Мемлекеттердің құқық мирасқорлығы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3 бет
1. Мемлекеттердің құқық мирасқорлығы институтының түсінігі мен мәні


1.1 Мемлекеттердің құқық мирасқорлығының
түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

6
1.2 Мемлекеттердің құқық мирасқорлығының фактілі жағдайлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

11
2. Мемлекеттердің құқық мирасқорлығының объектілерге байланысты өзекті мәселелері



2.1 Құқық мирасқорлығы институты және мемлекеттік шекаралар режимі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

19
2.2 Халықаралық құқықта шарттарға қатысты мемлекеттердің құқық мирасқорлығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

37
2.3 Құқық мирасқорлығы институтында мемлекеттік меншігі.не, мемлекеттік мұражайларға мен мемлекеттік қарыздар.ға байланысты мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...


45
3. Құқық мирасқорлығы институтының дамуында жаңа тәуелсіз мемлекеттердің рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

54

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
68

Библиография ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 70
Тақырыптың өзектілігі. Күрделі халықаралық құқықтық қатынастарды реттейтін халықтардың өмірінің кез-келген саласының ерекшелігі халықтардың құқықтық нормаларында көрініс табуы керек. Тек қана осы ерекшеліктер құқықтық нормаларда тіркелсе ғана, халықтардың құқықтық тиімділігі туралы айта аламыз. Осы халықаралық құқық арқылы халықаралық қауымдастықтың іс-әрекеті нәтижесінде туындаған қатынастарды реттей аламыз, ондағы мәселелердің шешілуін көрсетеді. Халықаралық қауымдастықтың өміріндегі халықаралық құқықтың дамуын және рөлін анықтау үшін, оның жұмыс істеу ортасының статикалық және динамикалық аспектілерін бағалау керек. Сонымен қатар сапасын көрсету қажет. Адамзат даму барысында, мемлекеттер мен халықтар механикалық жиынтығынан ерекшеленетін халықаралық қауымдастықты қалыптастырды. Қауым өзінің даму барысында, дамудың негізгі катализаторларын ой елесінен өткізе отырып, өзінің құқықтық базасын дамытты және жетілдірді. Осы құқықтық база негізінен бейбітшіліктің қауіпсіздігін сақтау мен қамтамасыз етуге халықаралық қатынастың бір жүйесіне келтіруге және қатысушыларының тәртібін алдын ала білу мәселелеріне бағытталған.
Халықаралық қауымдастықтың ары қарай дамуы үшін халықаралық қауымдастықпен халықаралық құқықтың көмегімен реттейтін жалпы және ұлттық мүдденің тепе-теңдігін ұстап тұруы қажет. Өмірде көрсетілгендей, мемлекеттердің іс-әрекеттері қатаң заңи шеңберге қойылуы керек және осы шеңберден шығу құқыққа қайшы әрекет деп есептелінеді.
Халықаралық қауымдастықтың тығыз байланысқа түскен санын, ондағы болып жатқан процесстерді көпшілікке қолайлы және көпшілікпен келісілген нормативті реттеу қажеттілігі туындайды. Осылай, халықаралық қауымдастықтың өзара тығыз байланысы халықаралық құқықтық объективті дамуының алғы шарты болып табылады. Яғни, халықаралық қауымдастықтың бір қалыпты дамуы, қоғамда белгілі бір тәртіпті реттейтін халықаралық құқық институттарының дамуына байланысты. Айта кететін жай, соңғы он жылдықта да, қазіргі кезде де, өте маңызды сұрақтарды реттейді, бірақ онша дұрыс жұмыс жасамайтын, жеткілікті дамымаған халықаралық құқықтың институттары бар. Осы жерде халықаралық құқық ғылымы өзінің алдына қойған мақсатын орындауы қажет, яғни қандай да бір туындаған мәселелерді шешу үшін оларға баға беріп, шешу жолдарын іздестіру керек, және осы жолдар бүкіл адамзаттың жекелеген ұлттар мен мемлекеттердің еркіндігі мен мүддесін, қауіпсіздігі мен бейбіт өмір сүруін қамтамасыз етуге бағытталуы қажет.
1. Аваков М.М. Правопреемство Советского государства. М.,1961.
2. Аваков М.М. Правопреемство и границы государства. - В кн.: Вопросы государства и права, вып. 1. Минск, 1969.
3. Аваков М.М. Правопреемство освободившихся государств М., 1983.
4. Алиев Н.И. Признание и правопреемство в отношении международных договоров. - В кн.: Сборник аспирантских работ. Общественные науки, право. Казань, 1976.
5. Вилков Г.Е. Национализация и международное право. М., 1962.
6. Власова Л.В. Правопреемство государств в отношении договоров. Минск, 1982.
7. Джела Ж. Вопросы правопреемства в связи с возникновением новых независимых государств (на основе практики Республики Заир). Автореферат канд. дисс. М., 1972.
8. Действующее международное право. В трех томах. - Т.1. - М., 1996.
9. Дурденевский В.Н. Главные правовые вопросы при образовании нового государства. - В кн.: Вопросы теории и практики международного права. М., 1959.
10. Есаян А.А. Некоторые вопросы правосубъектности и правопреемства в теории межународного права. Ереван, 1964.
11. Жильберт Д. Вопросы правопреемства в связи с возникновением новых независимых государств. Автореферат канд. дисс. М., 1972.
12. Захарова Н.В. О международно-правовой правосубъектности государства при социальной революции (некоторые вопросы правопреемства). - Сов. ежегодник международного права, 1960. М., 1961.
13. Захарова Н.В. Правопреемство государств. М., 1973.
14. Захарова Н.В. Правопреемство международных договоров: Авторефе-рат диссертации на соискание ученой степени доктора юрид. наук/ ИГПАН. - М. 1974. - 30 с.
15. Игнатенко Г.В. Проблемы правопреемства в связи с образованием новых независимых государств. - В кн.: Материалы теоретической конферен-ции. Свердловск, 1966.
16. Клименко Б.М. Критика теории международных сервитутов. - Сов. ежегодник международного права, 1963. М., 1965.
17. Козлов А.Е. Право на самоопреление как принцип международного права и конституционное право человека // Права человека и межнациональные отношения /отв. ред. Е.А. Лукашева, - М.: ИГПАН, 1994. - С. 65 - 75.
18. Кофман Б.И. Вопросы о "приобретенных правах" и правопреемство государств в процессе деколонизации. - Сов. ежегодник международного права, 1974. М., 1976.
19. Лебедев М.А. Особые территориальные режимы (международно-правовые вопросы пользования иностранной территорией). Автореферат канд. дисс. М., 1980.
20. Лукашук И.И. Конституции государств и международное право. М., 1998.
21. Лунц Л.А. О национализации собсвенности иностранных монополий в государствах, освободившихся от колониальной зависимости (в аспекте международного частного права). - Сов. ежегодник международного права, 1961. М., 1962.
22. Ляхс М. Национализация и развитие международных экономических отношений. В кн.: Проблемы международного права. М., 1961.
23. Мартенс Ф.Ф. Современное международное право цивилизованных народов. Т.1.М., 1996.
24. Марухян В.А. Правопреемство государств в современном международном праве. Автореферат канд. дисс. Ереван, 1975.
25. Международная правосубъектность (некоторые вопросы теории). М., 1971.
26. Менса Э. Основные проблемы ликвидации колониализма в Африке и современное международное право. Автореферат канд. дисс. М., 1967.
27. Моджорян Л.А. Основные права и обязанности государств. М., 1965.
28. О`Коннелл. Правопреемство государств. М., 1957.
29. Омеленчук А.Е. Правопреемство новых независимых государств Азии и Африки в отношении государственной собственности и долгов. Автореферат канд. дисс. М., 1980.
30. Пустогаров В.Эрозия Союза. Международно-правовые последствия // Международная жизнь. - 1991. - № 12. - С. 74 - 82.
31. Пустогаров В. Советские республики в мировом сообществе // Международная жизнь. - 1991 . - № 4. -С. 5 - 16.
32. Пустогаров В.Международно-правовой статус СНГ // Государство и право. - 1993. -№ 2. - С. 27.
33. Романов В. Правопреемство государств // Международное право /Отв. ред. Ю.М.Колосов, В.И.Кузнецов. - М.: ”Международные отношения”, 1995. - С. 141 – 161.
34. Талалаев А.Н.История международного права и его науки// Международное право /Под ред. Г.И.Тункина. - М.: “Юридическая литература”, 1994. - С.22-42.
35. Талалаев А.Н.Виды государств как субъектов международногоправа// Международное право /Под ред.Г.И.Тункина. - М.: “Юридическая литература”, 1994. - С. 89 - 91.
36. Талалаев А.Н.Правопреемство государств// Международное право /Подред. Г.И.Тункина. - М.:”Юридическая литература”, 1994. - С. 98-103.
37. Тиунов О.И.Правопреемство государств//Международное право /Под ред. Г.В.Игнатенко. - М.: “Высшая школа”, 1995. - С. 55-68.
38. Ульянова Н.Н. Правопреемство государств в отношении многосторонних договоров. - Сов. ежегодник международного права, 1972. М., 1974.
39. Шанкити М.К. Правопреемство государств в отношении договоров. Автореферат канд. дисс. М., 1975.
40. Цибуков В. Проблемы правопреемства в СНГ. - Изд. МГИМО МИД РФ, 1994.
41. Янгонго Б. Правопреемство государств в отношении имущественных и долговых обязательств (анализ практики государств Экваториальной Африки). Киев, 1974.
42. Abelian de Velasco V. Reflexiones sobre la llamada "sucesion colonial". - In: Estudios de derecho internacional publico y privado; homenaje al professor Luis Sela Sampil, v. 2. Oviedo, 1970.
43. Accioly H. Tratado de deresco Internacional publico . Rio de Janeiro, 1945 - 1946. 3 v.
44. Kelsen H. Principles of international law.New York, 1953.416 p.
        
        ЖОСПАР
|Кіріспе ...………………………………………………………….....…… |3 бет ... ... ... ... институтының түсінігі мен| |
| ... | |
| ... ... ... | |
| ... |6 |
| ... |
| ... | |
| |1.2 ... ... ... ... жағдайлары| |
| ... |
| ... | ... ... ... ... ... | |
| ... ... ... | |
| |2.1 ... ... ... және ... ... |
| |режимі |19 |
| ... |
| ... | |
| |2.2 ... ... ... ... мемлекеттердің | |
| ... ... ... |37 |
| |2.3 Құқық мирасқорлығы институтында ... ... |
| ... ... мен ... ... | |
| ... мәселелері |45 |
| ... | ... ... ... ... дамуында жаңа тәуелсіз | |
| ... рөлі |54 |
| ... |
| ... | ... |68 ... ... | ... |70 ... ... | ... ... ... ... ... қатынастарды
реттейтін халықтардың өмірінің кез-келген саласының ерекшелігі халықтардың
құқықтық нормаларында ... ... ... Тек қана осы ... ... ... ... халықтардың құқықтық тиімділігі туралы
айта аламыз. Осы ... ... ... халықаралық қауымдастықтың іс-
әрекеті нәтижесінде туындаған қатынастарды ... ... ... ... ... ... қауымдастықтың өміріндегі
халықаралық құқықтың дамуын және рөлін ... ... оның ... істеу
ортасының статикалық және динамикалық аспектілерін бағалау керек. Сонымен
қатар сапасын ... ... ... даму барысында, мемлекеттер мен
халықтар механикалық жиынтығынан ерекшеленетін халықаралық қауымдастықты
қалыптастырды. ... ... даму ... ... ... ой ... ... отырып, өзінің құқықтық базасын дамытты
және жетілдірді. Осы құқықтық база негізінен бейбітшіліктің қауіпсіздігін
сақтау мен қамтамасыз етуге ... ... бір ... ... ... ... ... ала білу мәселелеріне бағытталған.
Халықаралық қауымдастықтың ары ... ... үшін ... ... ... көмегімен реттейтін жалпы және ұлттық
мүдденің тепе-теңдігін ұстап ... ... ... көрсетілгендей,
мемлекеттердің іс-әрекеттері қатаң заңи шеңберге қойылуы керек және осы
шеңберден шығу ... ... ... деп ... ... ... байланысқа түскен санын, ондағы болып
жатқан процесстерді көпшілікке қолайлы және ... ... ... ... туындайды. Осылай, халықаралық қауымдастықтың
өзара тығыз байланысы халықаралық құқықтық ... ... алғы ... ... ... ... ... бір қалыпты дамуы, қоғамда
белгілі бір тәртіпті реттейтін халықаралық құқық ... ... Айта ... жай, ... он ... да, қазіргі кезде де, өте
маңызды сұрақтарды реттейді, бірақ онша дұрыс ... ... ... ... құқықтың институттары бар. Осы ... ... ... өзінің алдына қойған мақсатын орындауы қажет, яғни қандай да
бір туындаған мәселелерді шешу үшін ... баға ... шешу ... ... және осы жолдар бүкіл адамзаттың ... ... ... еркіндігі мен мүддесін, қауіпсіздігі мен бейбіт өмір сүруін
қамтамасыз етуге бағытталуы қажет.
Халықаралық ... ... ... ... реттеу
барысында халықаралық құқық олардың тағдыры өзгергенде әрекетсіз отырмайды.
Мемлекеттік территорияның ... яғни ... ... ... ... ... мәселесі әрқашан күрделі мәселелердің бірі
болып табылады және көптеген жағдайлары шешілмеген. Бұл ... ... ... ... ескерілген.
Мемлекеттердің мирасқорлығы - халықаралық құқықтың ерте пайда болған
институты, оның дамуына деколонизация процесі үлкен әсер ... ... ... әсер ... ... ... әлемнің
барлық мемлекеттеріне маңызды мәселеге айналды. Ол колониялық тәуелділіктен
босаған мемлекеттерге, Еуропа және КСРО мемлекеттеріне және үлкен өзгеріске
ұшыраудың ... ... ... яғни мирасқорлаушы мемлекеттерге
және мұрагер мемлекеттерге, сонымен қатар, бүкіл ... ... ... ... мемлекеттердің пайда болуы, құрылуы, жоғалуы және мемлекеттердің
территориялық модефикациясы - алдымен саяси, әлеуметтік, экономикалық ... ... ... нәтижесі болып табылады. Ал ... ... осы ... ... ... баға ... және ... тұрғыдан маңыздылығын анықтау және осыған ... ... ... ... ... бәрі ... институтының
халықаралық құқық нормаларында көрсетілген.
Халықаралық қатынастың бір қалыптылығы бейбітшілікті сақтау мәселелері
мемлекеттің мирасқорлық мәселесін шешуге бағытталған жолдардың тиімділігіне
тікелей ... Осы ... ... ... ... ... ... бұрын халықаралық құқықпен немесе халықаралық ... ... ... ... өмір қажет ететін құбылыстарды
теориялық тұрғыдан шешу ... ... ... ... мирасқорлық мәселесінің маңызы мен мәні
және мемлекеттердің мирасқорлық институтының ... және ... ... ... ... ... ... теория жағынан
өзекті, ал тәжірибе тұрғысынан қажет болып табылады.
Жұмыстың зерттеу объектісі ... ... ... ... мен міндеттерінің көшуімен байланысты мирасқорлаушы мемлекет
(мемлекеттер) пен мұрагер мемлекеті арасында пайда ... ... ... ... ... ... мен ... Дипломдық жұмыстың негізгі
мақсаты, ғылыми және тәжірибелік маңызы зор ... ... ... ... халықаралық құқықтық сұрақтарын
зерттеу.
Осы мақсатқа қол жеткізу үшін ... ... ... ... ... ... институтының түсінігі мен мәнің жан-
жақтан зерттеп, ашып көрсету;
- құқықмирасқорлығының объектілерге ... ... ... ... ... жаңа ... рөлі мен орнын анық-тау.
Зерттеудің әдісі мен қайнар-көздері. Автор ... ... ... ... ... ... тән жеке ... зерттеу әдістерін
қолданды: тарихи, салыстырмалы, логикалық, жүйелік.
Дипломдық жұмысқа келесі ғалымдардың жұмыстары мен зерттеулері ... ... олар ... М.М., ... Л.В., ... В.Н., ... ... Н.В., Талалаев А.Н., О'Коннелл Д., Фарукшин М.Х. және ... ... көзі ... болып табылады: 1978 ... ... ... ... ... Вена конвенциясы
1983 жылы мемлекетердің, мемлекеттік меншікке, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... Вена конвенциясы, КСРО- ның
тарауымен қатар БҰҰ Жарғысы, ядролық қару таратпау ... Вена ... ... ... Дипломдық жұмыстың барысында келесі
нәтижелерге келіп, қорғауға шығарылып отырмыз:
1. Бүгінгі күнге дейін мемлекеттердің құқықмирасқорлығының ... ... бір ... ... ... жоқ. ... ... біз авторлық анықтамасын беруге тырыстық: нақты
фактілі жағдайда территориядағы бір ... ... ... егемендігімен ауысуы және осы салдарының нәтижесінде,
мемлекеттердің құқықмирасқорлықтың нормаларды ескере ... ... ... ... танылған мұрагер мемлекеттің
белгілі бір объектілерге құқықтары мен міндеттерінің ... ... ... ... екі ... арқасында жүзеге
асырылады: фактілі және ... ... ... күні ... ... аса ... бөлген жоқ. Зерттеу барысында
дипломдық жұмыста фактілі және заңды ... ... ... ... және ... байланыстығын көрсетіп, олардың
мазмұны ашып, анықтамаларды ұсындық.
3. ... ... ... Вена ... ... шешу ... болып табылады. Біздің пікірінше
Конвенцияларда орын тапқан процедурасы тиімді емес, ... ... ... құқықтық кепілдіктері бекітілген жоқ.
Ойымызша, мұндай жағдайда Біріккен Ұлттар ... ... рөлі ... ... яғни ... шешу ... ... юрисдикциясын және қабылдаған сот шешімдердің ... ... ... ... ... ... институты әлі күнге дейін толық зерттелмеген мәселе-
лердің бірі болып табылады. Зерттеу барысында ... ... ... келешек ғылыми қызметте орын табылмақ. ... ... ... оқу процессте арнайы курстарды даярлау барысында дипломдық
жұмыстың мәліметтері пайдалануымен анықталады.
Жұмыстың құрылымы. Дипломдық ... ... үш ... ... және библиографиядан тұрады. Жұмыстың көлемі ...бет.
1. Мемлекеттердің құқық мирасқорлығы институтының түсінігі мен ... ... ... ... ... танымда түсініктің қандай да бір анықтамасының қолданылуы
құбылыс ... ену ... ... ... Сондықтан-да мемлекеттердің
құқықмирасқорлығының түсінігі анықтамасына ерекше ... бөлу ... ... оның ... ... ... ... мән мен мазмұндылығына жету жолы жалпы қиын болды, жаңылыс
есептеулерге, қате көзқарастар мен ой-түйіндерге толы ... Бұл ... ... әлі ... дейін жүруде.
Тарихи тұрғыда, ішкі мемлекеттік құқық ретінде ... бола ... ... ... ... нәтижесінде
халықаралық-құқықтық сипатқа ие ... ... ... ... ... ... құл ... Батыс Еуропада
дүниеге ... ... ... ... ... бұрынғы берілген анықтамаларында, рим
азаматтық құқығында бекітілген, азаматтық-құқықтық мұра түсінігін болу аса
қиыншылық тудырмайтын. Кейіннен бұл ... ... ... ... шығу тегін аса жасырылмайтын[1].
Осыдан бері талай жылдар ... ... ... де ... мемлекеттердің мирасқорлығына қатысты біріңғай қалыптасқан пікір
жоқ.
Югославиялық заңгер М.Бартоштың әділ ... ... ... ... ... келіспеушілік мирасқорлық анықтамасынан-
ақ басталады, шынында да ... ... ... - ... ... ... бірі.
ХХ ғасырдың 30-40 жж. ... ... ... ... ... ... анықтамасы кең таратылуын
тапты. Ғалымның жазуы бойынша: ”мемлекеттердің мирасқорлығы ... бір ... ... бір ... өзге ... ... және осы ... құқықтар мен міндеттерді мұралауын білдіреді”.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... құқықтар мен міндеттердің көшуі және де ... ... мен ... ... ... ... ... құбылыстың ерекшеліктерін көрсетпейтіні көрініп тұр, өйткені бір
мемлекеттің ... мен ... ... ... ... да ... ... шартқа сай, мүмкін.
70-ші жылдары кеңес ғылымында И.В. Захарова берген мемлекеттердің
құқықмирасқорлығы анықтамасы кең тараған, онда ... ... ... ... ... бар: ...... келісімді құзыретінің өзгеруімен байланыс-
ты мемлекеттің халықаралық құқықсубъектілігі мәртебесінің өзгеру, өзінің
халықаралық құқықсубъектілгі жоғалып ... бір ... ... ... бір ... ... мемлекетке территорияның бір бөлігінің өту
және жаңа мемлекет туылған кездегі құқықтары мен міндеттері бір мемлекеттен
басқа мемлекетке ауысуы. Осы ... ... ... нәрсе фактілі
ситуцияларға назар аудару, олардың бекітілуі құқықмирасқорлық процессінің
арнайы ... ... ... ашып ... ... ... осыған тоқтата аламыз.
Социалистік халықаралық-құқықтық доктринада көптеген ғалымдар
„мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... өтуі” ретінде анықтаған. Біршама кең ауқымды
анықтаманы М.М. Аваков ұсынған: ... ...... ... ... болу ... тоқтатуы, болмаса оның территорияның
өзгеруі салдарынан бір халықаралық құық ... ... ... ... өтуі. Бұл кезде құқықмирасқорлықтың шектері, халықаралық
құқықтың көпшілік мойындаған ... және ... сай, ... ... ... және ... ... анықталады”[2].
Мұндай көзқарасты Д.И. Фельдман, М.Х. Фарукшин, Г.В. Игнатенко, ... А.Е. ... та ... анықтаманың бір кемшілігі, біздің ойымызша, халықаралық құқықтың
субъекті — ... өмір ... ... ... ... ... кем дегенде екі субъектінің болуын көздейді –
бастаушы мемлекет және мирасқорлаушы мемлекет.
Бүгінгі күні ... ... ... заңгерлер құқықмирасқорлыққа
қатысты анықтамаларды танып олармен қатар ... ... ... Вена ... ... ... ... құқықмирасқорлығы саласындағы жалғыс ... ... 1978 ... ... ... ... құқықмирас-
қорлығы туралы” мен 1983 жылғы „Мемлекеттік меншікке, ... ... ... қарыздарға қатысты мемлекеттердің құқымирасқор-лығы
туралы” Вена конвенцияларында ... ... деп ... ... ... ... бір ... халықара-лық
қатынастары үшін жауапкершілікті көтеру”[3].
Біздің ойымызша, мұндай көзқарас ешқандай құндылықты білдірмей тұр, бұл
мемлекеттің құқықмирасқорлығы мәнінің ашылмауынан көрініп тұр, ... тек ... ... ғана ... емес
мемлекеттің ішкі тәртібімен де байланысты.
Біздің пікірі бойынша, мирасқорлықтың көптеген анықтамаларында келесі
белгілерге сілтемелер көрсетілмеген:
а) мирасқор болып ... ... ... жаңа ... мәні бар. ... ... үшін қоғамда әлеуметтік өзгерістер
болуы, жаңа мемлекеттің пайда ... ... ... ... ... - заңи ... ретінде егеменді билік. Бұдан саяси
биліктің мәні мен шегі тәуелді ... ... ... ... бір ... ... ... қасиетін білдіреді;
б) халықаралық құқық субъектісінің мирасқорлық шектері. Мирасқор-лықта
құқықтар мен міндеттердің толық немесе жартылай қабылдануы туралы айтылуы
мүмкін. Бұл жаңа ... ... еркі мен ... ... ... шектері қайта құрылған мемлекетке ... ... ... ... ... ... халықаралық құқықтың жалпы танылған нормалары мен
қағидаларына ... ... ең ... әлеуметтік-экономикалық
жүйелері әртүрлі мемлекеттердің бейбіт өмір сүруі, егемендік теңдік, ішкі
істерге араласпау т.б.
Жоғарыда аталғанына ... ... ... ... нәтижелерге келеміз.
Келтірілген анықтамаларда мемлекеттердің құқықмирасқорлығы екі құрам-дасқа
бөлінуі — нақтылы (фактілі) құқықмирасқорлығы және заңды ... ... ... Бұл ... ... ғылымында жиі кездесетін құбылыс.
Осыған байланысты — ... ... ... ... ғана ... ... ... туындаған
құқықтағы өзгерістерді де білдіреді. АҚШ заңгерінің О.Сварлиеннің ескеруі
бойынша, осы ... бір ... ескі ... ... ... ... ... мұндағы құқықтық мирасқорлық осындай жағдайдағы
бір мемлекеттің екіншісін заңды алмастыруын білдіреді. Ағылшын ғалымы
М.Джонс ... осы ... ... әрбір мағынасын әртүрлі
терминдермен көрсетуге тырысты: мирасқорлық сияқты фактілік ... in fact ... ... ... ... ... мен ... мирасқорлауы - succession in law
(құқықтық мирасқорлық).
Сондай-ақ, Г.Кельзеннің айтуы ... ... ... ... ... ... ... білдіреді, яғни осы террито-
рияның шеңберінде бір мемлекет басқа мемлекетпен ... ... ... ... ... мен ... екінші мемлекетке өтуі...
Сонымен „мемлекеттік құқықмирасқорлығы” территориялық өзгерістерге және
қарастырылып отырған өзгерістермен ... ... да ... ... Н.В. Захарова да тура осылай қарайды. Оның айтуынша: ... ... ... ... мен ... ... құрайтын фактілі жағдайды бекітну үшін қолданса да болады, сондай-
ақ сол құқықтар мен міндеттердің бір мемлекеттен екіншіге өтуін атау ... ... ... ... ... фактілі және
заңдылы деп бөлінуі негізінде дұрыс. "Мирасқорлық" ... ... ... ... ... ... анықтау кезінде ең
алдымен халықаралық ... ... ... ... бөлу ... яғни
фактілі мен заңды жағдайларды анықтау.
Мемлекеттердің құқықмирасқорлығы жалпы десек - белгілі бір жағдайда
немесе тарихи жағдайларда ... ... бір ... ... болған құқық субъектіге құқықтары мен міндеттерінің көшуін білдіреді,
яғни жаңа бір мемлекетке ауысуы. Жаңа мемлекет, өзінің егемендігін ... ... ... ... ... құқық пен міндеттің
мұрагері ретінде мұраны иеленуші болады. Осыған байланысты фактілі жағдайды
талдау үшін ... ... ... түсінікке дұрыс анықтамасын беру маңызды.
Заңтану ғылымында „заңды факт” дегеніміз құқықтық ... ... ... ... алып ... ... ... бекітілген
жағдайлар. Осыдан келіп, „заңды факт” ... екі ... ... ... ... ... ... фактор) және олардың құқықтық
салдарының негізі ретіндегі құқық ... ... ... ... ... белгілі бір заңды ... бар ... ... өтуі ... ... ... ... соғады, яғни бір
мемлекеттің басқа мемлекетке белгілі бір ... мен ... ... ... Заңды құқықмирасқорлығы фактілі жағдайдан тыс
қарастырып алуға болмайды, себебі соңғысы біріншісінің алғы ... ... ... ... мен екінші жағдайда әр ... ... ... ... болып табылады[5]. ... да ... ... „құқықтар мен міндеттердің бір мемлекетінен
екіншісіне ауысу жөніндегі мәселенің ... ... ... ... ... ... фактілі жағдайлардың заңды деп қарастыруына
байланыссыз халықаралық құқық ерекше бекітеді”[6].
Фактілі ... біз ... ... ... ... ... ал
осы бөлімді қорытына отырып құқықмирасқорлық институтының ... ... жылы ... ... ... ... ... кодификациясы
мемлекеттің құқықмирасқорлық туралы сұрақтар қарастырылды. ... ... ... ... ... құруды шешті.
1963 жылы он бесінші сессиясында Комиссия Комитеттің құқықмирасқорлыққа
қатысты баяндаманы ... ... ... ... ... ... рет-ретімен болғанын бағалады: шартқа қатысты құқықмирасқорлық
құқық пен міндеттемеге қатысты құқықмирасқорлық. Комиссия арнайы осы ... ... ... ... ... ... жылы ХҚК бұл ... үш тақырыпқа бөлуді шешті. ... Сот ... ... ... сайланғаннан кейін, шартқа қатысты
құқықмирасқорлықтың арнайы баяндамашы ретінде ... ... ... ... ал басқа да сұрақтар бойынша Мохаммед Беджауи
(Алжир) ... жылы ... ... ... ... ... ... Уолдоктың орнына тағайындалды, өйткені ол Халықаралық Соттың БҰҰ-ның
мүшесі болып тағайындалған.
1978 жылы 31 ... 23 ... ... Венада Жаңарған түрде
конференция өтті.
Конференцияда 69 мемлекет делегациясы қатысты - 1977 жылғы сессиясында
94 ... ... 1977 ... ... екі ... ... болып
тағайындалды. Сонымен қатар, бұл конференцияда Намибия бойынша БҰҰ-ның
Одағы қатысты, ... ... ... және ... - ... Африка
Халықаралық ұйымдары қараушылар болып тағайындалды.
1978 жылы 22 ... ... ... ... ... ... құқықтықмирасқорлығына байланысты Вена конвенциясы қабылданды.
1983 жылы қаңтарда 22 мемлекет конвенцияға қол қойды, 3 ... ... және 3-уі оны ... жылы ХҚК ... ... қатысты сұрақтарға
Мохаммед Беджауиді ... мен ... ... құқықмирасқорлық
сұрақтарына арнайы баяндама ретінде тағайындалды.
1968 жылы Комиссияның ... ... ... мен ... құқықмирасқорлықтың бірінші баяндамасы өтті.
1972 жылы алтыншы сессиясында Комиссия 8 баптың проектісін қарастырды.
1974 жылы жиырма ... ... ... 3, 9, 11, X ... олар ... ... ... қатысты.
1976 жылы жиырма сегізінші сессиясында арнайы баяндамашы ... ... онда тағы алты ... ... ... 12, 16 -шы ... қарастырды.
1977 жылы жиырма тоғызыншы сессиясында Комиссия тоғызыншы баяндаманы
ұсынды. Онда мемлекеттік қарызға ... ... ... ... жылы ... ... ... оныншы баяндаманы қарастырды.
Онда мемлекеттік қарызға қатысты, сонымен қатар егер де ... ... ... ... ... жағдайларды қарастырды.
Онда 23, 24, 25-ші баптар бойынша.
1974 ... 1977 ... ... Бас ... ... байланысты баптардың проектілерін ... ... ... жылы отыз ... ... Комиссия құқықмирасқорлықтың архивке
қатысты баяндаманы қарастырды. Онда 1-25-ші баптардың ... ... үш ... ... ... 1-ші бөлім ат қою "Кіріспе",
үш бапты мазмұндайды, "Мемлекеттік меншік", ... ... ... екі ... ... яғни "Жалпы жағдай" және "Мемлекеттердің
құқықмирасқорлыққа түрінің әртүрлі жағдайы".
"Мемлекеттік меншік", ... ... және ... Қарыз"
сегізінші сессияға қатысты ХҚК-сы 39-шы бапты бекітті.
1983 жылы Бас Ассамблеяның ... ... ... ... ... ... Мемлекеттің құқықмирасқорлық Конвенциясы
мемлекеттік меншікке қатысты, мемлекеттік архивке және ... ... ... ... ... ... ... келген нақты жағдайдың заңдылығы халықаралық өмір, халықаралық
қауымдастық деп ... ... ... оған осы тарихи кезеңдегі
қауымдастық өмір сүретін және басшылық ететін нормалар жатады.
Өткен кезеңде, "соғысқа құқықы" "қасиетті" ... ... ... ... ... ... орындалған егемендік құқығын беру
актілеріне тыйым салатын немесе халықаралық құқықтарға қарама-қайшылық
тудыратын белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... алу кең тараған жағдайлар болды, ... ... ... ... ... ... ... көптеген ғалымдармен мойындалған, себебі
бұл өмір сүру нормасы болды.
Жеке колониялардың тәуелсіздік алуы, соның салдарынан 1917 жылдағы
Ресейдегі ... ... ... ... тізіміне жаңа пункттер
енгізді, ондағы ... ... ... ... ... бір ... бөлінуі, мемлекеттің бөлінуі (құлдырауы) болып
келеді.[8]
Мемлекеттердің мирасқорлығын тудыратын нақты жағдайды құрайтын ... ... және ... ... көз ... ... ... отырды. Бұл үрдіс халықаралық құқық - бүкіл халық үшін халықтардың
бірлесуі арқылы даму ... ... ... ... ... бір
деңгейінен негізделген, халықаралық құқық жаңа кейіпке ие болмай тұрғандығы
бейбітшілік құқы.
Халықаралық құқық ауыр ... ... ... ... ұлттар мен
халықтардың өзін өзі анықтау құқығын танып және оны ... ... ... әр ұлт пен ... игілігіне тәуелді екенін түсіне
отырып, 1978 жылғы Вена конвенциясының 6 бабында және 1983 ... ... 3 ... ... ұлттар мен халықтар өзін өзі анықтау,
күшті немесе күш қаупін қолданбау, ... ... және т.б. ... ... ... ... нақты жағдайлар ғана заңды мирасқорлық,
заңды заңи маңызы бар екенін ... ... әр ... ... ... ... болған және әлі
де болып отыр. Бұл ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің мирасқорлық негізге ала
отырып, заңды фактілердің маңыздылығын түрліше бағалаған.
Кейбір ғалымдар ... ... ... ... ... ... тырысты.
Я. Броунлидің айтуынша, "мемлекеттердің мирасқорлығы бір ... ... ... егемендігімен қорытынды ауысуы ... ... ... ... әрі қарай оның пікірінше заңды мирасқорлықтың
пайда болу алғышарты ... ... ... ... ... толығымен ыдырауы;
2) мемлекет бөлігінің бөлінуі;
3) деколонизация;
4) мемлекеттердің бірігуі;
5) территориялар цессиясы;
6) мемлекет территориясының бөлігін аннекциялау.
Ерекше түрде И. Кирстен ұсынатын ... кей ... ... нақты
жағдайлардың тізімін атап өту қажет:
1. "Келесі салдардан мирасқорлаушы мемлекеттің жойылуы:
1) мемлекет типінің өзгеруі (мысалы, социалистік ... ... ... бұл ... ... аумағында екі және одан да көп ... ... ... ... ... ... ... мемлекет территориясы басқа мемлекеттерге қосылады;
б) жойылған мемлекет ... жаңа ... ... ... ... және ФРГ 1945 жылы кейін бұрынғы Германия ... ... ... ... бұл ... екі және одан да көп ... жаңа мемлекет құрады (мысалы, Сирия
мен Египеттің ОАР-ға қосылуы);
ә) бір ... ... ... басқа бір немесе бірнеше мемлекеттердің
бөлігінен бірігуі;
4) халықаралық құқыққа сәйкес бір мемлекеттің ... ... ... мемлекет аннекциясы (мысалы, Германия мен Австрияның 1938 жылы
бірігуі (аншлюс).
11. Бастамашы - мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... жаңа мемлекет құрады;
ә) бұрынғы мемлекетке қосылу;
2) цессия;
3) мемлекет бөліктерінің жаңа бір мемлекетке бірігуі;
4) бөліктері егеменді болып қалатын федералды ... ... ... ... асыруды олар толығымен немесе жекелей
федерацияға тапсырады;
5) мемлекет бөліктерінің қосылуы.
Бірінші ... ... ... 70-шы жылдары кеңестік халықаралық -
құқықтық әдебиетте Н.В. Захарованың анықтамасы кеңінен тараған, ол ... ... ... ... ... жаңа ... ... болуы
(колония болған елдің тәуелсіздік алу нәтижесінде; бір мемлекеттен бөлінген
елдің аумағында; бірігу нәтижесінде; екі ... ... жаңа ... бір ... территориясында пайда болуы мүмкін, соған байланысты
соңғысы өзінің өмір ... ... ... халықаралық келісімді
компетенциясының өзгеруімен ... оның ... ... ... өзгеруі; өзінің халықаралық құқықтық
субъектілігін сақтамай-ақ мемлекеттің басқа ... ... ... ... бір ... ... ... ауысуы.[10]
Нақты жағдайлардың екінші тобының маңыздылығы ("мемлекеттің халықаралық
келісімді компетенциясының өзгеруімен ... ... ... ... ... ... келіспеушілік тудырмауы
мүмкін емес. Мирасқорлық халықаралық құқықсубъектілігінің ... ... ... деп ... ... ... ... жазады: "
Мұндай өзгеріс ... ... ... ... (бұл ... жаңа
федералды мемлекет пайда болады), федерацияға енген ... ... ... одан ... ... ... ... мүшелері өздерінің
халықаралық құқық мирасқорлығын сақтаса), конференцияға қатысты да
солай".[11]
Федерация ... ... ... ... халықаралық құқықтық
субъектілігінің өзгеруі сияқты халықаралық - құқықтық салдар туатынына біз
толығымен келісеміз. Бірақ бұл ... ... ... Бұл кезде
шешуші орынды басқа заңды факт - жаңа ... ... ... ... ... ... болуының негізі болып табылады. Федерация ыдыраған
кезде немесе одан шыққан кезде ... ... ... үшін ... ... ... ... фактісінің өзі алады. Және жалпы, мемлекеттің
халықаралық құқық субъектілігінің өзгеруімен ... ... ... ... ... ... халықаралық келісімді
компетенциясының ... ... оның ... құқық
субъектілігінің мәртебесінің ... ... ... ... ... өзін ... ... деп хабарлап, өзінің белгілі бір құқықтары
мен міндеттерін шектеген кезде болады, бұл ... ... ... тудырмайды.
Біздің ойымызша, мирасқорлық конференция құрылғанда немесе оған кірген
кезде пайда ... ... ... келісуге де болмайды. К. Кольяр
айтуынша:"Конференция өз бетінше ... ... Оның ... ... тұлғалар болып қалады. Конференцияның мүше мемлекеттерінің
өзара қатынасы конференцияның ерекше халықаралық ... ... ... келісімінен реттеліп отырады. Конференцияға мүше мемлекеттер ... ... ... ... ... қатынасы жалпы халықаралық
құқықпен реттеледі. Басқа сөзбен, конференцияда мүшелері өздерінің ... ... ... ол ... ерекше құқығымен
оқшауланбайды".
Бір сөзбен айтқанда, мұндай жағдайда халықаралық құқықтық ... ... және егер ... ... Н. ... ... конференцияның мүше ... ... ... ... келіп - мирасқорлық пайда болмайды.
Кейбір ғалымдар заңды мирасқорлықты тудыратын нақты жағдайдың сапасын
тек бір рет ... ... ғана ... ... тарауда атап өткендей,
заңды мирасқорлықтың пайда болу негізін территориалды өзгеріс ... ... да ... ... олар тәжірибе көрсеткендей нақты
жағдайлардың жалпы көпшілігі негізгі орынды ала алмады. Көбісі ... жаңа ... ... ... ғана пайда болады деген. Г.В. Игнатенконың
айтуынша, келесідей жаңа ... ... ... мемлекеттердің
мирасқорлығы жөнінде айтуға болады:
1) Жаңа тарихи типтегі мемлекеттің социалистік революция нәтижесінде
пайда болған;
2) Колониалды ... ... ... құрылуы кезінде;
3) Бірнеше мемлекеттердің бір мемлекетке бірігуі кезінде;
4) Мемлекет ... оның ... бір ... бөлінуі
кезінде немесе мемлекеттің ... ... жеке ... ... ... ... яғни мирасқорлық тек жаңа мемлекет пайда
болғанда ғана құрылады деген пікірді Л.В. Власовада білдіреді.
Заңды ... ... ... ... ең ... рет
конвенционды түрде 1978 жылы Вена ... ... ... 1983 ... Вена ... ... біз оларды қарастырмастан
бұрын, біздің ойымызша, жоғарыда аталған материалды талдау қажет, яғни
мемлекеттердің ... және ... ... ... ... жөн, ... ... ортақтастығын анықтауға мүмкіндік береді, сондай-ақ
Конвенцияда бекітілген, нақты жағдайлар немесе ... ... ... ... ұсынуға мүмкіндік береді.
Қазіргі халықаралық құқықпен заңсыз деп ... ... ... ... қоя ... ... жағдайды есте сақтаған жөн:
а) жаңа тәуелсіз мемлекет пайда болуы (деколонизация) - жаңа ... ... ... ... бір ... өзінің өмір сүруін
тоқтатпайды,
ә) федерацияны құру - жаңа мемлекет құрылады, ... ... бір ... өмір ... ... мемлекеттердің бірігуі - екі немесе одан да көп ... бір ... ... ... ... - мемлекет өмір сүруін тоқтатады, бірақ
жаңа мемлекет құрылмайды,
г) федерацияның ыдырауы - мемлекет өмір сүруін тоқтатады, бірақ ... ... ... ... бір жаңа ... ... болмайды (егер
федерация конституционды болса, жаңа мемлекет құрылуы мүмкін),
д) ұштарлы ... ... - бір ... өмір ... ... екі ... бірнеше жаңа мемлекеттер пайда болады,
е) мемлекеттен бөлініп шыққан территория бөлігінде немесе бөліктерінде
немесе бөліктерінде жаңа ... ... ... - жаңа ... ... ескі мемлекет өзінің өмір сүруін тоқтатпайды,
ж) мемлекет территориясының бір бөлігін бөліп ... оны ... қосу - ... ... өмір ... ... және жаңа
мемлекетте пайда болдмайды,
з) территорияның бір бөлігін беру - бұл ... ... ... ... болуы да жүрмейді.[13]
Мемлекеттің әлеуметтік - экономикалық және ... ... ... ... ... болған мирасқорлық мәселесінің
төңірегінде әлі де көптеген ғалымдардың, негізінен ... ... ... пікірлері қалыптасқан. Бұған тереңірек үңілмей-ақ қояйық,
себебі ол екінші бөлімде ұсынылған, біз тек әлеуметтік ... ... ... субъектісі - жаңа мемлекеттің пайда болу концепциясымен
келіспейтіндігімізді айта ... Бұл ... жаңа ... ... көре ... ... ... мемлекеттің ішкі ісі болып
табылады. Осыдан шыға отырып, шарттар туралы, қарыз ... ... және ... ... ... ... құқық нормаларының қағида негізінде
шешілуі ... ... ... шарттар туралы мәселелер - халықаралық
шарттар құқығының негізінде, ... - ... ... құқығы туралы
Вена конвенциясында.
Көріп отырғанымыздай, заңды мирасқорлықты тудыратын нақты жағдайлардың
көбісі жаңа ... - ... ... ... ... байланысты.
Мемлекеттің құрылуы - бір тұтас құқықтық салдар кешенін тудыратын,
соның ішінде халықаралық - құқықтың ... ... ... қауымдастық
үшін маңызды заңды факт.
Халықаралық құқық мемлекеттің пайда болу үрдісін регламенттен алмайды,
себебі бұл ... - ... ... ... ... ... даму ... Сәйкесінше, мемлекеттердің пайда болу әдістері -
мазмұны бойынша және өзінің шегі ... ... ... ... ... ... - ... пайда болуының мүмкіндігінше толық
әдістер жиынтығын беру. Мемлекеттер пайда болуының түрлі ... ... ... ... ... емес. Халықаралық құқықтық салдардың, соның
ішінде мирасқорлық саласындағы салдардың пайда болуын негіздейді.
Сонымен, Вена ... ... ... ... қарастыруға
көшеміз.
Мемлекеттердің халықаралық шарттарға қатысты мирасқорлық жөніндегі 1978
жылғы Вена конвенциясы нақты жағдайлар ретінде келесі жағдайды қарастырады:
1) Мемлекет территориясының бір ... ... ... ... ... өз ... артатын белгілі бір территория және
оның территориясының бөлігі болып саналмайтын бөлімі басқа ... ... ... ... талқылай отырып, оған бір мемлекеттің өз территориясының
бөлігін екінші мемлекетке беру, сондай-ақ территория бөлігін ... ... ... ... ... мен ... өзін өзі анықтау құқығы
негізінде біріктіру жататындығын сеніммен айтуға болады.
2) Жаңа егеменді мемлекеттің пайда болуы.
3) "Екі ... ... ... ... бір ғана ... құрады…" (31 бап, 1 п.).
Осы жағдайды зерттей отырып, мына жағдайды көрсетсек болады, яғни ... ... ... ... және мемлекеттердегі
инкорпорациясын білдіреді.[15] Сондай-ақ, Конвенциядағы ... ... ... ... маңызына ие.
4) Территорияның бөлігі немесе бөліктері бөлінген ... ... ... ... ... ... тәуелсіз бір немесе
бірнеше мемлекеттерді түзеді…" (34 бап, 1 ... ... ... ... ... ... мынадай жағдайды
көрсетсек болады, яғни бұл мемлекттің территориясының ... ... ... ... шоғырландырады, сонымен қатар федерация
субъектілерінің бөлінуін және жаңа ... ... ... ... және ... ... өзіне қаратады.[16] Сондай-
ақ, Конвенциядағы "мемлекеттің территория бөлігінің ... " ... ... ... ... ... , ... архивтер мен мемлекеттік қарыздардың
қатынасында мемлекеттік мирасқорлық туралы 1983 жылғы Вена ... ... ... ... ... ... қарастырады:
1) "Осы мемлекеттерге мемлекеттің территориясының бөлігі сатылғанда
басқа мемлекетке…" (14 бап, 1 п.).
Берілген жағдай бір еуыздан аймақ ... ... ғана ... Жаңа ... ... ... ... "Екі немесе бірнеше мемлекеттер біріккенде бір ғана мирасқорлаушы
мемлекетті құрады…" (16 бап).
Көрініп отырғандай, берілген ... 1978 ... ... ... мен тура ... келіп отыр.
4) "мемлекет аймағының бөлігі мен бөліктерінің ... ... ... құрылады…" (17 бап, 1 п.) және ... ... ... ... да ... бірігеді…"
(17 бап, 2 п.).
Осы жағдайлар мемлекет территориясының бөлігі мен ... ... ... құрылуын, сондай-ақ мемлекет территориясының
бөлігінің бөлінуімен басқа да ... ... ... ... субъектілерінің бөлінуін көрсетеді. Барлық осы жағдайларда
мирасқорлаушы ... ... ... етуін тоқтатпайды.
5) мемлекет бөлінгенде және өзінің әрекет етуін тоқтатқанда ... ... ... ... екі ... бірнеше
мирасқорлаушы мемлекетті түзеді…" (18 бап, 1 п.).
"Мемлекеттердің бөлінуі" түсінігінде Конвенцияда бекітілген, бұл жағдай
унитарлы мемлекеттің бөлінуі, сондай-ақ федерацияның ... ... ... "мемлекеттердің бөлінуі" түсінігі де жинақтайтын маңызға ие.
Сондықтан, жоғарыда берілген жағдайдың көмегімен біздің көз қарасымыз
бойынша, заңдылық мирасқорлықты алып ... ... ... 1978 және 1983 ... Вена ... ... жағдайдың
неғұрлым толық көрінісін көрсете алдық - нақты жағдайлар бірдей, ... әр ... әр ... ... ... ... ... берілген жағдайлар біз ұсынған ... ... ... ... бір ... ... территориясының бөлігі басқа мемлекетке
беруі;[17]
2) мемлекет территориясының бөлігінің бөлінуі және басқ мемлекетпен
бірігуі;
3) ... ... ... ... жаңа ... ... тәуелді болған территорияда жаңа тәуелсіз мемлекеттің пайда болуы;
ә) ... ... ... ... субъектісінің бөлінуін есепке
алғанда) бөлінген мемлекеттің территория бөлігінде (бөліктерінде)
құрылуы;
б) бір мемлекетке (федерация құру, ... ... ... екі ... ... мемлекеттердің бірігуі;
в) мемлекеттің бөлінуі және оның әрекет етуінің тоқтатылуы және оның
территориясының бөлігінде екі ... ... ... ... ... ... ... құрылуы.
Барлық осы нақты жағдайды жалпылай келе ... ... ... ... ... ... ... мирасқорлық дегеніміз - ... бір ... бір ... ... ... мемлекеттің
егемендігіне ауысуы.
Негізінен Вена Конвенциясында бекітілген нақты жағдайлар берілген
мәселелерді зерттеушілермен танылған.
Бірақ бүгінгі ... ... ... ... ... ... жаңа мемлекеттің пайда болуының заңды факт болып ... ... ... ... Ресей зерттеушілері арасындағы бүгінгі таңдағы
даулы ... біз ... біз ... ол 2-ші ... Ал ... - ... ... объектісі туралы сөз
етсек, бұл мәселені зерттеу осы мәселенің ... ... және ... ... және бұл ... ... ... кіруге мүмкіндік
береді.
2. Мемлекеттердің құқық мирасқорлығының объектілерге байланысты өзекті
мәселелері
2.1 Құқық мирасқорлығы институты және мемлекеттік ... ... өмір ... ... ... жасасқан шекара туралы шарттары
жаңа ... ... ... ... күші жойылмайынша өз күшін
сақтап қалған деп есептеледі.
Өзін-өзі анықтау ... осы ... ... ... ... ... ұлт ... өзге халықтың құқын және мүдделерін
сақтай отырып, экономикалық, саяси және мәдени жағынан дамып, өмір ... ... ... анықталмағандықтан бұл соғысқа әкеліп
соқтыратын.
Халықаралық ... "uti ... - бар ... ... білдіретін формула бар.
Дегенмен оны әртүрлі талқылайды, оның екі жолы бар: uti ... and uti ... de facto - ... және ... ... иеліктердің жерінде құрылған американ республикасы испан ... ... өзін ... Сол ... ... америка елдері
арасында территориялық қақтығыстар соғысқа дейін бар болды. Мысалы ... ... және ... ... ... үшін соғыс болған; 1845-
1852ж.ж. Аргентина, Уругвай, Парагвай, ... мен ... үшін ... ... Чили, Перу және Боливия соғысты;
Аргенина, Боливия, Парагвай ... Чако ... үшін ... ... ... ... да танылды: Гана, Гвинея, Конго
шекаралары бұрынғы боданның шекараларымен ... Бұл ... ... ... бүтіндік қағидасына қарсы қоюға болмайды.
Шекараны өзгерту көп жағдайларда территориялық даумен жалғастырады.
Жаңа мемлекеттің мүдделерін толық ... ету үшін ... ... үшін ... жағдайларды ескеру керек.
Халықаралық құқықтың жаңа субъектілері жас ... - ... ... ... ... шекараларды ескермей алмайды.
Жаңа мемлекеттерді мұрагер мемлекеттің заңи ... ... ... ... ... құрлығын, территория және ішкі ... және әуе ... әуе ... ... және де сол ... мемлекеттің арасында территорияға келіспеушіліктер және ... ... ... ... ... күш позициясы жағынан емес,
егемендік территориялық ... және өзге ... ... ... ... жолмен келіссөз және қарулы қақтығыссыз шешілу керек.
Халықаралық шарттар құқы ... Вена ... 62-ші бабы ... "а"- ... ... ... ... туралы нормаға мемлекеттік
шекараларды бекітетін шарттар енгізілмеді. Егер ... ... ... ... ... ... бас ... мүмкін болса,
бұған сүйеніп мемлекеттік шекара туралы шарттың күшін ... ... ... ... ... мойындайды.
Мұндай ереже мемлекеттің шарттарына да қатысты. Вена конвенциясының 11
бабына сәйкес мемлекеттің мирасқорлығы ... ... ... ... ... ... ... бекітілген құқықтар мен
міндеттерді қамтымайды. Егер мирасқорлық фактісінен шекараға ... ... мен ... ... ... ... ... да
бір негіздер туындаса, бұл негіздер шартпен бекітілген ... ... ... міндетті мұралануы өзін-өзі анықтау қағидасының
күшін түсіреді деп айтуға болады және сәйкесінше оны ... ... ... - ... өзгерістердің болуы. Өзін-өзі анықтау
қағидасы халықаралық құқықта императивті сипатқа ие және оның ... үшін ... ... мұралану ережесі ... жаңа ... ... ... ... ... негізінде қандай да бір
территориялық өзгерістер болмайтынын білдірмейд[19]і.
СБСЕ қорытынды актісінде шекаралардың ... ... ... ... ... олардың шекаралары халықаралық құқыққа сай
бейбіт жолмен және келісім негізінде өзгеру ... ... ... ... мемлекеттер шекараны айқындап,
территориялық ... ... ... ... ... ... қабылданды.
Мемлекеттің мирасқорлауы мұрагер мемлекеттің ол құрылған ... ... ... және оның ... ... күші ... ғана ... жылы Вена конвенциясының 11 бабы ... ... ... ... ... және шекаралық режимнің
салдарын ғана қамтиды, бірақ шарттың дұрыстығы немесе қандай да бір өзге
шекаралардың ... ... ... әсер етуі ... ... ... және айрықша сипаттағы территориялық режимдер (АТР).
Мемлекеттік шекараға қатысты шарттардан айрықша территориялық режимді
бекітетін шарттарды айыра білу керек. Мемлекеттің ... ... ... немесе халықаралық ынтымықтастықты кеңейтуге бағытталған кейбір
аймақ, зоналардың ерекше маңызына, сондай-ақ халықаралық құқықтың ... ... ... ... ... ... ... режимі бекітілуі мүмкін және ол нақты осы территорияға ... ... ... мен ... осы ... иесі ... құқық
субъектісі иеленеді[20].
АТР мысал ретінде Аланд аралдарын, Шпицберген, Дунай, Рейн өзендерімен
кеме қатынастары, Суэц және Панама каналы, Қара ... ... ... ... Вена ... 12 бап мемлекеттердің мирасқорлығы
айрықша территориялық режим туралы шарттарды қамтымайтындығын айтады. Бұл
шарттар ... ... ... және белгілі бір территорияны қолдануға
қатысты болады. Шетел территориясында әскери база орнату туралы ... ... ... ... шарттар емес.
АТР туралы шарттың сипаттамасы үшін олардың ... ... ... ... жалпы танылғандығының қағидасына сәйкестігінің маңызы
зор. Бұл қағидалар міндеттің ... және ... ... ... ... ... ... мен мүдделерін
қамтамасыз етеді.
Шарттарға қатысты мемлекеттердің мирасқорлық сұрақтары бойынша БҰҰ Вена
Конференциясында ... ... ... ... ... ... Конвенция жобасының 12 бабына қатысты дау өрбітілді.
Мемлекеттің ... ... ... фактісі: жаңа
тәуелсіз мемлекеттің пайда болуы, мемлекеттің қосылуы, мемлекеттің ... ... бір ... ... беру ... ... туралы шарттарды қамтымайды, мысалы қандай да бір ... және ... ... ... ... пайдалану
құқы (өзендермен жүзу, шельф ресурстарын игеру, балық аулау), шетел әуе
теңіз порттарын пайдалану.
12 бапқа өзгерістер ... оны ... ... ... ... ... ұсынды.
Комитет 12 бапты отырыстарда алдын-ала қарап, 12 бап және ... ... емес ... ... ... ... ... бапты талдау барысында жаңа босаған мемлекеттер бұл бап олардың
табиғи ресурстарға мемлекеттік ... ... ... ... мирасқорлау қаупін тудырды.
12 баптың мағынасын толық ұқпай дамушы мемлекеттің ... ... ... ... ... қосымша пунктісінде оның ережелері
мирасқорлаушы мемлекеттің жасасқан шарттың ережелері және одан туындаған
міндеттері мирасқор мемлекетке өтпейтінін ... ... жылы 12 ... ... ... ... ... бойынша топқа
қосылмаған мемлекеттің тарапынан ... Оған ... ... ... негізінде Конвенция жобасының 6, 7, 12 ... ... ... ... бап шетел территориясындағы
әскери базалар туралы сұрақты қамтымайды, өйткені шетел ... ... ... шарт ... ... ... қатарына жатпайды, өйткені
мұндай шарттың саяси сипаты бар және ... ... ... ... шарт ... табылмайды.
Қосылмаған мемлекеттің 12-ші бапқа қосымша пункт енгізу туралы ұсыныс
ресми емес кеңестер бойынша топтан, совет және ... ... ... ... ... ... мұндай пунктіні 12-ші бапқа қосуға ... ... ... ... ... ... 12-ші ... контекстісінде
демилитарланған және бейтарап зонада әскери базаларды салуға ... ... ... ... ... деп ... яғни олардың
ремилитаризациясына ... ... ... ... ... ... ... ұлттық суларын,
халықаралық өзенді қолдану, территориялық сулар ... ... ... ... ... және әуе ... ... да қамтуы
мүмкін, яғни мирасқор мемлекетті шетел ... ... ... ... ... міндеттемеден босататындығын білдіруі мүмкін.
Осы айтылғанды ескере отырып КСРО делегациясы бұл сұрақтарға қатысты
мүдделерін ... ала ... өз ... жасады.
Бұл ұсыныстың негізінде Конвенция жобасының 12-ші ... 3-ші ... ... ... ... ... ... территорияда
шетел әскери базаларын бекітуді көздейтін пред. ... ... ... ... ... ... емес ... бойынша топпен ымыра негізінде
қабылданды.
1978 жылы конвенцияны дайындау барысында қандай құқық және қай денгейде
халықаралық ... ... ... ... мемлекеттің мирасқорлығы
жағдайында ерекше категорияны құрайтыны айқындалмаған.
Халықаралық құқық Конвенция жұмысы барысында, конференция барысында 12-
ші бап жобаның ережелері ... Бұл ... tabula rasa ... ... территориялық режимді бекітетін халықаралық шарттар
оған сәйкес мирасқорлық норма қызметінің объектісі болмады.
Мемлекеттің шарттарға ... ... ... бір ... халықаралық өзен, канал, бұғаздар, кеме ... ... ... ... ... 1978 ... ерекшелігінің бірі. Айырықша режимді ... ... ... және ... ... ... сол
территориямен бірге өзге мемлекеттің басқаруына өтеді, егер арнайы келісім
болмаса.
Дегенмен 12-ші бап ... ... ... заңи ... ... жауап бермейді. Онда тек олар сәйкесінше территорияларға бөлінбес
қатынаста қарастырылатыны ғана ... ... ... мирасқор мемлекет мирасқорлық тәртібіне ... ... ... бір ... өзіне қатысы жоқ деп
тапқанының өзінде шарттардан ... ... мен ... бас тарта
алмайды. Солайша, мирасқор мемлекет одан мирасқорлық ... ... ... ... күшін бір жақты жою немесе оны қайта қарау) босатыла
алады.
Конвенцияның 12-ші бабында ... ... ... немесе
конференцияда мирасқорлық негізінде мирасқорға үнемі өтетін қандайда ... ... ... құқық бекітпейтіндігі туралы аргументтер
қолдау ... ... ... ... ... арқылы егемендік, териториялық
бүтіндік, өзге мемлекеттің ісіне араласпау ... ... ... қолдану әскери конфликтіге жол бермеу ... Бұл ... ... және ... ... ... арнайы
ескерілді. ОАЕ үкімет башылары 1964 жылы ... ... ... ... мемлекетімен шекаралық даулар" резолюциясын қабылдады. Онда
территориялық мәселелер келіспеушіліктің ... ... ... ... ... ... ... кедергі салуға тырысатыны; Африка
мемлекетінің шекаралары олар тәуелсіздікке ... күні ... факт ... ... ... ... ... әр мемлекеттің территориялық
бүтіні мен оның тәуелсіз өмір сүруге құқын құрметтей отырып шешу қажеттігі
айтылған барлық ОАЕ ... ... ... ... ... шекараларды құрметтейтінін айтады. ОАЕ XV111 ... жыл) ... 50 ... ... және үкімет басшылары
шекаралардың мызғымастығы, қол сұғылмаушылығын жариялады[22].
Территориялық сұрақтарының көбі ... ... ... ... ... ... ірілі - ұсақты бодандарға бөліп
тастады, онда да ... ... ... ... немесе тарихи
жағдаяттар ескерілмеді. Нәтижесінде жеке халық пен ... ... ... ... қалды.
Қазіргі Африка халқы бір тіл немесе бір тілдік диалектерінде ... ... ... ... елдің екі бөлігін қосып, бірегей Камерун
мемлекетін құру үшін күресті. Француз басшылығында болған Камерун бөлігі
тек 1960 жылы ... ... ... ... ... ... және
солтүстік бөлікке бөлінген болатын оның өзінде солтүстік бөлігі ... ... ... ... ... жылы ... үкіметі мемлекеттердің территориялық даулар және
шекара сұрақтарын шешуде күш қолданудан бас ... ... ... ... ... ... ... жағдаяттарды ескеру ұсынылды:
-қалыптасқан мемлекет шекараларды өзгерту үшін күшке жүгінге міндеттеу;
-уақытша да болсын, мемлекеттің территориясы қандай да бір шабуыл, ену,
жаулау, өзге де ... ... ... ... керек;
-мемлекет немесе қоғамдық құрылымдағы өзгешелік ... ... бар, жоғы өзге де ... бір ... өзге мемлекеттің
территориялық қол сұғылмаушылығын бұзуға негіз болмау керек;
-даулар бейбіт жолмен (келіссөз, делдалдық, келісімдік процедура, т.б.)
және БҰҰ ... ... ... ... ... құқықта шарттарға қатысты мемлекеттердің құқық
мирасқорлығы
Халықаралық құқықта қалыптасқан нормалардың, соның ішінде1978 жылы ... да ... ... да қоса ... және ... шартқа қатысты мирасқорлық сұрақтары мирасқорлық процесіне
негіз болған мемлекеттің қосылуы, ... не ... ... қарай шешіледі.
Өзгеше келісілмесе, мемлекеттің қосылуы нәтижесінде пайда болған жаңа
мемлекет құрамдас бұрынғы әр ... ... ... ... Бұл шарт мирасқорлық мезетінде күшін таратқан мирасқорланған
территорияға ғана ... ... ... екіжақты шартта мирасқор
мемлекет пен шарттың екі ... ... ... ... ... ... ... пен қатысушылар саны шектелген көп ... ... ... ... шарт ... ... мирасқорлайтын
мемлекеттің жоғарыда айтылған территорияның бөлігіне қатысты ... ... өзге ... ... ... етсе ... Егер ... шарт осы айтылған категорияның біріне де сәйкес келмесе, ... сол ... ... бүкіл территориясына қатысты қолданатынын
жариялай алады[23].
Мемлекет бірнеше жаңа мемлекеттерге бөлінген ... ... ... ... таратқан шарт әрбір құрылған жаңа ... ... ... Дегенмен, арасындада керісінше мазмұндағы
келісім жасалуы мүмкін. Ал егер шарт мемлекеттің территорияның тек бір ғана
бөлігіне қатысты ... сол ... ... ... ... шарт өз күшін ... ... сол ... ... тек жаңа ... ауысады[24].
Егер бір мемлекеттің территориясының бөлігі өзге ... ... ... ... алдыңғы мемлекеттің шартының күші жойылып,
мирасқор мемлекеттің жасасқан шарттың күші тарайды. Тек бұл ... ... оның ... немесе объектісіне сәйкес келмеген жағдайда,
немесе шарттың жүзеге ... ... ... ... ... ... мүмкін емес.
Территориясы бөлінгеннен кейін де өмір сүруін сақтап қалды.
Бірақ конвеция бойынша мүдделі мемлекеттерге ... ... ... ... ... ... бөлінуі жағдайында
шарттарға қатысты мирасқор ... ... ... ... Вена
Конвенциясы мұндай мирасқорлық шарттың мирасқор мемлекетке қатысты қолдануы
шарттың мақсаттары не ... ... ... не оның ... ... ... ... қолданылмайтындығын бекітеді.
Қазіргі халықаралық құқықтық мемлекеттің мирасқорлығы шарттың бекіткен
құқықтары мен міндеттерін және оның ... ... Бұл ... шекараларының мызғымастығы мен оларға бекітілген режимінің
тұрақтылығын қорғап ... бұл ... ... ... ... мирасқорлық
процесі барысында сақталады.
Мемлекеттің мирасқорлыға, сондай-ақ, ... ... ... ... ... ... шартпен шетел мемлекеттеріне не
мемлекеттер тобының немесе жалпы барлық мемлекеттің пайдасына бекітілген
міндеттерді, сондай-ақ белгілі бір ... ... тобы ... ... ... мемлекеттің территориясын пайдалануға немесе
пайдалануға ... ... ... ... ... ... қамтымайды.
КСРО шарттарын мұралауға катысты сұрақтарды шешуде, ТМД мемлекеттері
халықаралық құқық нормаларына сүйенеді. Ол ... ... ... ... ... оған сәйкес мұндай сұрақтарды мирасқор
мемлекеттер өзара келісіп шешеді. ТМД ... ... ... ... құру ... Беложевск келісімі мен оған қоса Алматы хаттамасы, сондай-
ақ ... ... ... ... ... ... ... кепіл беретіндігі, 6.07.1992 жыл, ал бұрынғы Одақтың шартына
қатысты ... ... ... ТМД ... ... қатынастың тұрақтануымен кейінгі ... бұл ... ... отырып, жалпы саны 15 мыңнан асатын бұл шарттарға ... шешу ... ... ... ... жылы ... сұрақтары бойынша ТМД ... ... ... өзара мүдделерді қамтитын шарттар туралы
айтылды. 6.07.1992 жылы Меморандумда қөрсетілгендей, КСРО-ның ... ... ... үшін ... мүддені қамтиды. Бұл шарттар
ешбір ортақ шешім немесе мүшелерінің қандай да бір ... ... ... және ... ТМД ... бұл ... қатысу сұрағын нақты
жағдайға және әрбір ТМД мемлекеті бұл шарттарға қатысу ... ... және ... ... және ... ... өзі жеке ... мүшелер саны шектелген, сондай-ақ барлығы емес, бірақ ... ... ... ... ... ... ... бақылау орнату бойынша шарттар бар. Мұндай әрбір ... ... ... ... ... ... ... әрекет қабылдау қажет
етіледі, ал қажет болған жағдайда мұндай шешім не әрекет шарт бойынша өзге
әріптестің де ... ... ... 1991 жылы КСРО және АҚШ арасында стратегиялық шабуыл қарулы
күштерін қысқарту және шектеу туралы ... ... ... Федерациясы,
Беллорусь Республикасы, Қазақстан ... ... ... КСРО ... ... , ... 23 ... 1992 жылы
бұрынғы шартқа Лиссабондық хаттамаға қол қойды. Хаттама осы ... ... КСРО ... ... ретінде Шарт бойынша міндеттерді
танитындығын және өз ... ... ... ... ... жүзеге асыру мақсатында КСРО атауы ендігіде Белорусь
Республикасын, Қазақстан ... ... ... Украинаны
білдіреді.
Еуропада қалыпты қарулы күштер туралы Шартты (ДОВСЕ) және ... ... ... ... ... КСРО және ... жасақтың және техниканың максималды деңгейі туралы келісімді ... ... (3-ші және 19 ... 1990 жылы қол ... 1992 ... ... бұл шартты орындау қағидалары және тәртібі ... ... Бұл ... ... ... ... күші ... КСРО
территориясында орналасқан мемлекеттер қатысады: Әзірбайжан, Армения,
Белорусь, Грузия, Қазақстан ... ... ... ... ... осы шарт бойынша КСРО мирасқорлары ретінде танылады.
1997 жылы қыркүйек айында Ресей, АҚШ, Белорусь, Қазақстан Республикасы
және Украина сыртқы ... ... 1972 жылы КСРО және АҚШ ... ... қорғаныс жүйесін шектеу туралы ... ... қол ... ... ПРО ... ... ... ретінде
тек АҚШ пен Ресей ғана емес, сондай-ақ ... ... ... ... да ... бұл ... өзге де шарттардан мирасқорлықпен
байланысты екі ... ... көп ... ... ... ... болады.
Ұлыбритания мен Бирма арасында билікті беру туралы шарттың 2-ші бабына
сәйкес, қазіргі ... ... ... ... ... да бір күшіне
енген халықаралық келісімінен туындайтын ... ... мен ... әрі ... шарт ... ... қолдануы мүмкін болғандықтан,
Бирманың ... ... ... ... ... қолданудан
Ұлыбританияға берілген құқықтар мен міндеттер мұндай шарттар Бирмаға
қолданғандықтан, ... ... ... сол құқықтар мен міндеттерді
пайдаланады.
Құқықтар мен міндеттерді беру ... ... ... ... ... шарттың өзге қатысушылары арасында ешбір юридикалық байланыс
бекітпейтіндіктен, халықаралық ... ... ... шарттар бойынша
мирасқорлық туралы Конвенцияны дайындауда құқықтар халықаралық міндеттерді
беру туралы келісімнің ешбір юридикалық күші ... ... ... 8-ші ... ... жаңа ... мемлекеттің мүдделеріне және де
халықаралық келісім шарт құқықтың талаптарына сәйкес келеді. Оның мазмұны
бойынша:
1. ... ... осы ... қатысты халықаралық
шарттар бойынша құқықтар мен міндеттер жаңа ... ... ... ... ... мирасқор және мирасқорлаушы мемлекет
арасындағы құқықтар мен міндеттердің ... ... ... ... мен ... ... Мұндай келісімнің жасалуына тәуелсіз, мирасқорлық мезетінде
мирасқорлық объектісі болған, ... ... ... шарттарды
мирасқорлау салдары осы Конвенциямен реттеледі.
Tabula rasa қағидасын ... ... ... ... бірі ... ... Tabula rasa - ... ... ... қорытылған тәуелсіз елдердің келісімдерден
еркін болу ... ол ... ... ... ... ... ... Броунлидің айтуынша, "Алдыңғы ... ... жоқ жаңа ... ... болу ... ... ... өз күшінде болады."
"Конвенцияға мұндай норманың еңгізілуі, социалистік ... ... 1960 жылы БҰҰ Бас ... қабылдаған отарлық
аймақтар мен халықтарға тәуелсіздік беру туралы Декларациясында құрылған
қағидаға заңды күш ... ... деп ... атап ... ... - Конференцияда социалистік және дамып келе жатқан ... ... ... ... бұл ... ... өзінің
тәжірибелік мәнін жоғалтатыны туралы сендірулерін теріске шығарды".
Конференция конвенцияға расисттер мен сепаратистердің дамып жатқан
елдердегі іс - ... ... ... ... ... талапты қабылдамады. Конвенцияда сонымен қатар халықтардың ... және ... ... ... ... ... ... және ол конвенцияда осы заманғы халықаралық құқықтың императивтік
нормасы ретінде бекітілді. Оған ... ... ... ... ... ... ... ереже еңгізілді.
Сондықтан конвенцияның жаңа тәуелсіз ... ... ... ... ... заң ... ... қалайтын нормалардың бірі 16-шы бап бойынша: ... ... ... бір ... өз күшінде сақтауға немесе
мемлекеттер құқықмирасқорлығы ... бұл ... ... объектісі болып табылатын территорияда өз күшінде
болғандығы үшін ғана оның ... ... ... ... ... жаңа ... мемлекеттердің құқықмирасқорлық мәселесіне
жалпы көзқарас ретінде қарастырылуы тиіс. 16-шы баптың мазмұнына әлеуметтік
революция ... ... ... ... бас ... құқығын алғаш бекіткен Кеңестік мемлекеттің
халықаралық - құқықтың доктринасы сөзсіз әсерін тигізді. Жаңа ... ... ... ... ... ... прогессивті
нормаларын қамтитын келісімдер, Кеңестік мемлекет тарапынан қабылданып
орындалған.
16-шы бап нормативтік түрде tabula rasa ... ... Ол ... ... ... ... ескі міндеттерінен құрылып, халықаралық
қоғамдастыққа кіреді.
Мемлекеттердің бірігуі немесе ... ... ... ... бір ... екінші мемлекетке беру нәтижесінде жаңа
мемлекеттің құрылуы ... ... ... ... тағы ... ... ... Бұл жағдайларда ертерек өмір сүрген мемлекеттер
қабылдаған келісімді міндеттер қатаң түрде ... ... ... ... ... ... мемлекет өзінің мирасқорлаушысының
әрекеттерінің юридикалық ... ... ... ... ... ... құқық әлеуметтік және экономикалық тұрақтылық мүдделерін қорғай
отырып, ... ... өз ... мирасқорлаушы мемлекеттің кейбір
міндеттерін алуды талап етеді".
Соңғы кезде бірқатар ... және ... ... болған
өзгерістерге байланысты жаңа мемлекеттің келісім бойынша ... ... ... ... ... өте ... ... кетті. БҰҰ
Халықаралық Сотында америкалық тұтқындардың мәселесін қарастыру АҚШ және
кейбір батыс елдерінің ... ... тек ... ... ... Вена конвенциялары), халықаралық құқықтың
нормаларын бұзуда ғана емес, сонымен қатар 1955 жылғы ... ... ... құқықтар туралы екі жақты ... ... ... §4-да аталған, Иранның жаңа республикалық үкіметінің патшалық режим
кезінде ... ... ... растығын мойындауын талап
ететін бірқатар міндеттерді бұзуда кінә тағуға ұмтылғанын айқындады[26].
Бұған байланысты БҰҰ ... ... ... ... ... көрсетті: "АҚШ үкіметі тарапынан 1979 жылдың қараша айында және
1979 жылдың ... ... 1980 ... ... ... дейін жасалған
әрекеттер Иран территориясына және ... ... ... ... және ... да ... ... әскери ену екендігін ескерсе
онда халықаралық құқықтың жалпылай ... ... ... АҚШ ... ... ... Республика Иранмен қатынастарында 1955 ... ... ... ... ... ... ... алу шарттары көптеген факторларға
тәуелді, соның ішінде құқықмирасқорлық ... ... мен ... ... ... келісімнің типінен, алайда, Я.Броунли көрсеткендей "әрине,
мұндай өзгерістер келісімдердің құқықмирасқорлық ... ... ... әкелуі мүмкін".
16-шы бапта tabula rasa метафорасы негізгі түсінікті өрнектеудің
ыңғайлы ... ... ... ... ... Бұл ... қатысты ХҚК
коментарийларында айтылғандай: "қайта тәуелсіздік алған мемлекет , кез-
келген келісімдерді тек олар бұрын оның ... ... ... ғана өз ... ... ... ... халықаралық өмірін бастайды".
Tabula rasa қағидасын таза күйде қолдану мүмкін емес: ол өте ... ... ... ол ... ... жаңа ... ... жойылады және оның территориясына ешқандай қатысы болмайды. Бұл
жағдай жаңа құрылған мемлекетті мирасқорлаушы мемлекетпен ... ... ... еді және ... ... ... ... әсерінің тұрақтылығы мен үзіліссіздігі өте ... ... ие ... қауымдастықтың мүдделеріне толық сәйкес
болмаушы еді. Сондықтан 1978 жылғы Конвенция жаңа ... ... ... ... ... азат етіліп халықаралық
өмірге аяқ басу құқығын ұсынумен қатар бұл мемлекеттермен автоматты түрде
мұра ... ... ... ... ... ... ... халықаралық шекараларды, сонымен қатар басқа территориялық
режимдерді бекітетін келісімдерді қосады.
Tabula rasa ... ... ... жалпылай қабылданған
нормалары мен қағидаларына қатысты ешқандай күші жоқ. ... ... "Осы ... ... күшімен келісімнің кез-келген мемлекетке
қатысты өз күшінде болмау ... ... ... бұл мемлекеттің
келісімінде жазылған міндеттемесін орындау міндеттерін ... ... ... ... өмір ... ... ... қағидасын
дәйекті еңгізу нәтижесінде әр түрлі әлеуметтік ... ... ... ... ... ... құқықтың жалпылай қабылданған
нормаларын бірде-бір мемлекет, оның пайда болуының тарихи ... ... ала ... ... ... ... құқық мирасқорлық мәселесі.
Жалпы көпжақты келісімдер немесе әмбебеп сипатқа ие келісімдер, осы
заманғы халықаралық құқықтың дамуына ... рөл ... және ... ... күнге артады.
Халықаралық құқықта барлық мемлекеттер үшін юридикалық міндетті
болатындай бұл келісімдерге ... жоқ. Дәл осы ... ... ... БҰҰ ... (1968-1969 ж.ж.) және келісімдерге қатысты
мемлекеттердің құқықмирасқорлық жөніндегі Вена Конференциясында (1977-
1978ж.ж.) ... ... ... көпжақты келісімді анықтау ... ... ... ... жоспарда мемлекеттердің халықаралық келісімдерге ... ... ... ... ... құқығы жөніндегі БҰҰ
Конференциясының алдында және ... ... ... пайда болды. Ол кезде
ол өткір саяси сипатқа ие болатын. Барлық мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... ... қорғай отырып, кеңес
дипломатиясы озық мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... және ... жүйе құлаған
кезде пайда болған кейбір тәуелсіз ... ... ... ... ... ... саясатын жүргізу талаптарына қарсы
сөз сөйледі.
Келісімдер ... ... БҰҰ ... ... ... ... ... анықтамасын өңдеу талабы ... ... ... ... туралы баптар жобасына келесі анықтаманы
еңгізген халықаралық құқық Комиссиясында іске асырылған: ... ... ... ... ... ... қозғайтын немесе мемлекеттер
үшін ортақ мүдде болып табылатын көпжақты келісім дегенді білдіреді".
Сол кезде Комиссия мүшесі профессор ... ... ... ... ... мемлекеттердің келесі ... ... ... ... ... "Жалпы халықаралық келісім
жағдайында ... ... ... ... шарттарында немесе халықаралық
ұйымның ережелерінде қарастырылмаса, келісімнің қатысушысы бола алады".
Бұл тұжырым ымыра болса да, ол ... ... ... жаппай
қатысу қағидасын іске асырады. Қағидамен келіспеушілігін Комиссиядағы ... ... ... ... ... ... ... рет талқыланғанда келісушілікке қол жетпеді,
нәтижесінде халықаралық келісімдер жөніндегі қорытынды ... ... ... ... да ... ... оған ... туралы бапта болмай қалды.
Жалпы көпжақты келісімнің анықтамасы ... ... ... ... ... БҰҰ Вена ... ... Келісімдер құқығы
туралы конвенция жобасының 2-ші бабына Венгрия, Конго, Египет, Танзания,
Польша, Румыния, УКСР және ЧКСР ... ... ... мазмұндағы
түзету ұсынылған: "Жалпы көпжақты келісім ... ... үшін ... ... ... ... сұрақтармен байланысты
көпжақты келісім дегенді білдіреді".
Венгрия, Үндістан, Монғолия, Египет, Румыния, Сирия, УКСР, ... ... және Мали ... ... ... ... мазмұндағы
баппен толықтыру ұсынысы жасалған: ... ... ... ... ... ... ... келісімдерге қатысу құқығына ие."
Алайда бұл түзетулерді батыс мемлекеттерінің қысымынан конференция
қабылдамады да, ... ... ... ... ... ... ... анықтау мәселесі шешілмей қалды.
Вена Конференциясында бұл сұрақты талқылау кезінде кеңестік делегация
ХҚК ... ... ... ... ... ... ведомстволарын
ескертулерінде айқындалған табанды позицияны ... ... ... ... ... ... кезінде жалпы сипаттағы
көпжақты келісімдер барлық мемлекеттердің қатысуы үшін ашық ... ... Оны ... тең құқылық қағидасы талап етеді. Сонымен қатар,
мұндай ... ... ... және ... ... ... болып
табылатын сұрақтарды реттейтіндігі үшін қазіргі ... ... ... ... үшін ... қағидалар мен нормаларды белгілеу
немесе дамыту өзінің ... деп ... үшін ... ... ... ... болу ... жабылуы, мәнінің және
міндетінің өзіне қайшы келеді және ... ... ... бағытты табанды ұстану нәтижесінде КСРО басқа социалистік елдер
және ... ... ... келе ... ... делегациялары Вена
Конференциясының қорытынды кезеңінде Вена ... ... ... ... ... қол ... ... келесі айтылады: "Халықаралық құқықтың кодификациясына және
прогрессивті дамуына қатысты немесе объектілері мен ... ... үшін ... ... ... ... ... келісімдер жалпыға
бірдей қатысу үшін ашық болуы тиіс".
Болашақта мемлекеттердің құқықмирасқорлығы ... ... ... ... ХҚК ... келісімдердің анықтамасын жасай алмады және
эксперт-консультант Э.Вэллеттің ... ... ... ... ... мүмкін емес деп есептеледі".
Бұл жобада ХҚК жұмысының соңғы кезеңінде Комиссия мүшесі профессор
Н.А.Ушаков жаңа мемлекет ... ... ... конвенциялар, МОТ
конвенциялары, адам құқығы туралы Пакттар, Дүниежүзілік пошталық ... сол ... үш ... ... қару ... ... ... салу
туралы Келісім, мемлекеттердің ғарыштағы іс-әрекеттерінің қағидалары туралы
Келісім және ... ... ... конвенциялардың әсері сақталуының
үзіліссіздігінің үлкен кепілдігін ... ... ... ... ... "Әмбебап сипаттағы көпжақты келісім" өзінің объектісі ... ... кең ... ... және ... мемлекеттердің
қатысуы үшін ашық мемлекеттер арасында жазбаша ... ... ... ... ... ... бір, екі немесе бірнеше өзара
байланысты құжатта болуына қарамастан, ... ... оның ... ... ... ... ... дегенді білдіреді".
Алайда, ХҚК уақыттың жетіспеушілігіне байланысты мәселенің мәнінде
келтірілген анықтамасы бар ... ... де ... алмады. Ол Комиссия
мүшесі Н.А.Ушаковтың ұсынысын өзінің Бас Ассамблеяның баяндамасына еңгізді
және оны баптардың негізгі жобасы ... ... ... ... ... берді. 1974-1976 жылдар аралығында бірқатар мемлекеттер БҰҰ
Бас Ассамблеясының Алтыншы ... ... ... ... ... ... ... және жазбаша түрде ұсынды. Кейбір
ескертпелердің ... ... ... ... ... сыны ... үкіметтің өкілдерінің (Бельгия, Ботсвана, Бразилия, Греция, Дания,
Египет, Израиль, Үндістан, Индонезия, Ирак, Канада, Либерия, ... ... ... АҚШ, ... Шри Ланка, Ямайка, Жапония)
пікірлері бойынша анықтаманы нақты қалыптастыруға қатысты келісімге ... ... ... Шри Ланка мен Египет өкілдері мұндай ... ... ... ... ... ... себептер
жоқтығын атап өтті. Индонезияның өкілі барлық мемлекеттердің қатысуы үшін
ашық ... бар ... ... ... ... саны ... болғандығына екпіндей отырып, анықтама беруге
қарсы ... ... ... ... ... Марокко, Нидерланд, Ұлыбритания,
Сомали, Туркия, Чили, Швеция, және Жапония) келісімдердің бұл ... ... ... ... әрі ... ... қолдады.
"Халықаралық қауымдастықтың ортақ мүдделерін" қамтамасыз етуге байланысты
анықтаманы жасау қажеттілігін растаған Италия өкілі және ... ... ... ... атап ... ... ... оң көзқараста болды.
Алтыншы комитетте айтылған сын мен ескертпелерді есепке ала ... ... БҰҰ Вена ... ... ... 1977 жылы
әмбебап сипаттағы келісмнің жаңа анықтамасын (2-ші бапқа ... ... Оның ... ... ескерілген халықаралық келісімдер құқығы
туралы Вена Конвециясына жаппай қатысу туралы Декларацияның преамбуласының
бірінші абзацының ... ... ... ... деп жариялады:
"а-бис) "әмбебап сипаттағы келісім" халықаралық құқықтың прогрессивті
дамуына және ... ... ... ... мен мақсаты
халықаралық қауымдастыққа ортақ мүдде болып табылатын көпжақты ... ... ... да 2-ші ... ... ... түзетуді
ұсынды:""Жаппай қатысу үшін ашық көпжақты келісім" ең болмағанда барлық БҰҰ
мүшелігіндегі мемлекеттердің қатысуы үшін ашық халықаралық келісім ... ... де ... ... ... ... ... Вена
конференциясында (1977-1978ж.ж.) басқа көпжақты келісімдермен салыстырғанда
тәріздес ... ... ... үшін қолайлы режимді орнату
ойының өзі жеткілікті қолдау таппады[28].
Вена Конференциясында әмбебап ... ... ... ... ... ... делегациялардың елеулі саны халықаралық
келісімдердің мұндай категориясына ... ... ... ... ... делегаттар мұндай анықтама беру мүмкіндігінің
өзін ... ... ... ... ... бұл топ шектерінің
кеңдігі соншалық анықтаманы қабылдаған жағдайда оған ... ... ... кетеді, және конвенцияның басты қағидасын - tabula rasa -
таза түрде қолдану үшін орын ... ... атап ... ... тек ... - ... отар керісінше мәлімдемесі, келісім күшін жоғалтады".
Кейбір делегаттар кеңестік анықтама әртүрлі талқылауларға ұшырауы және ... ... ... ... мүмкіндігін белгіледі.
Свазиленд өкілінің айтуынша, жаппай қатысу үшін ашық ... ... ... ... ... ... қаруды жаймау туралы. Келісім
бір мемлекетке әмбебап сипаттағы ... ал ... - ... ... ... ... ... көрінуі мүмкін.
Сынды позицияларды ұстанған басқа мемлекеттер анықтаманың оң ... ... ... ... және Үндістанның делегаттары
әмбебап сипаттағы келісімнің мұндай тәрізді анықтамасы ... ... ... ... ... ... делегациясы, КСРО
мен Нидерландтар ... ... ... ... осы екі түзетулердің ... ... ... кейбір келісімдерге (мысалға, Қызыл Крест конвенциясына)
қажеттілікті білдірді. Танзания делегаты, ... ... ... шектеу туралы келісімдер кіретіндігі туралы бекітулерге қарсы
шығып, "әмбебап сипаттағы ... ... ... ... қиындықтар
туралы ескертіп, сонда да конвенцияға өте мұқият өңделген анықтаманы ... ... ... "анық еместігіне" қатысты бірқатар делегациялардың
ескертпе жасауына байланысты конференцияның эксперт - консультант В.Вэллет,
оның жаппай ... үшін ашық ... ... ... ... жаппай
қатысу туралы Декларацияда негізделгенін еске түсіреді.
Конференцияда социалистік елдердің делегациялары КСРО ... ... ... ... ... ... ... үш
топқа жіктеуге болатындығын атап өтті:1) ... ... ... 2) ... ... прогрессивті дамуы мен кодификация
сұрақтарын қозғайтын келісімдер; 3) адамның құқығын қорғауға бағытталған
келісімдер.
Осылайша, БҰҰ Вена ... ... ... құқықтың
прогрессивті дамуы жағынан қараса, әмбебап сипаттағы келісімнің көпжақты
негізде нақты заңды анықтамасын ... ... ... ... ... ... қала
береді.
Алайда сол талқылау, әмбебап сипаттағы көпжақты келісімдер бар ма және
олар ... ... ... ала ма, олай ... ... түрдегі
келісімдердің келісілген анықтамасын өңдеу мүмкін бе - ... ... ... арасында әлі бір мәмле жоқтығын көрсетті.
Бізге Н.Н.Ульянованың "БҰҰ Бас ... ... ... ... ... ... немесе БҰҰ Бас ... ... ... ... көпжақты келісім" ұғымының
жалпыға бірдей ... ... ... ... қою" ... ... көрінеді.
КСРО-ның конвенциялар жобасына 16-бис бабын еңгізу ... ... БҰҰ ... ... ... ... мәселесін талқылаудың тағы бір аспектісі болып табылады. 16-бис
бабы бойынша:
1. Мемлекеттердің құқықмирасқорлығы кезінде өз күшінде ... ... ... ... келісім, жаңа тәуелсіз мемлекетпен басқа
қатысушы мемлекеттер арасында, осы жаңа тәуелсіз ... ... ... тоқтағанын хабарлағанға дейін уақытша өз
күшінде болып қала береді.
Келісімге ... ... ... ... қатар 1-ші ... ... ... ... ... ... ... жаңа тәуелсіз мемлекет үшін мұрагер ... ... ... пунктте көрсетілген келісім күшінде болған кез-келген ... ... ... ... ... осы ... қатысушысы
статусын орната алады.
2. 1-ші пунктте көрсетілген келісім жаңа ... ... ... 1-ші ... ... ... ... үш айдан
кейін тоқтатылады.
Комиссия мүшесі Н.А.Ушаков ұқсас ұсынысты ХҚК-ның ... ... жоба ... 1974 жылы ... ... ... хатта келесі айтылған: "Қазіргі
кезде Комиссия мүшелеріне құқықмирасқорлық мезеті мен оның жаңа ... ... ... ... ... қолданылмаған кез-
келген көпжақты келісімді құқықмирасқорлық мезетінен күшіне кіреді деп
есептеуге болмайтындығы анық. Басқа ... ... ... кері ... ... ... ... үшін және бүкіл халықаралық қауымдастық үшін
гуманитарлық ... МОТ ... адам ... ... ... ... ... ядролық сынақтарға тыйым салу туралы
келісім, ядролық қаруды жаймау туралы Келісім, ғарыштық ... ... ... ... және т.б., т.с.с. көпжақты әмбебап конвенциялар
мен келісімдер құқықмирасқорлық объектісі болып ... ... ... ... жаңа ... мемлекетке қатысты да өзінің
әрекетін үзбеуі өте маңызды. Бұның жаңа ... ... ... ... да ... екені анық.
Сонымен қатар tabula rasa қағидасына зақым келтірмеуі маңызды. Соңғы
шарт, жаңа тәуелсіз мемлекет кез-келген уақытта өзі үшін ... ... ... ... доғарылғандығы туралы мәлімдеу ... ... ... ... ... ... ... байланысты
12-бис бабының жобасын талқылаған жоқ, ... оны ... ... құқықмирасқорлығы туралы баптардың қолдау тапқан жобасымен
бірге БҰҰ Бас Ассамблеясының қарастыруына жіберді. ХҚК-ның ... ... ... ... ... 76-шы баптың 11 тарауында "әмбебап
сипаттағы көпжақты келісімнің мақсаты жаңа тәуелсіз мемлекет тоқтағандығы
туралы мәлімдеме жасағанға ... ... ... ... ашық кең
халықаралық сипаттағы кейбір келісімнің күшін ... ... ету ... ... Бұдан кейін ХҚК бұл сұрақты қайта қарастырмаған. БҰҰ
Конференциясында КСРО-ның Конвенциясы 16-бис ... ... ... ... ... ... мен дамып келе жатқан мемлекеттер ... ... ... ... әмбебап сипаттағы келісімнің жалпылай
қабылданған анықтамасының әлі жоқтығы және ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылды.
Алайда, қарсыластардың негізгі аргументі, 16-бис бабының tabula rasa
қағидасына мүлдем қайшы келетіні және бір жағынан 15-ші ... ... ... ... ... ... ... келетін болды.
Конвенцияның жобасының негізін қалаушы қағидасы бойынша жаңа ... ... ... әсерін сол колонияның территориясына жайған
бұрынғы метрополия ... үшін ғана ... ... ... ... ... алмайды. Бұл ой Кения, Уганда, Гайана,
Нидерландтар және басқа елдердің ... ... ... ... бабы ... ... мен tabula rasa қағидасының негізін
құрайтын таңдау ... ... ... " ... ... ... 16-шы бап пен ... бабы арасындағы қайшылықты байқайды, ал
Сенегалдың делегаты ... ... бап 16-шы ... ... және ... ... қолданылуына үлкен зақым келтіретінін айтып кетті.
16-бис бабын сынға алған кейбір өкілдер, бұл ... ... ... ... ... ... бермей тұрып, олардың мүдделеріне
жасалмаған (Норвегия) немесе ... ... ... ... болуға мәжбүр болатынын белгіледі. Пәкістанның делегаты бұл
бапты қабылдау қайта қалыптасқан тәуелсіз ... өз ... ... ... ... шығу үшін ... әрекеттерді жасау
қажеттігін туғызады деп ... ... ... және Үндістан
делегаттары 16-бис бабы жаңа ... ... ... ... ... ... бұзатындығын, өйткені оған сәйкес жаңа мемлекет
уақытша болса да өзі мүмкін ... ... ... ... ... атап ... ... сынға ала отырып, кейбір делегациялар оның қолданылуы жаңа
тәуелсіз ... ... ... ... ... айтқан. Мұндай мемлекеттер келісімінен шығу ... ... нота ... ... ... (Нидерландта). Мұндай
нотаны жіберу міндеті жаңа тәуелсіз ... өте ... ... ... ... Пакистан), келісімнің ережелеріне өз
көзқарасын анықтаулары үшін жасалған қысым ... ... Осы ... Швейцария делегаты да айтты.
Бірқатар мемлекеттердің өкілдері ... ... жаңа ... ... ... ... келісімдер бойынша
міндеттемелерінен азат етуге арналған процедура ... ... ... ... (Судан) деп белгіледі. Бұл ... ... ... ... да ... ... ... жоқтығы көрсетілген.
Өйткені БҰҰ Бас хатшысы әдетте жаңа тәуелсіз мемлекетке сол ... ... ... ... көпжақты келісімдерге
көзқарасын анықтау өтінішін жіберетін. Екінші жағынан, 16-бис бабы ... Бас ... мен ... ... ... депозитарийлері алдында
қосымша есептер қойылады деп сендірілген.
КСРО немесе Нидерландтар ұсыныстарды қолдаған ... ... ... ... ... орнықтылығын қамтамасыз
ететіндігін; "халықаралық-құқықтық вакумның" ... ... ... ... уақыттан бастап мүшесі болғысы келетін жаңа ... ... ... ... ... ... ... қатысуын реттеуді барынша жеңілдететіндігін ... ... ... ... ... ... онда ... мемлекеттің кейбір көпжақты келісімдердің мүшесі болу ынтасы көңіл
бөлінген, ... ... ... ... tabula rasa ... ... ... Нидерландтық ұсыныстарды жақтаған кезде жеке делегациялар
(мысалға Ирландия) жаңа мемлекеттердің елеулі бөлігі ... ... ... ... алынған болып қалатын және соған сәйкес әскери
әрекеттер жүргізуді реттейтін ... ... ... ... ... ... болатын жайға сілтеу жасаған.
Дегенмен, делегациялардың көпшілігі 16-бис бабының жобасын толықтыру
ұсынысына қарсы болуына ... ... ... ... ... ... ... Нидерландтар делегациясы да осылай жасаған[29].
2.2. Көпжақты және екіжақты келісімдерге қатысты құқық мирасқорлығы.
1978 жылғы конвенцияның 2-ші ... жаңа ... ... ... қатысуына байланысты жасалған.
3-ші тарауда мұрагер мемлекеттің екіжақты келісімдеріне қатысты ... ... ... мүмкін варианттары келтірілген.
Конвенцияның 17-29-шы баптары жаңа тәуелсіз мемлекеттердің көпжақты (17-
23 баптар), сондай-ақ екіжақты (24-26 ... ... ... шарттары
анықтайды. Сонымен қатар, Конвенция жаңа тәуелсіз мемлекеттердің көпжақты
және екіжақты ... ... ... ... және ... ... жағдайларында қатысуын анықтайды (27-29 баптар).
Тәуелсіз мемлекеттің құқықмирасқорлық ... ... ... ... ... ... онда ... 17-ші бап 1-ші пунктте
айтылғандай, бұл ... ... ... ... ... кезінде күшінде болған кез-келген көпжақты келісімнің
қатысушы ... ... ... ... ... Конвенцияның 18-ші бабы
жаңа тәуелсіз мемлекеттің құқықмирасқорлық кезінде күшіне енбеген, сондай-
ақ енген көпжақты келісімдерге ... ... ... бекітеді.
Бұл екі бапты қолдану тек 18-ші баптың 3-ші және 4-ші ... және ... ... ... ... мен ... жағдайлар болмаған кезде ғана мүмкін. 18-ші баптың 1-ші және 2-ші
пункттері кем жағдайларда қолданылмайды: 1) ... жаңа ... ... ... сол ... объектісі мен мақсаттарымен
үйлесімсіз болған немесе әрекет ету шарттарын түпкілікті өзгерткен жағдайда
(18-ші бап 3-ші ... 2) ... ... ... ... ... ... барлық келісіп жатқан мемлекеттердің мәмлесін талап
еткен жағдайда; жаңа тәуелсіз мемлекет өзінің келісіп ... ... ... ... ... ... тек мұндай мәмле бар болған
жағдайда ғана орната алады (18-бап 4-ші пункт).
Конвенцияның 18-ші ... 5-ші ... жаңа ... ... келісімге қатысушы немесе келісіп жатқан мемлекеттердің ... ... ... ... бар. Жаңа тәуелсіз мемлекеттердің
көпжақты және ... ... ... туған сұрақтарға байланысты
әртүрлі жағдайларда "ескі" мемлекеттердің заңды мүдделері мен ... ... ... ... ... бар.
19-шы бапта былай делінген: егер құқықмирасқорлыққа дейін мұрагер
мемлекет ратификация, қабылдау немесе бекіту ... ... ... қол ... оны ... ... болып табылатын
территорияға жаю үшін ынтасын білдірсе, онда жаңа тәуелсіз ... ... өзі қол ... оны ... ... және ... ... келісімнің қатысушысы немесе келісіп жатқан мемлекет бола алады.
Конвенцияның 20-шы бабында жаңа тәуелсіз ... ... ... ... ... орнатқан кезде 19-шы баптың
ережелерін бұзбайтын ... жаңа ... ... қалыптастыру құқықтары
қарастырылған. Қосымша түсініктердің ... ... ... ... ету екендігі мәлім. Сондықтан бұл ереже ... ... ... ... ... қатысуын қарастырады.
20-шы бап Кеңестік мемлекеттің мұндай келісімдерге қатысушылардың саны
барынша көп болдыру ұстанымына ... ... ... жаңа ... ... ... бір бөлігінің
міндеттілігіне және ... ... ... ... ... ... статусын орнатып жатқан кезде оның әртүрлі ережелерін таңдау құқығы
бекітілген.
Келтірілген ережелерден көрініп тұрғандай, құқықмирасқорлықтың барлық
жағдайларында мемлекеттердің өзінің ... ... ... ... ерекше
белгіленген. Сонымен қатар аталған ... ... ... ... ... мен ... де нақтылайды. Конвенцияның
22-ші бабында ... ... ... ... ... ... ... ал 23-ші бапта хабарлау ... ... ... ... жаңа ... ... 19-ші ... немесе 18-ші
баптың 2-ші пунктіне сәйкес құқықмирасқорлық кезінен немесе келісім күшіне
енген уақыттан бастап оның ... ... ... ... нормалар заңды сипатқа ие және жаңа ... ... ... және ... ретін
анықтайды. Тек маңызды мәселені ... ... 23-ші бап ... ... ... 2-ші пунктінде былай айтылған:"Дегенмен бұл келісімнің әсері
құқықмирасқорлық туралы ... ... ... ... жаңа ... пен ... қатысушылар арасында уақытша тоқтатылған болып
есептеледі." ... ... ... 23-ші ... 2-ші ... ... жаңа субъектісінің тәуелсіздік алған күннен хабарлауға дейін
белгілі бір ... ... ... ... ... ... өтетін
жағдай қарастырылады. Осылайша, жаңа тәуелсіз мемлекеттер ... ... ... ал ... ... мүшелері өздерінің
территорияларындағы келісімдер жайында хабарсыз болып қалады. Бұл кезде
сұрақ ... ... ... ... жаңа тәуелсіз ... ... ... ... келісімдерге қатынасын анықтап, ол туралы
депозитарий мен келісімнің қатысушыларына хабарлауы тиіс? 23-ші баптың 2-ші
пунктінің жетілмегендігі оны ... ... ... ... күні мен ... ... ... пайдалану құқығын
жүзеге асыру арасындағы ұзақ ... ... ... ... ... ... мен ... жақтары үшін жаңа тәуелсіз
мемлекет тәуелсіздігін алғанға дейін өзінің территориясында әрекет ... ... ... ... ... ... 1983 ... басында әдеби және көркем шығармалар туралы
Берндік конвенцяға және оны ... ... ... 24 ... ... қарастыратынын анықтамаған[30].
1978 жылғы Конвенция жобасының 2-ші тарау 111-ші бөлімінің, "Көпжақты
келісімдер", нормалары бойынша ... ... ... ... тәуелсіз мемлекетке қандай көпжақты келісімдердің құқықмирасқорлық
объектісі болып табылатын территориялардың ... ... ... ... көрсетті. Егер жаңа мемлекеттерде бұл сұраққа қатысты
архивтік материалдар жоқтығын және ... ... ... құру ... үшін ... кадрлардың жетіспеушілігін ескерсек, мұның себебін
түсінуге болады.
Конференцияда УКСР делегациясы ЧКСР, Польша, Сингапур мен бірге ... ... жаңа ... ... еңгізу ұсынысын шығарады: "16, 17, ... ... ... ... ... ... жаңа тәуелсіз
мемлекетке жазбаша түрде ... ... ... ... ... ... ... таралғандығы туралы мәлімдеуі тиіс.
Мұндай мәлімдемеде бұл ... ... ... да ... ... ... ... депозитарийлердің осы замаңғы халықаралық
тәжірибесі 22-бис бабын жобаға еңгізу пайдасына күәлік етті. ... ... ... ... ... ... ал тәуелсіз
мемлекет болған жағдайда БҰҰ Бас Хатшысы оған ... ... жаңа ... мемлекет өзін ... ... ... растау өтінішімен жібереді.
22-бис бабы жаңа тәуелсіз мемлекеттердің мүдделеріне толығымен жауап
берген, және оның ... ... ... алғанға дейін
территориясына таралған көпжақты келісімдердің тізімін анықтауды ... еді. ... ... ... бұл ... ... ... қолдаған. Бірақ, ақырында бұл жоба қабылданбаған.
Жаңа мемлекеттердің құқықмирасқорлық шарттары конвенцияның 24, 25, ... ... ... бап бойынша құқықмирасқорлық кезінде күшінде болған екіжақты
келісім келесі жағдайда жаңа тәуелсіз мемлекетпен басқа ... ... ... ... ... а) олар бұл ... келісіп қойды; б)
тәртібіне байланысты олар мұндай ... ... ... ... ... ... қатар, 25-ші бапта белгіленгендей, 24-ші бапқа
сәйкес жаңа ... ... ... ... ... ... есептелетін келісім, тек осы фактыге сүйеніп, мұрагер мемлекет ... ... ... ... қарым- қатынастарда күшін сақтайтын болып
есептелмеуі тиіс емес.
Келесі баптар көпжақты келісімдерді уақытша пайдалану шарттарына (28-ші
бап) келісімді уақытша пайдалануды ... ... (29-ші бап) ... ... ... көпжақты келісім құқықмирасқорлық объектісі
болып табылатын территорияға ... ... ... болса, және жаңа
тәуелсіз мемлекет өзінің бұл келісімді пайдалану ойын білдірсе, онда ... ... ... пен ... білдірген кез-келген қатысушы арсында
уақытша пайдаланған (27 бап 1-ші пункт).
Дегенмен, конвенциямен 17-ші баптың 3-ші ... ... ... ... ... ... уақытша пайдалану үшін барлық
қатысушылардың келісімі қажет.
27-ші баптың 3-ші пунктінде жаңа мемлекеттің құқықмирасқорлық кезінде
әлі ... ... және ... ... болып табылатын
территорияға қатысты қолданылған көпжақты келісімді пайдалану туралы өзінің
ойын білдірген жағдайлар туралы айтылады.
Конвенцияның 28-ші бабы ... ... ... ... ... ... болып табылатын территорияға қатысты уақытша
пайдаланылған екіжақты келісімнің шарттарына қатысты жасалынған.
Мүлдем өзгеше құқықты көзқарас ... ... ... ... ... немесе мемлекетті бөлісу кезінде пайда ... ... ... үшін ... ... ... ... есепке алып, ХҚК, мемлекеттердің бірігуі
немесе бөлінуі мұрагер мемлекеттің күшінде ... ... ... тиіс ... ... ... Вена ... қатысқан
мемлекеттер конвенцияның ХҚК ұсынған баптарымен келісушіліктерін білдірді.
Бұл бірінші ... ... ... ... ... ... ... білдіреді. Бұл жағдайда келісімдердің
құқықмирасқорлық қағидасының негізін салушы болып pacta sunt servanda.
Баптар жалпы ережеден бірқатар ерекше ... ... егер ... ... және ... ... мемлекет немесе басқа
қатысушы мемлекеттер басқаша келіскен болса;
б) егер келісімді мұрагер мемлекетке қатысты пайдалануы бұл келісімнің
объектісі мен ... ... ... немесе оның әрекет ету шарттарын
түпкілікті өзгертсе (31-ші бап 1-ші пукт ("а", "в") және 34-ші бап ... ("а", ... 15-ші бабы ... ... бір ... басқа
мемлекеттің егемендігіне өткен жағдайдағы ... ... ... ... ... ... ... Сербияның
Югославияға және басқалары мысал бола алады. Бұл ... ... ... ... әрекет етеді. Яғни, территория автоматтық
түрде территориясынан айырылып жатқан ... ... ... ие ... ... келісімді мемлекеттің режіміне өтеді
(15-ші бап)[31].
Конвенцияда бірқатар прогрессивті ... ... ... ... ... де ... 14-ші бабында "келісімді бүкіл ... ... оның ... мен ... ... немесе бұл келісімнің
шарттарын түпкілікті өзгертетін жағдайды ескермейтін пункт бар:
— Конвенцияны пайдалану мен талқылау туралы дауларды шешу.
Конвенцияның V1 бөлімінде ... ... ... ... бес бап (41-
45) және қосымша баптар бар . Мұндай дау ... ... ... ... екі ... ... ... кеңес пен келіссөздер жүргізіледі .
Егер олардың нәтижесінде дау 6 ай ... ... онда ... жақ ... ... ... процедураға сәйкес келетін процедураға бере
алады. Процедура арқылы да шешілмесе, онда ол кез-келген ... ... ... ... БҰҰ ... ... немесе екінші жақтың да осындай
арыз жасау шартымен төрелікке беріле алады.
Дауларды шешу процедурасын ... ... ... ... ... орын алды және ... қиындықтар туғызып, елеулі уақыт алды.
Комитеттің толық құрамының мәслихаттарында конвенцияға дауларды реттеу
процедурасын еңгізу ... ... ... алғаш ұсынысы (39-бис
бабы туралы) дипломатиялық каналдар ... ... ... ... бір жыл ... аяқталмаса кез-келген жақтың ... ... ... ... ... ... қол ... немесе
ратификацияланған кезде оның ережелерімен байланысы жоқтығы ... ... ... үшін БҰҰ эгидасымен құрылған комиссияда ымыралық процедураны
қолдану есепке алынған АҚШ ұсынған ... 1975 жылы ... ... халықаралық ұйымдармен қарым-қатынастарындағы
өкілеттілігі туралы КСРО қатысушы ... ... ... ... ... ... ұсынысы дипломатиялық арналар бойынша реттелмеген
дауларды конвенцияның екі бабы ... (6-шы бап және 33-ші ... ... БҰҰ ... Сотына , ал конвенцияның басқа ережелеріне қатысты
даулар бойынша - міндетті ... ... ... қарастырған. Егер бір жыл
ішінде дау реттелмесе, онда ... ... ... үшін ... жақ оны Халықаралық Сотқа бере алады.
Өзінің ұсынысын баяндау барысында Нидерландтар өкілі бір қатар елдердің
дауларды ... ... ... ... көз ... ... бірақ талқылау барысы олардың көз қарасын өзгертетініне сенетінін
айтты.
Бірақ дауларды реттеу сұрағын талқылаудың ең ... ... ... ... Нидерландтардың ұсынысына қарсы шықты, оны қатаң және
саяси сипаттағы дауларды шешуге ... ... ... деп сипаттады.
Нидерландтық ұсынысқа Үндістан, Венесуэла, Свазиленд, ... ... ... ... ... ... Либерия, Гайана, Кениа және Шри
Ланка ... ... ... ... Соттың міндетті юрисдикциясын
мойындайтын көптеген Капиталисттік елдер ... ... ... ... ... ... елдер үшін қолайлы шешімді іздеу қажеттілігін
айтуды жөн көрді (ФРГ, ... ... ... ... Греция және
басқалар). Сонымен бірге көптеген капиталистік елдер американдық ұсынысты,
оны қолайлы шешім өңдеу үшін ... ... бола ... деп ... ... Швеция, Иордания, Кипр және басқалары).
Жеке елдердің АҚШ ұсынысы икемді және ... ... ... ... ... ... ... есепке алатын ұсыныс деп
ұсынуға тырысқанына қарамастан дамып жатқан елдердің ... ... ... ... алды және онда ... ... сияқты амалдарға
көңіл бөлінбейтінін көрсетті. Мұндай пікірді комитетте Венесуэла,Свазиленд,
Каир, ... ... ... ... Либерия, Кения және Индонезия
делегациялары айтты. Сондай-ақ ... ... ... бұл ұсыныстың
мұндай түрде қабылдана алмайтынын айтты.
Үндістан, Нигерия, ... ... ... және ... БҰҰ ... 33 ... айтылғандай келіссөздер немесе басқа
елдің амалдары арқылы шешу туралы ... ... ... делегацияға
ұстанымы, конвенцияға даларды ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар американдық ұсыныстың ... ... ... шешу ... ... ал ымыраның
процедурасына тек қарсы елдерге қатысты қолданылатына көңіл бөлінеді.
Дауларды ... ... ... ... ... ... ... міндетті процедураларды енгізу ұсынысы ешқандай
қолдау таппайтынын және көптеген елдердің міндетті емес сипаттағы мүмкін
ымыралық процедураларды іздеуге ... ... Бұл ... ... ұсыныстарды өңдеу мақсатымен Комитет 15 өкілден тұратын арнайы
жұмысшы топ құру шешімін ... Оның ... ... ... өкілдері
кірді: Болгария, Бразилия, Венесуэла, Гайана, Ирак, Малайзия, ... ... ... ... АҚШ, ... ЧКСР және ... ... дауларды бейбіт реттеу сұрақты мәселесін шешу елеулі орын
алды. Топтың ... ... емес ... ... ... пен ... Чехословакия және Болгария ұсыныстары кірді.
Англияның ұсынысының мәнісі бойынша АҚШ делегациясы ... ... ... қайта құралған тексті болды. Бұл ұсыныс алты пункттен
тұрады. 1-ші пунктте, екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... олар оны ... немесе келіссөздер жүргізу арқылы шешуге
ұмтылады. 2-ші пукт, дау үш - алты ай ішінде ... онда ... ... ... Сот ... ... көмегін ала алатынын
ескерді. 5-ші пункт бойынша, дауды қарастыру ... арыз ... ... ... кез-келген уақытта БҰҰ Бас Хатшысына хабарлау арқылы одан
бас тарта алады. 6-шы пунктте, алдыңғы ... еш ... ... қатысты тараптарды байланыстыратын күші бар кез-келген ережелермен
ескерілген тараптардың құқықтары мен міндеттемелерін қозғамайды.
Содан кейін келісімдер құқығы туралы Вена ... ... ... ... ... ... пен Тобаго ұсынысы бес пунктпен қосымшадан ... ... 1975 ... ... ... халықаралық ұйымдармен қатынасындағы
мемлекеттердің өкілеттілігі туралы конвенцияның нормасы ... ... ... ... 2-ші ... қайталауы болды. Жалпы Тринидад
пен Тобаго түзетуі дауларды реттеу ... ... ... ... ... ұсынысы конвенцияға төмендегі айтылған бапты еңгізуде
болды: "Екі немесе одан да көп ... ... ... дау ... олар оны конвенцияға қосымшада ескерілген ымыралық процедураға
сәйкес төрелік немесе Халықаралық Соттың ... беру ... ... келе ... ... үш бап еңгізуді ұсынды: келіссөздер ... ... ... және ... ... ... пайдалану мен талқылауға қатысты барлық дауларда Халықаралық
Соттың юрисдикциясын міндетті деп қабылдау құқығы туралы.
Болгарияның ұсынысы ... ... ... ... 1975 жылғы
конвенцияның 74-ші және 75-ші баптарын жаңғырту керек еді.
Бұл ұсыныстар бес мәслихат бойы ... Ұзақ ... ... ... ... ... ... келісімге шешім қабылданды.
Талқылауда көрсетілгендей, Азия мен Африка ... ... БҰҰ ... 33-ші ... ... Халықаралық Сотқа
немесе төрелікке күштеп өтініш жасатпай, бейбіт реттеу қажеттігін жақтады.
БҰҰ Халықаралық Соты - бұл ... ... ... өзіне бағындыру
үшін лайықты емес орган. Маңызды дауларды шешу тәжірибесіне қарағанда, ... ... ... ... - ... ... Сот себепсіз АҚШ ... ... ... ... ... ... (1952 жылы 27 ... ; сондай-ақ, үнді ... өту ... ... үнді -
португалдық дауда Сотқа Үндістан үкіметінің келіспеушілігіне қарамау
себептері де ... ... ... ... ... 1966 жылы 18 ... еш
себепсіз Эфиопия мен Либерияның Оңтүстік - Африка Республикасына талабын
қолдамай тастау шешім де ... ... Бұл ... ... әділ ... ... ... мысалдарды жалғастыруға
болар еді. Сондықтан Халықаралық Соттың әділ де адал ... ... ... жоқ. БҰҰ Халықаралық Соттың тараптары мемлекеттер болып табылатын
дауларды ... жете ... Сол ... ... өз ... ... ... береді. Халықаралық Сот Статусының 36-шы баптың 1-
ші пункті бойынша, ... ... ... ... және БҰҰ ... арнайы
ескерілген сұрақтар Соттың басқаруына кіреді". Осылайша, Сотқа өтініш
немесе арыз ... ... ... ... ие. Сондықтан мемлекет
Халықаралық Сотқа дауды беруіне ... ... ... ... бұл ... егемендігін бұзар еді.
БҰҰ - дың айтуынша, қазіргі кезде Халықаралық ... ... 45 ... ... ... олардың көпшілігі ... ... зат, ... және ... бойынша шектерін
шектейтін маңызды қосымша түсініктер ... ... ... ... ... ... талаптары үйлесімсіз. Оның орнатылуы үкіметтерге ... ... адал емес ... ... олар ... ... ... Сотқа
өтініш жасауға күштейді және қолайлы шешімге әкеледі деген үмітпен ... ... ... берер еді. Екінші жақ болса, өз ... ... ... ... оның ... ... бас тарта алады.
Нәтижесінде даудың шешілуі тұйықталып қалар еді.
Кеңес Одағы ешқашан Халықаралық Соттың міндетті юрисдикциясын қабылдау
туралы ... ... ... ... ... ескеретін
конвенцияларды бекіту кезінде өзінің дауларды шешудің мұндай ретімен
келіспеушілігін айта ... ... ... ... ... ... конвенцияға
шешілмеген дауларды кез-келген жақтың өтініші ... ... ... ... ... беру туралы жаңа бапты еңгізуді ұсынды.
Мұндай ұсыныс жасауда ... ... ... үш ... ... әр жағдайда тек Халықаралық Сот туралы ... ... ... ... ... бұл ұсыныстың
келіспеушіліктерге тап болып, Комитеттің толық құрамымен ... жай ... ... ... ... мемлекеттік меншігіне, мемлекет-тік
мұражайларға мен мемлекеттік қарыздарға байланысты мәселелері
2.3.1 Мемлекеттік меншігіне байланысты құқық мирасқорлығы
Меншік мәселесі ... ... ... ... ... аса ... болып табылады. Ол өз құрамына национализациялау, табиғи
ресурстарды өңдеуде шетел ... ... ... ... ... т. б. ... ... Осы барлық меншік мәселелері дамушы
елдердің ішкі ... ... ... өзге жағдайларда көпжақты,
сонымен бірге ... ... ... ... осы мәселенің күрделілігін Халықаралық құқық комиссиясы мемлекеттік
меншікті кодификация жасағанда ескірген болатын.
Халықаралық құқық комиссиясы өзінің зерттеу ... ... ... ... ... ... меншіктің барлық түрін жойды.
Мемлекет - халықаралық құқық ... бола ... ... ... ... ... - құқықтық қатынастардың субъектісі бола алады.
Сонымен бірге, ХҚК-ның ... ... ... бойынша, ақша
белгілерінің эмиссиясына ерекше құқығы ... ... ... бола ... Ол мұны мұрагер - мемлекет егемендіктен шығатын өз
жеке эмиссия құқығын ... ... деп ... ... ... ... - мемлекет мирасқорлаушы мемлекеттен ... ... ... ... ... ... бірі жеке эмиссия құқығын алмайды.
Біздің ойымызша, ... ... жеке ... ... құқықмирасқорлыққа
жатпайтындығын айта отырып, әділетті қорытынды жасаған.
Мемлекет - қоғамдық мүдделерге арналған, мемлекет ... ... ... ... ... және ... меншікке
ие. Бұл меншік тікелей мемлекет егемендікті жүзеге асырылуымен ... ... ... ... ... ... ... мемлекетке өтеді. Мұрагер - мемлекет мирасқорлаушы
мемлекеттің ... ... ... ие ... ... жаңа ... ... мемлекеттің меншігі өтеді деп
дәлелдейді. Осылайша, Сен - ... 208-ші ... ... ... ... ... және Версаль шартының 256-шы бабына сәйкес Австрия - Венгрия және
Германия территориялары тапсырылған одақтас мемлекеттер жеңілген ... ... ... және ... ие ... ... ... - Венгрия
монархиялы территория немесе осы монархия ыдырауымен пайда ... ... ... ... ... ... қазіргі немесе бұрыңғы
территориясында орналасқан әр түрлі мүліктер мен ... ие ... ... жазылған Сен-Жермен шартының 208-ші бабында[33].
Құқықмирасқорлықта мемлекет қоғамдық әдіс-амалдармен қамтамасыз
етілетін барлық жария ... ... ... ақша ... ... ... ... пен міндеттерді өз қолына алады.
Жеке меншік қатынастары мүліктік қатынас болып келеді, сонымен, объект
ретінде материалдық ... ... ... бола бастады: ... және ... ... ... ... ... қанағаттандыруға
қызмет етеді. Жеке меншік қатынастарының мазмұны иемденудің экономикалық
категориялары арқылы, оны қолдану және билеу арқылы ... ... ... ... ... ... ... тек бір ғана меншікке ие болады. Бұл меншік мемлекеттің өз
территориясында ... ... ... иесі бола тұрып, өзі
белгілеген шекарада әрекет етеді және белгілеген құқықпен өз ... ... ... ... ... ... ... шекара ішінде
мүлікті қолдану және билеу заңмен бекітіледі және де ... ... ... ... мемлекеттердің құқық мұрагер мемлекетке басқа
салаларда зерттей отырып, ХҚК-мен ... ... ... ХҚК ... ... құқық нормаларының мемлекеттердің құқықмирасқорлыққа
тиісті ... ең ... деп ... ... ... ... қорытындылау үшін негіз ретінде қолдануға жарамды түрде
жасалған.
ХҚК әр мемлекеттің заң ... ... ... ... ... бар екенін ескере отырып және мемлекеттердің құқықмирасқорлыққа
қатысты баптар жобасында өзінің ... ... ... бере ... ... түсініктердің бір халықаралық құқықтың мәнге жинақтады. Қазіргі
өмірдегі әлеуметтік - экономикалық ... ... ... ... ... ... ол ... құқықта көбінесе
қолданылатын, тиімді жолды ұсынды. ... 8 ... ... ... басқа
мемлекеттік меншік "мұрагер мемлекеттің ішкі ... ... ... ... - мүлік, құқық және мүддесі жатады" деген
түсінік берген.
Мемлекеттік меншік ... ... ... ... ақтады.
Өйткені, ол мирасқорлаушы мемлекеттің заң шығаруынан таралады. ... заң ... ... ... болсақ, кодификацияның
барлық әрекеттерін жоюы мүмкін. Өйткені, мүдделі мұрагер мемлекетке өзі
мемлекет меншігі берілу керек ... ... ... ... Кей ... ... өзінің құқықтарынан бас тартқан жағдайлар болған. Бірақ,
бұлар мемлекеттік меншік құрамының ... үшін ... ... ескерсе
ғана болатын.
Сонымен қатар, мирасқорлаушы мемлекет ... ішкі ... ... меншік құрамын белгілегеннен ... ол ... ... ... жол ашып беру ... Тек тапсырылған мүліктің құрамын
белгілегеннен ... ... ... мемлекет тапсырылған мүліктің құқықтық
статусын өзгертуге егеменді құқыққа ие болады.
Шарттардан ... ... ... өзге ... ... ... ... меншігі өтетін мұрагер ... ... ... ... ... ... 9-шы бапқа
сәйкес, мемлекеттік құқықмирасқорлық мирасқорлаушы ... ... және ... ... ... оның мемлекеттік меншік құқығы пайда
болды. Мемлекеттік меншікке өту мерзімі мемлекет құқықмирасқорлық ... ... ... ... ... ... ... болмаса 10-шы бап
бойынша. Баптар жобасында басқаша келісілген немесе шешілген ... ... ... өту ... ... 11-ші ... мемлекет меншігіне мемлекеттік құқықмирасқорлық жағдайының болмауы
12-ші бап; ... ... бір ... ... байланысты
мәселелер 13-ші бапта қарастырылған.
Бірінші проекттің 14-ші бабында айтылғандай, ... ... ... ел болғанда, жаңа мемлекетке ... және ... ... өтуі ... ... ... территориясында орналасқан және мемлекет
құқықмирасқорлықтың объектісі ... ... ... ... мұрагер
мемлекетке өткенде;
ә) мирасқорлаушы мемлекеттің ... ... ... ... мемлекеттің меншігі болған және құқықмирасқорлықтың
объектісі ретінде саналатын жылжымайтын меншік мұрагер мемлекетке ... "b" ... ... ... да ... мемлекеттің
территориясында орналасқан жылжымайтын меншік және оның құралуында ... ... ... ... ... ... мемлекетке сыбаға ретінде
өтсе;
в) мирасқорлаушы мемлекеттің қызметіне бағынышты жылжымайтын мүлік және
құқықмирасқорлықтың объектісі саналатын ... ... ... ... ... ... объектісі ретінде саналатын және
территорияға бағынышты жылжымалы меншіктің мирасқорлаушы ... ... ... ... ... ... өткен жағдайда;
д)"d" және "е" пункттерінде көрсетілгеннен басқа ... ... ... ... ... ... үлес қосқан
жерлер өтсе ғана жарамды болып табылады.
Мемлекеттік меншік қатынасындағы мемлекеттік ... ... ... ... - жаңа ... ел пайда болғанда шығады.
М.Бенджауидің айтуы бойынша, жария меншікке жаңа егеменді елдің осы құқыққа
ие ... ... ... ... ... емес ... ... болу және өмір сүру нәтижесі ... ... ... ... ... деколонизация жүзеге асқан ... ... ... ... және ... ... актив жаңа
мемлекетке құқықмирасқорлық ретінде өтпей, территорияда орналасқан тәуелді
ұлттың өзін-өзі анықтау құқығы болады. Тек, ... ... ... ... ... азат ... елдердің мәселелерінің барлығын шешуге
құқықтық негізі болып табылады.
Мемлекеттік ... ... ... ... мирасқор
мемлекетке өту кезінде негізін мирасқорлаушы мемлекеттің оның ішкі ... ... ... ... ... және мүдде көрінеді. Мемлекеттік
меншікке қатысты құқықмирасқорлықтың маңызды мәселелерінің бірі - ... ... ... компенсация мәселесі. 1983 жылғы Вена
Конвенциясында меншіктің бұлай өтуі екі ... ... ... ... ... ... шешімімен қарастырылмаса, компенсациясыз жүзеге
асырылуы тиіс делінген. Сонымен қатар, ... оның ... ... ... одан ... бөлігінің бөлінуі кезінде пайда
болуы мүмкін мұрагер ... пен ... ... ... әділ
компенсацияға зиян келтірмейді деп айтылған.
Мирасқорлаушы мемлекет мұрагер мемлекетке өтетін меншікті бүлдіруді
немесе оған зиян ... ... үшін ... шараларды қолдануы тиіс.
Құқықмирасқорлық мирасқорлаушы мемлекеттің территориясындағы және оның ішкі
құқығына сәйкес үшінші мемлекетке тиесілі ... ... мен ... ... ... және қозғалмайтын меншіктің
өтуі үшін ... емес ... ... ... ... ... ... мемлекетке мирасқорлаушы мемлекеттердің барлық мемлекеттік меншігі
өтеді.
Мемлекетті бөлу және оның ... екі ... одан да ... ... құру ... ... ... қозғалмайтын меншігі ол қай мұрагер мемлекет
территориясында орналасса, сол мұрагер мемлекетке беріледі.
- мирасқорлаушы мемлекеттің территориясынан тыс ... ... 1983 ... Вена ... ... мұрагер
мемлекеттерге "әділ үлес" бойынша беріледі.
- құқықмирасқорлықтың объектісі болып табылатын ... ... ... ... мирасқорлаушы мемлекеттің меншігі сәйкес ... ... өзге ... ... ... ... "әділ үлес"
бойынша өтеді.
Бұл барлық жағдайлар, ... ... ... өзге ... ... ... ... өзінің территориясының бөлігін беруі
кезінде мемлекеттік меншіктің өтуі осы мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... берілетін территорияда
орналасқан мирасқорлаушы мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... осы территорияға
қатысты іс-әрекеттерімен байланысты қозғалмалы меншігі де ... ... ... ... бөлу және онда ... мемлекет құру
немесе оның басқа мемлекетпен бірігуі кезінде:
- территорияның бұл бөлігіне қатысты мирасқорлаушы мемлекеттің ... ... ... ... сол ... ... ... басқа
қозғалмалы меншік сол мемлекетке "әділ үлес" бойынша өтеді;
- мирасқорлаушы мемлекеттің одан ... ... ... меншік мұрагер мемлекетке өтеді. Бұл мәселелер бойынша екі
мемлекет меншіктің өтуі ... ... ... ... ... ... алады.
Құқықмирасқорлықтың мемлекеттік меншікке қатысты ... ... ... сол ... меншік түрлеріне байланысты қолданылмайды.
Ядролық қаруды ... ... 1968 ... Келіссөзге сәйкес әр ядролық
держава: ол Ресей, АҚШ, Ұлыбритания, Франция немесе Қытай ... ... ... ... ... ... ... заттарды бермеуге; ядролық
емес мемлекет "кімнен болмасын" ядролық қаруды немесе ядролық жарылғыш
заттарды қабылдамауға ... ... бұл ... ... ... ... ... құқықмирасқорлықты қолдамайды. Ресейдің бұрынғы КСРО меншігі болған
ядролық қаруға қатысты құқығы төменде айтылатын ... ... ... ... ... меншікке қатысты құқықмирасқорлық
мәселесіне байланысты ТМД ... ... ... ... көрінетіндей, реттеу құралы ең алдымен бұл меншіктің шетелдегі
бөлігі болды. Соған байланысты сәйкес келісімдер мен ... ... жылы 30 ... ТМД ... ... ... және 1992 жылы 6 ... ... ... шетелдегі барлық
меншіктерін тарату жөніндегі келісім бойынша оның мүшелері әр жақтың өзіне
тиесілі ... ... ... ... мен ... ... үлеске
қатысты мүлік орналасқан мемлекеттің заңдарын сақтаған ... ... ... ... бекітті.
1992 жылғы Келісімде оның ... ... ... ... тыс ... ... ... қозғалмайтын меншігі мен
құқықмирасқорлық кезінде Одақтың және оның ... ... ... ... да ... сипаттағы құрылымдардың
иелігінде, пайдалануында болған шетелдегі ... ... Бұл ... ... Сәйкес бөліктер 1991 жылдың 4 желтоқсанындағы Келісім
қарастырғандай, 1980-1990 ж.ж. ... ... ... импорт, ұлттық
табысты ескере отырып, біртұтас агрегацияланған ... ... ... ... ... - 61,34%, Тәжікстанға - 0,83% т.с.с.)
анықталды.
1992 жылғы Келісімге қайшы, іс жүзінде Одақтас республикалар ... ... ... ... ... ... шетелдегі
меншігіндегі өз үлестерін Ресеймен олардың ... ... ... ... келісімімен айырбастады. Кейбір шетелдегі меншік түрлері,
олардың заң шығаруына байланысты статустары бөлім мүмкіндігін жойды.
1993 жылдың 3 ақпанында Ресей Президенті ... ... ... ... Федерациясы жалғастырушы мемлекет ретінде КСРО-ның шетелдегі барлық
қозғалмалы және қозғалмайтын меншігін пайдалану жөніндегі барлық міндеттері
мен құқықтарын ... ... ... оның ... ... одақтас республикалар
егемендік жариялай ... ... ... ... ... өз
территориясындағыларын иеленіп кеткен ... ... бұл 1990 ... ... экономикалық негізін қамтамасыз ету жөніндегі" заңына
сүйеніп жасалды. Нәтижесінде КСРО-ның өмір ... ... ... ... ... бөлініп бітті, тек ... ... ... ... Бұл 1992 ... 9 ... өзара құқықты мойындау мен меншікке
қатысты реттеу жөніндегі келісімде іске асты. ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттердің мемлекеттік мұражайларға қатысты құқық
мирасқорлығы
Мирасқорлаушы мемлекеттің мемлекеттік ... ... ... оның іс ... ... пайда болып, ішкі
құқығына сәйкес әр мақсаттардағы архивтері ретінде бақылауында сақталған ... ... ... ... ... жиынтығы көрінеді. Екі мелекеттің
келісімі немесе сәйкес халықаралық органның шешімі бойынша архивтердің өтуі
үшін компенсация жасалады, ... ... ... өтуі компенсациясыз
болады. Өту уақытына байланысты мәселе де осы тәртіппен шешіледі.
1983 жылғы Вена ... ... ... ... ... өтетін архивтерді жою, оған зиян келтіруді тоқтату үшін
барлық шараларды қолдану талап етіледі.
Мемлекеттердің бірігуі және бір ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік архивтері өтеді.
Бір мемлекеттің оның орнында ... ... ... пайда
болған кездегі бөлінуі кезінде мирасқорлаушы мемлекет ... ... ... ... мақсатында болуға тиіс мирасқорлаушы мемлекет
архивтерінің бөлігі сол мұрагер мемлекетке ... Оның ... ... бар архивтер де осы мемлекетке өтеді. ... ... ... ... ... ... ... басқа архивтері 1983жылғы Вена Конвенциясы бойынша, мұрагер
мемлекеттерге "барлық сәйкес жағдайларды ескеріп, әділ ... ... ... бір ... ... сол ... ... мақсатында орналасқан мирасқорлаушы ... ... ... ... Оған ... қоса осы ... ... қатысы бар барлық архивтер беріледі. Аталған ережелер мемлекеттің
бөлінген бөлігі басқа мемлекетпен біріккен жағдайда да ... ... пен ... ... ... ... ... өтуі жөнінде басқа да ережелер жасала ... ... ... талап қойылады: келісім бұл мемлекеттер халықтарының даму ... ... ... мұрасы жайында хабардар болу құқықтарына нұсқан
келтірмеуі тиіс.
Бір елдің өз территориясының бөлігін басқа ... беру ... ... өтуі осы екі ... арасындағы келісімімен
реттеледі.
Мұндай келісім болмаған ... ... ... ... қалыпты басқару мақсатындағы мұрагер мемлекеттің қабылдануында
орналасуға тиіс ... сол ... ... Басқа, берілген
территорияның маңызды қатысы бар архивтер де мұрагер мемлекетке өтеді[35].
КСРО-ның мемлекеттік архивтерінің тағдыры оның құлдырауына ... ... ... ... ТМД ... арасында шешілу. Бұл
мемлекеттердің арасында бекітілген 1992 жылы ... ... ... ... ... ... келісім оның
мүшелігіндегі мемлекеттерден тыс жерде орналасқан мемлекеттік архивтерде
сақтаулы, ... ... ... мен ... жоғарғы мемлекеттік
құрылымдарының іс әрекеті нәтижесінде қалыптасқан қорлардың біртұтастығы
бөлінбестік ... ... ... ... ... ... материалдар жиынтығын иелену құқығына үміттенбейді. Сонымен қатар
келісімге қатысушы ... ... ... ... ... мән ... Олар ... мемлекеттік архивтердің, территорияларында
орналасқан КСРО-ның салалық архивтік ... және ... да ... ... өз ... ... ... әр ел территориясында қалыптасып әркелкі ... ... ... ... ... ... мойындалады.
Құжаттар жиынтығының физикалық бөлімінің болмаған жағдайда әрбір
келісімге қатысушы ... ... қол ... және ... ... ... бар. Бұл мемлекеттер өз территорияларында ТМД-нің
басқа ... ... ... ... ... ... ... күшін мойындайды.
Егер мұрагер мемлекет келісімге қатысушы басқа мемлекеттің мүддесін
көздеген құжаттарды шетел ... оның ... ... ... тұлғасына
берген жағдайда осы құжаттарды пайдалану құқығы құжаттар қай мемлекетті
көздесе, сол мемлекетке беріледі. Келісім ... ... ... жағдайда
ТМД мемлекеттері бұл құжаттарды пайдалану, олардың сақталуын қамтамасыз
ету, бұл құжаттарды жоюды доғару үшін ... ... ... ... ... ... ... қарызға қатысты құқық мирасқорлығы
Мирасқорлықты реттеу мақсатында мемлекеттік қарыз мирасқорлаушы
мемлекеттің басқа ... ... ... ... ... құқыққа
пайда болған басқа халықаралық құқық ... ... ... ... ... ... ... құқықмирасқорлық кредиторлардың құқықтары
мен міндеттеріне тиіспейді. Егер екі мемлекеттің ... ... ... халықаралық органның шешімімен басқа уақыт қарастырылмаса,
мұрагер мемлекетке ... өту ... ... ... болып
табылады. Мемлекеттер бірігіп, бір мұрагер мемлекет ... ... ... ... ... ... ... бірнеше бөлікке бөлінуі кезінде егер мұрагер мемлекеттер
басқадай келісімге келмесе, ... ... ... ... ... ... өтетін мүлік, құқық және мүдделерді ескере отырып, "әділ
үлес" түрінде өтеді. Аталған ... ... ... жақтармен
өзгеше келісімдер жасалмаса, мемлекет территориясының бөлуінуі, ... ... ... ... кезінде немесе ... ... ... ... ... ... ол бір мемлекеттен
екінші мемлекетке берілсе қолданылады.
КСРО-ның мемлекеттік қарызға қатысты ... ... ... өмір ... ... бұрын да реттеу құралы болды.
1991 жылдың 28 қазанында Армения, Беларуссия, Қазақстан, Қырғызстан,
Молдава, Ресей, ... ... КСРО және ... тобы ... ... кредитор - мемлекеттердің арасында КСРО-ның ... ... ... және оның құқықмирасқорлығына қатысты
өзара ... ... ... ... оның құрамына кірген
Одақтас республикалардың және ... ... 1990 ... 4
желтоқсанында КСРО-ның активі мен мемлекеттік ... ... ... ... бітім; 1992 жылдың 13 наурызында ... ... ... ... ... Бейбіт бітім бұл қарызды Вена
Конвенциясында сипатталғандай анықтады. Алайда бұл бітімде тек халықаралық
құқықсубъктілерінің ғана ... ... ... кез-келген шетел
кредиторларының алдындағы ... ... ... ... 1992 жылдың
қаңтар айында Ресей ... ... ... ... ... ... өз ... алды. Батыс кредиторларға жеке серіктермен қарым-
қатынас жасауға мүмкіндік ... ... ... ... ... әсіресе қарызға байланысты пайызды немесе қарызды төлеуді ... ... ... ... ... еді[37].
Бұрынғы КСРО-ның шетелдегі барлық меншігін реттеу жөніндегі ... бұл ... ... және ... сыртқы қарызын өтеуге
қатысуды жүзеге асыру арасындағы байланыстылық іс жүзінде Ресейдің ... ... ... ТМД ... ... ... ... бойынша, сыртқы қарыз үлесі шетелдегі меншік үлесі ... ... ... 1992 жылы 31 ... Түркменстанның жасаған келісімін
келтіруге болады. Онда 1991 жылғы 1 ... ... ... ... ... ... сыртқы мемлекеттік қарызын өтеудегі
үлестік міндетін ... ... ... сол ... байланысты КСРО
активіндегі үлесін алды деп жазылға. 1994 ... 9 ... ... ... мен ... ... қатысты мирасқорлық мәселелерін
реттеу жөніндегі Ресей мен Украина ... ... ... Федерациясы
бұл қарыздардағы Украинаның еншісін өз жауапкершілігін алды", сондай-ақ
"Украина береді", ал ... ... ... бұрынғы КСРО
активтеріндегі үлесін қабылдайды" деп қарастырады[38].
3. Құқық мирасқорлығы институтының дамуында жаңа тәуелсіз ... және 1983 ... ... ... ... үшін ... қалаушы мемлекеттер (метрополия болып табылған)
жауапты болып табылған ... ... ... тәуелді
болған конвенцияда қарастырылған қабылдаушы ... яғни ... ... ... үшін жаңа басты ережелер
қарыптастырылу бағытындағы жағдайлар көп орын ... ... ... ... 1978 жылғы Вена
конвенциясы тәуелсіз мемлекет құқықмирасқорлық ... бұл ... ... ... ... территорияға қатысты күшке ие
болуы туралы факттен басқа себептер мен ... ... ... күшін
сақтауға немесе оның қатысушысы болуға міндетті емес деп жариялайды.
Жаңа тәуелсіз мемлекетке қатысты екіжақты келіссөзді өз ... ... ... ... ... ... мемлекетпен айқын анықталған
келісімі немесе осы ... тең ... ... болу ... ... Вена ... жаңа тәуелсіз мемлекетке өтетін меншік
категориясының кең шеберінің болуы тән.
1983 жылғы Вена конвенциясы мирасқорлық ... жаңа ... ... тиіс ... ... де кең ... ... жылғы Конвенция бойынша жаңа тәуелсіз мемлекетке негізін қалаушы
мемлекеттің бірде бір ... ... ... Басқа жағдайда тек осы
мемлекеттің келісімімен жүзеге ... ... бұл ... оның ... мен ... ... ... қағидасына жаңа тәуелсіз
мемлекеттің экономикалық жағдайы ... ... ... жылы және 1983 ... Вена ... жоғарыда аталған
жағдайлардың енгізілуі осы Вена конвенцияларының көптеген мемлекеттерімен
қабылданбай қалуын бірден бір себебі болды.
Диплом жұмысының үшінші ... біз ... ... екі
негізгі мәселелерді зерттеуге тырысамыз:
1. Мемлекеттік ... ... жаңа ... ... Совет одағы ыдырауының салдары және пайда болған ... ... ... халықаралық өмірдің маңызды бөлшегі болып табылады. Әрине осыған
байланысты ... ... ... бір формасы болады. Сондай
танымал форманың бірі - ... ... ... ... ... халықаралық қарыздың құқықтық қарым-
қатынасында мемлекеттің өзі немесе оның заңды тұлға.
Импералистік мемлекеттер капиталды колониялар және ... ... алып ... осы ... ... дүние жүзілік
капиталдың экспорттаушыларының қаржылай тәуелді ... ... ... ... ... ... ... сол тәуелді
мемлекеттердің қаржылық капиталы сыртқы саясатты анықтайды. ... ... ... ... шетелдік несиелері оның қатаң сыртқы
саясатында, ... ... ... ... ... қарсы бағытталған
барлау, тінту жұмыстарында айқын көрінеді.
Басты капиталды сыртқа шығаратын халықаралық ... ... ... ... экономикалық жағдайларына араласуда негізгі
рөл атқарып, сол ... ... ... және ... ... ... ... несие және қарызданған мемлекеттерді,
әсірісе экономикалық ... даму ... ... ... ретінде қолданылады. Капиталистік мемлекеттердің
берілген несие қарызданған ... ... ... көтеру мен
шаруашылығын нығайту арқылы монополисті капиталға үлкен ... ... ... ... дамуына қатыспай, халықтың әлеуметтік ... ... жаңа ... ... ... ... байланысты. Бір жағынан осы ... ... ... ... ... ... бар, ал ... жағынан
құқықмирасқорлыққа мемлекеттердің сельхоз көз-қарасы қарыз міндетін жүйелеп
шешуде көптеген ... ... ... ... ... мәселесі құқықмирасқор-лыққа
тән аспектінің бірі болып табылады. Ондаған жылдарға созылған қарызды өтеу
төлемдері, оған қатысты пайыз өтемдері жаңа мемлекеттерде өте ұзақ ... ... ... қатысты құқықмирасқорлық мәселесі.
Қарызға қатысты жас тәуелсіз мемлекеттердің құқықмирасқорлық ... он ... ... ... құқықтың ең өзекті мәселерінің бірі
болып табылады. Құқықмирасқорлық мәселесіне теориялық ... ... ... ... ... ... және бағыттаушы шешім жоқ деп
ойлайтын буржуазиялық ... ... ... ойлауынша, "мемлекеттік қарыздарға қатысты жалпы мойынданған
құқықтық бастамаларды орнату ... ... "Осы ... ... ... ... бар деп ... болмайды", - деп америка сот төрағасы
Хэквард мәлімдеген. Ағылшын халықаралық ... ... ... орнатылған ешбір норманың да болмауы мүмкін" деп жазған.
Бірақ жоғарыда көрсетілген авторлар халықаралық құқықта мемлекеттік
қарыздың тағдырын шешіп, ... ... ... мен ... ... ... құқықмирасқорлық теория жақтастары құқықтық
мұрагерге ... ... Рим ... жоғарғы билікте өтеді деген.
Осыған орай, ipso jure құқық және ... ... ... ... ... ... отырады.
Мемлекет алдыңғысының құқығы мен міндетін өз еркі мен қабылдайды.
Шенборнның жазғанындай:"жаңа ... - ... және ... ол ... ... ... ... заң бойынша ескі мемлекеттің ipso
jure бойынша қарыздарын жаңа ... ... ... ... ... ... жоқ. Америка заңгері Хайдтың мәлімдемеуінше халықаралық
құқықтың жаңа ... ескі ... ... ... ... ... ... айтқанда, осы теорияның жақтастары халықаралық құқықтың
жаңа субъектісінің қолынан келгенін қабылдап, қалағанынан бас ... ... res transit cum suo onere ... өз ауыртпалығымен ауысы) қағидасы
мемлекет аралық қарым-қатынаста қолданылмайды.
Мемлекеттердің құқықтық халықаралық тәжірибесі осы мәселені шешуде.
Құқықмирасқорлықтың қарызға ... ... әр ... ... ... ... үңілсек жаңа орынды басқан
мемлекет өзінің алдындағы мемлекеттің ... өз ... алуы ... ... ... орынды басқан мемлекет өз еркінсіз қарызды мойнына алады. Осы
мәселе тәуелсіз мемлекеттерде ... ... ... сондықтан жүйенің
қарызына ("одиозды" қарыз) ерекше тоқталып өтейік. ХҚК-нің X1X сессиясында
"одиозды" қарыз жөніндегі ... ... оның ... көшпеуі берілмеуі жайды талқыланған болатын. "Одиозды" қарызда
бап "с" жобасында төмендегідей берілген:
а) ... ... ... ... бір ... жету үшін
алынған қарызда, жаңа мемлекеттің жағдайына немесе ... ... ... ... ... БҰҰ мен бекітілген халықаралық құыққа сай келмейтін
объектіге қатысты ... ... ... барлық қарыздар.
Мемлекеттің құқықмирасқорлығында қарыздың көшірілмеуі жайлы қорытынды
жасаған басқа аудандардағы мемлекеттердің ... ... ... М.Бенджауи "одиозды" қарыз жайлы ... ХҚК ... ... ... ол ... ... ... басқа,
алдыңғы мемлекет жасаған қарыз жоқ мемлекетке өтпейтін одиозды ... ... ... ... ... "д" ... ... мемлекеттің құқықмирасқорлығының қатысты тәжірибені талқылаған
М.Бенджауидің баяндамасында мемлекет ... ... ... ... ... ... ... бөлігін алып қалып тәуелсіз ... осы ... ... ... болады деген сұраққа жауап берілмеген еді.
Шыныменде, әлде құрамындағы агрессор ... бар жаңа ... ... ... ... ... Н.А.Ушаковтың жасаған баяндамасынан
табылды. Комиссияның жиырма ... ... ... ... басқа мемлекеттермен біріксе, оның құрамында агрессор мемлекеттің
барына қарамастан ол қарыздан босатылады. Баптың "д" жобасына қатысты. ... ... ... ... ... жағдайда қарыздан босатылады.
Ал егерде алдыңғы ... ... ... ... ... жаңа ... ... қарамастан қарыздан босатылады. Ал
егерде алдыңғы мемлекет өзінің территория бөлігін басқа ... ... ... ... ... - деп мәлімдеген. Қысқаша ... ... ... ... ... жаңа үкіметтің құқықмирасқорлығы
емес, белгілі бір ... ... ... ... ХҚК қарастырғанын анық байқаған.
Жоғарыда айтылған және құқықтық көз-қарас жағынан да алып қарасақ заңды
қарыздар Н.А.Ушаковтың ойы бойынша ... ... ... "одиозды"
бола алмайды. "одиозды" қарызда ... ... ... ... ... ... есептеліне алмайды.
Халықаралық тәжірибе жаңа мемлекет алдыңғы мемлекеттің "одиозды"
қарыздарынан көп ... бас ... ... ... бойынша ХҚК өзінің зерттеу аясынан үкіметтік және
"жүйе" ... алып ... ... ... бір құрылысы болып ешбір
материалды құндылықтың иесі бола алмайды және қарызды шығару ... ... ... ... ... " ... қарыздарда экономикалық
құндылықтар тек қана елге жататындықтан осыған кіреді.
Қазіргі кезеңде құқықмирасқорлықтың мемлекетке ... ... ... ... нормаларын дайындау халықаралық құқық комиссиясымен сәтті
аяқталған.
Халықаралық тәжірибеде мемлекет қарыз бен ... ... ... ... ... ... ... қарызынның қоғамдық басқарма
қарызынан, кәсіпорыннан және т.б., қоғамдық қарыздың ... ... ... ... ... ... ішкіден, "таза" мемлекеттік
қарыздың басқа мемлекеттік қарыздан айырмашылығы бар екні ... ... ... ... ... ... ... жоғарғы
қарыз түрлеріне негізгі түсінік пен мінездеме берген болатын.
Осылайша, жергілікті территориялық бірлік үкімет пен ... ... ... ... ... ... бағынатын органдар арқылы
жасалатындықтан мемлекеттілік қарыздай айырмашылығы бар. Сол ... ... ... аз ғана территорияға таратылады. Ол провинция, жер,
департамент, ... ... және т.б. ... ... ... ... ... өз атынан қарыз ала алатын белгілі бір қаржылы
автономия болуы мүмкін, ... ... ... болғандықтан халықаралық
жария құқықтың субъектісі бола алмайды.
Жергілікті территориялық бірліктің жауапкершілігіндегі мемлекеттік емес
және белгілі бір территорияға ... ... ... ... ... Осы екі ... ... айырмашылығы территориялық бірліктің қаржылы
автономиясы болуы және сол ... ... ... ... ... қарыздың белгіленуі, қарыз алушының тұлғалылығы.
Осылайша, арнайы қарыз (немесе "локализді") шектеулі географиялық
территорияға орналастырылған мемлекеттік қарыз деп ... ... ... ... жаңа ... мемлекеттердің
құқықмирасқорлық мәселесі тиімді шешім қабылдауда қиындықтарға ... ... ... әртүрлі категориясын деколонизациялауды анықтаған
кезде, қарыз болған кезде тәуелсіз территорияның қаржылы автономия деңгейін
анықтаған кезде, қарыздың кімге ... ... ... және ... ... ... мүмкін. Деколонизациялар процесі аяқталуға жақын
болса да, әлі толық аяқталған жоқ, сондықтан ХҚК бұл мәселенің маңыздылығын
ескере ... ... ... ... жаңа тәуелсіз
мемлекеттерге байланысты 36-шы бапты қосуды ұйғарды. Бұл бапта ... ғана ... ... ... тәуелділіктен жаңа ғана босап
шыққан және 15-20 жыл ... ... ... ... үшін ... ... ... мәселесін дұрыс шешуге шақырылған.
ХҚК-ның мемлекеттік қарызы "мемлекеттің қандай да бір құқықмирасқорлық
кезінде бар ... ... - деп ... Мемлекеттің
құқықмирасқорлық туралы жобасы ... ... ... ... мүшелері мемлекеттік қарыз деп, оның әр қаржы ... ... ... етті. Басқа сөзбен айтқанда, олар мемлекеттік қарыз деп ... ... ... ... ... ... ұйым ... қаржылық
міндетін айтып қана қойған жоқ, оған қоса жеке заңды ... ... ... т.б.) алдындағы қарызды айтқан болатын[40]. Бірақ
мемлекеттік ... ... ... түсінік, жеке заңды тұлғаның
құқықмирасқорлық қарызы жеке ... ... ... ... ... тым кең ... XXX1 сессиясындағы 16-шы баптың жобасына мемлекеттік қарыз
жөнінде төмендегідей анықтама берілген еді:
"а) басқа мемлекетке, халықаралық ұйым ... ... ... құқық
субъектісіне қатысты мемлекеттің қандай да бір қаржылы міндеткерлігі;
ә) мемлекет қабылдаған қандай да бір қаржы ... ... ... ... түсініктемесінде қарыз түсінігі - анық
болғандықтан оған автор түсініктеме ... ... ... ... алушыға түсімді ... ... ... қалай орындайтын көзқарасынан ... ... ... ... ... ... заңды міндеткерлігі болып табылады.
Осында міндеткерліктен құралған келісім пассивті ... ... ... ... (кредитор) және құқықтық қарым-қатынасының объектісі
(орындалуға тиіс міндеткерлік) ... үш ... ... бапты ХҚК мүшелері талқылаған сәтте келіспеушілік те ... ... ... ... ... қарызды тек қана
халықаралық деңгейде ... ... ... ... осы баптың
"Б" пунктінде егерде несие беруші алдыңғы мемлекеттің заңды азаматы немесе
жеке тұлғалары, ... ... ... ... ... ... ... деп айтылған. Керісінше, ХҚК-ның басқа мүшелері
қазіргі кезде шет елден ... кең ... және ... ... ... міндеткерліктің кең көлемділігінің жақтастары еді. Бұл ... және ... ... үшін ашылған несиенің таусалып, жеке
капитал нарығына көз болып отырған және өзін даму бағдарламасында шет ... ... ... ... мемлекетке кері әсерін тигізуі мүмкін
деген ... де ... ... ... ... ... ... бар - кеңес үкіметінің
халықаралық құқығы бойынша субъект бола ... жеке және ... ... ... ... ... ... ХҚК қабылдаған 31-ші
баптың жоғарғы жобасын сәтті деп қабылдауға болмайды.
ХҚК-ның XXX111 сессиясында 31-ші баптың "мемлекет ... ... ... ... міндеткерлігі" делінген "b" пунктісі алынады.
БССР және ГДР үкімет жобасы баптарының "b" пунктісі ... ... ... міндеткерліктер халықаралық құқық арқылы емес, мемлекеттің
ішкі нормалары арқылы шешіледі.
"b" пункті жаңа мемлекеттің алдыңғы ... ... ... ... ... ... ... міндеткерлігін жүктеген
болатын. "в" пункті жаңа мемлекеттен алдыңғы мемлекеттің ішкі заңдарына
бағынуын талап еткен еді. Бұл жаңа ... ... ... ... сондықтан мемлекеттер егемендігінің теңдігін және басқа елдің
ішкі ісісне араласпау ... ... еді. Жаңа ... ... және ... ... бекітуге және заңды тұлғалармен
азаматтық құқыққа сай байланыс орнатуға ... ... болу ... ... ... ... ... олардың мемлекеттік
құқықмирасқорлық қарыздары мәселесі баптарында дұрыс шешілген. 36-шы бапта
былай делінген:
Жаңа орын ... ... егер де ... ... ... ... ешбір қарызы одан кейінгі жаңа мемлекетке ... Ал ... ... пен алдыңғы мемлекет арасында мемлекеттің құқықмирасқорлығы
болып табылатын территориясы, ... мен ... ... ... ... жаңа мемлекетке өтеді. Сонымен қатар осы баптың 2 -ші пунктінде ... ... ... әр ... байлығы мен шынайы ресурсының
егемендігіне ешбір кедергі келтірмеуі тиіс және осы ... ... ... мемлекеттің экономикалық құндылығының негізін бұзбауы тиіс.
ХҚК-ның түсініктемесінде, ... ... ... өз ... және ... ... біреуімен келісілген
қарыздар, "мемлекеттік қарыз" түсінігіне кірмейді, ... олар ... ... ... ... алмайды. ХҚК-ның ойынша жобаның 36-
шы бабы қарызға ... жаңа ... ... ... ... ... шешіп бере алмайды.
Деколонизациялау болған жағдайда құқықмирасқорлыққа қатысты
міндеткерліктің ... ... ... мемлекеттің мемлекеттік қарыз
есебіне кірмеуі де мүмкін. Олар территорияны ... ... ... ... ... ... ... Осы сияқты қарыздың алғы
келіспеушілікпен аяқталуы мүмкін. Осы қарыздарды жаңа ... ... ... мойнындағы мемлекеттік қарыз ретінде қарастырады.
Осылайша, 36-шы бапта қамтылған қарыз категориясына тәуелді ... ... ... ... держава үкіметінің қарызы да кіреді. Бұл
мемлекеттік қарыз алдыңғы мемлекеттікі, ал егерде жаңа ... ... ... оның ... 36-шы ... ... қарыз түсінігіне сонымен қатар егерде тәуелді ... беру ... жаңа ... келісім туралы белгілі бір
қарыздар ... ... ... ... ... ... ... қызметтің жаңа тәуелсіз мемлекет қолына ... ... ... ... ... мерзімі көрсетілген алдыңғы мемлекеттің
қарызы жайлы ... ... жоқ, ... құқықмирасқорлығын толық шешу
мәселесіне жаңа мемлекеттің төлеуге тиіс ақысы жайында айтылып тұр. ... ... ... ... мәселесін шешуде алдыңғы
мемлекеттің жаңа мемлекетке байланысты "қарыз міндеті".
36-шы баптың қолдану ... ... ... бір ... ... айтып
кетуіміз тиіс: басқарушы державаның ... ... ... ... Бұл ... көптеген қарызға тән. Олар тәуелді
территория мен жөндеу және даму халықаралық банк ... ... ... ... ... державадан берік кепілдікті талап еткен еді.
Кепілдікке берілген қарыз жағдайында ... ... ... ... анық міндеткерлігі арта ... Егер де ... ... жоқ ... осылайша алдыңғы мемлекет өзінің
бір міндетінен құтылып, несие ... ... да ... ... ... жаңа ... мемлекет деп қабылданған тәуелді территория қарызының
тағдыры мәселесінде емес, басқарушы ... ... ... не ... ... ... ... айтқанда тәуелді
территорияның қарызға қатысты құқықмирасқорлық мәселесі емес, ... ... ... ... ... міндетінің
құқықмирасқорлық қатынасын анықтайды.
Осы ойларды ескере отырып, ХҚК ... ... ... ... ... өз мойнына алған алдыңғы мемлекеттің кепілдігіне
қатысты еместігін белгілейді.
Жаңа тәуелсіз мемлекет пайда болған ... ... ... қарыз тағдырын шешу де ортақ шешімді іздеген сәтте кейбір
авторлар бұрынғы ... ... ... ... ... ... ... сүйенеді. Алғашқыда бұл шешім дұрыс болып көрінуі
мүмкін, ... оны ... ... ... тәжірибеде қолдану өте қиынға
түседі. 1971 жыл ... ... ... ... ... ... кейбір мүшелер қарыздың жаңа тәуелсіз мемлекетке көшуін жақтау
үшін метрополия мемлекеттер ... тең емес ... ... ... сол ... сай қолдану керек деп ... ... ... ... оның ... үшін ... ... фактор ретінде сол колония мүддесіне сай қолданылатын қарызды
алуға болады. Бұл көзқарас көптеген ... үшін ... еді, ... тиімділік теориясын қалай қолдану жайында ... да ... кім және ... ... ... ... ... анықтау керек
деген сияқты.
Тәуелді территорияның дамуы үшін басқарушы держава берген ... осы ... ... ... ... қалай жүріп жатқандығын да
ескеру ... Осы ... ... ... ... ... алып келе ... келе ме? Оны біз анық айта алмаймыз. Жаңа мемлекет те қоғамдық жұмыс
инфраструктура объектісі сияқты ... ... ... ... да, ондай
инфраструктура жаңа тәуелсіз мемлекет алғашқы тапсырма ретінде ... ... жаңа ... ... ... қолдануға
ескірген немесе жарамауы мүмкін[41].
36-шы бапқа қатысты жалпы норманы дайындауда ескеруге тиіс бір ... ... ... ... ... ... жаңа тәуелсіз мемлекеттің төлей
алуы.
Қарыз алушының қаржылы мүмкіндіктері туралы жаңа тәуелсіз мемлекеттің
қарызға ... ... ... ... негізгі норма құруда өте
үлкен мағынасы бар.
"Мемлекет ... ... ... ... ... ... 36-шы бап жобасы бойынша жаңа мемлекетпен қабылданбайды, ал ... осы ... ... жаңа ... ... ... болу керектігінде
жатыр, ал содан кейін осыны қаржылы қатынаста шешуге бола ма, ... ... ... ... Не ... да, осы ... жағдайға қатысты тиімді
шешім шығару үшін бірігіп қарастыру керек.
Жаңа тәуелсіз ... ... және ... ... ... ... ... біле отырып оған заңды формада қарыздың өтуіне жол
жіберуге бола ма? - ... ... ... ... 36-шы баптың "қаржылы
мүмкіндіктер" саласы ... ... де ... ... Оған ... ... ... алушыға және несие берушіге ... ... алу ... мәселесі халықаралық қарым-қатынастар жаңалығына
әр халықтың табиғи байлық пен ресурстарының егемендігі ... ... ... БҰҰ-ның тәжірибесінің көрсетуі ... ... ... ... ... мемлекеттік қарызы жаңа
тәуелсіз мемлекетке сол күйінде өтуі ... ... ... ... алу ... жаңа тәуелсіз мемлекеттің қаржы жағдайы мен халық
құқығы мен әр ұлттың ... ... мен ... ... ... ... мемлекеттің мемлекеттік қарыздарына қатысты жаңа тәуелсіз
мемлекеттерге негізгі нормаларды ... ... БҰҰ ... ... ... ... және тату ... қажет мемлекет арасындағы қатынастың
тәртіптілігі мен ... ... ... мен ... ... ... және әлеуметтік прогресс пен халықаралық
экономикалық мәселені шешу ... ... ... ... ... ... ... тастауға болмайды. Заңгерлердің
еңбегімен мемлекет тәжірибесі ... ... - ... ... оның ... ... ... шешуде анық жауап бере
алмайды. Дәл нормаларды дайындаудың нәтижесінде халықаралық құқық та жылдам
дамиды. Тәжірибеде ... ... кері ... жүгініп, ымыра
келісімге негізделген, ешбір қағиданы ... ... ... ... ... (метрополия) мемлекет қарызы жаңа тәуелсіз
мемлекетке көшпеген еді. Әрине ... ... ... ... ... жаңа ... мемлекеттердің қаржы жағдайына әсер ететін
қарыз қиындығын да ... ... ... 1981 жылы дамушы
мемлекеттердің қарызы 524 ... ... ... ал ... ... ... 50 млрд. долларды құраған еді. 800 млн. адамға жуық дамушы
мемлекет халқы кедейлікте өмір сүреді, ал бұл сан өсу ... ... ... қарызға қатысты
құқықмирасқорлықты реттеуде заңды ... ... ХҚК ... әр ... оның ресурстары мен шынайы байлығына қатысты
тәуелділігін талап ететін ... ... ... ... қалдыра алмайды.
ХҚК "тәуелді территориядан берілген қарыздан түсім алған ғана жағдайда оның
көшуі мүмкін", - ... ... ... ... ... ... ... ХҚК алдыңғы мемлекеттің қарызы жаңа мемлекетке көшпеу туралы
негізгі норманы қабылдауды жариялайды, ... ... ... қатысты
екі мемлекет арасында орнатылған еркін келісім мүмкіндігін алып тастамайды.
Жаңа тәуелсіз мемлекеттер жиі капитал салымын қажет ... ... пен ... ... ... қажет көмегіне кедергі болатын
нормаларды ... ... ... ... 38-ші баптың 1 пунктісінің 21
бөлімі ХҚК-мен мемлекеттік қарыз алдыңғы мемлекет пен жаңа ... ... ... өту ... ... үшін ... Осындай келісімдер
екі жақтың еркін келісімі арқылы ... ... 36-шы ... 1 ... ... қарызы "мемлекеттің құқықмирасқорлық объектісі болып
табылатын территориясындағы ісімен" байланысты болу ... ... ... мемлекеттік жекеменшікке қатысты құқықмирасқорлық
жөніндегі басқа (13, 14, 16 және 17 ... ... бола ... ... мақсаты тәуелді территориядағы метрополия державасының ісіне ешбір
қатысы жоқ алдыңғы мемлекеттің қарызын алып тастау. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... қарызы осы мемлекетке
өтетін мүлікпен, құқығымен байланысты болу керек. Егерде жаңа ... ... ... мүлігін иеленсе, әрине мемлекеттік қарызға
байланысты құқықмирасқорлық келісімі осы мүлік пен ... ... ... ... 36-шы ... пайда туралы сөз болмаса ... ... осы ... ... болған пайданы ескере отырып
келісім арқылы жол бермеуге болады - деген жағы анық ... ... 36-шы ... 1-ші ... ... ... ... орната
алса да, ХҚК осы жағдай алдыңғы мемлекеттің қарызы жаңа мемлекетке ... оның ... ... кері ... ... және де әр ... ... мен ресурстарының тәуелділігіне нұқсан келтірмеуін алдын-
ала ойлап кепілдік сілтемесін қосқан еді. 36-шы баптың 2-ші ... ... ... бұрынғы метрополия мен бұрынғы тәуелді ... ... ... ... аса қажет 2-ші бөлімдегі екі жақ
келісімі тең жағдайда орнату керектігін тағы да ... ... ... пен жаңа ... ... ... немесе
"преференциалды" байланыс онату мақсаты бар, келісім және де ол ... ... ... ... ... 36-шы баптың 1-ші бөліміндегі келісім
ретінде қарастырыла алмайды. Бұл бапта екі жақ келісім сөздері толық ... ... ... ... және экономикалық тәуелсіздікпен
өткізілу керек делінген және де оны 2-ші бөлім толықтырады. Осы ... ... әр ... ... пайдалы қазба мен ресурсына егемендігі бар
деген анық сілтеме жасалған.
ХҚК жобасына ... ... ... ... өтсе де, екі ... мемлекет бірігуінен жаңа мемлекет ... ... ... ... ... ... ... мәселесі
әділ шешіліп жатыр.
Мысалы, 2 немесе бірнеше мемлекет бірігіп жаңа мемлекет құрса, алдыңғы
мемлекет қарызы жаңа мемлекетке көшіріледі, ал ... ... ... өмір ... ... оның ... ... мемлекет құрылған
жағдайда алдыңғы мемлекеттің мемлекеттік қарызы әділ әрбір жаңа мемлекетке
көшіріледі. Бұл ... ... ... елшілік тәжірибесінің
дәлелі нәтижесі мемлекет бірігуіндегі мемлекеттердің құқықмирасқорлығына
алдыңғы мемлекет таңдаған ішкі конституционалды ұйым ... ... ... ... ... ... ... немесе басқа
мемлекеттік құрылымның құрылуына әкеліп соқтыруы мүмкін, ал ... ... ... ... субъектілік деңгейінің
сақталынуы осы жағдайдың ісіне қатысы жоқ.
Халықаралық құқықты кодификациялау және оның прогрессивті дамуына оның
саяси, ... ... мен ... ... алу ... ... ... елдің мемлекеттік қарыз мәселесін шешуде аналитикалық
жақындау қажет. Бұл ... ... ... ... ... ... ... халықаралық құқық пен дипломатиялық тәжірибеге
сүйенсе жаңа тәуелсіз мемлекеттің құқықмирасқорлық мәселесі, ... ... ... ... ... ... ... нормасына негізделу қажет,
екіншіден, халықаралық ұйым мүшелері болып табылатын жаңа ... ... ... ... ... ... келгенде, ХҚК өзінің
жұмысы барысында осы қазіргі талаптарға назар аударады, ал жас ... ... ... ... ... кіре ... және ... мемлекет пен алдыңғы мемлекет арасындағы келісім елдің пайдалы
қазбасы мен ресурсы халық тәуелділігі дегенге ... ... ... ... ... жаңа ... мемлекеттің экономкалық құндылығына кері әсерін
тигізбеу керек деген 36 ... осы ... ... ... ... құлдырауына байланысты құқықмирасқорлық. Ресей континуитеті
Халықаралық құқық нормаларының шеңберінде өтетін КСРО-ның ... ие. Бұл ... ... қарастырылғандай Ресейдің
бұрынғы КСРО-ның еңбектері мен құқықтары жүзеге асыруын ... ... ... ... келіссөздерге қатысты маңызды
дәрежеге байланыстылығы. Бұл континуитет 1991 жылдың 22 желтоқсандағы ТМД
мемлекеттерінің басшылырының ... ... ... ... БҰҰ-дағы, сондай-ақ қауіпсіздік кеңестегі және басқа ұйымдардағы
мүшелігін жалғастыруын" қолдаған ... ... ... ... ... ... негізінде қалыптасты. БҰҰ-дағы және
басқа халықаралық ұйымдардағы мүшелікке қатысты ... ... ... ... ... БҰҰ ... және ... басқа
ұйымдар жұмыс атқаратын келіссөз актілеріндегі қатысуының жалғасуын
білдіреді.
Халықаралық қатынастағы ... ... ... ... ... ол ЕО және Еуропалық кеңес мүшелері 1991 жылы 23 ... ... ... мен ... ... асыруын Ресей жалғастырады" деп
жариялады.
Бұл континуитеттің құқықтық бекітілуінің ... 1991 жылы ... ... ... ... Бас Секретарінің жолдауымен
қаланды.
Жолдауда "Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы" ... ... ... ... деген атауды қолдану; бұл жолдауды Ресейді БҰҰ
органдарында сол кезде КСРО-ның БҰҰ-дағы ... ... ие ... таныстыру күәлігі ретінде қарастыру өтініші жасалған.
Оның алдында ТМД-нің ... ... ... отырып Еуропалық бірлестік
және оған мүше мемлекеттер "КСРО-ның БҰҰ жарғысы бойынша құқықтары мен
міндеттеріне қоса, ... ... ... мен міндеттері" Ресейдің
іс жүзіне асыруы жалғастырылады деп ұйғарды. БҰҰ-ның Бас ... ... ... БҰҰ-ның барлық мүшелеріне жіберді. БҰҰ-ның Заңды
кеңесшісінің ойын ескере ... бұл ... ... ... ие,
нақтылықты білдіреді және БҰҰ жағынан формальды қолдауды қажет етпейді ... жылы 25 ... ЕО ... (сол кезде Нидерланд) осы күнен
бастап Ресей КСРО-ның халықаралық құқығын иеленуші және БҰҰ ... қоса ... ... ... ... табылады деген
хабарлама жарйялады.
Кейін Ресей СІМ-нің БҰҰ-ға және шет ... ... ... ... ... ... ... Федерациясының
дипломатиялық және консулдық өкілдігі ретінде" ... ... ... ... ... ... туындайтын құқық-тарын
жүзеге асыруды және міндеттерін орындауды жалғастырады" және оны БҰҰ-мен
немесе оның шеңберінде ... ... ... қоса
"КСРО-ның орнына" қызмет етуші келіссөз ... ... ... ... ... Одақ үкіметтерінің орнына сәйкес халықаралық келіс-
сөздеге байланысты депозитарий қызметтерін атқарады деп жазылған.
Олардың қатарына ең алдымен ... БҰҰ ... ... ... болып табылатын КСРО-дан мұраланған Ұлы державалық ... ... ... жауапкершілігінің әлемдігі бөлінбестігі жатады. Бұл
КСРО-ның ядролық держава ретіндегі статусымен жауапкершілігіне ... ... ... тәртібінің іс-әрекеті нәтижесінде бұл статус оның
барлық ... ... ... ... Бұрынғы КСРО-ның
ядролық қаруы ешкімге ... бола ... ... ... көп бөлігі Ресей территориясында
орналасқандықтан 1991 ... 22 ... ... ... ... бірікен
шаралар жөніндегі келісімде көрініс ... ... ... ядролық
мемлекет ретіндегі міндеттеі мен құқықтарын жалғастырушы болып табылады.
Онда сонымен қатар ... ... ... ... ... ... Украинадан көшірілуі және осы елдердің ядролық қауды таратпау
туралы келіссзөзге қосылу ... ... емес ... ... ... Келіссөзге және Лиссабон протаколына
қатысты іс әректін тездетпеген Украинамен 1994 жылы 14 ... ... ... Президенттерінің үшжақты келісімінде қарастырылғандай, ... ... ... заряттарды бөлшектеу мақсатында ... ... ... ... ... ... қажет болды.
Ресей континуитетіне жағдай туғызатын тағы бір фактор анықталған
келіссөздерге құқықмирасқорлық нормаларын ... ... ... Бұнда
1978 жылғы Венас ... ... ... ... қабылдаушы мемлекетке қатысты бекітілген келіссөздердің
қолданылуы "келіссөздің мақсаттары мен объектілеріне сәйкес ... ... ... жағдайын түпкілікті өзгертуі" айтылады. ... ... ... 1987 ... ... қауіпті азайту Орталығын құру ... ... ... 1990 жылғы түпкілікті реттеу туралы Германиямен
жасалған ... 1947 ... ... бітімдерді келтіруге болады.
Ресейге қатысты жалғастырушылық тұжырымдамасы Ресейдің мемлекет-тігінің
тарихи дамуындағы құқықмирасқорлығына да сүйенеді. Шетелдегі ... ... ... мемлекеттік саясаты жөніндегі Федеральды заңда
айтылғандай, Ресей Федерациясы "Ресей мемлекетінің, Ресей Республикасының,
Ресей Кеңесік Федеративтік Социалистік ... және ... ... ... құқықмирасқоры және жалғастырушы болып
табылады". Бұл тұжырымдама, сондай-ақ "Ресей ... ... ... ... ... ... бұрынғы Югаславия тәжірбиесі
көрсеткендей, континуитет жағдайы да ... 1992 ... ... сол
кезде Сербия мен Черногория депутаттарынан құралған парламент Югославия
Одақтық Республикасының Конституциясын қабылдады. Алайда, БҰҰ ... және Бас ... ... ... ... ... Югославия
Федеративтік республикалар одағының БҰҰ-дағы ... ... ал бұл ... ... кіру ... жасауы тиіс деп ұйғарады.
Сербия мен Черногорияның Югославия Федеративтік ... ... ... ... ... мойындалмауын 1992 жылғы жеті
алдыңғы қатарлы ... ... ... ... ... ... бұрынғы КСРО-ның жалғастырушы ретінде тұжырымдауы Франция мен
Италия, Бельгия мен Испания мен Чехиямен және т.б. ... ... ... бекітілді. 1992 жылғы Ресей мен Ұлыбритания арасында әр ел
территориясындағы консулдық ... ... ... ... түсіністік
Меморандумында Ресей - Британ Консулдық байланыстары 1965 жылғы Ұлыбритания
мен КСРО арасындағы Консулдық конвенциямен реттеледі және Ресей ... ... ... ... ... ... ... ретінде сақтайды деп қарастырылған.
1997 жылғы Ресей мен Нидерланд СІМ ... ... КСРО ... ... қызмет еткен екіжақты қызмет еткен екіжақты
келіссөздердің екі ел ... ... ... ... ... ... Осылайша, келіссөздер құқықтарының және
міндеттерінің жалғастыру ... ... ... ... ... ... бұл құқықмирасқорлыққа қарсы емес,
керісінше оның мемлекетінің бөліну кезіндегі заңды, саяси және тәжиребелі
түрде ... ... ... кейбір басқа келіссөзге қатысуына немесе
басқа жағдайларды қолданылуына қатысты пайда ... жаңа ... ... ... және ... ... қалаушы мемлекет орында
пайда болған мемлекеттің осы қызметте болуы мүмкін ... ... ... ... ... түсіндірілу қажет.
Ресей континуитеті, бұдан былай, КСРО-ның құлауы ... ... ... ... обысындағы құқықтары ... ... ... ... ... мен ... ... мен қатар оның шеңберінде пайда болған мемлекеттерде ... ... ... ... қорытына келгенде төменгі нәтижелерді шығара аламыз.
Қазіргі заманда дүние жүзі интеграция мен дезинтеграция ... ... пен ... құқы ... ... ... деп
бағаланады, мемлекеттік-территориялдық өзгерістер жиі-жиі кездесетің
құбылыстар, ал тиімді мемлекеттердің мирасқорлық ...... ... керекті болып табылғанымен, сондай-ақ халықаралық тұрақтылықты мен
қауіпсіздікті сақтаудың, өзара байланысты мен өзара тәуелді ... ... ... алғы ... ... екі ... байланысты бөлімнен тұрады:
фактілі мен заңды құқықмирасқорлығы.
Белгілі бір заңды факторлары бар ... ... ... бір ... ... ... мемлекеттің егемендігімен
ауысуы. Заңды құқықмирасқорлыққа әкеліп соғатын төменгі фактілі жағдайлар
болу мүмкін:
1. Мемлекетпен өз ... бір ... ... ... ... ... территорияның бір бөлігінің бөлінуі және басқа мемлекетке
бірігуі.
3. Халықаралық құқықтың субъектісі жаңа ... ... ... ... ... ... жаңа ... мемлекеттің пайда болуы;
- мемлекеттен бөлініп шыққан территорияның бөлігінде жаңа мемлекеттің
пайда болуы;
- екі немесе бірнеше мемлекеттердің бір ... ... ... ... және оның территория бөлімдерінде екі немесе
бірнеше мемлекеттердің пайда болуы.
Заңды мирасқорлығы дегеніміз халықаралық құқық ... ... бір ... қатысты бір мемлекеттің құқықтары мен міндеттері
басқа мемлекетке көшуі.
Мемлекеттердің құқықмирасқорлығының объектілері мемлекеттік территория
(фактілі мирасқорлықтың ... ... ... ... ... ... мемлекеттік мұражайы, халықаралық ұйымдарда
мүшелігі және тағы басқалар (заңды ... ... ... ... ... деген сөз айналымын қолдану себебі келтірілген
объектілердің тізімі ... ... ... құқықмирасқорлықтың мәнің зерттеу ... жаңа ... ... алу ... нақты фактілі
жағдайда территориядағы бір мемлекеттің ... ... ... ауысуы және осы салдарының нәтижесінде, мемлекеттердің
құқықмирасқорлықтың нормаларды ескере ... ... ... ... ... мұрагер мемлекеттің белгілі бір объектілерге
құқықтары мен міндеттері мирасқорлаушы мемлекетке көшуі.
Мемлекеттердің ... ... Вена ... ... шешу ... болып табылады. Біздің пікірінше Конвенцияларда
бекітілген ... ... ... яғни ... шешуге нақты құқықтық
кепілдіктерді бермейді. Мұндай жағдайда, біздің ойымызша, мемлекеттер БҰҰ
Халықаралық Соттың ... және ... ... ... тану ... ... кейін мемлекеттердің құқықмирасқорлығы Вена
конвенцияларда ... ... ... ... Совет одағы
ыдырауына байланысты құқықмирасқорлығы ... ... ... континуитеті. Бірақ бұрынғы ... ... ... ... ... қауіпті
жағдайға әкеліп соқты – ядролық қаружарақ мәселесі. Осы мәселені ... ... ... ойымызша, ядролық қаружарақтың тағдырды және ... ... ... 1968 ... ... қаружарақты
таратпау туралы келісімге сәйкес қарастыру керек.
Мұрагер мемлекеттің шетелдерде орналасқан ... ... ... ... ... ... мен ... туралы ақпаратты беру
бойынша шараларды жүргізу керек. Оның мақсаты мирасқорлаушы ... ... тең ... ... ... құқықтың қағиданы қамтамасыз
отырып құқықмирасқорлығы кезінде ... ... ... толық түсіну
және дұрыс бағалау болып табылады.
Қорытынды
Өзгеріс және интеграция процесстеріне толы қазіргі заманда халықтардың
өзін өзі ... құқы ... ... ... нормаға айналып,
мемлекеттің территориялық өзгерісі қалыпты жағдайға айналған ... ... ... ... ол тек ... ... ілгеруіне ғана емес, қауіпсіздік, тұрақтылық және бейбітшіліктің
сақталуына алғышарт болады.
Мемлекеттердің мирасқорлығы екі бір ... ... ... ... мирасқорлық және (юридикалық мирасқорлық).[44]
Фактілі мирасқорлық юридикалық факт, яғни ... ... ... етеді, ол юридикалық ... ... Ал ... деп ... бір ... ... бір мемлекеттің
егемендігінің өзге мемлекеттің егемендігімен ауысуы.[45]
Юридикалық мирасқорлыққа жетелейтін фактілік жағдайлар:
1. бір мемлекеттің өз территорияларының бөлігін өзге ... ... ... ... ... ... өзге мемлекетке
қосылуы;
3. халықаралық құқықтың жаңа мемлекет ... ... ... бұрынғы бодан территорияда тәуелсіз мемлекеттердің қалыптасуы;
ә) өмір сүріп жатқан мемлекеттен бөлінген территорияда мемлекеттердің
қалыптасуы;
б) өмір сүріп жатқан мемлекеттен ... ... ... ... ... бір ... болып бірігуі;
д) мемлекеттердің бөлінуі және өмір сүруін тоқтатуы және территорияның
бөліктерінде бірнеше ... ... ... ... - мұрагер ... ... ... ... сай ... бір ... қатысты құқықтары
мен міндеттерінің көшуін айтады.
Мирасқорлық объектілері: мемлекеттік территория (фактілік ... ... ... мемлекеттік меншік, ... ... ... ... ұйымдарға мүшелік т.б. "Т.Б."
дейтініміз халықаралық қауымдастықтың жаңаша қалыптасып келе ... ... ... ... ... ... ... тізімі көбеюі де
мүмкін.
Зерттеу нәтижелерінен түйгеніміз, мемлекеттердің ... ... ... мирасқорлығы - нақты фактілік жағдайда белгілі бір
территория үстінен мемлекет егемендігінің өзге ... ... және ... ... ретінде мемлекеттің мирасқорлығы нормаларына
сәйкес ... ... екі ... ... ... ... мен міндеттердің мұрагер мемлекетке ауысуы.[47]
КСРО-ның құлауымен мемлекеттің мирасқорлығы ... ... ... 1978 ... ... шарттарға қатысты, мемлекеттік
меншікке, мемлекеттік архивке және мемлекеттік ... ... ... ... ... ... құлауымен байланысты мемлекеттің мирасқорлық процесінің ерекшелігі
болып Ресейдің континуитеті болды, яғни Ресейді КСРО-ның халықаралық құқық
тұлғалық жалғастырушысы деп ... ... ... ... ... ... ... Федерациясы белгілі бір ... ... ... ретінде де құқықтар мен міндеттердің өзге
категориясы бойынша да мұрагер - ... ... ... ... ... ... ... мирасқорлық
институтында қауыпты жағдай тудырды: ... ... ... ... ... ... туралы сұрақтың реттелмегендігі. Ядерлік қаруды
мирасқорлау сұрақтары әрине 1968 жылы ядер қаруы таратпау ... ... ... ... керек. Ядерлік держава мұрагерлердің тек біреуіне
"ядерлік" мемлекет аты ... ... қоса ... ... ... сай міндеттер де ауысады.
Библиография
Халықаралық-құқықтық құжаттар
1. Устав ООН от 26 июня 1945 г.
2. Договор о нераспространении ядерного оружия от 1 июля 1968 ... ... ... о ... ... ... от 23 мая 1969г.
4. Венская конвенция о правопреемстве государств в отношении договоров
от 23августа 1978 г.
5. ... ... о ... ... в ... государс-
твенной собственности, государственных архивов и государственных долгов ... ... 1983 ... ... ... ... от 12 ... 1993 г.
7. Конституция Республики Казахстан от 30 августа 1995 г.
8. ... о мире от 26 ... /8 ... 1917 ... ... о ... ... долга иностранным креди-
торам Союза Советских Социалистических Республик и его ... ... ... 1991 ... ... о правопреемстве в отношении внешнего государственного
долга и активов ... ССР от 4 ... 1991 ... Соглашение о механизме погашения и обслуживания задолженности
/обязательств/ СССР в ... ... а ... ... страхового фонда от 4 декабря 1991 г.
12. Протокол о методике определения долей суверенных государств в долге
и активах Союза ССР и ... ... ... от 4 ... ... ... о создании Содружества Независимых Государств от 8
декабря 1991 ... ... к ... о ... Содружества Независимых
Государств, подписанному 8 декабря 1991 года в г. ... ... ... ... /РСФСР/, Украиной от 21 декабря 1991 г.
15. Алма-Атинская Декларация от 21 ... 1991 ... ... о ... ... в отношении ядерного оружия от ... 1991 ... ... глав ... ... Независимых Государств о
собственности бывшего Союза ССР за рубежом от 30 ... 1991 ... ... о ... к ... о ... в ... государственного долга и активов Союза ССР от 13 марта 1992 г.
19. Соглашение о принципах и механизме обслуживания внутреннего ... ... ССР от 13 ... 1992 ... ... между государствами-участниками Содружества Независи-мых
Государств в отношении химического оружия от 15 мая 1992 г.
21. Меморандум о взаимопонимании по вопросу правопреемства в ... ... ... ССР, ... взаимный интерес от 6 июля 1992
г.
22. Решение об участии государств-участников Содружества в ... ... ... оружия от 6 июля 1992 г.
23. Соглашение о распределении всей собственности бывшего Союза ССР за
рубежом от 6 июля 1992 ... ... о ... в ... ... ... Союза ССР от 6 июля 1992 г.
25. ... о ... ... прав и регулировании отношений
собственности от 9 октября 1992 г.
Ғылыми әдебиеттер
1. Аваков М.М. Правопреемство Советского ... ... ... М.М. Правопреемство и границы ... - В кн.: ... и ... вып. 1. ... ... ... М.М. Правопреемство освободившихся государств М., 1983.
4. ... Н.И. ... и ... в отношении международных
договоров. - В кн.: ... ... ... ... ... ... 1976.
5. Вилков Г.Е. Национализация и международное право. М., 1962.
6. ... Л.В. ... ... в ... ... ... Джела Ж. Вопросы ... в ... с ... ... ... (на основе практики Республики Заир). Автореферат
канд. дисс. М., 1972.
8. Действующее международное право. В трех ... - Т.1. - М., ... ... В.Н. ... ... вопросы при образовании ... - В кн.: ... ... и ... ... ... ... Есаян А.А. Некоторые вопросы правосубъектности и ... ... ... права. Ереван, 1964.
11. Жильберт Д. Вопросы правопреемства в ... с ... ... государств. Автореферат канд. дисс. М., 1972.
12. Захарова Н.В. О ... ... ... ... ... ... вопросы правопреемства). - Сов. ежегодник
международного права, 1960. М., 1961.
13. Захарова Н.В. Правопреемство государств. М., 1973.
14. Захарова Н.В. ... ... ... ... на ... ... ... доктора юрид. наук/ ИГПАН. - М.
1974. - 30 ... ... Г.В. ... правопреемства в связи с образованием ... ... - В кн.: ... ... конферен-ции.
Свердловск, 1966.
16. Клименко Б.М. Критика теории международных сервитутов. - Сов. ежегодник
международного права, 1963. М., ... ... А.Е. ... на ... как ... международного права и
конституционное право человека // Права человека и межнациональные
отношения /отв. ред. Е.А. ... - М.: ... 1994. - С. 65 - ... ... Б.И. Вопросы о "приобретенных правах" и правопреемство
государств в процессе ... - Сов. ... ... 1974. М., ... Лебедев М.А. Особые территориальные режимы ... ... ... ... ... ... дисс. М.,
1980.
20. Лукашук И.И. Конституции государств и международное право. М., 1998.
21. Лунц Л.А. О ... ... ... ... ... ... от колониальной зависимости (в аспекте
международного частного права). - Сов. ежегодник ... ... М., ... Ляхс М. ... и развитие международных экономических
отношений. В кн.: Проблемы международного ... М., ... ... Ф.Ф. ... ... ... цивилизованных народов.
Т.1.М., 1996.
24. Марухян В.А. ... ... в ... международном
праве. Автореферат канд. дисс. Ереван, 1975.
25. Международная правосубъектность (некоторые вопросы теории). М., 1971.
26. Менса Э. ... ... ... ... в ... и
современное международное право. Автореферат канд. дисс. М., 1967.
27. ... Л.А. ... ... и ... ... М., ... ... Правопреемство государств. М., 1957.
29. Омеленчук А.Е. Правопреемство новых независимых государств Азии и
Африки в ... ... ... и долгов. Автореферат
канд. дисс. М., 1980.
30. Пустогаров В.Эрозия Союза. Международно-правовые ... ... ... - 1991. - № 12. - С. 74 - ... ... В. ... ... в мировом сообществе //
Международная жизнь. - 1991 . - № 4. -С. 5 - ... ... ... ... СНГ // ... и право. -
1993. -№ 2. - С. 27.
33. Романов В. ... ... // ... ... /Отв. ... В.И.Кузнецов. - М.: ”Международные отношения”, 1995. - С.
141 – 161.
34. Талалаев А.Н.История международного права и его ... /Под ред. ... - М.: ... ... 1994. - С.22-
42.
35. Талалаев А.Н.Виды государств как субъектов ... ... /Под ... - М.: ... литература”,
1994. - С. 89 - 91. 
36. Талалаев А.Н.Правопреемство государств// Международное право ... - ... ... 1994. - С. 98-103.
37. Тиунов О.И.Правопреемство государств//Международное право /Под ред.
Г.В.Игнатенко. - М.: ... ... 1995. - С. ... ... Н.Н. ... государств в отношении многосторонних
договоров. - Сов. ежегодник международного права, 1972. М., 1974.
39. Шанкити М.К. ... ... в ... договоров.
Автореферат канд. дисс. М., 1975.
40. Цибуков В. Проблемы правопреемства в СНГ. - Изд. МГИМО МИД РФ, 1994.
41. ... Б. ... ... в ... ... ... ... (анализ практики государств Экваториальной Африки).
Киев, 1974.
42. Abelian de Velasco V. Reflexiones sobre la llamada ... ... In: Estudios de derecho ... publico y privado; homenaje ... Luis Sela Sampil, v. 2. Oviedo, ... Accioly H. Tratado de deresco ... publico . Rio de Janeiro,
1945 - 1946. 3 v.
44. Kelsen H. Principles of international law.New York, 1953.416 ... ... М.М. ... ... ... М., ... Аваков М.М. Правопреемство Советского государства. М.,1961.
[3] Венская конвенция о праве международных ... от 23 мая ... ... о ... ... в ... ... от
23августа 1978 г.; Венская конвенция о правопреемстве государств в
отношении государс-твенной собственности, государственных архивов и
государственных долгов от 7 ... 1983 ... Kelsen H. ... of ... law.New York, 1953.416 ... ... В.Н. ... правовые вопросы при образовании нового
государства. - В кн.: Вопросы теории и ... ... ... ... Захарова Н.В.О международном правопреемстве и его объекте// Советское
государство и право. - 1967. - № 4. - С. 102 - ... ... Н.В. "О ... ... ... при
социальной революции. - Сов. ежегодник международного права, 1960. М.,
1961, с. ... См., ... ... der ... und des ... ... S. 553. ... международно-правовая доктрина субъектами
межденародного права признает, как известно, государства, борющиеся ... ... ... Броунли Я. Международное право, т. 2. М., 1977, ... См. ... Н.В. ... ... М., 1973, с. ... См. Захарова Н. Курс общего международного права. Пг., 1917, с. ... См. ... Г.В. От ... ... к национальной
государственности. М., 1966, с. 121; Фельдман Д.И., Фарукшин М.Х. Крах
колониальной системы и некоторые вопросы международно-правового признания и
правопреемства. - ... 1962, № 2, с. ... См. ... Л.В. ... ... в ... ... 1982, с.457.
[14] См. Аваков М..М. Правопреемство государств в ... ... ... ООН 1978 г.). - Сов. государство и право, 1979, № 12, с.
82-85.
[15] См. ... Г.Е. ... и ... ... М., 1962, ... См. ... М.М. Правопреемство и границы государства. - В кн.: Вопросы
государства и ... вып. 1. ... 1969, с. ... ... М.А. Особые территориальные режимы (международно-правовые
вопросы пользования иностранной территорией). Автореферат канд. дисс., М.,
1980, с. ... ... Э. ... ... ... ... в ... и
современное международное право. Автореферат канд. дисс. М., 1967.
[19] Есаян А.А. Некоторые вопросы правосубъектности и правопреемства в
теории межународного права. Ереван, ... ... М.А. ... ... ... (международно-правовые
вопросы пользования иностранной территорией). Автореферат канд. дисс. М.,
1980.
[21] Пустогаров В. ... ... в ... ... ... жизнь. – 1991.
[22] Джела Ж. Вопросы правопреемства в связи с возникновением новых
независимых государств (на основе практики Республики ... ... ... М., 1972.
[23] Марухян В.А. Правопреемство государств в современном международном
праве. ... ... ... ... ... ... Н.В. Правопреемство международных договоров: Авторефе-рат
диссертации на соискание ученой степени доктора юрид. наук/ ИГПАН. - ... - 30 ... ... о ... по вопросу правопреемства в отношении
договоров бывшего Союза ССР, представляющих взаимный ... от 6 июля ... ... И.И. Конституции государств и международное право. М., 1998.
[27] ... Б.И. ... о ... правах" и правопреемство
государств в процессе деколонизации. - Сов. ежегодник международного права,
1974. М., 1976.
[28] Власова Л.В. Правопреемство государств в отношении ... ... ... Д. ... правопреемства в связи с возникновением новых
независимых государств. Автореферат канд. дисс. М., 1972.
[30] Романов В. Правопреемство государств // Международное право /Отв. ... ... - М.: ... ... ... Ульянова Н.Н. Правопреемство государств в отношении многосторонних
договоров. - Сов. ежегодник международного ... ... ... М.К. ... государств в отношении договоров.
Автореферат канд. дисс. М., 1975; Accioly H. Tratado de deresco
Internacional publico . Rio de Janeiro, 1945 - 1946. 3 ... ... А.Е. ... ... ... государств Азии и
Африки в отношении государственной собственности и долгов. ... ... М., ... ... о ... ... оружия от 1 июля 1968 г.
[35] Янгонго Б. Правопреемство государств в отношении имущественных ... ... ... ... ... ... Африки).
Киев, 1974.
[36] Цибуков В. Проблемы правопреемства в СНГ. - Изд. ... МИД РФ, ... ... ... ... ... ... //
Международная жизнь. - 1991. - № 12.
[38] Соглашение о дополнениях к Договору о правопреемстве в отношении
внешнего государственного долга и ... ... ССР от 13 ... 1992 ... ... Г.В. ... правопреемства в связи с образованием новых
независимых государств. - В кн.: Материалы ... ... 1966; ... Б.И. ... о ... правах" и
правопреемство государств в процессе деколонизации. - Сов. ежегодник
международного права, 1974.
[40] Abelian de Velasco V. ... sobre la llamada ... - In: Estudios de derecho ... publico y ... al ... Luis Sela Sampil, v. 2. Oviedo, ... Ляхс М. ... и развитие международных экономических
отношений. В кн.: Проблемы международного права. М., 1961.
[42] Пустогаров ... ... СНГ // ... и ... 1993. -№ 2. - С. 27
[43] Цибуков В. Проблемы правопреемства в СНГ. - Изд. ... МИД РФ, ... ... Д. ... ... с. ... См. Международное право. М., 1981, с. 88; Моджорян Л.А. ... ... ... ... М., 1965, с. ... См. ... Н.А. ... в современном международном праве. М.,
1963, с. 15; Международное право, М., 1979, с. ... О ... ... ... см. Талалаев А.Н. Право
международных договоров. М.,1980, с.3-7.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 95 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Халықаралық құқық және мемлекеттік мирасқорлық74 бет
Шыңғыс ханның мирасқорлары13 бет
Құқық мирасқорлық теориясының пайда болуы4 бет
«Дала уалаяты», «Түркістан уалаяты» газеттеріндегі қоғамдық-саяси және ағарту мәселелері30 бет
Ірі буржуазия өкімет басында64 бет
Абай үшкілі12 бет
Абылай сұлтанның қоғамдық-саяси өмірі35 бет
Авторлық құқық субъектілері, түрлері46 бет
Азаматтық іс жүргізудегі тараптар5 бет
Азаматтық іс жүргізудегі тараптар, олардың құқықтары мен міндеттері64 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь