Тауарлық-материалдық қорлар жайлы тусінік

Кіріспе

1. Тауарлы материалдық қорларға жалпы түсінік

1.1 Тауарлы материалдық қорлар және оның жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2. Материалдық есептерді ұйымдастыру және материалдардың номенклатурасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1.3. Материалдық қорларды түгендеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10

2. Тауарлы материалдардың есебі

2.1 Материалдар қозғалысының есебі және олардың жіктелуі ... ... ... ... ... 14
2.2.Тауарлы материалдық қорларды бағалау әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
2.3. Материалдық қорлардың қоймадағы есебі, бухгалтериядағы есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27

Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
Жұмысшылардың өзектілігі. Қазіргі нарықтық уақытта экономикалық мәселелер төңірегінде жүргізіліп жатқан зерттеулер өздерінің қоғам мен экономиканың дамуы өзекті поблемаларды көтеруімен ерекшеленеді. Соның бір ғана бөлігі курстық тақырып ретінде зерттелуге алынып отырған – Тауарлы- материалдық қорлар. Тауарлы- материалдық қорлар экономикада бухгалтерлік есеп жөніндегі ғылыми әдістемелерде қарастырылып жүр. Оның негізгі бір себебі Тауарлы- материалдық қорлардың жалпы ғылыми жүйеде өз жауабын таппаған. Сондай-ақ, Тауарлы- материалдық қорлардың құжаттарының рәсңмделуі мәселесі де жүйелеп, бір ізге түсіруді қажет ететін өзекті іс. Біз өз жұмысымызда Тауарлы- материалдық қорлардың жалпы сипаттамасын жасап, методологиялық базасын өз деңгейімізде жеке күрделі мәселе ретінде айқындауға тырыстық. Жұмысымыздың өзектілігі осыған орай анықталады.

Зерттеу нысаны. Зерттеуге Тауарлы- материалдық қорлардың жалпы мәселелері алынды.

Зерттеу әдістері. Тақырыптың өзектілігіне орай талдау, жинақтау, статистикалық есептеу әдістері қолданылады.

Негізгі материалдар мен шикізаттар өндірілетін өнімнің құрамына кіріп оның материалдық негізін жасайды.


Қазақстан Республикасының осы күнгі қолданып жүрген ереже бойынша кәсіпорындар жылына кем дегенде бір рет өздерінің меншігіндегі материалдық қорларына түгендеу жұмысын жүргізуі керек.
1.ҚР Президентінің жарлығы, заңды күшке ие «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру», 26.12,95 №309;

2. .К.Радостовец: Т.Ғ.Ғабдулдин, В.В.Радостовец, О.И.Шмидт . «Кэсіпорындағы бухгалтерлІк есепж Алматы 2002;

3.Қ.К.Кеулімжаев, З.Н.Әжібаева. Н.А.Құдайбергенов
«Бухгалтерлік есеп принциптері», Алматы 2003, Экономикс:

4.Қ.К.Кеулімжаев, З.Н.Әжібаева, Н.А.Құдайбергенов, А.Ә.Жантаева «Қаржылық есеп», Алматы 2001, Экономикс;

5.Қ.К.Кеулімжаев, Н.А. Құдайбергенов «Бухгалтерлік есеп теориясы және негіздері», «Экономика баспасы» ЖШС, 2006

6. 13,11,96 ж. ҚР бухгалтерлік есеп бойынша Үлттық комиссиясының «Бухгалтерлік есеп стандарттары және әдістемелік ұсынылымдары». бухгалтерлік бюллетені, 2006/8
наурыз, №14;

7.Бухгалтерлік бюллетень,2005 ж, №5,№6,№7

8. Бухгалтерлік бюллетень, 2004 ж,; қаңтар, №4, №5; Ж20 Ю.Бухгалтерлік бюллетень, 2004ж., №37

9. Стат, бюллетень 2006/7
        
        Жоспар:
Кіріспе
1. Тауарлы материалдық қорларға жалпы түсінік
1.1 ... ... ... және ... ... есептерді ұйымдастыру және ... ... ... ... материалдардың есебі
2.1 Материалдар қозғалысының ... және ... ... қорларды ... ... ... ... ... бухгалтериядағы
есебі.....................................................................
..................................................22
Қорытынды
............................................................................
.................................27
Қосымшалар
............................................................................
................................28
Пайдаланған ... ... ... ... нарықтық уақытта экономикалық
мәселелер төңірегінде жүргізіліп ... ... ... қоғам
мен экономиканың дамуы өзекті поблемаларды көтеруімен ... бір ғана ... ... ... ретінде зерттелуге алынып
отырған – ... ... ... ... ... қорлар
экономикада бухгалтерлік есеп ... ... ... жүр. Оның ... бір ... ... материалдық
қорлардың жалпы ғылыми ... өз ... ... ... ... қорлардың құжаттарының рәсңмделуі ... ... бір ізге ... ... ететін өзекті іс. Біз ... ... ... ... ... ... ... базасын өз деңгейімізде жеке күрделі мәселе ретінде
айқындауға ... ... ... ... орай ... ... Зерттеуге Тауарлы- материалдық ... ... ... ... ... ... орай талдау, жинақтау,
статистикалық есептеу ... ... ... мен ... ... ... құрамына
кіріп оның материалдық негізін жасайды.
Қазақстан Республикасының осы күнгі ... ... ... ... ... кем ... бір рет ... ... ... ... ... жүргізуі керек.
1. Тауарлық-материалдық қорлар жайлы тусінік
1.1 Тауарлы – ... ... және оның ... мен ... ... ... өздерінің өндірген дайын
бұйьндары, сату үшін сатып алған тауарлары, сатып алған бірақ әзірге ұйымға
келіп түспеген ... ... ... ... ... ... қызметтері, сондай-ак жұмыстарды ... ... ... ... ... ... ... бөлшектері,
отындары, ыдыс және ьдыстьиқ материалдары, жартылай фабрикатгар және ... ... сол ... ... қоры түріндегі ағымдағы
активі болып табылады.
Олардың өндіріс құралдарынан өзгн еңбек заттары ... ... ... бастапқы кұнын түгелдей ендірілетін ... ... ... ... ... өзіндік құныньщ көп бөлігі еңбек
заттарының құнынан тұрады. Сонымен ... ... ... ... қор болып
табылады.
Материалдарды есептеудіц негізгі міндеттері:
1. Дайьшдалған, келіп ... және ... ... сыртқа босатылған
материалдарды уақытында есептеп, кіріске алу немесе есептен шығару.
2. ... ... және ... ... ... ... ... қорлар қалдығының белгіленген ... ... ... кетпеуін бақылау.
4. Материалдарды ендірісте пайдаланған кезде олардың ... ... ... және ... ... ... аныктау.
5. Материалдардың ендірісте ұтымды пайдаланылуын бақылау
6. Дайындалған материалдардың өзіндік құньш анықтап және ... ... ... ... ... пайдаланылған материалдар құнын әр
объектінің шығынына қосу.
Жақсы және дұрыс ұйымдастырылған есеп материалдардың ... ... ... ... гигізеді. Материалдардың түгел және дұрыс
сақталуы, сондай-ақ ұгымды пайдаланылуы, жұмсалуы үшін ... ала ... ... тиісті түрде жабдықталған ... ... ... ... ... қажет және бөлмелердің әрқайсысы материалдардьщ
белгілі бір ... ... ... ... керек;
• материалдар қойманьщ әр бөлігінде ездерінің түрлері, ... ... ... ... тез ... және ... ... кезде
қалдығын тексеруді қамтамасыз ететіндей етіп орналастырылуы керек.
Кәсіпорындар мен ұйымдардьң әкімшілігі материалдарды сақтайтын ... ... ... және ... ... және ... жиі
тексеріп, дұрыстыгын қадағалап отыруы керек. ¥йымның басшысы материалдарды
қабылдайтын және ... ... ... ... ... жауапкершілік туралы шарт жасайды. Сондай-ақ кәсіпорын
басшысы материалдарға ... ... ... алу, ... ... ұйымның бас бухгалтерімен алдын ала келісіп
отыруы қажет. Материалдарды кіріске алу және қоймадан босату ... қою ... ие ... ... ... ... ... кәсіпорын
басшысының немесе ол сенім білдірген адамньң жүмысы болып табылады.
Материалдардың есебін дүрыс және үтымды ұйьшдастыру ушін мыналар керек:
... ... ... мен ... есеп айырысу
бағасын белгілеу;
• құжат айналымының дәл жүйесін белгілеу және ... ... ... ... шығару операцияларының тәртібін сақтау;
• бірыңғайланған алғашқы есеп қүжатгары нысандарының түрлерін белгілеу және
олармен ... ... ... ... ... ... ... алдағы уақытгарда пайдалану үшін ендіріске
босату және ... ... ... ... ... ... жетілдіріп
отыру керек. Белгіленген тәртіп бойынша материалдардьң қалдығын жаппай
түгендеу, бақылау арқылы ... және ... ... дер ... ... отыру қажет.
Тауарлық-материалдық қорлардың жіктелуі
Еңбек затгары біртекті ... ... ... ... атқаратын
міңдеттеріне қарай, сондай-ак физикалық және химиялық касиеттеріне қарай
өзара ... бар. ... да ... ... ... ең ... ... - оларға экономикалық жағынан дәлелденген
жіктеу жасау болып табылады. ... ... мен өнім ... міндеттеріне қарай материалдар:
- шикізат;
- негізгі материал;
- көмекші материал;
- ... ... және тағы да ... ... ... ... мен ... өндірілетін өнімнің қүрамына кіріп оның
материалдық негізін жасайды.
Шикізаттар деп бұрын азды-көпті еңбек сіңірілген затгарды ... ... кен ... ... пен ауыл ... ... енімдері - мүнай, кен, мақта, жүн, тері, ағаш және
тағы да баска материалдар ... ... ... ... ... қүнын қүрайтын өндеуші
өнеркәсіп өнімдері - ұн, мата, ... және тағы да ... ... ... бір ... ... өтіп әрі қарай өңдеуді қажет
ететін материалдар жартылай фабрикаттар деп аталады.
Материалдардың бул ... әрі ... ... ... ... ... Олардың аяқталмаған өнімнен айырмашылығы, оны сол күйінде сатуға
болады. Бүндай жағдайда жартылай фабрикатты ... ... ... оны ... ... ... да әрі ... өңдеуге арналған ұйымның өзінің
өндірген немесе басқалардан сатып алған заттары еңбек ... ... ... ... ... ... үйымдарында — бетон және
ағаш бұйымдарын, металлургияда—шойын мен ... ... ... материалдарга - әр түрлі химикатгар мен майлайтын, сүртетін жэне
жөндеуге керекті басқа да ... ... ... материалдардың
негізгі материалдардан өзгешелігі, олар өнімнің материалдық (заттық)
негізін құрамайды, Олар өндіріс ... ... ... негізгі
материалдарға өзінің қандайда бір тиісті әерін ... ... ... тағы да ... ... өзгертеді. Материалдардың бүл
түріне бояуларды, әктерді(известь) жатқызуға болады.
Материалдық қорлардың ішінде белек топ болып ... ыдыс және ... ... ... ... және тағы да басқалар
есептеледі. Отындар тобына техникалық мақсатта ... ... ... ... ... ... ... түрі жатады.
9.3« Материалдарды есептеуді ұйымдастыру
¥йымның типтік бухгалтерлік ... ... ... ... есебі мына шоггарда жүргізіледі. — шикізат пен материалдар;
- сатылып алынған ... ... ... ыдыс және ... материалдар;
- қосалқы бөлшектер;
- басқадай материалдар ;
- өңдеуге ... ... ... материалдары.
Шикізаттар мен материалдар шотында өндірілетін енімнің қүрамына кіріп, оның
негізін жасайтын немесе енімді ... оның ... ... табылатын шикізаттар мен негізгі материалдардың, өнім
өндіруге қатысатьш немесе шаруашылық қызметіне ... ... ... өнім ... ... әсер ... ... есебі, олардың кіріске алынуы мен шығыс етілуі есептеледі.
Сатылып алынган жартылай фабрикаттар шотында өндіріліп ... ... үшін ... ... ... және ... керек ететін жартылай
фабрикаттардың, жинақтауышы бүйымдардың, белшектердің кәсіпорындағы есебі
жүргізіледі.
Отындар деп аталатын ... ... ... ... ... технологиялық қажетіне, энергия өидіруге және үйді жылытуға
пайдаланатын (мұнай өнімдері мен фтор, газ, ... тағы да ... ... және ... мен ... есептеледі.
Ыдыс және ыдыстық материалдар шотыида үйымдағы ыдыс және ... ... ... ... ... ... басқасы), сондай-ак ыдыстарды өндіріп (жасап) шығаруга,
оларды жөндеуге арналған материалдар мен ... ... ... ... ... ... ... Жабдықтаушы, өткізуші немесе саудамен
айналысатын кәсіпорындар тауарлар салынған ыдыстарды ... ... ... ... бөлшектер деп аталатын шотта ұйымның пайдалануындағы машиналар мен
жабдықтарды, тасымалдау құралдарын және тағы сол ... ... ... ... арналған косалқы
бөлшектердің кірісі мен шығысы және қалдығы есептеледі.
Басқадай материалдар деп ... ... ... ... түзетілмейтін
өндіріс ақаулары, үйымның езінде ... отын ... ... ... ... ... ... шығарылған негізгі қүралдарды
бүзғаннан алынған материалдардың, металл сынықтарының есебі жүргізіледі.
Сонымен қатар бүл шотта ауыл ... ... өз ... ... ... ... мал ... дайындаудағы
тыңайтқыштарды, ауыл шаруашылық дақылдарын дайындауда ... ... ... үшін пайдаланатын улы химикаттар мен ... тағы да ... ... есептейді.
Өңдеуге берілген материалдар шотында қайта өңдеу үшін басқа үйымдарға
берілген, келешекте ... ... ... ... ... ... ... есептеледі.
Құрылыс материалдары атты шотта тікелей қүрылыс салуға және монтаж
жұмыстарына, ... ... ... ... ... және ... қажетіне керекті басқадай материалдар есептеледі.
2. Материалдарды есептеуді ұйымдастыру және материалдардың
номенклатурасы
Материалдар есебін дүрыс ұйымдастыру үшін материалдардың ... мен баға ... ... ... ... деп ендірісте пайдаланатын материалдардың
белгілі бір түрлеріне олардың аты, ... ... тағы да ... ... ... ... ... айтады. Номенклатуралық
тізімде әр материалдың дұрыс аты, оған берілген номенклатуралық нөмірі ... ... ... ... ... ... тізімде әрбір
материалдың бухгалтерлік есепте есептелетін бағасы көрсетіледі. Сондықтан
номенклатуралық тізімді номенклатуральқ бага ... деп те ... мен ... ... материалдар номенклатуралық
тізімде, әдетте белгілі бір ездерінің топтары бойынша және ішкі ... ... ... мелшерлері бойынша жікгеліп көрсетілуі тиіс. Әрбір
топқа тиісті сан жүйесі яғни шифр *** цифрларының аз ... ... ... ... ... шифрлар тағайындағанда сол шифрдан материалдың
қай шотка, сондай-ақ ... ... ... ... көрсететіндей етіп
тағайындау керек. Материалдардың номенклатуралық нөмірін жеті ... ... ... ... Оның ... үш ... ... келесі екі
цифры қай топқа жататынын көрсетсе, ... екі ... ... осы ... ретгік санын керсетеді. Номенклатуралық нөмірді бес ... ... ... Ол ... оның ... бірінші цифры шотгың келесі
екі цифры қай топқа
жататынын, ал соңғы екі ... ... топ ... реттік санын
көрсететіндей болып тағайындалуы ... ... ... материалдар өздерінің статистикалық есеп берудегі қаралған
тізімдердегі тәртібі бойынша топталғаны ... ... ... әр тобы ... жаңадан алынатын материалдарға бос орын және
реттік сан қалдырылады. Егер ... көп ... ... ... ... түрлері бір тектес, бірақ бағасы мен сортында ... бар ... ... ... Бұл ... ... ... орташа бағаға сәйкес тағайындалады. Материалдарға қойылатын
номенклатуралық нөмірі, өлшем бірлігі ол ... ... ... қоймадағы есеп карточкасында (үлгілі түрі М-17) ... есеп ... ... Егер ұйымдарға кейбір материалдар
басқа өлшем бірлігімен келіп ... ... ... ... ... ... ... бойынша қайтадан саналып кіріске альнады.
Материалдардың номенкла-туралық баға көрсеткіші, әсіресе ... ... ... ... ... ... ... жүргізгенде өте тиімді.
3. Материалдық қорларды түгендеу
Қазақстан Республикасында осы ... ... ... ... ... ... кем дегенде бір рет өздерінің меншігіндегі материалдық
қорларына түгендеу жұмысын ... ... ... ... ... ... жағдай-да жүргізіледі:
• Жылдық есеп беру (жыл аяғында) алдында маусыммен жұлыс істейтін қайта
өндіруші үйымдар, сондай-ақ дайындаушы және ... да ... ... ... ... қалдығының азайған кезінде түгендеу жүмысын
жүргізе алады.
• Материалдық қорларды міндетті ... ... ... ... ... ... ... және қиянат жасалғанда, сондай-ақ
материалдық ... ... ... апат, өрт болғанда, ұйым таратылғанда
(қайта құрылғанда) тағы да басқа жағдайларда жүргізіледі.
Түгендеу жүргізу үшін ... ... ... ... ... қүрылады. Бүл комиссияны кәсіпорын ... ... ... басқарады. Сонымен қатар әрбір цех, бөлімше бойынша жергілікті
түгендеу ... ... Оның ... ... комиссия ұйымдастырып
және басқарьш отырады.
Кәсіпорын басшысының бүйрығымен түгендеу ... оның ... ... ... ... адам тағайындалады. Түтендеу жүмысы
материалдарға ... ... ... материалдардың түрлері
және олардың сақтаулы түрған ... ... ... Кәсіпорында
сақталып тұрған, бірақ оның өз меншігіне жатпайтын яғни ... ... жеке ... ... ... ... - бүл барлық материалдардың әрқайсысын біртіндеп санап шығып, одан
кейін материалдардың нақтылы қалдығын бухгалтерлік баланстағы ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің
басты құралы болып табылады. Жергілікті түгендеу комиссиясы ... ... және ... ... ... ... түрған жерлері және
материалдарға жауапты адамдар бойынша түгендеу тізімін жазып (үлгілі түрі
инв-3), ... ... ... ... тізіміне түгендеу
комиссиясының барлық мүшелері қол қоюлары тиіс. Басқа ұйымдардың немесе
жеке ... ... ... ... ... ... Үйым ... нәтижесін анықтау үшін салыстыру тізімдемесі жасалады. Салыстыру
тізімдемесі түгендеу ... ... ... қалдығы, оның бухгалтерлік
есептегі қалдығына сәйкес келмейтіні ... ... ... Салыстыру тізімдемесінде артық немесе кем шыққан материалдық-
қүндылықтар бухгалтерлік есепте көрсетілген бағасымен есеп-теледі. Түгендеу
комиссиясы ... ... ... кем шыққан материалдар жөнінде ... ... ... ... каларьшан үлгілі түрі М-20 түрлі
тізімдемеге ... ... ... қызметкері міндетті түрде
тексеріп қол қояды. Ай сайын үлгілі түрі М-20 ... ... ... қалдығы олардьщ жоспарлы бағасына көбейтіліп,
материалдардың есептеу топтары және
синтетикалық (топтамалық) шотгары ... ... ... жазылады.
Жоғарыда айтылғандай бухгалтерияда материалдардың сомалық ... ... ... ... ... ... ... қоймадағы
материалдардың топтары бойынша бөлек жүргізіледі. Сонымен қатар кәсіпорында
материалдардьщ ... ... мен ... ... сомасын
тапқаннан кейін оларды материалдардың әрбір есептеу топтары
бойынша біріктіріп және ол сомалардың жиынтығын ... ... ... ... ... ... ... жазады. Бүл
тізімдеме екі бөлімнен түрады.
Бірінші бөлімде кіріске алынған материалдардың жиынтық өзіндік қүны ... ... ... ... бұл бөлімде ... ... ... ... қүны мен ... бағасымен есептелген
құнының арасьшдағы ауытку мөлшері көрсетіледі.
Екінші ... ... ... мен ... ... ... бойынша
материалдардың қозғалысы (айдың басындағы және айдың ... ... мен ... ... шоттар бойынша керсетіледі.
Тауарлық-материалдық қорлар шоты бойынша жүргізілетін операциялар
|№ |Операциялар мазмұны ... | |ін шот ... ... |2 |3 |4 ... ... мен |13 бас шот |3310 |
| ... ... | | |
| ... есеп айырысу | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... Құны ... | | |
| |ай ... ... ... ... | | |
| ... ... әлі | | |
| ... ... ай ... | |
| ... ... ... | | |
| ... Келесі айдьң | | |
| ... | | |
| | | | |
| | | | |
| |бұл сома ... ... | | |
| ... сома ... | | |
| ... алғанға дейін | | |
| ... ... ... ... | | ... ... ... материалдардың |1310-1315 |1010-1020|
| |кұны кассадан (қолма-қол | | |
| ... ... | | ... ... беруге тиісті тұлғалар |1310-1315 |1250 |
| ... ... ... | | |
| ... ... құны | | ... |Занды тұлгалар мен жеке |1310-1315 |6260 |
| ... ... ... ... | |
| ... ... | | ... |Негізгі құралды бұзганнан, істен|1310-1317 |6210- |
| ... ... ... | | |
| ... | | ... ... мен ұйымдардың өз |1310-1317 |8010-030 |
| ... ... | | |
| ... өз ... | | |
| ... арналған | | |
| ... ... алу | | ... |Алынған материалдар және олар |1310-1315 |1070 |
| ... ... ... ... | | |
| ... шотгардан төленеді. | | ... ... ... ... ... |8010 |
| ... ... материалдарды| | |
| ... алу | | ... ... кезінде артык шыққан |1310-1315-1|6280 |
| ... ... алу |317 | ... ... және тәуелді ... |
| ... ... |317 | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... | | ... ... ... ... |681 |
| ... жұмыскерлерге | | |
| ... ... | | ... ... пен ... |8011-8031-8|13 бөлім |
| ... үшін ... |041-440 ... |
| ... - ... | | |
| ... - ... өндіріске;| | |
| |- ... ... ... - | | |
| ... экімшілік шығындарына. | | ... ... ... |126 ... |(аяқталмаған)құрылысқа жіберу | |-1317 |
| ... ... ... | | |
| ... | | ... ... ... жөндеу үшін |8010 ... ... ... ... | | |
2. ... ... ... есебі және оларды құжаттау
Кәсіпорындар мен ұйымдарда ... ... ету ... ... ... және мамандар шұүғылданады. Олар ұйым
бойынша келер
жылы өндірілетін өнім көлеміне қарай белгіленген өлшем бойынша ... ... ... ... ... ала ... жабдықтаушы
мекемелермен қажет болатын материалдар көлемі туралы шарт жасайды. Шартта
материалдардың аты, ... ... ... ... ... ... мен ұйымдардың жабдықтау бөлімі шартта
көрсетілген келісімдердің ... ... ... Ол ... алып ... ... көлігінің жолдама құжаты, теміржол жүк
қүжаты (накладнойы), көліктік жүкқұжаты, жабдықтаушыдан ... ... ... ... ... ... табыс етіледі. Бұл ... ... ... келген қүжаттар М-1 түрлі «келген жүкті есептеу»
журналына тіркеледі. Одан ... бұл ... ... алып ... береді. Сонымен қатар экспедиторға материалдарды алу ... ... ... ... жүкқұжаттары мен сенімхатты алғаны үшін
М-1 түрлі журналға қол қояды.
Жабдықтау бөлімі келген материалдарды қабылдап алуды да ... Ол үшін ... ... ... материалдардың қабылданған
уақыты (күні, айы, жылы) мен ол үшін толтырылған қүжаттың атын (үлгілі
түрі) және ... ... ... ... және жүк ... ... немесе жүктерді алу үшін кәсіпорыннан
тағайындалған экспедиторға немесе ... ... ... ... ... түрі ... М-2А ... беріледі. М-2 түрлі сенімхаты лауазымды адамның
материалдық қорларды қабылдап алуға ұйымның сенімді ... ... ... ресімдеу үшін беріледі. Бүл сенімхатгы бухгалтерия бір дана ... ... ... адам оны ... үшін ... ... ... қол қояды. Сенімхаттың М-2А түрі ... ... ... ... материалды тұрақты алып тұратын экспедиторға
беріледі. М-2А ... ... ... ала ... барлық парағы арқылы
жіп өткізіп тігілген, және үлгілі түрі М-3 «Берілген сенімхаттарды есептеу»
журналына тіркелуі керек. Кэсіпорындар мен ... ... ... да ... М-2А ... ... ... үшін осы журналға қол
қояды. Кейіннен олар осы журналға сенімхатта керсетілген ... ... ... айы, жылы), кіріс ету құжатының нөмірін жазады.
Коймаға қабылданған материалдық ... ... адам сол күні ... ... ... ету» ... бір дана етіп ... ұйым тауарлық-материалдық қорларды автомобиль көлігі арқылы
жеткізіп беретін жағдайда жіберілетін материалдарға 4 (төрт) дана етіліп
«Тауар-көлік ... ... ... Оның ... жіберілген материалдарды есептен шығару үшін ... ... ... ... жэне ... ... материалдарды
жіберуші (босатушы) ұйымның мөрі (мөртаңбасы) және лауазымды адамдардың
қолымен расталып, ... ... ... ... ... көлікті
жүргізушінің қолы қойылып жүргізушіге тапсырылады.
Жүргізуші тауар-көлік жүк қүжатының екінші данасын ... ... ... ... Бүл ... негізінде ұйым келген
материалдарды кіріске алады.
Қүжатгың үшінші және ... ... ... ... ... құжат ретінде үйымның мөрі (мөртаңбасы) басылып және ... ... ... ... ... ... ... тіркелген
үйымға тапсырылады.
Кейіннен ол құжаттың үшінші данасы ... ... ... ... ... ... құнын төлеуге табыс етілетін
шотқа негіздеме ретінде қосылып беріледі.
Қүжатгың төртінші данасы автомобиль ... жол ... ... ... ... ... және ... көлігінің атқарған
жұмысына сэйкес түрлі есептеулер есептеу үшін пайдаланылады.
Егер ... ... ... ... ... көлемі, сапасы онымен
келген қүжаттағы дерекке сәйкес келмесе үлгілі түрі М-7 «қабылдау актісі»
жасалынады. Сонымен ... ... ... М-7 ... актісі» жіберу
құжатынсыз келген
материалдарға да толтырылады. Бұл акт екі дана етіліп міндетті түрде
материалдарды қабылдап ... ... және ... ... ... ... ... егер де жабдықтаушы ... ... ... ... бұл үйымға ешқандай катысы (мүдделілігі)
жоқ ұйым өкілінің (адамның) қатысуымен жасалады. Материалдарды қабылдап
болғаннан кейін бұл ... бір ... ... бірге келген жөнелтпе
қүжатымен бірге қабылданған материалдарды есепке алу үшін ... ал ... ... кәсіпорынның жабдықтау бөліміне келіп
түскен материалдардың жетіспейтіндігін жабдықтаушы үйымға ... ... ... ... мен ... ... ... түскен немесе үйымның
алудан бас тартқан материалдары уақытша қабылданып, бөлек жиналады. Ондай
материалдар ... түрі М-4 ... ету ... ... ... ... ... сақтауда түрған материалдық қорлар» деп аталатын ... ... мен ... ... ... ... аумағы (территориясы) сыртындағы шаруашылықтарына, сондай-ақ басқа
үйымдарға үлгілі түрі М-15 A материалдарды ... ... ... ... жүк ... ... босатылады.
Материалдарды босату (ішкі ауыстыруды) «Талап ету жүк құжаты» екі дана
етіліп жазылып, оған бас бухгалтердің немесе ол ... ... ... ... ... ... ... қоймадан кәсілорынның өзінің шаруашьшықтарына
(цехтарына, бөлімшелеріне) босатылатын жағдайда үлгілі түрі M-15A
материалдарды босатуды ... ... ... ету жүк ... бір
данасы материалдарды алушыға беріледі де, ал ... ... ... ... бухгалтерияға табыс етіледі. Бүл жағдайда толтырылатын
қүжаттарды материалдарды босататын қойманың ... сол ... ... ... ... ... ... бөлшектегеннен алынатын іске
жарамды материалдарды кіріске алу үшін ... түрі М-35 ... ... мен ... ... жиі ... материалдық
қүндылықтар үшін толтырылатын талап ету ... ... ... ... ... үшін және ... ... босату лимитінің
сақталуына ағымдағы бақылау жүргізу үшін ... ... ... колдануға болады. Шектеулі-заборлық картаның үлгілі
түрі М-8 ... ... ... ... материалдардың санын
(көлемін), ол материалдар арқылы ... ... және оның ... ... көлеміне қарап экономикалык жоспарлау бөлімі
есептеп шығарады. Шектеулі-заборлық карта бойынша ... ... ... ... ... ғана босатылады. Онда қаралған
материалдардан артық өндіріске керек ... ... ... ... ... ... ... Шектеулі-заборлық картаның негізіне ... ... ... ... ... ... шығарады.
Шектеулі-заборлык карта қоймадан бір ай бойы босатылатын материалдарға
жаса-лынады. Бүл картада ... ... ... ... ... ... тегіс. Шектеулі-заборлық картаның бір данасы жаңа айдың
басына дейін ... ... ... ... ... ал екінші данасы
материалдарды босататын ... ... ... ... қоймадан
өндіріске цехтың өкілі өзіндегі шектеулі-заборлық картаны ... ... ... ... екі ... да ... уақыты (күні, айы, жылы) мен олардың санын ... ... ... ... ... ... ... цехтағы
данасына қойманы, ал қоймадағы данасына цех басшысы немесе оның ... ... ... ... осы ... ... машиналар пайдаланылған
жағдайда толтырылатьш алғашқы құжаттардың санын азайту үшін ... ... ... ... ... жазу ... ... болады. Бүл жағдайда материалдарды қоймадан ... ... ... ... ... бір дана болып жазылатын бухгалтерлік қүлсаттар негізделініп
жасалады. Материалдарды босату ... ... ... ... ... ... Бүл ... үлгілі түрі - М-17. Цехтың өкілі
материалдарды алған кезде қоймашының есептеу карточкасына қол қояды да, ... ... ... ... қол қояды. Сондай-ақ шектеулі-
заборлық карточкада өндірісте пайдаланылмай қоймаға қайтарылып берілген
материалдар да есептелінеді. Қоймадағы есеп ... ... ... ... ... босатылғаны, қоймада
қалғаны, материалдарды цехқа әрбір босатқан уақыт ... ... ... картаны жапқаннан кейін, бірақ келесі айдың біріне дейін жазылып
отырылуы тиіс. Бул жағдайда шектеулі-заборлык ... ... ... карточкаларымен бірге сактау керек. Лимитті пайдаланып ... ... ... ... қорытынды дерегі шектеулі-
заборлық картаның ... ... ... Егер бүл ... ... ... өзара сәйкес болса, екі жақтың өкілдері, яғни
қоймашы мен цех өкілі деректердің дұрыстығын мақүлдап қол ... ... ... ... ... ... ... қарамастан барлық ... ... ... ... ... ... картаның М-28 жэне М-28А
нөмірлі үлгілі түрлері қолданылады. ... түрі М-28 ... ... ... ... ... ... құрылысқа ол кұрылыс
басталғаннан бастап, аяқталғанға дейін босатуға арналған. Шектеулі-заборлық
картаның бұл түрі ... ... ... ... немесе мастерлер тағы
да басқа жұмыс жүргізушілердің біреуінде болады. Сонымен қатар ай ... түрі М-28 ... ... ... да, ол ... ... ... босатқанда қоймашы үлгілі түрі М-28А
шектеулі-заборлық картаға қол ... ал ... ... ... ... ... ... түрі М-28А шектеулі-заборлық картаға қол
қояды. Айдың аяғында ... ... ... прораб пайдаланылмаған
материалдарға түгендеу жүргізіп, оның нәтижесі бойынша ... түрі ... ... картадағы 14 бағанды (графаны) толтырады. Ай бойы
нақтылы пайдаланылған материалдар санының ... ... ... жолы
бойынша алынған материалдардан қоймаға қайтадан тапсырылған материалдармен
оның айдың аяғында ... ... ... алып тастау арқылы
табылады. Қоймашы мен жүмыс жүргізуші тиісті жазулары жазылып дайын ... ... ... ... ... ... ... есепке тіркеп, бухгалтерияға тапсырады. Бухгалтерияда қойманың
берген ... ... ... ... ... материалдардың
есептен дұрыс шығарылуы тексеріледі. Сонымен қатар үлгілі түрі М-28 ... ... ... ... ... бойынша қүрылыс басталғаннан
бастап жүмсалынған материалдар жайлы деректер анықталады. Салынып бітпеген
объектінің ... ... ... ... ... ... картаның М-28А нөмірлі үлгілі түрі
материалдарды орталық ... ... ... ... ... ... бір ай бойы уақыт аралығында босатуға ... ... ... түрі М-28 жэне М-28А ... ... ... ай бойы ... санына қарап, қосымша парақ тігуге ... ... ... ... ... әрбір босатқан сайын
пайдаланбағаннан қалған қалдығы шығарылып отырылады. Егер ... ... ... ... ... мөлшерде керек болса, ондай
материалдарға үлгілі түрі
М-10 санды «Материалдарды ауыстыруды (қосымша босату) ... ету ... ... ... ... ... ... болған
материалдар үшін немесе бір материалдардың орнына екінші бір мате-риалдарды
алу немесе ... ... ... ... ... ... немесе оның
өкілетті қызметкерінің рұқсаты ... ... ... ... ... ... ... түрі М-10 түрлі «Материалдарды ауыстыруды (қосымша
босату) талап ету актісі» толтырылады. Сонымен материалдарды ... ... ... ... басшысының өндірісте болып жатқан
кемшіліктерді уақтылы білуіне мүмкіндік береді. Кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ашық қоймаларда
сақталынатын материалдар көп пайдаланылады (қүм, тас, ... ... ... Бұлар қоймашының жауапкершілігінде далада сақталынады. Олардың ... ... ... ... ... ... ... Мүндай
материалдарды талап ету қағазы бойынша босатады. Ай ... ... ... ... арқьлы қүрылысқа босатылған материалдардың келемі, мөлшері
анықталады. Ол үшін ... ... ... ... ... ай ... ету ... бойынша босатылғанның саны мен көлемін нақтылы
пайдаланылған ... ... ... ... ... ... ашық жерде сақталынатын материалдарды елшеп түруға мүмкіндік
болмайды. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... де, ... қалған қалдығын өлшеу аркылы көлемін біледі.
2.2 Тауарлық-материалдық қорларды бағалау әдістері
Материалдық қорлар бухгалтерлік есепте мына эдістер ... ... ... сэйкестірілген есептеу әдісі
2. Орташа өзіндік цұнын ... ... ФИФО ... ЛИФО ... ... ... әдісі
Арнайы сәйкестірілген есептеу әдісі эдетте бірімен-бірін алмастыруға
болмайтын немесе ... ... ... ... ... асыл тастардың жэне т.б.) нақтылы бір материапдық қорлардың
бағасын есептеуге арналған. Бүл әдіс жүмсалған ... мен ... ... ... ... ... ... көздейді. Сондай-ақ бұл
есептеу әдісі сатылып алынғанына немесе кәсіпорынның өзінде ... ... ... арналған материалдардың өзіндік құнын
есептеуге арналған.
Орташа ... ... ... әдісі
Орташа өзіндік қүнын есептеу әдісі бойынша кәсіпорынға ... ... ... ... бағасы олардың кіріске алынғандағы шоты бойынша
бағасын анықтау мүмкін болмаған ... ... ... ... (түрінің) орташа озіндік құны ұйымдағы материалдардың ... ... ... ... ... ай бойы кіріске алынған материалдар
құньшың жиынтығын (косындысын) материалдардың ай ... ... ай бойы ... ... ... материалдардың сандарының
қосындысына бөлу арқылы аныкталады.
ФИФО әдісі
ФИФО есептен шығарылған ... ... ... ... ... ... өзіндік құны бойынша бағалау әдісі болып ... әдіс ... ... ... ... бірінші кезекте кіріске
алынғаны алғашқы болып, яғни бірінші кезекте ... ... ... ... ... болсақ, барлық келіп кіріске алынған
материалдар бірінен соң бірі ... ... ... ... ... деп ... Бұл жағдайда ай соңында кәсіпорынның қоймасында
қалған материалдардың өзіндік құны соңғы кіріске алынған ... ... ... әдісі кәсіпорынға ең соңғы кезекте кіріске алынған материалдар тобы
бірінші ... ... ... немесе жұмсалады деген қағидаға негізделген,
яғни алғашқы жұмсалатын немесе шығыс етілетін материалдар кәсіпорынға ... ... ... ... ... өзіндік құны бойынша
бағаланады. Ал ай соңында кәсіпорында қалған ... ... ... ... өзіндік құны бойынша бағаланады.
Өндіріске босатылған және материалдардың қоймадағы қалдықтары ФИФО ... ... ... мына ... ... Мысалы: A — түрлі
материалдар тобы
| ... ... ... |
| ... ... |(теңге)|
|А) Қаңтар айыньщ |50 |100 |5000 ... ... | | | ... | | | ... | | | ... қалдығы| | | ... ... ... ... ... ... |100 80 |110 |11000 ... |90 100 |120 130 |9600 ... |70 |140 150 |11700 ... | | |14000 ... | | |10500 ... алынған мате |зиалдық қорлардың жиыны |
| |440 |— |56800 ... ... пен коса ... ... |
| |490 |— |61800 ... бойы материалдық қорлардың шығыс етілгені |
|ФИФО эдісімен |250 | |28200 ... | | | ... ... |250 | |34900 ... | | | ... соңындағы материалдық қорлардың қалдығы |
|ФИФО әдісімен |240 | |33600 ... | | | ... ... |240 | |26900 ... | | | ... ... ... отырғанымыздай шығыс етілген 250 дана ... құны ... ... ... ... ... етілгендер, соның ішінде: айдың ... ... ... ... саны 50 дана сомасы 5000 теңге, бірінші
топтамада кіріске алынғаны 100 дана ... 11000 ... ... ... ... 80 дана ... 9600 ... үшінші топтамада кіріске
алынған материалдардың тек қана 20 ... ... 2600 ... ... ... 250 ... ... сомасы 28200 (5000+11000+ +9600+2600)
теңгенің материалдары.
ЛИФО здісі бойынша:
Соңғы кіріс етілгендер, соның ішінде: бесінші топтамада кіріске алынғаны ... ... 10500 ... ... топтамада кіріске алынғаны 100 дана,
сомасы 14000 теңге, үшінші топтамада кіріске ... 90 дана ... 11700 ... 80 ... сомасы 10400 теңге шығыс етіледі. Барлығы 250
(70+100+80) дана сомасы 34900 ... ... ... ... ФИФО жэне ЛИФО ... ... ... талдамалық есебін олардың түрлері бойынша ғана ... егер олар әр ... ... ... ... ... онда келіп түскен
материалдарды олардың топтамасы бойынша есептеу керек.
Материалдар баланста нақты өзіндік құны ... ... ... ... ... ... ... есебінде нақты
өзіндік қүнымен көрсетіледі де, ал ... ... ... есептеу
бағасымен немесе келісілген бағасы бойынша көрсетіледі. Егер ... ... ... ... келісілген бағасы бойынша
есептейтін болса, онда олардың нақты қүны ... ... ... ... ... ... қосындысынан түрады.
Бүлардың құрамына теміржол тарифі, көлік, үшақ және басқа да ... ... ... ... ... ... ... материалдық қорларды дайындаушылардың іссапары шығындары,
камсыздандыруға ... ... және ... да шығындар жа-тады. Егер
материалдық корлардың талдамалық есебі жоспарлы есептеу бағасы ... ... онда ... ... өзіндік қүны жоспарлы есептеу қүнына
баға өзгеруінен болатын ауытқуларды қосу ... алу ... ... бағаны кәсіпорынның немесе ұйымның өзі жоспарланған дайындау-тасымалдау
шығындарын ескере отырып есептеп шығарады. Жалпы материалдық ... ... және ... ... қолданылады.
3. Материалдық қорлардың қоймадағы есебі, бухгалтериядағы есебі
Материалдар өздері сақталып түрған жері бойынша, яғни ... және ... ... ... ... ... есебінің дүрыс үйымдастырылуы олардың дүрыс сақталуына,
қоймадағы ... ... ... және ... ... ... ... Қоймада материалдық қорлардың әрбір түрлері,
сорттары бойынша бөлек ... ... ... ... ... ... ... өлшем бірлігі, сақталып түрған
материалдардың мөлшері, тағы да басқа ... ... ... ... ... байланып немесе жапсырылып қойылады. Қоймадағы және
цехтағы материалдардың талдамалық есебі белгіленген түрі ... ... ... мен ... орай ... ... ... тек қана сандық ... ... ... ... нөмірі бойынша бөлек үлгілі түрі М-17 карточкасы ашылады.
Бұл карточкада материалдық қорлардың аты, мөлшері, ... ... ... ... ... және ... бағасы көрсетіледі. Бұл
карточканы жаңадан кіріске ... ... ... ... одан ... ... ету ордерімен тізілім (реестр) бірге қоймаға
беріледі. Қойма қызметкері немесе ... ... ... ... ... қай ... сақталып тұрғаны жайлы деректер толтырады.
Материалдардың кіріс-шығысының ... ... сол ... адам ... ... ... ... жауапты адамның
келісімі бойынша қойманың карточкалық есебін жүргізу ... ... ... ... ... ... жүктелуі мүмкін. Материалдардың ... ... аз ... ... ... бұл ... материалдар есебін тиісті түрде ... ... ... есеп ... жүргізуте болады. Мұндай жағдайларда сорттық ... ... ... ... деректер болуы кажет. Қоймашы
белгіленген тәртіп
бойынша толтырылған алғашқы кұжаттардың негізінде материалдардың ... және ... ... ... ... іске ... күнін
қойманың есеп карточкасына жазьш, онда материалдық құндылықтардың сол
күннің ... ... ... отыруы керек. Бүл карточкада
материалдардың қалдығы әрбір ... ... ... ... ... жағдай, ай соңында ... ... ... ... ... ... болмағанына қарамастан шектеулі-заборлық
(лимиттік-заборлық) карточкасының барлығы тапсырылуы керек. ... ... ... үшін ... айға жаңа ... ... ... Қоймашы материалдардың қоймалық ... есеп ... ... жабдықтау бөліміне материалдардың әр номенклатуралық
тұрінің қалдығы, оның ... қор ... ... ... ... ... материалдар жайы деректер беріп отырады. Қоймалық
сортгық карточканың ... ... ... ... ... керек.
Бухгалтерия қызметкері жиі-жиі (апта сайын, 10 күнде) қоймашымен қоймадағы
операцияларды жүргізуге негіз болған алғашқы ... ... ... сорттық карточканың дүрыс жүргізілуін және карточкадағы
материалдар қалдығының ... ... ... ... ... Карточкадағы
жазылған операциялардың дүрыстығын және оны тексергені жайлы бухгалтерия
қызметкері есеп ... ... ... қол ... Қоймалык-сорттық
карточкалардағы жазуды тексеру, қойма меңгерушісінің бухгалтерияға
материалдарды ... алуы ... ... ... негізінде
жүргізіледі. Қойма меңгерушісінің бухгалтерияға тапсыратын құжаттары үлгілі
түрі M-18A ... ... ... ... ... ... келісімі бойынша бухгалтерия қызметкері әр операцияның
дұрыстығын ... ... және ... қабылдағаны жайында карточкаға
қол қояды, Мүндай жағдайда қүжаттарды қабылдау-өткізу тіркелімін ... ... Егер ... ... немесе цех қоймасы ... ... ... ... жағдайда жүргізілетін операциялардың
дұрыс құжатталынуы, материалдарға жауап беретін адамның есеп карточкасын
дұрыс жүргізуі орталық ... ... ... ... ... және ... ету ... уақытта тіркелімдермен бірге бухгалтерияға табыс етілуі керек.
Кәсіпорынның орталығынан кашық жерде ... ... ... күні ... екі дана етіп материалдардың ай ... ... ... ... ... ... ... (кірісі
мен шығысы) бар материалдар бойынша жасалынып, онда тек қана материалдардың
сандық ... ... ... цех, ... бөлімше бастығы және ол
қүжатгы толтырушы (жүргізуші) қол қояды. Дүрыстығын ... ... ... бір ... ... ... жөніндегі ескертумен
қоймаға қайтарылады. Материалдардың есебін ... ... ... ... ... жағдайда қоймалық есеп карточкасымен қатар
үлгілі түрі М-20 ... ... ... есептеу тізімдемесі
жүргізіледі. Қойма меңгерушісі (бастығы) карточкалардағы ай ... ... ... ... келесі айдың бірінші күніне қалған
қалдықтарын осы ... ... ... ... материалдар
қоймалық есепте ... ... ... ... шоттарға
(субшотгарға) және синтетикалық шоттарға топталғаны күйінде көрсетіледі.
Бухгалтерияда материалдардың қалдығы олардың жоспарланған есептеу ... ай ... ... ... ... сомасы аныкталады. Егер
пайдаланатын материалдар номенклатуралары аз болған жағдайда материалдарды
алған адамдардың қолын тек қоймалық есеп карточкасында қою ... ... ... ... тек 1 (бір) айға ғана ... ай ... ... Келесі айда олардың орнына жаңа қоймалық ... ... оған ... ай ... қалдығы жазылады.
Қүрылыс Үйымдарының қүрылыс басындағы ... ... ... ай сайын материалдардың кірісі, босатылуы жэне ... ... түрі М-19А ... ... толтырып есеп беріледі. Бұл
есепте материалдарға жауапты ... ... ... кіргізіледі. Берілетін есепте материалдардың кіріске алынуы, ... ... ... құлсаттар (кіріс ету, босату, түгендеу) негізінде
көрсетіледі. Қүрылыс бөлімшелері құрылысқа жүмсалған материалдарға ... ... ... да ... бухгалтерияға берген есеп
мәліметтеріне қүрылысқа пайдаланылған (жүмсалған) материалдардың алғашқы
құжаты ... ... ... ... талдамалық есебі сандық және ақшалай өлшемде
жүргізіледі. ... ... ... көп ... ... ... есепті үйымдастыру жұмысы үздіксіз ... Есеп ... есеп ... өте ... жаңа ... есеп жүмысының тәртібі жақсартылып, есеп машиналары
пайдаланылып, есеп беру ... ... ... ... да ... ... ... уақыт-тарға дейін үйымдардың бухгалтерияларында
материалдардың талдамалық сорттық, ... ... ... ... ... ... ... материалдардың әр номенклатуралық
неміріне ... ... ... ... кіріс етілуіне,
босатылуына жасалған әр құжат деректері тиісті карточкаға жазылуы керек. Ай
біткеннен ... ... ай ... әр ... ... материалдардың
кіріске алынуы мен шығыс етілуінің қорытындысы ... ... ... ... жазылады. Сөйтіп, бухгалтериядағы
карточкаларда ... ... ... ... қайталанады.
Айырмашылыгы: Қоймадағы карточкаларда сандық есеп қана ... ... ... ... ... ... ... да
көрсетіледі. Бухгалтерияда материалдардың сорттық, сандық, бағалық есебін
жүргізу көптеген адам күшін және ... ... ... ... ... карточкалар мен айналым тізімдемелерін толтыру кейде кешігіп
отырады. ... ... ... ... орнына кейінгі кезде
сандық, сортгық, сомалық айналым тізімдемесін пайдаланатын болды. Есептің
бұл әдісін ... ... ... (1946 ... кәсіпорындардың
бухгалтерияларында сорттық, сандық, бағалық карточкасын
пайдаланбайтын болды. Шығыс ... ... ... ... ... тікелей жинақталып қалдығы шығарылады. Ай біткеннен кейін 10-15 күн
ішінде материалдардың айналымы мен ... ... ... ... айналым
тізімдемесіне жазылады. Бүл әдісті пайдаланғанда бухгалтерлердің жұмысы ... ... де ... ... Ол ... ... сандық есебінің бухгалтерия мен қоймада қатар жүргізілуін
жатқызуға ... ... бүл екі ... көбіне бір-бірімен еш
байланыссыз жүргізілетін. ... ... одан әрі ... ... (жедел)-бухгалтерлік (сальдолық) әдісі пайда болады.
Бүл әдісті бұрынғы КСРО-ныц орталық статистика бөлімі 1959 жылдың 12 ... ... ... қолдануға үсынған болатын. Ал іс жүзінде бұл әдіс 1950
жылдардан бастап қолданыла бастаган. Бүл әдіс ... ... ... ... сорттық, сандық есеп карточкаларында жүргізіледі. Оперативтік-
бухгалтерлік (сальдолық) есептеу әдісін қолдану үшін міндетгітүрде керек
жағдайлардың бірі ... ... ... ... ... ... ... табылады. Материалдардың ағымдағы, яғни талдамалық ... ... ... ... синтетикалық (топтамалық) шотта
нақтылы езіндік қүнмен есептелінеді. Материалдардың есебін оперативтік-
бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... есептеу үшін жүргізілетін үлгілі түрі М-20
тізімдемесі пайдаланылады. Бүл тізімдеме әр қойма ... ... және ... ... Ай соңында қойма меңгерушісі осы тізімдемеге қоймадағы
карточкалардан ... ... ... айдың басына қалған
сандық қалдығын көшіріп жазады. Кей жағдайларда ... ... ... ... алыс ... орналасқан жағдайда тізімдемеге материалдардың
қалдығын көшіріп жазу ... ... ... ... ... мүмкін. Мүлнай жағдайда материалдарға жауап-кер адам
олардың қалдықтарының тізімдемеге дүрыс көшірілуін ... ... ... Егер ... ай бойы ... ... кіріске алынбаған жәе
шығыс етілмеген болса онда олардың бүрынғы қалдық саны мен сомасы жаңа айга
көшіріліп жазылады. ... ... ... карточкаларынан үлгілі
түрі М-20 түрлі тізімдемеге дұрыс ... ... ... түрде тексеріп қол қояды. Ай ... ... түрі М-20 ... ... ... ... олардьщ жоспарлы бағасына
көбейтіліп, материалдардың есептеу топтары және ... ... ... ... есептеліп жазылады. Жоғарыда айтылғандай
бухгалтерияда материалдардың сомалық есебі синтетикалық (топтамалық) ... ... ... ... қоймадағы материалдардың топтары бойынша бөлек
жүргізіледі. Сонымен қатар кәсіпорында материалдардьщ кіріске алынғандары
мен шығыс ... ... ... кейін оларды материалдардың
әрбір есептеу ... ... ... және ол ... жиынтығын
материалдардың кіріс-шығысымен қатар ... ... ... ... Бүл ... екі ... түрады.
Бірінші бөлімде кіріске алынған материалдардың жиынтық өзіндік қүны ... ... ... қатар бұл бөлімде ... ... ... ... қүны мен ... ... есептелген
құнының арасьшдағы ауытку мөлшері көрсетіледі.
Екінші бөлімде ... ... мен ... ... ... ... ... (айдың басындағы және айдың аяғындағы қалдығы,
кірісі мен шығысы) тиісті шоттар бойынша керсетіледі.
Қорытынды
Қорытындылай келе ... ... ... ... ... ... белсенді ғылыми ізденушілікпен және
басқарудың, шаруашылық ... озық ... ... Осы ... ең ... ... бір жағынан экономикалық
категория, ал екінші жағынан басқарудың ең ... ... ... ... ... ... ... алып отыр. Экономикалық
категория ретінде тауарлы материалдық ... ... ... ... өтіп ... ... ... мен
құбылыстарда тұрақты байланыстарды көрсететін экономикалық ... ... ... ретінде олар ... ... ... ... ... және ұйымның
табыстылығын ... ... ... уақытта тауарлы материалдық қорлар өте ... ... ... өсуінде маңызды роль атқарады. Стандарттар
қаржы ... ... ... ... ... ... құқықтар мен міндеттемелер ... ... ... осы ... ... талаптардың және
міндеттемелердің көлемдік бағасын көрсететін ... ... ... ... ... ... ... керек
көзқарасты ұсианамын.
Сонымен, ШЖС-ң кез ... ... ... ... үшін ... ... және де осы ... өздері өндіреді немесе сатып ... ... ... ... ... кіреді. Шығарылған өнімнің
атқарылуын жұмыстың ... ... көп ... ... заттарының
құнынан тұрады, өндірістік қор ... ... ... ... ... заттай және ақшалай өлшемдер қолданылады.
Қорытындылай келе ТМҚ ... ... ... ... ... дұрыстығы, нақтылығы, құжатталуы ... ... ... басты роль атқарады. Сонымен бухгалтерге
жүктелетін ... ... осы ... ... жүргізе отырып
кәсіпорынның табыс алуына мүмкіндігінің барлығы.
Пайдаланған әдебиеттер:
1.ҚР ... ... ... ... ие «Бухгалтерлік есеп және қаржылық
есеп беру», 26.12,95 №309;
2. .К.Радостовец: Т.Ғ.Ғабдулдин, В.В.Радостовец, О.И.Шмидт . ... ... ... 2002;
3.Қ.К.Кеулімжаев, З.Н.Әжібаева. Н.А.Құдайбергенов
«Бухгалтерлік есеп принциптері», Алматы 2003, Экономикс:
4.Қ.К.Кеулімжаев, З.Н.Әжібаева, Н.А.Құдайбергенов, А.Ә.Жантаева ... ... 2001, ... Н.А. ... ... есеп теориясы және
негіздері», «Экономика баспасы» ЖШС, ... 13,11,96 ж. ҚР ... есеп ... Үлттық комиссиясының
«Бухгалтерлік есеп стандарттары және ... ... ... 2006/8
наурыз, №14;
7.Бухгалтерлік бюллетень,2005 ж, №5,№6,№7
8. Бухгалтерлік бюллетень, 2004 ж,; ... №4, №5; Ж20 ... 2004ж., ... ... ... 2006/7

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тауарлық- материалдық қорлар жайлы түсінік26 бет
Тауарлық-материалдық қорлар жайлы21 бет
Кәсіпорын бухгалтериясында ТМҚ-ды есепке алу31 бет
Кәсіпорынның шаруашылық – қаржылық қызметінің жалпы сипаттамасы. бухгалтерлік есептің ұйымдастырылуы. есеп саясаты49 бет
Материалдар қозғалысының есебі және бағалау әдістері31 бет
Тауарлы Материалдық Қорлар есебі. №2-ші ХҚЕС28 бет
Тауарлы-материалдық қорлардың есебі75 бет
Тауарлық-материалдық қорлар26 бет
Тауарлық-материалдық қорлар есебінің теориялық негізі55 бет
Тауарлық-материалдық қорлардың экономикалық мазмұны және ғалымдар мен тәжірибешілердің еңбегінде оның есебін жетілдіру сұрақтары мен мәселелері63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь