Алексей Иванович Тевкелев Петербург елшісі

Алексей Иванович Тевкелев - Россия Сыртқы істер коллегиясының құпия істер жөніндегі тілмашы, елші. 1722 ж. Парсы жорығы кезінде Петр І-нің құпия істер жөніндегі аға тілмашы болды. Тевкелев парсы, қалмақ тілдерін, олардың әдет-ғұрыптарын жақсы білді. 1731 ж. Тевкелев Россияға қосылу жөнінде Санк-Петербургке келген Әбілхайыр ханның елшілігімен келіс сөз жүргізді. 1731ж. 14 қаңтарға дейінгі «Күнделігін» Сыртқы істер коллегиясына тапсырды. Онда қазақтардың тарихы мен этнографиясы жөнінде көптеген деректер бар.
1731 жылғы 19 ақпан - императрица Анна Иоанновна Әбілхайыр ханға және «бүкіл қазақ халқына» олардың Россия қоластына ерікті түрде қабылданғаны туралы грамотаға қол қойды.
Кіші жүздің Россияға қосылуы туралы қазақтарға хабарлау үшін және оларға ант қабылдаттыру үшін 1731 жылдың 30 сәуірінде қазақ даласына А. И. Тевкелев бастаған арнайы елшілік жіберілді. Тарих А. Тевкелевтің миммиясын талай ғасырлар бойына қалыптасқан орыс-қазақ байланыстарын юридикалық тұрғыдан тұжырымдау жөніндегі Россия үкіметінің акциясы ретінде куәландырды; мұның өзі Қазақстанның Россияға ерікті түрде қосылуы туралы халықаралық праволық актіге қол қою арқылы жүзеге асырылды. Бұл орыс мемлекетінің XVIII ғасырдағы аса ірі және маңызды дипломатиялық қадамдарының бірі болды.
А. И. Тевкелевтің елшілігімен бірге Қазақ даласына Сейітқұл Қойдағұлов пен Құтлымбет Қоштаев бастаған қазақ елшілері де оралды.
А. И. Тевкелев үшін талдап жасалған нұсқау Әбілқайырды және басқа да қазақ билеушілерін Россия қоластына қарауға ант бергізуді талап етті. Егер Әбілқайыр немесе басқа қазақ билеушілерінің қайсыбірі, мүмкін бәрі бірге ант беруден бас тартатын жағдай туған ретте орыс елшісі оларды осыған көп діруі, яғни өзінің миссиясын жүзеге асыру үшін қолдан келгеннің бәрін істеуге тиіс болатындығы қарастырылды. А. И. Тевкелев сондай-ақ Россияға ерікті түрде аманаттар жіберткізуге уәкілдік алды.
А. И. Тевкелевке күн сайын «Журнал» жүргізіп отыру, оған көргендерінің бәрінен алған әсерлерін жазып отыру жүктелді. Ол неғұрлым қолайлы қатынас жолдарын анықтауға, жер бедерін суреттеуге, қалалардың, тұрақтардың, көші-қон орындарының санын, халық санын, олардың айналысатын кәсібін, тұтынатын дінін, малының санын, хандардың өз қоластындағылармен қарым-қатынасын, хандықтардың шекараларын, көршілес халықтармен және елдермен қарым-қатынасын, сауданың жайын
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
РЕФЕРАТ
Тақырыбы: А.И.Тевкелев Петербург елшісі.
Орындаған:
Тексерген:
Алексей Иванович Тевкелев - Россия Сыртқы істер ... ... ... ... ... 1722 ж. ... ... кезінде Петр І-нің
құпия істер жөніндегі аға тілмашы болды. Тевкелев парсы, қалмақ ... ... ... ... 1731 ж. Тевкелев Россияға қосылу
жөнінде Санк-Петербургке келген Әбілхайыр ханның елшілігімен ... ... 1731ж. 14 ... дейінгі «Күнделігін» Сыртқы істер
коллегиясына тапсырды. Онда қазақтардың ... мен ... ... ... бар.
1731 жылғы 19 ақпан - императрица Анна Иоанновна Әбілхайыр ханға және
«бүкіл қазақ халқына» олардың Россия қоластына ... ... ... ... қол ... ... Россияға қосылуы туралы қазақтарға хабарлау үшін және
оларға ант қабылдаттыру үшін 1731 ... 30 ... ... ... ... Тевкелев бастаған арнайы елшілік жіберілді. ... А. ... ... ... ... ... ... байланыстарын
юридикалық тұрғыдан тұжырымдау жөніндегі Россия үкіметінің акциясы ретінде
куәландырды; мұның өзі Қазақстанның Россияға ... ... ... туралы
халықаралық праволық актіге қол қою арқылы жүзеге асырылды. Бұл ... XVIII ... аса ірі және ... дипломатиялық
қадамдарының бірі болды.
А. И. Тевкелевтің елшілігімен бірге Қазақ даласына Сейітқұл Қойдағұлов
пен Құтлымбет Қоштаев ... ... ... де ... И. ... үшін талдап жасалған нұсқау Әбілқайырды және басқа ... ... ... ... ... ант ... ... етті. Егер
Әбілқайыр немесе басқа қазақ билеушілерінің қайсыбірі, ... бәрі ... ... бас тартатын жағдай туған ретте орыс елшісі оларды осыған көп
діруі, яғни өзінің ... ... ... үшін ... ... бәрін
істеуге тиіс болатындығы қарастырылды. А. И. ... ... ... ... аманаттар жіберткізуге уәкілдік алды.
А. И. Тевкелевке күн ... ... ... ... оған ... ... ... жазып отыру жүктелді. Ол неғұрлым қолайлы қатынас
жолдарын анықтауға, жер ... ... ... ... ... орындарының санын, халық санын, олардың айналысатын кәсібін, тұтынатын
дінін, малының санын, хандардың өз ... ... ... ... ... және елдермен ... ... ... анықтауға тиіс болды. Елшілікке ... ... пен ... ... ... ... ... екі айдай болғаннан кейін 1731 жылғы 4
шілдеде Уфаға келіп, ... оған ... ... ... ... ... 200 жылқы мен 12 түйе косып берілді.
1731 ... 22 ... ... орыс ... ... ... берді, онда ол Россия қоластына қабылдануына өзінің келісетінін
растады. Әбілқайырдың елшісі А. И. ... Хиуа ханы ... ... мен ... ханы да ... мемлекетінің құрамында болғысы
келеді дегенді ауызба-ауыз хабарлады, бұл ... ... ... ... ... 1731 ... 26 тамызда жеткізді.
Қазақтардан орыс қоластына кіру жөнінде ант алу ... ... ... ... ... хабарды Қыдырияс Моллақаевтан естігеннен
кейін Әбілқайыр өзінің ауылдарымен А. И. ... ... ... ... ... алу және ... үшін хан ... үлкен баласы Нұралы сұлтан
мен Батыр сұлтан бастаған 200 жауынгері бар отряд жасақтады.
Ырғыз өзенінің жағасына қонған ... ... ... ... 5 ... ... ... бастаған құрамында 200 қазақ бар құрметті
эскорт пен ... ... ... ... ... ... ... резиденциясына жақын маңнан арнаулы киіз үй тігілді;
миссияның 200 ... мен 12 ... ... малына қосты.
Елшілік өз мақсатына жету жолында Қазақ даласындағы әр ... ... ... ... байланысты елеулі қиындықтарға ұшырасты;
әсіресе «ханның» және «ханға қарсылардың» партиялары арасында ... ... ... ... ... ... геодезистер А. Писаревпен,
М.Зиновьевпен және жеті башқұрт старшинымен қоса Әбілқайырдың майханасында
(резиденциясында) қабылданды. Миссия басшысы Әбілқайырға Анна ... ... сөз ... онда ... ... ... халықпен
бірге ханның өзін таққа қалтықсыз адал ... ... ... ... жеткізді.
Кіші жүз қазақтарының Россия қоластына қабылдануында атақты Бөгенбай
батыр елеулі роль атқарды; ол Россия ... ... ант ... және
өзінің бұл қадамының қажеттілігін түсінгендіктен орыс-қазақ қатынастарын
жақсартуға көмектесетініне уәде етті.
1731 жылғы 10 қазанда ... ... ру ... ... онда Әбілқайыр, содан соң Бөгенбай, Есет, оның тумасы Құдаиназар
мырза, ал олардан кейін тағы да 27 ... ... ... Кіші ... өз еркімен қосылуы туралы юридикалық актіге қол қойды.
1731 жылғы 21 қарашада «қарсы партияның» 30 ру басымен бірге Құдайназар
мырза ... олар ... ... ант ... «Қарсы партиядағы» ру
басыларының көз алдында А.И.Тевкелевтің беделін көтерген, сөйтіп ... ... ... да нақ ... ... еді. Орта ... ханы Семекеде
болған қалмақ билеушісі Черен-Дондуктың елшісі оған ... ... ... Көптеген ру басыларының алдында қалмақ «елшісі
Россияны мадақтап, Россияның қоластында және ұлы мәртебелі императрицияның
камқорлығында болудың ... ... ... ... ... 21 мамыр Әбілқайыр императрица Анна Иоанновнаға жолдаған
хатында қалмақ билеушісі Доржаның ... ... ... ... ... жазып, Доржаға, оның ... ... ... бас ... ... Әбілқайыр орыс мемлекетіне оның
жауларына қарсы күресте әрдайым көмек беретінін атап көрсетті.
Қалмақ елшілері «Әбілқайыр хан ... ... ... ... және ... қалмақтарына әскер бермейді және бұған оның өзі де ... ... мен ... ... ... ... деген жауап алып аттанды.
Оның үстіне Әбілхайыр оларға: егер орыс үкіметі сендерге қарсы ... ... хан осы ... ... үшін ... ... жұмылдырады деп
мәлімдеді. Бұл жауап әбден ақылға қонымды еді. Бір жағынан, ... өз ... ... ... ... ... сәйкес қалмақ
позицияларын әлсіретуге мүдделі болатын.
1731 жылғы ноябрьдің 20-ларында А. И. ... ... ... ... хиуа ... ... қоластына кіруге болмайды, өйткені
мұның өзі Әбілқайырдың билігін күшейтеді деп Батыр сұлтанды азғырып жүрген
тіміскі ... ... ... ... Сұлтанды жоңғар феодалдарымен жасырын
байланыстары бар Волгадағы қалмақ тайшылары белсене қолдады. ... ... ... «... ең ... ... ... ... адал қызмст
ету үшін емес, қарсы партияға кірмеуі үшін болса да». ... ... ... ... ... ... ... А. И. Тевкелев пен Бөгенбай
өз жағына ең алдымен ықпалды адамдарды тарту керектігін жақсы ... ... 3 ... А.И. ... шақыруы бойынша оған Батыр
сұлтан, Әбілқайырдың баласы Нұралы сұлтан және Бөгенбай ... ... ... ... адал болуға ант берді. Келесі күні елшіліктің басшысын
«ізгі ниетті ру басы» Қарабатырдікіне түскі қонақасыға ... онда ... ... сұлтан) және ұлы Нұралы сұлтанмен бірге ... ... және «хан ... ... ру басылары қатынасты, олар
орыс елшісін Кіші жүз қазақтарының ... ант ... үшін ... деп ... декабрьде А. И. Тевкелев, Әбілқайыр және Бөгенбай Орта жүздің ханы
(мекеге Россия қоластына қарауды ұсынып, елші жіберді. Орта ... ... жүз ... Россия империясының құрамына кіргісі келетінін
білдірді. Семеке ант ... ... ... ... сөйтіп Москваға өз
елшілері арқылы Орта жүзден жасақ жіберуге міндеттенді". Орта жүздің ... А. И. ... 1732 ... ... ... болып келісілді, алайда бұл
кездесу Жоңғариямен қарым-қатынастардың нашарлауы себепті болмай қалды.
Семекенің ол ... ... ... ... үстіртін аты ғана болды
|
А. И. Тевкелевтіц қырда болуыныц соңғы кезінде ... ... ... бір ... ... ... ... күреспек болған шешімдерінен қайтып, казақтарды сыртқы
қауіпутен тек Россияның ғана ... ... ... Бұған сондай-ақ 1732
жыліъі 15 поябрьде орыс елшісіне қалмақ ханы Черен-Дондук пен оның ... ... ... ... ... да ... болды. Олар князь
Борятинский бастаған орыс солдаттарының ... ... ... ... ... ... барынша нығайды деп хабарлады. «Орысқа қарсы
партияның» ... және оның дем ... ... ... күйрете соққы
берілді. Орыс бағдарына жақтастардың жағдайы нығайды.
Әбілқайыр хан «хан партиясына» қарсы ... жасы ... ру ... үшін және жұрттың өзін жақтаушы жас ... ден қоюы ... ... Ол ... келгенде қазақтардың бәрінің Россияның қол
астына қарайтынына көзі жетті. «Қырғыз-қайсақтар,- деді ол ... рет ... ... ... ... адамдар болды, ешкімінен қорқып-үрікпеді,
ешкімнің қоластында ... ... ... ... ізгі ниетті көп
жұрт, ал екі немесе үш ... ... ... де ... түседі».... Бұл
пікір болашақта расталды.
1732 жылғы 23 ... ... хан ... ... Россияға
адалдығының белгісі ретінде хан Москваға өзінің баласы ... ... ... ... Нияз ... жіберуге келісімін білдірді, сөйтіп жыл сайын
аманат ретінде «император ағзамға өзінің бір ... ... ... ... орыс үкіметінің дегенін «бас иіп» орындамақ екенін айтты.
1732 жылғы 24 ноябрьде қасына Әбілқайыр ханның өкілдерін ертіп елшілік
Найзатескен ... ... ... аттанды. А. И. Тевкелевпен бірге
қастарындағы ... ... ... ... Ералы сұлтан, Нияз
сұлтан, ру басылары Садық би, Құдайназар мырза, Бөгенбайдың немере інісі
Мырзагелді батыр, ... ... ... Нұрды мен Байғұншақ жүріп кетті.
Орыс елшілігі Уфаға 1733 жылғы 2 январьда қайтып оралды. ... ... ... Ол ... ... ... кіру ... жылдың 10 октябрінде берген антын әкелді, онда Россияға адал болу,
жергілікті әкімшілік талап еткен ... орыс ... ... ... жіберу келісімі көзделді. Қазақ ру басылары Жайық қазақтарына,
башқұрттарға, Волга қалмақтары мен ... ... да ... ... ... ешқандай жәбір-жала көрсетпеуте, «олармен дау-
дамайсыз, тату» ... ... ... ... керуендерін қорғау үшін
арнайы жасауылдар бөле отырып, олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... жағдайда барлық орыс тұткындарын қайтару жөнінде
міндеттемелер алынды.
1734 жылғы 10 февральда Әбілқайырдың ... ... ... ... Анна ... ... жағдайда қабылдады.
Қабылдауда сөйлеген сөзінде Ералы «қазақ халқы ... ... ... және ... қол ... ... ие болды» деп
тағы да қуаттады. Ералы «бізді өзінің императорлық риясыз ... ... ... ... ... деп атап көрсетті. Ол
«қарсы ... деп ... ... ... ... Россияға қосылуы қазақ ... ... ... ... берді.
Ералы сұлтан мен қазақ миссиясының мүшелері Россияға адалдықтарына
екінші рет ант қабылдады. Ералы ... ... ... калдырылды.
Сөйтіп, А.И.Тевкелевтің елшілігі орыс-қазақ қатынастарын одан ... ... роль ...

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дмитрий Иванович Менделеев5 бет
XVI-XVIII ғғ. Қазақ-Орыс қарым-қатынастарының зерттелуі мен елшіліктер тарихы10 бет
Xvi-xviіі ғғ. қазақ-орыс елдері арасындағы дәстүрлі елшілік байланыстар тарихы10 бет
«Алекс» ЖШС ыдысқа құю бөліміне сапа менеджмент жүйесін әзірлеу және енгізу негізінде сапаны басқару процесін жетілдіру70 бет
ІV Иван реформалары39 бет
Александр Блок8 бет
Александр Македонский46 бет
Кіші жүздің ханы Ресейге қосылуы жөнінде елшілік жіберуі12 бет
П.К.Ивановтың сауықтыру жүйесін өмірге енгізу. Судың емдік – шипалық қасиеті11 бет
Қазақстан республикасы мен Монголия республикасы арасындағы елшілікте іс-тәжірибеден өту36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь