Қазақстан Республикасының жер ресурстары және пайдалануы

Қазақстан Республикасының жер ресурстары және пайдалануы.

Топырақ биотасына мұнайлы ластанудың әсері.

Топырақтағы мұнай көмірсутектерінің биодеграциясына әсер ететін факторлар

Топырақтың микробиологиялық қасиеттеріне мұнаймен ластанудың әсері

Мұнаймен ластанған топырақтарды тазартудың қазіргі кездегі жағдайы.
Қазақстан Республикасының жер ресурстары және пайдалануы.

Қазақстанның барлық территориясы бірнеше мұнай өндіруші региондарға аймақтарға жіктелген, олар өзара ауа райы-климаттық және ланшафттық белгілеріне қарай, сонымен қатар мұнайлы ластанудың сапалық-сандық өлшемдерімен ажыратылады. Мұнайгаз комплексіті кәсіпорындарының қоршаған ортаға әсері, топырақ және су ресурстарының шаруашылықта пайдалы жер қойнауынан шығарылып тасталу дәрежесімен анықталады. Мысалы, Каспий аймағы көп мөлшерде мұнай және газ кен орнымен сипатталады, сонымен қатар қазіргі уақытта осы аймақта 4,3 млн. га-дан аса жер бұзылған, оның ішінде 1,5 млн. га техногенді зона, 1,9 – азғындаған жарамсыз жайылым, 0,6 – мұнайөнімдерімен ластанған, және 0,3 млн. га жер радиоактивті ластанған. 1979 жылы ашылған Тенгиз кен орны әлемдегі ең тереңдерінің бірі. Тенгиз мұнайы өзінің агрессивтігімен белгілі. Оның құрамында меркаптандар және күкірт бар. Мұндай типті мұнай металлды жылдам каррозияға ұшыратындықтан өте қауіпті. Мысал, 1986 жылы Қазақстанда "Тенгиз-37" скважинасының бұрғылайу кезінде үлкен көлемде мұнай төгілген. Осы апат зардабын жою 400-ден астам тәулікке созылды.
«Биологиялық түрлерді пайдалануда оларды қорғау және тепе-теңдікте сақтау жөніндегі Халықаралық есептің» (1997ж.) анықтауынша, Оңтүстік- Қазақстан облысы Қазақстандағы экологиялық қауіпті аймақтардың екінші тобына кіреді. ҚР Ауылшаруашылық министрлігіннің жер ресурстары басқармасының облыстық комитетінің мәлімдеуінше, 01.11.2003ж. жағдайына қарай жер көлемі облыс бойынша былай бөлінген мың. га.

Оңтүстік-Қазақстан облысының жалпы жер көлемі 11724,9 мың.га, оның ішінде:
– ауылшаруашылық мақсатына – 4543,6
– қосалқы – 3176,9
– орман фонды – 3036,3
– өнеркәсіптік, транспорт, қорғаныс, байланыс және басқа ауылшаруашылық емес мақсатта – 56
– аса қорғалатын табиғи территориялар – 76,1
– су фонды – 134,1
– елді мекенді жерлер – 656,5
– облыстан тыс қолданылатын жерлер – 0,9
– басқа облдыстардың, мемлекеттердің жер игерушілері пайдалынатын жерлер – 46,2
Мемлекеттік жер кадастыры бойынша, ОҚО-да жердің сапалық сипаты жалпы өзгермеген (мың.га):
– жарамды жарамсыз белгілері жоқ– 1838,8
– тұзданған сорланған– 2200,6
– сортаң және сортаңдау комплекстері жиынтықтары – 1009,5
– қатты суланған, батпақты, шайылған – 942,0
– тасты защебненные – 1017,6
– дефлированные дефлирленген – 3108,7.
Облыс территориясының бір бөлігін құмайт топырақ және құмды жер алып жатыр (864,5 және 3019,5 мың.га). Суармалы жер мөлшегі шамамен 500,4 мың.га. құрайды.
Шымкент қаласының территориясында республикадағы ең ірі мұнайды қайта өңдейтін кәсіпорын ЖШС «Петро Казахстан Ойл Продактс» орналасқан, бірнеше ондаған гектар жерді алып жатыр, онда өндіріс қалдықтарын қайта өңдеу және мұнаймен ластанған топырақты тазарту мәселелер бар.
Қазіргі кезде табиғатты қорғау іс-шараларына және экологиялық зеттеулерге көп назар бөлінудеаударылңуда. Мұнай және мұнай өнімдерін өндіру және қайта өңдеу үрдістерінің процессов технологтары әлемдік стандартқа бағытталған. Алайда, Қазақстанның көптеген өнеркәсіптерінде экологиялық мәселелер ескі әдістермен шешіледі. Мұнаймен ластанған топырақ, жақсы жағдайда болса, шлакқа және асфальтқа қайта өңделеді, жаман жағдайда болса - өртеледі. ҚР экология Министірлігінің статистикалық есебінің мәліметі бойынша соңғы 7-10 жылда рекультивациялық іс-шаралар, финанстық қаржыландыру болмғандықтан Қазақстан территориясында іс жүзінде жүргізілмеген.
Топырақ қатты (минералды бөліктер), сұйық (топырақ суы) және газ тәрізді фазалардан құралған, күрделі полидисперсті үшфазалы жүйе екені белгілі. Осы үш құраушылардың құрамдастың қатнасы, тірі ағзалардың тіршілік ортасы ретінде топырақтың негізгі физикалық қасиетін көрсетеді. Химиялиқ қасиеті, топырақтың миниралды элементтерімен қатар, топырақтың бөлінбейтін құрамдас бөлігі болатын, органикалық заттарға да тығыз байланысты. Минералды бөлшектердің (қатты фаза) құрамы және көлемі мөлшері топырақтың механикалық қасиетін көрсетеді.
Топырақтың механикалық құрамы және құрылысы - тірі ағзалардың тіршілік ортасы ретіндегі олардың басты қасиетін қалыптастыру факторлары: топырақтың аэрациясы, олардың ылғалдылығы және ылғал сіңіргіштігі, жылу өткізгіштік және термиялық режимі, сонымен қатар жануарлардың топырақта қозғалу жағдайы, ағаш текті өсімдіктердің тамырының таралуы т.б. Қарап отырсақ, тек топырақтың механикалық құрамығана оған мұнай өнімдерінің сіңу және оның қанығу дәрежесін анықтайтын болады.
Микроағзалардың тіршілік әрекеті үшін топырақтың газ алмасу режимінің маңызы зор. Топырақта оттегі тірі ағзалардың тыныс алуы кезінде және органикалық қалдықтардың ыдырауы кезінде қарқынды сіңіріледі де, ал СО2 қарқынды бөлінеді.
Топырақтың міндетті компоненттерінің бірі органикалық заттар. Негізінен органикалық заттар өлі ағзалардың ыдырауы нәтижесінде түзіледі, экскреттер құрамына кіреді. Органиканың бір бөлігі топырақтың өзінде түзілсе, көп мөлшері жербеті экожүйесінен түседі. Органикалық заттардың құрамы әртүрлі, оны лигнин, клетчатка, терпендер (эфир майлары),
        
        Қазақстан Республикасының  жер ресурстары және пайдалануы.
Топырақ биотасына мұнайлы ластанудың әсері.
Топырақтағы мұнай көмірсутектерінің биодеграциясына әсер ... ... ... ... ... ластанудың әсері
Мұнаймен ластанған топырақтарды тазартудың қазіргі кездегі жағдайы.
Қазақстан Республикасының жер ресурстары және пайдалануы.
Қазақстанның барлық ... ... ... ... региондарға
(аймақтарға( жіктелген, олар өзара ауа райы-климаттық және ланшафттық
белгілеріне қарай, сонымен ... ... ... ... ажыратылады. Мұнайгаз комплексіті кәсіпорындарының қоршаған
ортаға әсері, топырақ және су ... ... ... ... шығарылып тасталу дәрежесімен анықталады. Мысалы, Каспий аймағы
көп мөлшерде ... және газ кен ... ... сонымен қатар қазіргі
уақытта осы аймақта 4,3 млн. ... аса жер ... оның ... 1,5 млн.
га техногенді зона, 1,9 – азғындаған ... ... 0,6 ... ... және 0,3 млн. га жер радиоактивті ластанған.
1979 жылы ашылған ... кен орны ... ең ... ... ... ... агрессивтігімен белгілі. Оның құрамында меркаптандар және
күкірт бар. ... ... ... ... ... ... ... қауіпті. Мысал, 1986 жылы Қазақстанда ... ... ... үлкен көлемде мұнай төгілген. Осы апат зардабын жою 400-
ден астам тәулікке созылды.
«Биологиялық ... ... ... қорғау және тепе-теңдікте
сақтау жөніндегі Халықаралық есептің» (1997ж.) анықтауынша, ... ... ... ... ... ... ... кіреді. ҚР Ауылшаруашылық ... жер ... ... ... мәлімдеуінше, 01.11.2003ж. жағдайына
қарай жер көлемі облыс бойынша былай бөлінген (мың. ... ... ... жер ... 11724,9 ... оның
ішінде:
– ауылшаруашылық мақсатына – 4543,6
– қосалқы – 3176,9
– орман фонды – 3036,3
– өнеркәсіптік, транспорт, қорғаныс, байланыс және ... ... ...... аса ... табиғи территориялар – 76,1
– су фонды – 134,1
елді мекенді жерлер – 656,5
облыстан тыс қолданылатын жерлер – ... ... ... жер ... ... ... ... жер кадастыры бойынша, ОҚО-да жердің сапалық сипаты жалпы
өзгермеген ... ... ... ... ... ... ... (сорланған(– 2200,6
– сортаң және сортаңдау комплекстері (жиынтықтары( – 1009,5
– қатты суланған, батпақты, ...... ... ...... дефлированные (дефлирленген( – 3108,7.
Облыс территориясының бір бөлігін құмайт топырақ және ... жер ... (864,5 және 3019,5 ... ... жер ... ... ... құрайды.
Шымкент қаласының территориясында республикадағы ең ірі мұнайды қайта
өңдейтін кәсіпорын ЖШС «Петро Казахстан Ойл Продактс» ... ... ... ... алып ... онда ... ... қайта өңдеу және
мұнаймен ластанған топырақты тазарту ... ... ... табиғатты қорғау іс-шараларына және ... көп ... ... ... және ... ... және ... өңдеу үрдістерінің (процессов( технологтары әлемдік
стандартқа бағытталған. Алайда, ... ... ... ... ескі ... ... ... ластанған топырақ,
жақсы жағдайда болса, шлакқа және асфальтқа қайта ... ... ... - ... ҚР ... ... ... есебінің
мәліметі бойынша соңғы 7-10 жылда рекультивациялық ... ... ... Қазақстан территориясында іс ... ... ... ... ... ... суы) және ... фазалардан құралған, күрделі полидисперсті үшфазалы жүйе екені
белгілі. Осы үш құраушылардың ... ... тірі ... ... ... ... негізгі физикалық қасиетін көрсетеді.
Химиялиқ қасиеті, топырақтың миниралды ... ... ... құрамдас бөлігі болатын, органикалық ... да ... ... ... (қатты фаза) құрамы және ... ... ... қасиетін көрсетеді.
Топырақтың механикалық құрамы және құрылысы - тірі ... ... ... ... ... қасиетін қалыптастыру факторлары: топырақтың
аэрациясы, олардың ылғалдылығы және ылғал ... жылу ... ... ... ... ... ... топырақта қозғалу
жағдайы, ағаш текті өсімдіктердің тамырының таралуы т.б. Қарап отырсақ, тек
топырақтың механикалық ... оған ... ... сіңу және ... ... анықтайтын болады.
Микроағзалардың тіршілік әрекеті үшін топырақтың газ ... ... зор. ... ... тірі ... ... алуы кезінде және
органикалық қалдықтардың ыдырауы кезінде қарқынды сіңіріледі де, ал ... ... ... ... бірі ... ... органикалық заттар өлі ағзалардың ыдырауы нәтижесінде түзіледі,
экскреттер құрамына кіреді. Органиканың бір ... ... ... көп ... ... экожүйесінен түседі. Органикалық заттардың
құрамы әртүрлі, оны лигнин, клетчатка, терпендер (эфир майлары), ... ... және т.б. ... ... ... ... ароматты
түзілістер) малекулаларының бір бөлігі полимерленеді де, олардың бұзушы-
микроағзалардың әсеріне төзімділігін ... ... ... ... ... оның құрамындағы гумуспен анықталады.
Гумус құрамы және басқа ... ... ... ... ... ... ... мынадай топырақ горизонттарын
(жиектерін( ажыратады( А, В, С. А0 – ... ... ... ... ... ... ... келеді, А1 – қарашірікті – аккумулятивті
(органикалық заттарға бай), А2 – ... ... ... ... В – ... жиек ... сазды немесе құмды), оттегімен
біріккен,және С – жиегі аналық ... ... ... зат айналымымен қатысты, трофикалық
үрдістердің ұзына бойы ... ... орны бар. ... ... ... қолайлы және мүмкіндігінше тығыз қоныстаған
(заселённый( жиек – А1 екені анықталды. Онда тірі ... бай ... Тап осы жиек ... ... ... ... максималды
ластанады.
Топырақ биотасына мұнайлы ластанудың әсері.
Мұнайлы ... жаңа ... ... ... осыдан барлық табиғи
биоценоздар қатарларының (звеньев( терең өзгеруіне немесе ... ... ... ... ... ... ... жалпы
ерекшелігі, педобионттардың (топырақ мезо - және ... ... ... ... және әр түрлілердің ... ... ... топтарының ластануға жауап беру әрекетінің
типтері ... ... ... ... ... ... ұшырайды : аппаттан соң үш күннен кейін
топырақ жәндіктерінің көп ... ... ... ... ... құрайды. Олар үшін күшті уландырушы мұнайдың жеңіл
фракциялары болып келеді;
- қысқа уақытты ингибриленгеннен ... ... ... ... ... сан мөлшерінің артуымен және активтілігінің күшейуімен
жауап береді. Ең алдымен, бұл ... ... ... ... ... салыстырғанда олардың саны бірден
артады. Көмірсутектерді утилизатциялаудың ... ... ... ... ... микроарганизмдердің максималды саны ферментатция жиегіне сәйкес және оның
кемуі топырақтағы көмірсутек концентрациясының азаюымен ... ... ... ... ... табиғи жолмен
деградациялануының екінші этапына түседі;
- топырақтағы мұнайдың ыдырау ... ... ... жалпы саны
фондық мағынаға жуықтайды, бірақ мұнай тотықтырғыш бактериялар саны ... ... ... ... ... ... ... тайга 10-20
жыл) сондай топтардан артық болады;
- экологиялық жағдайдың өзгеруі ... ... ... ... Ең ... бұл ... ... дамуында
көрінеді: олардың біртіндеп әлсіреуі және бір ... ... ... ... ... ... альгофлораның жойылуы. Әсіресе балдырлардың дамуын
өңделмеген (сырая( мұнай және миниралды сулар ингибарленді ... ... ... ... астық тұқымдастарының фотосинтездеуші
функциясы ... ... ... ... ... ... дозалы ластану (20 л/м2) кезінде өсімдіктер бір жылдан
соң да ластанған жерлерде ... ... ... ... көрсетуінше, ластанған топырақтарда көптеген топырақ
ферменттерінің активтілігі төмендейді. Ластанудың ... ... ... протеазалар, нитроредуктазалар, дигодрогеназалар
ингибирленеді, топырақтың уреаздық және ... ... ... ... тыныс алуы да мұнайлы ластанудың алғашқы ... ... ... ... ... көп мөлшерімен басылған кезде, тынысалу
интенсивтігі төмендейді, микроағзалардың санының артуымен ... ... ... ... ... ... физико – химиялық параметрлерін шартты түрде
өзгертеді, метоболиттік активтілігі жоғары ... ... ... ... ... ... ... кемиді. Сондықтан
мұнаймен ластанған ... ... ... ... ... микроағзалардың сан мөлшерінің артуынан, сонымен қатар
топырақ микроағзаларының комплекстік құрылымының өзгеруінен болуы мүмкін.
Микроағзалар түрлерінің ... ... ...... ... ... ... Ол көмірсутектердің және олардың
ыдырау өнімдерінің автотрофты ... ... ... ... ... ... Әр түрлі топырақ ... ... ... ... ... ... көмірсутектерге өте
сезімталдығын анықтайды, сонымен қатар микроағзалар жүйесінің ... және жеке ... ... ... ... ... ... көзқарас бойынша, тұрақсыз қауымдастық ... Бұл ... ... ... сукцессионды болуына және
микроағзалардың тіршілігінің негізгі энергия көзін – мұнай көмірсуларының
конвейерлі қайта өңдеуіне ... ... ... ... энергияның
сыртқы көзі болып табылады, олар топырақтың микробиоценозының жеткілікті
тұрақсыз жағдайын қалыптастырады және ... ... ... ... ... ... микроағзалары жүйесінің жалпы сан мөлшерінің, суммарлы
биомассасының және метоболиттік активтілігінің төмендеуімен сипатталады.
Түрлі авторлар, мұнайлы ... ... ... түрлік
құрамына елеулі әсер ететінін растайтын фактілер келтіреді.Топырақтың
мұнаймен ластануына көк – ... ... ... ... ... келеді
екен, бірақ Chlorophyta, Xanthophyta, Bacillariaphyta бөлімінің ... ... ... концентрациясының өзі-ақ жойғыш болады (құртады(, ал
мұнайдың жоғары ... ... 15 см ... ... балдырлардың жойылуына әкелген. Көпжылдық зерттеулердің көрсетуінше
оңтүстік тайга зонасында ормандағы шымды – күлді ... ... ... ... әсерінен, топырақтың
мұнаймен 22 л/м2 дозада ластануы ұзақ уақытты жағымсыз экологиялық эффект
туғызған – ... ... ... қалыптасуы көрінген (байқалған(.
Амилолиттік микробтар ... ... ... анықтау, шымды – күлгін топыраққа ... ... төрт ... ... ... ... алуға мүмкіндік
береді. Бұл интервалдар топырақтың ... ... ... ... ... ... ... келеді.
Осылайша, топырқтың мұнаймен ластану кезінде топырақ микроағзалары
жүйесінде маңызды, әйтсе де түрлі бағыттағы ... ... ... биогеоценоздардың табиғи жолмен ре генерациялануы процесі
(үрдісі( баяу ... ... ... ... ... ... қалпына
келу жиілігі (темп( түрліше болады, микроағзаларға және өсімдік ... ... ... ... өте баяу қалыптасады, бұзылған
топырақтың пионер өсімдіктері көбнесе балдырлар болып келеді.
Топырақтағы мұнай ... ... әсер ... ... ... соң, оның ... деграциялану үрдісі
(процесс( басталатыны белгілі, онда ... ... ... ... ... болады .
Топырақтағы мұнай көмірсуларының деградациялануының физико-химиялық
механизмнің біршама маңыздысы булану болады. Алғашқы ... ... ... ... ... уақытта 15% - ке дейін мұнай булануы мүмкін, ... -ті ... ... 22%-ті ... ... ... компоненттерінің
тек 0,3%-тін құрайды, яғни, мұнай ... ... ... зор. Осы көрсеткіштері арқылы мұнайдың тез қайнайтын фракциялары
ерекшеленеді( н-алкандар және С10 – ға ... ... және ... ... жеңіл элиминирленетін, моноциклді қосылыстар (бензол, толуол
және т.б.(. ... ... ... ... және ... ... ... (С18–С25) фракциялардың көмірсутектері аз буланып ұшады, ал
майлайтын немесе машина ... ... және ... ... ... ... фракциялар іс – жүзінде физико – химиялық желденіп
ұшпайды [25]. Осыған байланысты ... ... да ... зор, ... ... ... ... компоненттерінің абиотикалық желденіп
ұшу үрдісі, солтүстікке қарағанда жылдам жүреді. Мұнай компоненттері,
топырақ ... ... ... ... тік ... ... ... (қапталы( бойымен мұнайдың вертикальді (тік(
қозғалысы кезінде, гумусты жиекте (горизонтта( мұнайдың ... ... ... төменгі жиекке (горизонтқа( негізінен төменгі
молекулярлы қосылыстар ... ... ... ... ... ... ... және ароматты көмірсутектері. Топырақтың
үстінгі бетінде мұнай химиялық тотығады және ішін ара ... ... ... баяу жүретінін ескеру керек, сондықтан ... көп ... ... ... ... тотығу үрдісімен
байланысты, ал ол тек мұнай тотықтырғыш микроағзалардың қатысуымен жүзеге
асады.
Микроағзалар мұнай ... ... ... қосылыстарға
трансформациялау (айналдыру( реакциясындағы негізгі биокатализоторлар болып
табылады және сондықтан тотықтандырғыш микроағзаларының ... ... ... ... ... мұнайдың биодеградациялау
эффектілігіне әсер ететін негізгі факторлар.
Микроағзалардың интенсивті жетілуі үшін қажетті факторлар, топырақтағы
минералды тұздардың концентрациясы, ылғалдылық, ... және ... ... қышқылдылық болып табылады .
Психрофильді микроағзалар, өте баяу болса да, минус 1,1°C-ға дейінгі
температурада да мұнай ... ... ... деген мәләметтер бар.
Термофильді көмірсутектотықтырғыш бактериялардың ішінде қәзіргі кезде, 60°С-
ден жоғары температурада ... ... ... , ... 45°С ... әрекеті толығымен әлсірейді және мұнай ыдырауы болмайды деп
есептеледі. ... ... ... ыдыратушы микроағзалардың дамуына
оптималды деп мезофильді жағдайды– ... ... ... ... ... ... ... 30-40°С табылады.
Көпшілік мұнай тотықтырғыш микроағзалар ... ... ... ... ... – оттегі ие болады.
Анаэробты жағдайда биодеградадция жылдамдығы өте аз. ... ... ... ... ... ... лимиттелу (шегіне
жеткізу( факторы болып табылады. Тап осыған байланысты ылғалдылығы жоғары
немесе ауыр ... ... ... ... ... іс ... ... Ауадағы оттегінің диффузиялану
жылдамдығы суға қарағанда үш ретке жоғары ... ... ... ... ... ... ... жасайтын жерді
қопсыту және тағы басқа іс-шараларды жүзеге асырудың маңызы зор.
Мұнай тотықтырушы ... ... ... ... дами
алмайтыны белгілі.Топырақтағы су мөлшері қанығу дәрежесі арқылы- соңғы
абсалютті құрғақ (0%)-тен ... су ... (100%) ... Топырақ
зонларының бірқатарының мысалында, ылғалдылық топырақтың микробиологиялық
активтілігіне әсер ... және ... ... ... ... ... 7%-тен 30%- ке дейін топырақтың
абсалютті ылғалдылығынан ауытқуы мүмкіндігі анықталды [35], ол ... ... ... ... ... 60% -на сәйкес
келеді.. Ылғалдылық аз мөлшерде болған ... ... ... ... ... ауаның жеткіліксіздігі лимитирлейтін фактор ... ... ... ... (барынша( дамуы дамуы
үшін, әр түрінде түрліше болады. Әдетте бактериялар рН мәні ... ... ... - рН 6,0-7,5, aл мицелиальды саңырауқұлақтар және
ашытқылар - әлсіз қышқылды ортада жақсы дамиды (рН 3,5-6,0). ... ... ... ... ... ... атап ... . Сонымен қатар, екі ... ... ... ... ... елеулі ықпал етпейді деген көзқарас бар.
Температураның және аэрацияның қолайлы жағдайлары болған кезде, табиғи
ортада мұнай өнімдерінің биодеградадциялануын ... ... ... ... ... ... ... болып келеді. Бұл
тәуелділік микроағзалардың көмірсутектерді көбірек интенсивті қабылдауының
активті өсу ... орны ... ... ... ... элементтері
жетіспеген жағдайда микроағзалардың өсуі шектеледі, және микроағзалардың
көмірсутектерді ... тек ... ... ... - ... негізделген. Мұнай тотықтырғыш микроағзалардың өсүін қамтамасыз
ететін қоректік элементтер ішінде ... азот пен ... ... ... М.В. ... және ... ең ... рет толық факторлы
эксперимент әдісімен, азоттың және фосфордың аз мөлшерде болуы ... ... әсер ... ... және тек ... 424 мг/л ... 178 мг/л ... (10 және 28 С температурада)
Mycobasterium ... оның ... ... ... ... ... минералды тыңайтқыштарды ... ... ... 5-10 есе арттырады.
Аммонидің және фосфаттың, қоректік ортада микроағзалардың ... ... өте ... ... ... және ... ... ал топырақ жағдайына қарай авторлар азоттың түрлі дозаларын
(мөлшерін) ұсынады және бірдей ... жоқ. ... ... соавторларымен
бірге 600кг/га ұсынады, ал басқалары гектарына 1,5 тоннадан артық. ... ... ... ... С:N=9:1 келтіреді, диапозонында
көмірсутек концентрациясы 0,1%-тен 10% -дейін. Мұнайда ~ 75% ... 1 га ... 0-20 см ... 3 млн.кг топырақ бар екені белгілі.
Осыдан, 0,1% ... ... С:N=9:1 ... алып ... ... азотты 225 кг/га енгізу керек екні ... ал 10% ... 20 ... ... ... ... ... тыңайтқыштардың өзі
1000кг/га концентрациядан жоғары болғанда фито- және микробтоксикантты
қасиет көрсететіні белгілі .
Топырақтағы ... ... ... ... ... концентрациясы жөніндегі сұрақ қазіргі кезге дейін жауапсыз.
Көптеген авторлар азотты аммонилы ... ... ... ... ... ... рН – ты қышқылдыққа қарай өзгертеді және ол
мұнайдың ыдырау үрдісін ингибирлеуі ... ... көзі ... ... ... ... ... (мысалы, моноаммонийфосфатта, монокалийфосфаттар, аммофос(. Мұнайдың
микроағзалармен активті деструкциялануы үшін қажетті фосфор мөлшері жөнінде
де бірдей көзқарас жоқ. ... ... ... ... ... мұнайлы ластанған топыраққа ластану дәрежесіне тәуелсіз 50 мг/кг
қосуды ұсынады. ...... ... ... бұл мәселені
шешіп береді, биогенді элементтердің қажетті мөлшерін өсімдіктер сіңірсе,
қалдықтарын – ризосфералы микроағзалар ... ... ... ... қажетті микроэлементтер
концентрациясы (магниидің ... ... ... ... әдетте өте аз болады және оларға сұраныс топырақтағы табиғи
мөлшерімен-ақ қанағаттандырылады. ... ... ... үрдісі көптеген факторларға байланысты. Бұл ... ... ... даму жағдайларын оптимизатциялау
кезінде мүмкін болады.
Топырақтың микробиологиялық қасиеттеріне мұнаймен ластанудың әсері
Мұнай өндірудің және қайта ... ... ... ... ... рекультивациялау әдістерін жетілдірудің өзектілігін
арттырды. Рекультивациялаудың биологиялық әдістіктері ... ... ... ол ... ... және ... ... Мұнаймен ластанған жүйелерді биорекультивациялау
әдістерін дайындау принциптерінің ... сол ... ... ... ... Бұл ... топырақтың сопротрофты
микробиоталарын зерттеу және эффективті пайдалану мүмкіндігі аса ... ... ... ... ... ... ... беру реакциясы берілген мәліметтерге ... ... ... зеттеуінде субстрат құраушыларына микоағзалар
бірлестігінің спецификалық реакциясы көрсетілген. Глюкоза немесе сахароза
сияқты еритін ... ... бар ... микроағзалар
бірлестігі құрылады, олардың одан әрі ... осы ... ... ... ... ... ... кезінде
концентрация тиімділігін бақылау қиынға соғады, сондықтан ерімейтін өсімдік
текті полимирлерді ... ... ... ... ... тез ... және ыдырайды, оны бақылау оңай болады. Алайда,
целлюлозамен иницитрленген микробтар бірлестігінің ... аз ... ... ... түрлік құрамы кедей, ол жұмыс дәрежесін ... ... ... ... қасиетке ие, олардың кей ... ... ... ... табиғи ортада кездеспейтін, тыныштық ... ... және ... ... микроағзалардың вегетативтік
клеткалары көп мөлшерде аккумурлингені белгілі: жоғарғы өсімдіктердің
сыртынан, аңдардың ... және т.б. Бұл ... ... іс ... етуге (функционирование( жағдайы болмаса да, ... ... ... ... ... топырақ микробиотасының түрлі
факторларға реакциясын көлегейлейді. ... ... бұл ... ... ... роль тіке ... ... .
Техногенді ластану әсерін анықтауда елеулі қиындықтар кең ауқымды
кеңістік– уақыт вариабельдікке ... ... ... ... ... ... алынған топырақ нұсқасында микробиологиялық үрдістің
табиғи (жаратылыс( данамикасы есебінде түрлі ... ... ... ... ... ... ... бірлестікке сипаттама берілгенде, активті функционерленетін
топта көп кездесетін микроағзалар популяциясына ерекше көңіл ... ... ... доминантты, жиі және сирек кездесетін
ағзалар. Осы жеткіліктілік шкаласын ... ... ... ... ... ... Түрлі топырақтар бірлестігінде
доминирлеуші ағзалар салыстырмалы түрде көп емес, ... ... ... ... топырақтарда да әр түрлі болады.
Топырақ бетінде крахмалдың ... ... ... ... жәндіктеріне және тест-өсімдіктерге қатнасы бойынша
токсикалогиялық активтілігі анықталады. Топырақтағы микробты биомассаны
микроскопиялық ... мен ... ... ... ... қатар
тікелей биомасса қауымдастығына енгізілген тест ... ... ... тіркейді (фиксируют(. Микроағзалардың инцирленген
бірлестігінде даминаттыларының ... ... ... ... ... топырақ микроағзаларының ... ... ... ... ... ... ... кезінде топырақ микроағзаларының сопротрофты бірлестігінде
байқалатын өзгерістер заңдылықтары, топырақ ... ... ... ... микробты бірлестігін қолданып, анықталады. Алғашында
лабораториялық ... ... ... ... жасанды
енгізудің әсеріндегі топырақ микробиотасы жағдайының өзгеру тендентциясын
анықтайды. Ластаушылардың концентрациясының ... өте аз ... ... ... қолданады. Кез келген поллютанттың минимальды
концентрациясы үшін, ... ... ... ... ешқандай өзгерістің болмауы міндетті жағдай болып табылады.
Осы кезде ... ... ... ... ... ... ... нәтижелерін бейнелеу (көрсету( әдісі ретінде
синэкологиялық диограмма пайдаланылады, оның бір ... ... ал ...... ... сапалық және сандық
сипаттары кескінделеді. Лабороториялық жағдайда анықталған ... ... ... және апаттық жағдайлар нәтижесінде
ластанған немесе толық тазаланбаған қалдықтарды сақтайтын ... ... ... тексереді.
Ластану дәрежесіне топырақ биотасының ... ... ... ... ... ... әсерінің табиғатына
тәуелсіз, техногенді жүктеменің ... ... ... төрт ... ... ... ... Адаптивті зона ретінде, ... ... ... ... ... белгілі
бір жиынтығымен көрінетін, зерттеліп жатқан ... ... ... ... ... түсіндіріледі. Бөлінген әрбір зона
техногенді жүктеменің белгілі бір деңгейіне сәйкес ... Бұл ... ... ... бір ... болады, ол ластаушы
концентрациясының әсер ету дәрежесін кескіндейді. ... ... ... ... сипаттайтын гомеостаз зонасы, әрекеттегі агент
концентрациясының диапазонын қоршап алады ... ... онда ... ... ... бірлестігіндегі түрлердің құрамы
және сандық ... ... ... Есеңгіреу (стресс( зонасы,
концентрация диапазоны жүктеменің орташа деңгейіне сәйкес ... ... ... өзгермейді, ал түрлердің сандық қатынастары елеулі
өзгерістерге ұшырайды, ол ... ... ... бірлестікте
покуляцияның қайта бөлінуінен көрінеді.
Резистенттік зона әрекеттегі ... ... ... онда ... ... ... ... және топырақтағы активті
функционерлеуші микроағзалар құрамы алмасады. Берілген жүктеменің жоғары
дозасына шыдамды микроағзалар ... ... ... ... ... топырақтың микробты жүйесінің қысымға
(репрессияға( ұшырайтын зонасы, топырақта микроағзалардың дамуы және өсуі
толықтай ... ... ... ... ... ... ... микробты жүйесі шыдамдылық қорын толығымен түгескеннің
(тауысқанның( және мұндай жағдайда ... ... ... куәсі (белгісі(.
Техногенді жүктеменің орташа ... ... ... ... ... ... ... келеді (переемлемы(.
Бұндай жағдайларда микрофлораның доминантты түрлері топырақта қалады ... ... ... Бұл ... ... міндет, зерттелетін ... ... ... түрлерінің тікелей байланысын растау және
экспериментті анықтау, индентификациялау, ол гемеостоз зонасын анықтайтын
екі ... ... тең ... ... ... қосымша
енгізгенде, амилолиттік микробты бірлестіктің реакциясын анықтауға
негізделген. Ластаушының тап ... ... ... ... ол ... зонасының дозасына қарағанда, гомеостаз зонасына тән концентрация
интервалы әрқашан елеулі аз болатындығында. Сондықтан берілген поллютантпен
ластанбаған топыраққа ... (аз ... ... ... микроб
бірлестігін гомеостаз зонасынан (стресс( есеңгіреу зонасына ауыстыра алады.
Егер инициирленген бірлестікте, ... ... ... ... ... онда ... ... қайта бөлінуі одан ертеректе
өткен.
Техногенді жүктемелердің ... ... ... құрылу ерекшелігін анықтаудың және олардың сыртқы ортаның
белгілі факторларының әсерінен болатын топырақ ... ... ... индикациялық әдістерін дайындаудың маңызы зор.
Мұнаймен ластанған топырақтарды ... ... ... ... ... тазару үрдісі абиотикалық, сондай–ақ биотикалық
факторлар ... ... ... бұл үрдіс өте баяу ... ... ... ... ... және қолдану қажет. Бұл әдістердің негізгі
мақсаты – мұнай өнімдерін ... ... ... ... бар ... екі үлкен топқа бөлуге болады:
1) топырақтың ластанған қабатын қырып алу және ... ... ... онда ... ... ... ... үшін қайта өңдеу
жүзеге асырылады;
2) мұнаймен ластанған топырақты тікелей ластаған жерінде ... ... ... ... бөлінген орындарға алып кетіп өңдеу
әдістерінде, ... және ... ... көп ... ... ... ... территорияны
тазарту салыстырмалы тез, ластаушының жер асты ... және ... ... ... ... ... ... арнайы
жабықталған орындарға апарғанда, онда оның ұзақ уақыт тазартылмай ... ... ... ... ... шығын келтірмейді. 1,6 га – дан
қалындығы 15 см қабатты қырып алу, ... 30 000 АҚШ ... ... өту ... Бұл әдіс ... ... ... елеулі кемшіліктері
бар: ластаушы қырып алынған топырақта қалады және жер асты ... ... ... ... ... ... ... арнайы
өңделмейінше пайдалануға болмайды; свалка ретінде пайдаланылатын аудандар
шектеулі( топырақтың ең ... ... ... ... ... ... ағынды биологиялық тазарту ... ... ... ... тазарту мүмкін. Көмірсулармен,
майлармен, бензинмен және ... ... ... ... ... (смесительде( сумен жуылып, активті бактериялды культураны,
биологиялық ыдырайтын ... ... ... компонеттерді қосу
арқылы мәжбүрлік аэрациия қолдану жолымен тазартылады. Жуылған ... ... ... ... ... ... және ... қауыз (жапалақ( түзетін – реактордан ... ... 1 ... ... ... құны 175 ... ... соның ішінде 5 м2 аудандағы 15 сантиметр қабатты топырақ
тазартылады, бұл ... ... ... шығын есептелмейді.
Әдістің кемшілігі қаржының көп жұмсалуы және тазартып болған соң ... ... ... ... пленка немесе құм төселген арнайы бөлінген
территория ... ... ... ... залалсыздандыруға
болады. Ластанған топырақ осы участкеде ... және ... ... ... ... өңделеді. Бұл кезде, топыраққа тыңайтқыштар және өндіріс
жағдайында ... ала ... ... ... ... ... арқылы үрдісті интенсифтендіреді
(күшейтеді(. 1 га, қалыңдығы 15 см ... ... ... ... мың АҚШ долларын құрайды, сонымен қатар бактериялық культураның ... іс ... ... бар.
Кейбір жағдайларда жерді компостирлеуді қолданады, бұл кезде жерді шым
сияқты түрлі толықтырмалармен, сабанмен немесе жаңқамен араластырады ... ... ... оттегінің жеткізілуін және сұйық сиымдылығын
арттыруды қамтамасыз етеді. ұл жағдайда атап көрсетілген 3 іс– ... ... ... ... ... ... ... қосымша ауамен мәжбүрлі аэрациялау қолданылады, ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Кейбір жағдайларда биоқалпына келтірудің анаэробты жолы 3 және 4 ... ... ол ... ... қиын ... ... қалпына келтіруге мүмкіндік береді. Бұл ... ... ... қоса тотығу әдісін пайдалану тиімді.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аграрлық саясат9 бет
БҚО Зеленов ауданының жерін есепке алу23 бет
Еңбекақы түрлері мен мағнасы73 бет
Жер-табиғи ресурс және өндіріс құралы ретіндегі ілім9 бет
Кәсіпорында өнімдерді өткізу жөнінде мәлімет және өткізудің кәсіпорын жұмысына тигізетін әсері68 бет
Макроэкономикалық тұрақтылықты қамтамасыз етуде салықтан жалтарынудың әсері6 бет
Негзгі құрлдардың есебі мен ішкі аудитін ұйымдастыру және оларды жетілдіру жолдары70 бет
Шақыруларға қызмет көрсететін мультимедиалық орталықтар9 бет
Қазақстан Республикасында халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қаржымен қамтамасыз ету47 бет
Қазақстан экономикасын басқару7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь