Тұтынушылар мінез-құлық теориясы

І. «Шекті пайдалылық» ұғымы.
ІІ. Госсеннің екінші заңы.
ІІІ. «Бәрі.бір» қисығының негізгі қасиеттері.
Сұранымның негізін адамның тұтыну қабілеттілігі құрайды. Алдыменен бұл қалыпты өмір сүру жағдайымен қызмет етуді қолдау қажеттілігі. Тұтынушінің іс-әрекеті оның тұтынуының қалай қолданбануында материалдық игіліктер (тауар) мен қызмет көрсету қандай пайда әкелетіндігіне байланысты. Тауар пайдалылығы – адамдардың қандай да болмасын тұтынысын қанағаттандыру қабілеттілігі.
Сондықтан тұтынушының болатын сипатына, әдетіне, талғамына, көңіл-күйі мен хал-жағдайына байланысты. Тауар пайдалылығы – жалпы және шекті пайдалылық болып жіктеледі.
Жалпы пайдалылық – адамдардың белгілі тауар мен қызмет жасау жиынтық бірлігін тұтынуға қанағаттануы. Шекті пайдалылық – қосымша пайдалылық, себебі тұтынушы тауар мен қызмет жасауға бір қосымша бірліктен алып тұрады. «Шекті пайдалылық» термині алғашқы рет 1883 жылы австрия экономисі Ф. Визер (1851-1926ж.ж.) ендірді. ХІХ-шы ғасырдың басында ірі экономистер: Г.Госсен, К.Менгер, У.Джевонс (1835-1882 ж.ж.), Л.Вальрас, Р.Аллен, Дж. Хикс және В.В.Сулицкий шекті пайдалылық теориясын жасады. Алайда, бұл теория әр бір нақты тұтынушының іс-әрекетін айтып бере алмайды, бірақ көптеген тұтынушы мен «орташа» тұтынушының жалпы іс-әрекетінің тенденциясын байқап білуге ықпал жасайды.
Қоғамдық пайдалылық тұтыну көлемнің өсуіне байланысты өсу тенденциясына ие болса, шекті пайдалылық және онымен қоса жалпы сұраным төмендеу қасиетіне ие, егер де ұсыным өссе. Бұл заңдылық «шекті пайдалықтың төмендеу заңы» деп аталады. Шекті пайдалылық теориясының негізіне «Госсен заңының» бірінші және екінші түрлері бастау болады. Бұл заң неміс экономисі Герман Генрих Госсеннің (1810-1858ж.ж.Қ атымен аталған. Осы «заңның» негізінде Госсен субъекті іс-әрекетінің рациональды ережесін сүреттеп, өзінің шаруашылық қызметінен максимальды пайда табуға ұмтылатындығын көрсетті. Бірінші заңға сай, тұтынудаң іс барысында тола түсуі заттың пайдалылығын төмендетіп, игіліктер қоры ұлғая түседі. Игіліктер қоры көп болса, пайдалылық төмен болады. Демек, әрбір келесі игіліктер бірлігінің бағалылығы төмендейді. Бұл занның мән-жайы көрнекті түрде 1 суретте көрсетілген.
«Жалпы теория негіздері». Я. Аубакиров.
«Ұлттық есеп жүйесіндегі басқа да көрсеткіштер. тұтыну бағасының индексі және ЖҰӨ дефляторы»
«Негізгі макроэкономикалық тепе-теңдіктер»
«Жалпы экономикалық теория» У.К.Шеденов , Ақтөбе, 2004ж
«Экономикалық теория негіздері» Л.Әубәкіров Алматы, 1998ж
        
        І тарау. ТҰТЫНУШЫЛАР МІНЕЗ-ҚҰЛЫҚ ТЕОРИЯСЫ
Сұранымның негізін адамның тұтыну қабілеттілігі ... ... ... өмір сүру ... ... ... қолдау қажеттілігі.
Тұтынушінің іс-әрекеті оның тұтынуының қалай қолданбануында материалдық
игіліктер ... мен ... ... қандай пайда әкелетіндігіне
байланысты. Тауар ...... ... да ... тұтынысын
қанағаттандыру қабілеттілігі.
Сондықтан тұтынушының болатын сипатына, әдетіне, талғамына, көңіл-
күйі мен хал-жағдайына ... ... ...... және ... ... ... пайдалылық – адамдардың белгілі тауар мен қызмет жасау ... ... ... ... ...... ... тұтынушы тауар мен қызмет жасауға бір қосымша бірліктен алып тұрады.
«Шекті пайдалылық» термині алғашқы рет 1883 жылы ... ... Ф. ... ... ... ... басында ірі экономистер: Г.Госсен,
К.Менгер, У.Джевонс (1835-1882 ж.ж.), Л.Вальрас, Р.Аллен, Дж. Хикс және
В.В.Сулицкий ... ... ... ... ... бұл теория әр бір
нақты тұтынушының іс-әрекетін айтып бере алмайды, бірақ көптеген ... ... ... ... іс-әрекетінің тенденциясын байқап білуге
ықпал жасайды.
Қоғамдық пайдалылық тұтыну көлемнің ... ... ... ие ... шекті пайдалылық және онымен қоса жалпы сұраным
төмендеу қасиетіне ие, егер де ұсыным өссе. Бұл заңдылық ... ... ... деп ... ... ... теориясының негізіне «Госсен
заңының» бірінші және екінші түрлері бастау болады. Бұл заң ... ... ... ... ... ... ... Осы «заңның»
негізінде Госсен ... ... ... ... ... ... қызметінен максимальды пайда табуға ... ... ... сай, ... іс ... тола түсуі заттың
пайдалылығын төмендетіп, игіліктер қоры ұлғая түседі. Игіліктер қоры көп
болса, пайдалылық төмен ... ... ... ... игіліктер бірлігінің
бағалылығы төмендейді. Бұл занның мән-жайы көрнекті түрде 1 ... ... ... ... бір актідегі пайдалылығының төмендеуін
көрсетеді.
Сурет 2-де тұтынудың қайталану актісі кезіндегі «В» бірлігі игілігі
пайдалылығының төмендеуі ... АВ, А1В1 және А2В2 ... ... байқатады. Игіліктің шекті пайдалылығының
төмендеуі экономикалық субъектінің тепе-теңдік жағдайға ... ... ... саналады.
Осындай жағдай болғанда, экономикалық субъект ... ... ... пайдалылыққа ие болып отырады.
MU
п ... ... ... ... ... пайдалылық төмендеуінің қисығы.
ІІ тарау. ГОССЕННІҢ ЕКІНШІ ЗАҢЫ
Экономикалық субъект тепе-тендік жағдайына ... ... ... Ол ... мәні ... ... рациональды комбинациясына сол
кезде жетуге болады, қай уақытта адам үшін ... ... ... ... ... ... көрсетсе. Онда оған тұтыну құрамын
өзгеру аса пайдасыз, себебі кез келген өзгерістері ... әл – ... ең ... ... компоненттерді бойына сіңіреді және
ол тауар қасиетінің тек ... ... ғана ... емес,
пайдалылық мөлшеріне, сондай-ақ тауар шектеулігі де (сиректігі) әсер етеді.
Сиректік-болатын нәрсе мен бар ... ... ... ... ... ... ... Игіліктер мөлшері (саны)
Сурет 2. Тұтынудың қайталау актідегі шекті пайдалылық төмендеуінің қисығы
Игілік сирек нәрсе, оған бақылай пайдалылықты құрбан ... ... оны көп ... ала ... Тұтынушының ойынша, игілік қоры аз
болса, онда адамның көз алдында ... бар ... ... бағалылыққа ие
болады. Сиректік дәрежесі жоғары болса, қажетті ... ... ... ... ... болуы мүмкін.
Жеке тұтынушы тауар мен қызмет жасау нәрселерін молдау алуға
тырысады, ... олар оған ... ... ... ... ол
әркезде өзінің ақшалай табысын қалай бөлуді ойланып жүреді. ... ... мен ... қарай өз қалауы бар. Ол оның ... мен ... ... ... ... деңгейінің шекарасында
оның сұранымын барынша қанағаттандыратындай, қалауына тауар ... ... ... ... ... немесе бюджеттік шектеу екі тауардың мүмкіндігінше
болатын комбинациясын көрсетеді, онда тұтынушы бар мөлшеріндегі ... осы ... баға ... алып ... мүмкін. Әрбір тұтынушы
бюджеттік шектеу шеңберінде өзінің табысын іртүрлі тұтыну тауары арасына
немесе қызмет ... ... ... ... ... ... қажет. Кездесетін екі ... ... ... ... 120 ... «А» ... 8 ... мөлшерін сатып алуға жұмсауы
мүмкін және «В» өнімін сатып алмайды. Немесе тек қана «В» ... ... ... ... «А» ... сатып алмайды.
Айталық, «А» өнімнің бірлігі 15 теңге делік, ал «В» ... ... ... онда 120 ... шеңберінде тұтынушы «А» және «В» өнімнің
төмендегідей комбинациясын алуы мүмкін. Ол 1 кестесінде ... ... |10 ... ... ... – 120 ... ... |болатын «В» өнімнің саны |теңге ... ... саны ... | ... | | ... ... |0 |120 ... ... ... ... теңге |120 ... ... ... ... теңге |120 ... ... ... ... теңге |120 ... |
|0 ... ... |120 ... ... мұнда байқайтынымыз, қолымда бар ақша сомасына сатып алушыға
не алуға болады. Осы тәуелділікті бәз бюджеттік сызық ... ... ... ... өнімнің саны (мөлшері)
10
8
бюджеттік сызық
6
4
2
«В» өнімнің саны (мөлшері)
0 3 6 ... 3. ... ... қисығы
Y
А1
А
А2
В2 В ... ... ... ... ... 4. Ақша ... өзгеруінің бюджеттік сызыққа әсері
Бюджеттік сызықтың орналасуы ақшалай ... ... де ... ... ... бюджеттік сызықты онға қарай параллельдікке
ығыстырады, ал ... ...... қарай ығыстырады. Сондай-ақ тауарға
бағаның өзгеруі бюджеттік сызықты оңға ... ал ... ... ... ... ... ... ... 5. Баға ... ... сызыққа
әсері
Егер бір тауарды, бағасы ғана өзгерсе (мысалы, тағам өнімдеріне баға
төмендейді), ал бар тауардың (киім) бағасы мен ... ... ... онда ... сызықтық соңғы нүктесі оңға жылжиды.
ІІІ тарау. «БӘРІ-БІР» ... ... ... қисығы деп тұтынушыға пайдалы немесе бірдей тұтыну
маңыздылығы бар екі ... ... ... ... қисықты
айтамыз. Бұл қиысқтар алғашқы рет (1881ж) ағылшын экономисі ... ... ... ... ... ... арқылы жеке тұтынушының
сұранымын зерттеумен көптеген ғылымдар айналысқан ХХ ... ... ... Вильфредо Парето (1845-1923жж), американ экономисі Ирвинг ... ... ... Джон ... Хикс (1904ж) және ... әрі математик Евгений Сулицкий (1915ж).
Бәрі-бір қисығы талдау инструмент бола отырып, әдетте ... ... екі ... ... ... Олар ... үшін емес, дау-ойды құруға қолданылады. Айталық, сіздің екі өнімді
тұтынуға мүмкіндігіңіз бар. ... ... ... ... ... Егер Сізге нәрседен (Х1У) немесе (Х2У2) қайсысын таңдау бәрі-бір
болса, онда мұндағы координаттар нүктесі бір ғана ... ... ... изокванттық болып аталады. Мысалы, тұтынушының апталық ... 1 кг қара нан және 2 кг ақ нан ... онда 2 кг ақ ... ... қара ... ауыстыру үшін бас тартады. Себебі екі нүктеде (1 кг қара нан
мен 2 кг ақ ... және (1,1 кг қара ... 1,8 ақ нан ) ... қисығында
жатыр. Әр қайсысының өзінше «көөрдинат жүйесі» бар, бірақ бәрібір қисығының
сипаты – төмен қарай деңестігі ... ... ішке ... ... ... Егер ... тек А ... сипатталса және тұтынушы У
орынына У+АУ алуды жөн көрсе, ал Х – Х+АХ ... ... ... ... онда ... ... нормасы және алмастыру деп
аталады.[1] Шекті алмастыру нормасы алмастыратын тауарлардың ... ... ... ... ... 6. ... қисығы
Демек, бәрі-бір қисығының төмендегідей қасиеттері бар:
а) олардың ... ... ... ... себебі тауар жиынтығының
геометриялық орны тұтынушы үшін ... ... ... ... ... дөңес немесе координат басында игілген. Дөңестік шекті
алмастыру нормасының төмендеуін (ылдайлауын) көрсететді, демек тауар Х-ның
ұлғаюында біз У ... ... аз ... бас тартамыз;
в) координат басынан бәрі-бір қисығы алыс тұрса, онда ол ... ... ... көп ... мөлшерін сиппаттайды. Егер
қисық координат басында және ... ...... мөлшерін аз
сипаттайды.
б) Табыс эффектісі және ... ... ... ... ... өнімдері) икемсіз сұраным қисығына ие
болады. Мысалы, алынатын картон саны (мөлшері), шын ... ... ... ... ... Ең ... ... оған
бағаның тербелгенінде өзгермейді. Ең қажетті тауарларға, оалрдың ... ... ... ... икемді болады.
Бағаның төмендеуі тұтынушы үшін ... ... ... көп
нәрсені сатып алуға болады, бірақ міндетті ... осы ... ... ... ... маргариннің орнына майды). Демек, бағаның өзгеруі табыс
эффектісі мен алмастыру эффектісін тудырады.
Егер өнімнің (алманың) ... ... онда ... табыс немесе ол
өнімді сатып алушының сатып алу ... ... Бұл ... ... ... ... ... қоса) көлемін сатып алудың өсуінен
байқалады. ... ... ... ... ... 2000 теңге болғанда,
Сіз 10 кг алманы 200 теңгеден ... ... Егер ... ... 100 ... Сіз тағыда 10 кг аласыз, онда ... 1000 ... ... ... Сіз ... сол ... немесе басқа тауарды ... ... ... ... тұтынушының нақыт табысын ұлғайтады.
Сондықтан оған алманы көбірек ... ... ... Бұл табыс эффектісі деп
аталады. Демек, табыс эффектісінің мәні мында: өнімге бағаның төмендеуге
ақшалай табыс ... ... ... ... ... өнімді сондық
мөлшермен көбірек сатып алуға жағдай жасайды.
Өнімге бағаның төмендеуі, басқа тауарға қарағанда оның арзағандағанын
көрсетеді. Енді ... ... ... ... ... ұмтылады,
себебі олар салыстырғанда қымбаттау. Біздің ... ... ...... ... ... ... өзгермегенінде – сатып алушылар үшін ол
өте көз тарталық нәрсе. Әр 1 кг алма ... 100 ... ... 200 ... ... ... «олжа нәрсе» екені рас. Демек, бағаның
төмендеуі тұтынушыны басқа ... енді ... ... ... ... ынталандырады. Алма алмұртты алмастыра алады
және басқада көптеген ... ... де. ... төмендеуі өнімге
салыстырмалы көз тартарлықты ұлғайтуы және тұтынушыны оны көп ... ... Бұл ... ... ... ретіндебелгілі.
Жоспар
І. «Шекті пайдалылық» ұғымы.
ІІ. Госсеннің екінші заңы.
ІІІ. «Бәрі-бір» қисығының негізгі ... ... ... және ... ... Экономикалық теория негіздері
Тақырыбы: Тұтынушылар мінез-құлық теориясы
Орындаған:
Тексерген:
Қолданылған әдебиет:
«Жалпы теория негіздері». Я. ... есеп ... ... да ... ... ... индексі
және ЖҰӨ дефляторы»
«Негізгі макроэкономикалық тепе-теңдіктер»
«Жалпы экономикалық теория» У.К.Шеденов , Ақтөбе, 2004ж
«Экономикалық ... ... ... Алматы, 1998ж
-----------------------
[1] Мицкевич А.А. Сборник заданий по экономике. – М.: ... ... бет

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарықты сегменттеудің ұғымы, критерийлері мен белгілері32 бет
Тұтынушыларды зерттеу туралы7 бет
Өндірістік мақсаттағы тауарлар мен тұтыну тауарларын сегменттеудің өзара айырмашылығы5 бет
Тұтынушы тұлғасы және оның қажеттіліктері мен сатып алушы сипаттамасы31 бет
"Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс."3 бет
"Әлеуметтік дезадаптацияның себептері."3 бет
«Девиантты мінез – құлқы бар балаларды анықтау және оқыту проблемаларын шешудің болашақ даму жолдары»9 бет
Абай еңбектерінің негізінде ана тілі оқу сабағында оқушылардың құлықтық тәрбиесін қалыптастыру50 бет
Агрессивтік мінез-құлықтың теориялық мәселелері12 бет
Агрессия мәселесіндегі жеткіншектің мінез-құлық ауытқушылығы, яғни девианттық мінез-құлықтың пайда болуы.7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь