Йодтың адам ағзасына қажеті зор микроэлемент

Кіріспе 2 Негізгі бөлім 5
Зерттеу материалдары мен әдістері 8
Зерттеу нәтижелері және оларды талдау 10
Қорытынды 13
Қолданылған әдебиеттер 14
Күнделік
Йод аса маңызды микроэлементтердің біріне жатады. Организмнің қалыпты дамуы үшін ол аса қажет, солай бола тұра қажетті мөлшері өте аз –не бары 100-150 мкг.
Йод – адамның қалыпты өсуі мен дамуына қажетті микроэлемент. Ол адамға ғана керек емес, жануарлар мен өсімдіктерге де қажет, бұл йодтың жер бетіндегі бүкіл тірі материялар үшін маңыздылығының айғағы.
Йод 1812 жылы ашылды жəне осылай деп аталуына буларының күлгін түсті (iodes –грекше «күлгін») болуы себеп болды. Йод қоры көбінесе сулы ортада жинақталған. Сондықтан болар суда планетадағы салмағы мен тұрқы ең ірі хайуанаттар тұрақтаған. Мысалы, қанық көк немесе аспан көк түсті кит – бювал, массасы 150 тонна жəне дене ұзындығы 30 метр. Əлемдегі бүгінгі ғылыми танылғандар ішінде бұдан ірі жануар жоқ. Теңіз жануарлары арасында өмір сүру уақыттары ұзақтығынан да рекордтар бар, мысалы, теңіз тасқабалары 200–300 жыл өмір сүреді.
Топырағы мен суы йодпен қаныққан аудандарда өсетін өсімдіктердің тұрқы ғаламат үлкендігімен таңқалдырады. Оған мысал ретінде гиганттық секвойя – мамонт ағашын қарастыруға тұрады, ол Калифорнияның Тынықмұхиттық жағалауларында өседі жəне оның биіктігі 140–160 м, ал діңгегінің диаметрі 10 м жəне одан да артық болады. Секвойя ағашы мыңдаған жылдар жасайды, қалай болғанда да, бұл ағаштың 4500 жыл жасаған даналары ғылымға танымал. Ғалымдар секвойя ағашы 9000 жыл жасауы да ықтимал деген байламға келіп отыр. «Бұл ғаламат алып ағаштардың өсуіне керекті жалғыз жағдайға йодтың буларына қаныққан теңіз тұманы жатады», – деп санайды биология ғылымының докторы, профессор В.О.Мохнач
Йод жылжымалы жəне айқын белгілері бар, табиғатта біркелкі таралмаған жер қыртысының элементі. Йодтың биосферадағы айналымы көбінесе территорияның теңіздер мен мұқиттардан алшақтығы, жердің рельефі, жəне де су мен топырақтың қышқыл-негіздік қасиеттері сияқты факторларға байланысты.
1. Щеплягина Л.А. Медико–социальные последствия йоддефицитных состояний //Российский педиатрический журнал. – 1998. – № 1. С. 33—37.
2. Щеплягина Л.А. Проблемы йодного дефицита //Русский медицинский журнал – 1999. – № 11. – С. 523—527.
        
        Аннотация
Йодтың адам ағзасына қажеті зор микроэлемент. Тиісті мөлшерден аз болса, ауруға шалдығады. Мұндай жағдайда, әсіресе, жас балаларда ақыл-ойдың ... ... ... адам ... ... зор микроэлемент. Тиісті мөлшерден аз болса, ауруға шалдығады. Мұндай жағдайда, әсіресе, жас балаларда ақыл-ойдың ... ... ... ... ... ... ... жер бетінде бұл дертпен ауыратындардың саны 650 ... ... Ал 2 ... ... йоджетіспеушілігінің белгілері бар. Мамандардың мәлімдеуінше, жер шарындағы бір ... ... адам ... йод ... ... өмір ... ... да сол аймаққа жатады.
Бұл ауруға, әсіресе, балалар, жасөспірімдер мен әйелдер бейім келеді. Жас ағзада йод жетіспесе, интеллектуалдық қабілет нашарлайды. Ал ... ... ... ... ... ... ... босану, баланың дұрыс жетілмеуі, сәбидің дүниеге келгенде іштен ауру болып немесе өлі тууы да жиі байқалады.
Йод ... ... ... эндемиялық жемсау ауруына шалдығады. Бұл қалқанша бездің үлкеюімен анықталады. Бірақ йоджетіспеушілік ағзаға әсерін қалқанша безге байланыссыз да тигізуі мүмкін. ... ... ... ... ... ... пайда болады.
Зерттеу объектісі: 8 сынып оқушылары
Болжам: Йод тапшылығы бар оқушыларды анықтап, оларға мәселенің күрделі екендігін түсіндіре, оқушылардың денсаулығының ... ... ... Бұл ... ... ... ... тест алу арқылы мәліметтер жинаумен бірге нәтиже шығару.
Мақсаты:
Арнайы әдістемелерді қолдана отырып, 8 сынып оқушыларында йод ... ... ... ... ... ... ... нақтылау, зерттеудің теориясымен танысу, онымен байланысты әдебиеттерді қарастыру, ... ... ... Зерттеу нәтижесі мен алынған мәліметтерді талдау.
Мазмұны
Кіріспе 2 Негізгі бөлім 5
Зерттеу материалдары мен әдістері ... ... және ... ... 10 ... ... ... 14
Күнделік ... аса ... ... ... ... ... қалыпты дамуы үшін ол аса қажет, солай бола тұра қажетті мөлшері өте аз - не бары 100-150 ... - ... ... өсуі мен ... ... ... Ол адамға ғана керек емес, жануарлар мен өсімдіктерге де қажет, бұл йодтың жер ... ... тірі ... үшін маңыздылығының айғағы.
Йод 1812 жылы ашылды жəне осылай деп аталуына ... ... ... (iodes - ... ) ... себеп болды. Йод қоры көбінесе сулы ортада жинақталған. Сондықтан болар суда ... ... мен ... ең ірі ... ... ... қанық көк немесе аспан көк түсті кит - ... ... 150 ... жəне дене ... 30 ... ... бүгінгі ғылыми танылғандар ішінде бұдан ірі жануар жоқ. Теңіз жануарлары арасында өмір сүру уақыттары ұзақтығынан да рекордтар бар, ... ... ... 200 - 300 жыл өмір ... мен суы ... қаныққан аудандарда өсетін өсімдіктердің тұрқы ғаламат үлкендігімен таңқалдырады. Оған мысал ретінде гиганттық секвойя - мамонт ағашын қарастыруға ... ол ... ... ... ... жəне оның ... 140 - 160 м, ал ... диаметрі 10 м жəне одан да артық болады. Секвойя ағашы ... ... ... қалай болғанда да, бұл ағаштың 4500 жыл жасаған ... ... ... Ғалымдар секвойя ағашы 9000 жыл жасауы да ықтимал деген ... ... ... , - деп ... ... ғылымының докторы, профессор В.О.Мохнач
Йод жылжымалы жəне айқын белгілері бар, табиғатта біркелкі таралмаған жер қыртысының элементі. Йодтың биосферадағы айналымы ... ... ... мен ... алшақтығы, жердің рельефі, жəне де су мен топырақтың қышқыл-негіздік қасиеттері сияқты факторларға байланысты.
Табиғаттағы йод айналымында, оның негізгі ... ... ... таралған. Жəне оның топырақтағы негізгі көзіне атмосфералық йод ... ал өз ... ол ... ... мен ... ... Мұхиттың 1м² ауасында 10 мкг жəне одан да артық йод көлемі бар, ал континент ауа ... - 0,5 мкг (бұл өте аз ... ... ... ... жəне ... ... желдің бағыттары жəне жауын-шашын мөлшері йодтың топыраққа түсуінде аса маңызды роль атқарады.
Йод табиғатта үнемі айналымда болғандықтан, үздіксіз қозғалыста: ... пен ... ... ... ... ... ... жиналады, содан кейін жауын-шашынмен араласып жердің топырақты қыртысына қайта оралады. Жер топырағында йодтың таралуы 50-ден 9000 мкг/кг-ға дейін ... жəне ол ... ... мұз ... оның қату ... ... Оның ... балшықты, көмірленгендікті, қара топырақты жерлерде (1 - 50 мкг йод/1 г ... ... ал ... жəне ... ... (0,5 - 10 мкг йод /1 г топырақта) төмен болады. Жауын-шашындағы жəне өзен суларындағы йод ... 5 ... ал ... ... - 0,5 мкг/л болады.
Табиғатта йод түрлі формада кездеседі - органикалық жəне ... ... жəне де оның ... ... ... жəне ... түрінде таралған. Сонымен, йодтың көп мөлшері топырақтың жоғарғы қабатынан мұздықтардың еріген суларымен жəне жауын-шашындармен шайылып, өзендер арқылы теңіздер мен ... ... Йод ... ... ... да болады жəне мұнай бұрғыларынан шығатын топырақтарда кездеседі. Терең қазылған құдықтардан бөлінетін сулар йодтың маңызды көзі болуы ықтимал. Жалпы алғанда, жер ... ... ... ... кəрі ... ол сыртқы əсерлерге көп тап болған (эрозияларға), сондықтан йодқа ол соғұрлым кедейлеу.
Йод таулы жерлерде өте аз кездеседі, ... ... ... - шөл жəне ... ... ... жердің тұрғындары йод тапшылығынан пайда болатын - жемсау (зоб) ауруларына бейім келеді. ... ... бен ... неғұрлым алшақ болған сайын, оған қоршаған орта соғұрлым кедейлеу ... ... ... ... ... бұл минералдың мөлшері тұрғысынан жұтаң өлкеге жатады. Бұл йод тапшылық пен жемсаудыңкеңінентаралуынасоқтырады.
Негізгі бөлім
Йодтың организмдегі ролі
Біздің бəріміз жарақаттар мен ... ... тері ... ... спирттік ерітіндісімен тазалайтынын білгенбіз. Ал қазір атмосфералық ауада, ауыз суында жəне тағамдық өнімдерде аздаған мөлшерде кездесетін ... өзге ... ... да ... ... Осы йод ... емес қосылыс ретінде немесе органикалық формада атмосфералық ауамен, тамақпен жəне ауыз суымен асқазан-ішек жолдары арқылы қанға ... жəне ... ... мен ... ... оның ... қалқанша безіне де, өйткені бұлардың осы минералсыз қандай да бір функция атқаруы мүмкін емес.
Өзінің формасы ... ... ... ... елестететін қалқанша безі (аталуы да осылардан), өзінің тыныс алу кеңірдегіне оралып мойынның алдыңғы жағында орналасқан. Осы қалқанша безінің ... ... ... ... ... дене ... тағамдық өнімдердің жылдамдығы тəуелді, жəне бездің өзінің қызмет ету мүмкіншілігі организмге түсетін йод мөлшеріне ... ... ... 80% (15 - 20 мг) ... ... безінде жинақталынған. Йод адам организміндегі осы маңызды ... ... ... үшін ... ... тироксин жəне трийодтиронин гормондарының қызмет ету бастамасы ... ... йод ... ... йод ... гормондар функциясының ауқымы кең жəне сан алуан. Жай ғана мысал: қалқанша безі гормондары болмаса итбалық көлбақаға айналмайды. Бұл, ... ... ... ... ... қызмет атқару айғағы.
Құрамына йод кіретін гормондардың биологиялық ролі ... ... ... имплантациялануы жəне оның одан əрі дамуына əсер етеді;
* сары дененің функциясын стимулдайды, сонымен жүктілікті алғашқы кезеңдерінде ... ... ... ... ... ... ... дамуын қамтамасыз етеді;
* тіндердің өсуі мен дифференциациясын бақылайтын анаболикалық əсерлерге ие;
* ... зат ... ... ... ... ... ... қалқанша безі гормондары организмнің барлық жүйелерінің қызметін бақылап отырады, су - тұздардың алмасуы, жылу түзілушілік, зат ... ... оған ... ... ... мен ... алмасулары да кіреді. Мысалы, қалқанша безінде бета - каротин негізін құрайтын ... ... - ... А ... түзіледі.
Йод фагоциттерді - қанның ақ денешіктерін (И.И.Мечников ашқан) белсенділендіріп организмнің ... ... ... ал олар ... ауру ... барлық түрінен жəне бөтен тумалы элементтерден қорғайды. Йод вирустарға, бактерияларға, микроскоптық саңырауқұлақтарға қарсы қимыл-əрекеттер жасайды, құртуға ... ... ... безі ... ағып ... қан ... толығымен арылып өтеді. Сонымен қатар қалқанша безінің үрдісті қан айналымдық органдарға жататынын ескерген жөн.
Адамдардың йодқа қажеттілігі
Адамдардың йодқа ... ... ... тапшылығы кеңінен таралған маңызды минералдарға деген адамдардың қажеттілігі туралы мəліметтер кестеде жинақталынып берілген. Кестеде көрсетілгендей, балалардың витаминдерге ... ... мен ... жəне де ... минералдардың сіңімділігіне тəуелді. Темірдің жəне мырыштың рациондағы сіңімділігі (биологиялық қол жетерлігі) неғұрлым тазаланып өңделінген тағамдарға, оның ішінде дəндік ... бай ... ... ... Ал ... ... қарасақ, тазаланып өңделінген дəндік дақылдарда бұл минералдардың мөлшері, тазаланып өңделмеген азық-түліктерге қарағанда, ... ... ... ... темірдің тағам рационынан сіңімділігі тағамдық өнімдермен С ... көп ... ... ... Алайда, 37 қазақстандықтардың тағам рациондарының құрамы С витаминіне жұтаңдау. ... ... ... мен ... ... мен ... ... осы микроэлементтердің тағам рационынан орташа сіңімділігі есебінен берілген.
Балалар мен жасөспірімдердің йод қабылдауға кеңес ... ... ... ... - 3 ... - 6 ... - 9 ... 10 - 18 жас
135 (10 - 11 жас)
110 (>=12 ... 10 - 18 ... (10 - 11 ... (>=12 ... ... ... ... (КҚД) - бұл іс жүзінде дендері сау адамдардың жасжыныстық топтарының (97,5%) қажеттілігіне сəйкес келетін тəуліктік ... ... мен ... ... ... №8 жалпы білім беру орта мектебінің базасында жүргізілді. Зерттеуге 13-14 жас аралығындағы 8 сынып оқушылары қатысты.
Қойылған ... жету үшін ... ... ... ... ... Йод ... бағалау тесті
* Йодталған тор салу әдісі
1. Сауалнама
Мектеп оқушыларына келесі сауалнама сұрақтары қойылады:
* Құрамында йод бар тағамдарды қолданасыз ба? ... ... ... ... қара қарақат, құлпынай, пияз және т.б)
* Тамақ дайындауда йодталған тұзды қолданасыз ба?
* ... ... ... Йод ... ... ... сұраққа не деп жауап беру қажет.
□ Тамағыңызда кесек тұрғандай сезінесіз бе?
□ Сіздің ата-анаңыз ... безі ... ... ба?
□ Соңғы кездері сіз айтарлықтай салмақ қостыңыз ба?
□ Сіз диетасыз арықтағансыз ба?
□ Сіздің тәбетіңіз күшейді ме?
□ Тәбетіңіз қашты ма?
□ Сіз ... және көп ... ... ... Күн жылы ... ... де тоңғаныңыз болды ма?
□ Соңғы кездері қолыңыз ыстық болып жүр ме?
□ Аяғыңыз жиі салқындай ма?
□ Сіз жиі мазасыздана бастайсыз ба?
... ... жиі ... ... ... ... Себепсіз дірілдеу жиілене бастады ма?
□ Тыныштық күйде ... ... ... ... ... тым құрғай бастады ма?
□ Дәретіңіз молая бастады ма?
□ Іш қатуға шалдыға бастадыңыз ба?
Егер де алты, не одан да көп ... ... ... ... адам ағзасы йод тапшылығына шалдыққанның белгісі.
3. Йодталған тор салу ... ... ... тор салу ... Егер қою ... ... йод сызықтары ағара бастаса, 5 минуттан кейін денеде елеулі ашық түсті болып, таңертең мүлдем ... ... йод ... ... ... Ағза тері арқылы йод молекулаларын сіңіре бастайды.
Зерттеу нәтижелері және оларды талдау
1. Сауалнама нәтижелері
Сауалнамаға 8 сыныпта оқитын 55 ... ... ... ... талдай келе келесі нәтижелер анықталды:
* Оқушылар құрамында йод бар тағамдар қолданады. 22 оқушы, яғни 40% -ы 5-тен аса тағам атын ... 6 ... яғни 11%- ы 1-2 ... ғана ... ... Ең көп ... тағамдар тізімі:
1.2 Йодталған тұзды тамаққа тамақ әзірлеуге қолданатын 22 оқушы анықталды, яғни сауалнама алғандардың 40% -ын ...
1.3 ... ... оқушылар 14, олар 25%-ын құрайды.
2. Йод тапшылығын бағалау тесті
Тестті орындаған оқушылар саны 55. Йод ... ... ... ... ... 33 ... 6 сұрақтан астамына иә деп жауап берді. Бұл ... ... 60%-ын ... ... тор салу әдісі
8 А және 8 Ә ... ... ... тор ... ... 10-12 ... соң және 1-2 куннен соң жоғалғаны бақыланды.
Сынып
Оқушы саны
Йодталған тордың 10-12 сағаттан соң ... ... 1-2 ... соң жоғалғаны
Пайыздық көрсеткіштері
8 А
28
23
5
84
8 Ә
27
24
3
90
Қорытынды
Нәтижелерді қорытындылай келе, оқушылардың көбісінде йод ... ... ... ... йод тапшылығы жыныстық жетілу кезеңінде, бұл кезде ағза қарқынды дамып өседі, сондықтан оған ... ... ... ... ... ... олар аз ... әр түрлі заттардың тапшылығы байқалады, әсіресе йод. Сонымен қоса жоғарғы сыныптарда сабақтар күрделенетіндіктен йод оқушыларға өте қажет. Йод тапшылығы ... ... ... ... ... ... көп ... бөлу қажет және тағамға құрамында йод бар әр түрлі қоспаларды қосу қажет. Шамамен 60 мкг йод ... Бұл ... ... өте жоғары, зерттелген оқушылардың 40%-ында йод тапшылығы ... ... ... ... жасау қажет. Йод тапшылығын алдын алу үшін мына шараларды қолдану қажет:
- Құрамында йод бар тағамдар қолдану ... ... ... үшің ... ... ... қабылдау.
- Йодталған тұздар қолдану.
Қолданылған әдебиеттер
* Щеплягина Л.А. Медико - социальные ... ... ... //Российский педиатрический журнал. - 1998. - № 1. С. 33 -- ... ... Л.А. ... ... ... ... ... журнал - 1999. - № 11. - С. 523 -- ... ... ... ... ... ... кмм-нің 8 сынып оқушысы Есенбек Маралдың зеттеу күнделігі.

Жұмыс жоспары
мерзімі
Жетекшінің
қолы
1
Кітапханаға бару, ғылыми-зерттеу тақырыбын таңдау
қыркүйек
2
Қосымша әдебиеттерден , ... ... ... ... , ... жұмыс
қазан
4
Зерттеу жұмыстарына қажетті материалдар табу
қазан
5
Ғылыми жобаға жоспар құру
қараша
6
Жинақталған материлды жүйелеу
қараша
7
Оқушылардан сауалнама, тест ... ... ... , ... ... жобаны қорғау
қаңтар

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оңтүстік Қазақстан облысындағы ересек тұрғындар арасындағы созылмалы аутоиммунды тиреоидиттің таралуы, клиникасы және диагностикасы31 бет
Жасушаның құрамындағы бейорганикалық заттар5 бет
Йод тапшылығы ауруларын алдын алу..19 бет
Микроэлементтерге жалпы сипаттама15 бет
Темір жол көлігі туралы14 бет
Эндемиялық бұғақ ауруына жалпы сипаттама42 бет
Адам ағзасына әсер ететін фаторлар19 бет
Адам ағзасындағы макро және микроэлементтер80 бет
Алкогольдің адам ағзасына асері17 бет
Ағзадағы микроэлементтердің хромға тәуелділігінің математикалық моделі20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь