Два разных ТВ - два разных Казахстана // ... - ... - 2009. - 10 ... және интернет сектордағы проблемалар отандық ақпараттық
ағындардың әлсіреуіне әкелмек. Бұл, өз ... ... ... ... ... ... ... Интернет секторына ауқымды түрде
ауысуына ықпал етуде.
Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етуде билік тарапынан ... ... ... ... ақпараттық қауіпсіздік мәселесі
аталғанымен, ақпараттық кеңістік пен ақпараттық ... ... ... ... ... саяси шешімдер қажет.
Демократиялық қоғамның алғышарты болып саналатын билік ... ... топ пен ... топ ... ... ... кері ... болуы, әрі оның мемлекеттегі белгілі саяси реформалар
мен саяси ... ... ... ... ... ... ең ... болатынын тұжырымдаған сарапшылар Қазақстанның ұлттық қауіпсіздігіне
қатер төндіретін ақпараттық жүйенің ... ... ... ... Қазақстандағы саяси коммуникация жағдайын зерттеген
сарапшылардың үштен бір ... ... (38!%) ... ... ... ... мәселесін крсеткен. Ал еліміздің ұлттық қауіпсіздігіне
қатер төндіретін ақпараттық жүйенің ... әсер ... бірі ... ... ... ... ... 26%-
ы атаған. Қазақстанның ұлттық қауіпсіздігіне саяси ақпараттық әлеуеттің
жетімсіздігінің ... ... 34% аса ... ... және ... санайтындар үлесі тепе-тең 18% [Сұлтанбаева Г.С. ... ... ... ... шет ... тәжірибе және Қазақстан.-
Алматы, - 2010ж. – 177-бет.]. Қоғамдық пікірден байқалғаны ... ... ... әліде болса төмен деңгейде ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздіктің ішіндегі ақпараттық қауіпсіздік соңғы бірер
ғасырда өте ... ... ... Ол ең ... ең тиімді қаруға
айналды. Қазіргі халықаралық қатынастар осы ақпараттық майданда жүзеге асып
жатыр. ... біз де ... ... ... ... ... Дәл қазіргі жағдайда біздің бұл саламызда
осалдық бар екені анық. Біз бұл ... ... ... ... керек.
Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету субъектілерінің ішінде
мемлекет ерекше орын ... ... ... ... ... ... негізгі құралдар мен күштер мемлекет қолында.
Мемлекет өз ... ... мен ... ... ... тұра қауіпсіздікті қамтамасыз етуде мемлекеттің ықпалы анықтаушы
болып табылады. Бұған заңдық ... де бар: ... ... ... ... өз ... бар барлық құралдар мен ... ... ... немесе халықаралық ... ... ... саяси, әскери, құқықтық, арнаулы (барлау, қарсы барлау)
құралдар мен әдiстер арқылы ... ... ... ... ... ... ... Республикасының 1998 жылғы 26
маусымдағы N 233 Заңы. 17-бап, 2-тармақ // www.e.gov/kz.]. ... ... ... және ... ... ... биліктің құралы ретінде
мәжбүрлеу әдісін қолдану тек мемлекеттің қолында, сонымен бірге ... ... ... ... ... ... саясатын іске асыруға
қажетті материалдық, техникалық, ... ... ... ... болады.
Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... ... ... ... Республикасының заңнамаларына сәйкес
Қазақстан Республикасының Президенті, ... ... ... кеңесі, орталық атқарушы билік органдары, Президенттің және
Үкіметтің құрған мемлекеттік және ведомоствоаралық комиссиялары, жергілікті
атқару органдары, сот ... ... ... және ... кіреді
(Сурет 4).
1991 жылы құрылған Қазақстан Республикасының Қауіпсіздік Кеңесі
Қазақстан ... ... ... 20) ... ... Республикасының қорғаныс қабілеті мен ... ... ету, ... ... ... мен ... сақтау, елдегі әлеуметтік-саяси тұрақтылықты ... ... ... ... мен бостандықтарын қорғау жөніндегі
Мемлекет басшысының ... ... және ... іске ... үшін ... Республикасының Президенті құратын
консультативтік-кеңесші орган болып табылады.
Қауіпсіздік Кеңесінің ... ... ... ... ... ... іске ... мен қорғаудың негізгі
бағыттарын айқындау, ұлттық қауіпсіздікке ішкі және сыртқы қатерлерді
анықтау, олардың алдын алудың, жолын ... және ... ... мен ... ... Елдің қауіпсіздігі стратегиясының негізгі бағыттарын әзірлеу және
оны қамтамасыз ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету саласында ішкі, сыртқы және
әскери саясат мәселелері бойынша ... ... үшін және ... іске асыру шаралары, сондай-ақ жеке адамның, ... ... ... қамтамасыз ететін мемлекеттік органдар
қызметінің тиімділігін арттыру жөнінде Қазақстан ... ... мен ... ... ... ... саласында Қазақстан Республикасының халықаралық
шарттарын жасасу, орындау және олардың ... жою ... ... болып табылады.
Қауіпсіздік Кеңесі күш құрылымдарының, орталық және ... ... ... ... ... заң ... талдайды
және өз құзыреті шеңберінде нормативтік құжаттардың орындалуын бақылайды.
Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... ... қос ... төрағалары, Премьер-Министр, Президент
Әкiмшілігiнiң Басшысы, Қауiпсiздiк Кеңесiнiң хатшысы, Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... лауазымы
бойынша Қауiпсiздiк Кеңесiнiң мүшелерi болып табылады. Қажет ... ... ... ... ... мүшелерi етiп өзге де
лауазымды тұлғаларды қосымша ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының мемлекеттiк органдарының
орындауы үшiн ... ... ... ... ... ... ... хатшысының ұсынуы бойынша құрылымы мен ... ... ... ... Қауiпсiздiк Кеңесiнiң
хатшылығы, Қауiпсiздiк Кеңесiнiң Ахуалдық орталығы қамтамасыз етедi. ... ... ... ... ... ... ету үшін
Қауіпсіздік ... ... ... мен ... ... ... ... Кеңесiнiң хатшысы Қазақстан Республикасының
Президентіне тікелей бағынатын лауазымды адам ... ... ... ... ... құрылған
Ақпараттандыру және ақпараттық ресурстарды қорғау ... ... ... ... ... басшысының, Мемлекеттік хатшының және Президент
Әкімшілігі қызметін ... ... ... қамтамасыздандыру жөнінен режимді
шараларды жүзеге асыру;
– Президент ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық
технологияларды енгізу және дамыту.
Сонымен бірге, бірге Президент Әкімшілігі жанынан, ... ... ... ... еткен ұсынысына сәйкес, 2002 жылы
құрылған Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы Бұқаралық ақпарат
құралдары (ақпараттық саясат) ... ... ... ... ... ... құралдарына қатысты мәселелерді қарайды. Кеңестің
негізгі міндеттері ... ... ... ... ... ... саясатты
қалыптастыруға, бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы қоғамдық
қатынастарды жетілдіруге жәрдемдесу;
2) бұқаралық ақпарат құралдарының қызметіне жүйелі ... ... ... ... Республикасының Президентіне мемлекеттік ақпараттық
саясатты қалыптастыру мен жетілдіру жөнінде ұсынымдар әзірлеу;
3) Мемлекет басшысына бұқаралық ... ... ... заңнаманы
жетілдіру, мемлекеттік билік органдары мен БАҚ-тың өзара тиімді іс-
қимылын, сондай-ақ елдің ақпараттық ... ... ... ... ... мемлекеттік және өзге де органдармен әрі ... ... БАҚ пен оның ... мүдделері мен заңды
құқықтарын қорғау;
5) бұқаралық ақпарат құралдарының қызметінде жоғары этикалық және кәсіби
қағидаттарды ... ... БАҚ ... ақпараттық даулар
мен өзге де талас туғызған жағдайларды реттеуге қатысу.
Кеңес БАҚ қызметіне байланысты Мемлекет басшысына және тікелей ... ... және ... ... құралдары саласындағы
заңнаманың сақталуын қарауға; бұқаралық ақпарат құралдарының және ... ... мен ... ... жыл ... және ... ... бұқаралық ақпарат құралдары саласындағы заңнаманы жетілдіру,
мемлекеттік билік органдары мен БАҚ-тың өзара тиімді іс-қимылын ... ... ... материалдарын дайындауға және ұсыныстар ... ... пен ... Республикасы Президентінің қызметін
түсіндіру жөнінде сарапшылық-ұсынымдық қорытындылар мен ұсыныстар беруге,
соның ... ... ... ... ... саналады.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 ... 9 ... N ... ... қауiпсiздiктi қамтамасыз ету және мемлекеттік
құпияларды қорғау ... ... ... ... iске асыру
мақсатында арнайы ведомствоаралық комиссия құрылды. Премьер-министр кеңсесі
басшысының төрағалымен құрылған Ақпараттық қауiпсiздiктi ... ... ... ... комиссияның Ережеге сәйкес мiндеттерi:
- ақпараттық қауiпсiздiктi, мемлекеттiк ақпараттық ресурстарды
және мемлекеттік құпияларды ... ... ету ... ... ... бағыттары бойынша ұсыныстар
әзiрлеу;
- ақпараттық қауiпсiздiк және мемлекеттiк құпияларды ... ... ... ... ... бағдарламалық және криптографиялық шаралар жүйесiн
жетiлдiру ... ... ... ... және ... құпияларды қорғау мәселелерi
жөнiндегi нормативтiк құқықтық актілердің жобаларын қарау;
- ақпаратты және мемлекеттiк ... ... ... ... ... және ... iс-қимыл жасасуды
үйлестiру мәселелерiн қарау;
- ақпаратты қорғау саласындағы бағдарламалық ... ... және ... ... ... ... ... мен ұйымдарда мемлекеттiк ақпараттық
ресурстарды және мемлекеттiк құпияларды қорғау ... ... ... ... оның негiзiнде ақпаратты
қорғаудың мемлекеттiк жүйесiн жетiлдiру жөнiнде ұсынымдар ... ... ... ... ... ... ... iс-қимыл
көрсетуге бағытталған халықаралық шарттарды iске асыруға ықпал
ету;
- мемлекеттiк бюджет есебiнен ... ... ... қамтамасыз ету жоспарлары мен ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік билік органдарында,
жергілікті атқарушы органдарда ... ... ... ... ... ... жұмыстарында өрескел заң бұзушылықтар,
қателер орын алып отыр. Мысалға, ҰҚК Қарағанды ... ... ... ... ... ... жедел-іздестіру қызметінің барысында
2007 жылы мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... тексеру жүргізіп, нәтижесінде мемлекеттік құпияларды қорғау жөніндегі
нормативтік талаптарды бұзудың 286 дерегі, құпия құжаттарды жоғалтудың ... ... ... ... ... да ... мен қалаларда орын
алған. 2008 жылы ҰҚК органдары азаматтардың конституциялық құқықтарын
қорғау және заңмен ... ... ... ... ... жол
бермеу мақсатында коммерциялық құрылымдар мен жеке тұлғалардан жеке
мүдделері үшін ... ... ... ... арнаулы техникалық құрылғылар
тәркілеген ["Қазақстан Бүгін" агенттігі. – Астана. – 2007. – ... ҰҚК ... ... ... Алматы қаласында шетелдік арнайы
қызметтердің бірінің резидентурасы анықталып, Республика ... ... ... барлау акциясының жолы кесілді, нәтижесінде
шетелдік арнайы органдардың 2 агенті сотталды. Сондай-ақ, шетелдік ... 44 ... мен ... ... олар ... бақылауға
алынған. Қазақстандық азаматтарды жасырын қызметке тартуға ... ... ... ... ... ... алды ... Алты
елдің арнайы қызметіне қатысы бар деп күдіктелген 14 шетелдік азамат ... ... ... швед хакері Дан Эгерстад бірнеше ... ... ... ... ... ... кіріп, олардың
хат алысатын электрондық ... ... ... ... қызметтер қолданатын The Onion Router жүйесіне кездейсоқ
сервер ... ... ... ... қол жеткізген. Оның басты себебінің
бірі – дипломатиялық мәліметтердің шифрланбағандығынан болса, ... ... ... ... ... ... және байланыс агенттігінің мәлімдеуінше, қауіпсіздікті
қамтамасыз етудің ... ... ... ... ... ... ... жүйелерінен 2007 жылы 456 осал тұс
табылды, ал 2008 жылы тағы 232 осал ... ... ... ... мемлекеттік органдарда, оларға қарасты салаларда білікті
маман жетіспеушілігі ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... және байланыс агенттігінің өзі
Агенттікте жұмыс істеп жатқан мамандардың коммерциялық құрылымдарға кетіп
қалу қаупін көрсеткен ... ... ... ... и ... на ... годы // http://www.aic.gov.kz.].
Елдің қорғаныс саласында ақпараттық қауіпсіздік мәселелері ерекше
назар аударуды ... ... 2007 ... 21 ... ... Республикасы
Президентінің №299 Жарлығымен мемлекеттің әскери қауіпсіздігін қамтамасыз
етуге, соғыстар мен қарулы жанжалдарды болдырмауға, ... ... ... ... мен ... ... ... мен қолдануға негіз қалаушы
көзқарастар жүйесін білдіретін Қазақстан Республикасының жаңа ... ... ... Осы ... ... мемлекеттің әскери
ұйымын дамытудың негізгі бағыттарының бірі ретінде басқару органдарын,
ұдайы жауынгерлік ... ... мен ... ... ... ... жаңа үлгілерімен жоспарлы түрде ... ... ... ... байланыс пен басқарудың, оның
ішінде ғарыштық құрауыштарды пайдалана отырып, қазіргі ... ... ... ... ... ... патриоттық тәрбие
берудің 2006 – 2009 жылдарға арналған ... ... ... Күштердегі, басқа да әскерлер мен әскери құралымдардағы идеологиялық
жұмысты жандандыру; әскери саладағы ғылыми-техникалық прогресті ... ... ... ... одан әрі дамыту жұмыстары
көзделген. Алайда, ... ... ... ... ... ... ... қорғаныс саласында да
байқалып отыр. ... ... ҚР ... министрлігінің сайтында
жарияланған бос орындардың санына ... ... ... күштерінде
келісім-шарт (контракт) бойынша қызмет етуге сержант және солдаттар
қатарына 500-ге жуық ... ... ... ... ... Ал ... ... мотоатқыштар, авиация, барлау,
топогеодезия салаларына 2000-ға жуық ... ... ... ... А. Леваковтың мәлімдеуінше, АҚШ-тың қорғаныс
күштерінде 2 миллионнан ... ... 100 ... ... жергілікті
тораптар, 10 мыңнан астам ақпараттық жүйелер жұмыс істесе, ... ... бір ... ... екен ... А. ... приоритеты в
информационной ... США. ... ... ... ... ... ... барлау, жаяу әскер, әуе күштері,
шпионаж және терроризммен күрес, қару ... ... ... салада
ақпараттық қауіпсіздік, оның ішінде әсіресе ақпаратты қорғау мәселелерін
мемлекет ... ... ... ... ... ... ұстауды
талап етеді.
2009 жыл 20-мамыр күні Алматыда IDC компаниясының ақпаратты қорғау
мәселесіне қатысты өткізген ... ... ... ... ішінде ақпараттық қауіпсіздік рыногі басқаларға
қарағанда дағдарыс әсерінен аз ... ... ... ... ... ... сауда-саттық дағдарысқа қарамай ... ... ... - дағдарыс кезінде 90-жылдардағыдай ұйымдасқан
қылмыстық ... ... арта ... ... ... түрлі
компаниялардан босап қалған ақпараттық ... ... ... осындай топтармен сыбайласып, ірі компаниялар
мен банктердің ақпараттық ... ... ... ... ... жасап жататыны белгілі. Мамандардың бағалауынша,
компьютерлік қылмыстардан жыл сайын АҚШ – 100 ... ...... ... ... ... – 30 ... доллар шамасында шығынға ұшырап,
шығын мөлшері жылдан жылға 430 ... ... өсіп ... екен [90]. Алматы
қаласы ішкі істер департаментіне қарасты «К» бөлімінің ... ... елде де ... ... оның ... ... ... торабын, ұялы телефон, жасырын бейнекамералар мен ... ... ... ... ... ... ақша табу,
бопсалау фактілері көптеп тіркелген [Демидов В. ... ... ... Информации // Известия-Казахстан. – 2008. – 28 ноября].
«Ақпараттық қауіпсіздік агенттігі» ЖШС Алматы және ... ... ... және ... мұнай-газ, өндіріс, қаржылық
және т.б. салаларда қызмет ... ... ... 125 ... сауалнама жүргізген. Зерттеу нәтижесінде сауалнамаға
қатысқандардың 68 %-ы ... ... үшін ... ... ... ... мәлімдесе, тек 16 %-ында ақпараттық қауіпсіздік
бөлімшелері бар екен. Компаниялардың 31,5 %-да ... ... ... жағдайлар орын алған. 30%-ы ақпараттық қауіпсіздік
бөлімін құру, ... ... ... ... құралдарын алуға қаржы бөлу
қажеттігін көрсетсе, 26%-ы ... ... ... ... көп ... кететіндігін, сондықтан оны азайтқан жөн деп ... ... көбі ... ... саласындағы
білімдерінің аздығын, сол сияқты жұмысқа ... үшін ... ... айтқан. Көптеген компаниялар ақпараттық қауіпсіздікті ... үшін ... ... қажеті жоқ, бір ғана ... ... деп ... Сонымен бірге, көбіне ұйымдардағы ақпараттық
қауіпсіздікке ... жүйе ... ... ... ... ... жауапты деп санайды [Михайловский А.С.. Информационная
безопасность в Казахстане // www.profit.kz.]. ... ... ... ... ... мен кәсіпорындарда (мемлекеттік, мемлекеттік
емес, жеке) ақпараттық қауіпсіздікті ... ету – ... ... ... ... ... тиіс.
«Касперский лабораториясының» 2009 жылғы қорытындысы бойынша жасаған
талдауына сәйкес, бір ... ... 220 млн. ... шабуылдар тіркеліп,
ақпараттық жүйелерде 500 милллионға жуық файлдардан түрлі ... ... 404 ... осал ... ... ... ... алаяқтық жолмен ақша табатындардың, спамерлердің әс-әрекеттері
арта ... ... ... ... ... 2009 ... ... – 2010. – 17 февраля].
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, бұндай қауіпті беталыспен күресу үшін
ақпараттық ресурстарды қорғау процесі ... және ... ... ... Бұл ... кез-келген мекеме мен ұйымның әкімшілігі, кәсіби
мамандары, ... мен өзге де ... ... ... ... қатысуы тиіс.
Тәжірибе көрсеткендей, ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... қана шара ... ... ... ... ... ... қауіпсіздікке төмендегі талаптар қойылады [95]:
- Үздіксіздік. Мүдделі қаскүнемдер ұдайы ... ... ... ... ... болады.
- Жоспарлылық. Мемлекеттік органдар мен ұйымдардың, ... ... ... өз ... мен ... ... ... қамтамасыз етуге арналған дәйекті
жоспар құруы тиіс.
- Мақсатты бағыт. Мүдделердің ... ... ... ... бір
мақсаттағы мүдделер қорғалуы тиіс.
- Нақтылық. Жоғалған жағдайда мемлекеттің, ұйымның, қоғамның ... ... ... ... бір ... ... ... қорғалуы тиіс.
- Белсенділік. Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету табандылықты,
қажырлылықты қажет етеді.
- ... ... ... ... мен ... қорғалатын
мәліметтердің кез-келген түрін рұқсат ... ... ... ... ... ... ... сипатына, формасына, түріне қарамастан,
ақпараттың жылыстау ... ... ... ... ... ... ол арналар мен ... үшін ... және ... ... ... Кешенділік. Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін барлық
әдістер мен құралдар қ олданылуы тиіс, яғни тек ... ... ... ... ғана ... ... Қорғау
дегеніміздің өзі – өзара тығыз байланысқан және өзара бір-бірінен
тәуелді, өз кезегінде көптеген өзара ... ... ... ... ... ... ... және мемлекеттік емес органдар ... ... ... ... және ... ... ақпаратты қорғау моделі (қосымшада) ... ... ... мен ... жеке ... үшін ақпараттық
қауіпсіздікті қамтамасыз етуде олардың ... және ... ... ... ... ... ... мәліметтер, сайттарды
контенпен толтыру, сайттармен ... ... ... ... ... ... етеді.
БҰҰ әзірлеген  электрондық үкіметке  жаһандық дайындықтың   жыл
сайынғы   рейтингіне ... ... ... ... 192 елдің
ішінде  81-шіден 46-шы орынға көтеріліп,     тұрақты ... ... ... (59-шы ... ... (64-ші орын)   және  Украина (54-
ші)   елдерінен  озып отыр. Біздің елімізде 70 мыңға жуық     электрондық
Үкіметтің  ... ... ... ... және жеке ... ... В.И. Информационная безопасность: учебник для вузов. –
Москва: Академический проект, 2006. – 544 с.]. ... ... ... ... ... алу ... мемлекеттік
органдардың 59 электрондық қызметінің қосылуы, сондай-ақ «Е-лицензиялау»
мемлекеттік деректер базасы мен ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі  уақытта  ҚР Ұлттық
куәландырушы  орталығын  тіркеудің   28 ... ... ... Ұлттық
куәландырушы  орталықтың   ... ... ... ... 53  ... ... ... қолтаңба 
шығарылды. 2009 жылы электрондық  үкімет сайтына кіргендердің саны  1,6 
миллион  адамнан асып, оның ... 45 ... ... ... ... телекоммуникациялық инфрақұрылымды дамыту  бойынша Қазақстан   91-
ші  орында  тұрса,   онлайндық қызмет көрсету  бойынша орташа  ... 0,5270  ...      ... ... озып  келеді, ал  
жаңалықтарға дайындық  рейтингі бойынша   - 22-ші ... тұр. Бір ... ... 2008 - желтоқсан 2009) интернет аудиторияның көлемі 30
пайызға ... ... ... ... 70 ... ... ... бар
қалалардың ересек тұрғындарының арасынан қолданылушылардың саны 2008 ... ... ... 2009 жылы 92 ... ... ... бірге Интернет
қызметін үйде отырып пайдаланатындардың саны 60 пайыздан астам екен.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... 2007 жыл 13 ... № 598 қаулысымен бекітілген
«Мемлекеттік органдардың веб-сайттарында электрондық ақпараттық ресурстарды
орналастыру ережесіне» сәйкес беріледі. Осы ... ... ... ... ... қажеттілікке қарай жаңаланып отырса, ал
динамикалық ақпарат (жаңалықтар, ... ... ... да ... ... ... ... бірақ бір аптада кемінде бір рет
толықтырылып отыруы тиіс. Мемлекеттік органдардың құрылымдық ... ... ... ... ... ... жетекшісінің немесе
лауазымы жағынан соған теңдес басшы қызметкердің ... ... Р.Ш. ... ... ... ... ... саяси механизмдері: фил.ғ.к.дис. – Алматы, 2010. – 82б.].
Мемлекеттік органдар мен ұйымдардың ... ... ... азаматтардың шынайы ақпарат алу құқығын қанағаттандыруда үлкен рөл
атқаратыны белгілі. Сонымен ... ... ... таратылатын
Қазақстан Республикасының саяси, экономикалық, әлеуметтік-мәдени ... ... ... өзге ... ... оң ... ... етеді. Осы тұрғыда Г.Ж. Ибраева: «Жаңа ақпараттық
технологиялардың дамуы ақпараттық ... ... жаңа ... мүмкіндік береді. Радиоқармау, «эфирдегі шторм», жасанды бөгет
сияқты ақпараттың ... ... ... күні өтіп ... ... ... тиімді болатын жаңа әдістер жасау керек. Британдық
комиктің ... ... ... ... ... ... образдардың ақпараттық күресінің элементі ретінде қарауға
болады. Бұндай жағдайда ... жабу – ... ... ... ... деп атап көрсетті [Ибраева Г.Ж. Медиапространство
Казахстана: ... ... // ... ... ... (системный подход): материалы международной
научно-практической конференции, посвященной памяти доктора полит. наук,
профессора ... М.С. – ... ... 2007. – С.80]. ... 2007 жылы ... ... ... істер министрлігі жанынан
халықаралық ақпарат комитеті құрылды. Комитет мынадай ... ... шет ... Қазақстан Республикасының сыртқы және iшкi саясаты,
елдің әлеуметтiк-экономикалық, мәдени және рухани өмiрi ... ... ... ҚР ... ... бұқаралық ақпарат құралдарын халықаралық
жағдай және Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты ... ... ... ... ... халықаралық аренадағы оң сипатты имиджiн
қалыптастыруға, арттыруға және нығайтуға бағытталған тұжырымдамаларды,
мемлекеттік және ... ... ... мен ... ... ... Республикасының оң сипатты имиджiн қалыптастыру мақсатында
өз құзыретi шегiнде Қазақстан Республикасының сыртқы және iшкi саясаты,
саяси, ... ... ... ... ... ... тарату саласындағы халықаралық ынтымақтастықты жүзеге
асыру;
5) мемлекетiмiздiң оң сипатты имиджiн қалыптастыру мақсатында Қазақстан
Республикасының сыртқы және iшкi ... ... ... әлеуметтiк,
гуманитарлық, сондай-ақ өзге қызмет салаларындағы жетiстiктерi туралы
ақпаратты ... ... ... ... ... және ... үкіметтік емес ұйымдарымен,
отандық және шетелдік ... ... ... ... ... рейтингтiк агенттiктерімен өзара iс-қимыл жасау.
Комитеттің негізгі функциясы әлемдік аренада Қазақстанның оң имиджін
қалыптастыру болып табылады. Комитеттің құрамына ақпарат ... ... ... басқармасы кіреді. Олардың жұмысын ұйымдастыруда ... ... ... ... және ... ... ақпараттық агенттігінің (USIA), сонымен ... ... ... ... ... ... ... халыққа және ұйымдарға мемлекеттік
органдар тарапынан электрондық қызмет көрсетуде бірқатар кемшіліктер орын
алып отыр. Олар:
1) ... ... ... ... ... мемлекеттік
қызметтерді реттейтін нормативтік-құқықтық базаның жоқтығы;
2) ... ... ... ашықтықтың төмен деңгейі,
бюрократтық, коррупциялық ... орын ... ... үшін ... ... мен мүдделеріне сәйкес мемлекеттік
органдардың қызметі туралы ақпарат алуа мүмкіндік ... ... ... мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелері мен ресурстарының,
ақпараттық-коммуникациялық желілерінің ... ... ... ... ... ... алу ... ұзақтығы;
6) мемлекеттік электрондық қызметтердің санының аздығы [98].
Сонымен қатар, халықты ... ... ... ... ... да ... ... бар:
1) ауылдық жерлерде халықты телефондық байланыспен қамту деңгейі әлі
де болса ... ... ... ... ... байланыс
тығыздығы 2009 жыл қорытындысы бойынша, 100 адамға 24 телефон,
ауылдық жерде – 13.
2) ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету негізінен «Қазақтелеком» АҚ-
ның еншісінде.
3) кеңжолақты Интернет ... ... ... ... ұялы ... ... ұялы ... пен тұрақты байланыс
арасындағы өзара тарифтік сәйкестендіру мәселелерінің шешілмеуі.
Ал, күнделікті өмірде ... ... ... ... үшін ... ... ... келтіріп
отыр:
1) халықтың компьютерлік сауаттылығының төмендігі;
2) мемлекеттік электрондық қызмет көрсету тораптарына ... ... ... ... ... ... ... төмен деңгейі;
4) Республикада ақпараттық инфрақұрылымды жасауға қажетті отандық
мамандардың жетіспеушілігі.
Сонымен, Қазақстанда ... және ... ... ... ... ... көрсету, халықты сапалы байланыс қызметімен
қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... ... жоғарыда көрсетілген
мәселелерді төрт топқа ... ... ... ... ... ... сол себепті мемлекеттік
органдардың қызметінде көмескілік, бюрократизм көріністерінің орын
алуы.
2) Мемлекеттік органдар арасында өзара түсіністіктің, ... ... ... ... ... ... ... асырудың тиімділігі төмендейді.
3) Телекоммуникациялық және пошталық байланыс ифрақұрылымының даму
деңгейінің әлемдік көрсеткіштерге ... ... ... ... және ... қызметі төмен деңгейде.
4) Халықтың негізгі бөлігінің компьютерлік сауаттылығының төмендігі
және қазақстандық интернет-ресурстардың әлсіздігінен ... ... ... ... ... ... жағдайға келер болсақ – Интернеттің қазақстандық бөлігі Казнетте
ақпараттың аздығы Интернет қолданушылардың негізінен ресейлік ресурстарды
пайдалануына ... ... ... ... ... әлеуметтік
сайттарды пайдаланушылардың саны 80 миллионнан асса ... ... да бар), ал mail.ru ... 2,5 ... ... азаматтар тіркелген. Қазақстанда электрондық пошталарды
тіркеуге арналған Post.kz, O'key.kz ... ... ... болса да,
Интернет қолданушылар кеңінен танымал mail.ru ... ... Бұл өз ... ... ... мәліметтер тасымалының
(трафигінің) есебінен Интернет тарифінің жоғарылауына, сол ... ... ... Ресейдің пайдасына шешілетін қаржылық шығынға себеп болады,
екінші жағынан, біздің елде әлі дами ... ... ... өзге ... бұйымдары мен қызметтерін ұсынатын, әр түрлі мазмұндағы
(тіпті порнография, діни ... ... да бар) ... ... ... ... жағдай туғызады. Ал ... жеке ... ... ... биографиялық мәліметтер болатындықтан,
кейбір елдердің арнайы қызметтері, қылмыстық топтар ... ... ... ... ... ... ... Бұл өз кезегінде жеке
адамдардың, қоғамның, ұйымдардың қауіпсіздігіне залал тигізеді. Мысалға,
«Одноклассники.ру» сайтында кейбір ... ... ... ... ... деңгейінде құпия болып табылатын әскери бөлімшелердің мекен-жайын
көрсеткен [Қазақстан Республикасы Ақпараттану және байланыс ... ... ... ... ... ... ... процесі мемлекет тарапынан кеңінен қолдауды
талап етеді. Бұл ... ... ... жеке ... да ... ... халықтың көп бөлігінің компьютерлік сауаты төмен, отандық
ақпараттық технологиялардың жоқтығынан және ... ... ... ... одан ... ақпараттық
қауіпсіздікті қамтамасыз етуге негізінен мемлекет ... ... ... ... ... ... ... сипаттағы
контентпен толықтыру мақсатында Үкімет 17.04.2008 жылғы №358 ... ... ... ... ... ... құру және дамыту туралы» қаулы қабылдады. Ақпараттандыру және
байланыс агенттігінің шешімімен Интернетте Ұлттық әлеуметтік ... ... жүйе ... ... ... 30 ... ... интернет-ресурсты
таңдап, олардың дамуына мемлекет тарапынан қолдау көрсетіп отыруды шешті.
Бұл ... ... ... ... ... «Қазконтент» АҚ белгіленген.
Сонымен қатар, құрамына «Kazsatnet», «Ұлттық ақпараттық ... ... ... ... ... мен ... ... ЖШС, «Электрондық коммерция орталығы» ЖШС кіретін «Зерде»
ұлттық ақпараттық-коммуникациялық ... ... ... арналған стратегиялық бағыттарының бірі ретінде Интернеттің
қазақстандық сегментін толықтыру ... ... ... ... ... ... ... деңгейде қолданылмауы, сол сияқты
басшы қызметкерлердің салғырттығы бұл ... өз ... ... болып отыр.
«Ақпараттық-коммуникациялық тораптардың мәселелері бойынша ... ... ... ... ... мен толықтырулар
енгізу туралы» ... ... ... ... ... ... мен ресурстарының ақпараттық қауіпсіздігін техникалық
қамтамасыз ету, электрондық ақпараттық ресурстар, ақпараттық ... ... ... ... жасау және дамыту жұмыстарымен
айналысатын ақпараттандыру саласындаы ... ... ... құру
жоспарланған болатын [«Позиция.kz» Интернет-басылымы. – 2008. – 28 марта.].
Қазіргі таңда бұл қызметтің міндеттері ... ... ... және ... ... ... ... жүктелген.
Мекеме жанынан Е-үкімет компоненттерін басқару және олардың қызметін
талдауға ... ... ... ... және мониторинг орталығы
ашылған. Бұл ... ... ... тұтынушылардың жұмыс
станцияларында, серверлерінде болып жатқан ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Ал, өткен ғасырдың 80-шы жылдарының аяғында АҚШ-тың Carnegie ... ... CERT ... Emergency Response Team) атымен
танымал болған, бүгінде Аргентина, Австралия, ... ... ... ... Венгрия, Индия, Тунис, Бразилия, Чили, Қытай, Дания,
Израиль, Жапон, Оңтүстік ... ... ... ... ... ... ... Тайвань, Тайланд сияқты 30-ға жуық елдерде мемлекет
деңгейінде қолданылатын, Компьютерлік ... ... ... ... ... ... компоненттерін қорғауға, яғни ұлттық ақпараттық
инфрақұрылымды қолданушылардың ... ... ... байланысты
ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етумен айналысу мақсатында ... Яғни бұл ... тобы ... ... ... ... ... жүргізу, компьютерлік қақтығыстар мен оларға қатысты
тұтынушыларға арнайы кеңестер ... ... ... мәселесін
жолға қою, хакерлік және вирустық шабуылдарға қарсы әрекет ету сияқты
техникалық ... ... ... мемлекеттік, қоғамдық және
шетелдік ұйымдармен бірлесе ... ... ... ... ... Сонымен қатар, компьютерлік бағдарламаларды жасайтын, оны
тасымалдайтын ... ... ... ... ... ... қоғамдық ұйым өкілдері аталған арнайы қызметтің Қазнеттің
«қара тізіміндегі» веб-ресурстарымен жұмыс істей бастауына ... ... ... ... бұл ... ... билікке бағынбайтын
интернет сайттарға саяси цензура орнату, қоғамдық-саяси ... ... ... ... және ... ... жазып, оқырманға жеткізіп отырған
тәуелсіз сайттарды «қара тізімге» ... ... ... ... ... Д. ... ... // Digital Kazakhstan. – 2009. – ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету мәселесінің бүгінгі күні өзекті екенін
Президент Н.Ә. ... 2010 ... 12 ... күні ... даму бағдарламасы бойынша өткізілген жиналыста қадап айтты.
Осы мақсатта Президент Мәдениет және ... ... ... ... ... және ... ... Ақпарат
және байланыс министрлігі ретінде қайта құруға ... ... ... ... ... ... және дін ... мәселелерін
қосымша жүктеуі, сол сияқты жаңадан құрылған ... және ... ... ... ... БАҚ ... оның ... ақпарат құралдары, қазақ тілді БАҚ-ты дамыту жұмыстарын ... ... ... талабынан туындап отырған ақпараттық қауіпсіздік
мәселелерін реттеу үшін дер ... ... ... ... ... деп
есептейміз.
Ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету саясаты мемлекет пен қоғам
үшін ішкі ... ... ... етілмеген қолжетімділіктен,
ақпаратты бұрмалаудан, ұрлаудан қорғайтын техникалық құралдармен қамтамасыз
етуді ... ... ... ... ... құралдар мен
телекоммункациялық желілерді ... ... ... ... ... билік органдары қызметінің ... ... ... ... бірі ... тиіс. Ақпараттық
жүйелерді, жергілікті есептеу тораптарына ақпараттық қауіпсіздік қатерлерін
анықтау ... ... ... ... отыру қажет. Қазақстанда аудит
және ... ... ... ... ... ... ескерсек, олардың қызметі кезінде маңызды мәліметтердің таралып кету
қаупі туындайды. Сондықтан мемлекеттік органдарда тексеру, сертификаттау,
аттестаттау ... ... ... компания болуы тиіс, және бұл
компанияда арнайы тексеруден өткен, ... ... ... бар
жоғары квалификациялық мамандар жұмыс істеуі тиіс. Сонымен бірге, ... ... ... және ақпаратты ... ... ... ... ... жүргізуді қажет етеді [Бердібаев
Р.Ш. Қазақстан ... ... ... қамтамасыз етудің
саяси механизмдері: фил.ғ.к.дис. – Алматы, 2010. – 89б.].
Әлемдік тәжірибеге ... жеке және ... ... ... ... жаһандық ақпараттық желілерге қол жетімділігін
қамтамасыз етуге жағдай ... ... ... ұдайы назар аударуды
қажет етеді. Бұл өз кезегінде ... ... ... ... ... ұлтаралық сипатта болуына, сонымен бірге ... ... ... тең ... ... ... қосылуына мүдделі
болады.
2.2 Саяси коммуникацияның дағдарыс кезіндегі ақпараттық саясатты
жүзеге асырудағы қызметі мен ... ... 17 ... өткен Қауіпсіздік кеңесінің кезекті
отырысында Қазақстан ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру барысы және алдағы кезеңге арналған
міндеттерді талқылау барысында ... Н.Ә. ... өте ... ... ішкі және ... ... ... қауіпсіздік,
ақпараттық қауіпсіздік мәселелерін қарастырып, келешекте ... ... ... атап ... ... ұлттық инфрақұрылымның ақпараттық қауіпсіздігін
қамтамасыз ... ... ... шешуге арналған мемлекеттік,
бюджеттік, инвестициялық, ... және кадр ... ... ... және ... ... ... алдыңғы
қатарлы елдердің бірі АҚШ-тың тәжірибесі назар аударарлық.
2002 жылы ... ... ... дамытуға арналған
бюджеті $45 млрд. болса, 2003 жылы - $52 млрд құрады. Оның ... ... ... $11,5 млрд. ақпараттық технологиялармен байланысты
2000 жобаға жұмсалды. 2003-2007 жылдары ... ... ... және тәжірибелі-конструкторлық жұмыстар жүргізуге (ҒЗТКЖ)
$880 млн. қаржы бөлінген. АҚШ-тың ... ... ... 2003 ... ... ... ... саласындағы зерттеулерге
$223 млн., алдыңғы қатарлы америкалық университеттерде және ... ... ... зерттеу орталықтарын құрып, дамытуға $144
млн. қаржы бөлінген. Сонымен ... ... ... ... ... мен ... ... жетілдіруге бағытталған,
жеке компаниялармен бірлесіп өткізетін зерттеулерге $275 млн. ... ... ... 2000 жылы он ... ... бекітілген сындарлы
инфрақұрылымды қорғауға байланысты ғылыми зерттеулерді ... ... тек бір ... ... ... ... ... астам қаржының 49% ақпараттық және телекоммуникациялық
жүйелерге, 29% ... ... 12% ... ... ... 3% ... мен транспортқа, 4% кешендік зерттеулерге бөлінген
[Бердібаев Р.Ш. ... ... ... ... ... саяси механизмдері: фил.ғ.к.дис. – Алматы, 2010. – ... ... ... ... ... қаржыландыру жыл
сайын 6 пайызға өсіп, 2007 жылы $65 млрд. бөлу (1999 ... ... есе көп), ол ... ... көбі ... ... ... Сонымен бірге осы бес жылға ... ... ету үшін $22 ... жуық ... бөлу ... бұл – ... Пентагонның ақпараттық технологияларға арналған бюджетімен тең
болатын.
Қоғамдағы саяси институттардың ... ... ... ... ... ... ... құрылымдары арасында байланыс орнату
және кез-келген саяси үрдістерді қажетті бағытқа бұру ... ... ... ... ... ... және ... басқару үшін ақпарат алмасу
үрдісі вертикаль және горизонталь бағытта ... ... ... ... пен ... сонымен бірге биліктің түрлі сатылары мен
ұйымдарын өзара ... ... Бұл ... ... үрдістер, жүйелік қарым-қатынастар билікке деген сенімді
қалыптастыруға, ... ... ... ... ... ... ... және заңнамалық актілер жасап, жүзеге
асыру үрдісінде ... ... ... емес ... ... ... өзара ақпараттық байланысты қамтамасыз ететін тиімді
ақпараттық механизм жасалуы тиіс. ... ... ... ... ... ... жетілдіруді қажет етеді. Әзірге Е-үкімет көбіне
халық пен атқарушы биліктің арасында вертикаль ... ... ... ... ... ... органдардың бір-бірімен өзара байланысы
төмен деңгейде. ... ... пен ... арасындағы өзара бірлесіп
жұмыс атқару жүйесі жүзеге асырылуы тиіс.
Қазіргі ... ... ... ... ... сот ... ... әкімдік», «электронды университет»
сияқты терминдер мен ... ... ... ... ... ... Қазақстанда халықтың көбі, ... ауыл ... ... ... ... немесе жете түсінбейді. Сондықтан
Е-үкімет жүйесіне қатысушы мемлекеттік органдарда ақпараттық жүйелерді бір
стандартқа келтіріп, Е-үкімет арқылы берілетін қызметтің саны мен ... ... ... ... ... іске асыру барысында мемлекеттік
органдардың ақпараттық жүйелеріне қолжетімділік артқан ... ... тек ... органдарды ғана толғандыратын мәселе болып
қалмайды. Бұған ақпарат ... ... ... барлығы: хабар-
ошарды тұтынушы азаматтар да, ... ... ... де
мүдделі болуға тиіс.
Ақпараттық қауіпсіздік ұлттық және ... ... ... мемлекеттің ақпараттық қауіпсіздігінің ұлттық деңгейі азаматтардың
сұранысының (қажеттілігінің) қорғалуы және ... ... ... ... және даму үшін ... құнды ақпаратпен халықты
қамтамасыз етілуін білдіреді;
- жаһандық ... ... ... ... ақпараттық
инфрақұрылымының қауіпсіздігін, сонымен қатар ... ... ... базасы есебінде ... ... ... ... ... білдіреді.
Ұлттық деңгейде ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің көптеген
элементтерінің бірі ретінде мемлекеттің ... ... ... яғни ... және ... қызметтердің жаңа формаларының
қалыптасуына әсер ететін ақпараттық-телекоммуникациялық инфрақұрылымды
жасау және дамыту; ... ... ... кезінде ақпарат
пен ақпараттық жүйелерді қорғау ... ... ... кезде электронды желілерге негізделген спутниктік ... ... да ... ... дамуына байланысты алдыңғы қатарлы
мемлекеттердің қуатты ақпараттық корпорацияларының саяси және ... ... ... арта ... ... жаңа ... ... технологиялары, радио- және телехабар таратудағы ... ... ... ... және ... ... ... ығыстыруға, сонымен қатар өздерінен әлсіздеу елдерге өз
мәдени стандарттарын ... ... ... ... ... информационная политика Республики Казахстан в условиях
глобальной информатизации: дис. д-ра ... ...... 2006. – 105
б].
Сондықтан Республика Президенті жаңа құрылған Ақпарат және байланыс
және Мәдениет ... ... ... ... ... ... ... ресурстарды дамыту, жаңа ... ... ... ... және спутниктік технологияларды
енгізу, ... ... және ... ... ... дамыту және мемлекеттік тілде шығатын бұқаралық ақпарат
құралдарын ... ... ... ... ... ... [Вишниченко В.
Кто владеет информацией, тот владеет миром // ... ...... 28 ... ... ... хабар тарататын спутниктік каналдар жоқ.
Жалғыз отандық «Caspionet» спутниктік каналы тек Орталық ... ... ... және Солтүстік Африка елдерінің ... ғана ... ... себеп - Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында және ... ... ... ... ... хабар таратумен
қамту аймағын кеңейтуге, Интернеттің, спутниктік хабар таратудың серпінді
дамуына, өз ... ... ... таяу ... таратылатын,
Қазақстанның өз өңіріндегі көшбасшы ретіндегі шеп-тұғырын нығайтуға
мүмкіндік ... деп ... ... ... және ... ... ... «Kazsat-1» жобасының сәтсіздігі. Нәтижесінде Қазақстан
үшін М.Хруничев атындағы ... ... ... ғылыми-өндірістік
орталығы жасаған «КазSat-1» спутнигі геостационарлық ... ... ... ... ... ... төндіретін болатындықтан
2009 жылғы 14 тамызда Үкіметтің ... ... ... Республикасы
ақпараттық кеңістігінің бәсекеге қабілеттілігін ... 2006 ... ... ... ... ... «Қазғарыш» агенттігі еліміздің ғарыш саласын дамыту және
халықаралық ... ... ... ... мемлекеттермен
келісім жүргізді. Соның нәтижесінде еліміз Ресейден ... ... ... ... ... Оңтүстік Корея, Үндістан, Украина және
Ислам Конференциясы ... ... ... ... екі ... ... және аэроғарыштық зерттеулерді бірігіп ... ... ... ... ... ... ішінде 2009 жылы Мемлекет басшысының
Қазақстанға ресми сапармен келген ... ... ... ... ... қол қойған келісімдерінің маңыздылығын атап ... ... ... ... ... ... жер ... аяқтау
жұмысының, “Қазсат-3” спутнигін жасау, жерден басқару нысанының ... ... қол қою, ... орбитадағы отандық ғарыш
аппаратының орналастыру нүктесін белгілеу шараларының басталып, Жерді
қашықтықтан ... ... ... ... ... мен жерүсті кешенін
құру, Астана қаласында ғарыш аппараттарын құрастыру-сынау кешенін ... ... ... ... 2010 жылы “Қазсат-2” спутнигін ұшыру
жоспарланып, қазір ... ... ... ... жағдайды
қайталамау үшін “Қазсат-2” жер серігін басқару құралдары Батыс Еуропа
өндірушілерінің жабдығымен ... ... ... ... ... ... ... қазір Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ мен Қ.Сәтбаев
атындағы ҚазҰТУ-де аэроғарыштық зерттеулер факультетін ашу, Батыс ... ... ... Самара мемлекеттік аэроғарыш
білім ордасының бөлімін ашу ... ... ... ... ғана тарайтын «Мир» телеранасы Қазақстан туралы толық
мағлұмат бере алмай отыр. ... ... ... мүше ... және ... ... ... қабылдаған мемлекетаралық
ақпараттық бірлестік жобасының үйлестірушісі болып табылады. Жобаға сәйкес
әрбір мемлекет өкілдері өз ... ... ... ... мен ... бір-бірімен ақпарат алмасып отырады. ... ... ... ... ТМД ... ... арналарында берілуі тиіс.
Алайда, Қазақстанда кабельдік және спутниктік байланыс арқылы ... ... ... ... ... ... ... жаңалықтардан басқа әлеуметтік-мәдени, танымдық хабарлар да
көбіне ресейлік телеарналардан ретрансляцияланады. Ал ... ... ... ... ... көрсететін бірде-бір ақпараттық
канал жоқ. Бұл туралы «Телевидение Азии: проблемы и возможные ... ... ... ... ... ... ... биыл
ұшырылады // Егемен Қазақстан. – 2010. – 3 ақпан.]. Сондықтан сандық жүйеге
өту ... ... ... ... ... және өзге ... ... мүмкіншілігін қарастыру ... ... ... қолдауынсыз теледидар ықпалдастырушы ... ... ... ... ... ... Білім және ғылым министрлігінің Стратегиялық
жоспарына сәйкес, 2020 жылы Қазақстандағы барлық оқушы дербес компьютермен
қамтамасыз етіледі деп ... Ал, ... ... ... қалалық жерлерде
орналасқан компьютерлік клубтардың жұмысын заң жүзінде ... ... ... ... психиатрия және наркология ғылыми-практикалық
орталығының деректеріне сәйкес компьютерлік клубтарға ... 12-13 ... ... 80%-да ... ... ... 10%-ның
нервтік ауытқуларға, әрбір бесіншісінің бас ауруларына шалдығып, ұйқысы
бұзылған, әрбір үшіншісінің көру қабілеті ... Бұл ... ... Премьер-Министрдің атына жазған үндеуінде келтірілген [Сайт ТК
«Алматы». – 2010. – 9 февраля. – 14:19]. ... ... ... ... ... компьютер алдында отыратын жастар ... ... ... ... ... ... 80%-ы бір
күн үзіліс жасағанның өзінде ... ... ... ... жұмыстан басқа жұмысқа ауысқанда белгілі бір қиыншылықтарды
сезінген, ал 17%-ы (күнделікті 8 ... ... ... ... 40%-ы) ... ... ... компьютермен тіл табысу оңай
деп көрсеткен ... – 2010. – ... ... ... ... ... ... маңызды
бөлігі болып саналады. Қазақстанда ақпараттық қауіпсіздік мәселелеріне
байланысты ғылыми зерттеулер жүргізу, ... ... ... ... ... мен ... ... тапсырыс
беру, қай кезде болмасын, өзекті бола бермек. Ақпараттық ... ... ... ... және ... кадрмен қамтамасыз ету мәселелері, сонымен бірге аталған
мәселелердің бір-бірімен ... ... ... зерттеулер жүргізу қажет
деп есептейміз. Негізгі ... ... ... Қазақстан
Республикасының ақпараттық қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... Республикасының ақпараттық қауіпсіздігін қамтамасыз етудің
гуманитарлық мәселелері:
1) Ақпараттық саясаттың жалпыметодологиялық мәселелері (философиялық,
саяси, ... ... ... ... ... өмірінің жүйеқұрушы факторы ретінде
ақпараттық ... даму ... ... ... ... ... пәнаралық саласы ретінде
басқа ғылымдармен өзара қатынасының мәселелері;
б) Қазіргі ... ... ... әлеуметтік-саяси
міндеттерін шешуде ақпараттық саланы қолданудың жолдары мен әдістерін
жасау;
2) ... ... ... ... ... ... ... қоғам мен жеке тұлғаның мүдделерін құқықтық
реттеу, қамтамасыз ету және ... ... ... Республикасының мемлекеттік саясатын ақпараттық
қамтамасыз ету саласында құқықтық ... ... ... ... және ... ақпараттық технологиялар
индустриясын құқықтық қамтамасыздандыру мәселелері;
в) Ақпараттық және ... ... ... ... ... Ақпараттық қауіпсіздік саласында халықаралық-құқықтық реттеу
мәселелері.
3) Бұқаралық, топтық және жеке тұлғаның ... ... ... ... Қазіргі заманғы қазақстандық қоғамдағы әлеуметтік үрдістерде
ақпараттық ... ... орны мен ... ... Жеке ... мен ... ақпараттық-психологиялық қауіпсіздігі
мәселелері.
Бұл тәжірибе, әсіресе ... ... ... ... ... ... ... ұлттық университеті жанынан
құрылған Ұлттық қауіпсіздік институтының, Қ.И. Сәтбаев атындағы ... ... ... ... қауіпсіздік мәселелері»
ғылыми-зерттеу институтының базаларында, басқа ... ... ... мен ... ... іске асырылуы мүмкін.
Ғылымның дамуы ұлттық ... және ... ... ... ... ... ... (тек материалдық
қана емес, сонымен бірге рухани және ... ... және ... ... ... ... байланыс орнатпай қоғамның алға басуы
қиын. ... ... осы ... ... дамудың
қарқындылығы нәтижесінде әлемдік ... жаңа ... ... ... ... ... қатар, еліміз егемендік
алғаннан кейінгі уақыт ішіндегі өтпелі қоғамға тән реформаларға ... лебі ... ... жаңа ... қояды. Білім беру жүйесінің
жалпыны қамтитын сипатына сәйкес әрбір әлеуметтік бірлікті ұлттық тарих ... ... ... ... ... ... біртұтас мәдени-ағарту және
ақпараттық кеңістікті қалыптастыру арқылы білім мен ... ... сай етіп ... ... ... ... ғылыми жаңалықтар да шет
жерге сатылмайтын болады. Сонымен білімнің ... ... ... көтеру арқылы біздер бәсекеге қабілетті елу ел қатарына кіре аламыз.
Әлемдік ... ... ... ... ... бәсекеге
төтеп бере алмасаң, өзіңнен өзің өркениет арнасының ... ... ... ... ... жері ... сол ... қойнауындағы
игерілмей жатқан байлығы одан да ... ... ... ... саны
аз, сондықтан оң-солымен бейбіт, ашық саяси және экономикалық ... ... ... жоқ ... ұлты әлі ... ... жоқ» деп ... [Ә.
Нысанбаев. Ақ сөйле. // Айқын ... ... ... ... ... үшін ... ... қамтамасыз етуде
ақпараттану саласына арналған техника, ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқару жүйелері мен
әскери мақсатта қолданылатын программалық ... ... ... ... ... ... ... арналған Қазақстанның индустриалды-
иновациялық даму стратегиясына сәйкес 2006 жылы ашылған, ... ... ... ... ... ... ... бағытталған «Alatau IT City» ақпараттық технологиялар паркі
әзірге тиісті деңгейде ... ... ... ... ... ... ... өздері өндіретін тауарлардың тізбесі ... ... ... мен ... ... әлемдік деңгейдегі Microsoft, Hewlett Packard, Siemens, Cisco
Systems, Tales, LG, Sun ... Samsung және т.б. ... ... ... ... ... келісімдер әліге дейін нәтижелі болмай
тұр. Бұған себептердің бірі – ақпараттық технологиялар ... ... ... ... берушілер негізінен мемлекеттік органдар
болса, екінші жағынан Жапония, ... ... ... ақпараттық
технологиялар саласында дамыған елдермен бәсекелесу жақын болашақта мүмкін
емес. Бұндай жағдайда отандық микросхемалар мен ... ... ... ... болып табылады [Бердібаев Р.Ш. Қазақстан Республикасында
ақпараттық қауіпсіздікті ... ... ... ... ... Алматы, 2010. – 105б.].
Дағдарысты еңсеру бағытында соңғы жылдары ... ... ... білімге тапсырыс көбейту арқылы айтарлықтай көңіл
бөлінуде. Еліміздің Қ.И. ... ... ... әл-Фараби атындағы ҚазҰУ,
Алматы энергетика және байланыс институты, М.Тынышбаев ... ... ... орталықтарында орналасқан бірқатар мемлекеттік ... ... ... ... және ... ... қауіпсіздік жүйелері», «Ақпаратты қорғауды ұйымдастыру және
технологиялары», «Ақпараттану», «Электрондық жүйелер», «Радиоэлектроника
және ... ... ... бойынша мамандар даярланады. Бұл
мамандықтар бойынша абитуриенттер ... ... ... ... дайындығы жоғары, талантты жастар оқиды. ... ... ... ... ... ... ... 2009 жылы
студенттер қабылдай бастады. Бұл ... ... ... ... ... оқу ... бірі ... Меллон университетімен
әріптестік орнату арқылы ұйымдастырып отыр. 2010 жылы ... ... ... ... ... ... ... и связи
РК // http://www.aic.gov.kz/. – 2010. – 10 ... ]. ... ... ... тез ... ... ... кадр даярлау
жүйесі ұдайы жетілдіріп отыруды талап ... ... ... ... ... ... АҚШ пен Ресейдің тәжірибесі назар аударарлық.
2001 жыл 11 қыркүйектегі ... ... ... ... ... киберқылмыс пен кибертерроризм мәселелері бойынша жүйелі түрде
семинарлар, конференциялар мен симпозиумдар өткізіле ... АҚШ ... ... ... ... ... ... желісін
жасау идеясын ұсынды. Қазіргі таңда Вена мен Виржинияда орналасқан,
сонымен ... ... мен ... офистары бар Ақпараттық жүйелер
қауіпсіздігі саласында сертификаттау ... ... ... ... Systems Security Certification Consortium, Inc.
- (ISC)) ... ... ... лидер болып табылады.
Көріп отырғанымыздай, АҚШ-та мамандар даярлау жүйесі барынша дамыған.
Алайда, ... ... ... ... ... ... саласына 50 ... жуық ... ... ... ... ... ... саласында кадр даярлау шаралары 1992
жылдан бастап дами бастады. Осы жылы ЖОО арасында ... ... ... әдістері мен техникалық құралдары» атты ғылыми техникалық
бағдарлама қабылданған болатын. Бағдарлама аясында 1992-1998 ... ... ... құрамына кіретін ақпараттық қауіпсіздік саласында
ұйымдастырушылық, ғылыми-тәжірибелік және ... беру ... 15 ... ... ... өкілдерінен ірі
орындаушылар ұжымы қалыптасты. Ресей федерациясы ЖОО ... ... ... ... мамандар даярлауға байланысты
мемлекеттік саясатты жүзеге асыру ... ... ... мемлекеттік
білім стандарттары мен кәсіби білім бағдарламаларын жасау, оқу орындарын
аттестациялау, аккредиттеу, лицензиялауға ... ... ... С. ... ... в ... ... безопасности
// http://www.contrterror.tsure.ru/site/magazine7/07-29-Abasova.htm.].
Қазіргі таңда Ресейде ЖОО-нан басқа ақпараттық қауіпсіздік саласында
мамандар даярлайтын «Информзащита», «Конфидент», Domina ... ... АИС, ... ... ... ... Академия «АйТи» сияқты
ірі оқу орталықтары бар. «Информзащита» оқу орталығы ... ... Systems ... ... ... ТМД және Балтық елдері
аймағында қызмет ететін ... ... ... ... ... ... факторлармен қатар
ақпараттану процесiне, әлемдiк ... ... ену ... ... ... ... ... ұлттық рухты, ұлттық патриотизмді
қалыптастыруда, дәріптеуде ақпараттық ... оған ...... ... ... ақпарат құралдарының,
қоғамдық ұйымдардың, жекелеген азаматтардың рөлі ерекше болмақ.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазіргі постиндустриалдық қоғамда ... ... ... қай ... ... ... саяси, рухани, әлеуметтік
салалардың ... ... ... ... ... кез-келген мемлекеттің,
ондағы мемлекеттік басқару формаларына қарамастан, оның саяси ... ... ... ... ... ... факторы ретінде алатын орны ерекше болмақ және ол дами ... ... ... ... ... жаңа әдістерінің,
соның ішінде бүгінгі күні Қазақстанда ресми түрде бұқаралық ... ... ... ... ... бірге саяси жүйенің
коммуникативтік қызметі де жандана түседі.
Қоғамды ақпараттандыру, ... ... ... ... ... мәселелердің алдыңғы қатарға шығуын мәдени
империализм тұжырымдамасына сәйкес түсіндіруге болады.
Көрсетілгендей, ... ... ... ... ... ... заңдар, өзге де нормативтік құжаттар
қабылданып, қолданысқа енген. Алайда, ... ... ... мемлекет мүддесіне жұмыс жасайды, ал жеке адамдардың Конституциямен
белгіленген еркін, шынайы ақпарат алу құқығын ... ... ... актілер жетіспейді. Оның орнына қоғам тарапынан сұранысқа ие
болмай тұрған, сонымен бірге ... ... ... және ... ... нұсқалары толық сәйкестендіруді қажет ететін
заңдық актілер де бар. Бұл өз ... ... ... ... кері ... ... мүмкін.
Зерттеулер нәтижесіне сәйкес мемлекеттік органдарда мемлекеттік
құпияларды қорғау, өзге де мемлекеттің ... ... ... ... қол ... ... алу, болдырмау жұмыстарының тиісті
дәрежеде орындалмай отырғандығын байқаймыз. Біздің ойымызша, ... ... ... ... орын алып ... ақпараттық қауіпсіздікке
жауапты тұлғалардың салғырттығы, немқұрайлылығы, функционалдық
міндеттерін, мәселенің маңызын жете ... ... ... ... немесе болмауы; сонымен қатар қаржылық
қылмыстар, оның ішінде мемлекеттік органдардағы басшылар мен
қызметкерлердің коррупциялық ... ... ... мен ... ... ... және мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... программалардың, өзге де техникалық құралдардың
болмауы немесе дер кезінде жаңаланбауы деп қарауға ... ... ... ... адами фактордан туындайды. Сондықтан,
кадр жасақтау кезінде мамандардың тек кәсіби ... ғана ... ... моральдық-психологиялық жағдайы да ескерілуі тиіс.
Қазақстанда халыққа және ұйымдарға мемлекеттік органдар тарапынан
электрондық қызмет көрсету, халықты сапалы ... ... ... ... ... ... технологияларды кеңінен
пайдалану салаларындағы орын алған мәселелерді мәселелерді төрт топқа
бөлуге ... ... ... ... төмен деңгейі, сол себепті
мемлекеттік ... ... ... бюрократизм
көріністерінің орын алуы.
6) Мемлекеттік органдар арасында өзара ... ... ... ... ... ... ақпараттандыру
жұмыстарын жүзеге асырудың тиімділігі төмендейді.
7) Телекоммуникациялық және пошталық байланыс ифрақұрылымының даму
деңгейінің ... ... ... ... ... ... және байланыс қызметі төмен деңгейде.
8) Халықтың негізгі бөлігінің ... ... ... ... ... ... күнделікті
өмірде ақпараттық-коммуникациялық технологияларды пайдалану деңгейі
де төмен.
Алдыңғы тарауларда көрсеткеніміздей, тәуелсіздік алған ... ... ... ... қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселесі
бойынша мемлекеттік тұрғыдан біршама саяси шаралар атқарылған. Әсіресе ТМД
елдерінің арасында Қазақстан ... ... ... ... ... ... деп ... болады. Алайда, ... ... ... ... ... ... ақпараттық
технологиялардың тез дамып отыруына байланысты, ақпараттық қауіпсіздіктің
қай ... ... ... ... ... ... етеді. Өз кезегінде
кез-келген өндіріс, экономика саласының қазіргі таңда заманауи ... мен ... ... мүмкін болмай қалды. Тек ақпараттық
емес, сонымен бірге ... ... ... ... ... ... ... адам қызметінің барлық салаларына тез ... ... ... ... осал ... кесірінен пайда болуы мүмкін
техногендік қауіп-қатерлермен байланысты. Өндіріспен, ... ... ... және ... ... нормативтік-
құқықтық және заңнамалық шаралармен байланысты ақпарат ағыны күннен-күнге
еселеп артуда. Бүкіләлемдік ... ... ... өмір ... анықтайтын фактор болып отыр. Әлемде мемлекеттер арасындағы
шекаралар тек бизнес пен саудаға, ғылым мен білімге, мәдениетке қана ... ... ... пен ... да ... бола ... ... Сондықтан ақпараттық саясатты ... ... да ... сай ... ... мемлекеттік құрылымның негізгі
бағыттарын айқындап отыруы шарт.
Саяси коммуникацияларсыз, ... ... ... ... ... ... жүйенің түрлі құрылымдары арасында ... және ... ... ... ... ... бұру ... емес
Саяси шараларды тиімді жүзеге асыру және оңтайлы басқару үшін ... ... ... және ... ... ұйымдастырылуы қажет, яғни
ақпарат халық пен биліктің, сонымен бірге биліктің ... ... ... ... байланыстыруы тиіс. Бұл талаптар орындалса, коммуникациялық
үрдістер, жүйелік қарым-қатынастар билікке деген ... ... ... ... ... ... стратегиялық шешімдер,
нормативтік және заңнамалық актілер ... ... ... ... ... ... емес ... және азаматтар арасында
өзара ақпараттық байланысты қамтамасыз ететін тиімді ақпараттық механизм
жасалуы тиіс. Бұндай механизм ... ... ... ... жетілдіруді қажет етеді. Қазіргі таңда «электрондық мемлекет»,
«электрондық парламент», «электрондық сот ... ... ... ... сияқты терминдер мен анықтамалардың мағынасын
халыққа ... ... ... ... ... ... көбі,
әсіресе ауыл тұрғындары «электрондық үкімет» ... ... ... ... ... ... жүйесіне қатысушы мемлекеттік органдарда
ақпараттық жүйелерді бір ... ... ... арқылы берілетін
қызметтің саны мен сапасын арттыру қажет. Сонымен бірге, ... ... ... ... ... ... жүйелеріне қолжетімділік
артқан сайын қауіпсіздік ... тек ... ... ... мәселе болып қалмайды. Бұған ақпарат ... ... ... хабар-ошарды тұтынушы азаматтар да, ақпараттық
ресурстардың ... де ... ... ... процесiнiң дамуы елдегi экономикалық факторлармен қатар
ақпараттану процесiне, әлемдiк ақпараттық ... ену ... ... екені мәлім. Сондықтан ұлттық рухты, ... ... ... ... кеңістігіміздің, оған қатысушы
субъектілер – мемлекеттік құрылымдардың, бұқаралық ақпарат құралдарының,
қоғамдық ... ... ... рөлі ... ... зерттеулердің нәтижесі төмендегідей теориялық және
практикалық бағыттағы ұсыныстарды жасауға мүмкіндік береді:
... ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз
ету жүйесінің негізінде ұлттық мүдделер мен ... ... ... қаралуы тиіс. Сыртқы және ішкі
саясат мемлекеттің ақпараттық саясатының ... ... ... ... ... сертификаттау, аттестаттау
жұмыстарын жүргізетін мемлекеттік компания болуы тиіс, және
бұл ... ... ... ... мемлекеттік
құпияларға рұқсаты бар жоғары квалификациялық мамандар жұмыс
істеуі ... ... ... ... ... ... және ... қорғау құралдарын өндірушілерді
жан-жақты қолдау саясатын жүргізуді қажет етеді.
– Қазақстан Республикасының 2020 жылға дейінгі стратегиялық
даму жоспарына ... ... ... ... ... ... ... ақпараттық-
телекоммуникациялық инфрақұрылымды дамыту, ... ... ... ... ... қалыптастыру, БАҚ,
электрондық басылымдарды жетілдіру, байланыс саласын дамыту,
мемлекеттік тілдің қолдану аясын дамыту, ... ... және ... жұмыстар
жүргізуге арналған нақты жоспарлар жасалып, ... ... ... ... арнайы Кеңес құру, сонымен бірге
үйлестіруші мемлекеттік орган ретінде Ақпарат және байланыс
министрлігі ... ... ... кітап баспаларын қолдау мақсатында арнайы ... ... Бұл ... ... ... ... ... әсіресе балаларға арналған ... ... ... ... ... ... ... бірге тарихи, танымдық әдебиеттердің, әсіресе
«Мәдени мұра» жобасының негізінде шығарылған әдебиеттердің
электрондық нұсқасын ... ... ... ... ... ... ... үйрететін мұғалімдерге
қажеттілікті зерттеп, білікті мамандар ... ... ... Сонымен бірге ауылдық мектептерге тиісті
мамандар тарту мәселесі өзекті болып ... ... ... ... ... ... ... өткізу қажет.
– Қазақстанды мекендеген ұлттар мен этностарды біріктіруші
фактор ретінде мемлекеттік тілдің тазалығы, оның ... ... ... ... ... тарапынан ұлттық
қауіпсіздікті ... ... ... ... ... ... тілді дамытуға, оның қолданыс аясын жан-
жақты кеңейтуге жағдай жасалу керек.
– Қазақстанда аппараттық құрылғылардан ... ... ... ... бар. Өйткені ... ... ... ... ... ... аз ... етеді. Оның үстіне, бұл
мақсатта ... ... ... ... математика, физика саласының мамандарын тартуға
болады.
– Ақпараттық ... ... ... ... оған ... ІТ ... даярлау жүйесін
халықаралық стандарттарға сәйкестендіру; ... ... ... ... ... ынталандыру механизмін қолдану;
мемлекеттік ЖОО ұстаздарының біліктілігін арттыруды мемлекет
тарапынан қаржыландыру, жеңілдетілген грант бөлу ... ... және ... ... ... ... даярлайтын, әсіресе қашықтан оқыту технологиясы
бойынша орталықтар мен курстарды ұлғайту сияқты ұсыныстарды
жүзеге асыру жолдарын ... ...

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 90 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Акционерлік қоғамның қалыптастыру және жұмыс істеу әдістері11 бет
Банк имиджінің қалыптасуы47 бет
Банктік қызмет аясындағы банктік құқықтық қатынастардың кейбр теориялық мәселелері7 бет
Банктегі қоғаммен байланыс бөлімі77 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Постиндустриялды қоғам концепциясы4 бет
Шаруашылық субъектінің экономикалық сипаттамасы62 бет
Қазан төңкерісі қарсаңында Оңтүстік Қазақстандағы саяси - қоғамдық ұйымдар54 бет
Қазан төңкерісі қарсаңында Оңтүстік Қазақстандағы саяси-қоғамдық ұйымдар41 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь