Кейінгі орта ғасырдағы испан абсолютизмінің саясаты

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

І.ТАРАУ. XVI ЖӘНЕ XVII ҒАСЫРДЫҢ БІРІНШІ ЖАРТЫСЫНДАҒЫ ИСПАНИЯ.
1.1. Испан абсолютизмінің дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2. Карл империясы тұсындағы испан абсолютизмі ... ... ... ... ... ... ... ... .8
1.3. Карл V империясының сыртқы саясаты мен саяси құрылысы ... ... ...12

II. ТАРАУ. XVIғ. ЕКІНШІ ЖАРТЫСЫНДАҒЫ ИСПАНИЯЛЫҚ АЛТЫН ҒАСЫР.ФИЛИПП II БИЛІГІ.

2.1. ІІ Филипп тұсындағы Испанияда құлдыраудың басталуы ... ... ... ... ...17
2.2. Испания абсолютизміне қарсы күрес ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25

2.3. Англо.испан соғысы. Испан эскадрасы "Жеңімпаз Армада" ... ... ... .34

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .40
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..42
«Кейінгі орта ғасырдағы испан абсолютизмінің саясаты» атты бітіру жұмысы елде абсолютизмнің алғаш қалыптасуынан бастап, шарықтау шегіне жеткен кезеңіне дейінгі аралықтағы мәселелер қарастырылды.
Тақырыптың өзекілігі. XVI-XVII – ғасырларда Еуропада орын алған абсолютизм- корольдің шексіз билігінің әр елде өзінің ерекшеліктері болды. Абсолютті монарх тұрақты армияға өзіне бағынышты басқару аппаратына, тұрақты алым-салыққа сүйеніп шіркеуді өз билігіне бағындыра білді. XVI ғасырдың аяғында Испания монархтары орталықтандырылған мемлекет құру барысында атақты феодалдардың көптеген құқықтарын шектеп “армия мен флот басқарудан” барлық салаларды тағайындалатын шенеуніктердің қолына берді. Қарап отырсақ бұл тарихтың жаңа бір кезеңіне аяқ басу маңызынан тақырыптың өзектілігі туындайды. Қазіргі кезде дамыған капиталистік мемлекет- Испанияның кейінгі орта ғасырлардағы орталықтандырылған мемлекетке айналу мәселесі әрқашан ғалымдардың назарында болып өзекті мәселелердің бірі болған.
Капиталистік даму неғұрлым көбірек табысқа жеткен елдерде, абсолюттік (тежеусіз) монархия пайда болды. Ол өзінің өмір сүруінің алғашқы кезеңдерінде прогресшіл роль атқарды. «...Абсолюттік монархия,- деп жазды Маркс,-«өтпелі дәуірлерде - ескі феодалдық сословиелер құлдырап, ал қала халықтарының орта ғасырлық сословиесінен буржуазияның қазіргі табы қалыптаса бастаған кезде және күресуші жақтардың ешқайсысы да әлі біріне-бірі үстемдік ете алмай тұрған кезде пайда болды» [1].
Испания да Батыс Еуропа елдерінің бірі болғандықтан, Испания абсолютизмінің мән мағынасын жете түсіну, оның испан қоғамына қаншалықты ықпал жасағанын анықтау, абсолютизм тұсындағы Испан корольдеріңің жүргізген ішкі және сыртқы саясаттарының негізгі бағытарын зерттеу Испан тарихындағы өз маңыздылығымен ерекшеленетін ғылыми тұрғыдағы актуалды мәселелер қатарына жатқызылады.
Тақырыптың мақсаты мен міндетері. Менің бітіру жұмысымның басты мақсаты кейінгі орта ғасырда үстемдік еткен Карл V пен ІІ Филипп империяларының жүргізген іс-қимылдарын жан-жақты қарастыру басқа Еуропалық мемлекеттердегі абсолютизмінен ерекшелігін анықтау арқылы, әлемдік тарихтағы орнын анықтау барысында Испания абсолютизмінің саясатын айқындау болып табылады. Осы мақсатқа жету барысында біз мынадай міндеттерге жетуіміз керек. Ең алдымен XV-XVI ғғ.Испанияның экономикалық жағдайына көңіл бөліп, оның қай салалары дамып, ал қай салалары құлдырап дағдарысқа ұшырағандығын анықтаймыз. Мұнан кейін абсолютизмнің әлеуметтік салаға, елдің экономикасының құлдырауына тигізген әсерін көрсетіп анықтауға кірісеміз. Сонымен қатар Карл V пен ІІ Филипптің испания абсолютизмінің дамып орнауына қандай шаралар қолданып іс-әрекет жасағанын көрсетіп беруге тырысамыз.
1. К. Маркс, Ф. Энгельс. Шығармалар жинағы. Т.10.- 502б.
2. Сервонтес Сааведра Мигель де. Сборник сочинений в 5-ти томах.-М., 1961. Т.2.-206с.
3. Рафаэль Альтамира-и – Кревеа. История Испании/ под ред. Сказкина С.Д., Я.М. Света.-М., 1951.-345с. Т.2
4. Рафаель Альтамира-и-Кревеа. История средневековой Испании; СПб.: Евразия, 2003.-301с.
5. Варяш О.И. Королевская власть и ордена Испании в XVI веке// Россия и Испания; Историческая ретроспектива.-М., 1987-205с.
6. Видюшкин В.А. Дворянство в кастильских кортесах XVI-XVII в. // Социально-политическое развития стран Пиренейского полуострова при феодолизме.-М., 1985.-498с.
7. Денисенко Н.П. Испанская корона и крестьянство в XVI веке //Россия и Испания; историческое ретроспектива.-М., 1987.- 301с.
8. Кудрявцев А. Е. Испания в средние века. Л., 1937.- 205с.
9. Корсунский А. Р. История Испании в IX - XIII вв. М., 1976.-239c.
10. Корсунский А. Р. Образование раннефеодального государства в Западной Европе. М., 1963.-295с.
11. Штокмар В. В. Экономическая политика английского абсолютизма в эпоху его расцвета. Л., 1962.-184с.
12. Люблинская А. Д. Франция вначале XVII в. (1610- 1620). Л.. 1959.-302с.
13. Жұмағұлов К.Т. Орта ғасырлар тарихынан : Оқу-метод. құрал/ ҚазМУ.- Алматы: Қазақ ун-ті, 1993.- 38 б.
14. Жұмағұлов, Қ.Т. ж/е т. б."Орта ғасырлар тарихы" пәнінің типтік бағдарламасы : Тарих маманд. бойынша ун-т студенттеріне арн./ Қ. Т. Жұмағұлов, В. С. Осколков, Р. С. Мырзабекова; әл-Фараби атын. ҚазМҰУ.- Алматы: Қазақ ун-ті, 2001.- 24 б.
15. Жумагулов, Калкаман Турсунович и др. Типовая программа курса "История средних веков" (для студентов ун-тов по спец. "История").- Алматы, 2000.-27с.
16. Грацианский Н. П. Из социально-экономической истории западноевропейского средневековья. Сб. статей.- М., 1960-197с..
17. Сказкин С. Д. Очерки по истории западноевропейского крестьянства в средние века. М.. 1968.-207с.
18. Чистозвонов Л. Н. Реформационное движение и классовая борьба в Нидерландах в первой половине XVI в. М., 1964.-341с.
19. Алексеев В. М. Тридцатилетняя война. Л., 1961.-183с.
20. Гофф Ж. Средневековая европейская цивилизация. М., 1991.-376с.
21. Уотт, У. М. Мусульманская Испания.- М., 1976.-214с.
22. Испанские короли, под ред. Бернекера В.Л.; "Феникс", Ростов-на-Дону, 1998г.- 240с.
23. Хрестоматия по истории средних веков /Под ред. Н. П. Грацианского и С. Д. Сказкина. М., 1950-1953. Т. 2.-751с.
24. Хрестоматия по истории средних веков/ Под ред. С, Д. Сказкина. М., 1961-1963- Т. 3.-348с.
25. Хрестоматия по социально-экономической истории Западной Европы в новое и новейшее время /Под ред. В. П. Волгина. М.-Л., 1929.-201с.
26. Хрестоматия памятников феодального государства и права стран Европы / Под ред. В. М. Корецкого. М..1961.-326с.
27. Хрестоматия по западноевропейской литературе. Эпоха Возрождения / Сост. Б. И. Пуришев. М., 1947. –202с.
28. История Европы. М., 1992-1993. Т. 2.-386с.
29. Зарубежная литература средних веков / Сост. Б. И. Пуришев. М., 1975.-399с.
30. История средних веков /Под ред. З.В. Удальцовой и С.П. Карпова.- М.. 1991. Т.2.-400с.
31. Практикум по истории средник веков. М., 1981.-168с. Вып. 1.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе………………………………………………………………………….….3
І-ТАРАУ. XVI ЖӘНЕ XVII ҒАСЫРДЫҢ БІРІНШІ ЖАРТЫСЫНДАҒЫ ИСПАНИЯ.
1.1. Испан абсолютизмінің дамуы………………………….…………………...6
1.2. Карл империясы тұсындағы испан абсолютизмі……………………….…..8
3. Карл V ... ... ... мен ... ... ТАРАУ. XVIғ. ЕКІНШІ ЖАРТЫСЫНДАҒЫ ИСПАНИЯЛЫҚ АЛТЫН ҒАСЫР-ФИЛИПП II
БИЛІГІ.
2.1. ІІ ... ... ... ... басталуы……………….17
2.2. Испания абсолютизміне қарсы күрес……………………………………...25
3. Англо-испан соғысы. Испан эскадрасы "Жеңімпаз Армада".…………34
Қорытынды ………………………………………………………………….…..40
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі…………………………………………...…42
КІРІСПЕ
«Кейінгі орта ғасырдағы испан ... ... атты ... елде ... ... қалыптасуынан бастап, шарықтау шегіне
жеткен кезеңіне дейінгі ... ... ... ... XVI-XVII – ғасырларда Еуропада орын ... ... ... ... әр елде ... ... ... монарх тұрақты армияға өзіне бағынышты басқару аппаратына,
тұрақты алым-салыққа ... ... өз ... ... ... ... аяғында Испания монархтары орталықтандырылған ... ... ... ... ... ... шектеп “армия мен флот
басқарудан” барлық салаларды тағайындалатын шенеуніктердің ... ... ... бұл ... жаңа бір ... аяқ басу ... ... туындайды. Қазіргі кезде дамыған ... ... ... орта ғасырлардағы орталықтандырылған мемлекетке айналу
мәселесі әрқашан ғалымдардың назарында болып өзекті ... ... даму ... ... ... ... елдерде, абсолюттік
(тежеусіз) монархия пайда болды. Ол өзінің өмір ... ... ... роль ... ... монархия,- деп жазды
Маркс,-«өтпелі дәуірлерде - ескі феодалдық сословиелер ... ал ... орта ... ... ... ... табы
қалыптаса бастаған кезде және күресуші жақтардың ешқайсысы да әлі ... ... ете ... ... ... ... ... [1].
Испания да Батыс Еуропа елдерінің бірі ... ... мән ... жете ... оның испан қоғамына қаншалықты
ықпал жасағанын анықтау, абсолютизм тұсындағы ... ... ... және сыртқы саясаттарының негізгі бағытарын зерттеу Испан ... ... ... ғылыми тұрғыдағы ... ... ... ... мен ... Менің бітіру жұмысымның басты
мақсаты кейінгі орта ғасырда үстемдік еткен Карл V пен ІІ ... ... ... жан-жақты қарастыру басқа Еуропалық
мемлекеттердегі ... ... ... ... әлемдік
тарихтағы орнын анықтау барысында Испания абсолютизмінің саясатын ... ... Осы ... жету ... біз ... міндеттерге
жетуіміз керек. Ең алдымен XV-XVI ... ... ... ... оның қай салалары дамып, ал қай салалары құлдырап дағдарысқа
ұшырағандығын анықтаймыз. Мұнан кейін ... ... ... экономикасының құлдырауына тигізген әсерін ... ... ... қатар Карл V пен ІІ Филипптің испания абсолютизмінің
дамып орнауына қандай шаралар қолданып іс-әрекет жасағанын ... ... ... деңгейі. Жұмысты зерттеп жазу ... ... ... тап ... ... XV-XVI ғғ. ... ... тілге
аударылып жазылған деректер өте аз десек де болады. XV-XVI ғғ. Испаниядағы
абсолютизмінің саясатын анықтаған кезде ... бар ... мен ... ... ... ... ... және жеке
сараптау жүргізіп өзімнің жеке қорытындымды ... ... ... болсақ деректік негізіне Сервантес Сааведра ... ... ... [2] алынды. Испаниядағы жоғарғы билеуші топқа
жататын ол өз еңбегінде король билігінің қай ... ... ... ... ... Бұл автор еңбегі тақырып бойынша ... ... ... көзіне жатқызылады.
Испан абсолютизмінің ерекшеліктеріне көңіл аударған ғалымдардың ішінен
бірінші кезекте Альтамира-и-Кревеаны[3-4] және О.И. Варяшты [5] ... ... бір ... бұл мәселені ауқымды және жүйелі түрде
қарастырғандығы. Олар Карл V-тің шіркеу билігін ... ... ... ... ... ... ... мемлекет құруға
ұмтылысын баяндайды. Бұл автордың еңбегі тақырып бойынша бірден бір құнды
дерек көзіне ... ... ... бұл ... В.А. ... [6], ... [7] А. Е. ... өз еңбектерін осы мәселеге арнаған. XVI-
XVII ғасырлардағы испан ... ... ... жағдайына сипатама
жасап, өз бағаларын береді.
Көбінесе тарихи әдебиеттерде басқа Еуропа елдерінің абсолютизмдері
жайында кеңінен зерттелгенде, ал ... ... ... ... ... ... қалып қалған. Көп ... ... орта ... бұл ... ... тигізген кері
әсерлері туралы мәселелерді қарастырғанда ... шолу ... ... да, А. ... [9-10], В.В. ... [11], А.Д. ... біздің жұмысымызды жазуда үлкен орын алып, көп көмек болды.
А.Р. Корсунскийдің еңбегі негізінен IX-XIII ... ... ... ... ... ... феодализмнен монархиялық абсолютизмге өту
кезеңдерін талдап, өзіндік тұжырым, болжамдарын жасайды. В.В. Штокмар, А.Д.
Люблинская еңбектері Батыс Еуропадағы ... ... ... салыстырмалы түрде анализ жасайды. Бұл ... ... ... ... ... мен ... ... салыстырып зерттеуге қолданылды.
Жалпы орта ғасырлардағы батыс тарихын қазақстандық зерттеушілердің де
көптеген еңбектерін айтып ... ... Атап ... ... ... орта ... феодализмнің пайда болуы мен даму
кезеңдерін қарастырған. Еңбектерінде феодализмнің даму ... ... ... ... саралап, орта ғасырлар абсолютизміне тиісті
бағасын береді.
Орыстың көрнекті ғалымдары Н. ... мен С.Д. ... ... еңбегін орта ғасырдағы Батыс ... ... ... ... ... ... Л.Н. ... пен В.М. Алексеев
[19] еңбектерінің негізгі тақырыбын испан королінің қанаушылық әрекетіне
қарсы ... ... ... ... мен таптық күресінің
барысына арнайды.
Орта ғасырлардағы Еуропа ... мен ... ... зерттеген
авторлары Ж.Гофф[20] және У.М. ... ... ... ... ... ... шыққан «Испанские короли» ... ... ... ... мен жеке ... ... ... тарихының [23-24], батыс Еуропа елдерінің әлеуметтік
экономикалық ... [25], ... ... мен ... ескерткіштерінің[26-27] хрестоматиялары тақырыпты
кеңінен ашуда көмекші ... ... ... Осы ... ... ... оқулықтардың да[28-31] үлесін ерекше атауға болады.
Зерттеу жұмысының методологиялық және теориялық ... ... және ... ... ... ... пікірлері қолданыс тапты.
Ғылыми зерттеуде жалпы тарихи, тарихи салыстырмалық, тарихи жүйелік әдістер
қолданылды. Ізденістің мақсаты мен міндеттерін жүзеген асырудың ... ... ... ... ... Жұмыс барысында жалпы ғылыми
әдістер – ... мен ... ... және ... ... ... сияқты әдістер де қолданылды.
Жұмыстың құрылымы. «XVI және XVII ... ... ... және «XVIғ. ... жартысындағы Испаниялық алтын ғасыр Филипп II
билігі» атты екі тараудан тұрады.
Жұмыстың бірінші тарауында дүние жүзілік империя ... ... Карл ... ең ... армия үшін қажет қаржы қаражаттары мен адам
контингенті деп ... ... ... ... ... ... ол орталықтандырылған бюрократтық аппаратты барынша ... оған ... ... ... ... көбін тартып және
абсолютистік тәртіптерді орнатқаны туралы жазылған. Және де елдің ... мен ... ... жөнінде тоқталып өтілген.
Екінші тарауда Филипп II-нің тұсында елдің экономикасы құлдырап,
Испанияның абсолют монархиясы қоғамды біріктіруге негіз ... ... және ... ... ... ... ... жайлы
баяндалған. Филипп II билік еткен кезеңдегі англияға қарсы испан ... ... ... ... ... XVI ЖӘНЕ XVII ҒАСЫРДЫҢ БІРІНШІ ЖАРТЫСЫНДАҒЫ ИСПАНИЯ.
1. Испан абсолютизмінің дамуы
Испания монархиясы бұрынғы бірнеше дербес корольдықтардан құралды. Бұл
жерлер біріктірілгеннен ... де ... ... ... ... Валенсия мен Наварраның өз алдарына сословиелік-уәкілдік
мекемелері - Картестері және өздерінің вице-корольдары болды. ... ... ... ... деген ұғымға қайшы келді. Сөйтіп, Наварра,
Каталония, Валенсия мен Майорканың өз ... ... ... ... ... де ... құқы болды. Ал Арагон болса, ол
тіпті сыртқы жаудың шабуылынан Кастилияның шекарасын қорғауды ... деп ... да. ... кортестері дворяндар мен дін
иелерінің және қалалардың уәкілдерінен тұрды. ... ең ... ... мен ... ... ... шешу ... тиді. XVI ғасырда
абсолютизмнің ... ... ... кортестеріндегі ақсүйектердің
ролі біршама төмендеп, қалалардың маңызы артты. Көптеген аудандарда,
әсіресе Арагонда, феодалдардың ... ... ... Ірі діни және ... (грандар) көптеген селолық жерлердегі халықтар жөніндегі сот
билігін жүргізуді сақтап қалды және кейбір қалаларда ... ... ... ... ... ... ... біраз бөлігі,
сепаративтік пиғылдағы феодалдық ақсүйектердің ... ... ... ... болса олар өнеркәсіп пен сауданың ... ... ... ... ... ... ... қалды. Олар орта ғасырлық
коммуналар еді. Ондағы өкіметтің ... қала ... ... ... (қала кеңесшілерінің) және алькальдарлар (соттардың)
лауазымдарына ие болған ... пен ... ... ... ... ... мемлекет сататын еді. Қаланың көптеген дәулетті
адамдары ақшаға дворяндық титулды -"идальгияны" сатып алатын ... ... орта ... ... ... ... сақтап отырды. Әйтсе
де олар грандардың озбырлығымен күресте король өкіметін, ал ... ... ... ... ... үшін ... шаруаларды да
батыл қолдап отырды. Грандар мен қалалардың арасындағы бұрынғы қайшылықтар
сол қалпында қалып, бұларды ... ... ... ... нығайту үшін
пайдаланды. Тарихи жағынан испан абсолютизмі аристократия өзінің ... ... ... ... ... құлдыраған, ал қалалар
қазіргі қалаларға тән маңызға ие бола ... ... орта ... айрыла бастаған дәуірде қалыптасты. Бұл ... ... ... ... ... ... және ... жеке-
дара еркіне немесе оның құдіретті уақытша билеушілеріне бағындырылған
мемлекеттік аппарат ... ... ... ... ... ... мен Англияның абсолют монархияларының аппараттарынан айырмашылығы,
мүлдем басқа экономикалық-әлеуметтік және ... ... ... ... сауда және өнеркәсіп қызметінде құлдыраушылық үдей түскен
сайын ішкі айырбас та кемітіліп әртүрлі провинцияларда тұратындардың ... да ... ... ... да ... бос қалды. Экономикалық
қарым-қатынастардың әлсіреуі әрбір аймақтың ескі феодалдық ерекшеліктерін
айқындады. ... ... мен ... орта ... сепаратизмі
қайта тірілді. Бұл Маркстің Испания абсолют монархиясын Түрік ... ... ... ... деп ... ... ... тәрізді,
номиналды суверен бас болып нашар басқарылған ... ... ... ... ... ... ... Испанияда бірегей ұлттық
тіл құрылып жетіле алмады, жекеленген этникалық ... ... қала ... ... және ... ... тілінде, яғни испан
әдеби тілінің негізін құрған, кастилиялық диалектіден басқа тілде сөйледі.
Испанияның ... ... ... біріктіруге негіз боларлық
дәрежеге жетпеді.
2. Карл империясы тұсындағы испан абсолютизмі
Дүние жүзілік империя ... ... V Карл ... ең ... үшін ... қаржы қаражаттары мен адам контингенті деп қарады. Өзінен
бұрынғылардың ... ... ... ... ол ... ... барынша нығайтты. Оған ... ... ... ... ... және ... ... орнатты.
Салық езгісі күшейе түсті. Германиядағы император тағының ... ... ... ... көп ақша жұмсауды талап ... V ... ... ... ... және ... ... заемдар алып
отырды.
Король өкіметінің мұндай саясаты ... ... әр ... ... ... ... кортестердегі рөлін төмендетіп,
сепаративтік ... ... ... және ... қол сұғу олардың
ашуларын келтірді. Өкімет билігі орта ... ... мен ... ... ... жағдайларды пайдаланған қалалар өздеріне
корольдық абсолютизмнің қол ... әрі ... мен ... ... кетуінен қатты жапа шекті. Алым-салықтардың ең ... ... қала ... ... ... күшейді.
Кастилия шаруалары да қобалжи бастады. Месталар мен грандар шаруалардың
қауымдық жерлерін көптеп ... ала ... Оның ... ... ... ... қазыналық жерлерінде шаруалардан алынатын салықтарды мейлінше
ұлғайтып, қауымдардың артықшылықтарын ... да ... ... ... ... ... кең өріс ... ел ішінде ірі оқиғалардың
толғағы жете ... ... ... басында кастилиялық кортестер бас қосты. Оппозиция
корольге батыл қарсы шықты. Король кортестердің елден ақшаны ... ... ... ... ... ... және өзі жоқта мемлекет
басына кортестердің сенімді адамын қою туралы қойған талаптарына ... ... ғана ... ... жәрдем ақшаны ала алды. Он алты ... ғана ... ақша беру үшін ... ... ... тұрса да Карл берген
уәделеріне қарамастан, өзінің өкілі етіп Испанияда таныла қоймаған Утрехтік
епископ, кардинал ... ... ... ол 1520 жылы 20 ... ... ... Кастилия қалаларының "комунерос деген атпен белгілі
болған көтерілісі коммуналарының басталды.
Көтерілісті Толедо қаласы басқарды. Осы қаладан ... ... ... - Хуан де ... мен Педро Ласо де ла Вега шықты.
Испанияның ең ірі феодалдарына, Гусмандарға жақын тұрған ... ... ... бірі ... ... арасында қала
коммуналарымен одақ құрған дворяндар да көп еді. Мұндағы ... ... пен ... ... болды. Дворяндар мен қалалардың одағы
берік болмады. ... ... ... көп ... бір-біріне қайшы
келді. Кастилиялық қалалар, атап айтқанда, ақсүйектердің азық-түлік қорының
кейбір түрлерінің саудасына ... ... ... грандардың
қалалар және оларға жанасып жатқан округ жөніндегі сеньориалдық құқықтарын
жоюды талап ... ... ... ... ... алуларына,
дворяндар мен дін иелерінің алым-салық ... ... ... ... Қалалар мен дворяндардың арасын алшақтатқан
және бір маңызды нәрсе: грандардың талан-таражға ... ... ... ... ... талап етуі болды. Олардың есебі дұрыс еді.
Қазына табысының артуы сауда мен ... ... оның ... ... ... ... ... біршама азайтады деген ойда
болды.
Өткенде патшалық құрғандардан қорлық көрген, ал енді корольдың кеңесшілері
- ... ... ... ... ... бас ... қала коммуналарымен бірігіп қимыл жасады. Қозғалыс Кастилия
қалаларының едәуір бөлігін қамтыды. Өкіл-кардиналдың ... ... ... ... көтеріліс жасаған қалаларға жаңа қалалардың қосылып
кетуіне әкеліп соқтырды. Сеговия мен ... ... ... ... ... ... үшін Авилуге өздерінің өкілдерін
жіберуді сұрады. Мұнда 1520 жылы 29 ... ... ... яғни ... ... ... Хунтаның мүшелері "король мен коммуна" үшін
өздерінің өмірлерін қиюға ... ... ... ... ... ... орындарынан алды. Одақтың бүкіл қарулы
күштерінің қолбасшысы етіп Хуан де ... ... ... ... ең ... өкімет билігін хунта өз қолына алды [19;97].
Қозғалысқа аристократиядан және орта ... ... ... мүдделі болған қаланың билеуші топтары, сондай-ақ дворяндардың
едәуір бөлігімен қатар қала халықтарының әсіресе, ... ... ... басқа өнеркәсіпті қалалардың қалың топтары - купецтер мен қолөнершілер
де қатысты. Қозғалыс Испанияның шұға өндіретін ең ... ... ... ... ... Күреске ең белсенді қатысушылар -
күндікшілер, жүн ... мен ... ... ... ... бірі - ... мата ... тыйым салу болғанды.
Осылардың жасаған ... 1520 жылы ... ... ... ... жазылды. Бұл петицияда мынадай аса маңызды ... ... тек ... ғана ... ... ... ... қарсы); қызмет орындарына тек испандықтар ие болу керек (Карлдың
фламандың кеңесшілеріне қарсы); кортестердің депутаттарына ... ... ... ... ... пара беріп сатып алу мүмкіндігіне қарсы);
кортестер әрбір үш жылда бір рет жиналып тұруға ... ... ... ... салынады. Сонымен қатар кортестер ... ... ... қарсы бағытталған бірқатар жаңа талаптарды да ... жеке ... ... қазынаға қайтарылуға тиіс;
дворяндардың "зиянды артықшылықтары" жойылуға тиіс; муниципиалдық қызмет
орындарына дворяндар ... ... ... ... ... ... ... арасында ала ауыздық туып, аңсүйектер мен
дворяндардың қозғалыстан ... кете ... ... Қала
тұрғындарының арасында да бірлік болмады. Қалалар үкіметпен күресу үшін күш
қосып бірігудің ... ... ... ... мен ... ... кірісті. Көптеген ірі қалаларда плебстердің қалалық
патрициат пен бай ... ... ... ... ... ... ... мен Медина дель Кампода өкіметті қолөнершілер басып ... ... ... қатысудан қалыс қалулары да осы жағдайға
байланысты болуы мүмкін. Гранданың ауқатты қала адамдары, көтерілісшілердің
қойған талаптары қанша ... бола ... де, ... ... ... ... ... "дәрежелері төмен тәжірибелері аз
әулекілеу" адамдардың үстемдік алып кетуі қауіпін туғызатындығын ... ... да ... ... ... ... қосылып, "мейірімді
азаматтар қорлықтың азабын тартып жатқан" жағдайда, олар басқарушылар болып
отыр деп ызаланды [7;244].
Қозғалыстың өрісі неғұрлым кеңейе түскен ... оның ... ... да ... ... ... ... кастилиялық шаруалардың қалың
бұқара топтары да қосылды. Олар феодалдық шонжарлардың шабуылынан өздерінің
праволарын қорғады және грандардың ... ... ... ... ... ... ... Домениалдық жерлерге қоныстанған
шаруалар үшін, бұл грандардың орнатқан тәртіптеріне қарағанда анағұрлым
қолайлы, ... ... ... қайта қалпына келтіру болып табылды.
Сөйтіп, феодалдық-сепаративтік элементтер ... ... ... одан арғы дамуында феодалдарға қарсы сипатқа ие ... ... 10 ... ... ... ... былайғы жерде грандар мен
дворяндарға және корольдықтың басқа да жауларына қарсы, ... ... мен ... ... ... семсермен және күйретіп
талқандаумен күрес жүргіземіз деп жариялады.
Міне, ... соң ... мен ... ... кері шұғыл бұрып
жіберіп, көтеріліске қатысушылардан оның жауларының лагеріне қарай ... ... ... ... ... ... ... одан алатын өші бар
дворяндардың шағын ғана тобы ... ... ... ... ... да өзгерді. Мұнда енді қала адамдарының орташа топтары барған сайын
үлкен роль атқара бастады.
Үкімет бұл өзгерісті пайдалана қойды. ... мен қала ... ... өз ... ... ... Сөйтіп, 1521 жылғы 23 сәуірде өкіл-
кардиналдың әскері Вильяларының түбінде хунтаның әскерін ... мен ... ... өз әскерлерінің едәуір бөлігі сияқты (10
мыңға жуық ... ... ... Көсемдердің бастарын шауып тастады. Хуана
де Падильяның әйелі - Мария ... ... ... ... ғана ... уақыт
берілмей тұрды. Қала халқы аштық пен аурудың зардабын тартты, ... ... ... ... ... ... ал ... Пачеко Франция королі
I Францискийдің көмегіне сеніп қалды. Бірақ ақырында ол да қашып ... ... ... жылы ... 4 мың ... ... ерткен Карл Испанияға қайтып
оралды. Алайда бұл әскердің енді қажеті де болмады. 1522 жылы қарашада ... ... ең ... 270 ... басқаларына кешірім
жариялады.
1.3 Карл V империясының сыртқы саясаты мен ... ... ... ... Карл V пен ... ІІ ... болды. Англия
ол кезде кішкентай мемлекет болған 3,5-4 миллион тұрғыны бар. Ал ... ... бұл ... мықты держава: бірақта Шығысқа ықпалы әлсіз
сезілді. Батыс европада 1-ші орынды Франция мен ... алды – екі ... ... ... ... бірігуін аяқтаған болатын, біріншісі 15
миллион, екіншісі 10 миллионға ... ... ... ХҮІ ғ. ... ... ... бірінші орынға шығарды.
1516 жылы Ферденанд Аргогонскийдің өлімінен кейін Испан ... ... І ... ... ... Испания біріктіруші Ферденанд пен Изабелланың
немересі ал әкесі жағынан император Максимлиан І Габебургке немере ... ... ... ... неміс княздары ... ... ... етіп Карлды тағайындайды (1519 ж.). Бұл кезде
иеліктеріне ... жаңа ... ... Нидерланды, Неполитан
корольдігі және Сардиния кірген еді. Карл I (император ретінде Карл V ... ... ... ... және ... ар ... 2-ші жерлерге
иелік етті. Оның замандастары «Оның жерлеріне ешқашан күн ... ... да бұл ... ... ... ... өте үлкен әлемдік
империя еді. Бірақ Испанияда қалыптасқан феодалдық тәртіп Карл V ... ... және оның ... саясатындағы бағыты ақяталған еді.
Жаңа ... ... ... ... ... бағалы металдар испан
дворяндарының билеуші табын одан әрі байытып, ... ... ... ... ... ... өндіріс дамуын тоқтатты. Өз кезегінде
Испания ... ... ... ... Алтын, күміс феодалдық
ақсүйектердің қолына теңіздей құйылып жатты, олар тамаша зәулім ... Ал ... ... ... ... идальго, бұрынғыдай өзінің мәнсіз
өмірін жалғастыра берді. Бұқара халыққа келетін болсақ ... ... ... өмір ... Осы кедейшіліктің арқасында католиктік
шіркеу гүлденді: Жүз мыңдап монархтар монастрларды салдырды. ... ... ... ... ... орын ... Осы кезеңде
Испания королі және қасиетті Рим империясының императоры Карл V тек қана ... ... ... және ... ... одағын құруды
армандады және де билік басында зайырлы басшы және ... ... ... ... Карл V -ң ... ... орнатудағы саяси идеясы
утопия болады. Германия, Италия, Недерланды ... әр ... ... Герман ұлтының қасиетті Рим империясы шындықтан көрі қиялға жақын
болады. Королді император сайлаған ... ... 1520 жылы 23 ... қаласында салтанатты таққа отыру рәсімді Карлге былай деді: «Бұл тақ
саған мұрагерлік ... ... ... ол германия ... ... ... ... сақта». Ал шындығын айтатын
болсақ, бұл тақ Карл V сатылып алынған болатын.
ХV ... ... ... ... ... ... бай. ... Арагон испандық королдікке бірікті. Американы ашу жолында испандықтар
маврларды Гренададан тазартты[12;201].
Бірте-бірте корольдік билік феодалдарды ел ... ... және ... ... ... енді барлық билік король шенеуніктерінің қолында
болды.
Оларға қалалар да бағынды, ал ... өте ... ... ... ... ... және байсалды шенеуніктерден тұратын жаңа үкіметтік
топ және Испан абсалютизімі пайда болды. ... ... ... ... корольдің қолында болды.
Карл V мен Филипп ІІ билігі кезінде (1955-1598жж.) орталық билікті
күшейтті. Жекелеген бөліктерді ... ... ... ... ... Бұл ... монархияның саяси негізі болды. Мемлекет
басында король тұрды. Кастилия кеңесін басқарушы ... ... де ... ... Каталонияны және Валенсияны билеуші. Басқа да кеңестер
жартыаралдан тыс жерлерден басқарды;Фландр кеңесі, ... ... ... бұл ... вице-король басқарды. Оларды жоғарғы Касти ақсүйектер
тобынан тағайындайды. ... ... ... ... ... ... құлауына әкелді. ХVІ ға-сырдың ... ... ... рөлі жаңа ... пен қарыздарды корольге берумен
байланыстырылды. Олардың отырыстарына тек қана өкілдері ғана жиі ... ж. ... ... ... ... ... Сол уақыттарда дворяндардың жаппай ... ... ... пен ... ... қаланы билеу үшін қанды қырқыстар
басталды. Нәтижесінде ... ... ... ... ... құқықты өздеріне бекітеді. Жиі кортесте қала өкілі қызметіндегі
дворяндар олардың саяси ... ... ... ... кортестердің
құлауының кезеңі ХҮІІ ғасыр ортасында байқалады. Салық енгізу құқығынан
айырылған кортестер енді ... ... ... ғғ. Басында ірі
қалалар өнеркәсіптегі даму жетістігіне ... көп ... ... ... қала берді. Олар билік басында Патрициат ... ... ... ... Қала ... көпшілігі табатын
пайданың жоғарғы болу есебінен ақшаға идалгия сатып алды. Ал,салық төлеуден
босталды. Осы кезең барысында ... ... ірі ... ... әлі де ... күшті болды. Рухани және зайырлы феодалдар қалада ... ... ... жерлерде де сол билігін өзінің қолында
шоғырландырды[20;307]. ... ... ... ... ... қалаларда
шоғырланды.Олардың көбі корольдан мемлекеттік салықтар жинау қор құқығына
ие болды. Ол, болса ... ... және ... ... одан әрі ... Карл V қол астына біріктірген территориялар өздерінің заңдары ... ... ... әр ... жерлердің одағы болды. Империяны
басқару өте қиын болды. Бірақта өзінің ... ... ... ... Карл V ішкі ... ... саясатының мүддесіне бағынышты
болды. Карл V ... ... ... ... ... Франция мен
түрктермен күресінде князьдардың ... ... ... ол ... ... ... та, ... мұрагерлік иелігіне Карл абсалюттік
саясат жүргізуге тырысты. Салықты тезарада ... ... ... ... ... ... бірнеше көтерілістер Комунерос
көтерілісі 1520-1522, Генттік көтеріліске ... ж. алып ... V ... ... ... ... ... идеяға байланысты
хрестяндық Европаның императорының қоластына шоғырландыру, жалпы жау Осман
империясына ... ... та, бұл ... ... ... мен Францияның
қарсылық жасауы кедергі болды. Австрия мен Венгрияның ... көп күш ... ... ... ... қатар Испан
жағалауларын Пираттардан сақтандырғысы келді. Карл V 1535 ж. ... ... ... ... ... ... та, оның ... позициясын әлсірете алмады. Императордың 1541 ж. Алжирді жаулап
алуы ұмтылысы сәтсіз ... Карл V ... ... ... ... корольі Франциск І мен күресі болды. Екі басшы да Италияға таласты,
бургундық мұрагерлік шешусіз тұрды және Перениядағы территориялық ... үшін ... ... Карл V мен ... І ... ... ... қимылдар жасады. 1521 ж. Италиян соғысының соңғы периоды ... Рим ... ... ... ... ашып ... ... кейін испандықтар Францияға шабуыл жасап жеңіліп қалады. Осыдан
кейін Франция корольі Франциск І 1524 ж. ... ... ... тауынан өтіп
қайтадан Миланды басып алады. Жау гарнизоны Имподенде қоршауға алынады.
Карлды бұл жолы Англия рим ... ... және ... ... ... ... мен Швецария болды. Миланнан кейін фрнцуздар ... ... жаяу ... ... ... бекінісін қоршайды. Гарнизон төрт
айлық қоршауға қарсы ... ... Осы төрт ... кейін оған испан
қолбасшысы ... ... ... ... Бұл ... 8 мың ... және ландскнехт деп аталған 12 мың немістің ... ... ... ... 8 мың ... жаяу ... 7 мың француз жаяу
әскерін және 5 мың неміс жалдамалы әскерін қойды. Француз атты әскері ... ... сан ... көп ... ... ... француздарда 53 арудия
болғандықтан олар артиллерия жағынан да басым болды. Француз ... ... ... ... ... ... ... қаланың Шығысында
талқандалды.
Павияның батысында тек қана Герцог Алансонскийдің әскері ғана ... ... ... ... шығысына шабулы жасайын деп ... және сол ... ... ... орналастырды. Ол охотничный паркінің
аймағында шабуыл жасайын деді. Ол жерлер көп мөлшерлі әскердің соғысына
ыңғайсыз еді. ... ... ... түні ... ... үш ... бұзып
өтіп паркке ұмтылады. Әскер 3 мың испан мушкитерынан тұрды. Олардың артынан
атты әскер, атты әскердің артынан неміс жалдамалы әскер ... жуық ... І жау ... ... ... өз әскерін дабыл
бойынша тұрғызды. Ол жандарм атты ... ... ... ... ... ... жандармдарға испан атты әскерін ығыстыру мүмкіндігі
болып олар оны пайдаланды. Бірақ ағаштарға ... ... ... атты әскерлерін көздеп атып ... ... ... ... осыдан кейін ғана шайқас болып жатқан жерге Швейцария жаяу
әскері келді, енді олармен ... ... ... соғысты. Швейцар әскерінің
артынан Плавия гарнизоны шабуыл жасайды. Осыдан кейін ... ... ... ... ... ... ... жеңілгенін біліп өз әскеріне
Пичино өзеніне шегініп көпірді жару туралы бұйрық берді. Павияның шығысында
қалған француз ... ... ... өте ... ... ... бірге
тұтқынға түседі.
Павиядағы жеңілістен кейін Франция ... ... ... Осман империясымен жақындасты. Франциск І-ң Сүлеймен І сұлтанға жазған
хаты түрік әскерінің Венгрияға ... ... ... ... Ол хатта
Франциск І Габебургтарға қарсы бірігу туралы өтініш жазған болатын.
1523 ж. Махач түбінде олар империя отрядымен ... ... ... ж. Вена ... ... Осы ... Карл V ... өз
әскерін шақырып алуға және Францияға шабуыл жасау туралы ойынан бас тартуға
мәжбүр болады. ... ... соң ... 1526 ж. Мадридте бейбітшілік
туралы жасалған келісімнен бас ... ... ... ... және ... ... ... орнайтын және императорға
Бургундия берілетін болған. Италияны испандықтардан босатамыз деген ұранмен
Рим папасы ... ... ... ... ... ... ... Венеция, Флоренция, Милан және Англия кірді. 1527
жылы Испанияда әскери іс қимылдар басталады. Франциск ... ... ... ... кеткен соң француз корольі Камбрияда 1529 ж.
бейбітшілік ... ... ... ... жасалған бейбітшілік туралы
келісім күшіне енді. ... ... ... ... қол астына
қайтарылды.
1550 жылдың 2-ші жартысында әскери іс-қимылдар Филяндияда және онымен
шекаралас Франция облыстарында ... ... 10-да ... ... ... ... ... Францияға шабуыл жасайды. Олар Француз
әскерінің екі бөлігін біріктірмеуге тырысты. Француз әскерінің бір ... – Терь ... ... ... ... де Гиз ... болатын.
1558 ж. 13 шілдеде Гравелин бекінісінің жанында 8,5 мың ... бар ... ... 10 мыңдық эгмонт әскерінің арасында шайқас болады.
Сонымен қатар де ... ... ал ... ... және ... жаяу
әскерін пайдаланды.
Де Терма позициясы Калье бекінісіне кетуге ыңғайсыз еді. Себебі оның
шегінетін ... Аа ... ... болды, эгмонт басқарған Испан атты әскері
Француздардың қорғанысын бұзып өтті. Теңізден де Терма полициясын ағылшын-
испан одақтарының 10 ... ... ... ... 2 мың адамы өлген соң
әскері тарап кетеді[9;123].
Ескі Габсбургтік әдет ... Карл V ... ... Англия патшаайымы
Марияға үйлендіріп, Англияны өзінің саясатына бағындыруды арамандады. Бірақ-
та неке саясаты Карл V ... ... ... пен ... үйленерде неке
келісіміне қол қояды. Осы келісімге сәйкес Филипп ІІ ... ... ... ... Сонымен қатар Англияны Испания мен Франция
арасындағы соғысқа тартпауға міндетті болды.
Егер Мария ... ... ... ... ... ... айырылатын
болды. Қысқаша айтқанда “Филипп Англияның ... ... да ... деп қана есептелді. 1558 жылы Мария қайтыс болғаннан соң ... ... ... ... V-тің ... жоспарлары осылай іске аспады.
1555 ж. ол билікті тастап монастырьға кетуге мәжбір болды.
II- ТАРАУ. XVIғ. ЕКІНШІ ЖАРТЫСЫНДАҒЫ ... ... ... ... ІІ Филипп тұсындағы Испанияда құлдыраудың басталуы.
V Карл өзінің бар өмірін жорықтарда өткізіп, ... ... десе ... ... мемлекетіне оңтүстіктен және Австрия ... ... ... ... болған соғыстар,
Европада, әсіресе Италияда үстемдік етуге тырысып Франциямен ... ... қол ... ... ... ... соғыстар, оның патшалық құрған кезін түгел ... ... ... ... және ... саясаттағы көптеген табыстарына
қарамастан, дүние жүзілік католиктік империя құру ... ... V Карл 1555 жылы ... бас тартты. Испанияны, Нидерландыны
отарларымен және итальяндық иеліктерімен қоса өзінің баласы II ... ... ... айта қоярлықтай белгілі адам емес-ті. Ол білімі шамалы, өрісі
тар, ұсақ-түйекке араласқыш әрі ... ... ... мақсатын
орындау жолында қолынан келгеннің бәрін сарқа пайдаланатын еді. ... ол өз ... ... және оның ... - ... ... қапысыз сенді. Қабағынан қар жауған және сөзге сараң бұл
кеңсешіл адам ... ... ... күннен бастап бар өмірін ордасында
оқшаулана, тыныштықта өткізді. Ол бәрін біліп, бәріне ... ... ... бен ... ... деп білді. Қапас бұрышта бұ-йығып отыратын
өрмекшідей ол өз саясатының көзге көрінбес ... ... ... ... бұл ... ... заманның екпініне төтеп бере алмай
үзіліп кете берді: оның ... ... ... тауып, флоттары су
түбіне батып кете берді. Сөйтіп, ол қайғылана отырып "еретиктік рух саудаға
да, ... ... деп ... ... ... Бірақ бұл оның:
"Қол астымда мұндай еретиктердің ... ... ... деп ... кедергі жасамады. Испания корольдарының Толедо мен
Вальядолидтегі резиденция-ларын тастап, II ... ... ... қыратты, елсіз және құнарсыз жеріндегі кішкентай қалашық
Мадридке орналастырды. ... ... ... ... сарай-қабір Эскориал
салынды. Оған Испанияның басынан кешірген ұлы оқиғалар куәгері- ... тура ... Елді ... католиктік реакция мен инквизиция
жайлады [10;208].
Морискилерге қарсы аса ... ... ... Бірақ олардың
көпшілігі өздерінің ата-бабаларының ұстаған дінін ... ... ... ... инквизиция қатты қауіп төндіріп, ұлттық әдет-ғұрыптар мен
тілден бас тартуды ... ... II ... ... ... ... қуғынды күшейту жөнінді бірқатар заңдар ... ... ... 1568 жылы ... ... ... ... Бұл көтерілісті үкімет қиыншылықпен тұншықтырды. ... мен ... ... ... ... ... Әйелдері мен
балалары құлдыққа сатылды. Тірі қалған морискилер Касти-лияның ... ... Олар сол ... ... пен ... ... ... билеушілері де морискилерді ... ... ... ... оларды "ақиқат діннің жолынан тайғандар" ретінде топ-тобымен
өрттеді.
Шаруалардың мейрімсіздікпен қатал қаналып, ... ... ... ... ... салдарынан шаруалар әлденеше рет көтеріліс
жасады. Солардьң ішіндегі ең ... 1585 ... ... ... ... қорқаулықпен талан-таражға салу діни және ... ... XVI ... ... нидерландықтарды көтеріліске шығарды. Бұл
көтеріліс буржуазиялық революцияға және Испанияға қарсы ... ... ... XVI-XVII ... орта ... ... және ХҮІІ ғасырда
ұзақ экономикалық ... ... ... Ол ... ауыл
шаруашылығын, содан кейін өнеркәсіппен сауданы қамтыды. Ауыл шаруашылығының
құлдырауы (ауыл шаруашылығының ... ... XVI ... ... ... мен ... күйзелу себептері жөнінде айтқанда, үш түрлі
негізгі себепке тоқталу керек, олар: ... ... ... баға қою және Местаның жасаған қиянаттары.
Местаның корольдың өз қамқорлығында болып, оның мүшелері ең ірі діни ... ... ... ол ... ... XVI ... ұлғайтып алды. Жайылымдық жерлер үшін төленетін ... ... ... ... ... ... аренда жөнінде бұрыннан
жасалған келісімдерді бұза ... ... ... ... заң ... ... ... алған жерлер, оған мәңгілік бекітіліп берілді және
олар Местаның бір мүшесінен екіншісіне ... ... ... болды.
Бірқатар указдар бойынша бос ... ... мен ... жыртуға
тыйым салынды. Местаны аралап ... сот ... ... да
анағұрлым артты. Оларға шаруалармен байланысты дау-жанжалдың бәрін де ... мен ... ... ... ... ... право
берілді. Сөйтіп, барлық даулы істерде Местаның өзі әрі сот, әрі жауапкер
болып табылды. ... ... ... ... ... ... ... мен шалғындарынан айрылды. Бұл мал ... және егіс ... ... әкеліп соқты. Ел азық-түлік
тапшылығына ұшырады, баға бұрынғыдан да көтеріліп кетті.
XVI ғасырдың екінші жартысында ... жер ... ... ... ... ... түсті. Эстремадура түгел дерлік ең
ірі екі ... ... ... ... ... Ал, Андалусия ірі төрт
шонжардың иеліктеріне айналды. ... ... ... майораттың
құқығымен пайдаланды. Бұл право бойынша иеліктер мұрагерлік жолмен ... ... ғана ... ... ... орасан үлкен бөліктері
шіркеудің қарамағында болды. Жер сатып алу өте ... ... Жаңа ... асыл ... ... қолдарына тиді, осыған ... өз ... ... ... ... ... ... өзі ауыл
шаруашылығының ғана емес, мата өндірісінің де құлдырауына әкеліп соқты. XVI
ғасырдың басында-ақ Испанияда ... ... ... ... ... ... ... Ол кезде мұндай жағдайлар басқа елдерге
де тән еді, бірақ оларда қалалардағы тікелей өнім өндірушілердің күйзеліске
ұшырау ... ... ... ... кәсіпкерлердің күшейе
түсушілігімен қатар жүргізілді [16;83].
XVI ғасырдың бірінші жартысында Испанияда да мануфактуралар пайда ... ... ... саны ... ... және ең ... өркен жайып дами
алмады. Мануфактура өндірісінің ең ірі орталығы Сеговия болды. 1573 жылдың
өзінде кортестер ... ... ... және ... ... жүн ... ... бара жатқандығы жайында наразылық білдіргенді. ... жайы ... де еді, ... ... ... ... сұранысына қарамастан, Испания жүнінен шетелдерде ... құны ... ... ... ... ... арзанға
түсті. Испанияның өз ішінде өндірілетін ... ... ел ... шаралар жүйесін жүзеге асырып, ауылшаруашылығы өнімдері мен
шикізаттың бағаларын ... және ... ... шығаруға тыйым салу
жолымен кемітуге болатын да еді. Бұл сияқты шараларды шаруалардың есебінен
жүзеге асырудың мүмкіндігі бола ... ... ... оны ... ең
жоғары баға қою арқылы істеуге тырысты. Бірақ шикізаттың ... түрі - ... ... қолдарында болды. Олар Испанияның өзінде және
шетелдерде жүннің жоғары бағасынан түсетін ... ... ... шетелдерге шығаруды қысқарту туралы қалалардың әлденеше рет жасаған
өтініштеріне қарамастан, ол ... өсе ... және 1512 ... 1610 ... 4 есеге жуық ұлғайды.
Осындай жағдайда Испанияда шығарылған қымбат маталар шетелдің арзан
маталарымен ... түсе ... ... ... ... ... және ... өз ішіндегі товар өткізу ... ... ... монархиясы сауда-өнеркәсіптік Нидерландыны Испания мемлекетінің бір
бөлігі деп санады. Онда сырттан әкелінетін жүнге ... баж ... жылы ... ... 2 есе ... ... ... даяр ... ... ... елдердікімен салыстырғанда барынша
жеңілдетілген шарттармен ... ... ... бәрі Испанияның
мануфактурасы үшін нағыз ... ... ... ... купецтері
өздерінің капиталдарын мануфактурадан ала бастады, өйткені олар отар
елдердегі ... ... ... ... ... көбірек пайда
түсіреміз деп дәмеленді[25;120].
Ғасырдың аяқ кезіне ... ауыл ... мен ... құлдырауы
тереңдей түскен жағдайда тек отарлық ... өріс ... оның ... ... ... болды. Монополияның барынша өркендеуі XVI
ғасырдың соңғы он жылдығы мен XVII ғасырдың алғашқы он ... ... ... ... ... ... ... товарлармен сауда
жасағандықтан Америкадан әкелінген алтын мен күміс ... ... Олар ... өзін және оның ... ... ... ... есебінде басқа елдерге кетіп жатты.
Экономикалық жағынан құлдыраушылық бәрінен де гөрі ... ... ... ... ... ағаш көмірімен қорытқан
темірін, европалық рынокта Англия мен Лотаринганың тас ... ... ... ... ... берді. Метал бұйымдары мен армияға қажетті
жабдықтарды Испания енді Италиядан және ... ... ... ... ... отарлармен сауда жасау правосына тыйым салынды;
олардың кемелеріне тек отарларға барып-келіп жүретін кеме ... ... ... өзі кеме жасау ісінің, әсіресе Нидерландының
көтерілісінен кейін және ... ... ... ... ... ... кенжелеп қалуына әкеп соқты. Құрамында Бискайяның
көптеген кемелері бар "Жеңімпаз Армаданың" (1558) ... ... ... болып табылды. Испанияның халқы көбіне елдің оңтүстігіне ... ... ... ... ... дворяндарының мемлекеті, елдің сауда-саттық ісі ... ... ... ... ... келгендерінің бәрін де
істегендей болды. Орасан зор ... ... ... мен ... ... ұлғайды, мемлекеттік борыш өлшеусіз өсе берді.
V Карлдың көзі ... ... ... неміс банкирлері
фуггерлерден орасан көп заемдар алды және ... ... ... үшін ... Калатрава және Алькантараның діни рыцарлық ордендерінің (олардың
гроссмейстері ... ... еді) ... ... ... ... ... соң фургерлердің ... ... ... ең бай ... түсті; олар даяр бұйымдарды әкелу мен шикізат
алып кету жеңілдіктерін де алды. XVI ... ... ... 51-62 ... мемлекет борышының процентін төлеуге кетті.
II Филипп мемлекеттің ... ... ... ... ... ... Үкімет өзіне несие берушілерден де айрылды. Сөйтіп, жаңа
қарыздар алу үшін ... ... және ... ... ... ... мен ... табыс көздерін тауып, пайдалану құқығын
да берді. Мұның өзі асыл металдардың Испаниядан сыртқа ағылуын онан ... ... ... екінші жартысындағы Испанияның аса көрнекті экономисі
Томас Меркадо елдің экономикасында шетелдіктердің ... ... "Жоқ, ... ... ... шетелдіктердің шалқуына
жайбарақат қарауы мүмкін емес, әсте мүмкін емес; ең ... ... ең ... ... мен ... барлық табыстары солардың қолдарында.
Олар алым-салықтар мен алькабаланы жинау үшін тұрғындардың үйлеріне ... ... ... ... ... үшін ... ... Мұнан артық қандай тәуелділік болмақшы? Фландрия, Венеция ... - асыл ... ... ... ... ... ... көптігі соншалықты, тіпті алтын ақшамен үйдің төбесін жабуға да
болады"- деп ... еді. ... ... ... ... ... ... ең алдыңғы елдердің бірі болған еді, дегенмен осы процестің жүрген
кезіндегі әлеуметтік-экономикалық дамудың ... ... ... ... ... ... жолмен дамуына бөгет жасады.
Отар елдерді тонап-талаудан түсіп жатқан орасан зор қаржылар шаруашылықтың
капиталистік ... ... үшін ... тек ... таптың
өнімсіз тұтынуларына жұмсалды. Ғасырдың орта шенінде қазынаның барлық,
кірістерінің 70 проценті ... және 30 ... ... ... Ал 1584 ... қарсаңында метрополиядан түсетін кіріс ... ал ... - 70 ... ... ... Испания арқылы ағылғанымен, ол басқа елдердегі
алғашқы ... ең ... ... ... Испанияның өз ішінде XVI
ғасырда басталған капиталистік ... ... ... ... пен ... ... формалардың ыдырауы өндірістің прогрессивтік
капиталистік әдісінің берік қалыптасуымен қосарлана ... ... ... ... ... де, міне ... еді. ... Испанияның басынан кешірген ерекшеліктерінің бірі ... ... Оның XVII ... ... алмағандығы былай тұрсын, тіпті
мүлдем күйзеліп кетті.
Испанияның дворяндары, қайта керісінше, өте күшейе түсті. Олар ... ... және ... ... провинциялар мен отарларды талан-
таражға салудан күн көрді. Испания дворяндарының өз ... ... ... ... ... ... сияқты топтары құрылып
жетіле алмады. Бұл өзінің көрінісін ... ... ... ... ... ... айырмашылық ерекшеліктерінен
тапты[8;123].
Құлдыраушылық көп ұзамай-ақ ... ІІ ... ... ... көрінді. II Филилп испан тағына отырмастан бұрын ағылшынның король әйелі
Мария Тюдорға үйленген-ді. Осы некені ұйымдастырған V Карл ... ... ... қана қоймай, сонымен қатар Испания мен Англияның
күштерін біріктіріп, ... ... ... империясын құру саясатын
жүргізе беруді армандады. 1558 жылы Мария қайтыс болды. Филипптің енді ... әйел ... ... ... ... ... ... қабылданбады. Англия Испанияны өзінің теңіздегі қауіпті
бақталасы деп ... ... ... мен оның ... үшін
жүргізген соғысын пайдаланған Англия Нидерландыдағы өз ... ... зиян ... арқылы қайткенде де қамтамасыз ету үшін
тырысты. Ол ... ... ... үшін ... ... да бел ... ... мен Елизаветаның адмиралдары Америкадан асыл
металдармен келе жатқан испан ... ... ... ... ... ... қатынастарын тоқтатып тастады.
Испан абсолютизмі өзінің алдына бұл "еретиктік және қарақшылық ... ал сәті ... ... - ... ... ... алу мақсатын қойды. Ал
Португалия Испанияға қосылғаннан кейін (патшалық құрған әулеттің ... ... ... ... бұл ... ... ... асатындай болып та
көрінді. Португалия ақсүйектері мен иезуиттерінің қолдауына сүйенген ... ... ... ... ... ... Португалияға аттандырды, ол
Лиссабонды басып алды. 1581 жылы сәуірде португал ... II ... ... деп ... ... ... ... қол астына
Ост- жэне Вест- Индиядағы португалдық отарлар да ... Жаңа күш ... ... II Филипп Англияның корольі Елизаветаға қарсы қастық жасаушы,
оның орны-на таққа католичка - Шотландия королы ... ... ... ... ... ... ... 1587 жылы Елизаветаға қарсы
заговор ашылып қалып, Марияның басы кесілді [22;173].
Англияның ... ... ... ... Кадиске жіберген
эскадрасы, портқа баса-көктеп кіріп испан кемелерін талқандады. ... ... мен ... ... ашық ... басталуына себепші
болды. Испания Англияны жаулап алу үшін ... зор ... ... ... ... ... Армада" деп аталды. Ол - ... ... 1588 жылы ... ... аттанды. Бұл іс апатпен
аяқталды. "Жеңімпаз Армаданың" күйреуі Испанияның абыройына қатты соққы
болып тиді және оның ... ... ... ... ... Ал Англия болса
бірден-ақ бірінші дәрежелі те-ңіздік держава ретінде алға шықты.
Бұл сәтсіздік Испанияның және бір ... ... ... - ... ... ... ... соғысына араласуына бөгет жасай алмады. 1589 ... ... ... ... III ... өлтірілді. Оның мирасқоры болып
гугеноттардың бас жетекшісі IV ... ... ... ... ... деп ... келмеген Франциядағы католиктік топтарды қолдады. Бірақ
олар бұл жолы да сәтсіздікке үшырады. Испанияның бұл іске ... ... ... ... шешілді. Француздардың көпшілігі IV Генрихты ұлттық
өкіметтің өкілі, Францияның қорғаушысы деп таныды. IV Генрих ... ... оған ... ашып ... ... ... ... ісі оңға
баспағаны айқын аңғарылды.
Испанияның түріктермен жасаған күресі де оған ... көп ... ... ... ... ... Европаға төндірген қаупі, әсіресе оның
Венгрияның біраз бөлігін басып алған және ... ... ... ... ... ... ... сезілді. 1564 жылы түріктер Мальта аралын
қоршап алды. Аралды ... ... ғана ... алуға тура келді. 1571 жылы
V Карлдың қол баласы дон Хуан ... ... ... біріккен испан-венециан флоты түрік флотына оңдыр-май соққы
берді. Бірақ жеңімпаздар өздерінің табыстарын баянды ете ... ... ... ... ... Тунистің өзі қайтадан түріктердің қолына көшті.
II Филипп патшалық құруының соңғы кезінде өзінің жасаған барлық ұлан-
асыр жоспарының сәтсіздікке ... ал ... ... ... тап болғанын мойындауға тиісті болды. Нидерландының Солтүстік
провинциялары Испаниядан бөлініп кетті. Мемлекеттік ... ... ... Ел экономикалық жағынан ауыр құлдырауды басынан кешірді.
III Филипптің таққа отыруымен (1598-1621) байланысты Испанияның ұзаққа
созылған жанталасы басталды. Бұл король Габсбургтер әулетінің ... ... ... ... жарымжандық күйде күн кешті. Кедейленген, әбден
бишаралық халге ... ... елді ... ... және оның қол
шоқпарлары биледі. Қалың бұқара мейлінше ауыр және ... ... ... ... жатқан кезде, Мадрид ордасы тамаша сән-салтанаты
мен жомарттығымен ... ... ... ... ... ... сұрайтын тіл алғыш кортестерінің өздері де, енді ақша табар жер жоқ,
ел ... ... ... ... ... ... ... қалалар қаңырап бос қалды - деп мәлімдеуге мәжбүр болды.
Американың асыл металдарын артқан ... да ... ... аз қатынайтын
болды. Бұл жүктің өзі де ағылшын және голланд теңіз қарақшыларының ... ... ... қазынасына қарыз беретін банкирлер мен ... ... кете ... ... ... сипаты оның барлық ... де ... ... Мұның айқын мысалдарының бірі морискилерді
Испаниядан қуып жіберу болды. 1609 жылы Валенсия архиепископының талабы
бойынша католицизмнің ... үшін ... ... ... ... елден қуылуға тиісті болды. Өлім жазасынан қорыққан олар үш
күннің ішінде қолдарына түскендерін ғана алып ... ... ... ... ... ... ... баратын жол үстінде көптеген
босқындарды тонап, қырып жойды. Таулы ... ... ... ... қайғылы шешімін тездетті. 1610 жылдың қарсаңында
Валенсиядан 150 ... жуық адам ... ... ... ... ... ... морискилері де осындай жағдайға ұшырады. Инквизицияға
тартылып, қуылу кезінде өлтірілгендерді қоспағанда, 500 мыңға жуық ... ... ... Испанияға және оның өндіргіш күштеріне тағы да соққы
берілді де мұның өзі оның ... ... ... онан ... ... ... ... мен құлдырауына қарамастан испан монархиясы өткендегі
өздерінің мұрагерлік жолын сақтап, ... ... ... ... ... ... тастамады. II Филипптің жаулап ... ... оның ... ... ... ... III ... отырған кезде, Европадағы соғыс әлі жүріп жатыр еді. ... ... ... ... ... қимыл жасады. Голландия
қолына қару алып өзінің ... ... ... ... ... ... наместниктері - герцог Альберт пен оның әйелі
Изабелла (II ... ... ... соғыс күштері
болмағандықтан Англия және Голландиямен бітім жасауға ... ... ... ... жаққа шамадан тыс қойған талаптарына байланысты
бұл ... ... жылы ... ... ... ... ... болды. Оның мирасқоры
I Яков Стюарт Англияның сыртқы саясатын күрт ... ... ... королін Испанияның сыртқы саясатының шеңберіне тартты.
Бірақ бұл да жәрдемдесе алмады. ... ... ... ... ... және талантты қолбасшысы Спинола қазына ойсырап бос
қалғандықтан ештеңе істей ... ... ... үшін ең бір ... ... Азор ... испан кемелерін қолдарына түсіріп
алып, ... ... ... ... ... ... табылды. 1609 жылы
Испания Голландиямен 12 жылға уақытша бітім жасауға мәжбүр ... ... ... ... ... жылдың жазында сұрыпталған испан әскерін басқарған герцог Альба
Нидерландыға келіп кірді. Ол бұл ... ... ... ... және ... де ... корольдың қолшоқпары ретінде өзіне жүктелген тапсырма-ларды:
Нидерландының артықшылықтарын ... оны ... ... ... бағындыруды, Испания әскерлерін ең маңызды ... ... ... және ... ... да ... ... болса елді түгел күйзелте отырып, ... ... ... ... бұлжытпай орындап шығуға тырысты [18;304].
"Бүлікшілердің істері туралы кеңес" құрылды. Оны жұрт "қанды Совет" деп
атады. Альбаның үкімі жүрген көздегі құрбандыққа ... саны 8 ... ... Өлім ... тартылғандардың ішінде аристократиялық
оппозицияның көсемдері графтар Эгмонт пен Горн, дворяндар, ішінара ... ... ... ... ... тәртіпті орнату басталды. Елді ... ... мен ... ... және ... ... ... болды.
Бас штаттардың маңызын әлсірету және үздіксіз ақша ... ... ... ... ... ... ... ұйғарды. Бұл жүйе бойынша ... ... 1 ... ... ал ... ... 5
проценттік және барлық басқа тауарларды сатудан 10 пайыздық салық алынды.
Тауар ең аз ... ... ... арқылы тұтынушыларға жеткізілетін
Нидерландының экономикалық жағдайларында 10 пайыздық салық (алькабалдар)
енгізу елдің шаруашылығын апатқа ұшырату болып табылды. ... ... ... ... жою ... тіпті Испанияға адал қызметкерлердің берген
ақылына да құлақ аспады. Ол алькабалыны енгізуді 1571 ... ... ... ғана ... Альбаның жұртты қансыратқан терроры күйрек адамдардың ... ал ер ... ... ... онан сайын қайнатып,
Отанының жауынан кек алу ниетін арттыра түсті. ... мен ... ... ... мен қолөнершілерге және шаруаларға
пана болды. Олардың отрядтары испан ... ... ... ... ... ... испандықтарға хабар жеткізіп тұрғандарды),
сот шенеуніктерінің көздерін аяусыз жойып отырды. Испандықтарға дем ... өлім ... ... ... ... ... ... бойынша жүзеге асырылды. Осы "орман гёздерін" бұқара
халық түгел қолдап, ... ... ... ... және ... туралы оларға үздіксіз хабарлап отырды [18;314].
Партизандардың солтүстіктегі күресі біршама өзгеше формада жүргізілді.
Онда матростар мен ... порт ... ... кеме ұстаушылар және
дворян-кальвинистер кемелерге отырып алып, ... ... ... ... Олар ... жауы - ... әлсірету үшін уақытша көмек
жасаған Англияның ... база ... ... ... ... ... және ... тұтас кеме керуендерін басып алып, су түбіне батырып
жіберіп отырды. ... ... ... ... ... ... жердің бәрінде де испандықтарды және олардың жәрдемшілерін қырып-
жойды. Испандықтарға қарсы ... ... ... ... ... бой ... ... принц Оранский "теңіз гёздерін" Альбаға қарсы
соғыс жүргізетін каперлік ... ... ... және ... өзінің
офицерлерін де жіберді.
Нидерландыдан Германияға қашып барған дворяндар төңірегіне топтасқан
принц Оранский де ... ... ... ... ... Бірақ принц
Оранскийдің және оның серіктерінің көздеген ниеттері халық партизандарынан
мүлдем басқаша ... Бұл ... ... төңірегінде басқа жерлік
мемлекеттермен - немістің лютерандық князьдарымен, ... ... ... ... түсіп кетсе де, одақ ... ... ... ... ... ... мен ... Францияға,
Голландия мен Зеландияны - Англияға беру көзделді. Ал ... ... ... ... ... ... және тағы ... Брабант курфюрстілігі ретінде империяның құрамына қосу
жобаланды. Мұның басында ... ... ... тұруға тиісті болды.
Мұндай жобалар Испаниямен жаңалық үшін ... ... ... ... енгізе отырып, өткендегі тәртіптерге қайтып оралуды ... ... ... ... ... ... ... II Филиппті
кеңшілік жасауға мәжбүр етіп, содан соң Нидерландының прогресшіл қүштерінің
есебінен келісімге келумен болған үміттерін ... ... және ... ... ... келіс-сөздер
құпияда сақталды. Сырттан қарағанда принц өзін "нағыз патриот" ретінде, ал
оның Нидерландыдағы ықпалды ... оны ... ... үшін "жан ... ... ... ... көрсетіп оған барынша бедел туғызуға тырысты.
Немістің протестанттық князьдарының және француз гугеноттарының көмегімен
принц Оранский ... ... ... ... ... көбірек
қолдау табудан дәмелі болған оңтүстік және солтүстік ... рет ... ... ... ... ... ... үміттерін тек елді
тонап-талауға ... ... ... ... ғана артып, "орман
гёздерімен" байланысқысы және ... арқа ... ... ... ... ... мен тактикасы теріс болып, ... ... ... бәрі ... ... берді.
1567-1571 жылдар нидерландылықтар үшін, ... ... ... ... ... өте бір ауыр ... ... 1571 жылы
ол.алькабаланы енгізді. Нидерландының шаруашылық жағдайының ... ... ... ... ... жабылды, сауда компа-
ниялары мен банкілер банкроттыққа ұшырады. Алькабала орасан зор ... ... ... ... ... ... қауіптеніп ағылшын
порттарынан шығарып жіберген "теңіз гёздерінің" кеме ... ... 1572 жылы 1 ... Рейн ... ... Брил қаласын басып
алды. Революциялық жағдайдың жаңадан пісіп-жетіле бастаған ... ... ... ... жаппай көтерілістің басталуына дабыл
болып ... 5 ... ... ... ... ... ... және
көтерілісшілердің революциялық отрядтарын қалаға кіргізіп алды. Осыдан ... ... ... Энкхёйзен және басқа қалалар да азат
болды. Сондай-ақ шаруа-лар да "теңіз гёздерін" ... ... ... ... және ... ... ... "Теңіз
гёздері" испандықтарға теңізде соққы бере ... ... ... ... ... ... ... буржуазиялық
революцияның және азаттық соғыстың екінші кезеңі басталды.
Не ... ... не ... ... бұл ... ... ... дұрыс
баға бере алмады. Өзінің ең бас жауы принц Оранский және оның одақтастары
(француздық ... деп ... ... елдің солтүстігіндегі
"мұжықтардың ... ... ... ... ... бәле жоқ" деп
мәлімдеп, ол өзінің әскерін ... ... ... Нассауский басып алған
Мовсаға аттандырды [17;148].
Түгелдей өзінің соғыс экспедициясын ұйымдастырумен айналысқан принц
Оранский ... ... ... бола тұра ешқандай сүйсінушілік
білдірмеді. Қайта керісінше, ол бұл шағындау табыстар ол даярлап ... ... ... ... ... ... ... деп шағым жасады", деп
жазды өзінің "Анналында" голландық ... ... XVII ... ... ... Гуго Гроций. Принцтің бұл "ең басты шарасы да", ... ... ... Ол ... испан күштерінің бетін басқа жаққа
аударды және солтүстіктегі көтерілістің ешбір кедергісіз өріс алуына жағдай
жасауымен ... рөл ... ... ... Оранский солтүстік
провинциялардағы көтерілісшілердің қолдары жеткен ... ... ... ... ... өзінің барынша көреген саясатшы
екендігін де көрсетті. Ол солтүстіктегі қозғалысты ... ... ... ... ... және ... жақындаса бастады.
Дәл осы кезде солтүстіктегі "теңіз гёздері", ... ... ... құралған жасақшылар (атқыш гильдилер) және консисториялар
біраз уақыт жағдайдың билеушілеріне айналып, үстемдік етті. Олар ... ... және ... пиғылда болған элементтердің
бастарын қосып біріктірді. Бұл элементтер ... ... ... де, ... ... мен ... ... зорлық-
зомбылықтарын әшкерелеуге батылы барғандардың бәрін де инквизицияның
зынданына ... ... ... ... жек көрді. Испандықтарға
солтүстік провинциялардың ... де ... ... ... ... ... күштер барлық жерде де
тегеурінді шабуылдар жүргізді. Қалалардың реакцияшыл ... қала ... ... араласты. Шаруалар бірқатар ... және ... ... дворяндардың поместьелерін талқандап,
олар тиісті жерлерді басып алды және шіркеу десятинасын ... ... бәрі ... ... заң ... ... жүргізілді [17;160].
Кальвинистік және антииспандық пиғылдағы дворян-оранжистермен саяси
одақта ... ... ... ... бай ... ... ... әрекеттерімен уақытша келісуге мәжбүр болды. Олар
бірте-бірте өкіметті өздерінің қолдарына алып, ... ... ... ... ... бастады. Бұл бағыттағы ... бірі ... ... ... ... ... ... әулеттен шығуы, оның басқа жерлік монархтармен қарым-
қатынастары, ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі топтарына нағыз тиімді және беделді адам ... іс ... өз ... ... Голландия мен Зеландияның Бас
штаттары, 1572 жылғы шілдеде шақырылған дордрехт сессиясында ... мен ... ... деп ... оған ... әскери
басшылықты, жоғары атқарушы өкіметтің билігін және барлық жоғары қызмет
адамдарын тағайындап және ... алу ... ... ... жылғы қазанда принц Голландияға келді. Принцтің мүдделері өзін
шақырған купецтік ... ... ... ... ... ... ... бой ұрған принц өзінің қызмет орнын
пайдаланып ... ... ... ие ... ... ... ... тауып сенімдеріне кіріп, ... ... ... олигархияны оншама мазасыздандыра да қоймады. Олар штаттар
арқылы ... ... ... жіті ... ... және оның ... тек қалыптаса бастаған режимді күшейте түседі, ... ... ... деп ... ... аралығындағы кезең көтерілісшілер үшін тым ауыр болды.
Өзінің жіберген қателігін түсінген Альба, енді ... ... ... ... ... ... ... испандықтарға барлық
жерде де жан қиярлықпен қарсылық көрсетті. Қоршауға алынған Хаарлемнің
тұрғындары жеті ай бойы (1572 ж. ... - 1573 ж. ... ) ... ... аштық қана тізе бүгуге мәжбүр етті. Ал, ... ... ... (1574 ... мамыр-қазан) ерліктің шынайы ... және ... ... жеңіспен аяқталды. Көтеріліс жасаған
провинциялар өте ауыр ... ... ... ... ... ... су ... әдісін шеберлікпен қолданды.
Герцог Альбаның Нидерландыда ... ... ... енді ... де түсініп, оны 1573 жылдың аяғында Испанияға
қайта шақырып алды. ... 1575 ... ... испандықтар шабуыл жасауларын
тоқтатпай жүргізе берді [27;156].
Нидерландыдағы ... ... ... ... Луис Рекезенс
алғашқы кездерде кейбір соғыс ... ... де, аса ... тап ... Ақша ... ... ... жылдап жалақыларын
ала алмады, көтерілісші ... ... ... төтеп бере алмай,
берекелері де қашты. 1576 жылы 5 ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік советтің қолына көшті. Мұнда отырған
испан жандайшаптары жағдайды ... ... кете ... еді. Оның ... 1576 ... жазында испан әскерлерінің өздері көтеріліске шықты,
бірқатар ... ... ... алып ... ... Антверпен) халықты
тонады. Бұған наразылық ретінде орталық ... мен ... ... жеткен көтеріліс бұрқ ете түсті.
1576 жылы 4 қыркүйекте офицер-оранжистер басқарған брюссельдік қалалық
"милицияның" отряды, қала халқының ... ... ... ... ... тұтқынға алды. Испандықтардың билеп-
төстеушілігінің шаруасы бітуге жақындады. Бүкіл елдің түкпір-түкпірін түгел
қамтыған ... мен ... ... ... ... басталды.
Халықтың қалың бұқарасы барлық ... де ... қару ... мен ... ... ... ... қарулы
күштері қамалдарда отырып алып, бунт шығарған испан жалдамалыларын қоршап
алды және жаңа тәртіптерді енгізуге кірісті. Испандықтарға ... ... ... ... да, ... ... дін иелерінің бір бөлігін
де қамтыды.
1576 жылы қазанда өкіметті өз қолдарына алған Бас ... ... ... ... ... ... ... олар елдің өміріндегі
өзгерістерді бейнелей алмады. ... ... ... ... дін ... ... мәжіліс қүрды. Солтүстік
провинциялардың өкілдері тым ... ... ... ... ... ... ... бунт шығарған испан жалдамалылары өздерінің
жүгенсіздіктерін тоқтатпай ... ... 1576 жылы 4 ... ... қамалынан шыға сала шабуылға кірісті. Қаланы талқандап, жұртты
тонай ... ... есеп ... қала ... 8 ... ... ... және азапталған, мыңға жуық үй өртенген. Ал, ... ... 24 ... ... ... ... өзі Бас ... 8 қарашада
жарияланған келісімді даярлауды барынша тездетуге мәжбүр етті. ... 1572 жылы ... ... ... ... мен 1576 жылға
дейін испандықтардың қол ... ... ... ... ... ... ... болып табылды. Бірақ іс жүзінде мұның
маңызы анағұрлым кең еді: онда 1576 жылы ... тап ... ... және ... мен ... соғысты одан әрі тереңдете түсу
емес, қайта II ... ... ... тілеуші әлеуметтік топтардың
көздеген мақсаттары ... ... ... ... ... кетіруді;
еретиктерге қарсы "плакаттарды" және Альбаның енгізген заңдарын жоюды; осы
заңдар бойынша ... ... ... ... ... ... ... толтыру-ды талап етті.
Сонымен қатар II Филипптің суверенитетін және католиктік дінді сақтап
қалып, ... ... ... ... ... ... ... соғысты тек
испан бүлікшілеріне қарсы жүргізу қажет деп ... Ал, ... ... ... ... ... ... мен Зеландияның саяси статусы автономиялық күйінде ... ... ... таратуларына ... оны ... ... ... ... ... салынды.
Нидерландыға жаңа испан наместнигі Хуан Австрийский келгеннен
соң Бас штаттар, ... ... ... және принц Оранскийдің
қарсы әрекетіне қарамастан наместник дан Хуанмен ... ... ... ақпанда"Мәңгілік эдиктке" қол қойылды. "Гент келісімін" бұзбауға
міндеттенгең дон Хуан, II Филипптің ... ... ... Бірақ сол
жылдың маусым айында-ақ дон Хуан, бұрынғы тәртіптерді қайта қалпына келтіру
ниетімен, Намюредегі қамалды басып алып, Бас ... ... ... ... жасады.
Бұл жағдай Фландрия, Брабант және Оңтүстік провинцияларда күштердің
орналасуын өзгерткен ... ... ... ... туғызды.
Алғашқы күндері мызғымастай болған бірлік ... ... ... да кетті. Өзара жіктеліп, бір-бірімен жауласушы немесе бақталастық
фракциялар құрған күресуші ... мен ... ... ... өз ... ... шешу ... жедел жүргізілді. Экономикалық және саяси
мүдделері жағынан Испаниямен ... ... ... ... ... пен ... ... топтары II Филиппен келісім
жасау жолдарын іздеуші феодалдық-католиктік ... ... ... ... ... ... ... буржуазия
қалалардың ұсақ буржуазиясы мен ... ... ... ... ... байланыс жасады. Олар революциялық және ... ... ең ... ... күші ... ... отырып,
екінші блокқа топтасты.
Дворяндардың, бюргерлік пен купецтердің енжар топтарының арасынан
шығып, принң Оранскийдің төңірегіне ... ... ... болып,
күресуші күштерді "ымыраластырушылардың" ролін атқаруға талаптанды.
Дон Хуанның жасаған опасыздығынан кейін халықтық көтерілістердің жаңа
толқыны кең өріс ... ... ... реакцияшыл магистраттар құлатылды,
испандықтарды жақтаушылар тұтқындалып, католиктік ... ... ... Ипр мен ... ... ... ... "он сегіздің комитеттері" ("18") құрылды. "18"-дің ... - ... ... цех қолөнершілері, дүкеншілер мен
көпестер болды. Комитеттердің ең басты ... ... және ... ... жерлерді испандықтардан қорғауды ұйымдастыру болып
табылды; бірақ бірте-бірте "18" ... ... ... ... ... магистраттардың әрекеттерін бақылап, өкіметтің революциялық
органдарының ролін ... ... ... "18" ... ... пен
Бас штаттарға қысым жасады. 1577 жылдың жазы мен ... ... ... ... мен ... дем ... аластап,
халықты жаппай қаруландыруды және Мемлекеттік ... ... ... ... [7;253].
Алайда "18"-дің, кальвинистік консисториялар мен бұқара ... ... ... ... ... ... ... мемлекет
көлемінде беделдері күшті басшыларды ... ... Бұл ... ... ... кетті. Ол шет аймаққа айналған Голландиядан көтеріліске
шыққан провинциялардың ... ... ... ... ... ойластырып жүргенді. 1577 жылы күзде ол Брюссельге келіп, өзінің
жақтастарының жігерлі қимылдарына сүйене ... ... ... ... тағайындалды.
Осы кезде Испанияны жақтаушы күштер Фландрияда бекініп қалуға әрекет
етті. Оның астанасы - ... ... ... ... ... Гент плебсінің 1577 жылғы қазанда жасаған көтерілісі бұл жоспардың
күлін көкке ... ... ... ... герцог Арсхот және
басқа құпия келісім ... ... ... ... ... "18" бен
консисториялардың қолдарына көшті. Католиктік реакционерлерге қарсы күрес
басқа аудандарда да қызу жүріп жатты.
Бас ... мен ... ... абыржыды. Халық қоз-ғалысының кең
өріс ... ... олар осы ... ... ... жолы ... ... күштерімен ымыраласып қозғалысты тұншықтыру
деп білді. Бұл кезде принц Оранский де негізінен дәл ... ... ... ... ... ... кеңес пен Бас штаттарды
өзіне бағындырғанда ғана оңай жете алатынын түсінген принц осы үкіметтің
органдарына өзін ... ... ... ... ... ... ... өз мақсатына жетті. Ол бірте-бірте Мемлекеттік
кеңеске де, Бас ... да ... ете ... шиеленіскер күрес Гентте жүрді. Мұнда "18", "Гент келісіміне"
қарамастан, құдайға кальвинисше құлшылық етудің бостандығын ... ... ... ... олар қалалық плебс құрамаларымен алмастырылды.
Оларды кальвинистік ... ... "18" ... ... ... ... ... қаржыларды қаланың мұқтаждары мен
өздерінің әскерін ... ... Бас ... және ... ... қарсы наразылық ретінде гентшілер алым-салық төлеуді тоқтатты.
Гентшілер Брюссельмен және Фландрияның басқа қалаларымен одақ жасады,
сондай-ақ шаруалардың ... ... ... ... отрядтарымен
берік байланыс орнатты. Бұл кезде Фландрияда, сондағы бір ... ... ... ... соғысы лаулап кеткен еді. Шаруалар Бас
штаттардан жер де, феодалдың міндеткерліктерден бостандық та ала ... ... олар ... ... мен принц Оранскийдің және оған
бағынышты Бас штаттардың "елді қорғау үшін" жат ... ... ... ... талан-таражға ұшырады. Сөйтіп, бүкіл ... ... ... ... кең өріс ... ... ... Бас
штаттардың әскерлері қаталдықпен тұншықтырды.
1578 жылдың ... ... мен Эно ... ... ("наразылар") Бас штаттарға қарсы ашықтан-ашық көтеріліс жасап,
оларды "бүлікшіл ... ... деп ... ... ... жаңа ... ... Фарнеземен
келіссөздер жүргізе бастады. 1579 жылы 6 қаңтарда "наразылар" ... ... ... ... жасады. Мұның мақсаты: "Біздің заңды ... ... ... ... ... келу" болды.
Бұл келісімге 1579 жылы мамырда Арраста қол қойылды. Ал содан кейін оны
Артуа, Эно, Лилля, Дуэ және Орши ... ... ... ... ... ... ресми түрде тізе бүккендігі танылды. ... II ... ... ... ... ... ... испан
әскерлерін алып кетуге, католизмді сақтауға, бұрыннан қолданылып келген
саяси тәртіптерді қайта қалпына ... ... ... жылы 23 ... ... ... провинциялардың негізін құрған
Голландия, Зеландия, Фрисландия және Утрехт бұл актыға жауап ретінде ... ... қол ... ... ... Фландрия мен Брабанттың ең
ірі қалалары, соның ішінде Гент те ... ... ... ... "Гент келісімін" мойындай отырып,
Испанияға ... ... ... ... жеңіп шыққанға дейін жүргізуді
өзінің ең басты мақсаты етіп қойды. Уния бөлініп кеткен ... мен ... ... ... ... ... шараларын қамтамасыз
етті, соғыс шығындарын қаржыландыруды, ақша ... ... ... ... ... зияндарын өтеу жолдарын қарастырды
және саяси құрылыс негіздерінің жалпы бағыттарын ... ... ... II ... ... суверенитеті сақталғанымен,
мұнда испан абсолютизміне іс жүзінде ешбір орын қалмады. ... ... ... тыйым салынып, ұждан бостандығы жарияланды.
Артуа мен Эноның реакцияшыл дворяндарының опасыздығына жауап ретінде
солтүстік провинциялардың батыл ... ... ... позицияларының
тәуелсіз болуы принц Оранскийдің наразылығын туғызды. Ол ... ... ... ... де ... дворяндармен келісімге келуден
үміттенген-ді.
Сондықтан ол Утрехт ... ... 1579 жылы ... ... контрреволюцияшыл дворяндары II Филипптің алдында тізе
бүккенінен кейін ғана қол қойды [30;295].
Енді II ... ... ... ... ... та ... Бірақ
бөлініп шыққан провинциялардың билеуші топтары басқарудың республикалық
формасына көшу ... мен ... ... ... ... жол ашып ... деп ... Сондықтан олар мұндай
мүмкіншілікті болдырмаудың бірқатар шараларын қолданды. 1579 жылы ... ... ... қозғалысты тұншықтыруды ұйымдастырды. Елдің
солтүстік провинциялары - Оверэйссел, Фрисландия, Хронинген, Дрент ... ... ... ... ... ... ал
консисториялардың ықпалындағы халық қарулы ... ... ... жылғы көтеріліс барысында ... ... ... және ... істерді шешуге қатысу жөнінде құқығынан айырылды. Осыдан кейін,
1581 жылы 26 шілдеде II Филипп ... ... ... ... Испан эскадрасы "Жеңімпаз Армаданың" жеңілісі.
Европадағы католиктік күштер испан ... ... ... тек шотланд кальвинстерін қолдап қоймай, сонымен ... ... мен ... ... де ... жылы ... солтүстік графтықтардағы әлеуметтік күрестің
шиеленісуін ... оны ... ... ... және ... ... бағыттады. Көтерілісшілер әжептәуір армия құрып,
солтүстіктегі бірсыпыра маңызды пункттерді басып алды. ... бұл ... ... ... ... жасап, Лондонды алу ... ... бет ... ... ... ... король әскерлері тоқтатты. Елизавета Англия
графтықтарының көпшілігіндегі дворяндар мен буржуазияға арқа сүйеді. Бұлар
бүлікшіл ... ... ... ... ... ... ... феодалдық-католиктік реакцияның жүгенсіздік жасауына әкеліп
соқтыратынын, Англияны оның ең ... ... - ... жақсы түсінді, сол кезде солтүстік ... мен қала ... ... көтерген діни ұранына қарамастан,
феодалдарға қарсы күрес бастады. ... ... ... ... ... ... солтүстікке шегініп, өздерінің армиясына қосылған
көптеген шаруалар және қала отрядтарын ... ... ... ... революция және Жерорта теңізіндегі түріктермен соғыс испан
интервенциясын болдырмады. Міне, осындай жағдайларда үкімет ... ... ... ... ... ... Шотландияға, содан кейін Испания мен Римге қашып кетіп, сол
жақтан Елизаветаға қарсы күресті күшейте ... жылы папа V Пий ... ... ... королева Елизаветаны
түсіріп, оны ... ... ... ... және оның ... ... антынан босатып, оған бағынуға тыйым салу ... ... ... ... Марияны Англияның королевасы етіп
жариялау мақсатымен ағылшын католиктерінің арасынан бірқатар ... ... ... ... ... ... ... босатуды, Англия мен Ирландиядағы католиктерді көтеріліске
шығарып, ... және ... ... ... ... ... көрсетуді
жобалады. Бұл әскерлер Лондонды басып алып, ... ... ... ... жек көретін ағылшын флотын ... ... ... ... ... болды. Заговорға қатысушылар
папамен, ІI ... ... ... ... ... ... ... Елизаветаның үкіметі өздерінің агенттері
арқылы заговордың әзірленуін мұқият бақылап, тіпті Марияның хат ... ... ... байланыстарын да біліп ... ... өлім ... тартылды. Ал Мария мемлекеттік қылмыскер ретінде
арнаулы сотқа беріліп, өлім жазасына тарту ... үкім ... ... ... ... ... 1587-жылы ақпанда Марияның басы
кесілді. Осының алдында Елизавета Англияның Шотландияға ықпалын ... ... одақ ... Яков ... қолдамауға, шотланд және ирланд
католиктеріне көмектеспеуге міндеттенді. Осының өтеуі ... ... ... ағылшын тағының мұрагері етіп ... ... ... ... өлім ... тартылуы Европадага католиктік
реакцияныц елеулі жеңілісі болып табылды. Папа ... ... ... Англияға қарсы соғысқа ... ... ... тағының
үміткері ретінде II Филипп Англияға басып кіру үшін үлкен флотты -"Жеңімпаз
Армаданы" жабдықтады. Бұл флот көбінесе ауыр ... ... ... 20 ... жуық ... алынған солдат пен 3 ... ... ... Флот 134 ... ... ... ... өтіп,
Нидерландыдағы 17 мың испан әскерін алып, содан кейін Лондонның маңындағы
Темзаның сағасына келіп ... ... ... еді. ... ... басып кіруін ағылшын католиктерінің көтерілісі қолдауға
тиісті болды. Англияда Испаниямен соғыс елдің ұлттық ... үшін ... ие ... ... ... ... тойтарыс беріп, Лондонды
және флотты қорғайтын армия мен құрамында 200-ге жуық ... ... ... бар флот ... Бұл флот ... ... әр
түрлі қалаларынан жіберілген жеке купецтік және қарақшылық ... ... ... ... ... қарағанда, ағылшынның флоты
жеңіл және жүрдек кемелерден құрылды жәие ... де ... ... зеңбіректері өздерінің жауыңгерлік сапасы ... ... ... соқты. Осыған орай мынадай тактика
қолданылды: теңіздегі шешуші ... ... ... ... ... кемелері мен ұсақ құрамаларына екі ... және ... ... ... ... ... ... экипаждары, сауда
немесе балық аулау флотында ұзақ уақыт жүмыс істеп, ... ... ... ... ... ... қарақшылық шабуылдарға қатысқан ... ... ... ... ... мен теңіз кезушілері
Армадамен жүргізілген ... ... ... ... ... флоты көмектесті[5;94].
Армада 1588 жылы жазда Испанияның порты Ла-Коруньиден шығып, бірнеше
күннен кейін ... ... ... ... ... осы ... ол
Дюнкеркке қарай бет алды. Бұл ағылшын флотының шабуыл жасайтын ең ... сәті еді және ол бұл ... ... пайдаланды. Теңіз
бетіндегі шайқас екі аптаға созылды. ... ... ... ... ... ... әскерлермен қосыла алмады; ол көптеген
кемелерінен ... ... ... қарай ығыстырылды. Бұл жағдай
Армада командованиесін шегінуге мәжбүр етті. Ағылшын қарақшылары ... ... ... жел Армадаға Ла-Манш арқылы кейін оралуына
мүмкіндік бермеді. Шотландия мен ... ... ... ... тура ... ... ... дауыл Армада кемелерінің тоз-тозын
шығарды. Испанияға не бары қырық үш кеме ... ... ... ... және оған дем беруші
халықаралық католиктік реакция күштерін ... ... ... ... ... ... етіп, оны шетел билеушілерінің басып алуынан
құтқарды. К. ... атап ... ... реакциянық тарапынан
Англияның дербестілігіне төнген қатер Елизаветаның ... ... ... маңызы бар мәселеге айналдырды"[11;103].
“Жеңімпаз Армаданың” апат болу тарихына мыңдаған зерттеулер ... бұл ... ... ... ... ... ... алуан түрлі
болжамдармен көзқарастар белгілі тарихшылар тарапынан да жасалмаған. Соған
қарамастан опат болу тарихы әсерлі бейнеленіп, ... ... ... ... Ал ... ... гөрі кеменің апат
болу жерінен қазына іздеу басымырақ болып ... ... ... деген
осы көзқарас көбіне зиян келтіреді, ал ... ... 1 ... гөрі тот басқан 1 шеге ... ... ... ... ... ғылымға да көп үлесін тигізеді.
Теңіз түбіндегі ... ... ... ... ... жібергеніне
қарамастан, олардың пайдасы да болды. Қазына ... ... ... ... ... ... ... археология ғылымы үшін беріп
тұрды. Осындай тарихшы – қазынашылар “теңіз түбінің мамандары” Берт Уэббер,
Барри Клиффорд, Мел ... және ... ... ... ... ... ... түсіне отырып, оны жойып жібергеннен ешнәрсе
шықпайтынын түсінді.
Енді “Жеңімпаз ... апат болу ... ... ... жату ... ... ... тағы бір шолып шығайық. Бұл оқиға
XVI ғ. ... ... ... теңіз державасына айналғанынан басталады.
Испан королі Филипп II-ң Португалияны өзіне қосып алғаннан кейін дәуірлеу
кезеңі басталады. Жаңа ... ... ... ... ... ... жартысы, Жаңа Өмір (свет) елі, Африка мен ... көп ... ... ... ... қолдаушы Филипп II-ге дүниежүзілік католиктік
мемлекет құру үшін протестантық Англия ғана кедергі болды. Атаққұмар Британ
королевасы ... I ... жеке дара ... ... Осы ойын ... үшін ол тіпті Рим папасының өзін мойындамай, Испан Империясының нағыз
жауына айналды. Филипп тез ... ... ... ... ойы іске
аспайтынын түсінді.
Дегенмен діни көзқарастардың сәйкес еместігі, бұл салдар ғана ... ... отар ... ... ... ... алтын, күміс,
қымбат металдар Англия мен Испанияның жауласуының негізгі себебі болды.
Сырттан ... ... ... ... ... белшесінен малынып
жатты, ал өзінің жеке өнеркәсібін дамытудың аса қажеті болмады. Алтын ... ... ... ... ... армияны асырауға, соғыстар мен сырқты,
ішкі ... ... ... тұрды және бұл алтынның ағылуы тоқтамады, ал
Испанияға теңізден жеткізу үшін қуатты флот ... ... ... ІІ-ге және
оны сарай маңындағыларына Испания қуатты теңіз державасы ... ... ең ... ... ... түсінікті болды. Осындай флот бар,
теңіз бен мұқиттағы билігі үстем Испанияның ... тек бір ... ... ... ... мен ... арасында шартты түрде соғыс орын алмаса да, ағылшын
әскери кемелері алтын мен қымбат әшекейге толы “ Алтын ... атты ... ... туын жамылып, жиі-жиі шабуыл жасады. Бұл ... ... ... ел ... ... ... Елизаветта I
корсарлары испан керуендерін қарсы алған сайын “алтын” галеондарының бір
екеуі ... ... ... жетіспейтін болды. Әсіресе Филипп II-ге “патша
пират батылды және тапқыр авантюрист ... ... ... ... ... ... қана ... америка континентінде орналасқан испан
қалаларын да тонады. Испан патшасынан тартып алған алтынды Англияға тасыды,
ол ... ... ... ең ... көзі болып табылуға аз қалды
[6;149].
Табыстың көзін тапқан Елизавета I сыртқы саясатта да ... ... ол ... жерден католик шіркеуінің қас жауы ... ... ... ... ... ... бастады. Филипп II-нің шыдамын
бітіру үшін Елизавета I бұдан басқа да жағымсыз істерге ... ол ... ... ... да ... ... ... төзімінің шегіне Мария Стюарт
берілген католик, Шотландияның тағынан түсірілген ... және ... ... ... ... жесір ханшайымының өлім жазасы жетті,
Мария Стюарт, Рим папасы мен Испан патшасының қатыгез протестант Елизавета
I-ге қарсы ... ... ... ... ... ... ... бәрі
экс-ханшайымға жеңіліс алып келіп отырды, ал ... 1586 жылы орын ... ... ... алып келді.
Сонымен Филипп II шыдамытаусылып тізебүкпес британ ... ... ... ... Ұзақта машақатты дайындықтардан
кейін испан эскадросы Лиссабонда кездесті. Олар “Жеңімпаз Армадо” ... ... ... ... ... Армадасының” белгілі
зерттеушілерінің бірі, неміс ғалымы және жазушысы Ганс ... бұл ... ... ... ... ... ... естіледі. Испандық
Филипп II өзінің флотын ... ... ... тұр. Әр 10 ... кеме ... Бұл күні, 1588 жылы 29 ... 130 ... ... ... ... Бұл ... әр қайысысында 57868 тонна жүк
және 2630 пушка ... ... ... ... ... ... қолбасшы болды.
Сонымен бірге ішінде 19300 солдаты, 8450 ... ... және 180 ... ... Ұлы ... бар ... сапарға бірге шығады[20;313]. Бұл сапардың мақсаты – ханшайым
Елизавета І мен ... ... жою. ... ... ... ... ... кемелерді бір-бірінен ажыратып жібереді. Кемелердің
бірі қаты толқындарға шыдай алмай қирап, батып кетті. Тағы да үш ... ... ... ... ... Басқа кемелер испан жағалауы
Коруньяда жеңіл жөндетулерден ... ... ... Фландия (Бельгия)
жағалауына бет бұрды. Герцог Пармский өзінің 400 солдат атты және 30 ... ... ... ... ... ... алды. Көрсетілген
жоспарға байланысты армияда өз десантын Темза ... ... ... ... лорд Говардтың дүрбісінде испандардың әскери кемелері
көрінді – деп Роден «Жеңімпаз Арманданың» алғашқы ағылшындарымен ... ... – алып ... мұнарлар» сап құрып, ағылшын флотына
қарсы шықты. Екі ... ... жеті ... тең ... Лорд ... ... жалтару шешеді, бірақ өзінің кемелерінің жылдамдығын қолданып,
ыңғайы келгенде арманданың мазасын алып ... ... және оның ... ... ... және ... ... таң қалдырып, жаудың кемелерін басып озып дәл
атыспен күтіп алды, испандықтар өз кезегінде ... дәл ... ... ... төндірген жоқ. «Галеондардың қолапайсыздығынан, олардың көп алтыны
бар біреуі басқа біреулермен соқтығысып, мачтасын сындырып ... - ... ... ... біз үшін аса маңызды. Кейбір испан кемелері шын
мәнінде құнды жүк, мүмкін экипаждар мен ... ... ... ... ... ... ... Калеға келіп жетті ... ... Парм ... тез ... транспорттан түсіруін бұйырды.
Дюнкеркке қарай жүзуге бет бұрған испан адмиралының жолы болмады. 7 ... ... ... ... қайраңға тіреліп жүзе алмай қалады.
Екі флот осылай ... ... Лорд ... 8 ... ... түн ... ... пайдаланып испан кемесіне қарай жылжиды кенеттен тап берген
жаудан Испан кемесінде үрей-шу ... өз ... ... ... ... соқтығысып ашық теңізге шығуға талпынады, шынжырын
үзіп бір-біріне соқтығысқан кемелер бүліне бастайды. ... ... 4-де ... испан флотын атқылай бастайды. Екі галеон
жағаға шығып қалып, жау ... ... ... ... қайранға отырып
қалады. Келесі ағылшындардың 5 дүркін шабуылынан кейін испандықтардың 7-
кемесі суға ... ... ... енді бірі ағылшындардың қолына түседі:
көтерілген дауыл испан эскадросының бағытын өзгертуге, бір ... ... ... ... ... ... қарай қатар
жолдамалы үлкен армияны ... ... мен ... ... жетіп тұрды, және бұл алтынның ағылуы тоқтамады, ал ... ... үшін ... флот ... болды. Филипп II-ге және оның сарай
маңындағыларына Испания қуатты теңіз державасы болып тұрғанда, ... ... ... ... ... ... ... флоты бар, теңіз
бен мұхиттағы билігі үстем ... ... тек бір ел ... ... ... ... жүзуге мәжбүр болды. 11 тамызда ... ... ... ... ... еместігі туралы хабар алады. ... ... ... ... ... ... ... экспедицияны доғарып,
өзін аман алып қалу шарасына көшеді. Сөйтіп, жаппай шабуыл жасауды бастамай-
ақ, испандықтар ... ... ... ІІ-ң ойы ... ... қалды. Герцог
Сидоний әбден тозған кемені аман жеткізу жолын ... Ал ... ... мен ... Солтүстіктен айналып өтетін жолды ғана
қалдырады. Толассыз соққан желден әбден ... кеме ... ... отырып бір жарым айда Испанияға келіп жетеді. «Жеңімпаз Армада» бір
кездегі атағынан ... ... ... ... аяқтайды. Англияның,
Шотландияның, Ирландияның жағалауларында ... ... суға ... Бұл ... 10 мыңдаған испан теңізшілері қаза тапты. Испания
теңіздегі ... ... тез ... ... ди ... сөйтіп 57 испан кемесі британ суларында мүрдесін
тапты, сол кездегі айтуларында олардың әрқайсысында ... ... ... қазына бір кемеде болған, ал хрониктер қайсысында екенін осы
күнге жеткізбеген. Зерттеушілер ол байлық ... кеме тек ... ... болуы мүмкін дейді. Испанияның «Дуке ди Флоренс» кемесі, 52 ... 5 мың ... ... ... ... құтылған. Кезіндегі
керемет жасалған ... ... ... ... ... ... еді. Трюм тола ... мен доминхандық – монахтардың құдайға
жалбарынуымен дауыл мен жауын құйған кеме осы күйге ... ... ... орта ғасырлық ғалым ... ... ... ... ... ... кітабында былай дейді. «2 қыркүйектен 1588 ж. – Дуке ди
Флоренсия» ... ... ... ... ... ... ... келгенін айтып, түнде Тобермори бухтасында кеме шынжырын тастайды.
Қуғыннан ... ... ... дем ... ... емдеп, ауыз-су
толтырып, кемені жөндеп капитан Перейра Испанияға ... ... ... ... ... ... қуаттылығын едәуір
әлсіретті. Мұның өзі Англияға жаңа ... ... ... ... тонау арқылы алғашқы қорланудың және метрополияда капитализмнің даму
процесін тездетті. 1596 жылы ағылшын кемелері Кадис гаванында ... ... ... ... 1600 жылы ... ... Елизаветаның патшалық құруының соңғы жылдарында "Татымдылар
аралдарында" ... ... және ... порты Суратта болып, Англияның
Индиямен арадағы сауда-саттығының ... ... 1612 жылы ... ... таяу ... ... ... талқандағаннан кейін,
Ост-Индия компаниясы осы қалада өзінің ... ... ... құрды.
Қорытынды
Жалпы еңбегімізді қорытындылай келе біз Испанияның тарихи ... ... ... ... ... жағдайларының өзіндік
ерекшеліктерін ескермей түсіну мүмкін емес дер едік.
Пиреней түбегі Европаның ең қиыр ... ... ,жан ... ... ... ... ... жатыр, Европа материгімен жіңішке мойнақ
жалғап тұр. Осы мойнақтың өн бойында Испанияны ... ... ... бөліп тұрған Пиреней тау жоталары жатыр. Осы екі ел ... жол әлі ... ... ... ... іске асады . Қарап
отырғанымыздай табиғаттың өзі бұл түбекті ... ... ... ... ... ... және ... орналасуы басқа елдермен қарым-
қатынастар орнатуда белгілі бір ... ... осы ... ... ... отаршылдар мен
жаулаушыларды бай табиғи қорлармен қызықтырып келді .
XV ғасырдың аяғында Кастилия мен ... ... ... ... ... орталықтандырылған Испан Корольдігі құрылды ... ... ... –Мұсылмандардан азат ету нәтижесінде король билігі
күшейе түсті. Король ірі жер иеленушілеріне көптеген ... ...... жаңа ... ... ... инквизиторларды қосқанда шіркеу ... ... ... алғашқы кезде шартты түрде хрестияндықты қабылдаған
бірақ, іс-жүзінде иудей заңдарын ұстанған еврейлерді қудалады. Одан ... ... ... ... ... өзі жазаланып, король
мүдесіне сай қызмет етті.
Испан абсолютизмінің нығаюы XVI ғасырдың I- жартысында “Қасиетті ... Карл V ... ... ... басшысының тұсына сәйкес келеді.
Англия ол кезде кішкентай мемлекет болған 3,5-4 миллион тұрғыны бар. ... ... ... бұл ... мықты держава: бірақта шығысқа ықпалы әлсіз
сезілді. Батыс Еуропада 1-ші ... ... мен ... алды ... ... ... өздерінің территориялық бірігуін аяқтаған болатын. Біріншісінің
15 ... ... 10 млн ... ... болды. XVI ғасырдың халықаралық
жағдайы Испанияны бірінші орынға шығарды.
Карл V ішкі саясаты сыртқы саясатының ... ... ... V билігі империяда айтарлықтай мықты болмады. Франция мен түріктердің
күресінде княздардың көмегіне сүйенді. Сондықтан ол көп жеңілдіктер ... ... ... ... Карл V абсолюттік саясат жүргізуге
тырысты. Салықты тез арада көтерді. Дәстүрлік еркіндік пен ... ... ... ... ... ... көтерілісі, Генттік
көтеріліске алып келді.
Ал сыртқы саясатта түріктерді жеңіп Еуропадағы иеліктерін ... ... үшін ... соғыста өзінің талантты қолбасшы,
дипломат, саясаткер екенін дәлелдеді.
1555 ж. Карл V тақтан бас тартып, Испанияны, ... ... ... ... қоса ... ... ІІ ... берді.
Ескі габсбургтік әдет бойынша Карл V баласы Филиппті Англия ... ... ... ... ... ... Бірақ бұл неке
саясаты іске аспай қалды. 1558 ж. Мария қайтыс болғаннан кейін ... ... ... кетті.
Англияның қорсар адмиралы Дрейктің басшылығымен Кадиске жіберген
эскадрасы, портқа баса-көктеп кіріп испан ... ... (1587). ... ... мен ... ... ашық ... басталуына себепші
болды. Испания Англияны жаулап алу үшін орасан зор эскадра жабдықтауға
кірісті. ... ... ... Армада" деп аталды. Ол - Коруньиден
Англияның жағалауларына 1588 жылы ... ... ... Бұл іс ... ... ... ... Испанияның абыройына қатты соққы
болып тиді және оның айтулы теңіз қуатына нұқсан келтірді. Ал Англия ... ... ... ... держава ретінде алға шықты.
Испанияның түріктермен жасаған күресі де оған оншама көп ... ... ... Түріктердің бүкіл Европаға төндірген қаупі, әсіресе ... ... ... басып алған және түрік флотының Италияға қауіп
төндірген кезінен бастап көбірек сезілді. 1564 жылы ... ... ... алды.. Бірақ жеңімпаздар өздерінің табыстарын баянды ете ... дон Хуан ... ... ... өзі ... түріктердің қолына көшті.
II Филипп патшалық құруының соңғы кезінде өзінің жасаған барлық ұлан-
асыр ... ... ... ал ... ... ... тап ... мойындауға тиісті болды. Нидерландының Солтүстік
провинциялары Испаниядан бөлініп кетті. ... ... ... ... Ел ... жағынан ауыр құлдырауды басынан кешірді.
Бітіру жұмысында мақсат етілген негізгі міндеттер тараулар мәселесін
ашу барысында ... еніп ... ... ... де сараланып мәліметтер негізінде
айқындалды. Испан абсолютизмінің саясатының тарихи тұжырымдарына талдаулар
жасалды. Міне, осы бағытта ... ... ... ... іске ... деп ... ... болады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. К. Маркс, Ф. Энгельс. Шығармалар ... Т.10.- ... ... ... ... де. ... сочинений в 5-ти томах.-М., 1961.
Т.2.-206с.
3. Рафаэль Альтамира-и – Кревеа. История ... под ред. ... ... ... 1951.-345с. Т.2
4. Рафаель Альтамира-и-Кревеа. История средневековой Испании; ... ... ... О.И. ... власть и ордена Испании в XVI веке// Россия ... ... ... ... ... В.А. Дворянство в кастильских кортесах XVI-XVII в. // Социально-
политическое развития стран Пиренейского ... при ... ... Н.П. ... ... и крестьянство в XVI веке //Россия и
Испания; историческое ретроспектива.-М., 1987.- ... ... А. Е. ... в ... ... Л., 1937.- ... ... А. Р. История Испании в IX - XIII вв. М., 1976.-239c.
10. Корсунский А. Р. ... ... ... в ... М., 1963.-295с.
11. Штокмар В. В. Экономическая политика английского абсолютизма в эпоху
его расцвета. Л., ... ... А. Д. ... вначале XVII в. (1610- 1620). Л.. 1959.-302с.
13. Жұмағұлов К.Т. Орта ғасырлар тарихынан : Оқу-метод. құрал/ ҚазМУ.-
Алматы: Қазақ ... 1993.- 38 ... ... Қ.Т. ж/е т. ... ... ... ... типтік
бағдарламасы : Тарих маманд. бойынша ун-т студенттеріне арн./ Қ. Т.
Жұмағұлов, В. С. ... Р. С. ... ... ... ... Қазақ ун-ті, 2001.- 24 б.
15. Жумагулов, Калкаман Турсунович и др. Типовая программа курса "История
средних веков" (для ... ... по ... ... Алматы, 2000.-
27с.
16. Грацианский Н. П. Из ... ... ... Сб. ... М., 1960-197с..
17. Сказкин С. Д. Очерки по истории ... ... ... ... М.. ... ... Л. Н. Реформационное движение и классовая борьба в
Нидерландах в первой половине XVI в. М., 1964.-341с.
19. ... В. М. ... ... Л., ... Гофф Ж. ... европейская цивилизация. М., 1991.-376с.
21. Уотт, У. М. Мусульманская Испания.- М., 1976.-214с.
22. Испанские короли, под ред. Бернекера В.Л.; ... ... ... ... по истории средних веков /Под ред. Н. П. Грацианского и С.
Д. Сказкина. М., ... Т. ... ... по истории средних веков/ Под ред. С, Д. Сказкина. М., ... Т. ... ... по ... ... ... ... в новое
и новейшее время /Под ред. В. П. Волгина. М.-Л., 1929.-201с.
26. ... ... ... ... и ... стран Европы /
Под ред. В. М. Корецкого. М..1961.-326с.
27. Хрестоматия по западноевропейской ... ... ... ... Б. И. ... М., 1947. –202с.
28. История Европы. М., 1992-1993. Т. ... ... ... ... ... / ... Б. И. ... М., 1975.-
399с.
30. История средних веков /Под ред. З.В. Удальцовой и С.П. Карпова.- ... ... ... по ... ... ... М., ... Вып. 1.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 52 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әль-Фарабидің өмірі мен шығармашылығы29 бет
18 ғасырдағы ерте буржуазиялық мемлекеттер(еуропа), Британдық Үндістан(18-19 ғғ.)5 бет
Билер соты7 бет
Ежелгі жырлар мен жыраулар поэзиясының ерекшеліктері4 бет
М. Мағауин жайлы бірер сөз22 бет
Мұхаммед Хайдар Дулатидың негізгі еңбегі “Тарихи-и-Рашиди”6 бет
Сәбит Мұқанов 10 бет
Уот Тайлер басқарған шаруалар көтерілісінің басталуы11 бет
ХІХ ғасырдағы қазақ әдебиетінің тарихы, зерттелуі11 бет
Қазақстанның ең ірі жазушыларының шығармасы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь