Меншік құқығы туралы

Кiрiспе

Негiзгi бөлiм

1.1 Меншiк құқығының ұғымы
1.2 Меншiк құқығының нысандары мен түрлерi
1.3 Меншiк құқығына ие болу негiздерi
1.4 Меншiк құқығының тоқтатылуы

Қорытынды
Қазақстан Республикасы егемендiк алғаннан берi нарықтық экономика қатынастарына көшiп жатыр. Нарықтық қатынастардың дамуымен қатар меншiк қатынастары қарқынды дамуда. Неғұрлым меншiк қатынастары дамыған сайын, соғұрлым оған байланысты экономикалық та, құқықтық та заңдар түрлеке түседi.
Осылайша бұрын Қазақстан Республикасында меншiк құқығы туралы мәселелер КСРО Конституциясымен КСРО '' Меншiк туралы'' Заңымен реттелетiн.
Тек 1991 жылы елiмiз тәуелсiздiк алғаннан бастап, мемлекет меншiк құқығының жағдайын, мазмұнын түбегейлi өзгертуге алғышарттар жасады. Сөйтiп, 1994 жылы 27 желтоқсанда Қазақстан Республикасында меншiк құқығын реттейтiн Азаматтық кодексi қабылданды.
Қазiргi қалыптасқан нарық жағдайында меншiк қатынастары, әсiресе меншiк құқығы өте актуалды мәселе.
Берiлген курстық жұмыстың мақсаты – Қазақстан Республикасында меншiк құқығы туралы заңнамаларды оқып зерттеу.
Ал мiндетi –зерттеген заңнамалардың кемшiлiктерi мен артықшылықтарын айқындау.
1 Азаматтык кодекс Турсынбаев А
2 Уй тургындары туралы зан Абулгазин Б Токтабулатов Р
3Меншик туралы зан Кайыржанов А
        
        Меншңк ғүғыүы
Жоспар
Кiрiспе
Негiзгi бөлiм
1.1 Меншiк құқығының ұғымы
2. Меншiк ... ... мен ... ... ... ие болу ... Меншiк құқығының тоқтатылуы
Қорытынды
Кiрiспе
Қазақстан Республикасы егемендiк алғаннан берi нарықтық экономика
қатынастарына көшiп жатыр. Нарықтық ... ... ... ... ... ... Неғұрлым меншiк қатынастары дамыған сайын,
соғұрлым оған байланысты экономикалық та, құқықтық та заңдар түрлеке
түседi.
Осылайша бұрын Қазақстан Республикасында меншiк құқығы ... ... ... КСРО '' Меншiк туралы'' Заңымен реттелетiн.
Тек 1991 жылы елiмiз тәуелсiздiк алғаннан бастап, мемлекет ... ... ... түбегейлi өзгертуге алғышарттар жасады.
Сөйтiп, 1994 жылы 27 желтоқсанда Қазақстан Республикасында меншiк құқығын
реттейтiн Азаматтық кодексi қабылданды.
Қазiргi қалыптасқан ... ... ... ... ... ... өте актуалды мәселе.
Берiлген курстық жұмыстың мақсаты – Қазақстан Республикасында меншiк
құқығы туралы заңнамаларды оқып зерттеу.
Ал ... ... ... кемшiлiктерi мен артықшылықтарын
айқындау.
1.1 Дүние жүзiнiң тарихи дамуындағы қай кезеңдi алып қарайтын ... ... ... ... ... ... Сондықтан да болу керек,
меншiктiң адамзат даму процесiнде алатын орны ерекше.
Меншiк дегенiмiздiң өзi материалдық игiлiктердi – табиғаттың өнiмдерi
мен еңбектi – ... әрi ... ... Ол ... ... ... арқылы пайда болады.
Әлемдiк құқықтану доктринасы мен отандық заң ғылымы меншiк құқығының
объективтi жағдайдағы меншiк құқығы және субъективтi жағдайдағы ... деп ... ... ... ... және билiк етуге байланысты
қоғамдық қатынастарды реттейтiн азаматтық құқық нормалары жөнiнде ( кодекс,
заңдар мен ... да ... ... құжаттар) әңгiме болғанда – шын
мәнiнде объективтiк мағынадағы меншiк құқығы, яғни меншiктiң құқық
институтын құрайтын нормалардың жиынтығы екенiн көремiз. Меншiк ... ... ... ... ... иесi өз қалауы бойынша өзiне
тиесiлi мүлiктi пайдалануына және оған ... ... ... екендiгiн , яғни
сату- сатып алу, жалға беру және тағы ... ... ... ... ... алатындығын әңгiме еткенiмiзде меншiк құқығының субъективтi
жағына тап боламыз.
Азаматтық кодексiнiң 188-бабында меншiк құқығына мынадай анықтама
берiлген: "Меншiк ... ...... заң ... арқылы
танылатын және қорғалатын өзiне тиесiлi мүлiктi өз қалауынша иелену,
пайдалану және оған билiк ету құқығы". Бұл анықтама ... дәл әрi ... ... ... ... ... "тиесiлi"деген сөзбен шектелiп
қалмай, мүлiктерiне өз қалауынша иелену, пайдалану және билiк ету құқығын
бередi. Меншiк ... ... ... ... заңға сәйкес билiк
етуi, оның өзiнiң қалауынша пайдалануы деп түсiну керек. Яғни субъектiнiң
затқа ... ету ... және оған ... ... ... қол ... ... меншiк иесi заттың табиғат берген
қасиеттерiнiң бәрiн пайдаланып, оны өзгертуге, өңдеуге, билiк етуге, тiптi
бөтен бiреуге беруге, жойып ... ... құқы бар. ... заң ... тану заң ... көрсетiлген шекте жүзеге асады, өйткенi,
затқа үстемдiктi шектеу меншiк иесiнiң еркiндiгiне белгiлi бiр ... ... ... ... ... иесiнiң билiгi шексiз болуы мүмкiн
емес. Сондықтан да Азаматтық кодекстiң ... ... ... ... ... шексiз еместiгiн көрсетедi, сол себептi де тұлғаның өз
иелiгiндегi затты иелену, пайдалану және билiк ету ... заң ... ... ... ... ... меншiк иесiнiң өз өкiлеттiгiн
жүзеге асыру басқа тұлғалар мен мемлекеттiң құқықтарын және заңмен
қорғалатын мүдделерiн бұзбауға тиiс мiндеттен туындайды. ... ... ... мүдденi бұзу басқа түрлерде де кездесуi мүмкiн, айталық,
меншiк иесi ... ... ... басым жағдайларын пайдаланып,
нарыққа көрер көзге қиянатқа жол ... ... Мiне, ... терiс пиғылды
әрекеттерге жол бермеу үшiн де осындай талап заңға еңгiзiлдi. Меншiк иесi
өз құқықтарын жүзеге асырған кезде ... ... мен ... ... мүмкiн зардаптарға жол бермеу шараларын қолдануға
мiндеттi.
Азаматтық кодексiнiң 188- бабында қаралған меншiк құқығының иелену,
пайдалану және ... ету ... ... ... ... оны ... да ... Мiндай құқық өзгенiң құқығына тәуелдi емес, меншiк
иесi өзiнiң мүлкiн сақтауға, қорғауға, өзге адамдардың сырттан әрекет
етпеуiне тыйым салуына хақысы бар. Егер ... ... ... жатса,
онда ол затты қайтарып алуға, қалпына келтiруге, келген залалдың орнын
толтыруға құқылы. Меншiк құқығының мерзiмi ... ... ... меншiк
құқығы Азаматтық кодексте көзделген негiздер бойынша ғана ықтиярсыз
тоқтатылуы мүмкiн.
Меншiк құқығының мазмұнын меншiк иесiне тиесiлi иелену, пайдалану және
билi ету тәрiздi өкiлдiктер ... Бұл ... ... ... қажеттi элементтерi болып табылады. Меншiк иесi аталғандардың
қайқайсысын да үшiншi бiр тұлғаға бере алады, тiптi үш өкiлдiктiң ... өзi ... иесi ... қала ... ... ол заттарын темiржол,
әуежай және қонақ үйдiң зат сақтайтын жерiне тапсырып, өз ... ... ... бередi.
Кейде заң талаптарына сәйкес меншiк иесiнен несие ... ... үшiн ... ... ... мүмкiн, онда меншiк иесi әлгi үш
өкiлеттiктен де айрылады. ... ол ... ... ... иесi боп ... ... өтегеннен кейiн мүлiк сатқаннан қалған қаржы алуға құқылы,
сөйтiп, заттарын керi қайтарғаннан соң оның пайдалану және билiк ету
өкiлеттiгi қалпына келтiрiледi.
Иелену ... ... ...... ... ... ... заң
жүзiнде қамтамасыз ету, яғни айтқанда тұланың өз қалауынша мүлiкке ықпал
жүргiзудiң мүмкiншiлiгi. Азаматтық заңдарында көрсетiлгендей иелену заңды,
заңсыз, адал және арам ... де ... ... Егер мүлiктi иелену заңы
негiзiнде жасалса, онда ол заңды иелену болып табылады. Яғни құқықтық
негiзiнде меншiк құқығы жүзеге асырылуы тиiс. ... ( ... ... егер оны зорлықпен немесе заңнан жасырын жасалса, немесе заңсыз
иеленушi затты кездейсоқ иеленiп, оны ... ... ... құлағына
iлмесе, бұл да құқық бұзу деп есептеледi. Сондай-ақ иеленушi иеленген
затының заңсыз екендгiн бiлсе, бiлуге тиiстi болса, онда ол арам ... ... ... жақ ... ... ... зат ... алушы қатарына жатады. Ал, керiсiнше, егер де ... оны ... ... ... ... ... ... алушы мұны бiлмесе және
бiлуге тиiс болмаса ( адал алушы), мүлiктi меншiк иесi немесе меншiк ... ... ... адам жоғалтқан не мұның екеуiнен де ұрланған, не
олардың иеленуiнен ... ... ... тыс өзге ... шығып қалған
ретте ғана меншiк иесi бұл мүлiктi алушыдан талап етiп алдыруға құқылы.
Азаматтық кодексiнiң 188-бабында иеленудiң әр түрi туралы ... ... ... ... ғана ... затына құқық ретiнде
иеленудiң жасалу жолы мен тәуелдiлiгi көрсетiледi. Сонымен брге заңда
ерекше негiз бар " Иелену мерзiмi" жол берiледi. Иеленудiң мұндай ... ... ... ... өз ... нақты түрде ұстауымен
ерекшеленедi. Бұл иеленудiң заңдық салдары болады, яғни иеленушi мүлiкке
меншiк құқығын ... ... оны ... ... ... ал ... осы ... нормалары негiзiнде өзiнiң иелiгiндегi затты
меншiктенуге құқық алады.Сонымен, ... ... ... ... а) ол иелiк ететiн мүлiкке нақты үстемдiк етедi; ә) осы тұлғаның затқа
адал, ашық және үздiксiз түрде ... ... ... ... ... ... оның ... табиғи қасиеттерiн
алудың, сондай-ақ одан пайда табудың заң жүзiнде қамтамасыз етiлуi.
Меншiк иесi өзiнiң пайдаланудың өкiлеттiк құқығын ... ... ... ... ... та Конституцияның 6-бабын бұрмалмауы тиiс, яғни меншiктi
пайдалану қоғамдық игiлiкке қарсы келмеуi керек. Демек, қоғамдық маңызы бар
объектiнi пайдаланғанда, ... иесi тек ... ғана ... қоғамның да
мүддесiн ойлауына тура келедi.
Заң негiзiнде немесе басқа да құқылы құжаттарға орай меншiк иесi
өкiлеттiгiнен ... не ... ... ... ... ... үйдi не
оның бiр бөлiгiн тұрғын жай мақсатынан тыс ... ... заң ... ... ету ... ... ... заң жүзiндегi тағдырын
белгiлеудiң заңмен қамтамасыз етiлуi. Билiк ету құқығы ... ... ... ... кез ... ... ... келмейтiн әрекеттердi жүзеге
асыруға мүмкiншiлiк бередi. Мысалы: сату, айырбастау, сыйға беру, жойып
беру және т.б. Сонымен қатар, меншiк иесiнiң өз ... ... ... ... ... тұлғалар мен мемлекеттiң құқықтарын және
заңмен қорғалатынмүдделерiн бұзбауы тиiс. Меншiк иесi өз ... ... ... ... ... мен ... ортаға келтiрiлуi
мүмкiн зардаптарға жол бермеу шараларын қолдануға мiндеттi.
Меншiк иесi өзiне тиесiлi мүлiкке қатысты өз қалауы бойынша кез келген
әрекеттер жасауға, соның ... бұл ... ... ... ... ... шығаруға, өзi меншiк иесi болып қала отырып, оларға
мүлiктi иелену, пайдалану және оған ... ету ... өз ... ... ... ... және оған ... да әдiстермен ауыртпалық
түсiруге, оларға өзгеше түрде билiк етуге құқылы.
Меншiк құқығының ... ... яғни ... ... ... кезеңiмен
аңықталатын шектеулер қойылмауы тиiс.
1.2 Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... пен жеке меншiк танылады және бiрдей
қорғалады,"- деп жазылған.
Азаматтық кодекс меншiктiң екi нысанда - жеке және мемлекеттiк
екендiгiн ... ... екi ... ... ... олардың мемлекетке
меншiк құқығының субъектiсi ретiнде қатынасының белгiсiне орайластырылған.
Осыған орай жеке меншiк мемлекеттiк емес меншiк болып саналады. Егер ... ... ... ... ... немесе тиiстi мемлекеттiк
органдар арқылы), онда әнгiме мемлекеттiк меншiк жөнiнде болады. Ал субъект
мемлекеттiк емес заңды ... ... ... деп ... онда жеке ... ... ... субъектiлер: мемлекет, аумақтық-әкiмшiлiк бөлiнiстер,
заңды тұлғалар мен азаматтар бола алады.
Заң меншiктi турге де бөледi. Азаматтық кодекстiң 192-бабына сәйкес
мемлекеттiк меншiк ... және ... ... ... ... ... коммуналдық меншiктi басқару жергiлiктi
атқару органдарының қарауына жатады делiнген.
Мемлекет өкiлеттiгiн жүзеге асыра отырып, қарауындағы ... ... мен ... ... ... ... ... кодекстiң 111-бабының 1 және 2 тармақтарына сәйкес Қазақстан
Республикасы азаматтық заңдармен реттелетiн қатынастарға осы қатынастарды
өзге қатысушыларымен тең негiздерде кiредi.
Қазақстан Республикасының ... ... ... мен ... ... осы органдардың мәртебесiн айқындайтын заң құжаттарында,
ережелерде және өзге де құжаттарда белгiленетiн ... ... ... ... өз әрекеттерi арқылы мүлiктiк және жеке мүлiктiк
емес құқықтар мен ... ... ... ... ... ... өкiлдiк
ете алады.
Заңдарда көзделген реттер мен тәртiп бойынша Қазақстан Республикасының
арнайы тапсырмасымен онын атынан өзге де мемлекеттiк органдар, ... мен ... ... ете ... ... ... және ... емес заңды тұлғалар мен
олардың бiрлестiктерiнiң меншiгi ретiнде көрiнедi. Сөйтiп, ұжымдық меншiк
пен азаматтардың меншiгi "жеке меншiк" деген терминнiң ... ... ... ... ... ... ... бұл меншiкпен жұмысты
ыңғайлы ұйымдастыруға байланысты, мәселен, салық саясатын жүргiзуге, немесе
мемлекеттiк әкiмшiлiк аппараттың жөнсiз араласуынан қорғайды.
Мемлекеттiк емес заңды тұлғалар мен ... ... ... ... ... иесi болып табылады. Мысалы, акционерлiк қоғамның
акциясының белгiлi бiр бөлiгi мемлекетке ... ... оны ... деп ... ... ... ол жеке меншiк боп қала бередi.
Азаматтардың жеке меншiк категориясы жеке дара өзiндiк меншiк ... ... ... ... ... ... ол ... меншiгiне
деген жеке дара (өзiндiк), (тұтынушылық) және жеке меншiк iшкi
дифференциациялық болуы қажет.
Меншiк иесiнiң құқығын жүзеге асыру, яғни оның ... етуi, ... ... етуi мүлiктiң мүддесi мен мақсатына орай заңға сәйкес шектелуi
мүмкiн. Қазақстан Республикасының "Тұрғын үй қатынастары туралы" заңының 40-
бабында ... ... ... ортақ мүлiкке қауып төндiретiн немесе оны
нашарлататын жұмыстар жүргiзумен ... ... ... ... ... және жабдықтауына тыйым салынады.
Жеке меншiктiң ерекше түрiне кондоминиум ... де ... ... ... ... ... ... да ("Тұрғын үй қатынастары туралы"
Заңының 31-бабы 1-тармағы) бiздiң Азаматтық ... ... ... ... ендiгiн ескерте кеткен жөн. Үй-жай меншiк иелерiнiң әрқайсысы өзiне
бөлек (жеке-дара) меншiк құқығы бойынша тиесiлi үй-жайды өз қалауы бойынша
иеленуге, пайдалануға және оған ... ... ... ... ... жатпайтын бөлiктерi (кiре берiс, баспалдақ,
лифтiлер, төбелер, шатырлар, подвалдар, пәтердең тыс не үйге ортақ
инженерлiк жүйелер мен жабдықтар, жер ... оның ... ... және ... ... ... да ... үй-жай меншiгi
иелерiне ортақ меншiк құқығы бойынша тиесiлi болады.
Үй-жайдың әрбiр ... ... ... ... ... оған ... ... бөлек (өзiндiк) меншiкке бөлiнбейдi. Үлестiң мөлшерi, егер меншiк
иелерiнiң келiсiмiнде өзгеше көзделмесе, бөлек (өзiндiк) меншiктегi тұрғын
үй-жайлардың немесе тұрғын емес үй-жайлардың пайдалы ... ... ... ... ... ... Мұндай үлестi заттай бөлiп беруге
болмайды.
Кондоминиумның әр алуан түрiнiң ... ... ... ... ... ал "Тұрғын үй қатынастары туралы" заңда тұрғын үй
кондоминиумы жайында айтылған.
Азаматтық кодекстiң 209-бабына сәйкес екi ... ... ... ... ... ортақ меншiк құқығымен тиесiлi болады.
Меншiк құқығының түрлерiне сипаттама берген кезде мүлiктiң құқықтық
тәртiбiнiң мазмұны мен ерекшелiгi мүлiктiң қайсы бiр түрiне ... ... ... құқығын азаматтық құқықтың субъектiлерi әртүрлi негiзiнде ала
алад. Азаматтық кодекстiң 235-бабы меншiк құқығына ие ... ... ... та заң меншiк құқығын алудың негiздерiнiң түпкiлiктi
дәрежеде тiзiм жасады деуге болады. ... ... ... ... ... (бiр нәрсенi жүзеге асыру кезiндегi
әрекеттер немесе әрекеттер жүйесi). Меншiк құқығы оның пайда болуымен заңды
байланыстыратын заңдық фактiлер негiзiнде алынуы мүмкiн. ... ... ... ... ... ... бастапқы және туынды негiздерiн шектеу өлшемiне
бiр жағдайда еркiндiк өлшемi, ал келiсi бiр жағдайда құқық қабылдаушылық
сай келедi, оның соңғысына ... баға ... ... ... деп мынаны айтамыз: зат бұрын болмады және
меншiк құқығы оған бiрiншi рет тағылды немесе зат бұрын ... ... оған ... ... иесiнiң құқығынан тәуелсiз жүзеге асыру.
Сондықтан да Азаматтық ... ... ... ... қатысты:
жаңадан жасалып жатқан қозғалмайтын мүлiкке меншiк құқығының пайда болуы,
өндеу, иелену мерзiмi, олжа, қараусыз жануарлар, меншiк иесiнен алынған
мүлiктi иелену, көмбе.
Туынды негiздер ... иесi ... ... ... меншiк иесiнiң
құқығына тәуелдi болуымен сипатталады. Жаңа меншiк иесi пайда болуына
байланысты одан бұрынғысының құқығы бiр мезгiлде тоқтатылады. Алдымен
меншiк құқығына ие болу ... ... ... ... ... ... ... пайда болуы шартқа (сатып алу-сату,
заем, несие және т.б.), сондай-ақ мұрагерлiкке байланысты, ол заңды
тұлғаларды қайта ... ... ... ... ... ... ... негiздерге сонымен қатар мүлiктi тәркiлеү, жекешелендiру,
реквизациялау, жер участкесiн алып коюға ... ... ... ... ... ұсталған мәдени немесе тарихи қазналар сатып
алынған реттер қатысты және ... ... ... ... да оған жатады.
Жаңа меншiк иесiне тек заттың ғана ... ... ... осы ... құқықтар мен мiндеттердiң барлығы ауысады. Мәселең, үй сатып
алған адамға сол үймен байланысты жасалған жалдау ... ... ... Тағы бiр ... ... алған мұрагер мұра қалдырушының
борыштарына өзiне ауысқан мұралық мұлiктiң нақты құны шектерiнде жауап
бередi. Сондықтан да меншiк құқығына ие ... ... ... ... қасиет тән. Меншiк құқығына ие болуға байланысты жаңа меншiк
иесi бұрынғы меншiк иесi еншiлеген барлық өкiлеттiктi түгелдей өзiне ... ... ... бұл жаңа меншiк иесiне қандай мүлiк ауысуына және
оның иесi кiм екендiгiне, жаңа иеленушiнiң меншiк ... ... ... ... ... ... ... Азаматтық кодекстiң 235-
бабының 1-тармағы меншiк құқығын алудың бастапқы ... ... ... ... затқа құқылы жатқызады. Меншiк құқығы бұрын
болмаған затқа да ... ... Егер ... ... ... ... не оны ... адам соның меншiк иесi атанады. Жаңадан дайындалып,
жасалған заттар қозғалатын не қозғалмайтын болуы мүмкiн. Азаматтық
кодекстiң 236-бабына сәйкес салынып жатқан ... ... өзге ... ... ... өзге де ... жасалып жатқан қозғалмайтын
мүлiкке меншiк құқығы осы мүлiкке жасау аяқталған кезден ... ... Егер заң ... ... ... ... аяқталған объектiлердi
қабылдап алу көзделген болса, онда тиiстi мүлiктi жасау осылайша қабылдап
алынған кезден бастап аяқталған болып есептеледi. Қозғалмайтын мүлiк
мемлекеттiк ... тиiс ... оған ... ... ... тiрелген
кезден бастап пайда болады.
Қозғалмайтын мүлiктi жасау аяқталғанға дейiн, ал ... ... ... мемлекеттiк тiркеуден өткiзгенге дейiн мүлiкке қозғалмайтын мүлiк
жасалатын материялдар мен басқа мүлiкке меншiк құқығы ... ... ... ... ... пайдалану нәтижесiнде алынған
жемiстердi, өнiмдi, табысты жатқызады. Зат күйiндегi жемiс дегенiмiз
өздiгiнен өсiп-өндеу органикалық дүние, ол затқа айналып, өзiнен табыс
түсiредi. Жемiстер табиғи ... ... (ол ... не адам күшiмен
өндiрiледi), сондай-ақ оны таза табиғи өнеркәсiп өнiмi деп ... ... және т.б.) ... ... көзi ... ... ... жалға ақы
төлеу немесе пайыздар т.б.). Зат табиғи жемiстер мен өнiм және табыс
түрiндегi жемiстердiң ... ашып ... Жер, оның ... ... және жануарлар дүниесi, басқа да табиғи ресурстар ... ... Жер заң ... ... негiздерде, шарттар мен
шектерде жеке меншiкте де болуы мүмкiн.
Меншiк құқығын алудың бастапқы негiзiнде өндеу де жатады. Сонда әлгi
өнiмге құқық алатын оны ... адам ба, әлде ... ... иесi ... кодекстiң 237-бабына сәйкес шартта өзгеше көзделмегендiктен, адам
өзiне тиесiлi емес материалдарды өндеу арқылы дайындаған жаңа қозғалатын
затқа меншiк құқығын материалдардың меншiк иесi ... ... егер ... ... құнынан едәуiр асып кетсе, жаңа затқа меншiк құқығын адал
жемiс iстеп, өңдеудi өзi үшiн жүзеге асырған адам алады. Бұл екi ... ... ... ... құнын төлеу немесе меншiк иесiне
материалдық құнын өтеу ... ... Бұл ... ... ... ... дайындалған затқа меншiк құқығын алған материалдардың
меншiк иесi ол затты өңдеудi жүзеге асырған адамға оның құнын ... ал ... жаңа ... ... ... ... ретте соңғысы материалдардың меншiк
иесiне олардың құнын қайтаруға мiндеттi.
Өндеудi жүзеге асырған адамның ... ... ... айрылған меншiк иесi жаңа затты өз меншiгiне берудi және өзiне
келтiрiлген залалдарың орнын толтыруды талап етуге құқылы.
Меншiк құқығының ... ... ... ... ... ... аң аулауға арналған көпшiлiк қолды заттарды меншiкке айналдыру да
жатады. Заңдарға, жергiлiктi әдет-ғұрыпқа немесе меншiк иесi берген жалпы
рұқсатқа сәйкес ... ... ... басқа аумақта жидек теруге,
балық аулауға, аң аулауға, басқа нәрселердi жинауға немесе аулауға жол
берiлген ... ... ... меншiк құқығын оларды жинауды және аулауды
жүзеге асыруға адам алады. Мысалы, осы нормаға сәйкес азаматтар мен заңды
тұлғалар өз әрекеттерi кезнде ... ... ... ... ... ... ... тұлға тиiстi жауапкершiлiкке тартылады.
Меншiк құқығын алудың бастапқы негiздерiне Азаматтық кодекс тұңғыш ... ... де ... Бұл негiзгi қолдану жөнiнде жоғарыда иелену
мерзiмiне орай айтып кеткен болатынбыз. Кеңес үкiметiнiң азаматтық кодексте
тек талап мерзiмi ғана болған-ды. Бiрақ ... ... ... ... едi. ... ... заңына иелену мерзiмi тұңғыш рет
енгiзiлiп отыр. Иелену мерзiмi деп қозғалатын мүлiкке азамат немесе заңды
тұлғаның адал, ашық және ұдайы ... ... ... Ал оның мерзiмi –
15 жыл, ал қозғалмалы мүлiкке – 5 жыл. Қозғалмайтын немесе басқа ... ... ... бұл ... иелену көнелiгiне сәйкес алған тұлғада
тiркеу кезiнен бастап пайда болады.
Иелену мерзiмi бойынша ... ... ... қажеттi жағдайы мынадай
болады: иелену,яғни "тура өзiнiң мүлкiндей көру", адалдық, ашық, үздiксiз
болу және мерзiм. "Тура өзiнiң мүлкiндей көру" теңеуi тек ... ... ... оны ... сәйкес иелену болып табылады. Мысалы, мемлекеттiк
меншiктегi жердi пайдалану оны өз меншiгiне алу дегендi бiлдiрмейдi. ... ол оны ... ұзақ ... ... бәрiбiр осы талап сақталады.
Яғни, мемлекеттiк жер пайдалануға ... ... оны ... ... басқаның мүкi деп есептеуi тиiс.
Иелену мерзiмiнiң қажеттi ... оны ... ... яғни мүлiктi
иеленушi өз иелiгiн заңдық негiзiн естен шығармайды. Иелену мерзiмнiң тағы
бiр маңызды шарты ашық және үздiксiз пайдалану ... ... Ашық ... ... ... әдiл жүзеге асыру деп түсiну керек, содықтан да
ол басқа тұлғалар тарапынан не заңдық, не әлдекiмнiң қолдан жасалған
кедергiлерiне ұшырамайды. Мiне, сол ... де ... ... ... ... ... ... оның иелеуiне орай талап етуi тиiс
талаптар бойынша талап қою мерзiмi бiтуiнен ерте ... ... ... ... ... ... ретiнде иелену мерзiмiнiң
уақыты бiтпейiнше мүлiктi басқа бiреуге бермеудi бiлдiредi. Демек мұндай
құқық iс жүзiнде де тоқтатылмауы керек.
Иелену мерзiмi меншiк құқығына ... үшiн ... ... ... ал қозғалатына 5-жыл мерзiм керек. Иелену мерзiмiне жүгiнетiн
азамат немесе заңды тұлға өздерi құқықты мирасқорлары болып табылатын
тұлғаның осы затқа иелiк ... ... ... өз ... ... алуына
болады. Мысалы, мұрагерлiк мүлiкке заң және өсиет арқылы ие болып, оған
иелiк етудi жалғастырады.
Мүлiкке меншiк құқығын алғанға дейiн оларды өз ... ... ... заңды тұлға өз иелiгiн мүлiктiң меншiк иелерi болып
табылмайтын, содай-ақ заң құжаттарында немес шартта көзделген өзге ... ... ... меленуге құқығы жоқ үшiншi жақтардан қорғауғу
құқылы екендiгiн ... ... ... 5-тармағында егер тұлға сотта оның
меншiк құқығын танудан бас тартылған ретте мүлiктi иеленушi тұлға меншiк
иесiне ... ... ... заттарға меншiк құқығын алу тәртiбi мен
негiзi көрсетiлген. ... иесi жоқ ... ... ... бас ... ... ... есептеледi.
Азаматтық кодекстiң 240- бабына сәйкес иесiз қозғалмалы затқа меншiк
құқығы иелену ... ... ... ... ... иесi бас ... ... жөнiндегi ереженi жоққа шығармайды, атап айтқанда олар
олжа, ... ... және ... ... ... қозғалмайтын заттарды олар табылған аумақтағы жергiлiктi атқарушы
органның мәлiмдеуi бойынша қозғалмайтын мүлiк мемлекеттiк тiркеудi жүзеге
асыратын ... ... ... ... ... ... есепке алғаннан соң
бiр жыл өткеннен кейiн коммуналдық меншiкке билiк ... ... бұл ... ... ... деп ... талап етiп, сотқа жүгiнедi.
Коммуналды меншiкке түскенi сот шешiмi бойынша танылмаған иесiз
қозғалмайтын зат оны тастап ... ... ... ... ... етуiне қайта қабылдануы, не иелену мерзiмiне сәйкес меншiкке
алынуы мүмкiн.
Меншiк құқығынан бас тарту ... ... иесi ... кеткен немесе
қалдырып кеткен жылжымалы заттар басқа тұлғаның меншiгiне өтуi ... ... ... не ... жер учаскесiнде жатқан заттар,
тiптi оның құны жиырма айлық есептiк көрсеткiшiнен кем бола тұрса да, ... ... ... ... ... өнiм болсын, оны өзiнiң
меншiгiне айналдыра алады. Сөйтiп, бұл заттарды меншiк қатынастарына қарай
керегiне жаратады. Ал басқа тасталған заттар сол ... ... ... ... ... ... болып танылатын болса, иеленушiнiң меншiгiне
кiредi.
Азаматтық кодекс меншiк иесi затына бас тарту нормаларын қарастырады.
Азамат немесе заңды тұлға өзiне ... ... ... ... бас ... бұл жөнiнде ол жариялайды, не бұл мүлiкке қандай да болсын
құқықтарын сақтау ниетiнсiз өзiнiң мүлiкке қандай да болсын құқықтарын
сақтау ... ... ... ... ... және оған ... ... айқын дәлелдейтiн басқа да әрекеттер жасайды. Бұл
тұжырым Азаматтық кодекстiң 250-бабында бекiтiлген.
Өз ... ... салу ... ... адам оған ... құқығын
алмайды, ал өз бетiмен салынған әлгi құрылыс қозғалмайтын мүлiк қатарына
жатпайды. Себебi ол құрылысты салу кезiнде ... ... ... өте ... ... ... ... құқығы тек құрылыс
материалдарына ғана қатысты болады. Заңдарда бекiтiлген тәртiппен осындай
мақсаттарға арнап ... жер ... ... ... қажеттi
рұқсаты алынбаған тұрғын үй, басқа қора-қопсы, құрылыс немесе өзге де
қозғалмайтын мүлiк өз бетiмен салынған құрылыс болып ... Өз ... ... оны ... ... өз ... ... оның есебiнен
бұзылады. Сол сондай-ақ құрылыс салынған жер учаскесi өзiнiң заңды
пайдалануында болған адамның өз ... ... ... ... ... да ... ... та сот өз бетiмен құрылыс алуда меншiк ... ... адам ... ... ... жер учаскесiнiң иесiне тиесiлi деп тануы
мүмкiн. Бұл ретте құрылысқа меншiк құқығы танылған адам оны жүзеге асырған
адамға сот ... ... ... ... ... өтейдi. Егер
құрылысты сақтап қалу басқа адамдардың құқықтарын және заңмен қорғалатын
мүдделерiн бұзуға әкелiп соқтырса, не ... өмiрi мен ... ... ... аталған адамдардың өз бетiмен салынған құрылысқа
меншiк құқығын тануға ... деп ... ... ... жоғалған заттың екiншi бiр
адамның тауып алуын айтады. Табылған олжаны меншiктену үшiн мынадай
жағдайлар болуы тиiс: 1) ... ... ... зат ... ... ... ... деп оны ешкiм иеленбегенiн, бiрақ қожайынсыс да қалмағанын
айтады. Мысалы, автобуста бiреу портфелiн ұмытып кеттi ... ... ... ... ... 2) ... зат ... тиiс. Егер оны
бiреуi тауып алса, ол тауып ... ... ... ... ... ... ... өкiлеттi иесi арасында құқықтық қатынас пайда болады, сол арқылы
құқықтар мен мiндеттер туындайды.
Жоғалған затты тауып алушы бұл ... оны ... ... ... меншiк иесiне немесе оны алуға құқығы бар өзiне белгiлi басқа
адамдардың бiреуiне дереу ... ... ... оған қайтаруға мiндеттi.
Егер зат үй-жайдың iшiне немесе көлiкте табылған болса, ол сол үй-жайдың
немесе ... иесi ... ... ... ... ... ... затты алуға құқығы бар адамның өзiне не ... ... ... ... ... алушы олжа туралы полицияға немесе жергiлiктi
атқару органына мәлiмдеуi мiндеттi.
Азаматтық кодекстiң 245-бабы 4-тармағында егер олжа ... ... ... атқару органына мәлiмдемеген кезден бастап алты ай
өткенше жоғалған затты алуға заңды құқығы бар адам ... және ... ... ... оны тапқан адамға не полицияға немесе жергiлiктi
атқару органына мәлiмдемесе, затты тауып алушы оған меншiк құқығын ... ... ... ... ... затын меншiгiне алудан бас тартса, ол
коммуналдық меншiкке өтедi.
Қараусыз жануарларға меншiк құқығын ... да ... ... ... ... өте ... ... Қауыпсыз немесе қаңғып жүрген немесе
қожайының меншiгiнен әлдебiр себептермен адасып ... мал, ... үй ... ... ... деп ... ... немесе
қаңғып жүрген малды және басқа да үй жануарларын немесе қолға үйретiлген
жануарларды ұстап алған адам оларды меншiк иесiне қайтаруға, ал егер ... ... ... жерi ... ... ... ... ұстаған кезден
бастап үш күнне кешiктiрмей табылған жануарлар туралы полицияға немесе
жергiлiктi атқару органға мәлiмдеуi мiндеттi.
Қараусыз немесе қаңғып жүрген малды, ... да үй ... ... ... ... ... ... адам олрдың меншiк иесiнен осы
Кодекстiң 245-бабы 6-тармағына сәйкес сыйақы төлеудi талап етуге құқылы.
Қараусыз заттар құрамына көмбе де бар, ... ... ... көмiлген
немесе басқа әдiспен жасырылған, меншiк иесi анықтау мүмкiн болмайтын не
заңдарға сәйкес оларға құқығынан айрылған ақша немесе өзге де ... ... ... Жаңа ... ... ... ... жасырылған жер учаскесi
иесiнiң немесе қозғалмайтын мүлiктi меншiктенушiнiң және ... ... егер ... ... шартта өзгеше белгiленбеген болса,
меншiгiне тән мөлшерде бөлiнедi.
Тарихи және мәдениет ескерткiштерiне жататын заттардан тұратын көмбе
табылған ретте олар Қазақстан Республикасының меншiгiне ... ... ... ... кодекстiң бұрынғысынан бiр ерекшелiгi, 14-тараудағы
"Меншiк құқығы мен өзге де заттық құқықтардың тоқтатылу" деген арнайы тарау
енгiзiлуi болып табылады. Азаматтық кодекстiң ... ... ... ... үлгi ... ... меншiк құқығы меншiк иесi өз
мүлкiн басқа адамдарға берген, меншiк иесi меншiк құқығынан бас тартқан,
мүлiк ... ... ... және заң ... көзделген өзге де
реттерде мүлiкке меншiк құқығынан айрылған жағдайда тоқтатылады.
Меншiк құқығынан бас тарту болған жағдайда мына бiр жағдайды есте
ұстау керек, яғни ... ... бас ... осы ... ... ... меншiк
құқығын алған кезге дейiн тиiстi мүлiкке қатысты меншiк иесiнiң құқықтары
мен мiндеттерiн тоқтатуға әкеп соқтырмайды. Айталық, азамат немесе заңды
тұлға өзiне тиесiлi жер ... ... ... бас ... ... бұл
жөнiнде ол жариялайды, не бұл жер учаскесiне қандай да болсын құқықтарын
сақтау ниетiнсiз өзiнiң мүлiкке ... ... және оған ... ... ... ... басқа да әрекеттер жасайды. Жер
учаскесiнiң меншiк иесi немесе жердi пайдаланушы меншiк немесе жер
пайдалану құқықтарынан (басқа жаққа кету, учаскенi ұзақ ... ... және т.б.) бас ... ... ... жасаған
жағдайда, бұл учаске иесiз мүлiк ретiнде есепке алынады.
Иесiз мүлiк ретiнде есепке алынған күннен бастап бiр жыл ... ... ... жер учаскесi жергiлiктi атқару органының талап етуi бойынша
сот шешiмi негiзiнде мемлекет ... ... ... ... ... ... алуға байланысты қатыныстарды бүге-
шiгесiне дейiн реттейдi. Мешiк құқығын алып қою үшiн: а) негiз заңда
қарастырылған болу керек; ә) ... ... ... мiндеттi.
Мүлiктi меншiк иесiнен ықтиярсыз алып қою заң құжаттарына сәйкес
белгiлi бiр ... ... бола ... ... ... аса ... ... құжаттарымен жол берiлетiн негiздер бойынша заң құжаттарына сәйкес
адамның өзiне тиесiлi бола алмайтын мүлiк оның меншiгiне болып шықса, бұл
мүлiктiң ... иесi, егер заң ... өзге ... ... ... ... ... пайда болған кезден бастап бiр жыл iшiнде
иелiктен айыруға тиiс. Егер меншiк иесi мүлiктi көрсетiлген мерзiмде
иелiктен айырмаса, ол сот ... ... ... ... тиiс, ... ... иесiне мүлiктi иелiктен айыру жөнiндегi шығындары шегерiлiп,
оның құны өтеледi.
Мұндай тәртiп мынадай жағдайға да қатысты, егер азаматтың ... ... ... заң ... жол ... ... ... сатып
алуға арнайы рұқсат етiлген зат азаматтың немесе заңды тұлғаның меншiгiнде
болып шықса, ал меншiк иесi оны беруден бас тартса, бұл зат осы ... ... бола ... мүлiк үшiн белгiленген тәртiп бойынша иелiктен
айыруға тиiс.
Ықтиярсыз алып қою ... ... да ... ... дүлей апаттар, авариялар, жұқпалы аурулар, iндеттер және төтенше
сипаттағы өзге де ... ... ... мүлiк қоғам мүддесi үшiн
мемлекеттiк билiк және басқару органдарының шешiмi бойынша заң құжаттарында
белгiленген тәртiп пен жағдайларға меншiк иесiнен оған ... құны ... алып ... ... ... заң құжаттарында көзделген реттерде мүлiк меншiк иесiнен
жасаған қылмысы немесе өзге де құқық бұзушылығы үшiн санкция ... ... ... алуы ... ... ... Тәркiлеутәркiленетiн
барлық мүлiкке қолданылады.
Мүлiктi тәркiлеу дегенiмiз – бұл сотталған адамның меншiгi болып
табылатын мүлiктiң бәрiн немесе бiр ... ... ... ... алу, ... ... тәркiлеу пайдакүнемдiк ниетпен жасалған
қылмыс үшiн белгiленедi және Қылмыстық кодекстiң Ерекше бөлiмiнiң ... ... ... ғана ... ... және басқа табиғи ресурстарды алып қоюға байланысты
қозғалмайтын мүлiкке меншiк құқығының тоқтатылуы мүмкiн. Меншiк иесi меншiк
құқығын тоқтатуға әкеп соқтыратын ... ... ... оны дау ... ... ... ... асыруға болмайды. Дауды қарау кезiнде
меншiк иесiне келтiрiлген залалдарды өтеудiң барлық мәселелерi де ... ... ... ... меншiк құқығының тоқтатылу
тiзiмiне жекешелендiру мен мемлекет иелiгiне алу көзделген.
Жекешелендiру дегенiмiз, мемлекет ... жеке ... ... ... ... және ... заңды тұлғаларына сату болып табылады,
ол меншiк иесi мемлекеттiң еркiмен, арнайы заңмен айқындалған iс-әрекет
шеңберiнде жүзеге асады.
Мемлекет иелiгiне алу дегенiмiз, азаматтар мен ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Мұндай
үрдiс заң құжаттары негiзiнде жүзеге асады әрi Қазақстан Республикасы
меншiк құқығын тоқтататын заң ... ... ... осы ... ... меншiк иесiне келтiрiлген залалдарды меншiк иесiне
Қазақстан Республикасы толық көлемiне өтедi.
Қорытынды
Қорыта келгенде, Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексi азаматтық-
құқықтық ғылымының ... және ... ... ... ... жеткен жетiстiктерiнiң ең таңдаулысын заңды түрде тұжырымдадым да,
нарық ... ... ... ... ... екi ... бар: жеке ... Жеке меншiк азаматтардың және мемлекеттiк емес заңды тұлғалар
мен олардың ... ... ... ... ... ... ... меншiк иесi өзiне тиесiлi мүлiкке
қатысты өз қалауы бойынша кез келген iс-әрекеттер жасауға, соның iшiнде бұл
мүлiктi басқа тұлғалардын меншiгiне берiп, иелiгiнен ... өзi ... ... қала отырып, оларға мүлiктi иелену, пайдалану және оған билiк
ету ... өз ... ... ... ... беруге және оған
басқа да әдiстермен ауыртпалық түсiруге, ... ... ... ... ... Бұл құқық әр азаматтың өз меншiгiне қатысты ... ... ... ... ... ... ... А
2 Уй тургындары туралы зан Абулгазин Б Токтабулатов ... ... зан ... А

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық құқық бойынша меншік құқығының нысандары мен түрлері23 бет
Жеке меншік құқығы23 бет
Жерге жеке меншік құқығы мен жер пайдалану құқығы16 бет
Жерге жеке меншік құқығын жүзеге асыру70 бет
Жерге меншік құқығы15 бет
Жерге меншік құқығы: түсінігі, түрлері, жүзеге асыру тәртібі23 бет
Жерге меншік құқығы: түсінігі, түрлері, жүзеге асыру тәртібі туралы15 бет
Жерге меншік құқығының жалпы сипаттамасы20 бет
Жерге меншік құқығының және өзге де құқықтардың пайда болу, өзгеру және тоқтатылу негіздері. Жермен жасалатын мәмілелердің ерекшеліктері16 бет
Заңды тұлғалардың кейбір түрлерінің меншік құқығы38 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь