Ежелгі Оғыз мемлекеті

І. Кіріспе
а)Тақырыптың Казакстан тарихымен байланыстылығы
ә)Сол кездегі қоғам деңгейі
б)Мемлекеттің өмір сүрген уақыты

ІІ. Негізгі бөлім
1) Ежелгі Оғыз мемлекетінің пайда болуы
а) Мемлекеттің құрылуы, жер аумағы
2) Оның дамуы және әкімшілік.шаруашылық саяси құрылысы
а)Оғыздардың тайпалық құрамы және қоғамдық құрылысы
ә)Саяси жағдайы
б)Шаруашылығы
в)Кәсібі мен қолөнері
3) Мемлекеттің ыдырауына әсер еткен эндогенді және экзогенді факторлар
а) Мемлекеттің ыдырауының себептері

ІІІ. Қорытынды
1) Мемлекет өміріндегі негізгі ерекшеліктер
Еліміздің этникалық негізін құрайтын ежелгі түркі елі, түркі жұрты ұлы тарихи оқиғалардың ортасы, әрі куәгері болған. Бұл кезеңде жерімізде Түрік, Батыс түрік, Түркеш, Қарлұқ, Оғыз, Қимақ қағанаттары өмір сүрген. Бұлардың әрқайсысының өзнің этникалық құрылысы, даму ерекшеліктері бар. Бірақ мен айтып отырған Ежелгі Оғыз мемлекетінің де өзі өмір сүрген кезеңде қоғамның дамуына қосқан үлесі аз емес. Ол аталған қағанаттың басынан өткізген ішкі-сыртқы жағдайынан, әлеуметтік, экономикалық және мәдени ахуалынан көрініс тауып отырады.Бұл Қазақстан тарихында айрықша іздер қалдырды.
Түрік қағанаты кезінде Византия, Иран сияқты елдермен, сол сияқты Түркеш қағандығы Қытай елімен байланыс жасаса, Оғыз мемлекеті өз кезегінде Хазариямен, Киевтік Русьпен одақтасып, Қытаймен, кейбір Орта Азиялық мемлекеттермен қарым–қатынаста болды. Бұл жағдай орта ғасырларда қазақ жеріндегі осы феодалдық мемлекеттердің халықаралық аренаға шыққандығын көрсетеді. Ол қарым-қатынаста бір-біріне көмек, ынтымақтастық, сауда мәселелері де шешімін тауып отырды.
Аталмыш Оғыз мемлекеті ІХ-ХІ ғасырлар аралығында Ұлы Жібек Жолының, оның бойындағы қалалардың гүлденген кезінде, саяси тұрақтылық жағдайында өмір сүрді, өсті. Ол бір жағынан көршілес мемлекеттердің дамуына саяси және әлеуметтік-экономикалық әсер етті. Сонымен қатар қағанат қалалық отырықшылық тіршіліктің өркендеуіне өзінше ықпал етті, түрік тілдес тайпалардың отырықшылана бастауын тездетті. Тұрақты мекен жайлар көбейді. Бұл қалалық мәдениеттің дамуына жол ашты. Бұл кезде түрік тілі өркендеп, түрік жазуы қанат жая бастады. Бұған дәлел Түрік жазба әдебиетінің ескерткіштерінің бірі — атақты “Оғызнама” жәдігері (жазулары).
o Оғыз-наме. Махаббат-наме ( қазақ тіліне аударғанда Ә. Дербісәлиев, М . Жармұхамедов, Ө. Күмісбаев). А., 1986.

o Қазақстан тарихы Ақышев К.А. Байпақов К.М. (4 томдық) 1 том
o Көне түріктер Лев Гумилев А.1994.
o Қазақстан тарихы М. Қозыбаев (әдістемелік оқулық)
o Очерки истории огузов и туркмен Агаджанов С.Г.
o Көне түрік тарихы (2 томдық) 1 том А.2002.
o Қазақстан тарихы очерктері
        
        Ішкі істер министрлігі
Ішкі істер министрлігінің Академиясы
Тақырыбы:
Ежелгі Оғыз мемлекеті
Орындаған:
Бидахметов Е.Б.
1 “Б” курс
Алматы ... ... ... ... ... ... ... деңгейі
б)Мемлекеттің өмір сүрген уақыты
ІІ. Негізгі бөлім
1) Ежелгі Оғыз мемлекетінің пайда болуы
а) Мемлекеттің құрылуы, жер аумағы
2) Оның ... және ... ... ... ... ... және ... құрылысы
ә)Саяси жағдайы
б)Шаруашылығы
в)Кәсібі мен қолөнері
3) Мемлекеттің ыдырауына әсер еткен эндогенді және экзогенді
факторлар
а) Мемлекеттің ыдырауының ... ... ... өміріндегі негізгі ерекшеліктер
Терминдер
ІХ-ХІ ғ. мемлекет құрамына кірген ... ... ... ... ... ... құрайтын ежелгі түркі елі, түркі жұрты
ұлы тарихи оқиғалардың ортасы, әрі куәгері болған. Бұл кезеңде ... ... ... ... Қарлұқ, Оғыз, Қимақ қағанаттары өмір сүрген.
Бұлардың әрқайсысының өзнің этникалық құрылысы, даму ... ... мен ... отырған Ежелгі Оғыз мемлекетінің де өзі өмір ... ... ... ... ... аз ... Ол ... қағанаттың
басынан өткізген ішкі-сыртқы жағдайынан, әлеуметтік, экономикалық және
мәдени ахуалынан ... ... ... ... ... айрықша
іздер қалдырды.
Түрік қағанаты кезінде Византия, Иран сияқты елдермен, сол сияқты
Түркеш қағандығы Қытай ... ... ... Оғыз ... өз ... ... Русьпен одақтасып, Қытаймен, кейбір Орта Азиялық
мемлекеттермен қарым–қатынаста болды. Бұл жағдай орта ... ... осы ... мемлекеттердің халықаралық аренаға шыққандығын
көрсетеді. Ол ... ... ... ... ... де ... ... отырды.
Аталмыш Оғыз мемлекеті ІХ-ХІ ғасырлар аралығында Ұлы Жібек Жолының,
оның бойындағы қалалардың гүлденген ... ... ... ... сүрді, өсті. Ол бір жағынан көршілес мемлекеттердің дамуына саяси және
әлеуметтік-экономикалық әсер ... ... ... қағанат қалалық
отырықшылық тіршіліктің өркендеуіне өзінше ықпал етті, ... ... ... ... тездетті. Тұрақты мекен жайлар көбейді.
Бұл қалалық мәдениеттің дамуына жол ашты. Бұл кезде түрік тілі ... ... ... жая ... ... ... ... жазба әдебиетінің
ескерткіштерінің бірі — атақты “Оғызнама” жәдігері (жазулары).
Оғыз мемлекетінің құрылуы, жер ... ... ... ... басында Сырдарияның орта және төменгі
ағысында Оғыз тайпаларының ежелгі ... ... ... ... ... бойындағы, Янгикент (Жаңа Гузия) қаласы болды. Ол қала Қимақ даласы
арқылы Сарысу, Есіл және Нұра бойларына баратын сауда ... ... ... Сығанақ пен Оңтүстік Оралға баратын керуен жолдары
осы қаланың үстінен өткен.
Оғыздардың ата-бабаларының ... ... ... маңы қазіргі
кезде оның жағасында “9 оғыз” деп аталатын демалыс үйі бар. ... ... ... ерте орта ... осы Орталық және Орта Азияда өмір
сүрген. Жетісуды мекендеген оғыз тайпалары Түрік ... ... ... Түрік және Түркеш қағанаттары құлап, Жетісуда Қарлұқ қағанаты
құрылғаннан кейін оғыздар Сыр бойына ығысқан. Алғаш ... бұл ... ... ... жергілікті кангар печенегтердің қарсылығына тап
болды. VІІІ ғасырдың соңғы ... ... ... ... Мәуеренахрдың
шекарасына жетті, ал ІХ орта шенінде кимектермен және ... ... ... ... да, ... орта және
төменгі ағысынның аңғарын қайтарып алды. Ақыр аяғында олар жеңіліп, батысқа
қарай жылжыуға мәжбүр болған.
“Оғыз” сөзінің пайда ... ... әр ... ... бар. ... ... сөзінен шықты десе, екіншісі біреулері “садақтың оғы” деген
сөзден пайда ... ... Ал ... бір ... ... ... төтемдік
сөзден пайда болды деп дәледеуге тырысады. “Күлтегін” жазуында Күлтегінді
жерлеу салтына қатынасқан ... ... ... “Оғыз білге
таңбашының”(мөрші) болғандығы жазылған. Мұнда “таңбашының” немесе ... ... ... ... дейін-ақ оғыздардың белгілі бір ... ... ... ... Бұл ... ... ... тән еді”, “Күлтегін бек... оғыздардың арасына кірді” деген сөздерден
оғыздар мен Күлтегін билік жүргізген ... ... ... қарым-
қатынастың болғандығын дәлелдейді. Ал Махмұд Қашғаридің сөздігінде
оғыздардың Жетісу, Ыстықкөл мен Шу ... ... ... да ... ... ... ... жазылған, тек қарлұқтардың күшеюіне
байланысты, олардың қысымына шыдамаған оғыздар Сырдарияның бойына барып
қоныстанған.
ІХ ... аяғы мен Х ... бас ... оғыз ... Сырдарияның
орта ағысынан Еділдің төменгі бойына дейінгі орасан кең ... ... ... ... Ырғыз, Орал, Ембі өзендерінің
бойларында, Сырдарияның Қаратау баурайлары мен ... ... ... Олар ... орта және ... ағысы бойында, Арал өңірі мен
шығыс Каспий аймағында шоғырланып қоныс тепті. Оғыз жер ... ... ... ... және ... ... ... ғасырда сонау Хазарияға дейін созылып жататын сонау дала, сол сияқты
Каспийдің құла түзі, Орталық, Заунғыз, оңтүстік-шығыс Қарақұм мен ... ... Оғыз ... деп ... ... ... және ... құрылысы.
Оғыздардың құрамына кангар печенектердың біразы және Сырдария
аңғарының, Арал ... және ... ... ... тайпалары — тілі
жағынан түріктене ... ... тегі ... фин-угорлар,
Жетісу мен Сібірдің: халаджылар, жагарлар, чаруктер, қарлұқтар, имурлер
байандұрлар, кайлар ... ... және ... көшпелі тайпалар да
кірген.
Қытай деректері оғыздардың құрамына баяндұр, имур, қайлар кірген десе,
арабтар қимақ тайпаларының ... ... ... ... Ал ... ... ... бойынша, оғыздар алғаш 24 тападан
тұрса, әл Марвази ... 12 ... ... ғана ... ... ... 24 ... тұрған кезі —оғыздардың жаңадан әр
түрлі тайпалардан қалыптаса ... кезі ... 12 ... ... кезі ... ... ... қосылып, халықтық дәрежеге көрсетіле бастаған
мезгілі. “Дуани лұғат-ат-түрікте” оғыз ... ... ... қынық, байандұр, ива, салұр, афшар, бектілі, бұқдұз,баят,
язғыр, имур, қарабұлақ, алабұлақ, иғдыр, ... ... ... ... ... жуылдар, жаруклук.
Оғыз қағанаты тайпалардың біріккен одағынан құрылды, ал ... ел деп ... бүл ... ... ... ... ... Олар
аймактарға бөлініп басқарылды. Оғыз рулары мен ... ... ... таза ... ... ... ... шаруашылық-аумақтық байланыстар
жатыр. Оғыз қоғамы іс жүзінде ... ... ... ... таптық қоғам болды.
Оғыздардың арасында, көбінесе далалық аймақты ... ... ... ... ... ... ... бірақ сонымен қатар
европалық-монголдық тектер аралас пішіндер мен басқа пішіндер де ... ... ... ... ... башқұрт, түркімен, өзбек, қарақалпақ
халықтарының қалыптасуында компоненттердің бірі болып қатынасты.
Оғыздарда ... ... иесі ... ... лауазымды именденеді. Ол
ресми түрде патшалыққа сайланып қойылған деп есептелсе де, ... ... ... ... инал атты ... ... Иналды жабғудың
арнйы тағайындап қойған адамы ( атабектер) тәрбиелеген. Оғыздарда ... де ... ... атақ ... олар ... маңындағы өмірде
маңызды рөл атқарған. Оғыз мемілекеті әскери ... ... да ... қоғамдағы рөлі зор болған. Әскербасы ... ... ... ... мен ... көп жағдайда оларды тыңдап
отырған. Әскербасылары саяси оқиғаларға араласып отырған, ... ... да ... ... ... күл-еркіндер деп аталатын кеңесшілері ... ... ... ... жылына бір рет шақырылған. Ақсүйек-
феодалдардың күшеюіне байланысты шонжарлардың ... ... ... ... басты мәнге ие болып, халық жиналысы сирек шақырылатын
болған. Оғыз ... ... дами ... ... ... ең ... орны ұлы және кіші құрылтай жиналысына берілген.
Мұны оғыздардың атақты “Оғызнама” ... ... ... Ұлығ құрылтай
шақырды” деген сөздерінен анық көруге болады. Ұлы құрылтайда қаған өзінің
ұлдарын “боз оқ” деп оң ... “үш оқ” сол ... ... ... ... ... бұзықтар оң қанатқа “аға”
тайпалар қатарына жатады да, ал ... сол ... ... тайпаларына
жатады. Жоғарғы ханды “сайлағанда” бұзықтардың (ұшақтарға қарағанда) ... ... ... ... оғыз ... ... ... ала-құла болып ерекшеленбеген .
Оғыздарда “бой”, “оба”, “көк” деп аталатын ... және ... ... “Дуани лұғат-ат-түрікте” және басқа да деректемелерге
қарағанда, оғыздарда “бой” тайпа деген сөз, ... және ... ... ... ... ... Бұдан қоса оғыздар ұрықтар мен
аймақтарға бөлінген. “Ұрығ” атауымен рулық ... және ... ... ... ... ... “Оғыздама” дерегіне қарағанда,
жабғу өзінің жерін 12 аймаққа ... ... ... ... ... ... және ... тарихында маңызды рөл
атқарады. Олар Еділ мен Жайық өзендерінің аралығындағы печенгтерді жеңіп,
өздеріне ... Еділ ... ... болған соғыс туралы
“Оғызнамада”: “Итиль өзені деген бір өзен бар еді. ...жағасында ... ұрыс ... ... ... ... ... ... суы қып-қызыл
болды” деген жолдар кезігеді. Бұл хабар печенектердің ойсырай жеңілгендерін
көрсетеді. 965 жылы оғыз жабғуы Киев кінәзі ... ... ... одақ ... ... ... ... талқанадалады . Бұл туралы
“Оғыздамада” біршамада суреттеме берілген. Онда: ... оғлы ... ... ... ... ... оғлы ... деп отырғаны —
орыстың ұлы кінәзі Святослав.
Жалпы “Оғызнама” деректерінде ... ... ... ... ... сөз ... Ал аңыз-әңгімелер мен түрік шежірелерінде
Орта ... ... ... ... ... ... ... жорықтар
баяндалады.
Оғыз билеушілерінің сыртқы саясатында алдарына қойған басты екі мақсат
байқалады. Біріншіден,Қара теңіз, Дон өзенінің бойындағы жақсы ... ... Ал оған ... ... ... жасады. Екіншіден, оғыздарды
Маңғыстау мен Үстірт, Еділ бойынан өтіп, ... ... ... ... ... ... ... Орыс қалаларымен сауда жасауды да
ойластырады. ... орыс ... де ... ... Хазарияның
талқандалуы орыс көпестерінің шығыс елдеріне шығыуына жол ашты.
Оғыздардың жер үшін, ... ... үшін ... ... ... сәтті аяқталған. Орыс жылнамамаларында 985 жылы кінәз Владимирдің
торктармен (Оғыздармен) одақтаса отырып, бұлғарларға жорық ... ... ... созылған үздіксіз соғыс пен шектен тыс алынатын алым-
салық оғыз тайпаларының наразылықтарын туғызады. X ... аяғы мен ... ... Әли ... ... ... жағдайы күрт нашарлайды.
Жент қаласын салжұқтар басып алады. ... ... қала ... қуып ... ... Әли ... мұрагері Шахмәлік тұсында біршама уақыт қайта
күшейеді. Ол 1041жылы Хорезмді де жаулап ... ... екі ... ... ... ... ... салжұқтардың қолынан қаза табады. Билік үшін
талас Оғыз мемлекетін ... а л ш а р у а ш ы л ғ ы. ... ... ... ... жартылай
отырықшы мал шаруашылығымен айланысты. Олардың бір бөлігі, яғни жартылай
көшпелілердің тұрақты, маусымды ... ... ... ... Сырдың орта және төменгі ағысында, Арал теңізі жағалауларында
болды. Ал жазда ... ... ... ... ... ... ... оғыздардың күз айларында Хорезм шекараларына таяу көшіп келетңінін
жазды және олардың енді бір топтарының, кей бөліктерінің ... ... ... таяу ... ... баурайында) көшіп жүргенін айтады.
Оғыздардың ұлан-байтақ даламен алыс жерлерге қоныс аударып ... ... ... арба үстіне тігілген үйлері (жолым үйлер) болған. Ол арбаға
өгіз не түйе малын жеккен.
Орта ... ... ... төрт ... мал ... қой, ... ... түйе) өсіргенін айтады. Шаруашылығында қой өсіру аса маңызды
рөл атқарғандықтан, “өсімдік ... ... мал ... пайдаланыды, тоң
майды шам етіп жақты”. Оғыздардың елінен ... мен ... қой еті сол ... ең жақсы ет саналды. Ибн-әл-Факих араб
жазбаларында:“Қойлары өте ірі ... ... ... жер сызады” деп
жазады. Ибн Хаукәл Түкістан аймағындағы оғыздардың елтірі ... ... ... және ... қызыл, қоңыр-қызыл қозылардың елтірісінің ерекше
бағаланғанын айтқан.
Көшпелі шаруашылықта жылқы өсірудің ... зор ... оның ... аса ... Ибн ... мен Гардизи Х ғасырда оғыздар мен
кимектердің жер ... ... ... ... ... ... екі ... аласа, басы үлкен, мойны қысқа әрі жуан келетін түрі және басы кішірек,
тірсегі жіңішке салт мінілетін тұрықты ... ... ... ... айыр өркешті ірі түйе ... ... ... ... келетін Хазар түйелерінен ерекше болған. Мал
өнімдерді тек ішкі қажеттіліктерді ... ғана ... ... ... ... Орта ... Қытай сияқты елдермен айырбас сауданың шикізат
көзі есебінде де ... т ы р ы қ ш ы ж ә н е ж а р т ы л а й о т ы р ы қ ш ы т о п т ... ... тек мал ... ... олардың ішінде жартылай отырықшы,
егін шарушылығымен айналысқан отырықшы халық шоғырлана қоныстанған ... ... Олар бір ... ... ... ІХ-Х ғасырда кедейленген
қауым мүшелерінің бір қатары ... ... ... ... ... ұлғаюы нәтижесінде көшпелілердің отырықшы егіншілік өңірдегі
халықтармен экономикалық байланыстары күшейді.
Деректемелер оғыздардың ... ... ... мен ... ... көп болғанын көрсетеді. “Оғыздарда қала көп, — ... ... — олар ... және ... ... ... кейін бірі
созылып жатады”. Әбу Дулаф оғыздардың орда қаласында тастан,ағаштан ... ... ... ... деп көрсетеді. Масудидің жазуынша, Арал
өңіріндегі оғыздар әрі ... әрі ... ... ... бөлінеді.
Сырдарияның төменгі ағысында аты сақталған ... ... ... сияқты
қалаларының болуы оғыздардың отырықшылығын дәлелдей түседі. ... ... ... орта ... ... ... Фараб, Сығанақ, Сауран
қалалары туралы жазған; оның анықтамасы бойынша, “бұл қала тұрғындарды
ешқайда ... ... ... ... ... ... деп,
яғни елеусіз қалған жалқаулар деп ... орта және ... ... ... ... қазба
жұмыстары, жазба деректеріндегі оғыздардың жартылай отырқшы ел болғандығын,
олардың ... егін ... ... ... ... ... ... аталған қалалардың маңынан арық-тоғандардың іздері
табылып, тұрғындардың орамалай салынған орталықтары бар ... ... ... ... ... ... ... болды және өздері
тұтынатын қажеттерді әрең ... ... ... ... ... ... сатқаны немесе айырбастағаны туралы
мәліметтер жоқ. Керісінше, ... ... ... және астық
отырықшы және жартылай ... ... ... ... ... ордасы – Жанкет қаласына тасығаны туралы айтылады.
Кәсібі мен қолөнері.
А ң а у л а у к ә с і б і. ... ... ... ... аулау болды. Аңға жалғыз шығумен қатар, қаумалап та ... олар аң ... ... ... ... ... бір
үлгідегі маневр, әскери жаттығу ретінде әскери маңызын да көздеген.
Оғыздардың, кимектер мен ... ... ... көбінесе
кедейлері Сырдариядан, Ертістен және басқа өзендерден балық ... ... ... ... және ... сөздіктерінде балық
аулайтын еңбек құралдарының оғыз-қыпшақ терминдері: ырғақ – ... ағ ... ожан ...... ... кеме ...... қайық деген сөздер
келтірілген. Нарративтік деректемелердің мәліметтерін Ертіс ... ... ... ... VIII - IХ ғасырлардағы
қорымдардан балықтардың мүсіндік бейнелері табылған.
Оғыздарда кәсіпшілік пен ... ... ... түрі ... ... не оның ... өңдеу және қайта өңдеу болды. Мәселен, малдың
терісінен аяқ ... ... ... ... ... ... ... саба, мес секілді бұйымдар жасалды. Ал малдың ... ... ... кілем, сондай-ақ арқан, көген, желі ... тағы ... ... ... ... ... ... қосымша аң терілерінен
де тігілген.
Оғыздар өздеріне қажетті құрал-жабдықтарын, ... ... ... ... өздері жасап алатын. Араб жазыушысы әл-Жахиз:
“Түрік қолөнердің барлық түрін өзі істейді, ... ... ... ... ақылын керек етпейді: олар қару, жебе, ер-тұрман, ... ... деп ... ағаш ... ер, ... ... киіз үйдің ағаш сүйегі көп
қолданылды,шаңғының да болғаны айтылады.
Археологиялық қазба жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Бұл кәсіпке
қосымша олар ... ... ... теміршілік және зергерлікпен де
шұғылданған. Әл-Идриси оғыздар мен қимақтар ... ... ... ... ... бұйымдар жасайды” деп жазды. Күмістен сән-салтанат
және әсемдік заттары пайдаланылды. Бұл хабарлар ... ... ... ... дәлелденген. Мәселен, оғыздардың қоныстары
мен зираттарынан темір бұйымдар, алтын, күміс, қоладан жасалынған ... ... ... ағаш ағаш ... ... қару және ... ... табылған. Бұлардың барлығын жергілікті оғыздар өздері өндірген.
Бұдан кәсіпшілік пен қолөнердің оғыздарда ... ... ... ... ... ... тұрмыстық заттармен толықтай ... ... ... ... XI ... шегінде оғыз мемілекеті құлдырай бастйды.
Алым–салықтардың жыртқыштықпен жиналуына ... ... оғыз ... ... ... Оғыздардың тарихи аңыздарына қарағанда, бұл
көтерілістер ... ... X ... орта ... немесе оның екінші
жартысының бас кезінде келген Әли ханның басқаруына қарсы жүргізіледі.
Жабуғылардың өз ... ... ... ... ... ... орта кезінде–ақ Жентке жақын жерге келіп орын ... ... ... Салжұқ көсемдері Жанкенттің оғыз билеушілеріне
қарсы көтерілісті бастап, Жентті басып алады. ... ... сірә ... ... ... алмай, бұқараның қолдауынан айырылған болуы керек.
Әйтпесе, олардың көп ұзамай–ақ Жент ... ... ... ... қиын. Көтершілісшілер қозғалысы сәтсіздікке ұшырап, ... ... бәрі Әли ... ... және оның ... ... ... нығаюына себепші болды. Оның тұсында ... ... , 1041 жылы ... ... ... ... ... екі жылдан кейін
Шахмәлік деректемелер бойынша, бізге белгілі оғыз жабуғыларының соңғысы –
салжұқтардың қолына түсіп, ... ... ... ... ... ... ... бойғы жүргізілген шайқастар мен соғыстар
оғыз жабығуларының бірлестігін іштей үңгіп ... ... ... ... ... ... ... топтары қыпышақтардың тегеурінінен Шығыс ... ... ... енді ... ... ... әулетінің және
Хорасанның салжұқ билеушілерінің қол астына көшті. Қыпшақтар XI ғасырдың
ортасында ... ... ... кейін келе Дешті Қыпшақтың
түркі тілдес тайпаларына сіңісіп кетті.
Қорытынды
Оғыз мемлекеті өзінің ... және ... ... ... ... ... ... Онда әскери-демократиялық құрылыстың
қойнауынан өсіп шыққан ел билеу институттары ... ал ... ірі ... ақсүйектердің кеңесі шектеп отырды.
Ескі рулық-тайпалық институттардың тез ... ... ... ... ... ... X ... аяғында-ақ уақытылы алынып ... ... ... ... ... салық жинаушылары мың адамға ... ... атты ... ... ... ал алым-салық төлеуден
бас ... ... ... ... ... ... ... көшпелі немесе жартылай отырықшы мал шаруашылығы басым
болумен, жартылай көшпелі мал шаруашылығы немесе аң аулау кәсібі мен балық
аулау ... ... егін ... болуымен байланысты әр түрлі
бірнеше шаруашылық-мәдени үлгілер болды. ... ... Орта Азия ... ... ... ... шаруашылық-мәдени дәстүрлерінің
қосылуы негізінде ... және ... ... ... ... пен ... оғыздарда жақсы дами бастаған. Олар өздерін
қажетті ... ... ... ... ... ... жігі ... қалыптасқан, алайда бұл жалпы алғанда үй
кәсіптері мен қолөнердің ... ... ... ... алмады, ал
қолөнер өндірістің дербес саласы болып бөлініп шыққан жоқ.
Терминдер
Арыс — ... ... ... Оны би ... — хан, ... ... тәрбиелеуші әрі олардың
қамқоршысы.
Баж — өнделетін жерге салынатын салық.
Бек — ... ... ... ру мен ... ... бегі — ... арнайы жарлығымен аймақты, ірі тайпаны не халықтар
тобын басқаратын әскери қызметкер.
Бөрі — ежелгі түрік мемлекеттерінің дербес жасағының атағы.
Білікшілер — іс ... ... ... ...... қаладағы мирасқор әкімі.
Елтебер — қағанат ақсүйектеріне берілетін лауазым.
Жабғу (ябғу) — Оғыз мемлекетінің билеушісі.
Иқта — феодалдарға шартты түрде берілетін жер ... — Оғыз ... ... мұрагері.
Кешіктен — билеушінің жеке басын қорғайтын жасауыл.
Күл-еркіндер — ... ... ... ... ... ... — Оғыз ... шонжарлардан құралған кеңес.
Қосын — ерікті жасақ, жауынгерлер тобы.
Құрылтай — Оғыз ... ел ... ... шешілетін жиналыс
түрі, ол ұлы және кіші болып бөлінген. Кейіннен ол Шыңғысхан әулетінің
басшылығымен ... ... ... ... кеңесі.
Салжұқтар — түрік-оғыздардың үрім-бұтағы. Оғыз тайпалық одағынан
бөлініп шыққан кездегі ... ... ... атымен аталған.
Сойырғал — әскери қызметі үшін мұраға түпкілікті берілетін жер.
Сюбашы — әскер басы.
Тағар — әскерді ... ету үшін ... ... салық.
Уәлаят — аймақтық-әкімшіік бөлік.
Үшір — еңбекке жарамды адамдар табысынан алынатын салық .
Шад — Түрік қағанаты ақсүйектеріне берілетін лайазым.
Этникалық қауымдастық — ... ... ... Ол ... ... ... ... тарихи жағдайларда қалыптасады.
ІХ-ХІ ғасырлардағы мемлекет құрамына кірген қалалар туралы деректер
Жанкет - X – XII ... оғыз ... ... ... ... ( Қызылорда обылысы) ... ... 20 ... орналасқан.
Жаңқала, Жент – IX- XVII ғасырларда өмір сүрген қала. Қызылордадан
оңтүстік-батысқа қарй 115 км ... ... - ... қала ( XIII-XVIII ғ. ). Түркістанның солтүстік-
батысынан 25 км жерде орналасқан . Қалада ежелден мыс, ... ... ... ... жасау кәсібі дамыған. Түркістандағы атақты
мыс қазан (тайқазан) XIV ғасырда осы ... ... ( ... Тұрар, Тарбанд, Фараб ) – ортағасырлық қала.
Сырдарияның орта алқабында, темір жол ... ... 7 км ... ... V-XV ... ... сауда, ғылым-білім
орталығы болған.
Сауран — Ортағасырлық қала (ХІ-ХVІ ғ.). Түркістанның солтүстік-батысына
қарай 30 км жерде ... - ... қала (VI- XVғ.). ... сол ... ... ... ... ( Сунақ ) - ортағасырлық қала ( XI-XVIIIғ.). ... , ... ... жол ... 10км ... орналасқан .
Пайдаланған әдебиеттер
o Оғыз-наме. Махаббат-наме ( қазақ тіліне аударғанда Ә. Дербісәлиев, М
. ... Ө. ... А., ... ... ... Ақышев К.А. Байпақов К.М. (4 томдық) 1 том
o Көне ... Лев ... ... Қазақстан тарихы М. Қозыбаев (әдістемелік оқулық)
o Очерки истории огузов и туркмен ... ... Көне ... ... (2 ... 1 том А.2002.
o Қазақстан тарихы очерктері

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ерте орта ғасырлардағы түркілер құрған мемлекеттер62 бет
Оғыз мемлекеті6 бет
Қазақстан Республикасының мемлекет және құқық тарихы166 бет
Түрік және монғол тайпаларының қалыптасуына байланысты зерттеушілердің ұстанымдары9 бет
Қазақ халқының этногенезі16 бет
Қазақ хандығы туралы ақпарат15 бет
Қазақ әдебиетінің ежелгі дәуірі көне Түркі ескерткіштері13 бет
Қазақстанның ғылымы және ғылыми мекемелері14 бет
Өркениет шамын жағушылар5 бет
"Шу" , "Оғыз қаған", "Аттила" дастандары10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь