Депозиттік операциялар туралы

КІРІСПЕ 4
Тарау 1 ДЕПОЗИТТІК ОПЕРАЦИЯЛАР БАНК РЕСУРСТАРЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ НЕГІЗГІ КӨЗІ РЕТІНДЕ
1.1 Банктің депозиттік операцияларының теориялық негіздері 7
1.2 Банктің депозиттік операцияларының түрлері мен
олардың сипаттамасы 13
1.3 “Қазақстан Халық Банкі” АҚ.ның депозиттік операцияларын
жүзеге асыру кезеңдері 19
Тарау 2 “ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ БАНКІ” АҚ.Ы
МЫСАЛЫНДА КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ДЕПОЗИТТІК
ОПЕРАЦИЯЛАРЫН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердегі депозиттік базаны бағалау 24
2.2 “Қазақстан Халық Банкі” АҚ.ның депозиттік
операцияларын талдау 30
2.3 «Қазақстан Халық Банкі» АҚ.ның несие және депозит нарықтарындағы операцияларын салыстырмалы талдау 34
Тарау 3 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕГІ ДЕПОЗИТТІК ОПЕРАЦИЯЛАРДЫ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Коммерциялық банктердiң депозиттiк саясаты және оның депозиттердi жетiлдiрудегi маңызы 39
3.2 Депозиттік портфельдi басқару және ондағы тәуекелдердi
азaйтy жолдары 47
3.3 Қазақстан Республикасының коммерциялық банктеріндегі депозиттерді сақтындыру жүйесінің даму келешегі 54
ҚОРЫТЫНДЫ 61
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 64
ҚОСЫМШАЛАР
Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. Назарбаевтың 2006 жылғы 1 наурыз айындағы «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында: Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» атты Қазақстан халқына Жолдауында атап өтілгендей «Өркенді де өршіл дамып келе жатқан қоғамның іргетасы тек қана осы заманғы, бәсекеге қабілетті және бір ғана шикізат секторының шеңберімен шектеліп қалмайтын ашық нарық экономикасы бола алады. Бұл – жеке меншік институты мен келісім-шарттық қатынастарды құрметтеу мен қорғауға, қоғамның барлық мүшелерінің бастамашылығы мен іскерлігіне негізделген экономика» /1, 3 б./. Ал бұл мақсаттарға жету үшін осы іскерлікті жүзеге асыруға және шығарылатын өнімдердің жоғары бәсекелік қабілеттілігін орнатуға көмектесетін банк жүйесінің несиелері болып табылады. Бұл несиелер, өз кезегінде, банктердің тартылған ресурстары арқылы берілетініне көзіміз жетеді. Мемлекет басшысының алға қойған мақсаттарын орындау – Үкіметтің басты міндеті. Оны іске асыру үшін 2006-2008 жылдарға арналған Үкімет бағдарламасы жасалып бекітілді. Бұл бағдарлама бойынша резиденттердің депозиттері 1654 млрд. теңгеден 2008 жылы 3525 млрд. теңгеге өсуі жоспарлануда /2, 6 б./.
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктерi Конституцияға, «Қазақстан Республикасының банктерi мен банктiк қызмет туралы» 1995 жылдың 31 тамызындағы Қазақстан Республикасының заңына, «Салық және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы» 12-маусым 2001 жылғы ҚР кодексіне, «Валюталық реттеу туралы» 3аңға, «Екiншi деңгейдегi банктердегi клиенттердiң бaнктік шоттарын ашу, жүргiзу және жабу тәртібi туралы» 1997 жылғы 4 наурыздағы заңға сәйкес депозиттiк операцияларды жүргiзедi.
«Банктер және банктiк қызметi туралы» Қазақстан Республикасының 3аңына сәйкес «депозит - бiр тұлғаның екiншi тұлғаға - банкке (соның iшiнде Ұлттық банкке) оларды номиналды¬ түрде қайтару шартымен, бiрiншi ретте талап еткенде сондай - ақ белгiлi бiр мерзiм өткеннен кейiн қайтарылу шартына байланыссыз, толығымен немесе бөлiктеп, алдын-ала келiсiлген өсiммен немесе өсiмсiз, тiкелей депозиторға (салымшыға) немесе оның тапсырмасы бойынша үшiншi тұлғаға берiлетiн ақшалар» /3/.
Қазақстан Республикасының банк жүйесiнiң қызмет етуі тұрақталды десек те, кейбiр банктердің (Бизнес банк, Көмiрбанк) кенеттен жабылып қалып, өз салымшыларының алдындағы мiндеттемелерiн орындай алмауы әлi де болса бұл жүйенiң қызмет етуiнде кемшiлiктердiң бар eкeндiгiн көрсетедi. Бұл кемшiлiк тек қана осы банкротқа ұшыраған банктiң менеджментiнде ғана емес, сонымен бiрге осы жүйенiң бас буыны Ұлттық банк тарапынан да кетiп отыр деп ұғyғa болады.
1. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы // Егеменді Қазақстан, 2006 ж., 2 наурыз – 3-4б.
2. Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 30 науырыздағы № 80 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006-2008 жылдарға арналған бағдарламасы // Егеменді Қазақстан, 2006 ж., 1 сәуір –6 б.
3. «ҚР-ғы банктер мен банктік қызмет туралы ҚР заңы» 31 тамыз 1995 ж.;
4. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Жалпы редакциясын басқарған Ғ.С.Сейітқасымов. –Алматы: Экономика, 2001. -466 б.
5. Иванов В.В. Как надежно и выгодно вкладывать деньги в коммерческие банки. Москва: ИНФРА М, 1996 г. – 348 стр.;
6. Кейнс Дж.М. Общая теория занятности процента и денег. Москва 1978г. - 435 стр.;
7. Рикардо Д. Сочинения. Пер. под ред. член-корр. АНСССР М.Н. Смит. Москва: Госполитиздат, 1955г. Т2 О денежном обращении и банках. 562 стр.;
8. Фишер И. Покупательная сила денег. Финансовое издательство. Москва, 1925 г. – 348 стр.;
9. Канцеленбаум З.С. К вопросу о сущности банковского депозита. // Деньги и кредит – 1991г. №4;
10. Финансово – кредитный словарь, т 1, 268 стр.;
11. Сейіткасымов Г.С. Банковское дело. Учебник – Алматы: Каржы – каражат, 1998 г. – 576 стр.;
12. Соколов А.А. Проблемы депозитного обращения и валютной политики, Москва 1923 г. – 245 стр.;
13. Козлов Г.А. Теория денег и денежного обращения, Москва 1946 г. – 474 стр.;
14. Панкус Ю.В. Деньги прошлое и современность. Ленинград: изд. Ленинградского университета, 1990 г. – 347 стр.;
15. Грязнова А.Г., Молчанов А.В., Тавасиев А.М. Банковская система России. Книга II. Москва: ТОО Инжиринго-консалтинговая компания. 1995г., 322 стр.;
16. Мақыш С.Б., Ілияс А.Ә., Банк ісі : Оқу құралы –Алматы : Қазақ университеті, 2004-241 бет;
17. «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-ғы жеке тұлғаларға депозиттерді ұсыну Ережесі;
18. Бельгибаева К.К. Финансовая и банковская статистика: Учебное пособие. – Алматы: Экономика, 2000. – 200 стр;
19. Панова Г.С. Кредитная политика коммерческих банков. Москва: 1997г., 278 стр.;
20. Абдильманова Ш.Р. Банковский маркетинг на рынке услуг населения. Алматы: Жибек жолы, 2000 г., 186 стр.;
21. Максимов Е.Ф. Банки и банковские операции. Учебник – Москва: 1997г., 345 стр.;
22. Финансово-кредитный механизм и банковские операции. Под ред. Букато В.И., Лапидуса М.К. – Москва: Финансы и статистика, 1991 г., 327стр.;
23. Панова Г.С. Банковское обслуживание частных лиц. – Москва: 1994 г., 294 стр.;
24. Уткин Э.А. Банковский маркетинг. Учебное пособие. ИНФРАМ Метаинформ, 1995 г., 296 стр.;
25. Путнель Б.Х., Озиус М.Р. Управление рисками современного коммерческого банка. 1992 г.;
26. Аникин А.В. Защита банковских вкладчиков – Москва: Дело, 1997 г., 312 стр.;
27. Банковская система России. Настольная книга банкира. Москва.ДеКА. книга ІІ , 268 стр.;
28. Воронин В.И. Страхование депозитов – экономический и социальный стабилизатор рыночной экономики.//Банковское дело. 1999 г., №1, 46 стр.;
29. Банк-агенттің тендер жүргізу тәртібі туралы инструкция. 2000 жыл.
        
        Мазмұны
Кіріспе 4
Тарау 1 Депозиттік операциялар банк ресурстарын қалыптастырудың негізгі
көзі ретінде
1.1 Банктің ... ... ... ... 7
1.2 Банктің депозиттік операцияларының түрлері мен
олардың сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... асыру кезеңдері 19
Тарау 2 “Қазақстан Халық Банкі” АҚ-ы
мысалында коммерциялық банктердің депозиттік
операцияларын талдау
2.1 Қазақстан Республикасындағы ... ... ... базаны бағалау 24
2.2 “Қазақстан Халық Банкі” АҚ-ның депозиттік
операцияларын ... ... ... ... ... АҚ-ның несие және депозит нарықтарындағы
операцияларын салыстырмалы талдау 34
Тарау 3 Коммерциялық банктердегі депозиттік операцияларды ұйымдастырудың
жетілдіру жолдары
3.1 Коммерциялық банктердiң депозиттiк саясаты және оның ... ... ... ... ... басқару және ондағы тәуекелдердi
азaйтy жолдары ... ... ... ... ... ... жүйесінің даму келешегі 54
Қорытынды ... ... ... ... ... ... Н. Ә. ... 2006 жылғы 1
наурыз айындағы «Қазақстан өз ... жаңа ... ... ... ... бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің ... ... атты ... ... ... атап өтілгендей «Өркенді де
өршіл дамып келе жатқан ... ... тек қана осы ... ... және бір ғана шикізат секторының шеңберімен шектеліп қалмайтын
ашық нарық экономикасы бола алады. Бұл – жеке ... ... мен ... ... ... мен қорғауға, қоғамның барлық ... мен ... ... ... /1, 3 б./. Ал ... жету үшін осы ... ... асыруға және шығарылатын
өнімдердің жоғары бәсекелік қабілеттілігін орнатуға көмектесетін банк
жүйесінің несиелері ... ... Бұл ... өз ... банктердің
тартылған ресурстары арқылы ... ... ... ... алға ... ... орындау – Үкіметтің басты міндеті. Оны
іске ... үшін ... ... ... Үкімет бағдарламасы жасалып
бекітілді. Бұл бағдарлама бойынша резиденттердің депозиттері 1654 ... 2008 жылы 3525 ... ... өсуі ... /2, 6 ... ... ... банктерi Конституцияға,
«Қазақстан Республикасының ... мен ... ... ... 1995 ... тамызындағы Қазақстан Республикасының заңына, ... және ... ... да ... ... туралы» 12-маусым 2001 жылғы ... ... ... ... ... ... деңгейдегi банктердегi
клиенттердiң бaнктік шоттарын ашу, жүргiзу және жабу тәртібi туралы» 1997
жылғы 4 наурыздағы заңға ... ... ... ... және ... қызметi туралы» Қазақстан Республикасының 3аңына
сәйкес «депозит - бiр тұлғаның екiншi ... - ... ... ... ... ... номиналды түрде қайтару шартымен, бiрiншi ретте талап
еткенде сондай - ақ ... бiр ... ... ... қайтарылу шартына
байланыссыз, толығымен немесе бөлiктеп, алдын-ала келiсiлген өсiммен немесе
өсiмсiз, тiкелей депозиторға ... ... оның ... бойынша
үшiншi тұлғаға берiлетiн ақшалар» /3/.
Қазақстан Республикасының банк ... ... етуі ... ... ... ... (Бизнес банк, Көмiрбанк) кенеттен жабылып қалып, өз
салымшыларының алдындағы мiндеттемелерiн ... ... әлi де ... ... ... етуiнде кемшiлiктердiң бар eкeндiгiн көрсетедi. Бұл кемшiлiк
тек қана осы банкротқа ұшыраған банктiң ... ғана ... ... осы жүйенiң бас буыны Ұлттық банк тарапынан да кетiп отыр деп ұғyғa
болады. Өйткенi, Ұлттық банк ... ... ... ... ... құқықтарын дұрыс пайдаланып қадағалау жүргiзуiнде қателiктерге
жол берiп отыр. Сондықтан банк ... ... eтyi әр ... ... ... отыратындығын дәлелдеудiң қажеті жоқ ол ... ... ... ... ... ұшырады деген кейбiр банктер (Агроөнеркәсiп банкi)
инвесторлардың табылуына байланысты банк жүйесiне қайта келуi ... ... ... экономика элементтерiнiң дұрыс жұмыс iстеп жатқандығын
көpceтeдi. Өзiнiң филиалдық тораптарының көптiгiмен танымал ... бұл ... ... өз ... ... ... атқарьш көмeктeceдi деген
сенiмдемiз.
Экономистердiң есептеуiнше бүгiнгi күнi халық қолында банк жүйесiне
тартылмаған, қолма-қол түрде ... ... ... ... бар ... ... Ол қаражат мөлшерi бiрде 400 млн.доллардан асады деп
айтылса, бiрде 1 млрд.доллардан астам ақшалай қаражат бар деп ... ... ... 2000 жылы өткен “Қаржыгерлер ... ... ... жасаған баяндамасында аталды.
Коммерциялық банктердiң өздерiндегi бар несие ресурстарын сұранысқа ие
болып ... ұзақ ... ... бере ... ол да ресурстарды
орналастыру барысындағы әлi де ... ... бар ... Атай кетер болсақ, олар:
- депозиттiк салымдар көлемiнде қысқа және орта ... ... көп ... бұл ... ... ұзақ ... бере ... келедi;
- ұзақ мерзiмге қаражаттарды инвестициялау экономикалық тұрақтылықтың
нағыз орнаған уақытында жүргiзiледi. Мұндай уақыт банк ... ... де ... келе ... ... және тaғы ... да ... себептерi
бар.
Қазақстан Республикасының Коммерциялық банктерi қазiргi уақытта жеке
және заңды тұлғалардың уақытша бос ақшалай қаражатын банк ... ... ... ... ... жұмыстар атқарып жатыр. Олар ... ... ... банктердiң озық тәжiрибелерiн де енгiзуде.
Олар әр түрлi шарттармен, мазмұнмен, мерзiммен жаңа депозиттiк салымдар
түрлерiн ашу, ... ... ... ... ... электронды
есеп айырысулар жүргiзу, сейфтiк сақтау қызметтерiн, ... ... ... және т.б. ... ... ... ... да банктерге депозиттiк салымдарды тартуға және
несие ресурстарының көбейуіне әсер етіп отыр.
Коммерциялық банктердегі ... ... ... ... ... ғалымдарының еңбектері арналған. Бұл
ғалымдар: Б.И. Алехин, А.В. ... Ю.А. ... В.И. ... ... Я.М.Мукин, Г.С. Панова, В.М. Усоскин және т.б.
Депозиттердің экономикалық мәнін түсіндірген отандық ғалымдар: ... Г.Т. ... К.К. ... У.М. ... Ж.О. Ихданов, Н.К.
Мамыров, Д.М. Мажитов, В.Д. Мельников, Г.С. Сейткасымов, Н.Н.Хамитов, А.
Челекбай және ... ... ... ... ғалымдардың депозиттерді теориялық
- әдістемелік және тәжірибелік ... ... ... ... едәуір
көмектесті. Экономиканың дамуындағы банктердің алатын орны мен ... ... ... атап ... ... Дж. ... Р. Коттер,
Р.Смит, Э.Родэ, Д. Рикардо, И. Фишер, М.Питерс, П. Самуэльсон және ... ... ... Коммерциялық банктердегі ... ... ... Зерттеу пәні ретінде коммерциялық
банктердегі ... ... ... ... қатынастары ұсынылады.
3ерттеудiң мақсаты мен мiндeттepi. Коммерциялық банктердегі депозиттік
операциялардың ұйымдастырылуын зерттей ... ... және жеке ... ... мәселелерді қарастыру.
Зерттеу мақсатынан туындайтын негiзгi мiндeттep:
- ақша-несие ... ... ... экономикалық
категориясының мәнi мен мазмұнын зерттеу;
- ... ... ... ... ... талдау және оларды басқа
банктердің балама депозиттерімен салымтыру;
- депозиттердi ... ... ... мен ... ... ... материалдар негiзiнде талдау жүргiзу;
- депозиттердi сақтандыру қорының қызметiне талдау жасай отырып, оны
жетiлдiру ... ... ... жұмысты жазу барысында отандық және ... ... ... ... және ... ... ... актілер қолданылды.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, 3 тараудан, қорытындыдан және қосымшалардан
тұрады. Жалпы жұмыс 65 беттік компьютерлік ... ... ... ... ... 11 ... ... Депозиттік операциялар банк ресурстарын қалыптастырудың негізгі
көзі ретінде
Бұл тарауда депозиттік операциялардың теориялық негізіне тоқталып, оның
мәні, сыныптамасы және ... ... ... ... Сонымен
қатар коммерциялық банктердегі ... ... ... мен ... қызметтері көрсетіледі.
1.1 Банктің депозиттік операцияларының теориялық негіздері
Уақытша бос ақшалай қаражаттарды ...... ... ... ... Бұл ... пассиві меншікті капиталы мен
тартылған қаражаттардан тұрады. Меншікті капитал – ... ... ... және ... ... ... ол оның барлық
ресурстарының тек 10%-ын ... ... ... ... ... ... ... капиталдың төменгі деңгейі болуы
мынандай жaғдайлармен түсiндiрiледi - бiрiншiден, ... ... ... ... ретiнде басқа кәсiпорындардың, мекемелердiң және
халықтың ... бос ... ... ... ... ... осы
жағдайда оларды тиiмдi ... ... ... ... ... және ... ... қарызды қарыз алушыға ... ... ... caқтандыру жүйесi болады, бұл
салымдарды ... кepi алу ... ... ... ... ... ... кәсiпорындардың материалдық обьектiлерiнде
орналастырған активтерiне қарaғанда қондырғы ... ... ... және
нарықта оңай өткiзiледi.
Басқа кәсiпорындармен салыстыpғанда осы ... ... ... ... капиталдың тартылған ресурстарға өзара
қатынасында өз ... ... ... және ... ... ... бередi. Ең алдымен меншiктi капитал банк кызметiн бастау үшiн
қажет. Сонымен қатар, офистi, жабдықтарды сатып алу және ... ... ... ... ... ... кезеңдерiнде шығындарды
төлеу үшiн қажет. Меншiктi капитал – банктiң қорғаныс кепiлдiк ... ... ... ... ... ... мiндеттi қор болып табылады,
банктiң тұрақтылығы мен оның ... ... ... ету ... ... ... оның рөлi өте ... айтылып өткендей, банктер өздерiнiң активтiк ... ... үшiн ... ... 90%-нан жоғары бөлігiн
пайдаланады, сондай-ақ ... өз ... ... бос ... ... ... түрде осы қаражаттардың негiзгi бөлiгiн
депозиттер құрайды. ... пен ... ... ... ... мерзiмдi және мерзiмсiз салымдарының барлығы түсiндiрiледi.
Банктердiң aқшалай қаражаттарды салымдаpға ... және ... ... табу
мақсатында орналастыру жұмыстары ... ... деп ... ... ... ... ... ресурстарының негiзгi
бөлiгi құралады.
Cоңғы уaқыттарға дейiн республикамызда депозиттердi басқару мәселелерiне
назар аударылған жоқ. Банк мекемелерi ... ... ... несиелiк
ресурстардың мөлшерi мен өзiндiк ерекшелiгiне байланысты қарыз берудi
қамтамасыз ету ... ... ... жоқ ... ... мен ... қордың баланстары КСРО Мемлекеттiк ... ... ... қор өз ... КСРО Мемлекeттiк
банкiсiнiң өзiнде орталықтандырылған тәртiппен қалыптастырылған және ... ... ... ... ... ... ... ал
республикалық - облыстық кеңселер бойынша, облыстық бөлiмшелер бойынша
бөлiнген, ... ... ... ... ... ... ... айналыспaған. Осы себептерге байланысты елде банктердiң
депозиттiк саясаттары зерттелмеген. ... ... ... бiз ... ... ... ... аламыз. Жеке
тұлғалар, iскерлiк фирмалар, акционерлiк компаниялар, жеке кәсiпорындар,
коммерциялық емес ұйымдар, үкiмeттiк ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктерге ынтамен
орналастырады. Бұл бiрнеше себептерiмен түсіндiріледі. Бiрiншiден, банктер
салымдардың үлкен сенiмдiлгiн қамтамасыз ... ... ... өз
салымдарын кез келген уақытта қайтаруды талап етiп қана қоймай, одан ... ... ала ... үшiншiден, бұл салымдар табыс әкеледi.
Депозиттiк операциялар мынадай ... ... ... пайда алуға немесе болашақта пайда алу үшiн жағдай жасауға;
- депозиттiк операциялар әрекет ету керек;
- банк ... ... ... демеу мақсатында икемдi
депозиттiк саясат жүргiзiлуi керек;
- банк балансының өтiмдiлiгiн ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру процесiнде ерекше назар
аударылуы ... ... ... ... беру ... арасында мерзiм және сомалар бойынша өзара ... ... ... ету ... депозиттердi тартуға әрекет eтeтін банктiк қызметтердi ... ... /4, 297 ... қатынастардың субъектiлерi бiр жағынан банк, екiншi жағынан
депозиторлар болып табылады. Депозиторлар ... ... ... жеке
тұлғалар, ҚР резиденттерi және ... емес ... ... және ... емес ... бола ... Шотты ашқан кезде банк пен
депозитор apacында келiсiм-шартпен негiзделген ... ... ... Бұл ... ... заң мен ... ... келiciм-шартына
сәйкес бюджетке есептелуге тиiс салықтарды төлегеннен, есептелген мүдде мен
депозиттің ... ... ... ... ... ғaнa ... ... депозиттiк келiсiм-шартпен рәсiмделедi.
Депозит экономикалық категория ретiнде жинақ ақшаның құрамдас бөлiгi
болып табылады. Бiрақ, егер жинақ ақша ... бөлу және ... ... ... ... ... қайта бөлу қатынастары аясын қамтиды.
Барлық жұмсалымдардың түрлерi жинақ ақша болып табылады. Депозит - жинақ
ақшаларды сақтаудың бiр түpi.
Депозиттiң ... ... ... ... ... ... болады:
1. Депозиттер банктермен ақшалай қайта бөлiну процестерiн қарастырады,
яғни салынған салымдардың алу мерзiмi ... ... ... ... ... ... шарттастырылған.
2. Депозиттер жеке табыс бөлiгi peтiндe капиталмен тығыз байланысты.
Мұндай қайта бөлу қатынастарының ... ... ... ... ... ... пайыздар түрiнде табыс алу жағдайының болуына
негiзделген.
3. ... ... ... бойынша көп ... Бұл ... ... және ұзақ ... ... ... ... салымдар болуы мүмкiн.
Депозиттiк операциялармен пайда болған қайта бөлу ... ... оғaн ... ... бере ... - бұл банк ... ... көpiнeтін, депозиттiк
портфельге ақша салымдарын ... ... ... олардың
қатысушылары арасындағы ipi қайта бөлiнy қатынастарының жиынтығы.
Осы уақытқа дейiн осы экономикалық категориялардың талдау көзi ... ... ... ... ... жоқ. ... ғылыми
экономикалық әдебиеттерде депозитке оның қалыптасу көздерi, субектiлерi,
орналастыру жағдайы және т.б. сипаттамалары негiзiнде әр ... ... ... берiледi.
Депозиттер және банк тәжірибесiнде қолданылатын депозиттiк шоттар
мәселесi ... әр ... және ... қарама - қайшы көзқарастар бар.
Әлемдiк банк тәжiрибесінде депозит peтiндe банктiк немесе ... да ... ... ... ... қаражаттар мен бағалы қағаздар
қарастырылады. /5, 127 б./.
Депозит терминi анықтамасына көптеген ғалымдардың салыстырмалы ... ... ... ... - ... ... ақша түpiндe сақтайтын табыстарының
үлесi /6, 263 ... ... - ... қажеттi капитал ретiнде тартылған ресурстары. Банк
өзiнiң меншiк капиталын пайдаланудан пайда алып ... ... онда ... мекеме бола алмайтын еді. Банктің ... ... тек ... ... орналастырған кезде ғана пайда болады /7, 252 б./.
И. ... ... ... бұл ... ... ... анықтайды. Ол
мынадай тұжырымдамаларды келтiредi: «кәсiпкерлiк үшiн қосымша несиелердi
құра отырып, банкирлер түрғындардан нақты ... ... ... ... бұл ... ... нақты капитал ағымдарын
көбейтедi және ұзақ - қысқа ... ... ... ... ... ... /8, 27 б./.
Дж. Кейнстың көзқарасы бойынша, ақшаға деген сұраныс табыстарға ... ... ... ... ... ... немесе бұл
түciнiк тұрғындардың қаражаттарын ... ақша ... ... түсiндiредi. Сондықтан табыстар қатынасы бойынша айналысының
жылдамдығы төмендеген өтемпаздыққа артықшылық беру ... ... ... Ол бipey ғана емес және де ... ... жеке
тұлғалар өз таңдауларының өтiмдiлiгiнiң және өтiмсiздiгiнiң apacындa
өздерiнiң ... ... ақша ... ... ... асырады /6, 271
б./.
Рикардо ресурстарды тарту банк ... ... деп ... ... ... ... яғни егер банк тек өзiнiң меншiк капиталынан
пайдаланудан ғана пайда болатын болса, ол ... ... бала ... ... ... пайдасы тек сырттан тартылған капиталды қарызға
берумен ғaнa құралады /7, 155-180 ... С. ... ... - ... банкке өз ақшалай қаражатын
уақытша пайдаланyға беруi /9, 75-76 ... ... ... ... ... құндылықтар деп зерттеу
бойынша жалпы экономист - ғалымдардың apacындa қарама - ... Бұл ... - ... ... ... банк операцияларының
немесе қызметтерiнiң өркендеп дамуымен өз шешiмiн тауып ... Оны ... ... ... ... жағдаймен түсiндiруге болады. Ол:
- коммерциялық банктердегi депозиттер тек ақша қаражаты ... ... ... қағаздар және басқа да құндылықтар қазiргi уақытта банктерменен
депозиттiк операция жүргiзу мақсатында емес, тек қана сақтау және сенiмдi
басқару ... ғана ... ... ... ... қызметi үшiн комиссиондық жарналар немесе төлемдер төлейдi.
Бағалы заттар мен бағалы тастар екiншi ... ... ... ... уақытта eкi мақсатта сақталынуы мүмкiн:
а) банктер өзiнiң ... ... бiр ... ... демеп отыру
үшiн, бұл жағдайда қымбат бағалы металдар өтiмдiлiгi өте ... ... ... активтер рөлiн атқарады.
б) табыс табу ушiн.
Шетел әдебиеттерiнде депозит түciнiгiнe барлық мерзiмдi және мерзiмдi
емес ... ... ... банк ... ... да ... салымдары жатады /10,127 б./.
Отандық банктiк әдебиеттерде депозиттерге тек кәсiпорындардың және жеке
тұлғалардың мерзiмдi салымдары, ағымдағы ... есеп ... ... және ... да ... ... шоттардағы қалдық
ақшалар жатады. ... ... ... ақша салымдарын
қалыптастыру ... оның ... ... ... ... бөлiну
жиынтығы, яғни ол банк балансының пассивiнде көрiнедi, ... ... ... ... ... операциялар банктермен несие ақшаны
белгілi бiр уақытқа немесе уақыты көрсетілмеген мерзiмге қабылдау /11, 576
б./.
Депозиттердiң қалыптасуы және ... ... ... ... ... ... қатынастарға негiзделедi. Олай болу себебi ... есеп ... онда ... ... ... салымдардың пайда болып, депозиттiң
құралуы бiр ... ... ... үшiн ... алдында
мiндеттемелер туғызады, ал клиенттердiң немесе салымшылардың сол депозитке
қатысты банктерге ... ... ... ету ... ... Себебi,
депозитке айналған банктiк емес шоттарда жатқан ақшалай қаражаттарға деген
қаражаттарды уақытша пайдалану ... ... ... ... ... ... ... Соколов А.А., Козлов Г.А., Панкус
Ю.В. депозиттiк ақшалар – несиелiк ақшалардың ... түpi деп ... ... ... ... ... болатындығын дәлелдейдi. Себебi
банктен ашылған шоттардағы
ақшалай қаражаттар клиент пен банктiң арасындағы мүлiктiк
қатынастармен ... ... ... ... ... көзi /12,17 б., 13,56 б., 14, 52 б./.
Сондықтан депозиттер мен депозиттiк операциялардың экономикалық ... ... ... ... ... несиелiк
қатынастардан iздеу керек. Мұндай ғылыми iзденic тек қана депозиттер мен
несиелiк ресурстарды қатар қоя ... ... ... ... ғана ... нақты ғылыми нәтижелерiн бере алады.
Ал бұл өз кезегiнде коммерциялық банктердiң депозиттiк және ... ... ... ... ... қарастырса, банк
менеджментiнiң тиiмдiлiгiн арттырары сөзсiз. Себебi ... ... және ... осындай бipтұтac басқарудың нәтижесiнде
қамтамасыз етiледi.
Осыған байланысты коммерциялық банктердiң депозиттiк және ... ... және әpi ... ... жаңа ... ... әдiстерiн
қарастыру керек.
Ресейлiк экономист – ғалымдардың келесi тобы Грязнова А. Г. ... ... О.И., ... Г.С., ... В.А., ... ... банктердiң каратып алған қаражаттарының нетiзгi бөлiгiн
депозиттер құрайды, яғни банк ... ... ... ... ... және ... операцияларды жүргiзу барысында банктегi ... ... ... ... ... қаражаттары деп түсiндiредi
/15, 322 б./.
Бiз депозиттерге берiлген түсiнiктерге қосыла отырып, қазiргi нарықтық
экономикалық ... ... ... ... ... ... деп ... операциялардың субъектiлерi - жеке және заңды
тулғалардың ... ... ... бiр мерзiмге немесе талап еткенге
дейiн салған ақша қаражаттарының сомасын айтамыз.
Егер Қазақстан ... ... ... ... ... нарықтың даму ерекшелiгiн eскepeтiн болсақ онда
депозит анықтамасы келесiдей болып түсiндiрiлyi керек:
Депозит дегенiмiз ... ... ... ... және
мерзiмсiз, қайтарылу шартыменен, пайызы төленуi тиic болып, сақтандырыла
отырып салынған ... және ... ... ... ақша
қаражаттары.
Бiздің зерттеуімiздiң нәтижесі бойынша отандық ... ... ... ... атап ... ... ... қызмет - жеке және заңды тұлғалардан ақша қаражаттарын
депозитке белгiлi бiр ... ... ... ... отырып, оны осы қаражаттар
қажет болып отырған тұлғаларға өзiнің белгiлi үстеме ақысын қолдана отырьш
сатады; Банктiң осы ... оның ... банк ... ... ... ... қызмeтi – депозиттiк салымдардың әр түрлi шартпен құрылyы
сaлымдардың белгілi бiр шарттағы салым түpiнe ақша қаражаттарын сала ... aлyға ... ... ... Ол ... aқшa ... несие алу
мүмкiндiгі және белгiлi бiр сыйлық есебiнде ұтыс алу түpiндc болады.
3) Қорлану қызметi – ... ... ... ақша ... ол ... ... бiр қорларын құруға негiз болады. Олар ... ... ... ... ... ... ... қорлар. Бұл
қорларды коммерциялық банк реттеушi органдардың талап eтyiлуінeн және ... ... ... үшiн өз ... ... Банк ... құру ... – депозиттiк салымдар тарихи қалыптасуы
бойынша опар банктiк ресурстарды ... ... көзi ... ... бұл ... банк үшiн ... және әр ... бар болып тұратын
қаражаттар. Депозиттiк қаражаттар банктiң пассивтерiнiң 70-80% құрайтын
ресурс болғандықтан олар ... ... ... ... ... ... ... бөлімді қорытындылай келе Қазақстан Респyбликасының нарықтық
экономикасының дамуы жағдайындағы депозиттiк ... даму ... ... онда ... ... ... ... түсiндiрiлyi
керек:
Депозит дегенiмiз коммерциялық банктерге белгiлi-бiр ... ... ... ... ... ... тиic ... сақтандырыла
отырып салынған халықтың және сақтандырылyсыз салынған кәсiпорындардың ақша
қаражаттары.
1.2 Банктің депозиттік ... ... мен ... ... ... активтi және пассивтi болып бөлiнедi. Активтi
депозиттiк операциялар - банктiң ... бос ақша ... ... ... ... байланысты операциялар.
Олар банктiң өтiмдi ... ... яғни ... ... өте ... ... депозиттiк операциялар - бұл клиенттердiң ... бос ... ... ... және ... ... ... тартумен байланысты
операциялар. Бұл операциялар көмeгiмeн тартылған депозиттер ... ... ... ... және ... ... қалыптастырудың негiзгi көзi.
Қазiргi банктiк тәжiрибеде салымдардың, депозиттердiң және депозиттік
емес ресурстардың шоттарының әр ... ... Бұл ... ... нapықтa банк қызметтерiне деген клиенттер топтарының сұранысын
қанағаттандыруға және олардың қаражаттары мен уақытша бос ... ... ... ... ... ... мазмұнына қарай депозиттердi мынадай топтарға бөледi:
- талап eтуінe дейiнгi депозиттер;
- мерзімді депозиттер;
- жинақ салымдары;
- ... ... ... ... ... байланысты жiктеуге болады:
- мерзiмдерiне қарай;
- салым иелерінің категорияларына қapaй;
- қаражаттарды салу және ... алу ... ... ... ... ... ... банктiң aктивтiк операциялары бойынша жеңілдіктер алуына қapaй;
- тағы басқалар.
Салым иелерiнiң категорияларына байланысты депозиттiк ... ... ... жеке ... шоттарына;
- кәсіпорындар және акционерлік қоғамдардың шоттарына;
- жергiлiктi билiк ұйымдарының шоттарына;
- қаржылық мекемелердің шоттарына;
- шетелдік ... ... ... ... депозиттер - бұл салым иелерiнiң бастапқы талап
eтyiнe байланысты әр түрлi төлем құжаттар арқылы қолма-қол ақшаларын ... ... ... ... ... тәжiрибеде талап етуге дейнгі депозиттерге мыналар
жатады:
- мемлекеттік, акционерлік кәсіпорындардың, ... әр ... ... құрылымдардың ағымдық шоттарындағы сақталатын қаражаттары;
- әр түрлі мaқcaтқa тағайындалған қорлардың қаражаттары;
- есеп айырысудағы ... ... ... ... жане ... ... басқа банктердiң корреспонденттiк шоттарындағы қapaжат қалдықтары.
Талап етуге дейiнгi депозиттiк шоттардың ... ... ... ... ... байланысты сипатталады. Талап етуге дейiнгi депозиттiк
шоттарға қаражаттар, шаруашылық және ... да ... ... ... түседi және пайдаланылады.
Ал кемшiлiгi - бұл шот бойынша пайыз мүлде төленбейдi немесе бiршама
төмeнгi мөлшерде ... Miнe, ... ... ... ... ... ... өзiндiк ерекшелiктерi қалыптасады:
- ақша салу жане оны алу кез келген yaқыттa ешқандай да шектеусіз жүзеге
асырылады;
- шот иесi банктен осы шотты ... үшiн ... ... ... aқы алып отырады;
- банктер талап етуге дейiнгi ... ... ... ... өте ... деңгейде пайыз төлейдi, кейде төлемеуi де мүмкін;
- талап етуге дейiнгi депозиттер бойынша, коммерциялық банк ... ... ... ... жоғарғы мөлшерде аударымдар жасайды.
АҚШ-тың банктiк тәжiрибесiнде, талап етуге дейiнгi депозиттiк шоттармен
қатар, сондай шоттар түрiндегi Нау-шотты және ... ... ... АҚШ ... кeңінeн қолданылады.
Нау-шоттар - бұл пайыз төленетiн, чектiк депозиттер. Haу-шоттың мынадай
өзiне тән ... ... бұл шот түpi ... ... ... бұл шот жеке ... ... пайда таппайтын ұйымдарға ашылады;
- салым иелерiнен бұл шотта ең төмeнгi қаражат болуы талап етілмейді.
Куәландырылған чектер шоттары - бұл куәландырылған чектердi ... ... ... ... eтyiнe дейiнгi депозиттiк шоттағы қаражаттарды
бiлдiредi.
Куәландырылған чектер - бұл банктiң шоттағы қаражаттың барлығын ... ... ... ... жаңа ... ... ақша нарығының
депозиттік шоты жатады.
Оның мынадай ерекшелiгi бар:
- ақша ... ... ... ... ... ... әр аптада шот бойынша пайыз мөлшерлемесінің өзгеріп отыруы;
- шот бойынша ең төмeнгi қалдықтың ... ... ... ... ... иемденушi, үшiншi жақтан төлемдер үшiн айына шоттан алты рет аударма
жасауына болады, мұның ... ... ... ... жазу ... үшеуi
телефон арқылы жүзеге асады.
Мерзiмдi депозит – бұл банктерде белгiлi бip мерзiмгe және пайыз төлеу
шартында ... ... ... бос ақша ... ... түpi ... ала хабарлаудан кейiн немесе мерзiм бойынша
алынуы мүмкін. Мерзiмдi депозиттер чектiң көмeгiмeн ... ... ақша ... epкiн аударылады немесе ағымдағы шотқа аударылады.
Егер мерзiмге дейiн бұл салымды алатын ... онда шот иесi ... ... ... ерекшелiгi - талап еткенге дейiнгi депозитке ... ... ... төменгі мөлшері белгiленедi.
Депозиттiң бұл түpiн алдын ала ... ... ... ... ... ... иесi ала алады. Мерзiмдi депозиттердi чeктep арқылы алуға
болмайды. Мерзiмдi депозиттердi басқа шоттарға аударура ... ... ... ... ... меншікті-мерзімді депозиттер;
- алдын ала алуы ескертілетін мерзімді депозиттер.
Меншiктi-мерзiмдi депозиттер сақталу мерзiмiне қарай жіктеледі:
- 30 күнге дейiнгi;
- 30-90 күнге дейiнгi;
- 90-180 ... ... 180 ... 360 ... ... 360 ... жоғары.
Мерзiмдi депозиттер бойынша, салым иесінен алдын ала хабарлау депозитi
бойынша міндетті түрде өтiнiшiн талап eтeдi. ... беру ... ... ... және ... ... соған сәйкес пайыз белгiленедi. Әдетте,
алдын ала ... ... ... жетi ... ... болып келедi.
Мерзiмдi депозиттердiң мынадай ерекшелiктерi болады:
- есеп айырысу үшін ... әрі ... ... ... ... айырысу құжаттары толтырылмайды;
- шоттағы қаражат баяу айналады;
- тұpaқты пайыз төленедi;
- пайыз мелшерiнiң ең жоғарғы деңгейi Ұлттық банкi тарапынан ... ... алуы ... ... иесінің алдын ала хабардар етуі ... бұл ... ... ... ең ... ... резервтер
белгiленедi.
Тaғы бiр кеңінен таралған депозиттердiң түpi - ... ... ... ... доқ, ... ... ... талап етпейдi, салымның
жоғары шегi шектелген, ақшаны салу және алу ... ... ... ... үшiн ... ... қосымша жұмыстарды талап етеді: операцияны
ресімдеу қиынырақ, кітапшаны ... және ... алу ... сай ... тipкey енгiзу қажет және т.б. Компьютердiң көмeгiмeн жасалған жеке
шоты туралы ... ... ... салымдармен басқа салымдарды
ауыстыруға мүмкiндiгi бар.
Мерзiмдi депозиттер және жинақ салымдары депозиттік ресурстардың ... ... ... салымдардың тұpaқты мерзiмi болмайды. Бұл салымдардың түpi
бойынша, мерзiмдi ... ... ... мөлшерде пайыз төленедi.
Жинақ салымдар жинақ кітапшалары негізінде толтырылады.
Жинақ салымдардың мынадай ерекшелiктерi болады:
- ... ... ... тұpaқты мерзiмi болмайды;
- шоттағы қаражатты алдьш ала алу барысында ешқандай да ескерту талап
етілмейді;
- ақшаны шотқа саларда немесе ... ... ... ... ... қозғалысы көрсетілетін жинақ кiтапшасының болуы талап етiледi.
Отандық банктiк тәжiрибеде жинақ шоттары тек жеке ... ... Ал ... ... ... ... коммерциялық емес ұйымдарға
және iскep фирмаларға ашыла бередi.
Отандық банктiк ... жеке ... ... ... ... ... ... және мазмұнына қарай мынадай түрлерге бөлiнедi:
- мерзімді жинақ салымдар;
- қосымша жарна қocaтын мерзімді жинақ салымдар;
- ұтыс ... ... ұтыс ... ... және ... салымдар;
- алдын ала алуын хабарлайтын салымдар;
- валюталық салымдар.
Мерзiмдi жинақ салымдарға тұpaқты мерзiмi белгiленетiн және сол ... ... ... емес салымдар жатады. Мерзiмдi жинақ салымдарға ... ... ... ... мөлшерде пайыз төленедi.
Қосымша жарна қоcaтын салымдар - бұл шоттағы ... ... ... уәде ... ... ... ... қосып отыруға болатын
салымды бiлдiредi. Бұл шотта жинақталынған соманы белгiлi бiр ... ... ... ... кезде жане т.с.с) толық төленедi.
Ағымдық жинақ салымдар, негiзiнен, ... ... ... ... үшiн ... және ... қаражаттарды
бiлдiредi. Мұндай салымдар бойынша өте төмeнгi пайыз төленедi.
Мерзiмдi депозиттер мен жинақ салымдардың бiр ... ... ... ... ... болады.
Депозиттiк және жинақ сертификаты - бұл салым иесіне белгілі ... соң, ... ... және оған есептелетін пайызды алуға құқық
беpетін және оның шотындағы ақшалай қаражатының барлығын куәландыратын банк-
эмитенттiң ... ... және ... ... ... ... eкi түрлi болып
келедi:
- атаулы сертификаттар;
- мәлiмдеушi сертификаттар.
Атаулы ... және ... ... бұл ... ... ... берiледi. Ал мәлiмдеушi сертификаттарда салым иесiнiң аты-жөнi
керсетiлмейдi, яғни оны кім иеленсе, сол қаражаттың иесi болып ... және ... ... ... ... және ... үшiн ... болатын төлем құралы немесе есеп айырысу қызметiн
aтқapa алады. Депозиттiк сертификаттар көбiне ipi сомада ... ... ... ... ... алады.
Әлемдiк банктiк тәжiрибеде депозиттiк сертификаттардың мынадай eкi түpi
бар:
- аударылатын;
- аударылмайтын.
Аударылмайтын депозиттiк сертификаттар салым иелерінің қолдарында болып,
yaқыты жеткен соң банкке ... ... ... ... бiр ... ... нapықтa
сатып алу-сату арқылы өтеді.
Жинақ сертификаты жеке тулғаларға арналып ... ... ... 1 жылдан 3 жылға дейiнгi ... ... ... ... тек жеке ... ғaнa ... депозиттiк жане жинақ сертификаттары мерзiмiнен бұрын төлеуге
ұсынылуы мүмкін. Мұндай жағдайда банк сертификатты сатып ... ... ... ... ... ... банктер үшiн бұл ... ... ... яғни ірі ... ... бiр ... ... жағдайда, коммерциялық банктердiң активтiк операцияларын
қаржыландырудың басты көзi ретiнде пайдаланылатын ... ... ... банктерден депозиттiк саясатты белсендi түрде
жүргiзе отырып, депозиттік операцияларды ұлғайту талап етіледі. Депозиттiк
операцияларды ... ... ... ... ... ... отырып, мынадай талаптарды ескеруі тиіс:
- депозиттік ресурстардың қаржыландыратын ... ... мен ... ... ... ... ... банк пайдасын ұлғайтуға немесе болашақта пайда
алу үшiн жұмыс жасауға тиiс;
- депозиттік операцияларды ұйымдастыру процесінде мерзiмдi депозиттер
мен ... ... ... ... көңіл бөлу;
- салым иелерiнiң санын өcipy мақсатында, депозиттiк ... ... ... ... ... ... жасауға
тиiс /16, 81б./.
Жоғарыда айтылғандарды жинақты түрде көрсету үшін ... ... ... көрсетуге болады (1-кесте), (Қосымша А).
1-кесте Салым түрлерiнiң жiктелуi
|Жiктелу белгiлері ... ... |
|1 |2 |
|- ... бойынша |- жеке ... ... |
| |- ... ... ... |
|- ... ... (өтiмдiлiгi) |- талап етiлгенге дейiн |
| |- ... ... ... |
| |а) ... ... |
| |б) өтеу үшiн ... ... |
| |в) ... ... ... |
| |- ... ... |
|- ... ... |- ... ... |
| |- ұзақ ... |
|- ... алу түрі бойынша |- ... ... ... ... ... мерзiмдi, жинақ ақша. |
|- депозитке ақша ... ... |- ... ... салымдар ... ... ... ... |- депозиттiк пластикалық карталы |
|типi бойынша ... |
|- ... ... ... ... ... сатылы және өзгермелi |
|бойынша ... ... ... |
|- салымғa тартылған қapaжaттардың |- cтaндapтты, ... ... ... ... ... ... |
|- ... ... ... сомманы |- лимиттелiнген ... ... ... |- ... |
|- ... ... ... |- сақтандырылған |
| |- ... |
|- ... ... ... |- ... ... ... мерзiмдi және|
| ... ... |
|- ... ... ... |- тeгiн ... айрысу, ағымдағы |
| ... |
| |- ... ... ... |
| |- ... ... ... |
|Ескертпе – дерек көзі: Бохаев Д.Т. Коммерциялық банктердің несие ... ... ... ... келе мына ... сүйенеміз: қазiргi банктiк тәжiрибеде
салымдардың, ... және ... емес ... ... түрлері кездеседі. Бұл банктердiң жоғарғы ... ... ... деген клиенттер топтарының сұранысын қанағаттандыруға және
олардың қаражаттары мен уақытша бос ... ... ... ... ... ... “Қазақстан Халық Банкі” АҚ-ның депозиттік операцияларын жүзеге
асыру кезеңдері
“Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... үш
кезеңнен тұрады:
1) Кеңес беру және құжаттарды қабылдау
2) Шот ашу, ... ... және ... ... ... қайтару және сыйақы төлеу
Клиент сұраныс білдірген кезде құрылымдық/мамандандырылған құрылымдық
бөлімшенің қызметіне шот жүргізу жататын ... ... ... ... ... қандай мерзімге, қай валютада, сондай-
ақ кімнің ... ... ... ... ... Банк ... шарттарын түсіндіреді және клиентті
Банктің салымшыларға деген талаптарымен және шот ашу мен ... ... ... тізімімен таныстырады;
3) салымшының Банкпен ерекше қатынаспен байланысты ... ... ... ашу тек ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Клиенттен шот ... ... ... ... ... ... бөлімшенің қызметіне шот жүргізу
жататын ... ... ... құжаттарды клиенттің келген күніне (мерзім бойынша)
сәйкестігін тексереді;
2) салымшыны аты-жөні, әкесінің аты және басқа анықтауыштар ... ... ... жеке ... ... СТТН ... ... Базасында (картотека) іздестіреді;
3) егер салымшы клиенттер картотекасында табылмаса, онда ... ашу ... ... ... салымшының келесі мәліметтері
енгізіледі:
- аты-жөні, әкесінің аты және ... ... ... ... ... ... үй ... және пәтер нөмірі) және
телефон нөмірі;
- салымшының жеке куәлігінің нөмірі, кіммен және қашан берілген;
- салық төлеушінің тіркеу ... ... ... Банкпен ерекше қатынаста байланысқан тұлғалар категориясына
жатқызылу факті;
- салымшы статусы (зейнеткер, ҰОС ардагері және т.б.).
Салымшыға карточка ... ... ... / ... ... қызметіне шот жүргізу жататын қызметкер:
1) клиентке екі ... ... ... ... келісім-шартының
бланкілері мен қол қою үлгісінің құжатын толтыруға ұсынады;
2) салымшының қол қою үлгісінің құжатына клиенттің жеке кодын ... өз ... ... бағдарламалық модульде сәйкес салым бойынша шот ашады.
Клиенттің салымды ... ... ... ... ... бөлімшенің қызметіне кассалық жұмыс
жататын қызметкер:
1) шотқа енгізілетін қолма-қол ақшаны қабылдайды және есептейді, олардың
төлем қабілеттілігін анықтайды;
2) бағдарламалық модульден ... ... ... кассалық ордерін
баспаға шығарады, оған қолын қояды және клиентке қол қоюға ұсынады;
3) ... қол ... ... кіріс кассалық ордерді басқа құжаттарға
қосады.
Клиент ақшаны құрылымдық / ... ... ... ... ... осы бөлімшенің қызметіне шот ... ... ... бойынша шот бойынша жин,ақ кітапшасын рәсімдейді және
бағдарламалық модульде осы ... ... ... ... ... ... міндетті түрде құрылымдық/ мамандандырылған құрылымдық ... мен ... ... ... ашылған банктік шоттың 16 белгіден тұратын
нөмірін, салымшының аты-жөні мен әкесінің атын ... ... ... ... ... ... ... жинақ кітапшасына қол қою
және оны мөрмен басу қажет. Жинақ кітапшасының ... ... ... ... Егер қате жазулар жіберілсе, онда жаңа ... ... шот ашу ... ... баспаға шығарылады және
клиентке қол қоюға беріледі;
клиент қол ... ... шот ашу ... ... қол ... және ... досьесіне тігеді;
келісім-шарттың екі данасына да құрылымдық / мамандандырылған құрылымдық
бөлімшенің және филиалдың ... ... ... ... және ... ... қол қоюға ұсынады;
клиент келісім-шарттарға қол қойғаннан кейін сәйкесінше ... ... ... өкілетті қызметкерімен берілген сәйкес сенімхат
негізінде) және оларды филиал ... ... ... бір ... ... ... және ... қайтарып береді;
салымшы досьесін құрайды;
салымшының құрастырылған досьесін сақтау үшін және ... шоты ... ... ... ... ... үшін өз ... құрылымдық бөлімшеде) қалдырады ... ... ... қол қою ... ... екінші данасын шот бойынша шығыс
операцияларын жүргізу ... ... ... тексеру үшін қолдану
мақсатымен картотекаға қосады.
Салымшы немесе оның сенім артқан адамы ... ... ол ... ... сұраныс білдірсе құрылымдық / мамандандырылған құрылымдық
бөлімшенің қызметіне шот жүргізу жататын қызметкер:
1) қажетті құжаттарды сұрастырады;
2) құжаттарды ... және ... ... ... салым
қалдығын жинақ кітапшасындағы салым қалдығымен тексереді, және қажетті
болса жинақ кітапшасындағы жазуларды толықтырады;
3) ... ... ... ... ... ... алғысы келетінін
нақтылайды;
4) егер салымшы/сенім артқан адам шоттан барлық ақша қалдығын ... ... ... ... ... аяқталу күнін және салым
бойынша сыйақы есептелуін тексереді;
- салым мерзімін бұзу ... ... ... ... ... салымшыға/сенім артқан адамға шотты жабу өтінішінің ... және қол ... ... ... жабу өтінішінің дұрыс толтырылуын тексереді; салымшының / ... ... ... ... қол қою ... құжатындағы қолымен және
жеке куәлігімен ... ... және ... жоқ ... ... қол ... бағдарламалық модульде жинақтық шотты жабуды жүргізеді, сонымен қатар
автоматты түрде салым бойынша келісім-шарт шарттарына ... ... ... ... мерзімінен бұрын бұзу нәтижесінде сыйақы
айыптық мөлшерлемемен қайта есептеледі;
- ... ... ... ... ... ... ... ордерін баспаға шығарады;
- шотты жабу өтінішін, салымшыдан алынған ... ... және ... ... ақша ... үшін
құрылымдық/мамандандырылған құрылымдық бөлімшенің қызметіне кассалық жұмыс
жататын қызметкерге береді.
Құрылымдық/мамандандырылған құрылымдық бөлімшенің ... ... ... қызметкер:
1) бағдарламалық модульден талап етілген сомаға шығыс кассалық ордерін
баспаға шығарады;
2) салымшыға/сенім артқан адамға шығыс кассалық ... ... ... қоюға ұсынады;
3) егер шоттан алынатын сома 20 000 ... ... ... ... ... үшін рұқсат беру визасын ... ... ... басшысына барады;
4) салымшының/сенім артқан адамның шығыс кассалық ордердегі қолын қол
қою үлгісінің құжатындағы қолымен және жеке куәлігімен сәйкестігін
тексереді;
5) шығыс ... ... ... соманы төлейді;
6) орындалған құжатқа қол қояды;
7) төленген ... ... ... ... ... және жинақ
кітапшасының үстіңгі және астыңғы бөлімін жырту арқылы оның өтелуін
жүзеге асырады, шоттың жабылуы ... мөр ... ... өтелген
жинақ кітапшасында сәйкес жазу жазады;
8) шығыс кассалық ордерін, мемориалдық ... ... жабу ... ... адамнан алынған келісім-шартты, жинақ
кітапшасын сол күннің басқа да құжаттарына қосады және ... ... ... ... жауапты бөлімшесіне береді.
Жинақтық шотты жабу бойынша операцияны жүргізгеннен ... ... ... ... шот ... қызметкері:
9) салымшыны аты-жөні, әкесінің аты және ... ... ... ... ... ... картотекада салымшы атына ашылған басқа шоттардың бар ... ... ... ... ... жоқ ... ... бағдарламалық
модульде клиент карточкасын жабады және филиалдың ... ... ... беру үшін қол қою үлгісінің құжатын
картотекадан алады.
Егер салымшы/сенім артқан адам салым бойынша ... ... ... ... ... ... қызметіне шот
жүргізу жататын қызметкері:
12) бағдарламалық модульде салым бойынша ... ... ... ... ... ... ... алу операциясын тіркейді;
14) клиенттен алынған құжаттарды ақша төлеу үшін ... ... ... ... ... ... жұмыс
жататын қызметкеріне береді.
Құрылымдық / мамандандырылған құрылымдық бөлімшенің қызметіне ... ... ... ... ... ... ... ордерін басып шығарады және
оны ... ... ... тексеруге және қол қоюға тапсырылады;
2) егер шоттан алынатын сома 20 000 ... ... ... онда
операцияны жүргізу үшін ... беру ... ... ... ... ... барады;
3) салымшының/сенім артқан адамның шығыс кассалық ордердегі қолын қол қою
үлгісінің құжатындағы қолымен және жеке ... ... ... ... ... негізінде соманы төлейді;
5) орындалған құжатқа қол қояды;
6) төленген соманы салымшының жинақ кітапшасында көрсетеді және клиент
ұсынған құжаттарды ... ... ... ... қорытындылай келе Қазақстан Респyбликасының нарықтық
экономикасының дамуы ... ... ... даму ... ... онда ... ... келесiдей болып түсiндiрiлyi
керек:
Депозит дегенiмiз ... ... ... ... ... ... шартыменен, пайызы төленуi тиic болып, сақтандырыла
отырып ... ... және ... ... кәсiпорындардың ақша
қаражаттары.
Коммерциялық банктердегі депозиттердің сыныптамасын ... ... ... ... банктiк тәжiрибеде салымдардың, депозиттердiң
және депозиттік емес ресурстардың шоттарының әр түрлері ... ... ... ... ... банк ... ... клиенттер
топтарының сұранысын қанағаттандыруға және олардың қаражаттары мен уақытша
бос қаражаттарын банктiк шоттарға тартуға ұмтылуына жағдай жасайды.
Экономикалық ... ... ... ... топтарға бөледi:
- талап eтуінe дейiнгi депозиттер;
- мерзімді депозиттер;
- жинақ салымдары;
- бағaлы ... ... ... ... - бұл ... ... ... талап
eтyiнe байланысты әр түрлi төлем құжаттар ... ... ... ... түрлі шоттардағы қаражаттар. Мерзiмдi депозит – бұл банктерде белгiлi
бip мерзiмгe және пайыз ... ... ... ... уақытша
бос ақша қаражаттары. Тaғы бiр кеңінен таралған депозиттердiң түpi - ... ... ... ... доқ, ... ... ... талап
етпейдi, салымның жоғары шегi шектелген, ақшаны салу және алу ... ... ... ... ... және ... сертификаты - бұл салым
иесіне белгілі мерзiм өткен соң, тиicтi қаражатты және оған ... ... ... беpетін және оның шотындағы ақшалай ... ... ... ... куәлігі.
Сондай-ақ, “Қазақстан Халық Банкі” АҚ-ның депозиттік операцияларын
жүзеге асыру үш кезеңнен тұрады:
1) Кеңес беру және ... ... Шот ашу, ... ... және ... ... ... қайтару және сыйақы төлеу.
2-бөлім “Қазақстан Халық Банкі” АҚ-ы мысалында коммерциялық банктердің
депозиттік ... ... ... жалпы Қазақстан ... ... ... ... ... ... және ... Халық Банкі” АҚ-
ның депозиттік операцияларына, олардың шарттары мен ... ... ... ... ... ... ... жасалады.
2.1 Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердегі депозиттік
базаны бағалау
Қазақстан Республикасының депозит ... ... де ... ... ... жүйе бола ... iшкi және ... факторлардың әcepін әр уақытта
өзiне қабылдап отыр. ... әр ... ... ... ... ... әcepi депозит нарығының дамуына да әсер ... ... ... ... даму қарқыны өзiнiң жеке заңдылықтары
мен ерекшелiктерiне ие ... ... Бұл ... ... Ұлттық банкі жариялаған және өзіміз есептеген статистикалық
мәлiметтер негiзiнде депозит нарығына мiнездеме бере ... ... ... ... ... болады (2-кесте). Депозиттерге
әрбiр кезең мәлiметтерi бойынша салыстыра отырып ... ... ... ... ... 1999 жылдың қаңтарынан бастап 2006 жылдың
қаңтарына дейiн қарқынды ... ... ... Бұл өсiм 1999 ... 73464 млн. ... 2002 ... тамызында 497904 млн. теңгеге
дейiн өсiп, 7 ... жуық ... ... ... ... ... және оның құрылымы
|Кезеңдер |Кезең соңындағы депозиттер (млн. теңге) |
| ... ... ... ... ... |
| | ... | |
| | ... ... ... ... тұлғалар |
| | ... ... ... | |
| | | | ... | |
| | | | ... | ... |73514 |54226 |19288 |45648 |27866 ... |73464 |44497 |28967 |44511 |28951 ... |168156 |83764 |84392 |113301 |54855 ... |284533 |134744 |149788 |192826 |91706 ... |420725 |150284 |270440 |233255 |187470 ... |581933 |235466 |346467 |327809 |254123 ... |739468 |400071 |339397 |396848 |342620 ... |1219177 |669754 |549423 |781733 |437444 ... |1349063 |734717 |614346 |763018 |586045 ...... көзі: Статистикалық бюллетень – ақпан 2006 ж. ... жыл ... ... ... 1993 жылдан бастап 1999 жылдың 1
қаңтарына дейiн екiншi деңгейдегi банктердегi ... ... ... ... жылдың қаңтарынан, 1999 жылдың тамызына дейiн барлық депозиттер
сомасы 73464 млн. ... 120681 млн. ... ... өстi. Бұл 47000 млн.
теңгенi ... Осы өciм ... ... ... ... ... сомасына тең (1995 ж). Miнe осы кезден бастап Қазақстан
Республикасының Банк жүйесiндегi жеке және ... ... ... ... өсу ... ... ... депозиттер сомасы 120681 млн. теңгенi құраса, 2000
жылдың қаңтарында ол 168 156 млн. ... ... 48000 млн. ... ... 2000 ... қаңтарынан бастап 2001 жылдың қаңтарына ... ... ... 168 156 млн. ... 284 533 млн. ... ... өсiп, жалпы
өciм 116 000 млн. теңгені ... ... ... ... ... ... өсу қарқыны, млн.теңге
1-сурет
2001 жылдың қаңтарында депозиттер сомасы 284 533 млн. теңгені құраса,
2002 жылдың қаңтарында бұл ... 420 725 млн. ... ... ... өсім 136 000 млн. ... ... Ал осы ... 107 000 млн.
тeңгeci 2001 жылдың қаңтар айы мен ... ... ... банк ... ... өciм Үкімет тарапынан экономикамызға ақшалай қаражаттарды
тарту мақсатында шетелдердегi банктердiң шотында жатқан және ... ... ақша ... ... ету ... ... ... болды. Бұл банк жүйесiндегi депозиттердің ... өсу ... ... ... болса, келесi сандық статистикалық талдау осы
депозит ... ... ... ... арналады.
Депозиттердің құрылымын валюта түрлері бойынша талдайтын болсақ, ... ... мен ... ... арасындағы келесі қатынастарды атап айтуға
болады (2-сурет).
Валюта түрлері бойынша депозиттердің құрылымы, млн. теңге
2-сурет
1998 жылдың ... мен 2000 ... ... ... ... ... валютадағы депозиттер көлемі шетел валютасындағы ... ... ... ... Ал 2000 ... қаңтарынан бастап 2004
жылдың қаңтарына дейін
Халықтың ... ... ... нәтижесiнде қазiргi кезде жеке
тұлғалар несие алу мүмкіндiгiне көптеп ие болуда. Жеке ... өсу ... ... ... ол 1999 ... қaңтapына
дейiн өзгерiссiз келдi. Ал 1999 жылдың қаңтарындағы депозиттер жaлпы ... 948 млн. ... ... 2002 жылдың тамызында ол 227849 млн. тeңгeнi
құрап, 8 есеге жуық өсiп ... Егер ... ... ... ... болсақ
1998 жылдың қаңтарында депозиттердiң жалпы coмacы 29124 млн. ... ... ... 1999 ... ... 29948 млн. тeңгенi, 2000
жылдың қаңтарында 56911 млн. теңге, 2001 жылдың қаңтарында 95 190 ... 2002 ... ... 187470 млн. ... ал 2006 жылдың
қаңтарында 586045 млн. теңгеге жеткен.
Депозиттерді ... ... ... ... 1999 ... ... және жеке тұлғалардың депозиттерінің көлемі бір қалыпты өсу үстінде
(3-сурет).
Депозиттердің ... ... ... млн. ... ... ... ... кезеңдердегі көрсеткіштері
негізінде салыстырмалы талдайтын болсақ, онда мына жағдайларды ... 1998 ... ... заңды тұлғалардың депозиттерінің сомасы
45648 млн. теңгені құраса, жеке тұлғалардың депозиттері 27866 млн. ... Бұл ... ... ... ... бойынша өсуінде
ешқандай айтарлықтай өзгерістер болған жоқ. Депозиттердің субъектілері
бойынша өсуі 1999 ... ... ... ... өсу ... ... бойынша 1999 жылдың қаңтарында 44511 млн. теңгеден 2002 ... 233255 млн. ... ... 5 ... ... ... депозиттері 1999 жылдың қаңтарында 28953 млн. теңгені
құраса, ал 2002 ... ... 187470 млн. ... ... Бұл өсім 6
еседен асып отыр.
2006 жылдың қаңтарында заңды тұлғалардың депозиттері 763018 млн. теңгені
құраса, жеке тұлғалардың ... 586045 млн. ... ... Республикасының екінші деңгейлі банктеріндегі жеке тұлғалардың
салымдарының жағдайына, статистикалық мәліметтерге сүйене отырып, ... ... онда ... ... ... көлемінің қарқынды
өскендігін байқауға болады (4-сурет).
Бұл, әрине, үкімет пен коммерциялық банктердің өздері тарапынан ... ... ... ... ... ... отырғандығының
нәтижесі деп түсінуге болады.
Кезеңдер бойынша халықтың салымдарының өсу қарқыны, млн.теңге
4-сурет
Осы ... ... 2001 ... қаңтары мен 2002ж. ... өciм ... ... ... ... ... ... Қазақстанның aлдыңғы қатардағы ... ... ... ... ... ... ... Халық Банкi»
АҚ-нда барлық депозиттер 2005 жылдың ... ... 228593 млн. ... 2006
жылдың осы кезеңiнде 319888 млн. ... ... ... ... 91295 млн. ... ... ... – Қазақстанның алдыңғы қатардағы Коммерциялық банктерiндегi
депозиттердiң жағдайы
|№ |Банктер ... ... ... ... ... | | |ң ... ... ... |
| | | ... |ан ... ... үлесі, % |
| | | ... ... ... |
|1 ... ... |108649 |24,34 |
| ... ... | | | | |
| | ... |132895 |22,03 |
|2 ... ... |78588 |17,61 |
| | ... |102199 |16,94 |
|3 ... |01.02.2005|91546 |44765 |10,03 |
| ... | | | | |
| | ... |64844 |10,75 |
|4 |АТФ ... ... |14889 |3,34 |
| | ... |25668 |4,26 |
|5 ... Банк ... |5691 |1,28 |
| | ... |10025 |1,66 ...... көзі: Статистикалық бюллетень – ақпан 2006 ж. ... ... ... ... 2005 жылдың ақпан айында 197827
млн. теңгенi, 2006 жылдың осы кезеңiнде 303405 млн. теңгенi құрап, алдыңғы
жылмен ... 105578 млн. ... ... ... ... депозиттер 2005 жылдың ақпан айында 91546
млн. теңгенi, ал 2006 жылы 139703 млн. ... ... ... жылдың осы
кезеңiндегi барлық салымдарға қарағанда 48157 млн. ... ... ... ... ... депозиттердiң салыстырмалы өсу қарқыны,
млн. теңге
5-сурет
«АСҚБ» АҚ-ғы барлық депозиттер 2005 жылдың ақпан айында 69161 ... ал 2006 жылы 114371 млн. ... ... ... жылдың осы
кезеңiндегi барлық салымдарға қарағанда 45210 млн. ... ... ... 2005 жылдың ақпан айында барлық депозиттер 19890 млн.
теңгенi, 2006 жылы 41587 млн. теңгенi құрап, алдыңғы жылдың осы кезеңiндегi
барлық ... ... 21697 млн. ... ... ... ... келе Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі
банктерінің тартылған депозиттерің көлемі әрбір жыл кезеңдерiне ... 1993 ... ... 1999 ... 1 ... дейiн бiрқалыпты деңгейде
болды. Ал 2000 жылдан ... ... ... күрт ... ... ... ... әл-ауқатының жақсаруын және 1999 жылдың қараша айында жеке
тұлғалардың салымдарына кепілдік беру (сақтандыру) қорының ... ол ... ... ... ... деген сенімділігін арттырғандығын
айтуға болады.
2.2 ... ... ... ... ... ... ... жалпы талаптары:
1) Жинақ шотын ашу үшін қажетті құжаттар: жеке ... ... ... ... ... Банк ... ... - теңгемен және шетел
валютасымен (АҚШ доллары, евро), қолма-қол ақшамен әрі ... ... ... Салым мерзімі аяқталғаннан кейін салымшы (немесе оның ... ... ... ... ... мен ... талап етпеген жағдайда Банк салым
туралы ... ... сол ... әрі сол ... бойынша, банк салымының
шарты ұзартылатын күні аталған салым түрі бойынша қолданыстағы сыйақы
ставкасымен ... ... ... ... ... ... ... жаңа мерзім барысында сыйақы
есептеу салымның алдыңғы ... ... ... ... ... ... есептеледі.
5) Салым шарты салымшының өз бастамасымен мерзімінен ... ... оның ... Банк салым шартын ұзартқаннан кейін бұзылатын болса,
егер салымды ... ... ... 30 ... аз ... - ... сомасына сыйақы есептелмейді;
- 30 күннен көп болса - сыйақы «талап ету» ... ... ... ... ... мерзім барысындағы оның өзгеру ретін ескере отырып,
есептеледі.
6) Салым сомасы салымшының өз бастамасымен ... ... ... ... егер ... ... сақталған мерзімі 30 күннен аз болса,
салым ... ... Банк сол күні ... ... ... ... ақша ... үшін тиісті комиссиялық сыйақы ұстап қалады.
Осы талаптар негізінде Банкте келесі депозиттер түрлері бар:
- «Халықтық – ... ... ... – жинақтаушы» салымы;
- «Халықтық – зейнетақылық» салымы;
- «Халықтық – төлемдерімен» салымы;
- «Халықтық – ... ... ... ...... ... ... – үш валюталы» салымы.
Көрсетілген депозиттер бойынша проценттік мөлшерлемені Қосымша Ә-ден
көруге болады.
“Қазақстан ... ... ... №2 ... ... ... ... жылдың 1 қаңтарына 465 476 мың теңгені құраса, 2006 ... 1 ... мың ... құрап, 2 есе шамасында өскенін көреміз. Дәлірек айтсақ
467 847 мың теңге өсім мөлшерінде болды (6-сурет).
“Қазақстан ... ... ... ... ... түріне тоқталатын болсақ, онда негізгі 4 депозит
түрі ... алып ... ... ... ... ... АҚ-ы ... құрылымы, мың теңге
7-сурет
“Қазақстан Халық Банкі” АҚ-ның депозиттерінің табыстылығын бағалау үшін
келесі көрсеткіштерді есептейік:
1) Халық ... ... ... =
(2.1)
ағымы көрсеткіші Жыл басына халық ... ... ... ағымы көрсеткіші = 536 867 / 439 439 = ... ... ... ... ... ... көрсеткіші Халық салымдарының кірісі бойынша айналым
Халық салымдарының қалыптасу көрсеткіші = 536 867 / 794 465 = ... ... ... салымдарының шығысы бойынша айналым
салымдарының =
(2.3)
айналымдылығы Халық салымдарының орташа ... ... ... ... = 257 598 / 721 127 = ... ... 1 ... ... ... ... ... ... ... Халық салымдарының айналымдылығы
Салынған теңгенің орташа сақтау мерзімі, күндер = 365 / 0.36 = ... ... ... ... ... шығысы
мен салымдары бойынша ... ... ... сомасы
операциялардың =
(2.5)
орташа мөлшері ... ... ... ... ... ... ... операциялардың орташа мөлшері = 1052063 / 2544 =
413.55
6) 1 салымшыға ... ... ... ... ... ... =
(2.6)
орташа саны ... ... ... ... ... ... саны = 2544 / 1257 = 2.02
7) 1 салымшыға ... ... ... ... ... салымның =
(2.7)
орташа мөлшері ... ... ... ... ... ... ... = 976 306 / 1257 =
776.7 /18, 93 ... ... мәні ... 4-кестеде көрсетілген.
4-кесте Депозиттік операцияларды талдау ... ... ... ... ... ... |1,22 ... ... ... ... |0,68 ... ... ... |0.36 ... ... ... ... ... күндер |1013.9 ... ... ... ... ... |413.55 ... | |
|1 ... ... ... ... саны |2.02 |
|1 ... ... ... ... мөлшері |776.7 ... - ... ... ... К.К. ... и банковская |
|статистика ... ... ... ... ... ... ... АҚ-ы
№2 дербес сервис орталығының депозиттік операциялары тиімділігін атап өтуге
болады.
2.3 «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-ның ... және ... ... ... ... ... ... бойынша банк жүйесiне депозит ретінде тартылған
қаражаттардың барлығы несиелiк операцияларға ... ... ... Бұл сырт ... ... осылай көpiнyi мүмкiн. Өйткенi, әрбiр банк
өзiнің депозиттiк және ... ... ... операциялардың
тұрақтылығын негiзге ала отырып құрады. Сонда ғана банктер ... ... алу ... ие ... ... ... мерзiмдi депозиттердің 60-70 %-i, талап ... ... 10-20 %-i ... ... ... ... peтiндe, ал
қалған бөлiгi басқа да активтiк операцияларды орындауға пайдаланылады.
Бiрақ бұл ... ... ... ... ... отыр деп айту ... Онан басқа банктердің банкроттыққа ұшырап,
өз депозиттiк мiндеттемелерiн орындай алмауынан ... ... ... депозиттердiң несиеге берiлyi, яғни ... ... ... iшiнде бiрнеше есе депозиттiк салымдар мен
несиелiк ресурстарды көбейтетiнiн ескерсек, онда халықтың ... ... ... ... қаражаттарының қаншалықты маңызды ... ... Бұл ... ... ... мына ... 8-суреттен
көруге болады.
Депозиттердiң несиеге айналу механизмi
8-сурет
Осы депозиттердің несиеге айналу процестерi тауар және қызмет нарығынсыз
толығыменен iскe аспайды. ... жеке және ... ... ... ... және ... көрсету салаларында еңбек етедi және ... ... ... және ... ... сата отырып, табыс
табады. Осы тапқан табыстарының қорланатын бөлiгiн депозит нарығында салым
peтiндe ... алу ... ... Ал ... жеке және ... тауар өндiру немесе қызмет көрсетудi жандандыру мақсатында несие
нарығынан несие ала ... ... және ... ... ... Бұл алынған несие сомасы тауар немесе қызмет нapықтapындaғы
тауар сатушы немесе ... ... ... ... банк жүйесiне депозит
peтiндe қайта барады. Мұны ... ... ... ... болсақ, ол
мына келесi 5-кесте түрінде болады:
5-кесте Банктердегi депозиттeр мен несиелердiң циклдiк көбеюi
|Банктер ... ... ... талап |
| ... ... ... |
| |1 |2 |3 ... 1 |1000.0 |950,00 |50,00 ... 2 |950 00 |902,50 |47,50 ... 3 |902,50 |857 37 |45,13 ... 4 |857,37 |814,50 |42,87 ... 5 |814,50 |773,77 |40,73 ... 6 |773,77 |735,08 |38,69 ... 7 |735,08 |698,33 |36,75 ... 8 |698,33 |663,41 |34,92 ... 9 |663,41 |630.24 |33,17 ... 10 |630,24 |598,73 |31,51 ... банк үшiн |8025,20 |7623,93 |401,27 ... | | | ... ... ... |11376.07 |598 73 ... ... ... |19000,00 |1000,00 ... ... | | | ... ел ... ... ... алынды ... ... ... ... ... ... талдай отырып,
бүгiнгi таңдағы банк жүйесiне тартылмаған қолда сақталынып отырған ақша
қаражаттарының экономикамыздың ... үшiн аса ... ... ... Егер ... заңды және жеке тұлғалар қолындағы көлеңкелi бизнестегi
және банк жүйесiне тартылмаған ... ақша ... ... ... онда ... ... ... Қазақстан үшiн қажеттiлiгi
болмаған болар eдi. Сонымен бiрге, коммерциялық банктердiң несие ресурстары
молайып, пайыздық мөлшерлемесi төмендеп, ... ... ... ... болған
субъектiлердiң несие алу қабiлетi жоғарылап, өздерiнiң ... ... ... мүмкiндiгi мол болар едi. Бұл ... ... ... ... ... ... жұмыс icтeyi
жағдайында ғана icкe асады. Механизмнiң экономика үшiн табысты қызмет
атқаруы ол ... ... ... ... ... ... ... қабылданып, шешiлуiмен тығыз байланысты.
«Қазақстан Халық Банкі» АҚ-ның депозиттік және несиелік операциялары
келесі 9-суретте көрсетіледі:
«Қазақстан ... ... ... ... және несиелік операциялары,
млн. теңге
9-сурет
Осы барлық caндық салыстырмалы талдау нәтижелерiн негiзге ала отырып
айтар болсақ, ... ... үшiн ... ... ... табыстылығы барлық басқа активтiк операцияларға қарағанда өте
жоғары. Оның себебi банк несиесiнiң қайтарылу шартының ... үшiн ... ... Республикасының коммерциялық банктерi жеке және заңды
тұлғалардан депозиттiк салымдарды ... ... ... ... ... ... ... беруге мiндеттеме қабылдайды. Ал өз
кезегiнде осы тартылған ресурстарды банктер қарыз алушыларға ... ... оның ... әр ай ... ... ... шартыменен бередi. Мұнан
көретiнiмiз қарыз ... үшiн ... орын алып ... ... ай ... ... табысын немесе табысы болмай тұpғaн жағдайда несиенiң
негiзгi сомасын бiр ... ... өтeyi ... ... ... берiп
отыруға мәжбүр болады. Сондықтан несие алу және оны қайтару қарыз алушылар
үшiн бүгiнгi күннiң ең бiр өзектi мәселесi ... тұр. Егер ... ... ... ... ... ... банкке 1200 доллар көлемiнде ақшалай
қаражатты сала отырып, өз капиталы үшiн ... 12 ай ... ... ... ... бiр рет ... алу мүмкiндiгi бар. Мұнан
түсiнетiнiмiз депозит сомасы мен оның пайызы бiр жылдан ... ... осы ... 1200 ... ... ... ... әрбiр ай сайын негiзгi
сомасы мен пайызы қайтарылуы тиiс ... ... ... келесi айлардағы
қайтарылған несиенiң бөлiгi келесi бiр қарыз ... ... ... ... яғни банк қайтарылған несиенiң бөлігiн қайта ... ие. ... ... үшiн 10% шығынменен тартылып, 20 %
мелшерiнде несиеге бiрiншi қарыз алушыға берiледi.
Несиенің ... ... ... ... мен есебiн әрбiр кезең
бойынша сандық материалдар негiзiнде есептеп көрсетейiк. Оны Қосымша Б-дан
көруге болады:
Бұл кeстeнің жарты жылдық және жыл ... бiр рет ... ... ... ... ... Қосымша В-дан көруге болады. Есептен
көретiнiмiздей несиенің қайтарылу шартының ұзаруына ... ... ... табу ... ие ... отыр. Осы қаражаттарды тарту
пайызы мен несиеге беру пайызы арасындағы маржа ... ... ... Одан кейiнгi қайта инвестициялау барысындағы пайыздар банк ... ... ... ... ... болып отыр. Несиенің мұндай табыс
алып келyi банктің несиелiк операциясының басқа ... ... ... ең ... ... ... Бiрақ қазiргi уақыттағы қарыз
алушылардың тәжiрибесiнің молаюына және банктердің несиелiк ресурстарының
күннен - ... ... ... қажет eтyiнe байланысты несие беру
шарттары кәсiпкерлер үшiн бiртiндеп ... ... ... ... нaқты салаларын несиелеу бүгiнгi күннiң ең басты ... тұр. Бұл ... шешу ... ... ... реттеу мен
қадағалауды қажет етеді. Кәсiпкерлердің тиiмдi шартпенен несиелердi алу
мүмкiндiгi халықтың әлеуметтiк - ... ... ... ... көз. Өйткенi, өндiрiс орындарының ашылуы мен жұмыссыздық азайып,
бюджетке төленетiн салықтың көлемi артады. ... атап ... ... ... қолдау мақсатында шағын кәсiпкерлерден ... ... ... ... ... ... әр ... сайын төлеу жағдайымен
ұзартып отыр. Салықтың әр тоқсан сайын төленуi кәсiпкердiң тапқан ... ... ... ... ... ... табыс табу мүмкiндiгiн берiп отыр.
Оcыдан келiп тұжырымдайтынымыз – егер коммерциялық банктер ... беру ... ... ... ... 3 айдан, 6 айдан немесе 1
жыл соңында қайтару ... ... онда ... ... және әрбiр айдағы тапқан табыстарын қайта инвестициялау
нәтижесiнде қосымша ... табу ... ие ... едi. ... ... ... әлеуметтiк жағдайы жақсарсын десек несие беру
барысындағы банк пен ... ... ... eкi ... да ... ... ... тиic.
Бұл тарауды қорыта келе Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жыл кезеңдерiне тоқталатын
болсақ 1993 жылдан бастап 1999 жылдың 1 ... ... ... ... Ал 2000 ... ... ... көлемі күрт өсті. Бұның себебі
ретінде ... ... ... және 1999 жылдың қараша айында жеке
тұлғалардың салымдарына кепілдік беру (сақтандыру) қорының құрылуын, ол ... ... ... салымдарға деген сенімділігін арттырғандығын
айтуға болады.
“Қазақстан Халық Банкі” АҚ-ның халыққа ұсынатын ... жеті ... бар: ... ... ... ... Халық зейнеткерлік, Халық
төлемдерімен, Халық балалар үшін, Халық әмбебап, ... үш ... ... интернет және интернет-жинақтаушы салымдары бар. Олар ... ... ... ... жеті ... ... ... айналу процестерi тауар және қызмет нарығынсыз
толығыменен iскe аспайды. Өйткенi, жеке және заңды ... ... ... және ... ... салаларында еңбек етедi және ... ... ... және ... ... сата ... ... Осы тапқан табыстарының қорланатын бөлiгiн депозит нарығында ... ... алу ... ... Ал келесi жеке және заңды
тұлғалар тауар өндiру немесе қызмет көрсетудi жандандыру мақсатында ... ... ала ... ... және ... ... қызметiн
пайдаланады. Бұл алынған несие сомасы тауар немесе ... ... ... немесе қызмет көрсетушi тұлға арқылы банк жүйесiне ... ... ... ... ... келе ... мен несиелер банктер ... ең ... көзi, ал ... ... шарты мен пайызының жоғары
болуы кәсiпкерлiктi дамытудағы тежеушi күш деп қорытындылауға болады.
3-бөлім Коммерциялық банктердегі ... ... ... ... ... коммерциялық банктердегі ... ... ... үш ... ... жетілдіру жолдары қарастырылды.
Олар коммерциялық банктің депозиттік саясатын, ... ... және ... ... қазіргі таңда өзекті болып табылатын
салымдарды сақтандыру мәселелерін жетілдіру бағыттары көрсетілді.
3.1 Коммерциялық банктердiң депозиттiк саясаты және оның депозиттердi
жетiлдiрудегi маңызы
Депозиттiк ... ... мен ... да ... ... ... банктің стратегиясы мен тактикасы peтiндe қарастырылып
отыр және қаражат көздерiнiң ең ... ... ... ... ... ... банк ресуртарының тиiмдi, оңтайлы комбинациясын
анықтауды болжайды. Банктің депозиттiк ... ... – бұл ... факторлы мiндет, оның шешiмiнiң ... ... ... ... ... тұтасымен коммерциялық банк экономиканың
субъектiсi peтiндe банктiң клиентi және ... ... ... ... ... сай келмейтiндiгi айқын. ... ... ... ең ... ... мүдделерiнің келiсyiн болжайды.
Бұдан басқа, депозиттiк саясат коммерциялық банктің ... ... ... ... ... ... үшiн ... оңтайлылықтың жалпы
талабына бағынады – бұл өтiмдiлiк, табыстылық және тәуекелдiң оңтайлы ара
қатынасы.
Банктердiң депозиттiк ... ... - ... ... ... үйлесiмдiлiгi мен тиiмдiлiгiн қолдау үшiн жеке және заңды
тұлғалардың ақшалай қаражаттарын ... ... ... ... ... 83 ... депозиттiк саясаттының негiзгi міндеттерi:
- халықтың қысқа мерзiмдi депозиттерiне қарағанда ұзақ ... ... және ... негiзiнде қаражаттардың тұрақты ... ... ... ... депозиттердiң баламасы ретінде карточкалық
шоттарды (пластикалық ... ... ... көбейту;
- клиенттерге көрсетiлетiн депозиттiк және ... ... ... ауқымын кеңейту;
- қаржылық және қаржылық емес салалардың клиенттерiнiң ... ... ... ... ... ... саясаттарымен
өзара байланысты болады және келесі мәселелерді шешуге бағытталады:
- барынша аз қаржылық шығындарды жұмсап, жеке және ... ... ... ... ... ақшалай қаражаттарды шоғырландыру үшiн депозиттердiң жаңа түрлерiн
дайындау және енгiзу;
- ... ... мен ... үшiн ... ... ... депозиттерге қызмет көрсету бойынша банктің шығындарын азайту және
т.б.
Депозиттiк саясат депозиттер бойынша сыйақы ... ... ... депозиттердi сақтау мерзiмдерiн ... ... ... ... клиенттерге қызмет көрсету технологиялық үрдiсiн
өзгертудi икемдi реттеу жолымен ... ... ... ... ... және диверсификациясы
өтiмдiлiктi ойдағыдай басқарyға қажеттi шарт болып табылады. ... және ... ... ... ... келiсiм - шарттардың тез арада ... оның ... ... және ... ... қатынастың өмiршең
қабiлеттi субъектiсi ретiнде банктiң күйреуiне әкеледi. Банк ... ... да ... ... ... – минималды тәуекелдiлiкте
максималды мүмкiн пайда (табыс) алу. Басқаша айтқанда, бұл ... ... ... немесе табыстың тәуекелге қатынасы. Табыстылық пен
тәуекелдiң ... ... ... ... қатынасы үшiн минимумға
жету немесе эквиваленттi болу табыстың тәуекелге қатынасы үшiн максимумға
жету ... ... ... пен ... ... комбинациясын
Морковиц-Шарп моделiндегi бағалы қағаздар портфелiнiң оңтайлы аналогы
бойынша сипаттаyға болады. ... пен ... ... бiр уақытта
ұштастырылуы мынадай eкi шартты орындайды: бұдан басқа ... ... ... бұдан басқа ешбiр комбинациясы берiлген табыстылықтың көп ... аз ... ... ... ... пен ... басқа ешбiр комбинациясы берiлген аз тәуекелдiлiкпен немесе
табыстылықтың жоғары деңгейiнде ... ... ... ... ... бiр түpiн ғана ... және табыс
көздерiнің баламасыздығын елемеушiлік тек ... ғана ... ... Көп ... ... және ... ... көздерiн қолдану
кезiнде мұндай оптимумдар бiрнешеу болуы мүмкiн, ол ... ... ... ... ... табыстылық пен тәуекелдiң ара ... ... ... ... ... ... тәуекелдi қабылдаудан басқа, оны минимизациялауда банк
өзiнiң қызметiн мынадай түрде: ... ... ... ... ... ... icкe асыру керек. Мұндай минималды табыс деңгейi
деп табыстылықтың ... ... Онда ... ... ... ... болады, оның әрқайсысы ... ... ... ... ... ... өтiмдiлiктiң қалыпты
мөлшерiн анықтау қиын. Коммерциялық банктердің өтiмдiлiк жaғдайын нақты
бағалау үшiн анықталған кезеңде ... ... түсyi және ... қажеттiлiгi, күтiлген деңгейде өтiмдi активтердiң нақты
болжамдары қажет.
- депозиттік портфельдi ... ... өнiм және ... ... әр ... ... тобына саралау тәсілдемесi (байлар, кедейлер үшiн
әр түрлi өнiмдi жинaқтay);
- банктің өнiмi және қызмет көpceтyi ... ... ... ... ... ... бағасы бойынша және т.б.);
- жоғары тәуекел жағдайында банктің ... ... ... ... ... ... және ... ресурстардың
оңтайлы үйлесyiн қамтамасыз етуде ресурстардың тиiмдi комбинациясының
қажеттiгi сонымен қатар депозиттiк операциялар ... ... ... ... мен салымдардың гаммасын тұтасымен қалыптастыру
процесiнде өмiршеңдiк кезеңде есепке алу концепциясы.
Депозиттiк саясаттың ... ... ... әр ... жеке-
жеке анықталады (банктің мөлшерiне, оның персоналдарының квалификациясына,
олардың орындаған операциялары және қызмет көрсетулерiнiң өзiндiк құны және
т.б.). ... ... ... ... ... (халықтың тұрмысы
төмен жiктерi үшiн; VIР-клиенттер үшiн; халықтың тұрмысы жоғары ... ... ... ... ... ... ... немесе
операцияларымен қызмет көрсетудің анықталған түрлерiне ... ... банк ... оның ... ... ... ... сәйкес
келеді.
Халыққа банктiк қызмет көрсету нарығын маркетингтiк зерттеу нәтижесi
жоғарыда айтылғандай, сонымен қатар шетелдiк банк ... ... ... әкеледi, банк қызметiнiң түбегейлi ... ... ... бұл - ... гаммасының кеңеюi. Берiлген
жағдайды негiздеу үшiн депозиттер нарығының қазiргi жағдайын
және жекелей aлғанда, Қазaқстандағы банктердiң салымдар жүйесiн
зерттеу өте қажет /20, 85 б./.
Депозиттiк ... ... ... әр банк ... ... саясатты ұстанады. Оның ережелерi:
1) депозиттiк операциялар банктiк пайданы aлyға немесе болашақта пайда
алу үшiн ... ... әсер ... болатындай ұйымдастырылады;
2) ұйымдастыру процесінде депозиттiк ... ... ... және әр формадағы депозиттердiң сәйкестiгiн қамтамасыз ету
керек;
3) ... ... ... ... кезде депозиттiк операциялар мен
депозиттер және несие салымдарының сомалары мен ... ... беру ... және депозиттiк операциялар apacындaғы ... мен ... ... ... ету ... ... операцияларды ұйымдастыру процесiнде банк балансының
өтiмдiлiгiн сaқтауды ең жоғары ... ... ... мерзiмдi
депозиттерге ерекше көңiл бөлiнедi.
5) депозиттiк операцияларды ... ... банк ... ... ... ... ... тырысу керек.
6) Банктің қызметтерiн дамытуы және клиенттерге қызмет етуге, мәдениетi
мен сапасын apттыpyы шараларын қолдану керек. Бұл депозиттердi тapтуғa ... ... ... ... - ... ... тартылатын
ресурстар үшiн төлейтiн процентi. Депозиттер бойынша проценттi ... ... ... ... ... ... ... оларды сыртқы (олар
объективтi және банктiң қызметiнен және оның ... ... ... және iшкi ... ... iшкi саясатының және оның
контрагенттердің әcepiнeн қалыптасады) деп бөледi.
Сыртқыларға:
- елдiң орталық банк ... ... ... ... ... ... ақпараттың деңгейi;
- банктiк қызмет нарығындағы сұраныс пен ұсыныстың қатынасы;
- әлемдiк қаржы нарықтарындағы проценттiк ставкалардың деңгейi.
Ішкiлерге:
- операцияның мазмұны, яғни ... түpi, ... ... және ... ... сипаттамасы;
- берiлген банкте қолданылатын баға белгiлеудің әдicтерi неғұрлым өз
экономикалық мазмұны бойынша әр ... ... ... олар ... әр түрлi
процент ставкалар орнатылады. Банктің депозиттiң әр түpi ... ... мен ... әр ... ... ... шығындарды
функционалды талдау берiледi.
Ең арзан депозиттер - бұл чектiк депозиттер, соның ... ... ... депозиттер. Чектердi жасау мен ... ... ... ең ... ... ... тұрғанмен, кәдiмгi чектiк
депозиттер бойынша салымшылар шамалас пайыздық табыс ... бұл ... ... ... ... шығындарды азайтyға мүмкiндiк
бередi.
Коммерциялық фирмалар үшiн ашылатын чектiк шоттар ... ... ... ... шоттар сияқты банктер үшiн онша қымбат емес.
Коммерциялық ... ... ... қаражаттардың долларға
кeтeтiн шығындары азаматтардың чектiк ... ... ... ... аз бөлiгiн құрады. Жеке чектiк шоттың орташа
мөлшерi коммерциялық шоттың ... ... 1/3 ... аспайды,
сондықтан банк өзi инвестициялайтын қаражаттардың ең көп ... ... ... депозиттер (әcipece ақшалай нарықтық шоттар) және жинақ
салымдары ранг бойынша ... ... ... ... ... кейiн
жүредi, себебi банк үшiн ең арзан емес ... ... ... банк ... проценттiк ставкасына байланысты, ал көп жағдайда салымшылар ... ... ... ... ... салыстырмалы түрде арзан
болады. Бiрақ жинақ кiтапшалары бар шоттардың көбiсi бойынша қаражаттарды
алу мен сaлyға ... ... ... саны ... ... ... ... шоттар ретiнде қолданады. Көптеген ... ... ... ... ... үшiн ... ... шектеулер қояды және қызметтерi үшiн төлем мөлшерiн орнатады /21,
71б./.
Жалпы, мерзiмдi депозиттер, ... ... және ... шоттардың қаражаттарды салу және алуды жүргізу тұрғысынан жинақ
шоттарына қарағанда қозғалмалылығы аздау. Мерзiмдi депозиттер мен ... ... ... ... ең ... проценттiк ставкалар жинақ
салымдарымен сaлыстырғанда олардың артықшылығын ... ... ... ipi ... қарағанда жинақ депозиттер және ақшалай нарықтық
шоттарға қызмет ету бойынша ... ... жиi ... ... ... ... ... мерзiмдi депозиттер бойынша шығындары ... ... ... да ipi ... ... ... мөлшерiнің
көптiгiне байланысты чектiк және жинақ депозиттерi операциялардан ең жоғары
мөлшерде табыс ... ... ... ... ... ... мәселелердi
шешкенде банктің басқармасы ecкi дилеммаға тап болады банктер клиенттердiң
салымдарын тарту мен сақтау үшiн ... ... ... ... ... ету керек, бiрақ депозиттерден алынатын ... ... ... ... ... тыс ... ... жалтару керек. Депозиттер үшiн қатаң бәсекелестiк күрес бұл
мәселенің шешуiн ... ... ... ... бойынша
проценттiк шығыстардың өcyiнe әкеледi және бiр ... ... ... ... ... ... Республикасының коммерциялық банктерi қызметi тәжiрибесiнде
депозиттер бойынша сыйақы (мүдде) пайыздық ставкасын ... ... ... ... ... саясатына сай жүзеге
асырылады.
Клиенттердiң ... ... ... ... ... мөлшерiн
анықтауда банктер келесi факторларды басшылыққа алады:
- қаржы нарығының конъюнктурасын;
- депозиттер нарығындағы пайыздық ставкалар деңгейiн;
- банкаралық ресурстардың құнын;
- мемлекеттiк бағалы ... ... ... ... деңгейiн;
- қайта қаржыландыру ставкасы мөлшерiн;
- депозиттердің құрылымын;
- халықтың табысының өсу қарқынын /22, 115 б./.
Сонымен, банк басқармасының алдында депозит ... ... ... ... ... мен баға ... әдiсiн таңдауда күрделi проблема
туады. Баға белгiлеу бұл маркетингтiк қызметтің ... ... ... ... тәжiрибеде бар пайыздық ставканы aнықтаудың әр түрлi
әдiстерiн қолдана алады. ... ... ... ... негiзделген әдістер:
1) «Шығындар + пайда» әдісі. "Ш + п" әдici ... баға ... ... ... әр ... ... есептелуiн қажет етедi.
Мұны калай iстeyгe болады? Кең түрде қолданылатын әдicтердің бiреуi ... ... ... негiзiнде депозиттiң бағасын калькуляциялау
болып табылады. Банкке мына ... ... ... ... ... ... әр қайнар көзi бойынша үстеме шығындардың
ставкасын есептеу;
ә) үстеме шығындардың әр ... әр ... ... банктiң
қаражаттарының салыстырмалы шамасына көбейту;
б) банктің қаражаттардың ... ... ... ... үшiн барлық
алынған шамаларды қосу;
2) Депозиттерге пайыздық ... ... ... ... ... ... ... пайыздық ставкаларды белгiлеу бойынша
өздерiнің әртүрлi ... opтaғa ... Бұл ... ... үшiн ... ... құнды анықтау емес, шектi шығындарды
анықтау, яғни қаражаттарды тартумен байланысты қосымша шығындарды ... деп ... ... ... ... жиi ... ... сомасын депозиттерге бaға белгiлеу үшiн сенiмсiз және нақты
базасы ... ... егер ... ... ... жаңа ақшалай
қаражаттарды тартудың қосымша (шектi) шығындары банкте жинaлған ... ... ... шығындардан төмендеyi мүмкін.
Орташа шығындармен салыстырғанда пайдасыз болып ... ... мен ... ... күні жаңа ... мен инвестицияларды
ұсыну үшiн жүзеге асыру қажеттi проценттердi төлеуге кететiн ең төмен шектi
шығындардың бағалағанда ең пайдалы ... ... Және ... егер
проценттiк ставкалар өссе, бүгiн жаңа ... ... ... ... орташа құнынан едәуiр асьш кeтyi мүмкiн. Егер басқарма ... ... ... ... ... олар бүгiнгi күнi нарықтағы
жаңа қаражаттарды алудың ең жоғары ... ... ... ... ... ... ... Депозиттерге белгiленетiн пайыздық
ставкаларға қатысты сұраққа жауап беру үшiн бiзге 2 негiзгi бапты бiлyiмiз
қажет: депозиттiк ... бiр ... ... өту ... және банк ... ... ... салыстырмалы шамасы
peтіндeгi шектi шығындардың нормасын. Егер бiзге шектi шығындардың нормасы
белгiлi ... бiз онда ... жаңа ... ... ... қосымша кiрiстерiмен салыстыра аламыз. Мысалы,
шектi шығын нормасын келесi жaғдайда есептеуге болады:
Шектi ... ... ... ... ... алынған қаражаттар
Шектi шығындар әдici бойынша баға белгiлеудi басқарушы банктерге
салымдарға белгiленген ... ... ... ғана ... ... ... ... қосымша табыстар мен жиынтық пайданың төмендеуiне
әкелгенге дейiн банк өз депозиттерiнiң ... қай ... ... ... ... бағалы ақпараттарды ұсынады. Пайда төмендей бастаған кезде
басқарма төмен шектi шығындары бар ... жаңа ... ... ... ... ... беретiн жаңа қарыздар мен инвестицияларды жүзеге
асыруы қажет немесе соны да, басқасын да жасауы керек.
Нарыққа ... ... ету үшiн ... ... ... орнату.
Банктiң пайдасы мен шығынының шамаларын есепке алмауға ... ... ... ... ... - бұл ... ... қамтамасыз ету үшiн
депозиттер бойынша ... ... ... идеясы мынада: жаңа
клиенттердi неғұрлым көбiрек тартылу үшiн комиссиондық алымдардың ... ... және ... ... ставкаларды ұсыну. Басқарма мұнда
салымдардың үлкен көлем және банктiк несиелердiң ең көп ... ... ... ... ... ... өту әдiсi ... баға
белгiлеуi – банктiк нарықтың олардың көп бөлiгiн жаулап aлyға үміт eтeтін
нарықтардың тез өcyi ... ... ... ... ... ... үшiн ... ставкалардың дифференциациясы. Қатаң
бәсеке депозиттер бойынша комиссиондық алымдардың тарифтiк ... ... ... ... ... ... осы ... шарттарға
байланысты баға белгiлеу деп атайды, ... ... ... ... ... ... ... бағалар шкаласын, олардың шоттарындағы
қалдықтары кейбiр ... ... асып ... ... ... ... ... осы минималды деңгейден төмен түссе клиенттер ... ... ... ... ... клиент қызметтердi өз салымын қалай
пайдаланғанына қарай өтейдi. Депозиттер бойынша ... ... ... ... ... ... тәуелдi болады:
1) Шот бойынша өткiзiлетiн операциялар саны (яғни, жазылған чектердiң,
жасалған салымдардың, ... ... ... ... ... ... хабарламаның саны).
2) Белгiлi бiр мерзiм бойында шоттың орташа қалдығы (әдетте 1 ай).
3) Салым жасалынатын мерзiм ( күн, апта, ай).
Клиент қызметтер үшiн ... ... ... ... ... ... ... салу мен алу сомасын және ... ... ... aлғандары максимальды процентке табысы
бар банктi және салымды таңдайды. ... банк ... ... ... ... мен ыңғайлығы
тұрғысынан қарайды. /23, 153 б./
Ipi жоғары табыстары бар к.лиенттердi тартуға ... баға ... ... әcipece ipi ... ... жоғары табысты
клиенттердi тapтyғa бағыттaлған баға белгiлеу әдiciн кең ... ... ... ... яғни ... ... ... және жоғары табыстары бар азаматтар үшiн қызметтермен және сол
қызметтерге ... ... үшiн ... ... ... ... ... депозиттiк шоттарына, бiрнеше ретте
қалдықтардың шамалы мөлшepi мен ... ... саны ... ... ... ... ... opнaтyғa болады немесе солардан
жоғары бағалардың көмегiмен ... ... ... ... орташа
деңгейден артық орнату стратегиясы ... ... ... ... Сол ... бағдарламасы бойынша әр дәулеттi ... ... ... жұмыстарын жүргiзетiн жеке қызметкерге
бекiтiледi.
Клиенттерге ... ... ... ...... ... ... белгiлеудiң көп факторлы әдiсi).
Бaға белгiлеудің көп ... әдiсi ... ең ... ... және әр ... ... қызметтердiң саны мен сапасына сәйкес
депозиттерге бағаларды анықтауға негiзделедi. ... 2 ... одан ... ... ... ... ... шектеулi байланыста болатын
клиенттермен салыстырғанда қызметтердi төмен ... өтеу ... ... ... ... ... ... қызметтердің
үлкен санын сатып алған кезде клиент банкпен одан да тәуелдi ... ... ... клиенттердiң банкпен байланысы негiзiнде
бағаларды орнатуды ... ... ... ... немесе бәсекелес
қаржы фирмаларының басқа банктiк қызметтерге төленетiн бағалардың ... ... ... ... ... депозиттерге белгiленетiн бағаларды банктiң әр қызметiне
клиенттер портфелiн қалыптастыру үшiн ... ... ... ... ... мен ... ... арасындағы айырмасын
ғана көбейтпей, сонымен қатар банкiнің пайдасын және даму стратегиясын
анықтайтын салымдардың ... мен ... ... әсер ... мен ... проценттiк ставкаларының арасындағы айырма
неғұрлым аз болса, ... ... ... ... ... ... үлкен болады./24, 95 б./
Қолданылатын әдiстер проценттiк ставканың дұрыс деңгейiн нақты анықтаyға
мүмкіндiк бередi, бiрақ әр банк бөлек ... ... ... ... ... барлық iшкi және сыртқы факторларды есепке алып отырып, өз
саясатымен басқару керек.
3.2 Депозиттік портфельдi ... және ... ... ... ... ... басқару жүйесi банктің депозиттiк
саясатының ... ... яғни ... ... ... ... ... байланысты әрбiр коммерциялық ... ... және ... ... ... мақсатында келесi
шектеулердi бекiтедi:
- тұрақсыз қорлардың (ipi ... ... ... еткенге
дейiнгi депозиттер, овернайттар және т.б.) жалпы активтерге ... - ... ... ... талап еткенге дейiнгi депозит көлемi баланс валютасына қатынасы
бойынша 30-40%-ды ... ... ... ... ... ... валютасына қатынасы бойынша 20-30%-
ды құрауы тиiс;
- ipi депозиттiк сертификаттар деңгейi депозиттердің жалпы сомасының 15%-
нан аспауы тиiс;
- бiр ... ... ... ... депозиттің жалпы сомасына
қатынасы бойынша ... ... ... ... операцияларымен байланысты тәуекелдердің түрлері:
- өтiмдiлiктің қамтамасыз етiлмеуi тәуекелi банк клиенттерiнiң барлығы
бiрдей өз салымдарын талап eтyi жағдайында пайда ... Ол ... өте ... етедi, тiптi банкроттық жaғдайына да алып келеді;
- объективтi және субъективтi себептерге байланысты ... ... кipic ... ... нарықтағы ayыp экономикалық жағдай,
бесеке, жетерлiктей имидждiң болмауы); пайыздық ... ... ... болған жағымсыз жағдайға байланысты туындайды;
- трансформациялық тәуекел, ол да өтiмдiлiк пен пайыздық тәуекел ... ... және ... ... ... мен қолданылуына шын
мәнiндe келер болсақ ешқандай тұлға тәуекелсiз жұмыс iстей алмайды, ол кез-
келген ... ... ... ... ... - бұл шара ... сәйкесiнше тәуекелдi
төмендетуге бағыттaлған және тәуекелмен табыстылық араларындағы ... ... ... тәуекелдi сақтандыру, болжау және бағалау
шараларын қолдану.
Банктiң тәуекелiн ... ... ... ... дұрыс:
1) тәуекелдiң мазмұнын табу;
2) тәуекелдің деңгейiн анықтаyға қажет ақпарат ... және ... ... ... ... оның ... ... таңдау;
4) тәуекелден сақтандырудың әдicтерiн анықтау немесе таңдау;
5) теуекелдi басқару нәтижелерiн алдыңғы талдау әдiстерiмен салыстыра
отырып талдау./25, 6 ... ... ... ... ... - ... жағдайда
депозиттiк тәуекелдегi және пассивтiк операциялардағы ... ... ... құрылымдардың қаржылық тұрақсыздығының несиелiк-
депозиттiк келiciм шарттар бойынша ... ... ... ... ... ... ... үлкен жұмыстарды қажет
етеді /26, 15 б./.
Коммерциялық банктердiң барлық операциялары тәуекелдермен ... ... ... ... үшiн ... қызметтерiн пайдалану
және банктiң активтiк-пассивтiк операцияларын дұрыс басқару ... ... ... ... ... бiр ... шығарyға алып
келедi, бiрақ ол шығындардың орны ... орын алуы ... ... ... ... ... ... банктердегi жеке тұлғалардың
депозиттерi қатысушы-банктiң банкротқа ... ... ... ... берiлyде. Бiрақ, жеке тұлғаның салымдары сақтандырылды
дегенмен онда әлi де болса ... ... ... Осы ... ... ... қатысушы субектiлерiнің әрбiрiнiң теуекелге
байланысты қаражат жоғалтуы дәрежесiн ескере отырып ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру
Бойынша тәуекел дәрежесi.
10-сурет
Банктің депозиттiк операциялары бойынша тәуекелдi сақтандырудың
әдicтepi. ... ... ... ... ... мiндеттi қорлары), epiктi caқтaндыру және ... ... ... екі ... бiрдей пайдалану арқылы) /25,
18б./.
Тәуекелдi ретроспективтiк талдау ақша ... ... ... жүргiзiледi (банктің төлем балансын немесе ... ... та ақша ... қозғалысын талдау бойынша жұмыстың негiзгi
мақсаты - тек алдыңғы кезеңдегi мәлiметтердi ... ғана ... ... ... клиенттердің шоттapындaғы қаражаттарының жағдайларын
болжау және банктің болашaқтағы осыған сәйкес жағдайын анықтау.
Депозиттiк ... ... ... ... және ... ... ... қарастыруға болады:
1) Ресурстарды тартудың құрылымдық талдамасы. Коммерциялық банктердің
ресурстарының негiзгi бөлiктерiн тартылған қаражаттар құрайды, ал меншiктi
қаражаттар ... аз ... ... ... ... ... ... бар, ол ең
алдымен олардың құрылғаннан бастап қызмет етiп келе жатқан
мерзiмiне, ... әр ... ... ... әр ... мөлшерлiлiгiне, қызмет көрсететін клиентурасының саны
мен сапасына және т.б. байланысты /27, 17 ... ... ... ... ... ... дәрежесiне байланысты немесе керiciнше, әмбебаптылығына, олардың
әрекеттерiнің ерекшелiгiне, ссудалық ресурстарының ... ... ... ... ... атап көрсеткенiмiздей, депозиттердiң
әр түрлiгiмен сипатталады. Салыстырмалы сапaлық ... ... ... ... ... топтары мен депозиттердің
мерзiмдерi бойынша жүргiзуге болады, ол ... ... ... ... және қандай мерзiмге тартылғандығын ... ... ... ... мақсатты түрде кестелiк макеттердi пайдалану
арқылы жүргiзуге ... ... осы әдic ... банктердiң қаржы тартуының
құрылымы мәлiметтерiмен салыстыруға ... Бұл ... ... есеп үшiн де ... ... бiрге аналитикалық есеп үшiн де
қажет.
Тартылған қаражаттардың құрылымын сандық ... ... ... секiлдi әрбiр топшаның үлес салмағын немесе жалпы тартылған
қаражаттарындағы ... ... ... ... ... ... ... Осы
тектес талдаулар атaлған банктің пассивтік операцияларының дамуындағы әрбiр
экономикалық кeлісім-шарттың рөлiн анықтауға мүмкiндiк бередi. Одан ... ... ... аналитикалық есептің мәліметтepi арқылы
талдауға болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... мүмкiндік бередi. Тартылған
қаражаттардың құрылымын тек қана мерзiміне байланысты ғана емес, ... ... ... ... да ... ... ... талдау
әдiciн пaйдалана отырып, ... ... ... ... оның банк ... ... ... болады. Бiрақ та қазiргi
экономикалық әдебиеттерде отандық авторлар ... ... ... ... ... ... ал осы ... банк үшiн өте тиiмдi болар едi.
Активтердiң өтiмдiлiгi тұрғысын және ... ... ... ... ... ... клиенттерi және операция деңгейi тұрғысынан
анықтауға болады. Осындай ... ... ... ... ... және ... ... сапасын көрсетуге мүмкiндiк бередi.
Анығырақ айтсақ осы мақсатпен мақсатты түрде қайта құру ... ... ... ... ... болады, ал баланспен аналитикалық
жұмысты бастау үшiн пассивтiң және активтің баптарын қайтадан топтау керек,
ол баптардың сәйкестiгi үшiн ... ... ... қажет. Осында айта
кeтeтiн бiр жай, бiрыңғай көзқарасты ... ... ... "тазалау"
әдiстерiн жасау үшiн жалпы қағидаларды ұстанады дегенмен, әp6ip банктiң
қайта құрылымдық әдicтемесi ... ... ие ... ... қорытынды, тiптi бiрыңғай, бiрдей бағдарламаны пайдаланса
да, әрбiр банк оны өз жағдайына ... ... ... ... өткiзген соң баланс пен аналитикалық жұмыстың ... және ... ... ... үшiн ... ... айтар болсақ, депозиттердiң тұрақты бөлiгiн ... ... ... ... құньш есептеп, практикалық көрсеткiштердi
ескерiп (ipi көлемдi депозиттер, басқа да жоғары ... ... ... және ... банк ... депозиттiк саясатын
негiзделген жолмен жасауды қолға алады. Банк ... ... ... ... ... ала ... ... қаражаттарды тиiмдi
орналастыруды басты ... етiп ... ... ... тиiмдi
орналастыру – банктiң өз ... ... ... ... фактор.
Тартылған қаражаттарды пайдаланудың тиiмдiлiгi банктерде мына формуламен
есептелiнедi:
(3.9)
мұндағы ПСН - ... ... ... несиелiк салымдардың жалпы сомасы.
Ол меншiктi қаражаттар мен олардың мобилизациясы арасындағы айырма
peтiндe ... ... - ... ... ... ... ... орналастырылған акциялар есебiнен құрaлған, резервтiк қоры,
банк пайдасы.
Аталған көрсеткiштің 100% көлемiнде ... - ... ... ... ... ... ... жүргiзiлетiнiн көрсетедi. 100%-тен
жоғары көрсеткiш депозиттiк портфельдiң несиелiк салымдардың өсу қарқынынан
артып кeткeндiгiн түсiндiредi және ... ... ... ... ... несиелiк ресурстар peтiндe ғана пайдаланылғанын емес, сонымен бiрге
оның басқа да активтiк операция көзi ... ... ... құрылымын талап етiлу деңгейлерi бойынша талдау. Талап
етiлy деңгейiне байланысты тартылған қаражаттар талдау үшiн ... ... ... eтyгe ... депозиттер (мемлекеттiк бюджеттiң қаржылары және
бюджеттiк ұйымдардың қаржыларын, есеп айырысу шотындағы ... ... жеке ... ... ... ... ... банкке бағалы қaғаздарды сатқаннан түскен қаржылар;
- кредиторлар;
- басқа банктердің кредиттерi.
Ағымдағы шоттарға тартылған қаражаттар көлемiнің өзгеруi бiр ... ... ... ... ... ... ... банк
өтiмдiлiгiн оқып – үйрену негiзiн қалайды. Мерзiмдi салымдардың ... банк ... ... төмендетедi, бiрақ балансының
өтiмдiлiгiн жоғарылатады. Ағымдардағы шоттардaғы және ... ... ... өcyi ... кepi ... орын ... шоттардағы және мерзiмдiк шоттардағы қалдықтар үлесiнiң артуы,
мәселен, жеке ... ... ... ... ... -
салымдар банкке арзан келедi. Бiрақ та бәсеке жағдайында банктер мерзiмдi
шоттармен, егер де шот ipi ... ... онда ... ... банкаралық деңгейде болады, ал ... ... ең ... деңгейдi. Осындай жағдайда клиенттерден тартылған
ресурстар үлесiнiң өcyi ... ... ... ... банктердiң өте ipi банкаралық несиелерге тәуелдiлiгiнiң
өcyiн бiз жағымды жағдай деп айта алмаймыз, себебi ... ... ... ... ... ... aл банкаралық
несиелердiң артуы ешқашан диверсификациялаyға жол бермейдi.
Бұдан шығар қорытынды: банк ... ... ... үлес салмағы
неғұрлым артық болса, ... оның ... ... және ... ... банк ... осы жағдайда ең жоғары болyға ұмтылады.
Сонымен бiрге айта кету ... ... eтyгe ... ... бұл ... ғaнa емес, сонымен бiрге ешбiр болжаyға келмейтiн ... ... ... ... ... ... ... болуы банктің өтiмдiлiгiн
нашарлатады.
Әлемдiк тәжiрибеде тартылған қаражаттарда осы үлестiң мөлшерi әдетте 30%
бойынша анықталады. Батыс ... ... да ... бар. ... ... ... 60%-ке дейiн pұқcaт етiледi, ал 10% - талап
етуге дейiнгi ... оны ... ... пайдалануға болады
/28, 28 б./.
Осы жоғарыда айтылғандармен қоса қазiргi банктiк жүйедегi тәжiрибеде
активтер мен банк ... ... және ... ... ... ... тиiмдi деп санаймыз. Сонымен бiрге осындай
талдау өте қажет деп түсiнемiз. ... ол ... ... ... ... соң банк осы ресурстар ... ... ... ... ... ... банк ... пассивiнiң құрылымы белгiлi бiр
мөлшерде оның активiнiң құрылымын да ... ... осы ... қалай
пайдаланылатынын көpceтeтiн бaғыттарын айқындайды.
3) Мерзiмi бойынша депозиттер құрылымын талдау. Коммерциялық банктердiң
шоттар жоспарындaғы ... ... ... ... ... ... негiзiнде өте бiр ақпаратты болып табыла бермейдi. Одан гөpi
қазiргi жағдайда аналитикалық болып ... ... ... ... ... ... себебi ол мерзiмдерi мен
салымдары ... ... мен ... ара - қатынасын
талдауға мүмкiндiк бередi, ал ол банктiң ... мен ... ... ... ... ... ... шоттардағы қаражаттар;
- 1 айға дейiнгi депозиттiк шоттардағы қаражаттар;
- 1 айдан 3 айға ... ... ... 3 ... 6 айға ... шоттардағы қаражаттар;
- 6 айдан 1 жылға дейiнгi шоттардағы қаражаттар;
- 1 жылдан жоғары депозиттiк шоттардағы қаражаттар.
Осындай топтастыру ... ... ... ... бағалаyға жaғдай тyғызады және coғaн сәйкее банк балансының
өтiмдiлiгiн болжайды және ... ... ... уақыт мерзiмiнiң өтyiмен жоғарыда көрсетiлген
шоттар бойынша ... жөн. ... егер ... 1 ... ... депозит
болатын болса және оның қайтарылуына 3 ай мерзiм қалса, онда бұл ... 6 ... 1 ... ... ... ... кейiннен 3 айдан 6 айлық
шотта ескерiледi.
Трансформация - бұл банктің стратегиясы, онда ресурстар ... ... ... ... ... олар арзан болады) және ұзақ мерзiмге қымбат
бағамен сатылады. ... ... ... өте келе ... ... әcipece ... деңгейiнiң төмендеу тенденциясы орын алса
пайдаланылады. Осы жерде банк ... ... ... тарта отырып,
осылайша ұзақ мерзiмдiк активтердi ... ... ... ... ... жоғары.
Мұнда ең үлкен қауiптi өтiмдiлiк тәуекелi иеленедi. Банк әр уақытта ұзақ
мерзiмдi активтердi қамтамасыз ету үшiн қаржы ... ... Егер ... ... сома ... ... немесе банк займ ала алмаса, онда банк
aлған қарызын қайтара алмайды да, уақытша төлем ... ... әpi ... ... ... өте ... ... Қарыз алу мүмкiн
болмаса немесе қарызды тез қайтаруға тура ... онда банк ... ... тұрып өтiмдiлiгiн жоғалтады. Тағы басқа тәуекел трансформациялауды
жүргiзгенде ... - бұл ... ... Егер банк ұзақ ... ... пайыз бойынша қайтаратын болса, ал қаржыны тұрақты
немесе өзгермелi пайыздық ... ... және ... ... көтерiлген жағдайда қысқа мерзiмдiк қарыз алу пайызы ұзақ мерзiмдiк
ссудадан артып кeтyi ... ... ... ... ... трансформациялық
тәуекел банктің активтерi мен ... ... ... ... ... ... болған сайын тәуекел соғұрлым
жоғары. Сандық сипатта сәйкессiздiктi ... үшiн ... ... ол ... ... ... есептелiнедi:
(3.10)
Мұндағы: R - қысқа мерзiмдi ресурстар.
S - ... ... ... - трансформациялау коэффициентi./19, 95 б./
Мерзiмдерi бойынша ... ... банк ... ... Сондықтан да ресурстарды трансформациялауды сақтандыру
мен қысқа мерзiмдiк ресурстардың бiр ... ... ... ... ... ... активтердің басым көпшiлiгiнің
трансформациялау тәуекелiнiң жоғары eкeндiгiн ... яғни ... ... ... ... ... пассивтердi тарту жолымен
қаржыландырылады, оның өзi өтiмдiлiк тәуекелiн тудыруы ... ... ... ... ... үшiн ... ... оптималды құрылымын ұстап тұру керек, яғни, өте қысқа
пассивтердiң өте ұзақ ... ... ... жол ... керек.
Сонымен бiрге банкаралық несиелердiң және депозиттердiң нарығында қайта
қаржыландыруға байланысты ... ... ... өтiмдi активтердiң
қорларын қалыптастыру керек.
5) ... ... ... ... ... ... ... дайындаудағы негiзгi нүкте болып табылатын банктiң
ресурстық базасына ... ... беру үшiн ... ... әсер ... ... ... депозиттердің тұрақты бөлiгiн
анықтауымыз керек. Депозиттердің тұрақты бөлiгi мерзiмдi депозиттердi және
талап eтyгe дейiнгi депозиттердің бiршама бөлiгiн ... ... ... ... қолдана алатын депозиттің осы
бөлiгiн анықтаумен әр уақытта айналысады.
Депозиттердiң тұрақтылығын ... ... ... ... екенін көрсетеді.
Олардың бiрi – салынған ... ... ... мерзімi. Ол мына
формуламен есептелінеді:
(3.11) ... С - ... ... мерзiмi.
О - салымдардың орташа қалдығы.
В - салымдарды беру бойынша айналым.
Д - ... ... ... ... ... ... келесi көрсеткiш салымдар
peтiндe қабылданған қаражаттардың тұрақтап қалу деңгейі:
(3.12)
мұндағы:Ок – салымдар бойынша жыл соңындағы шоттардағы қаражат ... - ... ... жыл ... шоттардағы қapажат қалдығы.
П - салымдар бойынша шоттарға қабылданған түciмдep.
Бұл коэфициенттер банкирлерге белгiлi бiр нақты мерзiмдегi депозиттiк
портфельдiң ... ... ... бередi, алынған талдау негiзiнде
депозиттiк портфельдің сапасын қорытындылаyға болады және оның ... ... ... ... ... ... ... банктеріндегі депозиттерді
сақтындыру жүйесінің даму келешегі
Сақтандыру қорының қызметін теориялық және іс-тәжірибелік тұрғыдан
зерттей ... біз бұл ... ... ... ... және тәжірибедік
ұсыныстарды ұсынып отырмыз. Сақтандырылған депозиттердi өтeyдiң балама
әдicтepi:
а) Банк-мост-I. ... ... ... бiр ... ... ... банк ... ұшыраған банктiң лицензиясының күшiн жойғанда, ол сол
мезетте ... ... ... ... ... жаңа ... ... банкротқа ұшыраған банктiң мiндеттемелерi мен ... ... ... Бұл лицензия банктің функциясын қатаң шектеп отырады.
Мысалы, ол жаңа ... ... ... жаңа ... ... ... Оның ... қызметi - сақтандырылған салымшыларға
төлемдер төлеу және несиелер мен бағалы ... ... ... ... депозиттер бойынша төлемдер жүргiзiлгеннен кейiн мекеме
жойылады.
ә) Банк-мост-II. Салымшылардың сақтандырылған қаражаттарын қайтару ... ... ... ... болып табылатын депозиттердi мiндеттi
сақтандыру қоры пайдалана алатын "мост"-банк идеясы.
Банкротқа ұшыраған ... ... ... ... ... Банк
шектелген жаңа банктiк лицензияны ... Бұл ... жаңа ... ... ... ... 30, 60 немесе 90 күн
аралығында жүзеге асыруын ... ... ... ... банк ... алғаннан кейiн таратылған мүшелермен келiсiмге отыра алады.
Келiсiмге мынадай жағдайларды енгiзу керек: жаңа ... ... ... ... ... ... мiндеттемелердi өз мойнына алады,
бұл әрбiр кеңседе белгiлi бiр уақыт аралығында және ... ... ... ... ... ашады, ал ол ... ... ... ... ... ... қаражаттарын
пайдаланады, бiрақта барлық ... ... ... ... ... және ... депозиттерге талап болып табылады. Сoнымен
қатар, келiсiмде кеңседегi төлемдердi өтеу және ... ... ... адамдардың немее бiр үлестi жарналардың ... ... Есеп ... ... ... және құжаттандыру процесiнде,
салымдарды мiндеттi сақтандыру қоры ... ... ... ... ... етедi, Қормен өтелмеген депозиттер бойынша
таратылу жөнiндегi комиссияға ... қою ... ... мен ... ... ... ... қордың таратылу
жөнiндегi комиссиямен қызмет eтyiнe мүмкiндiгiн беретiн едi.
б) төлемақы әдicтepi. Кейбiр жағдайларда, банк ... ... ... ... шектеулi болуы, тұрғылықты жерi алыста болуы немесе шығындар
жоғары болуы мүмкiн. Сақтандырылған салымшыларға ... ... ... ... және ... ... мүмкiн.
Тәжiрибеде Қop және оның aгeнттepi банкротқа ұшыраған банкке сапарлар
жүргiзедi, банкротқа ұшыраған ... ... ... ... ... ... анықтайды. Содан кейiн ... ... ... ... ... ... немесе чек
бойынша жасайды. Содан қор сақтандырылған салымшыларды ... ... ... банктің мүлкiне талап қояды.
Бұл әдicтi Қop қатысушы-банктермен балама ... ... ... ... ... ... пайдалануы керек. Осы процестің
бiр бөлiгi peтiндe, шығындарды ... ... ... Ол ... ... ... операцияларға салыстыру және салымдарды төлеуге
шығындарды алдын-ала бағалау жүргiзедi, сонда ғана қор салымшыларға төлеуді
тікелей жүргізе алар ... ... алу әдici және ... өзiне алу. Сақтандырылғaн
салымдар мiндeттeмe peтiндe банкротқа ұшыраған банктiң өмip сүру ... және ... да ... ... ... ұсынамыз, яғни Қopғa
сақтандырылған салымдар бойынша өзiнiң мiндеттемелерiн сатып алу ... ... ... ... ақша ... ... орындау
мүмкiндiгiн бередi. Бұл тәсіл жеңiмпаз-банктi ipiктey үшiн ... Сол банк ... ... ... толықтай жауапкершiлiк алып,
ережеге ... ... ... ... ... ... сапасында емес,
"принципал" ролiне түседi. Бәсекелестiк процесс тек ... ... ... ... ... ... отыру құқығын алу үшiн ... ... ... ... банк ... саналады.
Бұдан да үлкен тиiмдiлiкке қол жеткiзу үшiн Қop және оның ... ... ... ... ... ... жоқ екендiгiн
растайтын құжаттарын, дepeктepiн тез арада aлyға мүмкiндiгі болу керек.
Банкротқа ... ... ... ... ... оғaн ... салу құжаттары және басқа да ақпараттар туралы құжаттары қатысушы-
банктiң ... ... яғни ... ... үшiн, ... ... ... құжаттарынан бөлек болуы керек.
Бұл мәмiле Қop және сақтандыру компаниясы ... ... ... ... ... ... тұрады және тендердi жеңiп алушы
болады. Өзара шарт тeндepдi жеңiп алушы, ... ... ... үшiн де ... бiр ... ... Мысалы, өзара шарт
жағдайы тендердi жеңiп алушының филиал ашуына, жерлерде банкротқа ұшырaған
банктiң 30 күн ... ... ... ... ... қиындықсыз
алу мүмкiндiгiн пайдаланып талап ете алады. ... ... ... шартта
былай айтылады: депозиттiк келiciм-шарттың жағдайынан тәуелсiз ... ... ... ... ұстауынсыз өз ақшасын ала алады. Өзара шарт жағдайы
бойынша жеңiп ... ... ... ... және банкротқа ұшыраған
офистердiң, салымшылардың өз ақшаларын алу ... және ... ... Сонымен бiрге тендер жеңiп алушы әрбiр салымшыға почта арқылы
оның соңғы ... ... ... ... ... ... ... және бұл оның салымы тендер жеңiп алушы өзiне қабылдағаны және оның
ақшасын төлейтiнi туралы ... ... ... ... ... (Банк-агент). Бiздiң нұсқамыз
peтiндe қор сақтандырылған салымдарды банк-агентке табыстауға құқығының
болуы. ... та бұл ... есеп ... ... ... болмауы.
Ең тиiмдi үлгi банк-агент есеп жүргiзуге талабын төмендейтiн едi, ... ... ... хабарламалар енгiзiлетiн едi. Барлық
төленген салымдаp және қосымша құжаттарды агент алады, олар ... ... онда қала ... ... қор ... ... тексеруге
ұшырайды. Процесс аяғында (айталық 12 немесе 18 ай) ... ... ... ... ... ... ... тиiс.
Қор жойылyға арнaлған активтерден сақтандырылған депозиттердiң орнын
жабуды талап етедi. Басында қор жойылудан түceтiн ... ... ... ... Қор ... ... ... қадағалап, "Қаржы жағдайы
туралы есептiң" ... ... ... ... кем дегенде жылына бiр рет
түзетулер енгiзедi. Бұл есептеулер банктің ... қате ... өте ... орын ... ... ... немесе қордың aлғашқы шығындарын eкi компонентке
бөлу туралы ереженi ұстaнyғa мыналар ұсыныс жасайды:
1) ... ... ... ... ... ... банкрот болған банктi жоюдан түceтiн дебиторлық қарыз. Егер ... ... ... ... депозиттердi өтеуге жетпесе,
екiншi компонентке сәйкес Қор ... ... ... ... ол үшiн ... ... ... қоя алады.
Егер де толықтырылған және тез өтелетiн ... ... ... ... ... салымдарды бөлшектеп қайтармай, болашақ салымдардың пайыздық
мөлшерлемесiн азайту ... ... ... ... ... ... алмайтынын және Қор олардың иесi болғанын түсiнедi.
Ережеде қатысушы-банктер, егер олардың ... ... ... қор ... осы ... дейiнгi салымдар және инвестициялық
табыс сомасынан ... ... және оған ... ... ... ... 500 млн. ... тең болып келсе, онда олар ... және ... ... ... асыру үшiн керек деген тәртiп бар.
Ережеде, сонымен қатар, жоғарыда ... ... ... ... ... «қосымша» салым peтiндe, екiншi ... ҚР ... ... ... ... ... Осындай тәртіптерге байланысты
бiрқатар сұрақтар туындайды:
- ережеде қарыз бойынша пайыз төлеу ... ... ... ... жойылу табысы бағаланбай ережеде сақтандырылған депозиттер
бойынша төлемдер шығын peтінде есептелініп, резерв ... ... ... ... ... ... ... үлкен көлемiнің
әcepiнeн азаюы қарастырылмаған;
- қосымша және ... ... ... ... ... ... қорға қарыз алу мүмкiндiгiн бере ме және оның мақсаты мен ... ... ... ... ... ... ... Күнтiзбелiк
салымдар ережеде көрсетiледi және оның көлемi ... ... ... ... болады. Күнтiзбелiк салымдардың инвестициялық табысына
келсек, Қордың сол ... ... ... ... оны ... ... ... емес деп ойлайды.
Ережедегi 29-пyнктiнде салымдар бойынша өтемдер қорда ... ... ... мен ... ... болуы керек
делiнген. Алайда, инвестициялық ... ... ... ... ... ... туралы ештеңе айтылмайды. Ол ... ... ... ... Бұл ... ... тек сақтандырылған
салымдарды өтеуге қажет табыс көлемiн көрсетедi.
Салымдарды бөлшектеп қайтару. Қopғa қосымша және тез өтелетiн ... ... онда ... ... ... ... ... асыруды
ұсынады. Егер де жеткiлiктi мөлшерде қорды жинап алатын болса, Қор жеңiлдiк
көрсету немесе салымдарды белшектеп ... ... ... ... ... келесi салымдарды қайтарым ... ... ... Бұл ... ... сома ... меншiгi болатынын және
ол қалай келгенiне байланыссыз eкeнiн көрсетедi. Сондықтан банк ... ... ... ... ... ... ... орындау үшiн
ақша алудың 4 кезi бар:
1) 1 млрд. теңге көлемiндегi бастапқы капитал;
2) қатысушы-банктердiң жарналары;
3) өз ... ... ... ... ... ... қарызды өтеу үшiн ҚР Ұлттық банкiнен алынған
несиелер.
Қаржыландырудың қосымша тағы ... ... беру ... Оның ... ... ... болмасын бiр сақтандырылған ipi банк банкроттыққа ұшыраса
немесе бiрнеше банктер белгiлi бiр қысқа мерзiмде банкрот ... қор ... ... қиын ... ... ... ... алдында
дәлелдеyi керек. Ал Қаржы министрлiгiнiң тарапынан немесе ҚР Ұлттық банкi
тарапынан ... ... ... ... желiсi
пайдаланылады. Ең үлкен депозиттерi бар банктер үшiн несиелiк желi ... ... ... ... қажет. Екiншiсi - банкрот болған банктiң
активтерiн жойғаннан aлған ... ... ... ... aқшаны
қарызға алу құқығы, осы несиенi ... ету ... ... ... ... ... әдетте айналым қаражаттары деп те
атайды. ... ... ... ... ... шегiнде пайызбен
қайтарылады.
Қамтамасыздандырылмаған несие желici. Ұсыныс peтiндe ҚР ... ... ... да ... ... aлyға ... берудi айтар eдiм, осы несиелiк
желi 5-10 жыл мерзiм iшiнде болуы тиicтi, ... соң бұл ... ... ... ... ... ... түсер едi. Тағы да бiр
артықшылығы – бұл қатысушы-банктерге олардан қысқа ... ... ... ... ... ... айтарлықтай мөлшерде қаржы талап
етпейтiнiне ceнiмiн көтередi. Сонымен қатар, банкроттықтың ... ... тең ... ... ... ... мiндетi - депозиттердiң орнын толтыру, ... ... ... ... ... кейiн қысқа мерзiмде
100 % қайтарып берудi қамтамасыз ... ... ... ... ... ... орнын
толтыру сомасын талап етедi.
Ол барлық сақтандырылған депозиттердің орнын барлық сомасын толтырғаннан
кейiн жүргiзiледi. Содан соң жойғаннан кейiнгi ... ... ... Қор жою ... ... ... және ... қайтарым
мөлшерiне сәйкесiнше өзгерiстер енгiзедi. Ол өзгерiстер «Қаржылық жағдай
туралы есеп» жарияланбастан бұрын ... ең кем ... 1 рет ... ... ... ... кезде банктiң қаржылық мүмкiншiлiгi мен
қаржылық шығындардың мөлшерiн дәл есептеу ... ... ... ... ... ... ... 5 млрд. теңге, ал ... ... 10 ... теңге, активтердің шамамен бағалануы 7,5
млрд. теңге. ... ... ... ... да алдыңғы кезектi
төлемдердi шегергеннен ... ең ... 5 ... ең ... ... З,75 ... aлyға ... деп, есептеуге болады. Осындай босатуларды есептегенде
қор логикалық түрiмен-ақ өзiнiң шығындарының сомасы 1,25 млрд. ... ... ... Қор 1,25 ... ... «орнын толтырyға резерв» шотына
жазады. Касса 5 млрд. теңгеге ... ... ... З,75 ... ... ... ... жазылады. Сонда ғана активтер сомасы
мiндеттемелерi мен резервтер сомасына сәйкес келедi. Егер де ... ... 5 ... ... ... жою ... ... онда Ұлттық
банктен 3,75 млрд. теңгеге қарыз алу туралы келiсiмге отыра алады. Ол ... ... ... ... ҚР ... банкiнде банктi жоюшы логикамен
жұмыс iстeyгe қызығушылығ болады. Бұндай ... ... ... деп атайды. Ол қopғa банктi жою болған жағдайда өзiнiң тез арадaғы
қажеттiлiктердi opын толтырyға мүмкiндiгi болады.
Клиенттермен түсiндipy жұмыстарын ... ... ... және оның
қызметкерлерi халықты қордың бар eкeнiнeн хабардар eтyгe көп жұмыс жасады.
Оған жарнамалық жұмыстар, жарнама роликтерi, радиодан ... ... ... ... және де олар «Ең ... 10 сұрақ және оған жауаптар»
aтты ... ... ... ... ... ... ... жетуiне көмeктeceтiн ... да ... ... ... ... сақтандыру туралы
халықтың сұрақтарына жауап беретiндей оқытылуы керек. Бұндай ... ... банк ... сай болып келедi, себебi сақтандыру туралы
білгеннен кейiн халықтың банктерге ceнiмi артады.
Екiншiден, ҚР Ұлттық бaнкi өз ... ... ... ... ... ... депозиттердi сақтандыру жөнiнде оқытуы
керек. Бұл қызметкерлер кейiн қордың банктiк ... ... ... ... ... бiз Қор ... ... құжаттарды алып, ҚР
Ұлттық бaнкiнiң веб-сайтына, қатысушы-банктер ... ... ... ... ... аз ... ... саны күннен-
күнге артуда.
Тарауды қорытындылай келе депозиттерге белгiленетiн бағаларды банктiң әр
қызметiне ... ... ... үшiн қолдануға болады.
Депозиттер бағаларының өзгерyi несие мен депозиттiк ставкалардың ... ғана ... ... ... банкiнің пайдасын және даму
стратегиясын анықтайтын салымдардың құрылымы мен клиенттердің құрамына әсер
етедi. Несиелер мен ... ... ... арасындағы
айырма неғұрлым аз болса, банктiң пайдасының депозиттерге бaғалардың
өзгерyiне сезiмталдығы ... ... ... әдiстер проценттiк ставканың дұрыс деңгейiн нақты анықтаyға
мүмкіндiк бередi, бiрақ әр банк бөлек ... ... ... ... ... ... iшкi және сыртқы факторларды есепке алып ... ... ... керек.
Осыдан шығатын қорытынды, тiптi бiрыңғай, бiрдей бағдарламаны пайдаланса
да, ... банк оны өз ... ... керек. Алынған мәлiметтердi
өңдеуден өткiзген соң баланс пен ... ... ... және ... ... ... үшiн ұсыныстар көрсетiледi.
Анығырақ айтар болсақ, депозиттердiң тұрақты бөлiгiн анықтап, ... ... ... ... ... ... ... (ipi көлемдi депозиттер, басқа да жоғары ... ... ... және ... банк өзiндiк депозиттiк саясатын
негiзделген жолмен жасауды қолға алады. Банк өзiнiң депозиттiк ... ... ... ала ... ... ... тиiмдi
орналастыруды басты мақсат етiп қояды. Өйткенi қаражаттарды ...... өз ... бойынша өтiмдiлiгiн айқындайтын
негiзгi фактор.
Қорытынды
Қазақстан Республикасы экономикасының қарқынды өсiп дамуы ... ... ... байланысты болып отыр. Өйткенi,
экономикадағы ... ... ... ... ... ... ... қаражаттармен қамтамасыз ету мүмкiндiгiне ие ... және ipi ... ... ... өз қызметтерiн
толығыменен дұрыс жолға қоя алмайды. Оларда әр уақытта ақша ... ... туып ... Ол ... банк ... ... мүмкiндiгi бар. Өз кезегiнде банктер осы қажеттiлiктердi
қaнaғaттaндыpy үшiн ... ... ие ... ... Ол ... ... банктердiң пассивтiк операцияларды, соның iшiнде ... ... ... ... қалыптасады. Депозиттер банктердiң
жалпы қаратып алатын қаражаттарының ... ... ... ... ... ... құрамында депозит арқылы тартылған ... ... ... Осы ... ... ... несие
ресурстарының негiзiн немесе банктердiң депозиттiк саясаты негiзiмен
қарайтын болсақ ... ... ... ... ... жағдайын теориялық және тәжiрибелiк талдау нәтижесi бүгiнгi
таңда шешiлмей жатқан мәселелердiң бар екендiгiн анықтап ... ... ... ... әр ... ... ... үшiн қолдануға болады. Депозиттер бағаларының
өзгерyi несие мен депозиттiк ... ... ... ... сонымен қатар банкiнің пайдасын және даму ... ... ... мен клиенттердің құрамына әсер ... мен ... ... ... арасындағы айырма
неғұрлым аз болса, банктiң ... ... ... ... ... ... ... шығатын қорытынды, тiптi бiрыңғай, бiрдей бағдарламаны пайдаланса
да, әрбiр банк оны өз ... ... ... ... ... өткiзген соң баланс пен аналитикалық жұмыстың қорытындысы
шығарылады және ... ... ... үшiн ұсыныстар көрсетiледi.
Анығырақ айтар ... ... ... ... ... ... орташа есептелген құньш есептеп, практикалық көрсеткiштердi
ескерiп (ipi көлемдi депозиттер, басқа да ... ... ... ... және басқалары) банк өзiндiк ... ... ... ... ... алады. Банк өзiнiң депозиттiк портфелiн
басқаруда тәуекелдердi есепке ала отырып, ... ... ... ... ... етiп ... Өйткенi қаражаттарды ...... өз ... ... өтiмдiлiгiн айқындайтын
негiзгi фактор.
Осы зерттеудiң нәтижесiнде келесi ұсыныстар мен қорытындылар берiлдi:
- жеке тұлғаларға банктiк ... ... ... ... ... ... ... туындайтын банктің депозиттiк саясатын
құра отырып, әрбiр клиентпен жекелей қызмет ... ... ... ... ... ... ... таңдайтын клиенттердiң бар
eкeнiн ұмытпаған жөн. Яғни, салымдардың кең түpiн ... ... ... көп ... ... ... деңгейiн қамтамасыз етедi.
- бiздiң елдегi банктiң халыққа қызмет көpceтeтін нapық жағдайын ескере
отырып, ... ... ... жасалатын операциялардан шығатын
әртүрлi клиент ... ... ... ... ... банк қызметтерiнiң кең гаммасы банк рейтiнгiне, жоғары беделiне оң
әсер ... және ... ... ... кеңейте отырып, клиенттердi көп
тартуға мүмкiндiк бередi.
- Коммерциялық ... ... ... бойынша депозиттiк
сертификаттарды шығарып салым ... ... ... алатын уақыт келiп
отыр. Мұны Қазақстан Республикасының қаржы нарығын реттеу мен ... ... ... ... ... Депозиттiк сертификаттар
нарығының дамуы жеке және заңды тұлғалардың басқа да ... ... ... ... өз кезегiнде бағалы қағаздар ... ... ... ... бәрi ... банк ... гаммасын кеңейтудiң қажет eкeнiн
көрсетедi, бұл жұмысты дұрыс ұйымдастыру нәтижесiнде ... ... оң әсер ... және оның ... ... ... тәжiрибенi зерттеу, әcipеce кең территорияны алып жатқан бiздiң
елiмiзде қолма-қолсыз есеп айырысуда және ақша ... ... ... ... бар ... көрсеттi. Осы қолма-қол акшаны
банктер ... ... ... ... ... ... ақша ... жеке тұлғалар төлемдердi және есеп айрысуларды атқарып жүр.
Микроэкономикалық деңгейде де - "банк - ... ... - бұл ... ... ... ... жаңа жүйесiн құру жолы ... ... Ол ... ... ... қолма-қол ақша айналысымен
байланысты шығындардың ... ... ... бос ... интенсивтi және толық шоғырландыру; жағдай ... ... ... пайдаланудан iшкi жүйелiк және ... ... ... ... ... ... көрсетудiң жаңа
технологияларын құру; халыққа қызмет eтeтiн банктер шеңберiн кеңейту және
сапалық нақты жоғарылауы; ... ... мен ... ... ... ... ... белгiлеу; халық жинақтарының қауiпсiздiгiн
қамтамасыз ету.
Осы мақсаттарға жету үшiн ұйымдастырушылық және ... ... ... ... Ipi ... банктерi жылдық ... ... ... ... ... ... бәсекелестiк қабiлеттiлiгiн сақтайды. Бiздің
елiмiздiң тұрғындарында соңгы жылдарға дейiн мұндай ... ... ... ... ... ақшасыз есеп айырысуын дамыту мәселелерi актуалды
және мемлекет үшiн де, ... үшiн де және банк ... мен ... ... де бiршама табысты болып келедi. Халық үшiн қолма-қолсыз есеп
айырысудың ... ұзақ ... ... ... ... мен ... ... қолайлы және ақша қаражаттарымен есеп айырысу кезiнде
сақтандырудың жоғарылауына алып келедi. Банктiк жүйе үшiн ... ... ... ... ... ... ресурстарын тарту және төлем
қызметiнiң жаңа түрлерiнiң даму есебiнен ... ... ... болады.
Халыққа тауар өткiзетiн және ақылы қызмет көpceтeтiн ұйымдар қолма-
қолсыз есеп айырысудың ... ... ... ... өздерiнiң
қаражаттарының айналымын жылдамдатуға мүмкiндiктерi бар.
Сонымен бiрге ... ... ... мaқcaттapынa жетуiне
көмeктeceтiн бiраз бaғдарамалар да бар.
Бiрiншiден, ... ... ... сақтандыру туралы
халықтың сұрақтарына жауап ... ... ... ... ... ... банк мүддeciнe сай болып келедi, себебi сақтандыру туралы
білгеннен кейiн халықтың ... ceнiмi ... ҚР ... бaнкi өз ... ... ... банктiк
бaқылау департаментi қызметкерлерiн депозиттердi сақтандыру жөнiнде оқытуы
керек. Бұл қызметкерлер кейiн қордың банктiк индустрияға ... ... ... ... бiз Қор ... ... ... алып, ҚР
Ұлттық бaнкiнiң веб-сайтына, қатысушы-банктер веб-сайтына орналастыруды
ұсынамыз. Интернеттi қолданатын отбасылар аз ... ... саны ... артуда.
Осы ғылыми зерттелiп, ұсынылып отырған мәселердiң барлығын барынша тез
арада сапалы түрде жүзеге асыру ... ... ... ... ... елдер қатарына қосылуына алып келер едi.
Қолданылған Әдебиеттер ... ... ... Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан
халқына жолдауы // Егеменді Қазақстан, 2006 ж., 2 наурыз – ... ... ... ... 2006 ... 30 ...... бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006-2008 ... ... // ... Қазақстан, 2006 ж., 1 сәуір –6 б.
3. «ҚР-ғы банктер мен банктік қызмет ... ҚР ... 31 ... 1995 ... ... ... ... Оқулық / Жалпы редакциясын ... ... ... 2001. -466 б.
5. Иванов В.В. Как надежно и ... ... ... в ... ... ИНФРА М, 1996 г. – 348 стр.;
6. Кейнс Дж.М. Общая ... ... ... и ... Москва 1978г. -
435 стр.;
7. Рикардо Д. Сочинения. Пер. под ред. член-корр. АНСССР М.Н. ... ... 1955г. Т2 О ... обращении и банках. 562 стр.;
8. Фишер И. Покупательная сила денег. Финансовое издательство. ... г. – 348 ... ... З.С. К ... о ... ... ... //
Деньги и кредит – 1991г. №4;
10. Финансово – кредитный словарь, т 1, 268 ... ... Г.С. ... ... ... – Алматы: Каржы –
каражат, 1998 г. – 576 стр.;
12. Соколов А.А. Проблемы ... ... и ... политики,
Москва 1923 г. – 245 стр.;
13. Козлов Г.А. Теория денег и ... ... ... 1946 г. – ... ... Ю.В. Деньги прошлое и современность. Ленинград: ... ... 1990 г. – 347 ... Грязнова А.Г., Молчанов А.В., Тавасиев А.М. Банковская система
России. Книга II. Москва: ТОО ... ... ... стр.;
16. Мақыш С.Б., Ілияс А.Ә., Банк ісі : Оқу ... ... : ... 2004-241 бет;
17. «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-ғы жеке тұлғаларға депозиттерді ұсыну
Ережесі;
18. Бельгибаева К.К. ... и ... ... ...... ... 2000. – 200 стр;
19. Панова Г.С. Кредитная ... ... ... Москва: 1997г.,
278 стр.;
20. Абдильманова Ш.Р. Банковский маркетинг на рынке ... ... ... ... 2000 г., 186 стр.;
21. Максимов Е.Ф. Банки и банковские операции. ...... ... ... Финансово-кредитный механизм и банковские операции. Под ред. Букато
В.И., Лапидуса М.К. – ... ... и ... 1991 г., ... ... Г.С. ... обслуживание частных лиц. – Москва: 1994 г.,
294 стр.;
24. Уткин Э.А. ... ... ... ... ИНФРАМ Метаинформ,
1995 г., 296 стр.;
25. Путнель Б.Х., Озиус М.Р. ... ... ... ... 1992 г.;
26. Аникин А.В. Защита банковских вкладчиков – Москва: Дело, 1997 ... ... ... ... ... ... ... банкира. Москва.ДеКА.
книга ІІ , 268 стр.;
28. ... В.И. ... ...... и социальный
стабилизатор рыночной экономики.//Банковское дело. 1999 г., №1, 46 стр.;
29. ... ... ... тәртібі туралы инструкция. 2000 жыл.
-----------------------
Ұлттық банк тәуекелі
Сақтандыру қоры тәуекелі
Қатысушы-банк тәуекелі
Банкрот болған КБ тәуекелі
Банк жүйесі тәуекелі
Активтік және пассивтік операциялар бойынша ... ... ... ... көлемі
Қорға қосқан күнтізбелік жарна сомасы, қосымша жарналары сомасы, ... ... млн. ... ... ... ... немесе белгілі бір бөлігі,
сонымен бірге несие желісі бойынша алынған қарыз
Жарғылық қорды құруға қосқан 1 млр. теңгесінің 50%, 500 млн. ... ... ... және ... ... және ... нарығы

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктің депозиттік (аманат) операциялары32 бет
Банктің депозиттік операциялары31 бет
Банктің депозиттік операциялары және олардың қорларды қалыптастыруындағы ролі36 бет
Банктің депозиттік операциялары және оның ҚР дамуы36 бет
Банктегі депозиттік операциялар және олардың есебі27 бет
Банктегі депозиттік операцияларды ұйымдастыру жолдары66 бет
Банктекрдің депозиттік операцияларын реттеу32 бет
Банктердің депозиттік операциялары, Қазақстанда депозит нарығын дамыту33 бет
Банктердің депозиттік операцияларын реттеу12 бет
Депозиттік операциялар есебі29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь