Қазақстан Республикасындағы екiншi деңгейдегi банктердiң несиелiк портфелiн басқару

Кiрiспе
I. Тарау. Коммерциялық банктердiң несиелiк
портфелiн басқарудың теориялық негiзi

1.1 Коммерциялық банктердiң несиелiк операциялардың мәнi
және жiктелуi 6
1.2 Коммерциялық банктердiң несиелiк операцияларының
банктiң пайдасын құрауда алатын орны 16
1.3 Коммерциялық банктiң несиелiк портфелiн басқару
сипаты және несиелiк портфельдi басқарудың шетелдiк
тәжiрибесiн оқып үйрену 21



II. Тарау Қазақстан Республикасындағы екiншi
деңгңйдегi банктердiң несиелiк портфелiн басқаруына
талдау жасау ("Банк Тұран Әлем" ААҚ банкiсiнiң
материалдарын мысалға ала отырып)

2.1 "Тұран Әлем" ААҚ банкiнiң несиелiк портфелiн басқару
саясаты 27
2.2 Банктiң несиелiк портфелiнiң сапасына баға беру 35
2.3 Қарыз алушының несие қабiлеттiлiгiн бағалау. банктiң
несиелiк портфелiн басқару негiзi 39
2.4 Банктегi кепiлдiң сапасын бағалау тәртiбi 50


Қорытынды 55

Қолданған әдебиеттер 59

Қосымшалар 62
Қазақстан Республикасында болып жатқан экономикалық өзгерiстердiң негiзгi бағыттарының бiрi - халық шаруашылығы механизмiнде қаржы сферасының алатын орнының өзгеруi. Жоспарлы экономика тұсында ақша - несие ағымдары шаруашылық айналымда айтарлықтай рол атқарған жоқ, тек өндiрiс сферасының жоспарланған мақсаттарын орындауға қажеттi құрал ретiнде ғана қарастырылды. Бiрақ нарықты экономикаға өту жағдайында қаржы ағымдарынын мәнi күрт өзгердi. Нарықты экономика тұсында шаруашылық жүргiзу субъекттiлерiнде қаржы ресурстарының қажеттi мөлшерi қолда болуы немесе болмауы шаруашылық қызыметтiң жүзеге асырылуының негiзiн қалаушы фактор болып табылыды.
Бүгiнгi таңда нарықты экономикада несие - банктiк жүйе ерекше орын алып отыр. Жүйе арқылы кәсiпорындардың, ұйымдардың, халықтың ақшалай төлемдерi мен есеп айырысуларының аса зор көлемi өтедi; бұл жүйе халықтың жинақтары мен табыстарын, уақытша бос ақшалай қаражаттарын жұмылдырып оны белсендi қызмет ететiн капиталға айналдырады, сонымен бiрге бұл жүйе көптеген қызметтер: несиелiк сақтандыру, делдалдық, инвестициялық, трасталық, т.с.с. көрсетедi.
Қазақстанның нарыққа өтуi көбiнесе несиелiк қатынастар потенциялының жүзеге асырылуымен байланысты. Бүгiнгi таңда бiздiң елiмiзде несиелiк қатынастар бiрқатар өзгерiстерге ұшырап отыр, сонымен бiрге жалпы несиелердiң iшiнде өтiмдiлiгi жоғары қысқа мерзiмдi несие ерекше көзге түседi. Кәсiпкерлер арасында қысқа мерзiмдi несие қызығушылық туғызып отыр: Қазақстан Республикасын банктермен экономиканы қысқа мерзiмдi несиелеу тәжiрибеде қалай жүргiзiледi; қысқа мерзiмдi несиенi алу үшiн мемлекетпен қандай ережелер, нормалар, шектеулер қойылған.
        
        Мазмұны:
бет
Кiрiспе
I. Тарау. Коммерциялық банктердiң несиелiк
портфелiн басқарудың теориялық негiзi
1. Коммерциялық банктердiң несиелiк операциялардың ... ... ... ... ... ... ... құрауда ... ... ... банктiң несиелiк портфелiн басқару
сипаты және несиелiк портфельдi басқарудың шетелдiк
тәжiрибесiн оқып ... ... ... Республикасындағы екiншi
деңгңйдегi банктердiң несиелiк портфелiн басқаруына
талдау жасау ("Банк Тұран Әлем" ААҚ ... ... ала ... ... ... ААҚ ... ... портфелiн басқару
саясаты
27
2. Банктiң несиелiк ... ... баға ... ... ... ... қабiлеттiлiгiн бағалау- банктiң
несиелiк ... ... ... ... ... ... ... тәртiбi
50
Қорытынды
55
Қолданған ... ... ... жатқан экономикалық өзгерiстердiң
негiзгi бағыттарының бiрi - халық шаруашылығы механизмiнде қаржы сферасының
алатын орнының өзгеруi. Жоспарлы ... ... ақша - ... ... айналымда айтарлықтай рол атқарған жоқ, тек өндiрiс сферасының
жоспарланған мақсаттарын орындауға қажеттi ... ... ғана ... ... ... өту ... ... ағымдарынын мәнi күрт
өзгердi. Нарықты экономика тұсында шаруашылық жүргiзу ... ... ... мөлшерi қолда болуы немесе болмауы шаруашылық
қызыметтiң жүзеге асырылуының негiзiн қалаушы фактор болып табылыды.
Бүгiнгi таңда нарықты ... ... - ... жүйе ерекше орын
алып отыр. Жүйе арқылы ... ... ... ... мен есеп ... аса зор ... ... бұл жүйе халықтың
жинақтары мен табыстарын, уақытша бос ақшалай қаражаттарын жұмылдырып оны
белсендi ... ... ... ... сонымен бiрге бұл жүйе
көптеген ... ... ... ... ... ... көрсетедi.
Қазақстанның нарыққа өтуi көбiнесе несиелiк қатынастар потенциялының
жүзеге асырылуымен байланысты. Бүгiнгi ... ... ... ... ... ... ... отыр, сонымен ... ... ... ... ... қысқа мерзiмдi несие ерекше көзге
түседi. Кәсiпкерлер арасында ... ... ... ... ... ... Республикасын банктермен экономиканы ... ... ... ... ... ... мерзiмдi несиенi алу үшiн
мемлекетпен қандай ... ... ... қойылған.
Қазақстанда несиелеу келесi заңдар мен ережелерге сүйенiп жүзеге
асырылып, ... ... ... ... банкi туралы" және
"Қазақстан Республикасының банктер және банктiк ... ... ... жылы ... 11 ... ... ... бекiтiлген "Қазақстан
Республикасының экономикасын қысқа мерзiмдi несиелеу ережелерi" Бұл заңдар
мен нормативтi ... ... ... ... банктермен қолдануға
тиесiлi.
Диплом жұмысының мақсаты коммерциялық банктердiң несиелiк портфельдi
басқарудың теориялық негiзiн ашу, сондау-ақ "Банк Тұран Әлем" ААҚ ... ... оның ... ... ... ерекшелiкiн қарастыру
Сол себептен диплом жұмысымда келесi мақсаттар тұр:
- несиелiк операциялар туралы түсiнiк ... ... ... ... ... коммерциялық банктердiң пайдасын құруда несиелiк ... ... ... ... ... ... ... талдау жасап, оны
басқарудың мақсаттарын анықтау;
- несиелiк портфельдiң сапасын жақсарту жолдарын сипаттау;
- ... ... ... портфельдi басқарудың шетелдiк
тәжiрибесiмен таныстыру;
Диплом жұмысымда жүргiзiлген зерттеу коммерциялық ... ... ... ... түсiнуге, жүргiзiлетiн несиелiк
операциялардың көлемiн келешекте кеңейту үшiн алғышарттар жасау және бұл
қадамдардың банктер мен ... ... үшiн ... мен ... ... процесiнде туындайтын тәуекелдiлiк деңгейiн
төмендету жолдарын ... ... ... ... кiрiспе, екi тарау мен қорытынды бөлiмдерiнен
тұрады.
Жұмысымның теориялық-әдiс мазмұнын ашуда ... және ... ... ... ... оның ... Лаврушин И.О.
"Банковское дело" ,Сейтқасымов Г.С. "Управление банковской ликвидностью и
методика ее анализа" (автореферат) ,Калиева Г.Т Коммерческие ... ... и ... обеспечения их стабильности", Рид Э;Коттер Р.
"Коммерческие банки" , Садвакасов К.К "Управленческий ... ... ... ... А.Б."Финансовая политика :
экономическое содержание и механизм использования" және т.б ... ... ... ... - құқық актiлерi, ғылыми
әдебиет, кезеңдiк басылым материалдары мен жинақтары қолданылды.
Зерттеу ... ... ... банктердiң несиелiк
портфелi, оның iшiнде ААҚ " Тұран Әлем" ... ... ... ... ... банктердiң несиелiк портфелiн басқарудың
теориялық ... ... ... ... мәнi және ... операциялар - ақша қаражаттарын ... ... ... ... ... мен ... ... арасындағы қарым - қатынастар
1995 ж. 31.08 ... ... ... ... мен ... ... № 2444 заңының 34 бабына сәйкес "несиелiк операция-
банкпен басқа тұлғаларға мерзiмдiлiк, ... және ... ... беру ... ... ... несиелiк немесе ссудалық операциялары
банктiң директорлар кеңесiмен (жабық ақционерлiк қоғам ... ... ... ... ... бекiтiлген iшкi несиелiк саясаты туралы
ережесiне сәйкес жүргiзiледi. Iшкi несиелiк саясатты жүзеге асыратын мүше ... ... ... Iшкi ... ... ... ... ссудалық
операцияларды жүргiзу барысында туындайтын тәуекел дәрежесiн төмендету
мақсатында жасалады және келесiлердi анықтайды.
а) заңды және жеке ... ... беру ... ... тұлғаларға және банк қызметкерлерiне несие беру шарттарын;
в) несиелiк комитеттiң ұйымдық ... ... ... ... ... мүшелерiнiң жауапкершiлiгiн;
д) несиелеу шектерiн;
е) несиелiк шарттарды бекiту процедурасын;
Несиелiк қарым - қатынасқа қатысушыларды былайша атайды:
Несие ... = ... ... = ... ... операциялары 2 топқа бөлiнедi:
• активтi немесе белсендi, яғни банк ссуда ... ... ... түссе;
• пассивтi, бұл жағдайда банк басқа банктерден және клиенттерiнен ... ... ... ретiнде шықса. Бұдан бiз ... екi ... ... шығарамыз: ссудалар мен депозиттер
Дегенмен, ... ... бұл өте кең ... ... ... ... ... негiзiн қалаушы
ұғым.
Нарық қатынастарына өту жағдайында несие халық шаруашылығының дамуының
маңызды факторы ... ... ... ... ... ... мен ... меншiк капитал шеңберiнен шығуға мүмкiндiк
берiп, жаңа күш -қуат ... ... ... ... ... ... ... объективтi қажеттiлiгiн қанағаттандыру үшiн
берiледi.
Несиелiк операциялардың объектiсi- бұл белгiлi бiр зат, ... ... ... ... қанағаттандыру үшiн ссуда берiледi немесе несиелiк
мәмiле жасалынады. Бiрақ несиелеу объектiсi ретiнде тек материалды зат, ... қана бола ... ... ... ... ... қосымша
ресурстарға деген де қажеттiлiгi де болуы мүмкiн.Сондықтан ... әрi ... ... әрi ... ... ... ... тәжiрибесiнде банктердiң несиелiк
салымдарының негiзгi объектiлерi негiзiнен ... ... ... ... ... ... ... салаларының, шағын және орта бизнестiң -қысқа ... ... ... ... ... бұл ... ... ретiнде қатынасқа түсетiн
кәсiпорындар,ұйымдар,жеке тұлғалар.
Қазiргi несиелеу жүйесiнiң негiзгi ережелерi келесi қалыпта:
1. Несиелеу жүйесi коммерциялық банктiң ресурстарына ... ... ... ... сипатқа ие
3. Несиелiк салалардың көлемi банк ресурстарына ғана емес,сонымен бiрге
мiндеттi резервтер мен экономикалық нормативтерге де ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
5. Ссудалардың қайтарымдылығын қамтамасыз ететiн несиелердiң формасына өту
көзделiп отыр.
6. Несиелеу жүйесi ... ... ... отыр:мерзiмдiлiк және
ақылылық немесе төлемдiлiк,қайтарымдылық пен несиенiң ... ... ... ... ... моделiн құрастыру үшiн сол несие алушының
өндiрiсiнiң экономикасы негiз болу қажет.
Несиелiк саясатты ... ... ... көптеген
факторларды есепке алу ... ... ... банк ... ... ... пен ... т.б.
- iшкi факторлар,яғни банктердiң жеке қызметiне байланысты,-капиталдың
жеткiлiктiлiгi,несиелердiң түрлерiне тиiстi табыстылық пен тәуекелдiлiк
деңгейi,депозиттердiң ... түсу ... ... мен ... ... ... банк өзiнiң несиелiк портфелiнiң көлемiн беретiн ссуда мөлшерi
мен түрлерiн жеке өзi анықтайды. ... та бiр ... ... ... несиенiң шектi мөлшерi банк капиталының 25% аспауы ... ... ... ... ... банкке табысты ең көп әкелетiн операциялар
түрi,сондықтан банктер салымдарының көп ... ... ... экономикасына салған банктердiң несиелiк қаражаттары 1998ж.
58 млрд.теңге,ал 1999ж. - 85,7млрд.теңге,яғни екi ... ... ... ... мерзiмдi несиелердiң үлесi төмендеп 1999ж.-59%
болса,орта және ұзақ ... ... ... 41% өстi. 2000 ... ... бұл ... былай өзгерiп отыр: несиелiк салымдар 95,1млрд.теңгеге
дейiн өстi, олардың iшiнде қысқа мерзiмдi ... - 56,1%, яғни ... және ұзақ ... ... ... ... ... байқай
аламыз.1
Банктердiң несиелiк потенциялының динамикасы құрылымдық жағынан ғана
емес, сонымен бiрге өсiм қарқынына ... да ... ... ... ... мөлшерiнде несие берсе (солардың iшiнде ұзақ
мерзiмдi несиелер-1,5% немесе 1 ... ... 1999ж. ... ... ... өстi (38%),оның iшiнде ұзақ мерзiмдi несиелер
44 есе өстi. Ұзақ мерзiмдi несиелердiң үлесi ауыл ... мен ... ... ал ... ... несиелер- сауда саласында. 1999ж.
өзiнде ... ... мен ... ... ... ... несиенiң
жалпы көлемiнен 69 % жiберiлдi (1 кесте)
1 кесте
Коммерциялық банктердiң экономика салалары
бойынша берген несиелерi,млн.тг*
|Экономика ... ж. ... ж. ... ... ... % |Млн.тг. |Үлесi % |
|Өнеркәсiп |16815 |34,9 |21748 |25,3 ... ... |2722 |5,6 |9042 |10,5 ... |2614 |5,4 |1960 |2,4 ... |1007 |2,1 |4689 |5,5 ... |92 |0,2 |1390 |1,6 ... |569 |11,8 |22159 |25,9 ... |19300 |40,0 |24721 |28,8 ... |48244 |100 |85709 |100 |
1. ... Б. Казахстанские банки на пути ... // ... ... 8,2000 ... ... Ұлттық банкi мәлiметтерiнен
Несиелiк операциялардың көптеген түрлерiн атап көрсетуге ... ... ... қатысты топтарға бөлiнедi: несие алушыға байланысты;
қамтамасыз етiлу әдiсiне қарай; ... ... ... несиелеу
объектiсiне; ашылатын шот түрiне; қаражаттарды беру ... ... ... ... есептеу және төлеу тәртiбiне; тәуекел дәрежесiне;
т.б. байланысты.
Сонымен несиелiк операцияларды жiктеудiң әр бiр белгiсiне тоқталып
кетейiк:
Несиелеу ... ... ... ... бiздiң елiмiзде
несиелердi: 1) мақсатты яғни өндiрiс ... ... ету ... ... ... алуға жұмсалатын несиелер, сауда -делдалдық
операцияларды жүзеге асыру үшiн алынатын несиелер,құрылыс пен ... ... ... ... ... ... құралдарын құрауға алынған несиелер,
т.б; 2) нақты мақсаты жоқ,яғни уақытша ... ... ... ... мен ... тәжiрибесi көрсеткендей нарық қатынастарының
дами түсуiне байланысты несиелiк салымдар ... жаңа ... ... ... ... ... енуi ... Ал бұл өз
кезегiнде әрi коммерциялық банктердiң ұйымдық құрылымына, әрi жалпы банк
жүйесiне әсерiн тигiзедi.
Несиелiк мәмленiң ... ... ... ... ... ... ... ссудалар, яғни жекелеген банкпен немесе банктiк консорциумдармен,
бiрлестiктермен берiлетiн ... ... ... ... деп те ... ... емес несиелiк ұйымдармен берiлетiн ссудалар, яғни ломбардтар,
несиелiк коперативтер, құрылыс қоғамдары, зейнетақы қорлары, т.б. беретiн
несиелер.
- жеке ... ... ... жеке ... ... ... мен ұйымдар беретiн ссудалар (сауда ұйымдарының ... ... ... ... ... несие алушыға байланысты:
- заңды тұлғаларға берiлетiн несиелер;
- жеке ... ... ... белгiсiне қарай ... ... ... ауыл
шаруашылық,сауда,көлiк,байланыс,т.с.с. салаларына бөлiнген несие болып
жiктелiнедi.
Несиелеу мерзiмiне байланысты:
- қысқа мерзiмдi ... (1 күн - 1 ... орта ... ... (1 жыл - 3-5 ... ұзақ ... ... (3-5 жылдан жоғары)
Бүгiнгi таңда ... ... ... ... ... ... қарай жiктелiнуi шартты
сипатта ғана. Банктер несие берген кезде оларды ... ... ... ұзақ ... (1 ... ... бөледi.Қысқа мерзiмдi белгiлi бiр
мерзiмге дейiн (1ж.аралығында берiлген) және талап еткенге дейiнгi,яғни бұл
несие түрiнiң нақты қайтару уақыты белгiленбеген және банк оны ... ... ... етуi ... қысқа мерзiмдi несиенiң бұл
түрiн алған несие алушы ... ... өте ... ... ... тез арада қолма-қол ақшаға айналдырылуы мүмкiн.
Ашылатын ссудалық ... ... ... ссудалық
шоттардан берiлетiн және арнайы ссудалық шоттрадан,яғни банк ... ... ... ... ... болып бөлiнедi.
Қамтамасыз етiлуiне байланысты ссудалар бланктiк ... және ... ... ... ... қамтамасыз етiлген несиелердi таңдаудың негiзгi ... ... ... ... уақтылы және толық мөлшерде өтей ... ... ... ... өзiн ... қалу. Кепiл несиенiң
өтелуiн қамтамасыз етпесе де, тәуекелдiлiк деңгейiн төмендетедi.
Өтелу кестесiне ... ... бiр ... ... ... және
төлемi кейiнгiге қалдырылған ссудалар болып жiктелiнедi. Бiр жолғы ... ... ... сонда, олар бойынша қарыздың негiзгi сомасы
мен өсiмақы сомасы бiр-ақ төлеммен өтеледi.
Ал төлемi ... ... ... ... ... ... 1)ай ... сайын, жылда бiр рет,т.с.с. бiрдей
төлемдермен өтелiнетiн қарыздар; 2) ай сайын, тоқсан сайын, жылына бiр рет,
т.с.с. бiрдей емес ... ... ... ... қалдырылған ссудаларды берген кезде шарттың өз күшiн
сақтау ... ... ... ... ... ... ... өтеу тәртiбi әрi несие алушы,әрi несие берушi үшiн
ыңғайлы.Банктiң несиелiк ... ... ... ... арта ... ... кезегiнде банк өтемдiлiгiн көтередi.
Сонымен бiрге ссудалар ... бар ... ... ... жоқ ... ... ... бөлiнедi.
Өсiмақы төлеу әдiсiне байланысты ссудаларды келесiдей жiктейдi:
ссуданы берген мезгiлде өсiмақы мөлшерiн алып ... ... ... ... өсiмақыны ссудалар және өсiмақысы ... ... ... ... немесе жарты жылда бiр рет төленiп отыратын ссудалар.
Сонымен бiрге аннунитеттi төлемдi ссудалар, яғни қарыздың негiзгi
бөлiгi мен ... ... ... ... ... ... да
ұғым бар.
Қаражаттардың айналымдылық сипатына байланысты ссудалар ... ... ... және ... емес ... ... ... Револьвердi несиелердiң қатарына несиелiк
картолар немесе овердрафт, контокорренттi ... ... ... АҚШ-та тұтынушылық несиелер үш топқа ... ... ... ... ... және бiр ... ... кейiнгiге қалдырылған несиелер бойынша негiзгi қарыз сомасы
мен өсiмақы мөлшерi белгiлi бiр уақыт аралығында тең ... ... Бұл ... түрi көп ... ... ... ... немесе
т.б.шығындарды жабуға берiледi. Несиелiк карточкалар мен ... ... де бұл ... ... жатқызуға болады, себебi бұл
несие формаларында берiлген ссудалар бойынша төлемдер ай ... ... ... ... ... өтеу ... ... 2-5 жыл
аралығында жатыр. Бұл несиенiң түрi негiзiнен ... ... ... объектiсiне бағасы 100 мың.долл.асатын автомобильдер ... де, ... ... ... мүмкiн1
Револьвердi ссудаға қарағанда төлемi кейiнгiге қалдырылған ссудалар
қамтамасыз етiлген несиелер қатарына жатады. Сонымен қатар төлемi кейiнгiге
қалдырылған ... ... ... ... ... ... ... берiлуi мүмкiн. Тiкелей несиелеу кезiнде банк пен несие алушы
арасында несиелiк шарт жасалынады. Ал жанама ... ... банк ... ... несиелiк қатынастарда делдалдық болуы шарт. Делдал
ретiнде көбiнесе бөлшек суда саласының кәсiпорындары ... ... бұл ... ... банктен кейiн ссуда алатын дүкен ... ... ... ... ... ... алуға берiлетiн
ссудалық қарыздардың 60 % жанама несиелеу формасында болып отырғандығы
несиенiң бұл ... ... ... экономикасында кең тарағандығының
куәсi2
1 ... Д.В. ... ... политики
банка.Дис.к.э.н.Алматы
1998г. с 83
2 Романюк Д.В. ... ... ... ... с ... ... несиенiң бұл формасы дами қойған жоқ. ... ... ... ... ... ... ... өрiс алып отыр.
Сатып алушылардың жоғары бағалы тауарларды (автомобильдер,
тозаңғыштар, кiр жуу ... және т.б. ұзақ ... ... ... кейiнге қалдырып сатып алған жағдайлары жиi-
жиi бұқара ақпарат құралдарынан жарияланып жүр.
Тiкелей және жанама банктiк ... ... ... мен
кемшiлiктерi бар. Тiкелей ... ... ... ... ... ... несиелiк процесстi ұйымдастыру
ыңғайлылығы, ал бұл өз ... ... ... ... бағалауға,
берiлген несиенiң көзделген мақсатқа жұмсалды ма, жоқ па, несиенiң уақтылы
қайтарымдылығын қамтамасыз ететiн ... ... ... Мiне осының бәрi банк пен клиент арасындағы несиелiк қатынастарды
дұрыс ұйымдастыруға өз ... ... Ал банк ... ... ... кемшiлiктерiн атап айтсақ-тiкелей несиелуе формасы
екiншiсiне қарағанда жоғары тәуекел деңгейiне ие болып отыр. ... ... ... ... ... ... соқ ... отыр.
а) ссуданы берер алдында клиенттiң несие қабiлеттiлiгiне терең ... ... банк ... бермейдi;
б) клиенттiң несие қабiлеттiлiгiне талдау жасау әдiстемелiк негiздерi
тәжiрибенiң ... сай келе ... ... қайтарымдылығын қамтамасыз етуге берiлген кепiл көп жағдайларда
нақты бағасынан әлдеқайда жоғары бағамен есепке алынады.
Екiншi жағынан, ... ... ... ... ... ... саяси
жағдайдың шиеленiсуi,т.с.с.) да несиелiк процесстiң ұйымдастырылуына ... ... ... ... болса,несиелеудiң бұл түрi банктерге
несиелiк, проценттiк, валюталық, нарықтық,т.б.тәуекел түрлерiнiң деңгейiн
қысқартуға ... ... ... ... ... фирмаларына, үйлерiне,т.б)берiлетiн несиелер
несие алушының (заңды тұлғаның) ... ... ... ... толық және уақытында өтелiнетiнi туралы ... ... ... ... ... ... ... отыруға жол ашады. Клиент
тарапынан да бiрқатар ... ... оның ... деген қажеттiлiгi туа салып қанағаттандырылады (ол сауда
ұйымынан ұзақ мерзiм пайдаланылатын затты несиелiк карточкалар ... ... ... ... ... ... банкке баруға қажеттiлiк жоқ және т.с.с.
Жоғарыда көрсетiлген несиелiк операциялардың жiктемесi ... ... ... ... ... банктiк тәжiрибеде
несиенiң "таза күйiндегi" түрiн бөлiп айту қиын. Айта кететiн жайт берiлген
несиелiк операциялардың жiктемесi несиенiң ... ... ... ... ... ... ... критерийлерiн көрсетiп отырған
жоқ. Сол себептi бұл жiктеменi басқа да ... ... ... ... жалғастыра беруге болады.
2. Коммерциялық банктердiң пайдасын құруда несиелiк
операциялардың алатын орны және
Несиелiк операциялар банк қызметiнде табысты ең көп әкелетiн ... ... ... ... көзi.Активтi операциялар құрамының
80% несиелiк операцияларға шақ болып отыр. Бұл көз арқылы резервтi ... банк ... ... ... ... ... ... бөлiгi құралады.
"Банк Туран Алем" ААҚ банк балансының мәлiметтерiн пайдаланып
несиелiк ... мәнi мен ... ... (2 ... ... Туран Алем" ААҚ-ның активтер құрылымы
1998 - 2000ж.ж. аралығында*
|Р/с |Активтер |01.01.99 ... ... ... | | | | |у |
| | | | | ... | | | | |99 |
| | |Мың. тг.|% |Мың. Тг.|% |Мың. тг.|% ... | | | | | | | |) ... ... ақша |1159210 |6,1|2438344 |5,2 |4512101 |4,8 |-0,4 ... ... ... ... |6,5 |2779369 |3 |-3,5 |
| ... | | | | | | | ... ... |1653300 ... |3,9 |1132132 |1,2 |-2,7 |
| ... | | | | | | | |
| ... | | | | | | | ... ... |4,1|1594302 |3,4 |2054175 |2,2 |-1,2 |
| |банкаралық | | | | | | | |
| ... | | | | | | | ... |МБҚ |399072 ... |4,1 |7644598 |8,2 |4,1 ... ... да бағалы|171031 |0,9|562695 |1,2 |1381614 |1,5 |0,3 |
| ... | | | | | | | ... ... ... |66283619|70,7 |1,2 |
| | | |1 | | | | | ... ... |1653300 ... |3,4 |2319680 |2,5 |-0,9 |
| ... мен | | | | | | | |
| ... ... | | | | | | |
| ... | | | | | | | ... ... ... |380070 |2 |1312954 |2,8 |5625434 |6 |3,2 |
| ... ... ... |---- |
| |активтер: | | | | | | | |
* ... ... ... ... ... жж. ... есептерi
Берiлген кестеге қарап банктiң банктiк қызметтер нарығында ... ... ... ... қолданады. Банк активтерiнiң
құрылымы да жылдан жылға өзгерiп ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттары 1998 жылдан 2001 жылға ... ... 3%-ке ... ... ҚР ... ... ... "тым-
тырыс",яғни табыс әкелмейтiн, болып саналады.
Негiзiнен бұл бап ҚР Ұлттық банкiндегi мiндеттi резервтер мен ... ... ... ... ... ... ... қатар бұл аралықта басқа ... ... ... ... ... ... кему ... байқалып отыр,
егер 1998 жылы бұл көрсеткiш-8,7% тең болса, 2001жылы - 1,2% тең ... ... ... ... ... ... ... қолма-қолсыз ақша қаражаттары есептеледi. ... ... ... ... ... де ... сол себептен олардың
мөлшерi 1998 жылға ... 2000 жылы ... де, ... ... өз есеп ... мен ... ... бойынша есеп
айырысуларын жүзеге асыруға қажеттi) ең төменгi деңгейiне дейiн жеткiзiлдi.
Кесте мәлiметтерiне сүйенсек банк өз ... ақша ... пай және ... да ... және мемлекеттiк емес бағалы
қағаздарға орналастыруды жақтап отыр. Мысалы: 1998 жылы банктiң мемлекеттiк
бағалы қағаздарға ... ... ... 2,1% , ал ... ... қағаздар - 0,9% болса, бұл сандар 2000 жылы сәйкесiнше - 8,2 ... 1,5 % ... ... ... ... ... мөлшерiн сипаттайтын баланстың
бабына келiп тоқтайық. Несиелеу нарығы банк қызметтерi ... ... ... және әр ... ... сезiмтал сегментi болып табылады.
Несиелеу нарығына әсер ететiн факторларыдың бiрiне ҚР ... ... ... ... ... ... Бұл ставка деңгейiнiң өсуi
байқалған кезде несиелер бағасының ... ... ... төмендеуi байқалуы керек. Бiрақ "Банк Туран Алем" ААҚ қайта
қаржыландыру ставкасының позициясына қарамастан ... ... ... ... ... ... отыр. Бұл жағдайды төмендегiдей
сипаттауға болады: ақшаға деген "бағаға" ... оған ... ... ... ... кетедi. Қалалық және облыстық әкiмшiлiктердiң
зейнетақы, еңбек ақы, стипендия төлеуге жеке қаражаттары жоқ, сондықтан бұл
мәселелер ... ... алу ... шешiледi.
"Банк Туран Алем" ААҚ-ның активтер құрылымын талдау негiзiнде ... ... ... ... ... өсiп отырғанын байқаймыз.
3 кестеде "Туран Алем" банкiнiң ... ... ... ... ... ... ... жiктелуi*
| | ... |% |
| | ... | ... ... ... | | |
| ... - қол ... |4512101 |4,8 |
| ... ... ... |2779369 |3 |
| ... ... корршоттар |1132132 |1,2 |
| ... ... |2054175 |2,2 |
| ... | | |
| ... ... |11,1 |
|2.|Өтiмдi ... | | |
| |МБҚ |7644598 |8,2 |
| ... да ... қағаздар |1381614 |1,5 |
| ... ... |70,7 |
| ... ... |80,4 ... ... активтер | | |
| ... ... мен ... ... |2,5 |
| ... салымдар | | |
| ... ... |5625434 |6 |
| ... |7945114 |8,5 |
| ... жалпы сомасы ... |100% |
* ... ... ... ААҚ ... ... жж.қаржылық есебi
Көрiп отырғанымыздай банктегi жоғары өтiмдi активтердiң үлесi онша
үлкен емес-11,2 % немесе10477777мың теңге, бiрақ ... ... ... - 80,4 % ... ... зор ... банк ... ақшалар алып отыр-43,1%(жоғары өтiмдi активтер ... ... ... ... банктегi орналастырылған
қаражаттар алып отыр, өтiмдiлiгi төмен активтер үлесi-8,5% құрап ... ... ... үлесi онша үлкен болмағандықтан, өз активтерiн
орналастыру барысында банкке активтердiң табыстылық ... көп ... ... ... банк активтерiнiң табыстылық деңгейi бойынша
бөлiнуi берiлген.
4 - ... ... ... ... ж. |% |
| ... | ... ... активтер: | | ... ... |70,,7 ... ... |4512101 |4,8 ... |7644598 |8,2 ... ... |83,7 ... ... ... | | ... банктегi корршоттар |2779369 |3 ... ... ... |1132132 |1,2 ... емес бағалы қағаздар |1381614 |1,5 ... ... мен ... емес | | ... |2319680 |2,5 ... ... ... | | ... ... |2054175 |2,2 ... |5625434 |6 |
| ... |16,4 ... ... ... ... |100 |
4- кестеге ... ... ... ... ... ... ... әкелетiн
активтерiне бiрiншiден несиелер жатады, олар жалпы ... ... ... ... ... жж. қаржылық есебi
сомасының 70,7% құрап отыр. 2-кесте сәйкес банк бұл актив түрiне 1999 ... ... ... ал 2000 жылы бұл сан 66283619 мың ... ... Банк жоғары табысқа қол жеткiзу ... ... бұл ... қолдануға шешiм қабылдады деп ... қай ... ... ... жартысынан көп бөлiгiн
несиелер бойынша алынған проценттер құрап отыр. Бұған көз ... ... ... жетекшi үш банктерiнiң табысының құрылымын
зерттеп көрейiк ... ... ... күнгi мәлiметтер бойынша "Казкоммерцбанк"
ААҚ банкiсiнiң несиелер бойынша алынған проценттерiнiң ... 1908317 ... ... отыр, "Қазақстан халық жинақ банкi" ААҚ банкiнiң ... - 1247821 мың ... ал ... ... ... ААҚ ... - 1821005
мың теңгеге, яғни проценттiк табысының сәйкесiнше 84,6%, 79,2% және 91,2%
құрап отыр. Ал, әр банктiң ... ... ... "Казкоммерцбанк" ААҚ
банкiсiнде - 47,24 % немесе 1908317 мың теңге, "Қазақстан ... ... - 42,68 % ... 1247821 мың ... ал ... ... Әлем" ААҚ
банкiнде - 46,27 % ... 1821005 мың ... ... ... ... кез - ... шаруашылық жүргiзушi субъектiнiң қызметiнiң
негiзгi мақсаты пайда табу ... ... сол ... ... ... ... табысты ең көп әкелетiн қызмет түрiне орналастыруды
қалайды. ... ... ... ... ... ... көп
әкелетiн қызметiнiң түрi несиелеумен байланысты екендiгiне көз жеткiздiк.
Сондықтан банктер белгiленген шектеулердi ескере ... ... ... ... ... ... ... атқару барысында банктер
пруденциялдық нормативтерде бекiтiлген мәлiметтердi, Ұлттық банктiң ... ... ... ... да ... ... есте сақтай
отырып өзгермелi экономика жағдайына икемдi несиелiк саясат жүргiзiп отыр.
1.3 Коммерциялық банктiң несиелiк портфелiн
басқару сипаты және несиелiк ... ... ... оқып ... банктердiң несиелiк портфелi несиелердiң ... ... ... портфель несиелердiң мерзiмiне, мақсатына,
валютасына, т.б. негiзделiп жiктелiнуi мүмкiн. ... ... ... түрлi вариацияда жiктеуге болады, тек жiктеудiң принципiн
таңдасаң болғаны.
Коммерциялық банктерде несиелiк портфелдi жiктеу несиелiк ... ... ... одан ... ... ... несиелер
критерилерiне негiзделiп жүргiзiледi.
Несиелiк тәуекел дегенiмiз қарыз алушының алған несиенi және ... ... ... өтей ... ... ... өз пайдасынан, тiптi
акционерлiк капиталының бiр бөлiгiн жоғалту ықтималдылығы.
Несиелiк тәуекел экзогендi факторларға (яғни экономикалық ... ... ... "сыртқы" факторлар ) және эндогендi
фактгорларға (яғни банктiң өзiнiң қателi iс әрекеттерәнәң нәтижесiнде ... "iшкi" ... ... ... ... ... мен реттеу
мүмкiншiлiгi өте шектеулi, бiрақ банк өзiнiң ...... ... ... iрi ... ... ... алу мүмкiн. Несиелiк
тәуекелдi басқарудың негiзгi шаралары банктiң iшкi саясатына жатқызылады.
Бұл шараларға ... ... ... және ... ... диверсификациялау;
- қарыз алушының несие қабiлеттiлiгiн алдын ала талдау;
- берiлетiн несиелердiң құнын бағалау мен бұрын берiлген несиелердiң
қайтарылуын үздiксiз бақылау;
Банктiң несиелiк портфелiн ... ... ... ... оның iшiнде несиелiк қызметпен байланысты тәуелдер
деңгейi жоғары экономика секторларын анықтау орын алады.
Жалпы банктердiң несиелiк портфельдi басқару оны ... ... ... ... ... ... берiлуi мақсаты, несие
түрi, ссуданың мөлшерi, оның мерзiмi, қарызды өтеу кестесi, ... ... ... ... қай салада қызмет көрсететiндiгi,
қарыз алушымен өзара қарымқатынастар, ол ... ... ... ... ... ... ... кепiлдiң түрi, ақша ағымының
мөлшерi жатады.
Ссуданың сапасы номерлi және ... әдiс ... ... жүйе ... ... ... ... тандалған
критерийлерiне сәйкес бiрқатар белгiлер берiледi .
Мысалы, реитйнг 1 деген баға - ... өз ... ... отыратын,
несиенi қайтарады деген берiк сенiмi бар, ... ... ... ... ... ... берiледi, алреитйнг 5-банкрот болып жарияланған,
балансы өтiмдi ... 180 ... ... ... өтiп ... ... бар
қарыз алушыларға немесе несиенi қаитарады деген сенiмi жоқ, күмәнсiз, анық
мәлiменттер жоқ клиенттерге берiлген ссудалар.
Ссудалардың ... ... ... жүиесi бойынша әрбiр
критерийге түрлi ... және сол ... ... ... ... ... ... мен әдiстер негiзiнде ссудалар бес топқа
бөлiнедi. ... ... банк ... ... ... бұл ... ... несиелiк тәуекел мөлшерiн немесе ссудалар боиынша ... ... ... ... ... ... ... мөлшерiн
анықтауға мүмкiмдiк бередi.
Жалпы несиелiк портфельдiң сапалы бағалануы құрылымдық талдау мен
қаржылық коэффиценттер ... ... ... ... несиелiк тәуекелдiн орташа шамасын (несие боиынша қүрылған провизия
немесе резервтiң несиелiк портфель ... ... ... ... ... ... ... меншiк капиталы сомасына
қатынасы ) , ... ... ... ... ... мен оны ... сапасын көрсетедi. Несиелiк портфелдiң
сапасы бойынша ... ... ... ... ... классификациясы мен несиелiк қызметiнен шеккен шығындарды
жабуға арналған резервтердi (провизияларды) құру ... ... ... ... банк ... ... ... - өтеу мерзiмi әлi ... ... ... несиелер;
Субстандартты несиелер - неисенiң қайтарылыуы 30 күнде кiдiрiп қалумен
байланысты шамалы тәуекелi бар, бiр рет пролонгацияланған неиселер.
Қанағаттандырарсыз несиелер - ... ... өтiп ... ... ... ... бастап есептегенде мерзiмiн өткiзiп алу ұзақтығы 30-60 күн
аралығында болатын, бiр пролонгацияланған несиелер.
Күдiктi несиелер - ... ... өтiп ... ... шотына шығарған
күннен бастап есептегенде мерзiмiн өткiзiп алу ... 60-90 ... ... несиелер.
Үмiтсiз немесе шығынды несиелер - мерзiмiн өткiзiп алу кезеңi 90 ... ... ... Қарызды мерзiмi өтiп кеткен ссудалар шотына шығарған
күннен есептегенде 90 күн өткеннен кейiн ... ... ... ... ... ... өсiмақы есептеудi тоқтату дегенiмiз банк
балансында есептелген өсiмақы мөлшерiн өсiрудi тоқтату, яғни ... ... ендi ... тыс ... жүргiзiледi.
Банкпен берiлген несиелер бойынша мiндеттi түрде провизиялар (резервтер)
құрылуы керек . Төмендегi кестеге қарайық;
| № ... ... |
| | ... % |
|1 ... ... | |
|2 ... несиелер |5-10% |
|3 ... ... |20-25% |
|4 ... ... |50% |
|5 ... ... ... несиелер |100% ... ... де ... ... ... ... ... несиелеу
саналады ол несиелiк портфель банктiң барлық активтерiнiң жаратысына
дейiнгi мөлшерiн алып отыр. ... ... ... ... ... ... орындамауы салдарынан пайда болтын банктердiн ... шегу ... ... ... қандай да болмасын несиелiк саясатты
жүргiзу кезiнде де несиелер бойынша шығындар бола бередi .Банктiң несиелiк
портфелiндегi ... ... ... өсiп ... оның беделiн түсiруi
мүмкiн, ал бұл өз ... ... ... ... ... алатын
орнына әсер етуi мүмкiн .
Банк қызметiнiң көптеген тiуекелдерге душар болуына ... ... пен ... көзi ... ... ... ... АҚШ,
Германия және Англиядағы несеилiк портфельдi басқару тәжiрибесi өте ... ... Бұл ... ... өз ... сапасын несиелiк
портфельдi ... ... ... Бұл ... үлкен рол атқарады . Өтiмдiлiкке түрлi факторлар ... ... ... ... емес ... шешiмдер, проценттiк
ставкалардың күрт өзгерiп кетуi немесе жалпы экономикадағы өзгерiстер . ... ... ... ... әсер ... , ... ... өтiмдiлiгiн
анықтайтын факторлар оның бақылау шегiнiң ар жағында жатыр.
Өтiмдiлiк саясаты ... - ... ... ... ... банк алдында берiлген шектеулердi ескере отырп өз
табысын максимизациялау. Бiрақ берiлген шектеулердi ... ... ... да банк ... ... мәселесiн қашан және қандай масштабта
пайда болатыны туралы нақты анық жауап бере алмайды. Ал ... ... ... ... ... ала дайындалған шараларды - резервтердi,
активтер мен пассивтердiң ерекше құрылымын немесе ... ... ғана ... тәжiрибесiнде өтiмдiлiктi басқарудың бiрнеше әдiсi
қалыптасқан. Бұл әдiстердiң бiреуiне ... ... яғни ... бағалы қағаздарға айналдыру жатады. Активтердi секьюритизациялау
кезiнде несиелiк ресурстарды несиелiк шартқа отыру ... ... емес ... ... ... ... ... кезiнде векселдерi,
ұзақ мерзiмдi несиелеу кезiнде ... ... ... ... ... ... ... бiр альтернативтi жол -
қайта сату құқығын пайдалану. Соныме, секьюритизация несиелердi бағалы
қағаздарға айналдырып, оны ... бiр ... ... ... ... бiр жағдайлар туғанда, мысалы банкпен несиелiк ... ... қою, ... ... ... ... ... кетуi
жағдайында, мәселенi шешудiң бiр жолы секьюритизация әдiсi ... ... әдiс ... ... қарыз алушыны несиенi беру шарттары
қанағаттандырмаса немесе ол ... ... ... ... ... ... ... кезде қолдануы мүмкiн.
Қарыз алушы кейiн несиенi өтеу үшiн қолданылатын мемлекеттiк емес
облегацияларды ... Бұл ... ... ... несиелiк
портфелiнiң құрамында несиелiк мiндеттеменiң орнында қарыз алушының
мемлекеттiк емес ... ... ... Бұл ... ... болған
жағдайда банкпен екiншiлiк нарықта өткiзiлуi мүмкiн. (1-сурет а) және б)).
Қарыз алушының мемлекеттiк емес облигацияларын ... ... алып оны ... секьюритизациялауға болады.
(2-сурет). Бұл жағдайда да бағалы қағаздар банкпен ... ... ... ... Банк А ... ... ... пассив ... ... ... ... ... ... жағдайда банк андеррайтер
ролiн атқаруы мүмкiн, яғни нарықтағы үшiншi бiр тұлғаларға қарыз ... емес ... ... бiр мөлшерiн өткiзiп, ал қалғанын
өз несиелiк портфелiнде қалдыруы мүмкiн.
Секьюритизация ... ... ... түрлi -түрлi болып келуi
мүмкiн. Бұл ең алдымен белгiлi экономикалық жағдайда ... ... ... ... өз потенциялын қолдану қажеттiлiгiне
байланысты.
Бұл әдiс бiздiң елiмiздiң тәжiрибесiнде ... ... ... кезде қазақстандық инвесторлары мемлекеттiк емес бағалы қағаздар
нарығында қаржы инструменттерiн таңдауда айтарлықтай шектеушiлiктер шегедi.
Бұл тұрғыдан ... ... ... ... ... ... де ... әсерiн тигiзедi, себебi бұл ... ... ... ... етiп жалпы банк жүйесiнiң тиiмдi қызмет
етуiне әкеледi.
1. Тарау Қазақстан Республикасындағы екiншi деңгңйдегi банктердiң ... ... ... ... ("Банк Тұран Әлем" ААҚ ... ... ала ... ... ААҚ ... ... портфелiн басқару саясаты
Жабық акционерлiк қоғам "Банк Туран Алем" 1997 ... ... күнi ... Банк басқармасының шешiмi негiзiнде АҚ "Алем Банк
Қазақстан" мен АҚ"Тұранбанк" бiрiгуi нәтижесiнде ... ... банк ... пен ... банк ... Қазақстан" қызметiн тиiмдi басқару ... ... ... ... ... ... ... акционерлiк банктi және "Алем Банк Казахстан"
Акционерлiк банктi бiрiктiрiп "Банк Тұран Әлем" жабық
акционерлiк қоғамын құру.
"Тұранбанк" акционерлiк қоғамының тарихы 1925 ... Бұл жылы ... ... КСРО ... ... ... ... Қазақстан Республикасының iрi өндiрiс салаларының
кәсiпорындары, кооперативтi ... жеке ... ... және орта ... мен республика тұрғындары жатады. Банк қызметi экономиканың
индустралды секторын қалыптастыру, дамытумен ... ... ... құрылыс пен Қазақстанның iрi кәсiпорындарын, атап айтсақ:Түрксiб темiр
жолы, Балхаш мыс ... ... ... зауыты,Қарағанды
металлургия комбинаты,Екiбастұздағы"Богатырь" көмiр разрезi, ... ... ... ... ... ... қатынастарына өту жағдайында банк секторында
бәсекелестiктiң дамуына ... ... есеп ... операцияларынан басқа ... ... ... ... ... ... ... мен кепiлдеме, кепiлдiк беру сияқты жаңа қызметтер кең ... Банк ... ... ... 1990 жылы ... ... ... республикалық банкi ретiнде қызмет
етiп, бiрнеше жыл бойы Қазақстан ... ... ... ... бере ... ... ... тарту бойынша агент болып
табылды. Банк Қазақстанның ең iрi және күштi банкi болып ... ... ... Банк ... аты ... ... S.W.I.F.T., REUTERS, VISA
INTERNATIONAL, MASTERCARD, халықаралық банктiк жүйелерде жұмыс ... ... ... ... ... Банк 1994 жыл аяғында
Қазақстанда алғаш рет Alemcard локальдi дебеттiк ... ... ... ... ... ... әсерiн тигiздi.
Республика кәсiпорындарының шетелдiк фирмалары мен ... ... ... ... ... мүлдем қаралмады: мемлекет
алдындағы борыштар өтелiп, ал банк қаражаттары есебiнен берiлген несиелер
қайтарылмады. Сонымен қатар ... ... ... күннен күнге
дейiн әлсiрей бердi, бұл өз кезегiнде банктердiң несиелiк портфелiне керi
әсерiн ... ... екi ... ... ... өте ... ... капиталы екi банктi қоса есептегенде 8 млрд.теңге, 1996 ... ... ... ... асып ... ал нәтижесiнде жұмыс iстейтiн
капиталдың болмауы салдарынан ... ... ... екi ... ... үшiн зор ... ескере отырып,
республика Үкметi мен Ұлттық Банк оларды бiрiктiрiп "Банк Тұран Әлем" ... ... құру ... шешiм қабылдайды.
1998 жылдың 23 наурызында қаржы Министрлiгi жарияланған
тендерде "Қазақстан инвесторы" консорциумы (бұдан былай ... ... 100% ... ... ... 6 маусымында акционерлер жиналысында Банктiң
ашық акционерлiк қоғамға тiркелуi туралы шешiм қабылданды. ... ... ету және ... ... ... ... ... жай акциялардың қосымша эмиссиясын шығару жөнiнде
шешiм қабылданды, нәтижесiнде Банктiң акционерлiк ... 15 млн. ... ... акционерлерiнiң құрылымы
| | ... ... |26,8 ... |8,8 ... |6,0 ... ... ... |6,0 ... |6,0 ... ... |73,2 ... ұнтарту комбинаты |12,0 ... |11,2 ... |9,0 ... |4,9 ... |36,1 ... ... ... табыстары:
- корпоративтi клиенттердiң ең iрi базасы: 30000 ... ... ... ... өсiмiнен бiрiншi орын алып отыр: 500000 жеке шоттар
- Филиал торабын кеңейттi: республика аймағында 53 ... мен 237 ... - ... бөлiмдер жұмыс iстейдi.
- Пластикалық карталар нарығында "Банк Туран Алем" ААҚ озық ... ... ... ... АҚШ ... ... KASE-де "маркет-мейкер" лауазымына ие болып отыр:
транзакциялардың 30%-не қызмет көрсетедi.
- Сонда секторын несиелендiру ... 25 ... алып ... жалпы даму стратегиясына сәйкес несиелеу оның қызметiнiң
басты бағыты болып табылады. Банкпен оның ... ... ... ... ... ... ... жасалып бекiтiлдi.
Екi банктiң бiрiгуiне байланысты ... ... ... ... ... оның механизмiнiң негiзiн
бұрынғыдай
клиенттердiң ... ... ... қажеттiлiгiн өтеу мен Банктiң өз
қаржылық тұрақтылығын сақтап қалу қағидалары қалайды.
Өзiнiң ... ... ... ету ... ... жобалар мен клиенттердi таңдауды өте мұқият жүргiзедi.
Несиенi беру туралы ... ... ... ... - ... ... оның қаржылық жағдайы, несиелендiрiлетiн жобаның
экономиканың ... ... ... ... ... мен ... ... кепiлдiң жоғары өтiмдiлiгi.
1999 жылмен салыстырғанда Банктiң несиелiк салымдары 2,7 есе ... жылы ... 15 ... ... жуық ... ... ... iшiнде ұзақ
мерзiмдi және орта мерзiмдi несиелер - 3 млрд. теңгеге тең. ... ... ... ... ... ... салыстырғанда екi есе өсiп 800
млн.теңгеден асып түстi.
2000 жылы шағын және орта ... ... ... ... ал жыл аяғында ... ... ... ... 1,2
млрд.теңгеге тең болды немесе барлық берiлген несиелердiң 17 % .
Несие ... ... ... ... ... ... қамтамасыз еттi.
Өзiнiң клиенттiк базасын кеңейту мақсатында Банк EPДБ, Азиялық Даму
Банкi ... ... ... ... жергiлiктi әкiмдердiң
несиелiк желiлерi бойынша орта және шағын бизнестi ... ұзақ және ... ... ... ... Үкiметiнiң
ауылшаруашылық жобаларды қаржыландыру бағдарламасына қатысып отыр.
Жоғарыда аталып өткен несмиелiк ... ... ... ... секторларында қызмет ететiн ұлттық ... ... ... ... ... ... несиелiк саясатқа сәйкес клиенттерге кешендi
қызмет ... Бұл ... ... ... ... ... қаржылық консультациялар, сонымен қатар кепiлдiк,
аккредитив сияқты қаржылық инструменттердi ... ... ... ... ... ... портфельдiң сапасын бақылауға, несиелердi қайтармау
тәуекелiн минимизациялау жұмыстарына көп көңiл бөлiп ... ... ... ... потенциалды клиенттiң қаржылық
жағдайына талдау жасау мен Банкке ... ... ... ... ... қатаң құқықтық сараптаудан өткiзу мен несиелiк шешiмдердi
қабылдауда Банк қызметкерлерiнiң құқықтарын нақты белгiлеу ... ... ... ... ... ... бекiтiлген
несиелеу лимиттерi, берiлетiн несиелердiң мөлшерi мен мерзiмдерi ... ... ... ... ... ... бақылауға
мүмкiндiк бередi.Бекiтiлген лимиттер шеңберiндегi эксперттiк және ... оң ... беру ... ... ... ... комитетi
қабылдайды. Лимиттен тыс ... Бас ... ... комитетi
қарастырады.
Банктiк қызметтер нарығында қызмет ету барысында клиенттерiне деген
бейтараптылық, ашықтылық саясатының ... банк ... ... ... ие. ... ... дәстүр, көпжылдық тәжiрибе мен соңғы
технологиялар түйiскен банкте түрлi әмбебап қызметтер мен тиiмдi да ... ... ... пен ... ... ... ... портфель - түрлi белгiлерi бойынша жiктелiнген несиелер
бойынша банк талаптарының жиынтығы.
"Банк Туран Алем" ААҚ өз ... ... ... басқару үшiн
республикада қолданылып жүрген "Банктер мен банк қызметтерi туралы" заңға
сәйкес несиелiк саясат жасап бекiтедi.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... жағдайлары, несиенi беру, өтеу мен қамтамасыз ету
жағдайлары, несиелiк ... ... мен ... ... ... жұмыс iстеу тәртiбi, несиелiк тәуекел ... ... ... қарастырылады.
"Банк Туран Алем" ААҚ -да негiзiнен қысқа мерзiмдi (1 ж. дейiн), орта
мерзiмдi (1-3 ж. аралығында) және ұзақ ... ... ... ... беру ... ... ... және орта мерзiмдi несиелер
сауда саласының жобаларын қаржыландыру және айналым қаражаттарын ... ... ал ұзақ ... ... ... жобаларды
қаржыландыру мақсатында берiледi.
Ссудалық портфельдiң сапасын арттыру және оның құрамында мерзiмi өтiп
кеткен несиелердiң болуын ... ... ... ... ... бiр қарыз алушы бойынша несиелер құрылымына талдауды ссудалар бойынша
өсiм ақы мен пеняның ... ... ... ... несиелер
бойынша жұмыстың толық және ... ... ... ... ... ... және ... алушының қаржылық жағдайын талдаудың
мұқиятты түрде жүргiзiлуiн тексерiп ... ... ... ... ... өзгерген сәтте оның несиелiк
досьесi қайта қаралып, талданып, оның ... өтеу мен өсiм ақы ... ... Ай ... ... ... ... қайта
талданады.
Проблемдi несиелердiң экономиканың қай секторында
шоғырланғаны туралы зерттеу жұмыстары ... ... ... ең ... немесе қызмет түрiн несиелеуге лимиттер қойылады, не сол қызмет
түрiмен айналысатын клиенттердi несиелеу тоқтатылады.
Соңғы кездерде "Банк ... ... ААҚ ... шот ... және есеп айырысу шотының кредиттiк қалдығы бойынша овердрафт беру
тәртiбiн енгiзiп отыр. Контокорренттi шоттар ... ... ... ... не банк ... ... ал есеп ... қалдық
негiзiнде ғана жүргiзiлiп отырады.
"Банк Тұран Әлем" ... ... бiр ... ... ... ... ... ашу тәжiрибесi кең өрiс алды. Бұл банктiң несиелiк желi
клиенттiң есеп айырысу шотында ақша қаражаттарының қалдығы болған ... ... ... осы ... ... ... мүмкiндiк бередi.
"Банк Туран Алем" ААҚ өз несиелiк портфелiн құрау барысында
пруденциялды ... ... бiр ... ... ... ... ... клиенттер үшiн банктiң меншiк капиталының 25%
-тен, ал банкпен ерекше қатынастағы клиенттер үшiн- 10 % - тен ... ... ... ... ... Банк ... үш әдiсi қалыптасқан:
- бiрдей төлемдермен несиенi өтеу;
- өсiмақы бойынша төлемдердi негiзгi ... ... өтеу ... ... 3 айға ... несие бойынша)
- негiзгi қарыз бен өсiмақыны ... өтеу ... ... ... ... ... ... мақсатында.
Банк алғашқы екi әдiстi қолданады. Несиенi бiрдей төлемдермен өтеу ай
сайын жүргiзiледi.
Оның ... ... ... ... = (несие сомасы х (1+i)п )/ ((1+i)п / ... - ... ... - ... ... ... бұрын Банк алдымен ... ... ... ... ... алуы мiндеттi. Кепiл ретiнде мүлiк,
кепiлдiк, кепiлдеме және заң ... ... ... ... ... мүмкiн.
"Банк Туран Алем" ААҚ кепiлге жоғары өтiмдi ... ... ... құрылыстарды, дүкендердi, қоғамдық тамақтандыру орындарын,
салондарды, техникалық қызмет көрсету станцияларын, ... ... бар ... базаларын, үйлердi , дачаларды, пәтерлердi,
автомобиль мен оның қосымша ... ... ... мен өндiрiстiк
жерлердi, қонақ үйлердi, жердi, өнеркәсiптiк және ... ... ұзақ ... ... бар дәрi - дәрмек препараттарын алуға
құқылы.
Қамтамасыз етiлмеген қысқа мерзiмдi несиелер банкпен ... ... ... ... ... ... ықтималдылығы минималды жобаларды
қаржыландыруға берiледi. Несиенi беру туралы, оның мерзiмдерi ... ... ... ... ... ... ... несиелiк шарттың
ерекше баптары ... ... ... банктiң несиелiк комитетi
қарастырып қабылдайды.
Соңғы жылдары ... ... ... ААҚ ... ... ... ... себебi елiмiзде экономикалық және әлеуметтiк жағдай шиеленiсiп, өзара
төлемсiздiк, өндiрiстiң құлдырауы, жоғары табыс алу мақсатында банктердiң
абайсыз жасалған ... ... ... орын алып ... осының бәрi актив бөлiгiнде орналасқан несие бабы тәуекелi өте
жоғары баланс статьясына ... ... ... ... ... ... мен несиелiк портфелдiң сапасын мұқиятты түрде талдап,
жағымды несиелiк тарихы жоқ қарыз ... ... беру ... ... шешiм
қабылдап, несиелiк берешектi өтеу жөнiндегi жұмыстарды уақытында өткiзiп,
кепiлге берiлген мүлiкке объективтi баға берiп, ... ... ... ... ... ... және ... құрау керек.
2.2Банктiң несиелiк портфельдiң сапасына баға беру
"Тұран Әлем Банк" ААҚ-ның несиелiк портфелiне ... жиi ... ... ... ... ... ... қалайды. Банктiң
несиелiк портфелiн басқару саясаты, өз кезегiнде, банктiк төуекелдердi
несиелiк салымдардың ... ... ... мен несиелiк
нарықтың төуекел деңгейi жоғары секторларын айқындауға ... ... ... ... ... портфелiн талдау кезендерiне төмендегiлер
жатады :
-несиелiк портфельдiң құрамына кiретiн ... ... ... ... ... ... бағалау жүйесiн жасау;
-сапасын бағалау негiзiнде ссудаларды классификациялау;
-несиелiк портфельдiң құрамын анықтау;
-классификацияланған ссудалар топтарының әрқайсысы бойынша тәуекл процентiн
анықтау;
-жалпы банк ... және ... ... ... ... ... деңгейiнiң абсолюттi мөлшерiн есептеу:
-ссудалар бойынша мүмкiн болатын шығындарды ... ... ... мөлшерiн анықтау;
-несиелiк портфельдiң сапасына талдау жасау;
-несиелiк портфельдiң ... ... ... ... ... ... ... мөлшерiн құру;
"Банк Туран Алем" ААҚ банкiсiнiң несиелiк портфелiнiң классификациясын
қарастырайық (5 кесте)
5- кесте
Несиелiк портфелдiң классификациясы*
| ... ... ... |01.01.01 |
|Стандартты(%) |89,2 |61,9 |87 |91,5 ... (%) |5,2 |31,1 |6,3 |5,5 ... |0,7 |2,4 |2,5 |0,6 ... |3 |1,6 |3 |0,7 ... ... Әлем"ААҚ бакнiсiнiң 1998-2000жж. қаржылық есебi
Кестеден көрiп отырғанымыздай 1998 жылдан берi ... ... ... стандартты несиелердiң жалпы үлес салмағы ... өсiп отыр ... %, 2000ж. - 91,5 %) ... несиелердiң
үлесi сәл өсiп отыр - 1998 ж.-5,2 %, қанағаттандырарсыз несиелер үлесi 1998
ж. -1,9 %, 2000ж. - 1,7 % ... ал ... ... 1998 ж. -3 %, ... % ... ... отырғанын көрiп отырмыз.
"Банк Тұран Әлем" ААҚ-ның несиелiк портфелiн сапасы бойынша
талдау ... ... ... портфелiндегi стандартты және
субстандартты несиелердiң үлесi 97 %, яғни банк ... 97 ... ... не ... ... Ал ... 3 % несиелердiң
қайтарылмау ықтималдығы 10 % -100% ... ... ... ... ... ... ... тағы бiр жайт: ... ... ... мiндеттi түрде провизиялар (резервтер) құрылуы
керек.Бiздiң жағыдайымызда несиелеу бойынша провизиялар ... ... ... ... 3,4%-алып отыр (қосымша-В).Графиктен көрiп
отырғанымздай 1997 жылмен салыстырғанда 2000 жылы провизиялар көлемi сәйкес
18,9%-тен 3,4% дейiн ... ... яғни 1997 ... ... ... ... күдiк туғызатын несиелердiң үлесi айтарлықтай кемiдi
деген сөз .1997 жылы ... ... ... ... стандартты
несиелердiң үлесi 89,2 % болса , 2000 жылы бұл көрсеткiш 91,5 % ... ... ... ... ... ... ... несиелiк портфелiнiң сапасы соңғы төрт
жылда едәуiр өстi .Бұл , ең бiрiншiден , ... ... ... ... ... тиiмдiлiгi мен дұрыс қолданылуы арқасында болып отыр .
Екiншiден, банк өзiнiң неселiк портфелiнiң сапасын ... ... ... қолдануын қатаң бақылап ... да ... ... ... ... ААҚ банкiнiң несиелiк портфельдi жiктеуде
түрлi критерилер мен белгiлерқолданады. Мысалы, ... ... ... ... портфель несиенiң берiлу мерзiмiне байланысты
жiктелiнiп отыр. Несиелiк портыельдiң көп бөлiгiн 1 ... ... ... алып ... бұл ... ... Республикасындағы экономикалық
тұрақсыздықтың орын алу мен ... ... ... ... ... ... ... қалу үшiн өтелуi жақын арада болатын ... ... ... қатар қосымша-В диаграммасынан "Банк Тұран Әлем" ... ... ... ... ... жiктелуiн көрiп отырсыз. Бұл
тұрғыдан банк өз ... АҚШ ... ... валюталық
эквивалентпен несиелеудi жүргiзудi қалайды, соның iшiнде АҚШ ... ... ... 1999 ж. қарағанда (43 %) 2000 жылы өсiп отыр ... ... Бұл ... ... ұлттық валюта - теңгенiң АҚШ валтасымен
салыстырғандағы бағанының өзгерiп отыруына байланысты. ... 1999 ... 2000 жылы ... ... ... ... 21 %-тен 34,1 %
дейiн өстi. Бұл жағдай негiзiнен АҚШ ... ... күрт өсiп ... ... ... жасаған шараларына байланысты болып отыр.
Жоғарыда айтып кеткендей несиелiк портфельдiң классификациясы ... мен ... ... ... Сол белгiлердiң бiрiне
экономиканың салалары бойынша несиелiк ... ... де ... ... ... ... ... "Банк Туран Алем" ААҚ банкiсiнiң
несиелеiк портфелiнде 1 орында көтерме сауданың несиелеу үлесi алып ... 2 ... ... ... (22%), ауылшаруашылқ және ... 3 ... (18%) алып ... ... ... бұл жiктемесi
экономиканың тәуекелi жоғары ... ... ... ... ... сауда секторын несиелеудi жақтырғаны сол себептен. Несиенi
өтеудiң ... көзi- бұл ... ... ... ал ... ... неғұрлым жоғары болса, соғырлым пайданың да деңгейi
жоғары ... ... оның ... ... сауда саласында ... ... ... тез ... сәйкесiнше оның пайдаға
да қол жеткiзу қабiлеттiлiгi артып отыр, яғни алған қарызды өтей ... ... ... ... Қазақстан Республикасында дамып
отырғаны - бұл жеңiл өнеркәсiп. Жеңiл өнеркәсiп негiзiнен күнделiктi
тұтынатын, күнделiктi ... ... ... ... темекi, тiс
тазалау пастасы, сабын,кiр жуатын порошок т.с.с.) өндiрумен айналысатыны
бәрiмiзге мәлiм. ... да бұл ... ... ... тез ... "Банк
Туран Алем" ААҚ банкiсiнiң несиелiк портфелiнде бұл саланың алатын үлесi
2000 жылы 22 % ... ... ... ... ... ... өте жоғары болып
саналады. Бiрақ Қазақстанда ауыл ... ... өте ... бар. Сол ... ҚР ... ауыл ... дамыту
бағдарламасына сүйенгiп "Банк Туран Алем" ААҚ ауыл ... ... ... ... ... Банк Европалық даму және реконструкциялау ... және орта ... ... үшiн берген несиелiк желiнiң қатысушысы
болып табылады. ... ... ... ААҚ ... ... ... ... және орта бизнестi несиелеу қарқыны -тiркемеде
көрсетiлген.
Қорытындылай келiп айтқанда, ... ... ... жiктеу
немесе классификациялау портфельдiң сапасын арттыру мен банктiң несиелiк
қызметiнен ... ... жабу үшiн ... ... ... және ... банк жүиесiнiң тұрақты дамуына
мүмкiндiктi жасау мақсатында ... ... ... ... ... ... банктiң несиелiк порфелiн басқарудың
элементi
Несиелеу талаптары несиелеу субъектiлерiне, ... ... ... қамтамасыз ететiн кепiлге қойылады. Яғни банк кез
- келген ... ... ... ... ... келгендерiнiң iшiнен
банк тек ссуданың қайтарымдылығы мен ол боынша ... ... ... ... ... кiрген клиенттердi ғана таңдап алуы
мiндеттi. Сондықтан банк қарыз алушымен несиелiк қарым - қатынасқа ... ... ... ... ... дегенiмiз клиенттiң ... оның ... ... ... ... ... ... менеджмент деңгейiн т.б бағалау деген сөз.
Қарыз алушының несиелiк талдауы келесi бағыттармен жүргiзiледi:
- қарыз алушының балансын ... ... ... табыстары мен шығыстарын зерттеу;
- қарыз алушының несие қабiлеттiлiгiн анықтау;
Бұл бағыттардың әр ... ... - ... ... кетейiк :
Қарыз алушының балансын талдау.
Бұл зерттеулер төмендегiлердi анықтауға мүмкiндiк ... ... ... бөлiгiнiң негiзгi баптарын, яғни дебиторлық борыш,
тауарлы материалды қор (ТМҚ), негiзгi қорлар, ... Бұл ... үлес ... ... ... өндiрiсiнiң кәсiпорындарына тән
болады.
2. Баланстың "ауру" баптарын талдау. Бұл баптар екi ... ... ... ... қанағатсыз жұмысын, яғни қаржылық жағдайының ... ... ... ... ... ... ... "мерзiмiнде өтелмеген несиелер мен қарыздар"
(кәсiпорынынң төлем қабiлетсiздiгiн ... ... ... мен көрсетiлген қызметтер үшiн есеп айрысу" ... ғана ... ... ... Қарыз алушының жұмысында белгiлi бiр жетiспеушiлiктердiң бар ... ... ... есеп ... ... ... есеп ... құжаттары бойынша зерттеледi), "басқа
айналым активтерi" (мақсатттық қаржыландыру қорларының қаражаттары мен
жабылмаған ... ... ... ... ... бойынша
тұлғалар мен есеп айрысу" (жетiспеушiлiк, келтiрiлген зиян мен талан
тараждар бойынша есеп ... ... ... ... ... ... ... Дебиторлық қарызды мұқиятты түрде талдау. Егер таладу барысында оның
өсуi байқалса оның себептерiн ... алу. Бұл ... ... ... алушыда орналасқан ба және бұл қарыз мерзiмi өтiп кеткен ... ... жата ма, ... ... өсу ... сату ... тез өсмiп отыр ма, олай болса, бұл несие шарттарының өзгеруiмен
немесе кәсiпорынның клиенттерiнiң ... ... ... ма ... ... ... ... Кәсiпорындағы қорлар өсiп отыр ма, олардың құрамын анықтау керек. Мүмкiн
банктiң қарызының кепiлi бола алатын шикiзат шығар, не ... ... ... ... ... құны өстi ме, өссе ... анықтау. Сатып алынған
қорлардың құрамын анықтау. Егер құрал жабдықтар өндiрiстi кеңейту ... ... ... ... ... ... болу ... Егер де құрал жабдықтар тек бiр жобаны ... ... ... неге ... оны жалға алмады.
6. Кредиторлық қарызды ... ... ... ... ... ... өзгерiсiн анықтау керек. Егер олар өсiп жатса, ... ... ... несиемен жабылады дегендi бiлдiредi. Бұл
тұрғыдан анықтай кететiн жайт - компанияның жаңа жабдықтаушылары бар ... ... ... коммерциялық несиесiнiң өтеу шарттары.
7. Ұзақ мерзiмдi қарыздың құрылымы мен проценттерiнiң түрлерiн зерттеу
керек. ... ... ... бе, жоқ ... ... ... ... қандай бөлiгi құрал - жабдықтарды сатып алуға
пайдаланылады, сонымен бiрге пайданың ... ... ... ... ... ... анықтау.
9. Қарыз алушының қызметiнiң күштi жақтарын, мысалы, коммерциялық несиенi
кеңiнен пайдалану, қысқа мерзiмдi активтерiнiң өсу ... ... ... өсу қарқынына сай келуi, және оның әлсiз
жақтарын, мысалы қарыз ... ... өсуi, ... табысы мен шығысын талдау.
Бұл талдаудың мақсаты:
1. Қарыз ... ... ... ... ... Бұл өсiмнiң неге
байланысты: не сату көлемдерiнiң кеңею стратегиясына, әлде өнiмге деген
бағаның түсуiне байланысты ... ... ... өзiндiк құнының өсу себептерi: әкiмшiлiк аппаратты ... өсуi ... ... ... құралдарды бағып - қағу шығындары
көбейдi ме, т.с.с.; "Басқа да ... ... ... қарыз бойынша
өсiмақы кiргiзiлдi ме; қарызды алу шарттары қандай - осының ... Таза ... ... ... ... Бұл өсiмнiң орын алуы басқарудың
жоғары сапасымен, әлде кәсiпорын жұмысының ... ... ... ... үшiншi бағыты - клиенттiң несие қабiлеттiлiгiн
анықтау .
Егер Банктiң ... ... ... ... кейiн
клиентпен әрi қарай жұмыс iстеуге шешiм қабылдаса. Ол оған несиелiк досье
толтырып клиенттiң тапсырған ... ... ... ... тiзiмi
Қосымша-Г кестелерiнде келтiрiлген) мен өтiнiшiн ... ... ... ... ... Бұл бөлiмде несие сұрап келген
компанияның қаржылық жағдайы терең ... ... Бұл ... ... ... ... ... сараптауды жүргiзуге кiм
келетiнiн шешiп алуы керек. ... егер ... ... ... ... ... онда тәжiрибелi аналитиктiң қорытындысы керек, ... ... ... күрделi процедура болып табылады. Ал егерде
несиелiк агенстводан мағлұматтар алу қажет ... бұл ... ... ... ... де ... ... Несиелiк инспектордың
жұмысының тиiмдiлiгi сонда: банк қызметкерлерiнiң ... ... ... тапсырма бере бiлу.
Клиенттiң несие ... ... ... факторлар
ескерiледi:
Несие қабiлеттiлiк - несиелеу мүмкiндiгi мен шарттар туралы сұрақты
шешпес бұрын ... ... және ... ... ... болжауға мүмкiндiк туғызатын қарыз алушының сапалы бағасы.
Қарыз алушының несие қабiлеттiлiгiн ... ... ... ... яғни ... ... несиенi белгiленген уақытта
қайтаратыны жөнiндегi дайындығын бағалауға жағдай туғызады.
"Туран Алем Банк" ... ... ... ... өзiне алған
мiндеттемелерiн орындауға ... оның ... ... ... ... алу ... ... мөлшерi, ссуданың
қамтамасыз етiлгендiгiн зерттеуден басталады. Қарыз ... ... ... ... факторына нарық конъюнктурасының
жағдайлары жатады.
Қарыз алушының жұмыс ... ... ... құрылтайшылары туралы және компания туралы жалпы мәлiметтi
зерттеу жатады.
Құрылтайшылары туралы мәлiметтер: "бас" компанияның ... ... ... ... туралы, акция пакеттерiн ұстаушылары
туралы ақпарат бередi.
Компанияның басшылығы туралы мәлiметтерге компанияның басқаруын
жүргiзетiн лауазымды тұлғалар, ... ... ... ... ... Бұл ... ... өкiлеттiлiгi мен жауапкершiлiгi туралы
ақпарат бередi.
Компания туралы жалпы мәлiметтерге мыналар жатады: компанияның
құрылған және ... ... ... ... ... нөмiрi мен тiркеудi
жүргiзген орган компанияның ұйымдық -құқықтық формасы, шығаруға ... және ... ... ... ... қызмет түрлерiнiң
тiзбесi, оның мекен - жайы.
Жұмыс iстеу қабiлеттiлiгiн бағалау қарыз алушының
мәмiле ... ... оның ... ... ... ... ... жағдайда жауапкершiлiгi мен құқықтық сабақтастығын
анықтауға мүмкiндiк бередi.
Қарыз алушының ... - бұл оның ... ... ... алушының репутациясы туралы ақпаратты оның ... ... ... ... мәлiметтерден, қолындағы мүлкiн
кепiлге тапсырғаны туралы анықтамалардың болуынан, ... ... ... төлемдердiң бар болуынан ала аламыз.
Компанияның табыс ала алу қабiлеттiлiгi - бұл ... ... ... бiрi, ... ... ... өтеудiң басты көзi табыс болып
табылады. Ал бұл ... ... ... ... ... ... сату,
басқа кредиторлардан ссуда алса), бұл компанияның қаржылық тұрақтылығының
бұзылғаны деген сөз.
Компанияның ... алу ... ... ... ... ... ... - өткiзу қызметтi талдау
- қызметiнiң қаржылық аспектiсiн талдау
Компанияның өндiрiстiк - өткiзу қызметiнiң талдауына оның негiзгi
қорлармен ... ... ... шикiзат ресурстарымен, жұмыс күшiмен
қамтамасыз етiлуiн бағалау, барлық ресурстар түрлерiн ... ... ... өнiмдi өткiзу әдiстерiн бағалау, компанияның баға белгiлеу
саясатының стратегиясын, ... ... ... салада компанияның
алатын орны, өткiзу стратегиясының ... мен ... ... кiредi.
Компанияның қаржылық қызметiнiң аспектiсiн талдауға оның шығындар
деңгейiн зерттеу, пайда табу көздерi мен ... ... ... ... ... зерттеу кiредi. Пайданың несиелiк қарызды ... ... ... тiптi ... ... ссуданың кепiлi
болып отырған активтердi сатуға мәжбүрлейдi.
Активтердiң мөлшерi мен құрылымы - несиелiк қарызды өтеудiң тағы ... ... та айта ... жайт - ... ... несиенiң
қайтарылымдылығын қамтамасыз ете алмайды, ... ... тек ... ... ... ... құрылған ғана активтер бұл қызметтi
атқарады. Сол себептен Банк ... беру ... ... ... ... қаражаттарының жеткiлiктiлiгiне назар аударады.
Компанияның табыс ала алу қабiлеттiлiгiн ... ... Банк ... да ... ... керек. Ол үшiн Банк қарыз алушының жұмыс
iстейтiн ... ... ... сол салада алатын ролi мен орнын,
өткiзудiң ... ... ... ... ... бiлуi ... бiрге Банк сол саладағы пайданың нормасының төмендеуiн не
жоғарлауын ... ... iрi ... ... ... болуы
мiндеттi.
Қалыптасып келе жатқан ... ... ... ... ... қай ... ... басым екенiн көрсете жатар. Егер
экономиканың өрлеу кезеңiнде мұндай фактор пайда алу ... ... ... ... - бұл ... ... қамтамасыз
ететiн кепiл факторы.
Бұған қарамастан "Банк Туран ... ААҚ үшiн ... ... ... мен оның репутациясы маңызды болып отыр.
Клиенттiң несие қабiлеттiлiгiн талдау барысында түрлi ақпарат көздерi
қолданыдлады:
- клиенттiң өзiнен алынған мәлiметтер;
- банк ... ... ... ... ... кәсиби қатынасқа түскен жабдықтаушылардан, кредиторлардан, оның
өндiрген өнiмдерiн сатып алушылардан, банктерден, т.б.алынған мәлiметтер;
- жеке немесе мемлекеттiк ... мен ... ... ... ... ... ... туралы есеп берулер, салалық талдау
жұмыстары, инвестициялар туралы анықтамалық және т.б)
Клиенттiң несие ... ... ... ... ... Банк ... бар материалдарды зерттейдi. Егер қарыз алушы
бұрын Банктен несие алса, архивте қарызды өтеу ... ... ... ... ... ... ... түрде сақталуы тиiс.
Клиент жұмыс iстеген басқа да банктер мен ... ... ... ... алуға болады. Банктер, инвестициялық және қаржылық
компаниялар клиенттiң депозиттерi, өтелмеген берешегi, ... ... және т.б. ... көп ... мен ақпарат бере алады. Ал
компанияның ... ... оған ... ... ... ... ... бередi. Бұл мәлiметтер бойынша қарыз алушының оның
айналым капиталын қаржыландыру үшiн бiреудiң берген ... ... ... пiкiр ... ... ... ... бөлiмiнiң қызметкерлерi сонымен қатар
арнайы маманданған несие агенттiктерден заңды немесе жеке тұлғаның қаржылық
жағдайы туралы есеп берудi ала ... Бұл есеп ... ... ... ... ... ... филиалдары, төлемдердi өтеу
жиiлiгi, берешегiнiң мөлшерi және т.с.с. туралы ақпарат бар.
Ақпарат жинаудың ... ... ... берiлген клиент қызмет
көрсеткен банктерден және оның жұмыс партнерлерiнен алынған мәлiметтер ең
сенiмдi деп айтуға ... ... бұл ... ... ... ... - ... тәжiрибесiне негiзделген.
Тағы бiр айта кететiн жайт - конфиденциялды ақпаратты ... ... ... емес қолдану екi қатысушы жаққа да керi әсерiн
тигiзедi, ... ... ... ... Егер клиент ... ... өзi ... ... пiкiр ... ... ... ол жабдықтаушымен әрi қарай жұмысын тоқтатуы мүмкiн. Егер ... ... ... ... ... жұртқа мәлiм болса,
"Банк Туран ... ... ... ... ... ... бермейдi.
Сондықтан iскер әлемде конфиденциялды ақпаратты беру ережелерi өте қатаң
сақталады.
Несие ... ... ... не ... не ... ... ... Несие беру туралы өтiнiшiн зерттей отырып несиелiк
инспектор фирманың ... ... ... ... ... мүмкiн. Фирманың қаржылық,операциондық, маркетингтiк қызметiн
басқарушы адамдардың мамандану деңгейiн де ... ... орын ... ... ... ... алғашқы интервьюде қозғалмаған көптеген
техникалық сұрақтарға шешiм табуға болады, сонымен қатар ... , ... мен ... - ... ... ... әдеттерi мен мiнез - құлықтары жайлы пiкiр қалыптастыруға
болады.
Болашақ несие алушының қаржылық жағдайы мен сенiмдiлiгi туралы баға
беру үшiн Банк ... ... ... ... ... архивтен
немесе сыртқы көздерден алынған барлық ... ... ... ... ... ... ең ... әдiсi - бұл
несиелiк талдау тәжiрибесiнде қолданылатын коэффиценттердi есептеу мен
клиенттiң ... ... ... ... болып табылады. Көптеген
есептеу ... ... ... ... ... ең ... ... өтiмдiлiк, табыстылық, меншiк капиталының
жеткiлiктiлiк коэффиценттерi сияқтыларды есептеп ... ... ... ... де дәл осы әдiспен, яғни
несие қабiлеттiлiк қаржылық коэффиценттерiн есептеу мен ақша ... ... ... ... ... бұл қаржылық коэффиценттердi және ақша
ағымын талдау әдiстерiн қолдану қиыншылықтарға шалдығып отыр, ... ... ... ... маманданған бухгалтерiнiң
жоқтығынан, банктiң бұл клиенттердiң есеп беру мен есепке алу ... ... ... Оған қоса бұл ... аудиторлық тексеру өткiзуге
жағдайы келмейдi, сондықтан қарыз алушының ... ... ... ... ... жоқ. Осы ... байланысты клиенттiң
несие қабiлеттiлiгiн анықтау оның қаржалық ... ... ... қызметкерiнiң берiлген клиенттi жақын тануына сүйенедi. Ал клиенттi
жақын тану банк ... сол ... жеке ... ... ... жиi - жиi ... ... көздейдi.
Шағын кәсiпорынның басшылығымен жеке интервью барысында ссуданың
алыну ... ... өтеу ... мен көзi ... Клиент өз
тарапынан белгiлi мерзiмге дейiн несиелендiрiлiп отырған ... ... ал ... отырған шығындар дайын өнiмнiң өзiндiк құнына
құрамына керетiндiгiн дәлелдеп беру ... ... ... барып тұру
үшiн банк жақын маңдағы кәсiпорындарды несиелейдi.
Шағын кәсiпорындардың тағы да бiр ерекшелiгi - оның ... ... көп ... бiр жанұяның мүшелерi болып табылады. ... ... жеке ... мен ... ... бiрiгiп кетуi
мүмкiн. Бұдан банк пен шағын бизнес кәсiпорын арасындағы ... ... тағы бiр ... туындайды. Суданың өтелуi
кәсiпорын иесiнiң жеке мүлкiсiмен кепiлденедi. Сол ... ... ... ... ... ... оның иесiнiң қаржылық жағдайын есепке
алынады. Ол үшiн жеке ... ... ... деңгейi анықталады
(эксперттiк қорытынды жасау үшiн жеке ... ... ... ... ... ... ... есеп беру формасында жеке тұлғаның активтерi мен
пассивтерi туралы мәлiмет жиналған. Сонымен қатар кепiлге ... ... ... етiлген пассивтер бөлiнiп қояды. Активтерге мыналарды
жатқызады: қолма - қол ... ... ... ... пен т.б., ... - банк ... берешегi, салық бойынша қарыздар, кепiлге
берген мүлiк құны, контрактiлер бойынша төлемдер мен т.б. ... ... ... ... ... ... ... анықтау жүйесi "Банк Туран Алем" ААҚ -да ... ... ... ... ... ... жұмысын қадағалау;
3. кәсiпорын иесiмен банкирдiң жеке сұқпаттар жүргiзуi;
4. кәсiпорын иесiнiң жеке қаржылық ... ... ... несие қабiлеттiлiгiн бағалау сұралып жатқан қаражаттар
мөлшерiнiң оңың жеке табысына қатынасына, ... ... ... ... ... ... ... құрамына, жеке мiнездемесiне,
клиенттiң несиелiк тарихын негiзделедi.
"Туран Алем Банк" ... жеке ... ... ... ... ... жүргiзiледi. Тұтынушылық несиенi берудiң
мақсаттылығы мен беру ... ... бұл ... 3 ... несие туралы мәлiметтер, клиент туралы мәлiметтер мен клиенттiк
қаржылық жағдайы.
Бiрiншi бөлiмге несие ... ... банк ... туралы
мәлiметтер, клиенттiң досьесiнiң номiрi, агенттiктiң аты - жөнi, несиенiң
түрi мен ... оны өтеу ... ... ... ... ... ссуданың берiлген күнi, оны өтеу үшiн
клиентпен таңдалған күн, сақтандырудың қажеттiлiгi туралы сұраққа ... ... ... және ... ... өтеу ... айлық төлемдердiң абсолюттi мөлшерi, жалпы өсiмақы мен ... ... ... ... ... мамандығы туралы мәлiмет, оның белгiлi бiр
әлеуметтiк ... ... ... ... ... iстейтiн орны, жылдық
таза еңбек ақы мөлшерi, жылдық шығындар мөлшерi мен жұмыс ... ... ... ... ... - клиенттiң қаржылық жағдайы - ағымдағы және жинақ
шоттарындағы ... мен ... ... ... анықтайды.
Осы жоғарыда айтылған ақпараттың негiзiнде Банк несие беру ... ... ... ... банк ... ... ... беру
мүмкiндiгi туралы сұрақты қосымша шешу үшiн дирекцияға жiберу мүмкiн.
Сонымен, несиелеу процессi ... ... ... екi ... ... ескеру керек. Шаруашылық қажеттiлiгiнен пайда болған банктер
клиенттiң қажеттiлiктерiн қанағаттандыруға тырысады. Несиелеудiң ... ... ... ... ... ... және ... дамыту үшiн алғы шарттар жасау,
өндiрiс пен айналым процесстерiнiң үздiксiз ... ... ету ... ... бiрге клиет мүддесi несиелiк операциялардың ... ... ... ... ... ... процессiнiң тағы
бiр шарты - несиелiк қарым - ... банк - ... да ... ... ... ... кепiлдiң сапасын бағалау тәртiбi
"Банк Туран Алем" ААҚ Басқармасының шешiмiне сәйкес Банк кепiлге кез
- келген мүлiктi қабылдайды, оның iшiнде :
- ... ... ... ... өтетiн мүлiк ;
- банкте орналастырылған ақшалар мен бағалы қағаздар, оның iшiнде ... ... ... ... ҚР заң ... тиым ... басқа, мүлiктiк құқықтарды
(талаптарды) кепiлге беру.
Жобаны сараптаудан өткiзу барысында эксперттер мiндеттi ... ... ... ... ... ... кепiлге салынатын мүлiктiң
орналасқан жерiне барады. Бұл шаралар жобаның барлық жақтарын объективтi
бағалау мен ... ... ... ... ... ... бередi.
ҚР Ұлттық Банкiнiң басқармасының қаулысымен бекiтiлген, 1999 жылдың 16
тамыз күнi жарық ... № 276 ... ... ... ... құжаттарды жүргiзу ережесi" мен " Банк Туран Алем" ААҚ-ның
несиелiк саясатына сәйкес ... ... ... өте ... ... ... ... назар аударылады:
1. "Туран Алем" банкiсiнде ашылған депозит;
2. Қала шегiндегi тұрғын үйлер (пәтерлер,котедждер, жер ... ... ... ... ... ... деген сұранысы жоғары аймақтардағы
ғимараттар.
3. Әкiмшiлiк және өндiрiстiк типтегi ғимараттар мен құрылыстар, офистер,
сауда павилиондары, мейрамханалар, ... ... және ... ... орналасқан, сұранысы жоғары, өтiмдi өндiрiстiк алаңдар және
жұмыс iстеп тұрған өнеркәсiптiк ... ... ... ... және ... ... ... Жоғары өтiмдi халық тұтынатын тауарлар (бұрын қолданыста болмаған)
Кепiлдiң басқа ... ... ... Бас офистiң несиелiк
комитетiнiң мүшелерi ғана қабылдайды.
Кепiлге берiлетiн мүлiкке қойылатын негiзгi талаптар:
1. Жоғары өтiмдiлiк (сұраныс)
2. Мүлiктi бiрнеше адам иемденсе, солардың келiсiмi мен ... ... ... сот шешiмiнсiз сатуға рұқсаты;
3. Басқа заңды және жеке тұлғалардың алдында қарыздың ... ... ... тұлғалар тарапынан ауыртпалықтардың болмауы
5. Меншiк құқын растайтын құжаттардың болуы
6. Айналыстан шығарылмаған ... ... ... ... ... ... Құрылыс объектiлерi аяқталған қалпында болып, комиссиямен эксплуатацияға
қабылдануы керек, ... ... өтуi ... Халық тұтынатын тауарлардың сақталу мерзiмi ұзақ болып, сәйкес келу
сертификаты ... өтiп ... ... ... сай ... ... Қазақстан Республикасының мiндеттi сертификациясынан
өтуi керек: материалдық құндылықтарды сақтау жағдайлары ГОСТ ... келу ... ... ... ... ... екi жылдан аспаған
жағдайда кепiлге қабылданады, шет ел автомобильдерi - үш ... ... Iшкi ... кепiлге берiлетiн мүлiктiң бағасынынң тұрақтылығы мен
конъюнктурасы
12. Банк талабы бойынша сақтандыру
13. Жер, ... ... ... ... ... ... оны сараптауға келесi құжаттар тапсырылады:
а) Ғимараттар мен құрылыстар:
1. меншiк құқын растайтын ... акт және оның ... ... ... ... алу ... ... алу -сату шарты, айырбастау сыйға
беру, жекешелендiрудiң шарттары, тiркеу куәлiгi, сот шешiмi, т.б)
3. меншiк құқына берiлетiн Мемлекеттiк акт, жер ... ... ... Мемлекеттiк акт (жер участкесiн жалға алу, беру шарты және
төлемнiң жасалуын растайтын құжаттардың ... ... ... ... ... ... ... жасаған
инвентарлық iсi
5. Аяқталған құрылыс объектiсiн қабылдау бойынша Мемлекеттiк акт ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк тiркеуден өткiзгенi жөнiнде куәлiк
7. Мүлiк салығын ... ... ... ... Пәтердi сатып алуды растайтын ... ... алу - ... ... ... ... мұра ... растайтын
куәлiк, сиға беру шарты, айырбастау шарты,т.б)
2. Пәтердiң техникалық жоспары
3. Жанұя құрамы туралы № 3 ... ... ... ... көрсетiлген барлық иегерлердiң мүлiктi кепiлге
беруге рұқсаты (нотариалды куәләндiрiлген)
5. Кәмелет жасқа жетпеген иегерлердiң ... ... ... ... ... ... ... құжат
6. Ерлi - зайыптылардың бiреуi пәтердi сатып алған кезде некеде ... оның ... ... ... Егер пәтер некеде тұрған кезде сатып алынса, ... ... ... ... ... жағдайда, бұрынғы ерлiнiң (зайыптың)
пәтердi кепiлге беру туралы және оны сот шешiмiнсiз ... ... ... ... мүлiк құқықтарынан бас тартуы туралы ... ... ... салығының төленгенi жөнiндегi құжаттар
9. Коммуналды төлемдердiң төленгенi жөнiндегi құжаттар.
в) үйлер
1. Үйдiң кiтабы
2. Жер участкесiне меншiк құқын растайтын ... Жер ... ... растайтын құжаттар
г) автомашиналар
1. Заңды тұғалар үшiн қабылдау-жiберу актiсi (сатып ... мен ... ОС-1 ... ... ... заңды тұлғалар үшiн
3. Контракт
4. Кеден деклорациясы (алғашқы сатып алушылар - инпортерлер ... ... ... ... ... ... сақтандыру шарты (мiндеттi және ерiктi)
7. Автомашина иегерлерiнiң оны кепiлге беруi және сот ... ... ... (жеке тұлғалар үшiн, нотариалды куәләндiрiлген)
8. Ерлi - зайыптылардың ... ... ... ... сәтте некеде тұрмаса,
оның бұл туралы нотариалды куәләндiрiлген өтiнiшi
9. Некеде тұрып ... ... ... ... ... ... ... күйеуiнiң (әйелiнiң) машинаны кепiлге беруге және сот шешiмiнсiз
сатуға, немесе автомашинаға деген меншiк құқықтарынан бас тарту тұралы
құжаты (нотариалды ... ... ... төлеген және техникалық қарудан өткенi туралы құжаттар
д) ... - ... ... ... ... ... алу - сату ... Спецификациясы
3. Жөнелту накладнойы, инвойс
4. Техникалық құжаттары
5. Кеден деклорациясы
6. Кепiлге берiлетiн тауарлардың складта болуы ... ... ... Сәйкес келу сертификаты
8. Мүлiктiң төленуiн растайтын құжаттар
9. Сақтау қолхаты
е) болашақта ... ... ... өтетiн қозғалмалы мүлiк
1. Мүлiктiң сатып алу бағасын растайтын құжаттар
2. Сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... көшiрме, төленгенi туралы құжаттар
з) Кепiлдiк:
1. Кепiлдiк шарты, кепiлдiк хаты
2. Соңғы есеп беру ... ... ... қаржылық есебi ;
3. Аудиторлық ұйымның ... ... ... ... ... қанағаттанарлығын растастайтын қорытындысы;
и) Кепiлдеме:
1. Кепiлдеме берушiнiң толем қабiлеттiлiғiн ... ... ... ... ... ... ... үшiн және қарыз
беру мен кепiл шарттарын жасау үшiн қарыз алушыдан ... ... ... ... етiлуi мүмкiн.
Жоғарыда айтылып кеткен құжаттардың барлығы түпнұсқа ... ... ... ... бар жерде де түпнұсқа бiрге тапсырылуы
керек (бұл жағдаида көшiрменi ... ... ... ... ... ... ),
Нотариалды куәләндiрiлген құжаттар шын қол таңба мен нотариалды контордың
мөрiмен тапсырылады, бұл ... ... ... ... ... ... шарттар қарыз алушының есебiнен жүргiзiлетiн
сәйкес ... ... ... ... .
Қорытынды,түйiн және ұсыныстар
Қазақстандағы банк жүйесi ұдайы дамып келе жатқан ... бiрi ... ... ... өзгерiстер жағдайында:
импорттың либерализациялануы, бағалар реформаларының өту жағдайында,
фискалды тәртiптiң күшеюi жекешелендiррi, т.б. орын алуы ... ... де ... жолында тұр.
Қазiргi банк жүйесi - бұл клиенттерге көрсетiлетiн әр түрлi дәстүрлi
және жаңа қызметтердiң жиынтығы сферасы. Қазақстан ... ... ... ... ... мерзiмдi несиелiк операцияларды
жүзеге асырумен айналысады. Бұл несиелiк операциялар түрiнiң жалпы банктiң
несиелiк ... ... ... ... ... ААҚ банкiнiң мысалында
көрсетсек, 77 % тең болып отыр. Сонымен қатар несиелiк операциялар банктiң
табысты ең көп ... бабы ... ... ... ... ... ... қызметiмен салыстырғанда бiрiншi орын алып отыр. "Банк Туран
Алем" ААҚ ... ... ... алатын табысы оның проценттiк
табысының 91,2 % бөлiгiн алып ... ... ... ... ... оның ... қалыптасады. Банк балансының өтiмдiлiгi активтi операциялардың
тәуекел деңгейiне, несиелiк портфельдiң сапасына, т.б. ... ... ... банк ... ... қарыз алушыны несиелеу барысында
пайда болатын несиелiк тәуекел ... де әсер ... ... ... ... ... ... iшiнде "Банк Туран Алем" ААҚ,
несиелiк портфельдiң ... ... ... ... ... ... iшкi ... саясатын жасайды. Бұл құжат портфельдi басқару
тәртiбiн, несиелердiң ... ... және оны ... ... берiлуi, өтелуi, қамтамасыз етiлуi тәртiбiн, несиелiк
досьелердi рәсiмдеу және жүргiзу тәртiбiн, проблемды несиелермен жұмыстың
бағыттарын және ... ... ... ... қарастырады.
Ақшалай қаражаттарды инвестициялауды жүзеге асыру ... көп ... ... әрi оптималды, әрi тиiмдi пайдалана алатын қарыз
алушыларға беру қабiлеттiлiгiне байланысты ... ... ... ... ... ... жағдайында несиелiк портфельдi басқарудың
бiр бағытты болып табылады. Сонымен қатар банктiң ... ... ... ... ... оны ... тұрады. Несиелiк
портфельдi классификациялау бактердiң өздерi жасайтын реитингтердi атайды.
Несиелiк портфельдi ... ... әр ... елдер бактерiнiң
тәжiрибесiн пайдаланып Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi ... ... ... ... жасап бекiттi. Бұл
классификация бойынша бактермен берiлетiн ... ... ... бөлiндi:
стандартты, субстандартты, қанағаттандырарсыз, күдiктi, үмiтсiз.
"Банк Туран Алем" ААҚ банкiнiң несиелiк ... ... ... 2000 жылы 91,5 % ... ... Бұл ... банк ... iшкi несиелiк саясатын әрi тиiмдi, әрi ... ... жүр ... портфельдiң сапасын арттыруға белгiленген ... ... ... ... ... ... ... несиелiк портфелiнiң сапасын талдау
банкпен айына бiр ... ... Банк ... ... талдау
процесiн келесi күндерге бөлген:
- ссудаларды бағалау критерилерiн тағңдау;
- осы критерилерге сүйенiп ссудаларды ... ... ... ссудалардың сапасын бағалау бойынша оларды жiктеу;
- жiктелiнген ссудалар топтарына негiзделiп банктiң ссудалық портфелiнiң
құрылымын ... ... ... ... ... ... ... мөлшерiн
есептеу;
- ссудалар бойынша мүмкiн болатын шығындарды жабуға арналған ... ... ... ... сапасын бағалау;
- несиелiк портфельдiң сапасын арттыру жолдарын белгiлеу;
- Жасалынған ... ... бере ... ... ... ұйымдастырудың тiкелей формасынан жанама формасына өту. Ол
үшiн бiздiң елiмiздегi несиелеу тәжiрибесiнде ... ... шешу ... ... Ссуданы берер алдында клиеттiң несие қабiлеттiлiгiн терең талдауды әр ... ... ... ... несие қабiлеттiлiгiне талдау жасау әдiстемелiк негiздерi
тәжiрибесiнiң талаптарына сай келе ... ... ... ... ... ... ... көп жағдайда
нақты бағасынан әлдеқацда жоғары бағамен есепке алынады.
"Банк Туран Алем" ААҚ ... ... ... ... ... ең негiзгiсi қарыз алушының несие қабiлеттiлiгi
болып ... ... ... ... ... ... барысында АҚШ
банктерiнiң тәжiрбиесiнде қолданылатын "5-С" жүйесiне сүйенiп ... ... ... ... тәжiрбиесiне сүйенiп "Банк Туран
Алем" ААҚ банкi, сонымен қатар елiмiздiң жалпы барлық банктерi ... ... ... ... ... секьюритизация әдiсiн
қолданылуына болады. Бұл әдiс бойынша банк активтерiнiң бағалы қағаздарға
айналуы көзделедi. Секьюритизациялау әдiсi, ... ... өте ... ... ... әдiсi ... Туран Алем" ААҚ-ның өз несиелiк
ресаурстарын пайдаланып қойған жағдайда, ... ... ... ... ... шарттары қанағаттандырмаған жағдайда немесе ол несие
бойынша ... ... ... уақытында өтей алмаған жағдайда қолданылуы
мүмкiн. Жалпы экономиканың жағдайына да бұл әдiс оң ... ... ... ... ... кеткен банк жүйесiнiң дамуына тигiзетiн ықпалы,
ал екiншi жағынан Қазақстандағы қалыптасып келе жатқан мемлекеттiк емес
бағалы ... ... да ... ... ... ... орын алып ... инфляциялық процестер мен дағдарыс
құбылыстарынан шығумен байланысты қазазстандық экономикадағы проблемалар
жағдайында қызмет етiп отырған банк ... ... мен ... ... ... ие ... отыр. Соның iшiнде шетел тәжiрбиесiне ... ... ... ... ... отырып банктердiң
несиелiк портфелiнiң сапасын басқарудың шараларын жетiлдiру бағытын таңдау
керек. ... ... ... ... берi ... ... ең ... несиелiк
мекемелер ретiнде танылады.
Қосымша -Е
"Банк Туран Алем" ... ... ... ... ... мен ... ... Құжаттарды қабылдау мен қарау тәртiбi
1. Жобалар бойынша құжаттар "Банк Туран ... ... ... ... ... ... мақсаттылығын анықтау мақсатында тапсырылады.
Құжаттар меншiк түрiне қатыссыз барлық заңды тұлғалармен тапсырылады.
2. Тапсырылатын ... ... ... ... ... ... ... құжаттар Тiзiмi мен құжаттарды рәсiмдеу Талаптарына сай
келуi керек.
3. Банктiң берiлген талаптарына сай дайындалған ... ... ... басқармасының басшысына берiледi, ал ол кезегiнде несие беру
жөнiндегi өтiнiшке резолюция салады.
4. Құжаттар қарауға алынды деп ... ... ... үшiн ... ... саналады. Сараптауды бағасы жобаның күрделiлiгi мен
құнына және қолданылып ... ... ... ... ... берушi тапсырылған құжаттардың толықтылығына және күмәнсiздiгiне
жауап бередi.Жобаның және құжаттардың сараптау процессi барысында
жетiлдiруiне жол ... ... ... мерзiмi құжаттарды және жобаға қатысты басқа да
мәлiметтердi қарауға берген кезде ... ... ... ... 10 күн ... ... ... Сараптау жүргiзу барысында қажет болған жағдайда сараптаушылар тобының
жобаның жүзеге ... ... келу де ... Жол ақы және ... ... өз мойнына алады, сонымен қатар клиент сараптаушыларға
қажеттi барлық мәлiметтер мен құжаттарды беруге мiндеттi.
8. ... ... ... ... ... Алем" Аақ-ның несиелеу Басқармасының
басшысының рұқсатымен сараптаушы ... ... ... Жоба ... қорытынды келесi түрде болуы мүмкiн:
• Жоба оң баға алады. ... ... ... оның ... ... ... және ... дәлелдендi. Жоба бойынша құжаттар Несиелiк
Комитеттiң ... ... Жоба ... баға ... ... қарау барысында айтарлықтай кемшiлiктер,
қойылған талаптарға сай келмеуi, қаржылық ... ... Жоба ... ... ... Жоба ... талап етедi. Жоба бойынша тапсырылған ақпарат талдау
жасауға ... ... ... мен жоба әрi ... ... ... Жоба және ол бойынша қорытынды өтiнш ... ... ... ... ... ... сай жүргiзiледi.
10. Жобаны жетiлдiруге жiбергеннен кейiн қайта қарау қай төмен жасалғаннан
кейiн ... ... ... ... ... тарифтерi сай
анықталады.
3. Жобаны қаржылық ... ... ... тiзiмi
|II |Құжаттың аты |Куәләндiретiн тұлға ... ... |
| | | ... |
| ... беру туралы өтiнiш |Кәсiпорынның I |3 |
| | ... мен бас | |
| | ... | |
| ... ... басшысының |I басшы, бас |3 |
| ... ... бар ... ... | |
| ... үш жылға және несие |Салық инспекциясы, I|3 |
| ... ... ... беру ... бас | |
| ... ... ... ... | |
| ... кәсiпорынның |орын мөрi) | |
| ... ... (№ | | |
| |1,2,3 ... | | |
| ... ... салық | | |
| ... ... | | |
| ... бар ... | | |
| ... ... |I ... бас |3 |
| ... ... ... | |
| ... өтелу мерзiмi |(кәсiпорын мөрi) | |
| ... ... ... ... ... |3 |
| ... ... ... ... | |
| ... | | |
| ... ... және ... қоры, |3 |
| ... емес ... ... ... |
| ... қарыздың жоқтығы|сақтандыру қоры; | |
| ... ... ... инспекциясы | |
| ... беру ... ... ... |3 |
| ... есеп ... |банктер | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... |I ... бас |3 |
| ... айналым |бухгалтер | |
| ... ... | | |
| ... | | |
| ... алынған |I басшы, бас |3 |
| ... ... ... | |
| ... ... | | |
| ... ... клиенттiң | | |
| ... ... | | |
| ... ... ... |3 |
| ... (жоғары, |куәләндiрiлген | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... туралы | | |
| ... ... | | |
| ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... т.б. | | |
| ... сатып алу-сату |Кәсiпорындардың |3 |
| ... мен ... ... | |
| ... iшiнде | | |
| ... | | |
| ... ... | | |
| ... ... | | |
| ... келу | | |
| ... ... | | |
| ... жобаның жүзеге | | |
| ... және ... | | |
| ... ... | | |
| ... | | |
| ... ... ... |I ... бас |3 |
| ... ... құжаттар |бухгалтер | |
| ... ... ... |I ... бас |3 |
| ... (шетел |бухгалтер | |
| ... қоса | | |
| ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... ... |I ... мен ... |3 |
| | ... | ... ... ... берушiнiң мәртебесiн құқықтық
сараптаудан өткiзу үшiн тапсырылатын құжаттар тiзiмi
1. Жарғы (нотариалды куәләндiрiлген көшiрмесi)
2. ... ... ... куәләндiрiлген көшiрмесi)
3. Акционерлер реестiрiнен берiлген тараудың 8),9) 10) сұрақтардың қамтитын
жалпы акционерлер жиналысы өткен күннiң көшiрмесi (түпнұсқа)
4. ... ... ... ... ... (ноториалды куәләндiрiлген
көшiрмесi)
5. Статистикалық карточкасы (тұпнұсқасы мен көшiрмесi)
6. ... ... ... ... ... ... аудиторлық
қорытынды)
7. Салық төлеушiнiң тiркеу нөмiрi берiлгенi туралы куәлiгi (түпнұсқа мен
көшiрмесi)
8. Қарыз алушының басқару органының несиелiк ... тату ... ... ... ... ... органының басқару органының белгiлi бiр мүлiктi
несиенi қамтамасыз ету үшiн беруге рұқсаты
10. Гаранттың ... ... ... ... өз мiндеттемесiн
орындайтынын қамтамасыз ету мақсатында банкке кепiлдiктиi беру ... ... ... алу - ... ... ... шарттарына қол қойған тұлғалардың
құзырлығын растайтын құжаттар (түпнұсқалары мен ... ... ... ... заңды тұлға болып табылған жағдайда
оның басқару органының белгiлi бiр жеке тұлғаға берiлген қарыз ... ... ... осы заңды тұлға атынан дауыс беру құқын
растайтын шешiмiн тапсыруға керек.
12. Қарыз алу, ... ... ... ... ... ... қол таңба үлгiлерi карточкасы;
13. Заңды тұлғалардың басшыларынң жеке куәлiктерi (түпнұсқасы ... ... ... ... ... эксперттiк қорытынды алу үшiн жеке кәсiпкерлермен
өткiзiлетiн өтiнiш құрылымы
1. Қарыз алушы туралы ... - жөнi; ... ... Ерiк - ... жерi мен күнi: ... ... облысы
Жеке куәлiгiнiң мәлiметтерi: № 2632951, Қазақстан ... ... ... ... ... - ... Алматы қаласы, Орбита-1,33 үй, 29 пәтер, тел: 20-34-32
Тiркелуi мен ... ... Жеке ... өз ... ... ... ... СТТН (РНН):
Меншiгi: (жекешелендiрiлген, сатып алынған, жалға алынған) пәтер - жайы жоқ
3 жыл тұрып жатыр;
Мүлкiнiң жағдайы: Жақсы,қанағаттанарлы, ... ... құқы ... ... ... жзататын мүлiк: (қозғалмайтын
мүлiк, автокөлiк, банктiк салымдар, бағалы қағаздар, ноу-хау, т.б меншiк)
|№№ |Меншiктiң аты ... иесi, оны алу көзi ... |3 ... пәтер |Анасы - Алиакпарова А.- |
| | ... ... ... автомобилi |Алиакпаров Р, сатып алынған ... ... ... ... |Сомасы теңге |№№ ... ... ... ... ... |6000-00 |4. |Оқу | |
| ... | | | | ... ... ... |5. ... |8000-00 ... |Киiм - ... |25000-00 |6. |Көлiк ... |
| | | |7. ... |15000 |
| | | | ... | ... ... жыл ... iрi ... ... ... жиһаз, үй
техникасы, бизнес құрал-жабдықтары, демалыс, т.б)
|№ |аты ... ... алу ... |жоқ |- |- |
2. ... ... беру формасы: (несие, кепiлдiк аккредитив, аралас) несие
Ннесиенiң мақсаты: Айналым қорларын ... ... ... ... ... 30000 АҚШ ... ... 36 ай (3 жы)
Өсiмақы мөлшерi: 13 % жылдық
Қарызды өтеу кестесi: негiзгi қарыз сомасы -екiншi ... ... ай ... ... - ... жылы ... ... кейiн ай сайын.
3. Қарыз алушының қызметiнiң баяндамасы
Қызметiнiң негiзгi түрi: ... ... ... жүзеге асыру жерi: Алматы обл., ... ... ... қызмет түрiмен айналысу тәжiрибесi: 5 жыл
Қосымша қызмет түрi: күнбағыс майын өндiру;
Қызметкерлер саны: 45 адам, соның ... 15 адам ... ... ... ал 30 адам ... негiзде жұмыс iстейдi. Отбасы мүшелерiнiң
бизнеске қатысуы көзделедi.
Өндiрiстiк инфрақұрылымы:
- ... ... ... ... ... ... ... сақтайтын
орындар бар
- Өндiрiстiк (сауда) бөлiмдерi: Сауда қала мен облыс ... ... ... МАЗ - ... шоты:
|Банктiң аты |Шот ... ... ... ... ... |
| ... | | ... ... ... |теңге |271546 | ... | | | ... ... ... ... ... 4. ... құрылымдық кестесi шаруашылық қожалығы өзiнiң жеке
және Қазақстанда сатып алынған күбағыс дәндерiнен күбағыс ... ... ... ... шығаратын бұл өнiмi инпорталмастырушы өнiм түрiне
жатады. Қазiргi уақытта шаруашылқта күнбағысты өңдейтiн құрал-жабдықтарды
еңгiзу ... ... ... ... ... ... сынақ партиясы
шығарылды "Даут" шаруашылық қожалығының әрi ... ... ... ... ... мен дәндердi сатып алуға қосымша қаражаттар қажет.
"Даут" шаруашылқ қожалығына ... ... ... 250 га. Тең. ... берiлген № 0046136 жердi тұрақты ... ... ... ... ... ... ... орналасқа. Алынған күнбағыс
өнiмдерiменн май алу көзделiп отыр, ол үшiн арнайы май ... ... ... ... ... құрал-жабдықтар Тұздыбастау ауылында
оранласқан, келесi ... ... ... ... электрлiк фильтр,
дәндердi жеткiзу шнектерi, үш ... ... ... ... ... ... келесi кезеңдердi қамтиды:
1. Дәндер шаң - тозаңнан ... ... ... 60 С дейiнгi температурамен ... ... ... ... ... ... майды бөлiп шығаратын шнектiк пресске дәндер салынады.
4. Престе алынған май бiрнеше күн тұруы қажет
5. Май арнайы сайман арқылы жылытылады
6. Май ... ... ... өткiзiлiп, дайын өнiм арнайы ыдысқа
құйылады.
Майды өндiрудiң негiзгi шикiзаты күнбағыс дәндер болып табылады.
"Даут" шаруашылық ... 2000 жылы 140 га ... 30 га - ... 30
га- қауын, 50-га - картоп егтi. Күнбағыстыңорташа өнiмдiлiгi 8 ц/га,
қарбыздың - 100 ц/га, ... - 100 ц/га, ... - 120 ... ... ... ... ... айырысу |Жабдықтаушыме|
|ар ... | ...... ... | | | ... |
|"Сарыарқа" |Трактор |11000 ... - ... | ... |ДТ - 75 | ... ... | |
| | | ... - ... | |
| ... |13000 ... ... |3 жыл |
| |МТЗ - 80 | | | ... |Күнбағыс |6000$ ... - қол есеп |3,5 жыл ... ... | ... | ... ... ... (тұтынушылар) және сату шарттары
|тұтынушылар |Шикiзат, |Сомасы |Есеп айырысу ... |
| ... | ... | ... ... майы| |Қолма - қол |Күн ... ... |мен ... | ... - қол, | ... ... | ... - ... |Күн ... ... | | | | ... | | | ... | | | | ... ... ... ... талдауы
|Жоба өнiмi |Егiстiк |өнiмдiлiк,|өнiм,тг |Баға, ... |
| ... ... | |тг/ 1 кг| ... |20 |120 |240 |8 |1962240 ... |10 |100 |100 |15 |1533000 ... |10 |100 |100 |5 |511000 ... | | | | ... ... ... ... |2600 ... ... активтер |7000 |долл |
|Айлық өзiндiк құн|2000 ... ... ... ... ... |600 ... |Меншiк капиталы |1000 ... ... | |% ... | | |
| | | ... | | ... айналым | |күн | | | ... | | | | | ... ... ... ... |I |II |III |IV |V |VI |VII |VIII ... |912375 |702503 |401112 |0 |0 |0 |0 |0 ... | ... | ... |40000 ... ... | |
| | ... | ... шот |0,0 ... бойынша | |
| | ... | ... |0,0 |Жал | ... ... |0,0 ... ... | ... | ... | ... қорлар | ... ... | ... | | | ... | ... | ... 20 ... 90 дана ... ... 10 ... ... ... Пассив ... ... ... ... ... А ... ... Банк А ... ... ... ... ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 52 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің несиелік ресурстарын орналастыру тәжірибесін талдау ("АТФ" АҚ мысалында)47 бет
«Банктердің несиелік тәуекелдерін басқару (Алматы қ. «ЦентрКредит Банкі» АҚ мысалында)»76 бет
Банктің несиелік портфелі және оның сапасын бағалау әдістері61 бет
Банктердің несиелік тәуекелін басқару80 бет
Екінші деңгейлі банктердің несие саясаты58 бет
Екінші деңгейлі банктердің несие саясатын басқару73 бет
Екінші деңгейлі банктердің несие саясатының қызметін бағалау мен талдау56 бет
Қазіргі жағдайдағы коммерциялық банктерді басқару тиімділігі73 бет
Банктің өтімділігін және тәуекелділігін басқару3 бет
Бағалы қағаздар портфелін басқару30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь