Ұлы отан соғысы туралы ақпарат

1.Кіріспе.
2.Негізгі бөлім.
2.1Қаһарман партизандар
2.2 Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары
2.3 Москва шайқасы
2.4 Ленинград шайқасы
2.5 Сталинград шайқасы
3.Қорытынды.
1941 жылдың 22 маусымында фашистік Германия әскері Кеңес Одағына тұтқиылдан, соғыс жарияламастан басып кірді. Кеңес халқының Ұлы Отан соғысы, яғни Отанын шетел басқыншыларынан азат ету соғысы басталды. Кеңестік әскери күш бейбіт уақыт жоспарына сай орналасқандықтан соғыс қимылдары басталған территорияға тартылуы барысында, жау соғыстың алғашқы бес айында мемлекеттің 5% халқы тұратын аудандарын жаулап алды. Германия КСРО-ға қарсы барлық қарулы күшінін 70% - 5,5 млн адамнан тұратын 190 дивизия, 4300 танк, 5 мың ұшақ шоғырландырды. Батыс шекаралық округтердегі Қызыл Әскер күштерімен салыстырғанда Германия әскери күші адам ресурсінен екі есе, танктен үш есе, ұшақтан 3 есе, артиллериядан – 1,3 есе басым болды. Осыған қарамастан шекарашылар, олардың қатарында Брест қорғаушылары алғашқы ұрыстың өзінде теңдесі жоқ ерлік көрсетті. Брест шекаралық отряды жауынгерлердің құрамында жаудын алғашқы соққысына А.Мүсірепов, В.Лобанов, К.Абдрахманов, К.Иманқұлов, А.Наганов, Ғ.Жұматов, Ш.Шолтыров, Т.Деревянко, Қ.Батталов және басқа қазақстандық жауынгерлер қарсылық көрсетіп, айрықша ерлікпен көзге түсті.
Соғыс жылдары Қазақстанда 12 атқыштар және 4 атты әскер дивизиясы, 7 атқыштар бригадасы және 50-ге жуық жеке полктер мен батальондар жасақталып, майданға аттандырылды. Қазақстан территориясында жасақталған әскери құрылымдар соғыстың алғашқы күндерінен бастап жаумен ерлікпен шайқасты.Әсіресе, Москва түбіндегі шайқаста қазақстандықтар үлкен құрметке ие болды.Москва бағытындағы негізгі жолдардың бірі – Волоколамск тас жолын қорғауда Алматыда жабдықталған 316-атқыштар дивизиясы генерал-майор И.В.Панфиловтың басшылығымен теңдесі жоқ ерлік танытты.Қысқа уақыт ішінде дивизия жауынгерлері жаудың танк, моторлы және екі жаяу әскер дивизияларын талқандады.Москва түбіндегі шайқаста әсіресе саяси жетекші В.Г. Клочков басқарған бөлімше – 28 панфиловшылар жаудың 50 танкісіне тойтарыс беріп, асқан ерлік көрсетті.1941 ж. 17 қарашада дивизияға 8-ші гвардиялық деген атақ беріліп, кейінірек Қызыл Ту, Ленин ордендерімен, ал Риганы жаудан азат еткені үшін екінші дәрежелі Суворов орденімен марапатталды.Бұл шайқаста ерлік танықтан 28 жауынгер Кеңес Одағының Батыры атағын иеленді. Сонымен бірге Волоколамск түбінде үлкен ерлік көрсетіп қаза тапқан талантты қолбасшы, қаһарман командир И.В.Панфиловке Кеңес Одағының Батыры атағы берілді.
Панфиловшы аға лейтенант Б.Момышұлы Москва түбіндегі шайқаста өз батальонымен жау қоршауын үш рет бұзып шықты.Соғысты Б.Момышұлы полковник лауазымымен, 9-шы гвардиялық атқыштар дивизиясының командирі болып жүріп аяқтады.Белгілі орыс жазушысы А.Бектің “Волоколамское шоссе” повесі Б.Момышұлының соғыс жылдарындағы ерлігіне арналды.
1. Мұхамедов М.Б. (Оқу құралы) Алматы "Қарасай" 2007ж.
2. Чапай Мусин II басылым Алматы 2003ж.
3. Қазақстан тарихы.Очерктер.Алматы "Дәуір" баспасы 1994ж.
4. Қазақ ССР тарихы 5 томдық.4-том Алматы 1994ж.
5.Қазақстан тарихы 9-cынып Атамұра баспасы
        
        Жоспары: 
1.Кіріспе.
2.Негізгі бөлім.
2.1 Қаһарман партизандар
2.2 Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары
2.3 Москва шайқасы
2.4 Ленинград шайқасы
2.5 Сталинград шайқасы
3.Қорытынды.
1941 жылдың 22 ... ... ... ... ... ... ... соғыс жарияламастан басып кірді. Кеңес халқының Ұлы Отан соғысы, яғни Отанын шетел ... азат ету ... ... ... ... күш бейбіт уақыт жоспарына сай орналасқандықтан соғыс қимылдары басталған территорияға тартылуы барысында, жау соғыстың алғашқы бес ... ... 5% ... ... ... жаулап алды. Германия КСРО-ға қарсы барлық қарулы ... 70% - 5,5 млн ... ... 190 дивизия, 4300 танк, 5 мың ұшақ шоғырландырды. ... ... ... ... ... ... салыстырғанда Германия әскери күші адам ресурсінен екі есе, ... үш есе, ... 3 есе, ... - 1,3 есе ... болды. Осыған қарамастан шекарашылар, олардың қатарында Брест қорғаушылары алғашқы ұрыстың өзінде ... жоқ ... ... Брест шекаралық отряды жауынгерлердің құрамында жаудын алғашқы соққысына А.Мүсірепов, В.Лобанов, К.Абдрахманов, К.Иманқұлов, А.Наганов, Ғ.Жұматов, Ш.Шолтыров, ... ... және ... ... ... қарсылық көрсетіп, айрықша ерлікпен көзге түсті.
Соғыс жылдары Қазақстанда 12 атқыштар және 4 атты әскер дивизиясы, 7 ... ... және 50-ге жуық жеке ... мен ... ... ... аттандырылды. Қазақстан территориясында жасақталған әскери құрылымдар соғыстың алғашқы күндерінен бастап жаумен ерлікпен шайқасты. Әсіресе, Москва түбіндегі шайқаста қазақстандықтар ... ... ие ... ... бағытындағы негізгі жолдардың бірі - Волоколамск тас ... ... ... жабдықталған 316-атқыштар дивизиясы генерал-майор И.В.Панфиловтың басшылығымен теңдесі жоқ ерлік танытты. Қысқа уақыт ішінде дивизия жауынгерлері жаудың танк, ... және екі жаяу ... ... ... ... түбіндегі шайқаста әсіресе саяси жетекші В.Г. Клочков басқарған бөлімше - 28 ... ... 50 ... ... ... асқан ерлік көрсетті. 1941 ж. 17 қарашада дивизияға 8-ші гвардиялық ... атақ ... ... ... Ту, ... ордендерімен, ал Риганы жаудан азат еткені үшін екінші ... ... ... ... Бұл ... ... ... 28 жауынгер Кеңес Одағының Батыры атағын иеленді. Сонымен бірге Волоколамск түбінде үлкен ерлік көрсетіп қаза тапқан талантты қолбасшы, ... ... ... ... ... Батыры атағы берілді.
Панфиловшы аға лейтенант Б.Момышұлы Москва ... ... өз ... жау ... үш рет ... ... Соғысты Б.Момышұлы полковник лауазымымен, 9-шы гвардиялық атқыштар дивизиясының командирі болып ... ... ... орыс ... А.Бектің "Волоколамское шоссе" повесі Б.Момышұлының соғыс жылдарындағы ерлігіне арналды. Сөйтсе де, Б.Момышұлының соғыс ... ... өз ... ... тек 1990 жылы ... ... Н.Ә. ... тікелей араласуымен оған Кеңес Одағының Батыры атағы берілді.
И.В.Панфилов дивизиясы құрамында жаумен шайқасқан М.Ғабдуллин 1943 ж. Кеңес ... ... ... ... М.Ғабдуллин бастаған жауынгерлер Бородино селосын жаудан тартып алып, 7 сағат ... ... ... Шайқас нәтижесінде немістер шегінуге мәжбүр болды. Москва түбіндегі шайқастарда ... ... ... және т.б. қазақстандықтар асқан ерлік танытты. Бұл ... ... 238-ші ... 19-шы ... ... да ... ... қазақстандықтар да болған кеңес жауынгерлері Ұлы Отан ... ... ... ... ... майдандарда фашистік басқыншыларға қарсы қиян-кескі шайқастар жүргізді. 1942 ... 1 ... ... ... армия қатарына 300 мыңдай, ал соғыс кезінде 1 млн 200 мыңнан артық қазақстандық әскери ... ... ... ... күндерінен бастап барлық жерде әскери құрамалар мен бөлімдер құрыла бастады. 20-дан астам атқыштар дивизиясы мен басқа да құрамалар құрылды. ... ... ... ... ... ... 316- шы, 387-ші, 391-ші, 8-ші, 29-шы, 102-ші, 405-ші ... ... 100-ші және 101-ші ... 81-ші, 105-ші, 106-шы атты әскер дивизиялары, 74-ші және 75-ші ... ... ... 209- ... ... 85-ші ... ... 991-ші, 992-ші авиациялық полктар даңққа бөленді. Көрсеткен ерліктері үшін 316-дивизия 8-гвардиялық ... ... ... ... ... ... бригадасы 27-гвардиялық дивизия болып қайта құрылды. Майданға 14,1 мың жүк және ... ... 1,5 мың ... ... ... 110,4 мың жылқы мен 16,2 мың арба жіберілді.
Қазақстанда ... ... ... алғашқылардың бірі болып 312-атқыштар дивизиясы (командирі -- ... А. Ф. ... ... ... ... кірісті. 312-дивизиямен бір мезгілде дерлік, солтүстік-батыс бағыттағы майданда Қазақстанда құрылған, генерал-майор И. В. Панфилов ... ... ... ... жолын бастады. Панфиловшылар Жоғарғы Бас қолбасшының бұйрығымен Мәскеуді қорғау шебіндегі 30 ... ... ... ... жаумен күші тең болмаса да 50 жау танкісімен болған ... ... ... Бұл тарихи шайқасқа қатынасқан 28 жауынгерге КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының қаулысымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. Волоколамск ауданында өткен осындай ... ... ... жауынгер, талантты командир, генерал-майор И. В. Панфилов ерлікпен қаза тапты. Оған қаза тапқаннан кейін ... ... ... ... берілді, ал 8-гвардиялық атқыштар дивизиясына (бұрынғы 316-дивизия) генералдың есімі берілді. Мәскеу түбіндегі ұрыстарда қазақ ... ... ... ... ... Олардың ішінде Кенес Одағының Батырлары - Мәлік Ғабдуллин, ... ... ... ... Төлеген Тоқтаров, Рамазан Елебаев, Төлеуғали Елебековтер бар. Мәскеу үшін ... ... ... Г. П ... ... ... дивизиясындағы қазақстандық жауынгерлер өздерін даңққа бөледі. Дивизия жауынгерлік Қызыл Ту орденмен марапатталып, табандылығы, ержүректігі мен батырлығы үшін ... ... ... қайта құрылды. Алексин қаласы үшін шайқастарға қазақ халқының аты аңызға айналған батыры Амангелді Имановтың ұлы, ... ... ... - ... ... қатысты.
1941 жылы Алматы, Ташкент, Фрунзе (қазіргі Бішкек) т. б. қалалардағы әскери училищелердің курсанттарынан 39-жеке атқыштар бригадасы құрылып, 8-гвардиялық Панфилов дивизиясы ... ... ... ... ... ... ... басып алған қалаларды азат етті. Жауынгерлік ерлігі мен берік тәртібі үшін 79- атқыштар бригадасы 73-гвардиялық дивизия ... ... ... оған ... дивизия атағы берілді. Еділ үшін болған шайқаста басқа көптеген жауынгерлермен бірге 22-артиллериялық полктық қазақ жауынгерлері де даңққа бөленді. Полк жауынгерлері ... ... ... ерен ерлік көрсетті. 1943 жылы Орал облысынан майданға 24 ... ... ... ... ... ... мектебін бітірген соң, олар Сталинград майданына келді. Ержүрек қазақ қыздарының ... ... ... ... олардың ішінде М. Тоқтамысова, Р. Момынова, А. Бекетова, М. Нестеренко, Е. Семенюк т. б. болды.
Үш жылдан астам ... ... ... үшін ... ... бүкіл солтүстік-батыс бөлігін қамтыды. Барлық ұлттардың жауынгерлерімен бірге қазақ ... де ... ... ... ... ... ... қалған қалаға Қазақстаннан азық-түлік, қару-жарақ пен әскери құрал-жабдықтар тиелген көптеген эшелондар жіберілді. Ладога көлі аймағындағы алғашқы шайқастардың өзінде-ақ қазақстандық ... ... ... ерекше көзге түсті. Қазақстандык жауынгерлер Ленинград облысының 22 елді мекенін азат етуге, қоршаудағы қаланың ... ... ... салуға қатысты. Ленинград үшін күрес шежіресінде Әлия Молдағұлованың даңқты есімі мәңгіге қалды. Ержүрек комсомол, ... ... III ... Даңқ ... ... ал қаза ... кейін 1944 жылы шілдеде оған Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. 24-атқыштар бригадасында қызмет ... 3. ... да ... ... ретінде көпке танылды.
Қазақстан жауынгерлері Балтықтың теңіз шептерін табанды түрде қорғады. Қызыл тулы крейсерінде соғыс басталғанға дейін жіберілген 156 ... ... ... ... 1942 жылы жаз бен ... ... ... оқиғалары КСРО-ның оңтүстік-шығыс бөлігінде, Еділ мен Дон өзендерінің аралығында болды. Қазақстанда құрылған бөлімшелер Еділдегі шайқасқа да қатысты. ... ... ... ... ... есінде Қазақстанда жасақталған, полковник Г. Сафиуллин басқарған 38-шы атқыштар дивизиясы жауынгерлерінің ерліктері жатталып қалды. Сталинград түбіндегі қорғаныс шайқастарында ... ... ... өрістеді.
Мыңдаған қазақстандықтар Еділ бойы мен Дон далаларында көрсеткен ерліктері үшін ордендер мен медальдармен марапатталды. Ұшқыш Нүркен Әбдіровке, танкист ... ... ... Гияз ... ... ... Спатаевқа Кеңес Одағьының Батыры атағы берілді. Көптеген Қазақстандықтар Курск доғасында шайқасқан ... ... ... және ... ... ... құрамалар мен бөлімдердің құрамында неміс-фашист әскерлерін талқандауға елеулі үлес қосты. Көрсеткен батырлығы мен ерлігі, үздік әскери қимыл-әрекеттері үшін ... ... ... 7 500 ... сержанттары мен офицерлері (оның ішінде А. Бельгиннің батальоны да бар) КСРО ордендерімен, медальдарымен ... 27 ... ... ... ... атағы берілді.
Днепрден өту шайқастарына қатысқан 73-ші гвардиялық дивизияның 210 жауынгеріне, 72-ші гвардиялық дивизияның 29 ... 8-ші ... ... 46 ... ... ... ... атағы берілді. Жоғарғы үкімет марапатына ие болғандардың арасында А. Әлімбетов, Ж. Сүлейменов, С. ... Қ. ... С. ... А. ... В. ... Т. ... болды. 1943 жылғы 4 желтоқсанда Қазақстан еңбекшілеріне жазған хатында 25-гвардиялық атқыштар корпусының командирі былай деген: .
Қаһарман партизандар
Қазақстандықтар тек майдандарда ғана ... жау ... да ... Елдің басқа халықтарымен бірге олар жау уақытша басып алған аумақтардағы партизандық қозғалысқа қатысты. Украинаның партизандық құрамалары менотрядтарында (толық емес ... ... 1500, ... ... ... ... ... шайқасты. Смоленск облысындағы 15 партизан бригадалары, мен отрядтарында 270 қазақстандық ұрыстарға қатысты. Белоруссияның әр түрлі аймақтарында ... ... 65 ... ... мен ... құрамында 1500-ден аса қазақстандық болды. Соғыс жылдары партизан қозғалысына қатынасқан қазақстандықтардың саны 3,5 мыңға жетті. Партизандық қозғалыстың Ғалым Ахмедияров, ... ... ... ... Қасым Қайсенов, Нұрым Сыздықов, Әди Шәріпов, Тәжіғали Жангелдин т. б. батырларының есімі көпке танылды. Халық кекшілдерінің қатарында қазақстандық әйелдер - ... ... ... ... ... ... т. б. ... шайқасты. Еуропа елдерінде Қарсыласу қозғалысына қатысушы қазақстандықтар фашистерге қарсы күресте ... пен ... ... ... ... ... ... облысынан Салтынбек Төлешов, Шығыс Қазақстан облысынан Константин Трокин, Қарағанды облысынан Михаил Авдейчик, Қызылорда ... Омар ... тағы ... ... ... Турея өзені бойында Қазақстандық Петр Величконың басшылығымен партизандық құрама жасақталды. Чехословакияны неміс фашистерінен азат ... ... ұрыс ... ... Алексей Ильин, семейлік Николай Мошкин, Оңтүстік Қазақстан облысының тұрғыны Жұбандық Сұранқұлов, павлодарлық Николай Тарановтар қатысты. Югославия жерінде фашистерге ... ... ... Телжан Желқожинов, Ақтөбе облысының тұрғыны Арық Есентаевтар ерлік көрсетті. Грекия жерінде фашистерге қарсы ... ... Петр Рев, ... қарсыласу қозғалысы сапында Дәулет Қаражұмынның батырлығымен аты шықты. 1943 жылдың жазында Бельгияда фашистік тұтқыннан қашып шыққан кеңес әскерлері ... ... ... ... ... ... - ... облысынан Өтеген Абдуллин, алматылық Иван Қарасев, Ақтөбеден Борис Бондаренко, Талдықорған облысынан Федор Малаховтар ... ... 23 ... ... қарсыласу қозғалысы құрамында - Қарағандыдан Тәкіш Әлпеисов, Қызылордадан Қалданбек Дүйсенбеков, Актөбеден ... ... ... ... Николай Дрожаков және Топай Сәдуақасов т. б. жаумен қасык қаны қалғанша шайқасты.
Қазақстандық Кеңес Одағының Батырлары
Соғыстың басынан ... ... ... ... ... ... 12 ... дивизияға құрметті атақтар берілді. Олардың бесеуі - бір орденмен, төртеуі - екі орденмен, ... үш ... ... 5 ... ... ішінде Кеңес Одағының Батыры И. В. Панфилов атындағы 8-гвардиялық дивизия да бар) гвардиялық дивизияларға айналды. ... ... үшін ... мың қазақстандықтар ордендер мен медальдармен марапатталды, 497 қазақстандық Кеңестер Одағының Батыры атанды. Бұл атақты 97 ... ... ... ... ... ... - Әлия Молдағұлова мен Мәншүк Мәметова бар. Төрт ... ... - ... ... ... Беда, Иван Павлов, Сергей Луганский Кеңес Одағының Батыры атағына екі рет ие болды. 1990 жылы 11 ... ... ... ... Момышұлына да осы құрметті атақ берілді. 1941 жылы Бауыржан Момышұлы аға лейтенант шенінде батальонды басқарып, Мәскеу түбіндегі шайқастарда өз құрамасын жау ... үш рет алып ... ... Б. Момышұлы полковник шенінде аяқтады. Әділеттілік тек 45 жылдан соң, қазақтың ұлттық батыры өмірден қайтқаннан ... ғана ... ... ... 110 ... ие болды. 1941 жылы 26 маусымда әуеде от-жалынға оранып бара жатқан ... ... жау ... ... ... ... жандарын пида еткен қазақтың баһадүр ұшқышы Бақтыораз Бейсекбаев пен ұшақ экипажына 1996 жылы 2 мамырда Ресей Федерацясының Батыры атағы берілді. ... ... ... ... оған ... туын ... ... қазақстандықтар Р. Қошқарбаев, капитан Б.В.Чупрета, минометші А. Бақтыгереев, пулеметші A.Е.Вицко, байланысшы К.М.Волочаевтар болды.
Бауыржан Момышұлы -- Кеңес ... ... ... Екінші дүниежүзілік соғыстың даңқты жауынгері, әскери қолбасшы, стратег және тактик. Батыс майданындағы 16 ... 316 (1941 ... ... ... ... ... ... дивизиясы 1073 атқыштар полкінің (1941 жылдың қарашасынан 19 Гвардия полкі) және ... ... Ұлы Отан ... ... И.В. ... ... ... дивизиясының құрамында 1941 жылдың қыркүйек айынан бастап қатысты. Батальон командирі ретінде аға лейтенант Бауыржан Момышұлы Москва үшін шайқаста 207 рет ... ... 1941 ... 16-18 ... күндері вермахтың Мәскеу бағытында екінші мәрте жасаған жорығы кезінде аға лейтенант Момышұлы басқарған батальон дивизиядан қашықта, Матронино деревнясының ... ... ... асқан ерлікпен ұрыс жүргізді. Білікті комбаттың басшылығы арқасында 3 күн бойы фашистер шабуылын тойтарып, батальон үлкен шығынсыз, ұрысқа қабілетті жағдайда ... ... ... ... ... ... ауданы, Қаз КСР - 1944 ж. 14 ... ... ... солтүстігіндегі Новосокольники, Казачиха ауылы, РКСФР) - Кеңес Одағының ... (1944), ... ... 1943 ж. ... дайындау орталық әйелдер мектебін аяқтайды. 1943 ж. бастап 54-ші арнайы атқыштар бригадасы 4-батальонының снайпері болған (22-ші әскер, 2-ші Балтық жағалауы ... Жау ... ... аса сарбаздары мен офицерлерінің көзін жойған. 1944 ж. 14 қаңтарда Псков облысының солтүстігіндегі ... ... қаза ... Оған 1944 ж. 4 ... ... Одағы Батыры атағы берілді. Ленин орденімен марапатталды.Әлия Новосокольники ауданының Монакова ауылында жерленген.
Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова (шын есімі Мәнсия) -- 1922, Орал ... Орда ... , -- 1943 ж. ... 16-ы -- ... ... ... ... Одағының Батыры . 1942 ж. тамызда ол өз еркімен Қызыл Армия қатарына ... ... ... ... ... ... ... Аға сержант, пулеметші Мәншүк ұрыстарда өзінің мергендігімен және тобында батылдығымен көзге түсті. Невель қаласы үшін ... ... ... ... ... ... демі біткенше пулеметтен оқ боратып, қаһармандықпен қаза тапты.
Қасым Қайсенов -- ... ... ... ... ... атындағы сыйлықтың лауреаты, көрнекті жазушы, Ұлы Отан соғы­сының ержүрек ... ... ... көзі ... аты ... ... ... қайталанбас біртуар даңқты перзенті. 1940-1941 жылдары арнаулы әскери дайындық ... ... ... ... ... ... штабына жіберіледі. 1941 жылы жау қолында қалған Украина жерін азат етуге аттандырылады. ... ... ... ... ... ... Молдавия, Румыния, Чехословакия жерін неміс басқыншыларынан азат етуге қатысып, көптеген күрделі операцияларды ... ... ... Қайсенов өзін өжет, тапқыр және ұйымдастыру қабілеті зор командир ретінде көрсетті. Ол басшылық еткен отряд көптеген операцияларды сәтті ... ... ... ... ... Жазушы Ұлы Отан соғысы кезіндегі ерліктері үшін Ұлы Отан ... ... ... орденімен, Богдан Хмельницкий орденімен және көптеген медальдармен наградталды.
Қошқарбаев Рақымжан (19.10.1924, Ақмола ... ... ... - ... алматы) - Берлиндегі Рейхстагқа жеңіс туын тіккен қазақ азаматы, Халық қаһарманы (1999). 1942 жылы әскерге алынып, 1944 жылы ... ... жаяу ... ... ... 1944 жылы ... ... бастап 1-Белорусь майданындағы 150-Идрицк атқыштар дивизиясы құрамында взвод ... ... және ... ... ... ... ... Қошқарбаев Берлин операциясы кезінде асқан ерлік көрсетті. 30 сәуірде ол жауынгер Григорий Булатов екеуі Кеңес ... ... ... ... жетіп, жеңіс туын тікті. Соғыстан кейінгі жылдары Эльба бойындағы ... ... ... ... ... атқарды. 1947-67 жылдары Ақмола облысы аткомында нұсқаушы, Қазақ КСР Министрлер Кеңесі жанындағы қоныс аударушылар жөніндегі бас басқармада ... 1967 ... ... ... ... ... ... Ту, І дәрежелі Отан соғысы ордендері, көптеген медальдармен марапатталған.
Москва шайқасы (1941 жыл 30 қыркүйек - 1941 жыл 6 ... ... ... ... ... ... ... шықты. Республикада жасақталған 316 - атқыштар дивизиясына Маскваға апаратын негізгі өзекті жолдың бірі - ... тас ... ... ... ... ... Момышұлы басқарған 1075 ұлан атқыштар полкі жау шабуылына ерлікпен тойтарыс берді. 28 танк жоюшылар () тобы Дубосеково ... ... 18 ... ... ... ... саяси жетекшісі В. Г. Клочков ұранын көтерді. Оның бұл сөзі бүкіл ... ... ... ерлігі аңызға айналды. Олар қасық қаны қалғанша шайқасты. Бәрі дерлік қаза тапты, бірақ ... ... ... - ақ Москва қорғау тарихына панфиловшылар дивизиясы бөлімдерінің саяси жетекшілері П. В. ... М. ... ... Т. Тоқтаров, Р. Амангелдиев мәңгі өшпес із қалдырды.316 - дивизия жауынгерлерінің ерлігі мен қаһармандығы жоғары бағаланды. 1941 жылы 17 ... оған 8-ші ... ... атағы беріліп, Қызыл Ту орденімен марапатталды. Москва облысының Бородино селосының түбінде неміс ... ... ... ... ... ... Төлеген Тоқтаровқа Кеңестер Одағының батыры атағы берілді. М. Ғабдуллин басқарған автоматшылар тобы да ... ... ... жау ... ... жойды. М. Ғабдуллинге Кеңестер Одағы батыры атағы берілді.
1942 жылы 3 мамырда 238 атқыштар дивизиясы ұйымшылдығы және ... үшін ... Ту ... ... ал 1942 жылы бұл ... 30 - ... дивизия болып қайта құрылды.
Москва шайқасының тарихи маңызы:
-- ... ... ... түбінде талқандалуы жау әскерлерінің рухын түсірді,
-- Гитлердің қауырт ... ... ... ... ... ... ... бастаманы қолға алып, түбейгейлі бетбұрыс басталды.
--
Ленинград шайқасы (1941ж.-1943 ж.-қантар). Қазақстандық әскери құрамалардың ... бірі ... ... соғысты. 316-атқыштар дивизиясы (1941 ж. 9 қыркүйек) және 314-дивизия Ленинград облысының 22 елді мекенін азат етуге, салуға қатысты.
Балтық ... ... Тұлы ... 156 ... шайқасып, ерліктері үшін ордендер мен медальдармен марапатталды.Ленинград шайқасына қатысқан қазақстандықтар:
1. Партия ұйымдастырушысы Султан Баймағанбетов А. ... ... ... жау ... ... ... ... атанды.
2. 372-атқыштар дивизиясының 1236-атқыштар полкі 5-атқыштар ротосының бөлімше командирі Қойбағаров ұрыста неміс траншеяларына бірінші болып кіріп, ержүректілік көрсетті.
3. ... ... ... ... Дүйсенбай Шыныбеков шайқасты. Қазақстандық әскери құрамалардың үштен бірі Ленинград түбінде шайқасты. 314-дивизияның мергендер қозғалысын Солтүстік Қазақстан облысындағы Степан Разин атындағы ... ... ... ... ... жауынгер Г.П. Зубков бастады.
Ленинград қаласы үшін болған шайқастарда артеллериялық бақылау аэростаттарының дивизион командирі С. Жылқышев та ерекше көзге ... ... аса қиын ... оны ... ... ... мемлекеті халықтары тарапынан қолдау жасалғанын үнемі сезеніп отырды.
1941 жылғы қыркүйектің ауыр күндерінда қазақтың халық ақыны Жамбыл ... ... ... арнап, онда көп үлттық еліміздің бүкіл енбекшілірінің ойпікірін, сезімі мен аландатушылығын білдірді. Ақын жыры достықтың шынайы ән ұранына айналды. Қоршау ... 850 ... жуық ... тұрғын қаза тапты. 1943 жылы қаңтарда 900 күнге созылған Ленинград қоршауы бұзылды, ал 1944 жылы ... ... ... азат ... ... ... ... Гитлершіл Германияның ірі жеңілісі болды,
-- Халықтар достығы мен ерлігінің көрінісі болды.
Сталинград шайқасы (1942 ж. шілде- 1943 ж. ақпан).1942 жылы 17 ... ... ... кескілескен ұрыстар басталды. 1942 жылы күзде Сталинград шайқасының жалыны Батыс Қазақстан даласына жетті. 1942 жылы күзде КСРО жоғарғы Кенесі ... ... ... ... соғыс жағдайы енгізілді, ал 1942 жылғы қыркүйектің 1-інде Атырау қорғаныс комитеті құрылды. 1942 жылғы қыркүйектың 15-інде облыстық мемлекеттік қорғаныс ... ... ... ... ал 1942 жылы 26 ... Орал аймағы әуе шабуылынан қорғану бөлімдерінің қатарына ... ... ... ... ... бойынша Қазақстан Сталинград облысымен шектесті (Каспий теңізінен Александров - Гайға дейнгі 500 км.)1942 жылы 9 ... ... КСР ... ... ... ең ... тылы ... екенін, сондықтан бұдан артық шегінетін жер жоқ екенін айтып, Сталинградты қорғаушы ... ... ... ... ... алты қорғаныс шебі, Сайхан, Орда, Чапаев, Тайнақ аудандарында арнайы аэродромдар салынды. Ақтөбе облысында да қорғаныс ... ... ... ... ... бөлімдері, материалдық, техникалық базалары Батыс Қазақстанда орналастырылды. Орал ... ... ... ... ... Батыс Қазақстан жерінде 70-ға жуық әскери госпиталь жұмыс істеді. Гитлерлік ұшақтар Сайхан, ... ... ... ... ... 7 млн. сом ... ... майданың барлық жағынан Қазақстан қамтамасыз еткен. Осында көптеген әскери ... ... ... ... бір ғана ... ай ... 30 ұшақ құрастырылды. Каспий бассейнде орналасқан Гурьев майданы Орта Азиямен, Кавказбен байланыстыратын негізгі көпірге айналды. Қазақстан жерінде ... 292, ... ... ... ... ... т.б. ... қорғауға тікелей қатысты. Сталинградтың түбінде көптеген Қазақстандықтар ерліктің небір тамаша үлгісін көрсетті.
Жамбылдың ұлы ... ... ... ... қаза ... ... ... сияқты азаматтардың басқарған әскери бөлімдері жауды талқандау барысында көп үлес ... ... ... ... ... 43 зенитшісі трактор заводын қорғап, жаудың 11 танкісін жойып жеберді. 36 зенитші қаза тапты, бірақ бір адам да ... 1942 жылы 19 ... ... ... Нуркен Әбдіров Боховская-Пономаревка ауданындағы әуе шайқасында ұшағын жау ... ... ... ерлікпен қаза тапты. 29 және 38-атқыштар дивизиясының жауынгерлері жауды Сталинградтың ... ... ... ... мен ... ... ... тоқтаусыз жұмыс істеуін қамтамасыз етті. 1943 жылы бұл дивизиялар 72 және 73-гвардиялық дивизияларға айналып, құрметті атағына ие болды. Оңтүстік ... ... ... Мырзаев қорғауға ерлік көрсетті.
Сталинград түбінде қазақстандықтар К.Сатпаев пен А.А.Бельгин өздерінің ерлігі ... ... ... ... ... ие болды.116-атқыштар дивизиясы, 565-атқыштар полкінің 7-ротасының жаунгерлері Сталинград көшелерінде ерлікпен шайқасты. Олардың ерлігі құрметіне Сталинградта ... ... 11 ... 300 ... ... шайқасып, түгел қаза тапты (араларында Лениногорскілік комсомол Кәміл Хузин болды). Ержүрек жауынгерлер қорғаған төбе деп ... ... ... басқарған 17-гвардиялық танк полкі Еділ жағасындағы ірі операцияларда шешуші роль ... ... 1943 ... ... ... ... жау 600-700 км. ... қуылды.
Сталинград шайқасының жарығы маңызы.
Сталинград шайқасы соғыс тарихында ерекше орын алды.
-Екінші дуниежүзілік соғыстағы түбегейлі бет бұрысқа шешуші үлес қосты.
-Қызыл Армия ... ... ... ... ... ... ... шешілу ұақытын жақындата түсті.
-Еділдегі (Волгадағы) шайқас бүкіл дүниежүзілік тарих шежіресіне ұмытылмас ерлік беттерін қосты.
Қазақстан Ұлы Отан соғысының ... ... ... ... жауынгерлер Украинаны, Белоруссияны, Балтық бойын, Молдовияны азат етуге қатысты. Мыңдаған қазақ жігіттері Кеңес әскерінің құрамында ... ... ... ... ... азат ... ат ... майданы учаскелерінің бірінде біздің жауынгерлік қатарымызға фашистік танкілер лап қойды. Жаудың біраз танкісі ... ... ... ... ... ... ... танкісінің қарсы алдынан сапер Абдолла Усенов қарсы жүріп, кеудесіне танкіге қолданылатын минаны қысып, қаймықпай шынжыр табан астына құлады, ... ... жер ... ... ... жауынгерлік ұшу сапарын жасап, бірнеше жүз фашистерді жоқ қылған ... ... ... ... ... ... және Павловқа, соңдай-ақ 37 ұшақты және топтасып жүргізілген ұрыстарда жаудың тағы 6 ұшағын (самолет) атып ... ... ... екі ... ... ... Батыры атағы берілді.Кеңестік Шығыс әйелдері арасынан бірінші болып Ленин орденімен және Алтын жұлдыз медалімен ... ... ... ... ... мен ... бригадасының Мергені (снайпер) Әлия Молдағұлова болды.
1945 жылдың қысқы операцияларда ... ... ... , , , ... ірі ... талқандады. Қызыл Армия Польшаны азат етуді аяқтап, Венгрияны және Чехословакияның едәуір бөлігін азат етті, Венаны алып, Шығыс Пруссияға кірді, Одер және ... ... ... ... ... пен Силезияға тереңдеп енді.1945 жылғы сәуірдің 16-ында Берлин операциясы басталды. Оған 3,5 ... жуық ... 52 мың ... пен ... 7750 ... ... жүретін зенбірек, 10800 ұрыс ұшағы қатысты. Балтық теңізінен ... ... ... 700 ... ... ұрыс ... ... Батыл қимылдар жасап, Кеңес әскерлері мамырдың 2-інде Германияның астанасы Берлинді толық ... ... ... ... ... ... ... ержүректілік, ерлік және жоғары шеберлік көрсетті.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Мұхамедов М.Б. (Оқу құралы) Алматы "Қарасай" 2007ж.
2. ... ... II ... ... 2003ж.
3. Қазақстан тарихы.Очерктер.Алматы "Дәуір" баспасы 1994ж.
4. Қазақ ССР тарихы 5 томдық.4-том Алматы 1994ж.
5.Қазақстан тарихы 9-cынып Атамұра баспасы

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы5 бет
1941-1945 жылдардағы ұлы отан соғысы жайлы15 бет
Түрксіб - Ұлы Отан соғысы жылдарында4 бет
Қазақстан 1941-1945 ж. Ұлы отан соғысы дәуірінде6 бет
Қазақстан 1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы дәурінде20 бет
Қазақстан 1941-1945ж Ұлы-отан соғысы9 бет
Қазақстан Ұлы Отан соғысы жылдары9 бет
Қазақстан Ұлы Отан соғысы жылдарында6 бет
Қазақстан Ұлы Отан Соғысы жылдарында. Қазақстан экономикасын соғысқа бейімдеуі және қайта құруы14 бет
Қазақстан ұлы отан соғысы кезінде5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь