Қазақстан Республикасының несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қағалау

Кiрiспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
І.
1.1. Қазақстан Республикасының несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қағалауының мақсаты мен мiндеттерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2. Несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қағалауының жай.күйдi талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.1. ҚР несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қағалауының мақсатына қол жеткiзу және мiндеттерiн орындау жөнiндегi шаралар ... ... ... ..

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31
Елдiң дүниежүзiлiк экономикаға белсендi кiрiгуi, елдiң егемен кредиттiк рейтингiнiң жақсаруы, шетел инвестицияларының үлкен көлемiн тарту, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң (бұдан әрi - Yкiмет) және Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiнiң (бұдан әрi - Ұлттық Банк) валюта режимiн ырықтандыру жөнiндегi жоспарлары Қазақстан Республикасының орнықты дамуында сөзсiз шешушi рөл атқарады.
Соған қарамастан, экономиканың ашықтық дәрежесiн арттыруға бағытталған қадамдар, сондай-ақ толыққанды iшкi қаржы нарығын қалыптастыру қажеттiлiгi Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң, Ұлттық Банкiнiң және Қазақстан Республикасының қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау жөнiндегi уәкiлеттi органының республиканың экономикалық қауiпсiздiгiнiң тиiстi деңгейiн қамтамасыз ету жөнiнде, сондай-ақ борыш құралдарының iшкi нарығын дамыту үшiн жағдайлар жасау жөнiнде бiрқатар шаралар қабылдауына алып келедi.
Бiрiншiден, бұл - қаржы секторы тұрақтылығының қажеттi деңгейiн қамтамасыз етудi және экономика салаларын дамытуды ескере отырып, несие капиталының сыртқы және iшкi нарықтарында қарыз алуды дұрыс жоспарлау мәселесi. Екiншiден, бұл - мемлекеттiк сектордың борышын басқару тетiктерiн жетiлдiру және қажеттi нәтижелерге қол жеткiзу мақсатында жеке сектордың сыртқы борышын реттеу мәселесi.
Халықаралық тәжiрибе байыпты қарыз алу саясатын жүргiзу және мемлекеттiк сектордың борышын басқару және жеке сектордың сыртқы борышын реттеу саласында мемлекеттiң әлеуетiн нығайту үшiн қажеттi шараларды уақтылы қабылдау елдiң макроэкономикалық тұрақтылығының жоғары деңгейiн қамтамасыз ету үшiн ең маңызды фактор болып табылатындығын куәландырады.
Әлемдiк практикада, әдетте, көптеген елдердiң сыртқы және iшкi нарықтарда өз қарыз алу стратегиялары және борышты басқару саласындағы әлеуетiн нығайту жөнiндегi жоспарлары бар. Бұл қажеттiлiктер капиталдың iшкi нарығын дамыту дәрежесiмен, валюта режимiнiң ерекшелiктерiмен, макроэкономикалық саясаттың және нормативтiк реттеу шараларының сапасымен, реформаларды әзiрлеу және жүзеге асыру саласында ұйымдастыру-құқықтық әлеуетпен, елдiң кредитке қабiлеттiлiгiмен және оның борышты басқару саласындағы мақсаттарымен айқындалады.
1. В.Д. Мельников «Экономика», «ТОО ЛЕМ»
2. С. Құлпыбаев, Қ.Қ. Ілиясов. Оқулық «Каржы» - Алматы, 2005 ж. (41,2 б.т.)
3. Г.И. Маянлаева «Теория и практика страхового дела (в схемах и таблицах)» // (8,75 б.т.)
4. Г.Н. Джаксыбекова (в соавторстве) «Основы предпринимательства и эффективное использование микрокредита для сельского хозяйства» - оқу-әдістемелік құрал. // Алматы: UIB, 2005 ж. – 1,7 (б.т.)
5. Г.Н.Джаксыбекова. (в соавторстве) «Бизнес-план сельского предпринимателя и методика его разработки» - оқу-әдістемелік құрал. // Алматы: UIB, 2005 ж. – 1,9 (б.т.)
6. Л.Н. Гостенко. Страхование. Учебник. Алматы: «ТОО LEM» баспасы. 2003 ж.
7. К.К.Ильясов, П.Б. Исахова Расходы государственного бюджета. Алматы: Экономика. 2003 ж.
8. М.К. Кожахметова (бірлескен авторлықта) Теоретические основы таможенного дела в Республике Казахстан Алматы: Адилет. 2003 ж.
9. Э.К. Идрисова. Налоги и налоговая система. Алматы: «Фонд формирование налоговой культуры Казахстана», 2002 ж.
10. Г.Т.Адбрахманова, А.Ж. Шакбутова. Оенка финансовых решений в условиях инвестирования. Алматы: «ТОО LEM» баспасы. 2002 ж.
11. В.Д. Ли, М.Х. Тусеева. Государственные финансы и инвестиции в человеческий капитал. Алматы: Каржы – Каражат. 2002 ж.
12. А.К.Борангазиева, Г.Н. Джаксыбекова. Налогообложение крестьянских (фермерских) хозяйств Алматы: «Фонд формирование налоговой культуры Казахстана», 2002 ж.
13. В.Д. Мельников, К.К. Ильясов. Финансы. Оқулық. Алматы: Каржы-Каражат, 2001ж.
14. А.К.Тургулова, Р.А. Амирханов. Қаржы менеджмент. Алматы 2001 ж.
15. Р.К. Берстембаева. Организация государственных финансов в отдельных развитых странах. Учебник. Алматы: КазГОСИНТИ 2001 ж.
16. Г.С. Вершинина. Экономика и планирование коммерческого предпринимательства. Алматы: Экономика. 2000 ж.
17. Г.Т.Абдрахманова. Инвестиционный портфель ценных бумаг. Алматы: Каржы-Каражат. 2000 ж.
        
        Жоспар
 
   Кiрiспе........................................................................................................3
І.
 1.1. Қазақстан Республикасының несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық ... ... мен ... Несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қағалауының жай-күйдi талдау.............................................................................................................
.1. ҚР несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қағалауының мақсатына қол ... және ... ... ... ... ... ... дүниежүзiлiк экономикаға белсендi кiрiгуi, елдiң егемен кредиттiк рейтингiнiң жақсаруы, ... ... ... ... тарту, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң (бұдан әрi - Yкiмет) және Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiнiң (бұдан әрi - ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының орнықты дамуында сөзсiз шешушi рөл атқарады.
      Соған қарамастан, экономиканың ашықтық дәрежесiн арттыруға бағытталған қадамдар, сондай-ақ толыққанды iшкi қаржы ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкiнiң және Қазақстан Республикасының қаржы нарығын және ... ... ... мен ... ... ... органының республиканың экономикалық қауiпсiздiгiнiң тиiстi деңгейiн қамтамасыз ету жөнiнде, сондай-ақ борыш құралдарының iшкi нарығын дамыту үшiн жағдайлар жасау ... ... ... ... алып ... ... бұл - қаржы секторы тұрақтылығының қажеттi деңгейiн қамтамасыз етудi және экономика салаларын дамытуды ескере ... ... ... ... және iшкi ... қарыз алуды дұрыс жоспарлау мәселесi. Екiншiден, бұл - мемлекеттiк сектордың ... ... ... ... және ... нәтижелерге қол жеткiзу мақсатында жеке сектордың сыртқы борышын реттеу мәселесi.
      Халықаралық тәжiрибе байыпты қарыз алу саясатын жүргiзу және мемлекеттiк сектордың ... ... және жеке ... ... ... ... ... мемлекеттiң әлеуетiн нығайту үшiн қажеттi шараларды уақтылы қабылдау елдiң макроэкономикалық тұрақтылығының жоғары деңгейiн қамтамасыз ету үшiн ең ... ... ... табылатындығын куәландырады.
      Әлемдiк практикада, әдетте, көптеген елдердiң сыртқы және iшкi ... өз ... алу ... және ... ... саласындағы әлеуетiн нығайту жөнiндегi жоспарлары бар. Бұл қажеттiлiктер капиталдың iшкi ... ... ... ... режимiнiң ерекшелiктерiмен, макроэкономикалық саясаттың және нормативтiк реттеу шараларының сапасымен, реформаларды әзiрлеу және жүзеге асыру ... ... ... ... кредитке қабiлеттiлiгiмен және оның борышты басқару саласындағы мақсаттарымен айқындалады.
      ... ... және ... мүмкiндiктерiн ескере отырып, жеке бiр ел алып қарайтын ... ... ... ... деңгейлерi көрсеткiштерiнiң (өлшемдерiнiң) белгiлi бiр бiрiздендiрiлген нормалары бар.
      Бұрын Қазақстан Yкiметтiң, жергiлiктi атқарушы органдарының және ... ... ... ... ... ... борышты басқаруға басым көңiл бөлдi. Бұрын қабылданған ... ... ... ... 2001 жылдан бастап азайып отыр. Халықаралық ұйымдардың бағалауы бойынша қазiргi уақытта Қазақстанның мемлекеттiк сыртқы борышының мөлшерi бiрқалыпты болып ... Бұл ... ... ... сыртқы борышы 2006 жылғы 1 шiлдедегi жағдай бойынша жалпы iшкi өнiмнiң (бұдан әрi - ЖIӨ) 80,9%-iн құрай отырып, 2001 ... ... өсiп ... ... ... ... бойынша көрсетiлген көрсеткiштер Қазақстанды сыртқы борышының бiрқалыпты деңгейi бар елдер тобына ... ... ... ... ... сыртқы борышты одан әрi арттыру елдiң iшкi ... ... ғана ... ... қауiпсiздiгiне де терiс әсерiн тигiзе алады.
      Бұдан басқа, қаржы қауiпсiздiгiнiң тиiмдi ... ... ету ... ... ... ... қатынас шегiнде орта мерзiмдi кезеңде елдiң жалпы сыртқы борышының ... ... тұру ... ... борышын басқарудың тиiмдi жүйесiн жасау үшiн мемлекеттiк борышты, мемлекет басым ... ... ... ... ... ... басқару және жеке сектордың сыртқы борышын реттеу сапасын арттыруға бағытталған бiрқатар шаралар қабылдау қажет.
 
1. Қазақстан Республикасының несиелік ... ... ... ... ... мен ... ... Осы Тұжырымдаманың мақсаты елдiң жалпы сыртқы борышының қазiргi деңгейiн орта мерзiмдi кезеңде ЖIӨ-ге шаққанда 65-70% ... ... ... және ұзақ ... ... ... жалпы сыртқы борышын ел үшiн қауiпсiз деңгейде ұстап тұруға, мемлекеттiк борышты, мемлекет басым қатысатын ұйымдардың ... ... ... мiндеттемелерiн сапалы басқаруға және несие капиталының сыртқы нарықтарында жеке сектордың қарыз алу мәселелерiн тиiмдi реттеуге ... ... ... ... ... ... басқарудың бiртұтас және тиiмдi жұмыс iстейтiн жүйесiн қалыптастыру болып табылады.
      Тұжырымдаманың мiндеттерi мыналар болып табылады:
      мемлекеттiк сектордың ... оның ... ... ... ... тиiстi есеп жүргiзу бөлiгiнде басқару жүйесiн оңтайландыру борыш жай-күйінің жүйелiк мониторингiн және оны ... ... ... ... ... мемлекеттiк органдар мен мемлекет басым қатысатын ұйымдардың тиiмдi өзара iс-қимылы;
      жалпы сыртқы борышты ұсынудың құрамы мен ... ... ... ... ... жақындату;
      Қазақстан үшiн "дабылды" бастапқы мәндер ретiнде әрекет ... ... ... ... орта ... перспективаға арналған салыстырмалы көрсеткiштерiн айқындау, оларға сәйкес ... ... ... ... ... осы ... асып ... жол бермеу үшiн белгiлi бiр шектеу шараларын қабылдайтын болады;
      несие капиталының сыртқы нарықтарында жеке сектордың қарыз алу мәселелерiн реттеу тетiктерiн ... ... ... iшкi ... дамыту үшiн алғышарттар жасау.
 
2. Несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қағалауының жай-күйдi талдау
      Соңғы уақытта республиканың ... ... ... ... ... ... өсiп отыр. 2006 жылғы 1 шiлдедегi жағдай бойынша бағалау бойынша елдiң ... ... ... көлемi 2001 жылдың осындай кезеңiмен салыстырғанда абсолюттiк мәнде 13,8 ... АҚШ ... 53,9 ... АҚШ долларына дейiн, елдiң ЖIӨ-не шаққанда 68,2%-тен 80,9%-ке ... ... ... ... ... ... ... борышының өсiмi 2004, 2005 жылдары және 2006 жылдың ... ... ғана ... 10, 10,6 және 10,4 ... АҚШ ... ... 2005 ... 1 шiлдеден бастап 2006 жылғы 1 шiлде кезеңiндегi 1 ... ... ... ... 18 ... АҚШ долларын құрады.
      Сыртқы борышты есепке алудың әдiснамалық ... бар, ол ... ... ... салыстырмалы параметрлерiне әсер етедi.
      Негiзiнен, бұл (I) шетелдiк жер қойнауын пайдаланушылардың олардың филиалдары мен ... ... ... ... ... ... ... есебiне және (2) еврооблигацияларды есепке алу бөлiгiнде мемлекеттiк сектордың сыртқы борышының статистикасын қалыптастыру әдiснамасына ... ... мен ... үшiн ... борыштың статистикасы жөнiндегi басшылық (ХВҚ, 2003 ж.) (бұдан әрi - сыртқы борыш жөнiндегi басшылық) шетелдiк жер қойнауын пайдаланушылардың ... ... ... ... егер бұл жер ... ... ... барлаудың терiс нәтижелерi жағдайында есептен шығарылуға тиiс күрделi шығындар ретiнде қарайтын болса, капиталға қатысу құралы ... ... ... ... ... ... мұндай шығындарды жүзеге асырудың көлемi мен шарттары туралы қажеттi егжей-тегжейлi ақпарат жоқ.
      Сыртқы борыштағы сыртқы борыш жөнiндегi басшылығына сәйкес резидент ... ... бар ... ... ... қағаздарын ғана есепке алу қажет. Алайда, Қаржы министрлiгi қалыптастыратын және ... ... ... ... ... кезде Ұлттық Банк ұстанатын мемлекеттiк борыштың статистикасы бастапқы ... ... ... ... ... және ... нарықта резидент еместен оларға арналған меншiктiң резидентке көшу фактiсiн назарға алмайды.
      Мемлекеттiк борыш бөлiгiнде ... ... ... ... ... ... ... әдiснама ұсынатын жiктемеге сәйкес келмейдi. Бұл мемлекет басым қатысатын ұйымдардың борышына жатады, ол қазiргi уақытта ... ... ... ... ... ... ... ел үшiн борышты басқару жөнiндегi жүйелiк шараларды қабылдау үшiн негiз болып қызмет ететiн борыштың қауiпсiз деңгейiн айқындау саясаты жоқ.
      Бұдан ... ... ... ... ... нақты стратегиясы қалыптастырылмаған, тәуекелдердi басқару жүйесiнде икемдiлiк пен уақтылылық жоқ, корпоративтiк сектордың қарыз ... ... ... жоқ, ... ... ... ... борышының тиiстi мониторингi жүргiзiлмейдi, тұтастай алғанда, уәкiлеттi мемлекеттiк органдар арасында өзара ic-қимыл жасаудың және ... ... ... ... ... ... заңнамада елдiң борышын басқару мәселелерi жеткiлiктi регламенттелмеген, бұл ... ... ... әкеп ... ... ... ... органдардың елдiң жалпы сыртқы борышын үйлестiру жөнiндегi функциялары заңнамада ... ... ... атап айтқанда мемлекеттiк органдардың мемлекет қатысатын ұйымдардың қарыз алуы мен борышын басқару, сондай-ақ жеке сектордың сыртқы қарыз алуы мен ... ... ... ... жүзеге асыруы көрсетiлмеген. Осылайша, жалпы iшкi борышты басқару үшiн ... ... база ... ... ... халықаралық қаржы ұйымдарымен жұмыс жөнiндегi бiрыңғай мемлекеттiк саясат әзiрленбеген, ... ... ... және қарыз қаражатын беру шарттарына қарай олармен ынтымақтасу бағыттары айқындалмаған.
      1. Мемлекеттiк және мемлекет кепiлдiк берген борыш 
      2006 ... 1 ... ... ... мемлекеттiк және мемлекет кепілдiк берген борыш тиiсiнше 7,9 және 0,626 млрд. АҚШ долларын құрады. Мемлекеттiк және ... ... ... сыртқы борыш 1,8 және 0,595 млрд. АҚШ долларын құрады.
      Соңғы бес жылда Yкiметтiң орта мерзiмдi фискалдық саясатында көзделген мемлекеттiк және ... ... ... ... алу мен борышты басқару мақсаттары, атап айтқанда ... ... ... үкiметтiк борыштың мөлшерiн үдемелi түрде қысқарту және үкiметтiк борыш құрылымында сыртқы борыш үлесiн ... ... ... ... ... 2000 ... және 2006 жылғы 1 шiлдедегi жағдай бойынша ЖІӨ-ге проценттiк қатынаста үкiметтiк борыш үкiметтiк сыртқы қарыздар бойынша ... ... өтеу ... де, ... ... ... өсуi ... тиiсiнше 22,0%-тен 5,4%-қе дейiн бiртiндеп төмендедi (оның iшiнде көрсетiлген кезеңге сыртқы үкiметтiк борыш - ЖIӨ-нiң 2,2%). Үкiметтік борыш құрылымында ... ... ... 2000 жылғы және 2006 жылғы 1 шiлдедегi жағдай бойынша тиiсiнше 80,9%-тен 40,9%-ке дейiн төмендедi.
      2006 ... 1 ... ... ... ... Банктiң борышы тек қысқа мерзiмдi ноттардан ғана тұрды. 2000 жылғы мамырда Халықаралық валюта қорының ... ... ... өтегеннен кейiн Ұлттық Банк сыртқы қарыз алуды жүзеге асырған жоқ. Қазiргi уақытта Ұлттық Банктiң сыртқы борышы жоқ.
      Ұлттық Банк ... ... ... ... ... валютада да, сондай-ақ шетел валютасында да қысқа мерзiмдi ноттар шығаруға құқылы.
      2006 жылғы 1 ... ... ... ... ... валютада номинацияланған қысқа мерзiмдi ноттар ғана болды. Қысқа мерзiмдi валюталық ноттар шығарылып, 1999 жылы толығымен өтелдi.
      2006 жылғы 1 ... ... ... ... ... ... ... берешектiң көлемi (айналым көлемi) 491,7 млрд. теңгенi құрады. Қазiргi уақытта қысқа мерзiмдi ноттардың айналым мерзiмi 28 күндi құрайды.
      ... ... ... күнi үкiметтiк борышты басқару тиiмдiлiгiн арттыру үшiн шешудi талап ететiн бiрқатар ... ... ... ... iшкi ... ... Қазақстан Республикасының Бюджет кодексiне сәйкес Үкiметтiң қарыз алуы республикалық бюджеттiң тапшылығын ... ... ... ... ... ... ... кезде Үкiмет үкiметтiк борышты бiрлесiп қаржыландыру үшiн қарыз алуды жүзеге асыра алады.
      ... бiр ... ... ... ... борышты тиiмдi басқару мақсатында қабылданатын шаралар сонымен қатар бағалы қағаздардың iшкi нарығының тиiмдi ... ... және ... бағытталған.
      Мысалы, Жапонияда мемлекеттiк бағалы қағаздар нарығын дамыту ... ... ... маңызды мақсаты болып саналады, өйткенi бұл нарық кредит тәуекелiнiң төмен деңгейiнiң арқасында iшкi қаржы нарығына бағдар болып қызмет ... және ... ... сауда жүргiзiлетiн iшкi бағалы қағаздар нарығының сегментi болып табылады.
      Қазақстанда даму институттары, сондай-ақ мемлекет ... жыл ... ... бюджеттен оларды капиталдандыруға қаржы бөлiнетiн ұлттық компаниялар бос ақша қаражатын мемлекеттiк бағалы қағаздарға орналастыруды жүзеге асыру практикасы бар. Нәтижесiнде мемлекет ... ... ... ... - даму ... капиталдандыру кезiнде және мемлекеттiк бағалы қағаздар бойынша проценттер төлеу кезiнде. Айталық, 2006 жылғы 1 шiлдедегi жағдай бойынша iшкi нарықта орналастырылған ... ... ... ... ... даму институттарының үлесi 17,1%-тi құрады.
      1.2. Валюталық тәуекелдер
      Бiрнеше жылдар бойы Қазақстанның валюта нарығында ғана емес, барлық ... ... ... келе ... АҚШ ... әлсiзденуi қарыз алушы ретiнде Қазақстан үшiн тиiмдi. Алайда, валюта бағамдарының тұрақсыздығы тәуекелдерi бар. ... ... ... ... ... ... ... валюталық құрылымына енетiн валюталардың бағамдарына әсер етуi мүмкiн экономикалық және саяси факторларды талдау қажет.
      Yкiметтiк борыштың валюталық құрылымының төмен ... ... және ... ... тұрақсыздығы нәтижесiнде қаржы шығындарының пайда болуы тәуекелiне бейiм және бұл тұрғыдан осал болып табылады, бұл мемлекеттiң экономикалық қауiпсiздiк жағдайына ... әсер ... ... Жергiлiктi атқарушы органдардың реттелмеген борыштары
      Жергiлiктi атқарушы органдардың реттелмеген және танылмаған борыштарын ... алу ... ... ... ... ... табылады, оларды екi топқа бөлуге болады:
      1) кредиттер бойынша мiндеттемелердi уақтылы орындамау. Жергiлiктi атқарушы органдардың борыштарын жүйелi қайта құрылымдау ... ... кiрiс ... атқарылуына терiс әсер етедi;
      2) Yкiметтiң және жергiлiктi атқарушы органдар әкiмдерiнiң кепілдiгiмен тартылған өткен жылдардың кредиттерi бойынша республикалық ... ... ... ... және өтеу ... ... шартты мiндеттемелерi
      Тәжiрибе көрсетiп отырғандай, үшiншi тұлғалар алдында борыштық мiндеттемелерi мемлекеттiк кепiлдiктермен ... ... ... тұлғалардың қарыздарды тартуы және оларға кейiннен  борышкерлердiң тiкелей қызмет көрсетуi тиiмсiз жүзеге асырылады. Yшiншi тұлғалар алдында борыштық ... ... ... ... ... ... тұлғалардың қаржы жағдайын бақылаудың тиiстi жүйесi жоқ. Заңнамада көзделген берiлген (берiлетiн) кепiлдiктер бойынша мемлекет мiндеттемелерi басталуының ықтимал тәуекелдерiн азайту ... ... ... тұлғалар алдында борыштық мiндеттемелерi мемлекеттiк кепiлдiктермен қамтамасыз етiлген заңды тұлғалардың борышын басқарудағы кемшiлiктерге уақтылы ден қою және оларды жою ... ... ... мүмкiндiк бермейдi.
      Қазақстанда мемлекеттiк-жеке әрiптестiктiң қолданыстағы тетiктерiн жетiлдiру және жаңаларын енгiзу және концессиялық келiсiмдер бойынша жобаларды iске асыру нәтижесiнде мемлекет ... ... ... туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес мемлекетке берiлетiн объектiнiң құнына сай ... ... ... пен ... ... жасалған инфрақұрылымдық жобаны iске асыру жөнiндегi концессиялық келiсiмнiң шеңберiнде кепiлдеме бередi.
      Инфрақұрылымдық ... iске ... ... ... ... ... мемлекеттiк жауапкершiлiктiң орындалу тәртiбiне және мөлшерiне байланысты проблемалар анықталды.
      Кепiлдеме институты жеке сектор қаражатын, атап айтқанда инфрақұрылымдық жобаларды iске ... үшiн, ... ... облигациялар нарығын дамыту үшiн зейнетақы жинақтауларын тарту мақсатында енгiзiлгендiгiн ескере отырып, қазiргi уақытта мемлекет тарапынан бағалы қағаздар нарығының осы ... ... ... ... ету ... шешудi талап етедi.
      2. Мемлекет басым қатысатын ұйымдардың ... ... ... ... ... мен ... Банктiң борышының мониторингi мен оны басқарудан басқа, ... ... ... ... ... ... ... және бiрлесiп бақылайтын ұйымдарын қоса алғандағы борышының мониторингi мен оны басқарудың қажеттiлiгi бар.
      ... ... ... сәйкес қоғамның акционерi оның мiндеттемелерi бойынша жауап бермейдi және оған тиесiлi акциялар құнының шегiнде қоғамның қызметiне байланысты ... ... ... Бұл ... ... ... барлық корпоративтiк құрылымдар үшiн тән екендiгiн атап өткен жөн.
      ... ... ... компаниялардың мемлекет қатысатын акционерлiк қоғамдардың борыштық мiндеттемелерiн орындау жөнiндегi, оның iшiнде заң тұрғысынан мемлекеттiк ... ... ... бойынша сот қуынулары Үкiметке қойылатын жағдайлар орын алып отыр. Мұндай сот талқылаулары елдiң халықаралық имиджiне терiс әсер етедi.
      Еншiлес ... ... ... ... ... ... сыртқы борышы 2006 жылғы 1 шiлдедегi жағдай бойынша бағалау бойынша 1714 млн. АҚШ долларын құрады (жалпы сыртқы борыштың жалпы ... 3,2%-i және ... ... ... ... ... борышының жай-күйi мониторингiмен проблемалар бар. Ақпарат жинақтау ыдыраңқы және ... емес ... ... ... ... органдардың олардың сыртқы борышының мониторингiн жүзеге асыру мақсатында еншiлес, тәуелдi және бiрлесiп бақыланатын ... ... беру ... ... ... ... қажет.
      Бұдан басқа, тұтастай алғанда, қазiргi уақытта мемлекет қатысатын ... ... ... алуы мен ... ... ... мемлекеттiк саясат жоқ.
      3. Жеке сектордың сыртқы борышы
      2006 жылғы 1 шiлдедегi жағдай бойынша бағалау ... жеке ... ... борышы (мемлекет қатысатын ұйымдардың сыртқы борышын және мемлекет кепiлдiк берген сыртқы ... қоса ... 52,1 ... АҚШ долларын құрады.
      ЖIӨ-нiң жыл сайынғы жоғары қарқынмен өсуiне ... 2006 ... 1 ... ... ... 2001 жылы ЖIӨ-нiң 68,5%-iнен ЖIӨ-нiң 80,9%-іне қол жеткiзген ... ... ... ... ... өсуi ... және ... Банктiң назарын аудармай қоймайды. Жалпы сыртқы борыш өсiмiнiң жоғары қарқыны көп ... жеке ... ... ... өсiмi ... оның ... банк ... борышы есебiнен қолдау табады. 2006 жылдың бiрiншi жартыжылдығына қол ... ... ... ... ... өсiмiнiң 10,4 млрд. АҚШ долларының 5 млрд. АҚШ ... ... Даму ... ... ... банк секторының борышы құрайды.
      3.1. Қаржы секторының борышы
      2006 жылғы 1 шiлдедегi жағдай бойынша бағалау бойынша ... ... ... ... ... қатысатын ұйымдарды, атап айтқанда, "Қазақстанның Даму Банкi" АҚ-ны ... 20,4 ... АҚШ ... құрады.
      Қазiргi уақытта банк секторының белсендi сыртқы қарыз алу үрдiсi сақталып ... 2003, 2004, 2005 ... және 2006 ... ... ... екiншi деңгейдегi банктердiң сыртқы борышының өсу қарқыны тиiсiнше 150,4%-тi, 118,3%-ті, 99,4%-тi және 32,6%-тi ... 2006 ... ... ... қорытындылары бойынша банк секторының сыртқы берешегi, "Қазақстанның Даму Банкi" АҚ-ны қоспағанда, 19,9 млрд. АҚШ ... ... бұл ... ... борыштың жалпы көлемiнiң 37,0%-iн және қаржы секторының сыртқы борышының 97,6%-iн құрады.
      Банк секторының сыртқы қарыз алуының қарқынды өсуi жалпы ... ... ... елеулi әсер етедi, бұл ретте халықаралық қаржы нарықтарында ... ... ... ... әлсiздiгi күшейе түседi.
      Банк секторының валюта тәуекелдерiн басқару мақсатында валюталық позицияның лимиттерi қайта қаралды:
      Standard & Poor's ... ... ... емес ... ... ... басқа рейтингтiк агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингi бар елдердiң шетелдiк валюталары және өз капиталы шамасының 15%-iнен аспайтын мөлшерде "Eypo" ... ... ашық ... позицияның (ұзын және қысқа) лимитi 30%-тен азайтылды;
      Standard & Poor's агенттiгiнiң "А-дан" төмен егемен рейтингi ... ... ... ... бiрiнiң өз капиталы шамасының 5%-iнен аспайтын мөлшерде осыған ұқсас деңгейдегi рейтингi бар елдердiң шетелдiк валюталары ... ашық ... ... ... және қысқа) лимитi ұзын ұстаным бойынша 30%-iнен, қысқа ұстаным бойынша ... ... ... өз ... шамасының 30%-iнен аспайтын мөлшерде валюталық таза позиция лимитi 50%-тен азайтылды.
      Елдiк тәуекелдi ескере отырып, банктердiң ... ... ... ... тәуекелдерiн шектеу мақсатында 2006 жылғы 1 шiлдеден бастап резидент емес ұйымдарда (еншiлес резидент емес банктердi қоспағанда) ... ... ... ... ... ... тәуекел дәрежесiн арттыру көзделдi.
      Кейiннен банк секторын реттеу құралдарын одан әрi қатаңдату мақсатында валюталық позицияның ... ... ... Standard & Poor's агенттiгінiң "A-дан" төмен емес егемен рейтингі немесе басқа рейтингтiк агенттiктердiң бiрiнiң осыған ұқсас деңгейдегi рейтингi бар ... ... ... және ... ... ... ашық валюталық позицияның (ұзын және қысқа) лимитi банктiң өз ... ... ... 12,5%-iнe дейiн азайтылды;
      банктiң өз капиталы шамасының 30%-iнен валюталық таза позиция лимитi 25%-кe дейiн азайтылды.
      Аталған лимиттер 2006 ... 1 ... ... ... ... Бұдан басқа, өзге қаржы ұйымдары сыртқы қарыздарды елеусiз көлемде тартатындығын атап өткен жөн. 2006 жылғы 1 ... ... ... өзге қаржы ұйымдары (екiншi деңгейдегi банктердi қоспағанда) тартқан сыртқы қарыздар 481,8 млн. АҚШ ... ... ... ... ... ... құрады.
      Қаржы секторының осалдығы қомақты, өйткенi қаржы институттарының әдетте төлем мерзiмiнiң сәйкес келмеуiне әкеп соқтыратын жоғары ... бар, ... ... ... мен моральдық тәуекел жоғары нарықтарда жұмыс iстейдi.
      Резидент еместер алдында мiндеттемелер өсiмiнiң негiзгi проблемаларының бiрi нақ банк ... ... ... ... ... ... ... және өтiмдiлiк тәуекелiне бейiмдiгiнiң артуы болып табылады. Шетел валютасында тартылатын сыртқы қарыз алу банктердiң валюталар бағамының тұрақсыздығына ... ... ... ұшырауын күшейтедi, ал өз валюталық көздерi жоқ қарыз алушыларға кредиттер беру жолымен осы ... ... ... ... ... ... ... тәуекелiн күшейтедi. Бұдан басқа, орналастырылған активтер мен тартылған мiндеттемелердiң мерзiмiндегi теңгерiмсiздiк отандық банктердiң валюталық өтiмдiлiк деңгейiне ... әсер ... ... емес ... ... борышы
      2006 жылғы 1 шiлдедегi жағдай бойынша бағалау бойынша қаржылық емес корпоративтiк сектордың сыртқы борышы (мемлекет қатысатын ұйымдарды қоса ... 31,7 ... АҚШ ... ... ... емес корпоративтiк сектордың, мемлекет басым қатысатын ұйымдардың борышын қоспағанда, сыртқы борышының 2003 - 2005 жылдарда және 2006 жылдың бiрiншi ... өсу ... ... ... ... ... және 18,5%-тi құрады. Мемлекет басым қатысатын ұйымдардың борышын қоспағанда қаржылық емес корпоративтiк сектордың сыртқы борышы 2006 жылғы 1 шiлдедегi ... ... 29 380 млн. АҚШ ... (ЖIӨ-нiң 44,1%-ін) құрады.
      Сонымен қатар, жалпы сыртқы борыштың 41,5%-iн шетелдiк бас және еншiлес компаниялар алдындағы қазақстандық ұйымдардың фирмааралық ... ... ... ... шетелдiк мердiгерлердiң филиалдары өнiмдi бөлу туралы келiсiмдер (ӨБК), жер қойнауын пайдалануға арналған келiсiм-шарттар бойынша жүзеге ... ... ... ... сыртқы борышқа жатқызылады. 2006 жылдың бiрiншi жартыжылдығының қорытындылары бойынша аумақта жер қойнауын барлаумен айналысатын шетелдiк компаниялар филиалдарының өздерiнiң бас ... ... ... сыртқы берешегi 10 млрд. АҚШ долларын құрады.
      Сыртқы борышты басқару контексiнде фирмааралық берешек ... ... ... ... ... инвестор-кредитор қарыз алушының төлем қабiлетсiздiгi тәуекелiн оның қызметiн басқаруға өзiнiң қатысуы арқылы бөледi. Алайда, дағдарысты ... ... ... ... ... ... қысым жасауға қабiлеттi, өйткенi шетелдiк инвесторлар мiндеттемелердiң ... ... ... ... бар ... iшкi ... (мысалы, банктердегi жедел депозиттер және өзге де уақытша бос қаражат) айырбастап, әкете бастауы мүмкiн.
      Барлаудың оң нәтижелерi ... ... ... ... ... ... оны өндiру және сату басталғаннан кейiн өтелуi мүмкiн. Демек, өтеудi талап ететiн шығындар неғұрлым жоғары болған сайын, мұнай сату ... ЖIӨ мен ... ... ... ел iшкi валюта нарығында ұсынылуы мүмкiн соншалықты аз валюта түсiмiн алады.
      Шектеулi рентабельдiлiкпен бiрлесiп корпоративтiк секторды шетел валютасында шектен тыс ... ... ... ... ... ... жоғары левереджi бар құрылымды қаржыландыру жалпыға ортақ корпоративтiк төлем қабiлетсiздiгiне әкелуi мүмкiн. ... ... ... ... ... шағын экспорт тауарларын немесе қызмет көрсетулерiн (мысалы ... ... ... ... ... ... ... бастағаннан-ақ қолма-қол ақша (және табыс) ағынының өткiр қысқаруына ұшырайды.
      Корпоративтiк сектордағы ... ... ... ... сала құрушы компаниялар болып табылатын және қомақты сыртқы берешегi бар iрi ... ... ... да ... ... ... мысалы, мұнайдың және республиканың негiзгi экспорттық номенклатурасының өзге де тауарлары бағасының құлдырауы нәтижесiнде болатын борышты төлеуге ... ... ... ... бар.
      Қазақстан Республикасының заңнамасында сыртқы қарыз алу кезiнде туындайтын корпоративтiк сектордың тәуекелдерiн ... ... ... бiр ... (Салық кодексiнiң 94-бабында белгiленген "жеткiлiктi капиталдандыру ережесi" (бұдан әрi - ЖКЕ)) көзделедi.
      ЖКЕ-нiң мәнi, егер қарыз ... ... ... ... ... ара ... қаржылық ұйымдар үшiн - 7-ден, қаржылық емес ұйымдар үшiн - 4-тен асып кетсе, резидент ... ... беру ... ... ... ... ... азайтуға әкеледi. Бұл ретте қарыз алушының мiндеттемелерiнiң ... ... ... ... ... алып тасталады. Бұдан басқа, қосарланған салық салуды болдырмау туралы халықаралық шарттардың талаптарына сәйкес ЖКЕ бiрiктiрiлген ... ... және ... келiсiмдер жасалмаған елдердiң резидент еместерiнiң қарыздарына қатысты ғана қолданылуы мүмкiн.
      Соған қарамастан, тиiстi салықтық әкiмшiлендiру кезiнде ЖKE ... ... ... ... ... ... қарыз алуын ынталандырмайды: 2006 жылғы 1 шiлдедегi жағдай ... ... емес ... сектордың сыртқы борышының 72%-iн құрайтын фирмааралық берешектен бөлек, АМК-нiң (арнайы мақсаттағы банктердiң еншiлес кәсiпорындары) қарыздары мен депозиттерi банктердiң сыртқы ... ... ... ЖКЕ ... ... үшiн корпоративтiк левередждiң 2,5-тен аспайтын орташа деңгейi ... ... Азия ... ... ... тап ... ескерiп, жоғарыда көрсетiлген шектi коэффициенттердi төмендету мүмкiндiгiн зерделеу қажет.
      Осылайша, практика көрсетiп отырғандай, заңнамада белгiленген шаралар корпоративтiк сектордың сыртқы ... ... үшiн ... тиiмдi емес.
 2.1. Несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қағалауының ... қол ... және ... ... шаралар
      Әлемдiк тәжiрибенi талдау борышты басқарудың қандай да бiр белгiленген нақты стратегиялары мен жүйелерiнiң жоқ ... ... ... Көптеген елдер өздерiнiң ұлттық экономикалық ерекшелiктерiн ескере отырып, өздерiнiң жеке борышты басқару жүйесiн қалыптастырады. ... ... ... борышты басқару жөнiндегi функциялар бiрқатар мекемелер бойынша шоғырландырылған, соған қарамастан, кейбiр экономикалық жағынан ... ... ... Жаңа ... ... Ұлыбритания және т.с.с.) мемлекеттiк борышты басқару жөнiндегi арнайы тәуелсiз қызметтер бар. Көптеген елдерде мемлекеттiк ... ... ... ... ... (үкiметтiк) қарыз алу саясаты сонымен қатар iшкi қор ... ... ... ... елдiң қаржы институттары үшiн бәсекенi тудырмау үшiн көп деңгейде үкiметтiк қарыз алуды сыртқы капитал нарықтарында жүзеге асыратын басқа елдер де ... бар. ... ... ... ... ... мөлшерiнiң деңгейi бойынша елдердiң ұстанымдары әр түрлi.
      Халықаралық тәжiрибенi негiзге ала отырып және елдiң борышын басқарудың ... ... ... ... отырып, мынадай бағыттар бойынша борышты басқарудың тұрақты және тиiмдi жұмыс iстейтiн жүйесiн қалыптастыру үшiн тиiстi ... iске ... ... ... ... ... сыртқы борыштың құрылымы
      Қазақстан Республикасының сыртқы борышының статистикасын қалыптастыру әдiснамасы тұтастай алғанда Халықаралық ... ... ... ... және ... ... ұйымдардың сыртқы борыш жөнiндегi басшылықта жазылған әдiснамалық ұсынымдарға негiзделген және БҰҰ-ның ... ... ... (ҰШЖ, 1993 ж.) ... және ... ... статистикасының (төлем теңгерiмi жөнiндегi басшылық, ХВҚ, 1993 ж.) негiзгi ... ... ... ... ... ... ... статистикасын қалыптастыру мен ұсыну жөнiндегi қазiргi қағидаттар халықаралық әдiснаманың сыртқы борыш жөнiндегі талаптарына толық ... ... және ел ... ... санаттарының сыртқы берешегiн егжей-тегжейлi бағалау үшiн қажеттi ақпаратпен қамтамасыз етпейдi.
      ... ... ... туралы жан-жақты қамтуды және негiзделген ұғымды қамтамасыз ету мақсатында ел ... ... ... ... ... борышын бiлдiретiн елдiң сыртқы борышы мынадай талдамалық ұғымда айқындалатын ... ... ... борышы:
         1.1. Мемлекеттік басқару секторының борышы:
              1.1.1. Үкiметтiң борышы
              1.1.2. Ұлттық Банктiң борышы
         1.2. Мемлекет басым қатысатын ... (50% және одан ... ... еншiлес, тәуелдi және бiрлесiп бақылайтын ұйымдарын қоса алғандағы борышы:
              1.2.1. Республикалық мемлекеттік кәсiпорындардың ... ... ... ...       1.2.2. Акционерлік қоғамдардың және мемлекет басым қатысатын жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiктердiң борышы:
                     1.2.2.1. Фирмааралық берешек
                     1.2.2.2. Өзге де ... ... ... ... ... 2.1. Мемлекет кепiлдiк берген борыш
         2.2. ... ... ... ... Жеке ... ... (мемлекет басым қатысатын ұйымдарды (50% және одан жоғары) қоспағанда):
         3.1. Қаржы секторы ... ... ... ... ... қоспағанда):
              3.1.1. Екiншi деңгейдегi банктердiң борышы
              3.1.2. Өзге де қаржы ұйымдарының борышы
         3.2. Қаржылық емес корпоративтiк сектордың ... ... ... ... қоспағанда):
              3.2.1. Фирмааралық берешек:
                     3.2.1.1. Барлауға арналған шығындар
                     3.2.1.2. Өзге де фирмааралық берешек
              3.2.2 Қаржылық емес ... ... өзге ... ... 3.3. ... ... кем акциясы қатысатын ұйымдардың борышы:
              3.3.1. Фирмааралық берешек
              3.3.2. Өзге де берешек
         3.4. Басқа да ... (үй ... және үй ... ... ... коммерциялық емес ұйымдар).
      Жаңа құрылымда көрсетiлген "Мемлекеттiк басқару ... ... ... бюджет заңнамасында айқындалған мемлекеттiң тiкелей борыштың мiндеттемесi болып табылатын "мемлекеттiк борыш" ұғымына сәйкес келедi. Борыштың ... жаңа ... ... ... борыштық мiндеттемелерiн ұлғайтуды бiлдiрмейдi, БҰҰ-ның, ХВҚ-ның секторалдық ұстанымдарына және Тұжырымдаманың ... ... ... келетiн жiктеме болып табылады.
      Мемлекеттiң кепiлдiгi мен кепiлдемесi мемлекеттiк және жеке сектор ұйымдарына ... және тек ... ... ... ... ... ... талдамалық құрылымда жалпы сыртқы борыштың сомасы, 2-тармақтың мәнiн есепке алмағанда, 1 және 3-тармақтардың жиынтық сомасына сәйкес келедi.
      ... ... ... ... борышы мемлекеттiк сектор борышына жатады. Мемлекет, Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларды қоспағанда, мемлекет басым қатысатын ... және ... ... ... және ... ... ... борыштық мiндеттемелерi бойынша жауап бермейдi. Жалпы сыртқы борыш құрылымының көрсетiлген талдамалық құрылымында ... ... ... ... ұйымдардың (50% және одан жоғары), олардың еншiлес, тәуелдi және бiрлесiп бақылайтын ұйымдарын қоса алғандағы ... ... ... осы ... ... ... ... мониторингiн жүргiзу және реттеу сапасын арттыру үшiн пайдаланылады.
      Борыштары мемлекеттiк сектордың борышына ... ... ... ... ұйымдардың тiзбесiн Үкiмет бекiтедi.
      Осы Тұжырымдамада жеке сектор мемлекеттiң басым қатысуынсыз қаржы секторы мен корпоративтiк сектор ұйымдарының жиынтығы ретiнде ... Осы ... ... үшiн өзге де ... ... ... сақтандыру ұйымдары, жинақтаушы зейнетақы қорлары, инвестициялық қоржынды басқаратын брокерлер және (немесе) дилерлер, зейнетақы активтерiн басқаруды жүзеге асыратын тiркеушiлер, ұйымдар, банк ... ... ... жүзеге асыратын ипотекалық компаниялар, ұйымдар түсiнiледi.
      4.2. Борыштың салыстырмалы параметрлерi
      Мемлекеттiк сектордың борышын ... ... ... жаңа ... ... және жеке ... ... борышын реттеу жүйесiн құру шеңберiнде ел үшiн ықтимал бастапқы мән болатын орта мерзiмдi перспективаға арналған жалпы сыртқы борыштың салыстырмалы ... ... ... ... асып кетуге жол бермеу үшiн мемлекеттiк органдар Қазақстан Республикасының заңнамасы шеңберiнде белгiлi бiр шектеу шараларын қолдануы мүмкiн.
      Жалпы ... ... ... мәнi орта ... ... ... ... әлеуметтiк-экономикалық даму саясатын, жеке бағыттар бойынша сыртқы борыштың өзгеру қарқындарын, Үкiметтiң Ұлттық Банкпен бiрлесiп айқындайтын ... ... ... мен ... ... дәрежесiн ескере отырып, айқындалатын болады.
      Дүниежүзiлiк банктiң жiктемесiне сәйкес шамадан тыс берешек ... бар ... ... ... ... ... ... екi көрсеткiштерiнiң ең болмаса бiреуi шектi мәннен асатын мемлекеттер жататынын атап өткен жөн - жинақталған борыштың келтiрiлген ... ... ... 80%-тi ... ... ... ... экспортқа қатынасы 220%-тен жоғары болды. Егер бiрiншi көрсеткiшi 18%-тен 80%-кe дейiнгi шекте тұрса немесе екiншi ... 132% пен 220% ... ... ... ... ... саналады.
      Тиiстi экономикалық қауiпсiздiктi қамтамасыз ету үшiн борыштарды басқарудың тиiмдi жүйесiн қалыптастырушы ел ретiнде Қазақстан үшiн сыртқы борыштың жекелеген ... ... өсiм ... ... және орта ... ... ... сыртқы борышты ЖIӨ-ге 65-70% дәлiзде қалыптастыруға қол жеткiзу орынды болып табылады.
      Осы бастапқы мәннен асқан кезде жаңаларын енгiзу ... ... ... ... ... ... ... борыштың құрылымынан (қысқа мерзiмдi борыштың үлесi, фирмааралық берешектiң үлесi), ... және ... ... мен ... өсiмiнiң болжамды серпiнiнен шыға отырып, сондай-ақ қосымшада келтiрiлген қаржылық тұрақтылықтың жиынтық индикаторларының серпiнi мен сыртқы күйзелiстердiң ықтималдығы ескерiле ... ... ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығы үшiн барынша тәуекел қысқа мерзiмдi, әсiресе банк секторының сыртқы мiндеттемелерi болып табылатындығын көрсетедi. Осыған байланысты, сыртқы ... ... ... ... үшiн ... ... валюталық өтiмдiлiктiң бастапқы мәндерiн (лимиттерiн) белгiлеу ерекше ... ие ... ... ... ... мерзiмдi валюталық өтiмдiлiктiң лимитi 0,8 деңгейiнде белгiленген.
      Банктердiң сыртқы ... ... ... ... мерзiмдi валюталық өтiмдiлiктiң жоғарыда көрсетiлген лимитi және резидент еместер алдындағы қысқа мерзiмдi мiндеттемелердiң ең ... ... ... ... ... қаралады, сондай-ақ өзге де қажеттi шаралар қабылданатын болады.
      Республика резиденттерiнiң сыртқы қарыз алуын шектеуге ықпал ететiн қабылданып қойған ... ... ... ... бағыттар (секторлар) бойынша сыртқы борыштың ЖIӨ-ге қатысты бастапқы ... ... ... мен ... ... ... Жалпы және секторалдық төлем қабiлеттiлiгi және өтiмдiлiктiң ... ... ... ... ... ... мен өзге де параметрлердi бағалау республика экономикасының жекелеген ... мен ... ... ... сыртқы қарыз алуды шектеудiң ықтимал шараларын келiсу үшiн елдiң әлеуметтiк-экономикалық даму жоспарын қалыптастыру кезiнде жүргiзiлуге тиiс.
      Сонымен бiрге, жеке ... ... ... ... тiкелей араласуын барынша шектеу қажеттiлiгiн ескерген жөн. Тұтастай алғанда, жеке сектордың сыртқы ... ... ... шаралар реттеушi (жанама) сипатқа ие болуға тиiс. Жеке сектордың ... ... ... ... мөлшерiн ұстап тұру жөнiндегi тiкелей шектеу шараларын ... ... ... ... ... ету үшiн соңғы шара ретiнде ерекше жағдайларда жол берiлуi мүмкiн.
      Бұл ... ... ... ... ... ... экономикалық қауiпсiздiк тұрғысынан тартылатын сыртқы қарыздардың сапасына аударылатын болады.
      Ұлттық Банк пен Үкiмет жалпы сыртқы борышты жыл ... ... ... ... және ... күйзелiстер кезiнде борыштық құралдар қоржынына стресс-тестiлеу жүргiзедi.
      Стресс-тестiлеу нәтижелерi сонымен қатар Тұжырымдамада айқындалған жалпы сыртқы борыштың салыстырмалы ... ... ... ұлғайту үшiн негiз болуы да мүмкiн.
      Жалпы сыртқы борыштың жоспарланып отырған параметрлерiне қол жеткiзу үшiн ... ... ... ... ғана шектелмеуге тиiс. Қаржыландырудағы экономиканың нақты секторларының сұранысын ... үшiн ... ... ресурстарын тарту үшiн несие капиталының iшкi нарығында ... ... ... үшiн ... ... ... Ақпаратпен алмасу. Құқықтық қамтамасыз ету
      Тиiмдi басқаруды қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттiк сектордың борышы және жеке сектордың сыртқы борышы бойынша жүйелiк ... ... ... ... ... қатысатын ұйымның сыртқы борышын басқаруға және жеке сектордың сыртқы ... ... ... ... ... ... ... алмасудың жұмыс iстейтiн жүйесiнiң жоқтығы борышты басқарудың негiзгi проблемаларының бiрi болып табылады.
      Сондықтан мемлекеттiк органдар ... ... ... ... ... және ... ... тиiстi деңгейде жүйелiк талдау жүргiзу үшiн бiрыңғай ... ... ... базасы құрылатын болады, оны тоқсан сайынғы негiзде мемлекеттiк басқару секторының борышы және мемлекеттiң шартты мiндеттемелерi бойынша - бюджеттi атқару ... ... ... ... ... қатысатын ұйымдардың сыртқы борышы және жеке сектордың сыртқы борышы бойынша - Ұлттық Банк, қаржы секторының қаржылық тұрақтылығының индикаторлары ... ... ... ... және ... ... реттеу мен қадағалау жөнiндегi уәкiлеттi орган, қаржылық емес корпоративтiк сектордың индикаторлары бөлiгiнде өз құзыретi ... ... ... ... орган жаңартады.
      Бұл ретте, құпия сипаттағы ақпарат құрылатын деректер базасында ұсталмауға тиiс және қолданылып ... ... ... туралы келiсiмдер жасасу практикасы арқылы мемлекеттiк органдар арасында алмасуға жатады. Елдiң сыртқы борышын ... және ... ... ... ... өз құзыретi шеңберiнде Қазақстан Республикасы резиденттерiнiң сыртқы борышы туралы ақпаратқа тиiстi қол жеткiзе алуға тиiс.
      Қолданыстағы заңнамада борышты ... ... ... регламенттелмеген, түрлi мемлекеттiк органдардың толық емес көлемде борышты басқару мәселелерiн көздейтiн жекелеген нормативтiк құқықтық актiлерi бар. Осыған байланысты, тиiстi нормативтiк ... ... ... және толық көлемде ел борышын басқару тәртiбiн регламенттеу мақсатында заңнамаға өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу ұсынылып отыр, атап айтқанда:
      жалпы ... ... ... жалпы сыртқы борыш ұғымын, оның құрылымын, жалпы сыртқы борыштың ... ... ... және ... ... ... ... жақсарту жөнiндегi тетiктердi айқындау тәртiбiн белгiлеу;
      мемлекеттiк басқару секторының борышы және ... ... ... ... ... ... лимитiн және есептердiң тиiстi әдiстемесiн көрсете отырып, мемлекеттiк кепiлдiктер, кепiлдемелер беру лимитiн айқындау ережесiн әзiрлеу;
      мемлекеттiк басқару ... ... және оның ... ... ... ... басқару секторының борыш тәуекелдерiн басқару және Yкiметтiң шартты мiндеттемелерi жөнiнде ережелер ... ... ... ... ... мерзiмiнен бұрын өтеу бағалы қағаздардың ұйымдастырылған нарығында эмитенттiң мемлекеттiк ... ... ... ... алуы және ... мемлекеттiк басқару секторының борышын және мемлекеттiң шартты мiндеттемелерiн қайта құрылымдау, борышты қайта қаржыландыру жөнiндегі, сондай-ақ ... ... ... ... жөнiндегi iс-шараларды қоса алғанда, борыш құрылымын оңтайландыру жөнiндегi мәселелер көрсетiлуге ... ... ... ... ... алуын жүзеге асыру және сыртқы борышын басқару ... ... ... алу және ... ... ... борышын және Үкiметтiң шартты мiндеттемелерiн басқарудың өзге ... оның ... ... ... мен ... беру үшiн инвестициялық жобаларды iрiктеу өлшемдерiн оңтайландыруды жетiлдiру;
      мемлекет басым қатысатын ... ... ... ... ... ... қатысатын ұйымдардың тiзбесiн айқындау;
      акциялардың (қатысу үлестерiнiң) мемлекеттiк ... ... және ... ... жүзеге асыратын тиiстi мемлекеттік органдардың және/немесе тиiстi жергiлiктi атқарушы органдардың тиiмдi сыртқы қарыз алуды, қарыз қаражатын пайдалануды және олардың еншiлес, ... және ... ... ... қоса ... ... басым қатысатын ұйымдардың сыртқы борышының тәуекелдерiн басқаруды бақылауды жүзеге асыру тәртiбiн әзiрлеу;
      жеке сектордың сыртқы борышы ... ... ... заңнамасымен корпорациялық сектордың сыртқы борышының көлемiн реттеу жөнiндегi тетiктердi ... Ел ... ... ... ... құру ... ... қатар мемлекеттiң халықаралық қаржы ұйымдарымен жұмыс iстеу жөнiндегі бiрыңғай саясаты қалыптастырылады, оның шеңберiнде қызметiнiң ерекшелiгiне, қарыз қаражатын беру ... және ... ... ... ... инвестициялық жобаларды iске асыру тиiмдiлiгi, жұмыс тәжiрибесi және т.б.) байланысты халықаралық қоғамдастық мойындаған әрбiр халықаралық ... ... ... ... ... анықталады. Мемлекеттiң халықаралық қаржы ұйымдарымен жұмыс iстеу жөнiндегi саясаты орта мерзiмдi фискалдық саясат құрамында ... ... ... ... табатын болады.
      Кейбiр негiзгi халықаралық қаржы институттарымен ынтымақтастықтың мынадай ықтимал бағыттарын айқындау орынды ... ... ... Банк - ауыл ... ... сақтау, кеден секторы, аумақтық даму, қоршаған ортаны қорғау, инфрақұрылымды дамыту, технологияларды коммерцияландыру (жеке ... ... ... ... ... ... ... қолдана отырып, инвестициялық жобаларды жүзеге асыру;
      Еуропа Қайта Құру және Даму ... - ... және орта ... ... ... ... ... энергетика, қаржы секторы, қор нарығын дамыту, мемлекеттiк-жеке әрiптестiк тетiктерiн ... ... ... жобаларды жүзеге асыру;
      Азия Даму Банкi - ... ... ... ... ... ... өңiрлiк және ауылдық даму, бiлiм беру, көлiк, ... және ... ... органдарын қолдау, шағын және орта бизнестi дамыту (жеке сектордағы операциялар), ... ... ... ... ... инвестициялық жобаларды жүзеге асыру;
      Ислам Даму Банкi - жеке ... ... ИДБ ... ... ... ... ... инвестицияларын тарту, сауданы дамыту, мемлекеттiк-жеке әрiптестiк тетiктерiн қолдана ... ... ... ... ... ... ... жөнiндегi уәкiлеттi орган шеңберiнде борышты басқарудың стратегиялық мәселелерiне ... ... ... құру ... Бағыттар бойынша борышты басқарудың жекелеген мәселелерi
      Жоғарыда көрсетiлгендерге қосымша ел борышын басқару жүйесiн құру үшiн мынадай ... iске ... ... ... ... Мемлекеттiк сектор борышы бойынша
      Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2005 жылғы 1 қыркүйектегi N 1641 Жарлығымен бекiтiлген Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... және пайдаланудың орта мерзiмдi перспективаға арналған тұжырымдамасына сәйкес үкiметтiк қарыз алу сонымен қатар қор нарығында ... ... ... үшiн айналымда мемлекеттiк бағалы қағаздардың (бұдан әрi - МБҚ) жеткiлiктi көлемiн ұстап тұру мақсатында ... ... ... Бес ... перспективада нақты жинақтау мақсатында үкiметтiк қарыз алу саясаты кепiлдiк ... ... ... ... ... борыштың Ұлттық қор активтерiнiң нарықтық құнына 50-70 проценттiк аралық қатынасқа қол жеткiзуге бағдарланатын болады.
      ... ... ... ... алу мен борыштың көлемiн жоспарлау барысында, ең алдымен, үкiметтiк ... ... ... оған ... ... ... мен ... оңтайлы деңгейiн қалыптастыруды ескере отырып, мынадай мақсаттарға қол ... ... ... ... ауытқымасын құру үшiн қор нарығында тиiстi бағдар белгiлеу үшiн қажеттi құрылымы бар ... ... ... ... тұру;
      барынша ұзақ айналым мерзiмi бар МБҚ-ны кезең-кезеңiмен енгiзу;
      зейнетақы қорларының және қор нарығының басқа да қатысушыларының ... ... ету үшiн ... ... ... ... кепiлгерлiкпен қамтамасыз етiлген және қамтамасыз етiлмеген инфрақұрылымдық облигациялар нарығында баламалы құралдарды ... ... ... ... 100% ... ... тұлғалардың, сондай-ақ олардың толық (100%) бақыланатын ұйымдарының (даму институттары, ұлттық компаниялар, ... ... және т.б.) МБҚ ... алуы ... ... алып ... сондай-ақ оларға бос қаражатын МБҚ-ға және Ұлттық Банктiң жедел депозит шоттарына салуына тыйым салу ... Бұл ... ... ... iске асыру мұндай жүйеге бiртiндеп өтудi көздеуге тиiс, өйткенi осы ... ... ... ... құралдармен алмастыру белгiлi бiр уақытты алады, сондай-ақ аталған ... ... ... ... ... ... ... экономикада теңгерiмсiздiк туғызуы және белгiлi бiр терiс салдарларға әкелуi мүмкiн. Бұдан басқа, көрсетiлген шараларды iске асыру сонымен қатар борыштық құралдардың iшкi ... ... ... құралдардың пайда болуына қарай да жүзеге асырылуға тиiс.
      Осыған байланысты көрсетiлген ұйымдар және ... ... ... ... ұйымдары бос қаражатын сала алатын баламалы өтiмдi және ... ... iшкi ... ... ... ... құралдарды қатарлас дамыту үшiн мемлекет 100% қатысатын ұйымдардың, сондай-aқ олардың толық (100%) бақыланатын ... ... ... МБҚ ... ... ... Бұл ретте қаржы нарығын дамыту үшiн қалыптасып отырған бюджеттiң нақты атқарылуына қарамастан, бастапқыда жоспарланған көлем мен ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын болады.
      Республикалық бюджет тапшылығын қаржыландырудың ... ... ... ... бюджетке Ұлттық қордан берiлетiн кепiлдi трансферттiң көлемi тиiстi сомаға азайтылуы мүмкiн.
      Үкiметтiк қарыз алудың және ... ... ... ... ... ... қор ... тиiстi бағдарды белгiлеу үшiн МБҚ-ның жеткiлiктi көлемiн шығару мүмкiн болмаған жағдайда, қаржы нарығына өзге де ... үшiн ... жеке ... ... ... ... және т.б.) ... МБҚ-ның талап етiлетiн санын қысқарту мүмкiндiгiн қарастыру ұсынылып отыр.
      Бұдан басқа, инвестициялық жобаларды мүмкiндiгiнше қысқа мерзiмде iске ... ... ... ету үшiн ... және ... ... шарттарын келiсу оларға қол қою және олардың күшiне ену мерзiмiн қысқарту мүмкiндiгiн қарастыру бөлiгiнде Yкiметтiң сыртқы қарыз алуын жүзеге асырудың ... ... ... қарау ұсынылып отыр.
      Мемлекеттiк сектордың борышын тиiмдi басқару, сондай-ақ үкiметтiк қарыз алу тәуекелiн басқару мақсатында ... ... ... ... жүзеге асыру, оның iшiнде үкiметтiк қарыздарды хеджирлеу жөнiндегi мәмiлелердi жүзеге асыру көзделiп отыр.
      Өз шешiмiн табуға тиiс қазiргi ... бiрi ... ... ... танылмаған борыштарын реттеу болып табылады. Аталған мәселенi шешудiң соңғы шарасы заңнамада белгiленген тәртiппен жергiлiктi атқарушы ... ... ... ... ... есептен шығару болуға тиiс. Бұдан басқа, өтеу кестелерiн және лимиттердi бұзуға жол бергенi үшiн жазалау шаралары жергiлiктi атқарушы ... ... ... ... Сонымен қатар жергiлiктi атқарушы органдардың қарыз алу және борышын басқару рәсiмдерi де, оның ... ... ... ... ... қарыз алу лимитiн айқындайтын бөлiгiнде жетiлдiрiлетiн болады. Жергiлiктi атқарушы органдар борышының жоспарланатын ... ... ... ... ... туралы Қазақстан Республикасының тиiстi заңының қабылдануына дейiн айқындау ... Бұл ... ... ... ... ... ... төмендетуге қол жеткiзу қажет.
      Мемлекет басым қатысатын ... ... ... ... және ... бақылайтын ұйымдарын қоса алғандағы борышын басқарудың тиiмдi тетiгiн құру мақсатында борышты басқарудың орта ... ... ... шеңберiнде орта мерзiмдi фискалдық саясат құрамында мемлекет басым ... ... және ... ... ... және ... бақылайтын ұйымдарының несие капиталының iшкi және сыртқы нарықтарында орта ... ... ... ... ... асыруы жөнiндегі мемлекеттiң саясатын қоса алғанда, осы ұйымдардың борышын басқарудың негiзгi бағыттары айқындалатын болады.
      Қысқа және орта мерзiмдi ... ... ... ... ... сипаттамасы осы ұйымдардың ЖIӨ-ге қатынастарын көрсете отырып, олардың сыртқы қарыз ... ... ... және елдiң жалпы сыртқы борышын, осы ұйымдардың толық алмаған сыртқы қарыздарын несие капиталының iшкi нарығында жабуды қамтамасыз ету ... ... ... несие капиталының iшкi нарығын дамыту үшiн осы ұйымдардың қажеттi iс-қимылдарын, сондай-ақ оларды шешу жолдарын көрсете отырып, осы ұйымдардың сыртқы қарыз ... ... ... ... туралы қысқаша мәлiметтердi қамтуға тиiс.
      Бұл ретте, еншiлес, тәуелдi және ... ... ... қоса ... ... ... қатысатын ұйымдардың несие капиталының iшкi және сыртқы ... ... ... ... ... жөнiндегi мемлекеттiң саясаты жеке сектордың өзге қатысушыларына қатысты саясатпен салыстырғанда борышты дербес басқару бөлiгiнде шектейтiн және ... ... ... ... ... ... қол ... бөлiгiнде осы ұйымдардың қарыз алуына қатысты өкiлеттi мемлекеттiк органдар белгiлейтiн шектеу немесе өзге де шаралар мемлекеттiк активтер бойынша ықтимал ... ... және ... ... iшкi ... ... жөнiндегi мемлекеттiң саясатын ескере отырып қабылдануға тиiс. Бұдан басқа, қабылданатын шаралар несие капиталының нарығында осы ұйымдардың бәсекеге қабiлеттілiгiн елеулi ... ... ... ... ... ... ұйымдарды басқаруға қатысатын басқару органдары, лауазымды тұлғалар борышты басқарудың көрсетiлген саясаты ... iске ... ... етуге тиiс.
      Мемлекет басым қатысатын ұйымдар борышының ... ... ... ... ... ... және ... бақылайтын ұйымдары бойынша жүргiзiлетiн болады.
      Үкiметтiң шартты мiндеттемелерi бойынша
      ... ... ... ... ... ... мақсатында үшiншi тұлғалардың алдындағы мiндеттемелерi мемлекеттiк кепiлдiктермен және кепiлдемелермен қамтамасыз етiлген заңды тұлғалардың қаржы жай-күйiне мониторинг пен бақылауды күшейту жөнiнде ... ... ... ... ... мiндеттемелерi бойынша төленетiн қаражаттарды қайтаруды қамтамасыз ету жөнiндегi заңнамада көзделген шараларды төленетiн (төленген) бюджет ... ... ... немесе болдырмау мақсатында күшейту қажет.
      Бұдан басқа, Yкiметтің берiлген (берiлетiн) кепiлдiктерi, ... ... ... ... ... азайту мақсатында үшін тұлғалардың алдындағы мiндеттемелерi мемлекеттiк кепiлдiктермен және ... ... ... ... ... ... басқарудағы кемшiлiктерге уақтылы ден қою және оларды жою жөнiндегi шараларды қолдану орынды болып табылады.
      Кепiлдiк және кепiлдеме құралдарын ... ... iске ... ... iрiктеу сапасын қамтамасыз ету мақсатында экономикалық жоспарлау жөнiндегi уәкiлеттi орган құрамында тиiстi құрылымдық бөлiмше құрылатын болады.
      Жеке ... ... ... бойынша
      1. Мемлекеттiк емес сектордың сыртқы қарыз алуын ... ... ... ... ... әкiмшiлендiрудi жетiлдiру қажет, сондай-ақ кәсiпорындардың валюталық тәуекелге ұшырауын азайту мақсатында терiс бағамдық айырмашылық жөнiндегi шегерiмдер ... ... ... ... ... Арнайы қаржы компанияларынан (негiзгi қызмет түрi борыштық бағалы қағаздардың эмиссиясы және оны ... ... ... ... ... ... және алынған қаражатты одан әрi бас компанияларға салу болып табылатын резидент емес еншiлес компаниялардан) сыртқы қарыздарды тарту ... бұл ... ЖКЕ ... ... ... ... байланысты елдiң резидент компаниялары үшiн несие капиталының нарығында хеджирлеу құралдарын дамыту үшiн ... ... ... ... ... ... қатар бағалы қағаздардың нарығын реттеу мен қадағалау, инвесторлардың құқықтарын қорғауды Бағалы қағаздар жөнiндегi комиссиялардың ... ... (IOSCO, ... ... of Securities Соmmissiоns) стандарттарына және Еуропалық одақтың директиваларының ережелерiнiң деңгейiне ... қоса ... ... ... ... жандандыруға бағытталған шараларды қабылдау қажет.
      2. Жеке сектордың борышын тиiмдi реттеу және ел экономикасына ... әсер етуi ... ... тәуекелдi азайту үшiн уақтылы барабар шаралар қабылдау мақсатында уәкiлеттi органдар борыштық мiндеттемелерi неғұрлым елеулi ... ... ... және ... секторлары ұйымдарының сыртқы борышының жай-күйiне жүйелi мониторинг пен оны бағалау жөнiнде шаралары қабылданатын болады.
      Ұлттық Банктiң ... ... 2006 ... 1 ... ... бойынша корпоративтiк сектордың сыртқы борышының шамамен 87%-iн (29,4 ... АҚШ ... ... ... 290 ұйымының (кәсiпорнының) мiндеттемелерi құрады, олардың сыртқы қарызы 5 млн. және одан да көбiрек АҚШ долларын ... ... ... 2006 ... 1 ... ... ... "ТұранӘлембанкi" АҚ, "Қазкоммерцбанк" АҚ, "Халық банкi" АҚ, "АСҚБанкi" АҚ, "ЦентрКредит Банк" АҚ, ... ... АҚ, ... ... АҚ және ... АҚ екiншi деңгейдегi банктердiң сыртқы борышы банк секторының сыртқы мiндеттемелерiнiң жалпы көлемiнiң 90%-iнен астамын (18,2 млрд. АҚШ ... ... ... ... ... борыштық мiндеттемелерiнiң үлкен үлесi ел резиденттерiнiң белгiлi бiр санына шоғырландырылған, бұл уәкiлеттi органдардың тарапынан олардың ... ... ... ... ... жүргiзу қажеттiгiн дәлелдейдi.
      Бұл ретте, қаржы және корпоративтiк секторлардың көрсетiлген субъектiлерiнiң сыртқы борышының ... ... пен ... осы ... ... көрсетiлген көрсеткiштерге сәйкес жүзеге асырылуы мүмкiн.
      Сонымен бiрге, қазiргi уақытта аталған индикаторлар бойынша мемлекеттен ... ... ... жоқ. ... ... аталған индикаторлар бойынша мәлiметтер жинау және талдау үшiн статистикалық есептiлiктiң арнайы ... ... ... ... ... ... борышы
      ЖКЕ түрiндегi шектеу шараларынан және қор ... ... ... ... ... корпоративтiк сектордың борыштық мiндеттемелерiнiң құрамын нақтылау маңызды сәт болып табылады. Сыртқы мiндеттемелердiң мөлшерiн неғұрлым дәлiрек айқындау үшiн пайдалы ... ... және ... лицензиясы және келiсiм-шарты бар шетелдiк компаниялар филиалдарының тiзбесiн, сондай-ақ егер олар өзге де қызметтi жүзеге асырған ... ... ... ... ... ... барлауға бөлетiн шығындарының жыл сайынғы мониторингiн жасау қажет.
      Жер ... ... ... ... ... ... ... филиалдарының және шетелдiктер қатысатын отандық ұйымдардың таяудағы 3, 6, 9, 12, 18, 24 ... 3 ... және 5 ... 5 ... асатын мерзiмге шығындарды өтеудiң (егер OEK болмаса, борышты өтеудiң) және аплифтiнi есептеудiң (eгep ОЕК ... ... және ... (немесе, егер OEK болмаса дивидендтердi) төлеудiң тоқсан ... ... ... ... заң ... ... қажет.
      Үкiмет жаңа келiсiм-шарттар бойынша өзiне алатын мiндеттемелердi ерекше қарау қажет. Негiзiнен келiсiм-шарт талаптарымен өте ұзақ кезеңге (шамамен 40 жылға) ... жоба үшiн ... бiр ... өзгермейтiнi көзделетiнiне байланысты ерекше қағидатты талап етедi. Осындай келiсiм-шарттарда экономикалық және ... ... ... ... инвесторлардың қазақстандық ұйымдардың өнiмдерiн және өзге де iшкi активтерiн (екiншi деңгейдегi банктердегi ... алып ... ... ... (немесе азайтатын) шарттарды көрсету мүмкiндiгiн зерделеу қажет.
      4.5 ... ... ... ... Осы ... ережелерiнен туындайтын борышты басқару жөнiндегi мемлекеттiк функциялар бiрқатар мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... олар ... бөлiнiп берiлетiн болады.
      Экономикалық жоспарлау жөнiндегi уәкiлеттi орган болжамды ... ... және ... ... сыртқы борышының алдағы орта мерзiмдi кезеңге арналған ықтимал шектерiн белгiлейдi, мүдделi мемлекеттiк органдардың ... ... ... ... басқарудың саясатын айқындайды. Бұдан басқа, экономикалық жоспарлау ... ... ... ... ... ... жалпы сыртқы борышты реттеу жөнiндегi қызметiн үйлестiредi.
      Ұлттық Банк мемлекет басым қатысатын ұйымдардың және жеке сектордың сыртқы ... ... ... ... ... ... борыштың жай-күйiн жалпы бағалауды жүргiзедi, экономикалық жоспарлау жөнiндегi уәкiлеттi органмен бiрлесiп, Үкiмет тиiстi ... ... үшiн ... ... ... сыртқы борышының жағдайын жақсарту мәселелерi бойынша ұсыныстар енгiзедi.
      Жалпы сыртқы ... ... ... ... ... орындалуын қамтамасыз етудi тиiстi мемлекеттiк органдар, атап айтқанда, бюджеттiк жоспарлау және бюджеттi атқару жөнiндегi уәкiлеттi органдар - мемлекеттiк басқару секторының ... мен ... ... ... иелену құқығы бар уәкiлеттi органдар және/немесе тиiстi жергiлiктi атқарушы органдар - мемлекет басым қатысатын ұйымдардың борышы мен ... ... ... аз ... ... ... қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен қадағалау жөнiндегi уәкiлеттi орган және өз ... ... ... Банк - қаржы секторы ұйымдарының борышының орындалуын қамтамасыз етудi жүзеге асырады.
      Қажет болған жағдайда жалпы сыртқы борышты ... ... өзге де ... ... мен ұйымдар тартылатын болады.
      Мүдделi мемлекеттiк органдар жүргiзетiн жалпы сыртқы борыш жай-күйiнiң мониторингi мен оны ... ... ... ... ... ... оның ... ықтимал қатерлерi мен дағдарысты жағдайлардың басталуын, резидент-қарыз алушылардың дағдарысты ... олар ... ... ... ... және т.б. қамтуы тиiс.
 
Қорытынды
      Осы Тұжырымдамада көзделген шараларды iске асыру Yкiметтiң мемлекеттiк сектор борышының және жеке ... ... ... оңтайлы параметрлерiне қол жеткiзуiне әкеледi деп күтiлуде, олар ... ... ... ... ... ... ... бередi, сондай-ақ борыштық құралдардың iшкi нарығын одан әрi дамытуға ... ... ... шаралар, олардың басымдылығына байланысты, кезең-кезеңiмен iске асырылады, бұл ретте, бiрiншi басымдық экономикалық қауiпсiздiктi ... ету, ... - ... ... iшкi ... ... болып табылады.
      Тиiстi кезеңге арналған Орта мерзiмдi фискалдық саясатты ... ... ... мемлекеттiк басқару секторы борышының параметрлерiнiң болжамын, мемлекет басым қатысатын ұйымдар борышын басқарудың ... ... ... ... ... ... ... талаптарды орындауын қамтамасыз ету мақсатында, сондай-ақ нарықта бағдар орнату үшiн орналастырылған және орналастыру жоспарланып ... ... ... ... ... мен түрлерiн көрсете отырып, республикалық бюджет тапшылығын қаржыландыру құрылымын қамтитын мемлекеттiк сектор борышын басқару стратегиясын бекiтетiн ... Осы ... ... ... iске асыру Қазақстан Республикасының тиiстi нормативтiк құқықтық актерлерiне өзгерiстер мен толықтырулар ... ... ... ... iске ... ... ... сыртқы борышының тиiстi деңгейiн орта мерзiмдi кезеңде ЖIӨ-гe 65-70% ... ... ... және ... жалпы сыртқы борышын ұзақ мерзiмдi перспективада ел үшiн қауiпсiз деңгейде ұстап тұруға, мемлекеттiк борышты, мемлекет басым қатысатын ұйымдардың борышын, мемлекеттiң ... ... ... басқаруға және несие капиталының сыртқы нарығында жеке сектордың қарыз алу ... ... ... ... ... мүмкiндiк бередi деп күтiлуде.
     
 
Қаржы және корпоративтік секторлардың сыртқы борышының
           мониторингі мен оны ... үшін ... ... ... ... ... көрсеткіштері
1. Ашық валюта позициясы
Шетел валютасындағы активтер минус ... плюс ... ... ... валютасындағы таза ұзын позициялар
Банк секторын пруденциалдық реттеу нәтижесінде әдетте төмен болып ... ... ... ... ... ... бойынша активтер  мен шетел валютасындағы міндеттемелердің сәйкестігі
Шетел валютасындағы міндеттемелер минус төлемнің ... ... ... ... ... ... ретіндегі шетел валютасындағы активтер
Шетел валютасындағы қаржы секторын қаржыландыру қысқарған жағдайда орталық банктің резервтеріне қысым көрсеткіші
3. Шетел валютасындағы міндеттемелердің үлесі
Шетел ... ... ... ... міндеттемелердің жалпы көлеміне қатынасы
Активтердің көлемін бағалауға арналған көрсеткіш
4. Шетел валютасындағы кредиттердің сапасы
  
Валюта бағамының құнсыздануына байланысты кредиттік тәуекелге ... ... ... ... ... ... Левередж
Борыштың теңгерімдік құнының өз капиталына қатысы
Орнықты қаржы құрылымының негізгі көрсеткіші. Жоғары левередж басқа тәуекелдерге ... ... ... ақша ... ... ... ... төлемдердің қолма-қол ақшаның операциялық ағынына қатынасы (яғни ... мен ... ... ... ... ... бағалауға арналған қолма-қол ақша ағынының көрсеткіші
3. Шетел валютасындағы қысқа мерзімді борыштың шетел валютасындағы жалпы борыштағы үлесі
  
Левереджбен үйлестіріп пайдаланылады. Қаржыландыруды ... ... ... көрсеткіші
4. Активтердің рентабельділігі (салықтарды және проценттерді төлегенге дейін)
Пайданың салықтарды және проценттерді төлегенге дейін жалпы активтерге ... ... ... Шетел валютасындағы қолма-қол ақшаның таза ағынының қолма-қол ақшаның жалпы ағынындағы үлесі
Шетел валютасындағы ... ... таза ... ... ... ... ... болжамды құйылымы минус шетел валютасындағы қолма-қол ақшаның болжамды жылыстауы
Валюта бағамы өзгерісінің әсеріне өтімділік ... ... Өз ... ... ... таза борыштың қатынасы
Шетел валютасындағы таза борыш: шетел валютасындағы активтер минус шетел валютасындағы міндеттемелер; өз капиталы: активтер минус міндеттемелер
Валюта бағамының ... ... ... ... ... көрсеткіші
Қолданған әдебиеттері :
1. В.Д. Мельников «Экономика», «ТОО ЛЕМ»
. С. Құлпыбаев, Қ.Қ. Ілиясов. Оқулық ... - ... 2005 ж. (41,2 ... Г.И. ... ... и ... страхового дела (в схемах и таблицах)» // (8,75 б.т.)
. Г.Н. Джаксыбекова (в ... ... ... и ... ... ... для ... хозяйства» - оқу-әдістемелік құрал. // Алматы: UIB, 2005 ж. –,7 ... ...... ... ... предпринимателя и методика его разработки» - оқу-әдістемелік құрал. // Алматы: UIB, 2005 ж. –,9 ... Л.Н. ... ... ... ... «ТОО LEM» баспасы. 2003 ж.
. К.К.Ильясов, П.Б. Исахова Расходы государственного бюджета. ... ... 2003 ж.
. М.К. ... ... ... ... основы таможенного дела в Республике Казахстан Алматы: Адилет. 2003 ж.
. Э.К. Идрисова. Налоги и налоговая система. Алматы: ... ... ... ... ... 2002 ж.
. Г.Т.Адбрахманова, А.Ж. Шакбутова. Оенка финансовых решений в условиях инвестирования. Алматы: «ТОО LEM» ... 2002 ж.
. В.Д. Ли, М.Х. ... ... ... и инвестиции в человеческий капитал. Алматы: Каржы ... 2002 ... ... Г.Н. ... ... ... (фермерских) хозяйств Алматы: «Фонд формирование налоговой культуры Казахстана», 2002 ж.
. В.Д. ... К.К. ... ... ... Алматы: Каржы-Каражат, 2001ж.
. А.К.Тургулова, Р.А. Амирханов. Қаржы менеджмент. Алматы 2001 ж.
. Р.К. Берстембаева. Организация государственных финансов в ... ... ... ... ... ... 2001 ... Г.С. Вершинина. Экономика и планирование коммерческого предпринимательства. Алматы: Экономика. 2000 ж.
. Г.Т.Абдрахманова. Инвестиционный портфель ценных бумаг. Алматы: Каржы-Каражат. 2000 ж.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
CorelDraw 1116 бет
XХ ғасырдың басындағы іс қағаздар тілі5 бет
«Абди компани» ақ-ның қызметіне сипаттама32 бет
«АТФ банкінің» бағалы қағаздар операциялары31 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Іс қағаздар (Лекция жинағы)46 бет
Іс қағаздар пәнінің мақсаты8 бет
Іс қағаздардың түрлері15 бет
Іс қағаздарын жүргізудің нормативтік базасы8 бет
Іс қағаздарын мемлекеттік тілде жүргізу44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь