А. Байтұрсыновтың еңбектері мен ой пікірі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3.4



І.бөлім.


1.1 А.Байтұрсыновтың еңбектері мен ой.пікірлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5.6



1.2 А.Байтұрсынов саяси лидер ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7


ІІ.бөлім.


2.1 Ә.Бөкейханов ірі тұлға ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8.9


2.2 Ә. Бөкейхановтың жер төңірегінде айтылған пікірі ... ... ... ... ... ... ... ... .10.11


Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12.13


Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
Ғасырлар тоғысында және ХХ ғасырдың бірінші жартысында ұлттық-демократиялық бағыт ұстанған қазақ зиялылары шықты. М. Дулатов, М. Шоқаев, М. Тынышбаев, Ж. Ақбаев, Ә. Ермеков, Х. Досмұхамедов, Ж. Досмұхамедов, Х. Ғаппасов, т.б. қоғамдық ғалымда бірегей туындыларымен өшпес із қалдырды.
Олардың әлеуметтік-саяси көзқарасты Алаш қозғалысының көшбасшылары А. Байтұрсынов, Ә. Бөкейхановтың тұжырымдамаларына ұқсас, сабақтас, сабақтас болғандықтан жоғараыда аталған зиялылардың еңбектеріне сараптама жасамай-ақ, А.Байтұрсынов пен Ә. Бөкейхановтың әлеуметтанулық көзқарастарына тоқталуды жөн көрдік.
Ахмет Байтұрсынов (1873-1937) – Қазақстандағы қоғамдық ой-пікірдің даму тарихында өзіндік орны бар біртума алып тұлға.
Қазақ халқының, әсіресе оқыған азаматтардың тұңғыш көсемі болған А. Байтұрсынов саясси іске араласуы Ресей ішіндегі саяси-әлеуметтік құблыстармен тікелей байланысты болды: трлі саяси партиялар мен қозғалыстардың құрылып, олардың қызметтерінің жанданған кезеңіне, бірінші орыс ревалюциясының өршіген тұсына сәйкес келді. Бұл кезеңде ол Қарқаралы қаласында қызмет істейтін еді. Өз халқының мүддесін, болашағын ойлаған А. Байтұрсынов осы кезеңде саясатқа белсене араласты. Осы мәселені М. Әуезов «Қарқаралыда тұрғандағы соңғы төрт жыл Ақаңның саясат ісіне белсене кірісіп, жазумен де, ісімен де бой көрсеткен кезі, сол мезгілде 1905 жылдың өзгерісі болған. Қазақтың Мәскеуден келген бірен-саран студенттері, басқа қалаларда оқып жүрген жастары һәм ескіліктен келе жатқан пікірі түзу үлкендердің арасында өзгеріс рухы жайылып, қазақтың елдігін сөйлей бастаған кездері сол мезгіл болатын » деп атап көрсетті.
Әбсаттаров Р, Дәкенов М. Әлеуметтану оқу құралы Алматы-2003жыл.
        
        Кіріспе.
Ғасырлар тоғысында және ХХ ғасырдың бірінші жартысында ұлттық-
демократиялық бағыт ұстанған қазақ ... ... М. ... М.
Шоқаев, М. Тынышбаев, Ж. Ақбаев, Ә. ... Х. ... ... Х. ... т.б. қоғамдық ғалымда бірегей туындыларымен
өшпес із ... ... ... Алаш ... А. Байтұрсынов, Ә. Бөкейхановтың ... ... ... болғандықтан жоғараыда ... ... ... ... ... пен Ә. ... ... тоқталуды жөн көрдік.
Ахмет Байтұрсынов (1873-1937) – ... ... ... даму ... ... орны бар біртума алып тұлға.
Қазақ халқының, әсіресе оқыған ... ... ... А. ... ... іске ... ... ішіндегі саяси-
әлеуметтік құблыстармен тікелей ... ... трлі ... мен ... ... ... ... жанданған
кезеңіне, бірінші орыс ревалюциясының өршіген ... ... ... ... ол ... қаласында қызмет істейтін еді. ... ... ... ойлаған А. Байтұрсынов осы кезеңде
саясатқа белсене араласты. Осы ... М. ... ... ... төрт жыл ... саясат ісіне белсене кірісіп,
жазумен де, ... де бой ... ... сол ... 1905 жылдың
өзгерісі болған. Қазақтың Мәскеуден ... ... ... қалаларда оқып жүрген жастары һәм ... келе ... түзу ... ... ... рухы ... қазақтың
елдігін сөйлей бастаған кездері сол мезгіл ... » деп ... ... пікірінен А. Байтұрсыновтың сяаси көзқарасынының
қалыптасуы Қарқаралы жерінен ... ... ... үкіметі кемсітіп
бұратана атаған ... ... ... ... ... ... мақсаты еткенін аңғаруға болады. Осы алға ... ... ... үшін ... арасында саяси үгіт-насихат жұмысын
жүргізуді қолға алады. Қоянды ... А. ... ... бірнеше зиялылармен бірге өз ... ... ... ... ... онда ... депутаттарының сайлануы,
даланы басқару ережесіне өзгерістер жасау, орыс қоныс ... ... ... ... іс ... қазақ тіллінде жүргізу,
қазақ балаларына арнап ана тілінде ... ашу ... ... да ... халықтың маңызды мүддесі ... ... ... ... ... зиялылары мұнымен шектеліп қалмады. Патша
өкіметінің шет аймақтар жөнініде ұстаған ... ... ... мақалалар жазды.
1.1 А. Байтұрсыновтың еңбектері мен ой ... ... ... әлеуметтік сяаси көзқарастарын бірнеше
еңбектерінде баяндады, атап ... ... да ... ... «Қазақтың өкпесі», «Қазақ һәм 4-ші Дума», «Қазақ жерін алу
тұрғындағы ... ... оқу ... ... ... ... ... қатаң бақылау қою дұрыс
емес. Мектеп басшылары мен ... ... ... оларды
дауысқа салу арқылы сайлану ... ... ... мен тәрбие
жұмысы демекратиялық принциптер ... іске ... Ана ... ... ... ... ... аман сақтап қалу
бірден-бір жолы деп пікір ... ... оқу ... зерттей отырып, оның әлеуметтік
білімдік құрылымын анықтады. Мысалы, бірғана ... ... ... 12 657 ... 6065 ер ... қазақша оқығанын, ал 690-ы орысша
оқығандар екенін, ал әйелдердің 379-ы ... 29-ы ... ... ... «Бұл ... көрінеді: Қостанай уезінде қазақша
танитын ... мың ... ... Қазақша танитын ... ... ... ... хат ... ... әйел төрт мыңнан біреу
екен. Бұл ... ... ... ... ... ... ... қазақ халқына білім мен ... ... ... және ... даму ... ... қарастырады. Ол былай деп жазды: «Неше ... өнер – ... ... ... ... үшін, рахатын
молайту үшін шығараған ... ... ел ... барлық
проблемаларды шешудің алғышарты және құралы оқу ... ... ... біз елді ... бала ... ... бастауымыз керек.
Сондықтан жастардың қалай оқып, қалай тәрбиеленуі – ... ... ... ... ... ... – деп ... мәселесін А.Байтұрсынов 1913 ... ... ... өзі редактор болып шығара ... ... ... ... отырды. Ресей патшалығын өз халқына ... ... ... өз ... аман ... қалу ... ... жұртқа мұрындық
болатын газет ... ... ... баса көктеп айтты.
«Жұртым» деп ... ... ... ... зарлап, намысын жоқтайтын
азаматтар осы газет арқылы ... ... ... ... ... ... құру ... түсінді. Сипат жағынан
ұлттық-демократиялық ... ... ... дайындауға белсене ... ... ... талқылаған мәселелр ... А. ... ... ... үшін ... ... зор, әлеуметтік мәні
үлкен шешімдер қабылдауға ... ... Оның ... ... ... билеуге әлеуметтік-экономикалық, саяси және ... тағы ... ... шешуіне қол жеткізу еді. Алайда
Бөкейхановтың Ресей құрамында ... ... құру ... ... ... негіз болды. Бұл шешім «Алаш» партиясының
бағдарламасының ... ... ... ... ... ... болады. Демократия мағынасы – халықтық үкімет
билігі федерация – тең ... ... ... ... ... ... бірдей құқық мүддеде басқарылады. Халыққа
білім беру – баршаның ... ... ... ... оқу ... ... жүргізіледі» - деген билік мақсаттар белгіленіп ... А. ... ... ... ... ... ... лидер ертінде осы мұраттарды жүзеге
асыруды ... ... ... ... ... ... ахуал оларды
іске асыруда қиыншылықтар ... ... ... ол ... көзқарастарынан ешқашан бас татпады. Оны ... ... ... ... ... В.И. Лентнге жолджаған хатында
байқауға болады. Хатта қазақтың автономиялық ... ... ... ... Оның концепциясы бойынша: ... ... ... ... толық сенетін, идеалық ... ... және ... ... ... сенімді ақтаған
әділ идеалы ... қою ... 2) ... ... ... ... ... билік органдар құрамының 3/2 қаналған
ұлт өкілдері ... ... 3) ... ... ... ... орталықтандыру немесе орталқтандырмауға қарамастан
қазақтардың қолында болуы керек. ... ... ... етіп өзге ... немесе облыстардың құрамына қазақ
жері ... ... ... және ... қажет; 4) қазақ
коммистері мен ревалюцияшыл интеллигенцияның бүкіл саяси-мәдени ... ... ... ... ... ... ... Орынбор қаласында болатын қазақтың әскери ... ... 6) ... ... ... ... ... құрылуы
тиіс. Осы көзқарасы ... А. ... ұлт ... оның
автономиясын дұрыс шешудің жолын мезгеді. Оның бұл ... ... ... ... ... ... құблыстарды ашық
айтқаны үшін Ахмет ... ... 1937 жылы ... ... ... Бөкейханов ірі тұлға ретінде.
Әлихан Бөкейханов (1870-1937) ... ... ... ... ... ... ... шыққан қоғамдық
ойдағы ірі тұлға болды.
Ол Ресейді, оның құрамындағы ... ... ... ... мен ... ... терең талдап, әлеуметтік ... мәні зор тың ... ... Бұл ... оның ... тарихи тағдыры және оның мәдени жетіәстіктері», ... ... ... ... материялдар», «Екі жол» ... ... мен ... көкейкесті проблемалар ретінде
қарастырылып зерттелді.
1896-1901 жылдары қазақ сахарасының Семей, ... ... ... ... пайдалану тәсілдерін зерделеп, қазақ даласына орыс
шаруаларының пәрменді түрде ... ... ... негіз жасап
беруіне тиіс ... Ф.А. ... ... ... ... ... бастапқыда статист қызметін атқарады, оның ... ... ... ... ... алуан түрлі деректі материялдар ... ... ... мал ... ... ... ... өзіне жүктелген
міндеттерді біршама орындап шықаннан соң ... ... ... Ә.Бөкейханов топтастыруға, өңдеуге, оның ... ... ат ... ... ... тынысының
негізгі тәсілі болған шаруашылық ... ... ... ... ... ... ол ... Қарқаралы, Семей,
Павлодар өңіріндегі тарихи жерлерді картаға ... жылы ... ... ... ... ... ... түрлері» деген жинақта «Қазақтар» деп аталатын
көлемді ... ... Бұл ... ... ... ... ... себептері мен салдарын, патша
үкіметінің ұстаған отаршылдық, ... ... ... ... ... олардың қоныс аударушы қара шекпенділермен арақатынасын,
Алаш қозғалысының алға ... ... ... ... ... мазмұнын ашады.
Осы жаңа стратегиялық бағыт Алаш ... ... ... және де ... да ... зиялыларының саяси
тәуелсіздікке буржуазиялық-демократиялық деңгейде қол ... ... ... ... ... бұл көзқарасты тереңдете келіп,
ұлт азаттық қозғалыс ... ... ... онда ... ... ... батыс ... ... ... болады деген қорытынды жасайды.
Қазақ халқының ұлттық және ... ... ... ... ... қалыптастырудағы баспасөздің рөлін жоғары
бағалаған Ә. ... ана ... ... ... шығару жұмысын
ұйымдастырып, соның негізінде «Қазақ» газеті (1913) ... ... ... ... зиялыларын біріктіріп, ... ... ... және ... ... ... отырды.
Ә.Бөкейхановтың 250 аса мақалалары, ғылыми зерттеулері осы ... ... ... қазақ халқының әлеументтік ... мен ... ... ... ... жаңа ... ... ұлттық қозғ,алысқа саналық, ұйымдасқан сипат беру ... ... ... жер мәселесі төңірегінде айтылған пікірі.
Ә.Бөкейханов Ресейдің заң шығарушы ... І ... ... болып сайланған санаулы ұлт ... бірі ... Дума ... өз ... ... мүдделерін қорғайтын орынға
айналдыруды мақсат ... ... дума ... ... ... ... ... болды. Мұның өзі халықтың саяси
санасын көтеруде зор рөл ... ... ішкі ... ... ... ... қоныстандыруды отарлацу ... ... ... ... тиімді тәсілі ретінде қараған. ... ... ... Министрлер Кеңесі Ақмола, Семей, Торғай және ... ... жер ... ... алу ... нұсқау
шығаруы және Түркістан өлкесін басқару туралы ... ... ... заң ... ... ... Көші-қон мекемелерінің
чиновниктер осы ... ... ... бар күш-жігерін жұмсап,
орыс қоныстанушылары сияқты қазақ шаруаларына 15 ... ... ... ... ... ... міндеттерін іске асыруға
тырысты. Демек, қазақтарды отырықшылыққа ... өзі ... ... ... және үкіметке бағынышты етудің ... ... ... жер мәселесі ... ... ... әлеуметтік-экономикалық сырын ашып, қазақ ... ... ауыр ... әшкерелеп отырды. Егіншілікке көшудің қазақтар
үшін жағымды ... ... ... Бұл ... ... жүруін қолдады. Ол өзінің көзқарасын ... ... ... адм ... ... ... ... жылдарға созылады. Мал бағып, шаруа қылып келе ... ... ... жер берді деп, ... бола ... Мал ... үшін ... жүрген жұрт 15-тен жер ... ... ... ... киген болады. Біз қазақ-ау, 15-тен жер алмай ... ... ... ... қазақ 15-ті алып, осы алақандай жерег ... ... мал ... Осы ой ... ... ә. Бөкейханов
қазақтарға отрықшы нормангың өздері үшін ... ... ... Ә. ... ... ... ... үміті
ақталмады. Кадет партиясының лидері бұратана халықтырға соның ішінде
қазақтарға ... ... ... ... тұтастығын
сақтайтындығын ашық ... Осы ... Ә. ... ... ... шығып, қазақтың мүддесін көздейтін өз ... ... ... құру ... ... және бұл ... ... үшін жер-жерде съездер өткізуді қолға ... ... ... ... құру ... ... ... Сол ... Алаш ... ... ... құру ... ... Ақмола, Орал және Жетісу ... ... ... ... ... ... жұмыстар жүргізді.
Ә.Бөкейханов ... ... ... ... ... қаласында
жалпы қазақ съезін шақырып, онда ... ... ... ... Съездің шешімі бойынша Алашорда деп аталатын «Ұлт ... оның ... ... сайланды. Бөкейханов көпшілік дауыспен
осы үкіметтің төрағасы болып сайланды.
Қортынды.
Алашорда ... ... ... партия бағдарламасының
жобасынан оның лидерін ... ... ... ... белгілі болатын. ... ... пен ... ... жер ... мән-мазмұны, оның ... ... ... қазақ автономиясында жерсіз қазақ ... жер ... ... ... ... ... ... Жер үлесін
алдымен патша ... ата ... ... ... алуы керек;
– жерді сатуға тиым салынды. Үлестен артылған жер ... ... оның ... жұрт ... қолына өтеді;
– Алаш автономиясының жер үстіндегі түгі, суы, астындағы ... ... ... ... ... жер ... ... ұлысқа, руға, өздерінің
тілегіне қарай ... ... ... ... ру, ... ... өз
ішінде тәртіп орнатып әділеттілікпен пайдалансын.
Алайда ... ... ... ел ... ... ... Алаш ... алға қойған міндеттерін
жүзеге асыруға кедергші болды. ... ... ... ... ... ... етті.
Сайып келгенде, Ә. Бөкейхановтың саяси-әлеуметтік көзқарастары
Қазақстанда ... ... ірге ... ... ... ... ұлттық сипатта жүзеге ... ... ... ... іске ... болғанг көрнекті
қоғам және мемлекет қайраткерлері: Т. ... С. ... ... Ж ... ... Н. ... М. ... т.б. шықты.
Бұлардың әлеуметтанулық көзқарастарын ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырған ойшылдардың
тұжырымдамаларын, ой-пікірлерін ХХғасыр әлеуметтанушылары одан ... жаңа ... мен ... ... ... ауыз ... ... түйінін айта кетсек Алаштықтар
еліміздің азаттық жолында күрескен ... ... ... ... ... ... жетті. Білектің күші мен
найзаның ұшы мен ... ... ... біз жастар одан ... ... ... ... ... ... Болашақ жастардікі
болашақ біздікі. Ендеше осы Алаштықтар ... ... арқа ... көп ... ... ағайын .
Жоспар.
Кіріспе.....................................................................
..................................................3-4
І-бөлім.
1.1 А.Байтұрсыновтың ... мен ... ... ... ... ... ірі ... Ә. ... жер ... ... ... ... Р, Дәкенов М. Әлеуметтану оқу құралы Алматы-2003жыл.
2)

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1917 жылғы саяси партиялар мен ағымдар7 бет
Абай Құнанбаев - "Қазақтың бас ақыны"11 бет
Алаш тағылымы және қазіргі қазақ руханияты6 бет
Алаш тұлғаларының көзқарасындағы үндестік5 бет
Байқоңыр ғарыш айлағы құрылғалы 49 жыл болды10 бет
Графиканың қалыптасуы және дамуы28 бет
Корқыт ата кітабы24 бет
Көмекші мектептің жоғарғы сынып оқуышыларын халық ауыз әдебиеті арқылы сөз қорын молайту5 бет
Оқу – тәрбие үрдісінде бала мінезін тәрбиелеу38 бет
публицист жазушы Нұрмахан Оразбеков 73 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь