Шығыс елдері ойшылдары тарихы жайында орта ғасырлық мағұлматтар

1.Кіріспе.
а) Шығыс елдері ойшылдары тарихы жайында орта ғасырлық мағұлматтар.
2. Негізгі бөлім.
а) Ибн Хаукальдың өмірі мен еңбектері.
б) Араб тарихшысының орта ғасырлық көне қалалар (Отырар, Кедер,Термес т.б) жөнінде қалдырған деректері
с) IХ.ХI ғғ өмір сүрген қарахан, оғыз тайпаларының тарихы жайындағы Ибн Хаукаль еңбектері.
д)Орыс тарихшыларының Ибн Хаукаль тұсында өмір сүрген ежелгі русь пен хазар, печенег, норман тайпаларының арасындағы шапқыншылықтары жөнінде бүгінгі күнге дейін сақталынған құндылықтары.
3.Қорытынды.
Шығыс елдері ойшылдары тарихы жөнінде орта ғасырлардан бастап ден қойылып зерттеле бастады.Бұған себеп сол кезде өркениеттің күшеюі ықпал етті.Әсіресе, арабтардың жаулап алуына байланысты елдердің ғылыми дәстүрі күшейе түсті.Ғылымның бағасын аша біле бастаған халифтар: мысалы,Әл-Мансур Харум-әл-Гаши «Даналық үйі» кітапханаларын аша бастады. Бағдат мектептерінен ойшыл ғұламаларымыз ағылып шыға бастады.Мәселен,Птоломей еңбектерін әлемге әйгілі еткен ғұламалар,географтар:Әл-Истаһри (IХғ), Ибн Хаукаль (Хғ), Мұхаммед ат-Табари, шежірелерінен көрінеді. Орта Азиядан шыққан көптеген ғұламалар мемлекет басшыларымен келісе отырып, обсерватория, кітапхана аштыра бастаған. Бұл жөнінде IХғ өзінде Отырар (Фараб) территориясында «Отырар, Канду, Турарбан, Мекке қаласының хроникасы» деген Абдул Уали Мухаммед әл-Разракидің еңбектерінен ұшыратамыз.
Сонымен қатар орта ғасырда арабтардың классикалық ғылы- мының дамуына көптеген халықтардың өкілдері, әсіресе Орта Азия ғалымдары аса зор үлес қосты. Орта Азия жеріндегі ғылым мен мәдениет ошақтары тек араб ғылымына ғана емес, сонымен бірге бүкіл орта ғасырдағы ғылыми ой-пікірлердің дамуына үлкен ықпал жасады. Мәселен бұл жөнінде В.В. Бартольд «Араб қалаларында мұсылман елдерінің көптеген әдебиетшілері мен ғалымдары болған.
1 Тараз энциклопедиясы І том «И»
1. В.В. Бартольд. Академик.
Сочинение І том Москва 1963 (45-145 бет)
3. Крачковский И.Ю. «Арабская географическая литература»
4 том Москва – Ленинград 1957 (45-47бет)
4. Internet
5. Касым Аманжолов. Қазақстан тарихы. Дәрістер курсы.
Алматы «Білім 2004» (102-116 бет)
6. Әбсаттар Дербісалиев «Қазақ даласының жұлдыздары»
Алматы «Рауан» 1995 (8-9 бет)
7. Орта ғасырларда Қазақстан тарихы
К.М. Байпаков, Б.Е. Көмеков, К.А. Пищулина
Алматы «Рауан» 1995 (10-21 бет)
8. Д. 8 92.7-93
Д 33. Дербесалиев Әбсаттар Ежелгі араб елінде.
Алматы «Балауса»
9. Көмеков Б.Е. «Государство кимаков ІХ-ХІ по арабским
источникам» Алматы 1972 (113-114 бет)
10. Древний Отырар
Акишев К.А., К.М. Байпаков, Л.Б. Ерзакович
Алматы 1972 (270 бет)
        
        Шығыс елдері
Жоспар
1.Кіріспе.
а) Шығыс елдері ... ... ... орта ... ... бөлім.
а) Ибн Хаукальдың өмірі мен еңбектері.
б) Араб тарихшысының орта ғасырлық көне ... ... ... ... ... деректері
с) IХ-ХI ғғ өмір сүрген қарахан, оғыз тайпаларының тарихы жайындағы ... ... ... Ибн Хаукаль тұсында өмір сүрген ежелгі русь ... ... ... ... ... ... ... күнге дейін сақталынған құндылықтары.
3.Қорытынды.
Кіріспе.
Шығыс елдері ойшылдары тарихы жөнінде орта ғасырлардан бастап ден
қойылып зерттеле ... ... сол ... ... күшеюі ықпал
етті.Әсіресе, арабтардың жаулап алуына байланысты елдердің ғылыми дәстүрі
күшейе түсті.Ғылымның ... аша біле ... ... ... ... үйі» ... аша бастады. ... ... ... ... шыға бастады.Мәселен,Птоломей
еңбектерін әлемге әйгілі еткен ғұламалар,географтар:Әл-Истаһри (IХғ), ... (Хғ), ... ... ... ... Орта ... ... ғұламалар мемлекет басшыларымен келісе ... ... ... ... Бұл ... IХғ ... Отырар
(Фараб) территориясында «Отырар, Канду, Турарбан, Мекке ... ... ... Уали Мухаммед әл-Разракидің еңбектерінен ұшыратамыз.
Сонымен қатар орта ғасырда арабтардың классикалық ... ... ... ... өкілдері, әсіресе Орта Азия ғалымдары аса зор
үлес қосты. Орта Азия жеріндегі ғылым мен ... ... тек ... ғана емес, сонымен бірге бүкіл орта ғасырдағы ... ... ... ... ықпал жасады. Мәселен бұл жөнінде В.В. Бартольд
«Араб қалаларында мұсылман елдерінің көптеген әдебиетшілері мен ... ... ... Таяу ... және Орта ... ... еді» деп
жазды.( «Қазақ даласының жұлдыздары Әбсаттар Дербесалиев Алматы «Рауан
1995» 8-9 ... ... ... ... рет ... келтірілген
болатын.( шамамен 650ж). Ондағы мағұлматтар әйгілі грек ғалымы Клавдий
Птоломейдің еңбектерінен алынған.(б.э.б. ... ... ... географы Ибн Хаукаль да өзінің үлесін қосты.
Шоқтығы биік ұлы ғұлама , теңдесі жоқ ұлы ... бірі ... ... Ибн Хаукаль есімі әрқашан ерекше жарқырап тұрады. Шығыстың
ұлы ойшылы, араб географы мен тарихшысы Әбу-л- ... ... Ибн ... ... Х ғ. ... ... дүниеге келген. Ал
қайтыс болған уақыты белгісіз. Ол ... көп ... ... өткізіп,
Үндістанды, Оңтүстік Азияны, Солтүстік Африканы сонымен ... ... ... ... ... Ибн Хаукальдың әлемге әйгілі «Китаб әл-Масалик уә-л-
мамалик» ( «Жолдар мен патшалықтар ... атты ... ... Онда ... қазақстан тарихына қатысты, атап айтқанда қарлұқтар, ... ... ... ... мағұлматтар
келтірілген. Сондай-ақ бұл еңбекте, аталған тайпалардың қоныстанған
жерлері, Ұлы ... ... ... ... Шу мен Талас өңірінің,
Жетісудың, Оңтүстік Қазақстанның елді ... ... ... ... ... ... Сауран, Сүткент,Отырар (Фараб), Кедер, Шауғар
қалалары жөнінде айтылады. Ибн Хаукаль Тараз ... ... ... сауда-саттық жасайтын орталығы болған жері деп көрсетеді. Бұл
шығарманың «Сурат ... ... ... деп ... ... ... карта болып табылады. Ол картада Тараз қаласы көрсетілген. (1-
суретті қараңыз).
(Тараз энциклопедиясы І том ... ... Ибн ... Орта ... орта ... көне
қалалар туралы біршама деректер қалдырған.Сол қалалардың әрқайсысына жеке-
жеке тоқталсақ.
Х.ғ Ибн Хаукаль ... ... ... ... Испиджабқа бір-екі
күндік жол жүретін Сырдария өзенінің ағысының тұсында жатқан қала ... ... ... ... астанасы Субаникенттен ол бір күндік
жерде дегенді» ... ... ... ... ... ... мен бекініс бар
екендігін, жері тұзды және сортаң болып келгендіктен Фараб өзені бойының
егіншілікке ... ... да бір ... жатса керек. Ибн Хаукальдың
бұл жердегі «Фараб» өзені деп ... Арыс ... ... ... ... дәлелдеп отыр. Араб тарихшысының Фараб, Кенджид пен Шаш
аралығы жайылымды жер, онда ... ... ... ... жуық түрік
отбасылары тұрады» деген деректері ... ... ... кезеңде
өмір сүрген Ибн Хордатбек еңбектерінде жеке қала ретінде танылған Фараб
шаһары неге ... ... Ибн ... ... ... ... алыс емес ... мықты қорған Термес қамалы орналасқан.
Бұл қамалдың араб географының айтуы бойынша, сол ... орта ... ... ... ... ... бар. Бұл негізінен Сурхан өзені
мен Амударияға жақын ... қала ... Бұл ... араб ... ... айтуы бойынша Терместе 704 жылы 15000 мың ... ... ... ол ... Ибн ... «Осман аралы» деп атаған.
Араб тарихшысының ... ... бұл қала ... хан ... тұспа-тұс келді.Зерттеушілердің нәтижесінде бұл қаланың орнынан
көптеген құндылықтар табылды. ... бұл ... ... ... ... арнап салынған мавзолей орны табылған. Ол кісі 255-869жж өмір
сүрген.Кейінгі уақытта осы ... ... ... Мушкетова
айналысқан. Бұл қала мрамордан жасалған ... ... ... ... ... айналымда қолданған грек монеталары табылған және бұл
қала «араб күтушісі қала» атанған.
Кенек руд пен Сиям қалалары Қашқар-Дарьяның ішкі ... ... ... бұл қала Миян кеш деп ... Ал ... ... Асруд өзенінің
аймағында орналасқан. Субах қаласы Ибн ... ... ... ... және
Балқан жолдарын басып өткен. Несеф араб ... ... жаңа аты ... тек XIVғ. дейін осылай аталған. Шағатай ханы Кебектің тұсында Карши
қаласы ... ... ... Х ... ... араб ... ... бойынша,
шаһристан, рабад, цитадель болған.Қаланың төрт қақпасы болған. Атап айтсақ,
Неджарий, Самарқанд, Кене, Губдин. Өзен ... дәл ... ағып ... ... ... ... ... онда әр түрлі мейрамдар
өткізіліп отырған.Бұл қаладан ... ... өту жолы төрт ... ... ... таулы аймақта орналасқан Испара Авал, Некад
қалалары басып ... ... деп ... ... ... ... ... және Бамхахуш аймақтары вассалдылықта болған. Ибн Хаукаль
бұл қалалардағы биік тауларды картаға түсіріп суреттеген.
Ибн Хаукаль араб ... ... ... Балқан жеріне баруы үшін
Қашқар-Дарьяны және Зеравшанды басып өтуі керек болды.Ол осы ... ... ... қаласы Бұхардың екінші астанасы болғанын білген. Сондағы Кеш
қаласын он алты аймаққа ... ... 2)Руд ... 4) ... 6)Ару ... 8)Сиям 9)Арпош 10)Джадж руд 11)Хузар руд 12)Хузар
13)Суруда 14)Сангардан 15)Маймург ... . Бұл ... ... ... қала ... ... ... Пенджикент) сауда жол торабында
орналасқан. 1894 жылдан ... бұл ... ... П.С. ... ... ... Х ғасырда яғни, Ибн Хаукальдің еңбектерінде қалада халықтың
көпшілік бөлігі шаһристан мен ... ... және ... он
мыңнан астам саборлық мешіттер мен сарайлар және ... ... ... ... Шаһристанның екі қақпасы болған: ішкі және
қалалық, ал рабадта төртеу: Замген, ... ... және ... ... өзен ... ... Х ... арба географының
айтуынша, бұл қалада 15000 қала халқы қоныстанған.( В.В. ... ... І том ... 1963 (45-145 ... – ХІ ғасырларда өмір сүрген қарлұқ, оғыз, қимақ, ... ... ... ... Ибн ... бірталай дерек қалдырып,
тарихқа да өз үлесін қосты.
Ибн Хаукаль: «Х ғасырдың ... ... ... көшбасшысы
Сатұқ ісләм дініне енді, ал оның ұлы Боғра хан харун ибн Мұса 960 ... ... дін деп ... ... бұл дін ... да тараған. Ибн Хаукаль Отырар ... пен ... және ... көшіп жүрген мұсылман түріктер жайлы жазған. Археологиялық қазба
жұмыстардың ... бұл ... ІХ – ХІІІ ... мұсылман
мәдениетінің орталығы болғанын айғақтайды. Исламды тұтынушы ... ... ... үлкен мешіттер салынғанын айтқан. Бұл жөнінде
де Ибн Хаукаль әріптестері Әл – ... де ... ... ... ... ... сондай бір мешіттің Кедер қаласында салынғаны ... ... ... ... көшелер қиылысында орналасқан
делінген.»
Ибн Хаукаль: «Отырар жазирасындағы ... ... ... ... 157,5 м2 (15 х 10,5 м) көлеміндегі салтанат залы болып келетін
сарай кешені ашылған. Құрылыс өте ... өрт ... ... Салтанат
залының төбесі құлап түскенде, қабырғаның біразы, оның ішінде төбенің ... ... ... ... ... Күл ... табылған қыш
күйдірілген саз тақталардың бір бетінде жүріп келе жатқан ... ... ... руналық әріптермен жазылған саз тақталары табылды.
Ибн Хаукаль бұл өрт VІІІ ... аяғы мен ІХ ... ... ... ... ... (Древний Отырар. Акишев К.А., К.М. ... ... ... 1972. (270 ... – Х ... ... мемлекетінде отырықшы егінші халықтардың
түркілену процесі үздіксіз жүріп жатты. Бұл ... ... көп ... ... ... орта ағысына дейінгі жерлер, Балқаш пен Ыстық
көлдің аралығы, Іле, Шу, Талас өзендерінің аңғарлары, Тянь – Шань ... ... пен ... төңірегі түгелдей қарлұқ ... ... ... Ибн ... ... ... осы жерлерді
суреттеген. Араб географы Ибн Хаукаль (Х ғасырда) «Қарлұқ жерін батыстан
шығысқа қарай жүріп өту үшін отыз күн ... ... деп ... Ибн ... ... ... ... көшпелі немесе
жартылай көшпелі мал шаруашылығының, егін шаруашылығының дамығандығы туралы
біршама деректер қалдырған.( Орта ... ... ... К.М.
Байпаков, Б.Е. Көмеков, К.А. Пищулина Алматы «Рауан» 1995 ,10-21 бет)
Орыс тарихшылары ... ... ... материалдар берді. Солардың
ішінде араб географы, тарихшысы Ибн ... орта ... ... ... ... Орыс ... ежелге ата бабалары русьтер жайлы зерттей
келе бұл дерек табылып отыр.
Ибн Хаукаль: «русьтер ... ... ... үшін хазарларға шапқыншылық
жасаған, бұл негізінен 968-969 жылдары аралығында болған. Хазар шекарасына
алыс емес ... ... ... орналасқанын географ ретінде айтып отыр.
Өз ... араб ... ... ... бойындағы Булгар қаласын қиратқан.
Мұнда келген нормандардан хазарлар не Дон бойына, не болмаса орталық Волга
бойына келе ... ... деп ...... ... ... ... Волжа сауда жолы арқылы Скандинавиялықтар Каспий теңізіне
келген. Онда нормандар бұрыннан қоныстанған болатын. Бұл ... ... ... ... ... ... мен Хазардың астанасы Итиль қаласын
басып алды. ... ... ... шығу үшін Хазардың ескі ... ... ... ... жазушылары Святослав әскерінің Волга және ... ... ... туралы ештеңе айтпаған. Ал бұл жөнінде араб
географы рустьердің Дон ... ... ... ... Ашық ... ... аттану үшін русьтер күшті дайындықты талап еткен. ... ... ... ... іс-қимылдар Дунай, Закавказье және Киев
орталығына бағытталды. Сонда олардың ... ... ... болатын. Бұл
әскери қимылдар 968-969 жылдары болды. Святослав ... ... ... ... ... ашып, жеңуі нәтижесінде Киев печенег
тайпаларынан бостандығын алып, содан ... ... ... келген. Не
Святослав, не оның әскері Хазарға жорыққа аттануға дәті бармаған. Хазар
шабуылы Ибн ... ... ... мықты, әскері темірдей қуатты
болған. Сол себепті хазарлар Скандинавияны ... ... ... Х ғасырдың
басында, бұл шынымен де ... ... ... Орыс ... ... хазарлардың көшпелі вассалдарына қосылуына ұмтылды. ... ... ... ... (VІ ... Ибн ... және ... (Х ғасырда), олардың жақсы шабандоз болмағандығын көрсетеді. Олар
аттың үстінде жақсы күрес көрсете алмаған. Лев ... ... осы ... ... ... ... Олар ... үстінде өскен далалықтарды
қалайша жеңген деген? сұрақ туады. Бұған ... ... ... де ... ... ... көмекке Святославтың бұрынғы вассалдары болған
печенег тайпалары келді. Дәл осы ... Ибн ... ... русьтердің
қолындағы орыстардың қаруы деп атаған. Басқа араб Ибн ... 965 ... ... ... печенег тайпалары деп танымаған. Басқаша
айтқанда, кейде русьтердің өзін ... деп ... Ибн ... ... ... босқындардан жаулап алғанын, соғыстан кейін еліне
қайту үшін рұқсат алып отырған ... ... ... шарт ... ... ғана келісімін беретін болды. Бердаа бойынша «сіздерге бағыну
міндетті, біздің сіздерге жақсы қатынаста болу міндетті». Бұны ... ... ... бұл ... ... ... арқылы өз державасына қосты. Бұл
әсіресе, Дон Сурожский теңіздеріне қарасты жерлерге ... ... ... және ... орыс ... Белая Вежа және Тьмутороконь
қалаларға айналды. Славян халқы Киев ... ... ... ... Ибн Хаукаль болса Донды орыс өзені деп ... ...... деп
атаған. Святослав өзінің әкесін және тәрбиешісі Вещего Олегтің ... Дон ... ... ... ... елдерімен орыс жерлерін
жалғастырушы болды». Internet.
Қорытындылай келгенде, қазіргі таңда ... ... орта ... ... ойшылдарының
тарихын зерттеумен айналысып келеді. Солай бола тұрса да бізге жеткен
деректер аз. Бұл ... ... ІХ – Х ... Тигр мен ... ... ... және жаңадан пайда ... араб ... ... ... ... мен ... жүргізілген ғылыми жұмыстардың
нәтижесінде табылып отыр. Бұны негізінен атағы әлемге әйгілі ... В.В. ... ... ... ... ... дерек қалдырды.
Онда, В.В. Бартольдтің зерттеулеріне қарағанда алғашқы ашылған медреселер,
мектептер, араб ... ... ... басқа елдерге ... ... ... ... Ибн ... ... кейбір
деректерді: біз В.В. Бартольд, А. Бернштам, Б.Е. ... И.Ю. ... ... ... ... ... Ибн Хаукаль жайлы деректер
өте аз. Ол осы ғалымдардың еңбектерінде араб жазушысы, тарихшысы, ... ... Оған ... Ибн ... өз ... және орта ... елдердің тарихын жазып, сонымен қатар ... ... ... ... ... түсіріп суреттеген. Араб мәдениетінің тарихын
жазған. Қазіргі таңда орта ... араб ... ... кем де ... ... ол жайында құндылықтардың ... Б.Е. ... ... ... ... ІХ – ХІІ ... атты
еңбегінде Ибн Хаукальдің еңбектері жөнінде айтылған.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Тараз ... І том ... В.В. ... ... І том Москва 1963 (45-145 бет)
3. Крачковский И.Ю. «Арабская ... ... том ...... 1957 ... ... Касым Аманжолов. Қазақстан тарихы. Дәрістер курсы.
Алматы «Білім 2004» (102-116 бет)
6. Әбсаттар Дербісалиев «Қазақ даласының жұлдыздары»
Алматы «Рауан» 1995 (8-9 бет)
7. Орта ... ... ... ... Б.Е. ... К.А. ... ... 1995 (10-21 бет)
8. Д. 8 92.7-93
Д 33. ... ... ... араб ... ... ... Б.Е. «Государство кимаков ІХ-ХІ по арабским
источникам» Алматы 1972 (113-114 бет)
10. Древний Отырар
Акишев К.А., К.М. ... Л.Б. ... 1972 (270 бет)

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Психологияның дамуы5 бет
IX-X ғасырларда Батыс Еуропа елдеріндегі феодалдық құрылымның нығаюы. IX-XI ғасырлардағы Франция, Германия,Италия X-XIғасырдың ортасына дейінгі Англия. Испания мен Византия дамуының тарихи ерекшеліктері9 бет
Windows туралы жалпы мағұлматтар7 бет
Xvi-xviіі ғғ. қазақ-орыс елдері арасындағы дәстүрлі елшілік байланыстар тарихы10 бет
А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Ш. Құдайбердиев, М. Жұмабаев жайында қысқаша мәліметтер6 бет
Абай, Шәкәрім мұрасындағы рухани тұтастық немесе жантану ілімі жайында7 бет
Абайдың «Желсіз түнде жарық ай» өлеңінің аудармасы жайлы4 бет
Абайдың «желсіз түнде жарық ай» өлеңінің аудармасы жайында3 бет
Адам мен саясат жөніндегі қазақ ойшылдарының топшылаулары17 бет
Адам құқығының дамуы жайлы қазақ ойшылдарының идеялары10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь