Кәсіпорындардың маңызы және оның формалары


КІРІСПЕ
1.ТАРАУ. КӘСІП0РЫНДАРДЫҢ МАҢЫЗЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ФОРМАЛАРЫ
1.1 Кәсіпорынның маңызы
1.2 Кәсіпорындардың меншік формаларына карай түрлері
2.ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ӨТПЕЛІ ЭКОНОМИКАСЫНДАҒЫ ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ РӨЛІ
2.1 Қазақстан Республикасының шағын кәсіпкерліктің
экономикалық pөлі
2.2 Сатып алушылар алдындағы кәсіпкердің жауапкершілігі
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР TI3IMI
Біздің еліміздің болашағы — оның, интеллектуалды қоры, ҒЫЛЫМ және инновация жетістіктерінде. Бұл сөздер Президент Н.Э. Назарбаевтың халыққа арналған жолдауында айтылған болатын. Өмір өзi көрсеткендей, шикізат сатуға бейімделген экономика құлдырауға бағытталған. Тек жоғары сапалы, ең coңғы ҒЫЛЫМ жетістіктеріне сай техника мен технологиялар ғана экономиканы көркейтіп, халық өмірін жақсартуға қабілетті. Сондықтанда, ҒЫЛЫМҒА жене ғылыми-техникалық және инновациялық саясатқа ерекше көңіл бөлінуі тиic.
Өткен ғасырдың СОҢҒЫ ОҢ ЖЫЛДЫҒЫНДА Қазақстан ҒЫЛЫМИ-техникалық потенциалы қиындықтармен қақтығысын, түбірімен өзгеріске ұшырады. Тек 1999 жылдан [145;8] бастап ғана ҒЫЛЫМ жетістіктері мен инновацияларды игеру, ғылым-өндіріс тізбегін дамытудың, маңыздылығын мойындай бастадық. Рынокты экономика тұсында ҒЫЛЫМИ жаңалықтарды инновациялық компаниялар игеріп өндіріске енгізіп отырады. Бұл салаға ШАҒЫН инновациялық кәсіпкерлік айтарлықтай үлес қосады.
Шағын кәсіпкерлік кез келген мемлекет экономикасының негізгі саласының, бipi. Шағын және орта кәсіпкерлікке кез келген рынокты дамыған елдерде 10 кәсіпорынның 9-ы кipin отырады. Егер, Европа елдерінде әр мың тұрғынға шаққанда 45—50 шағын кәсіпорын болса, АҚШ-та ол көрсеткіш 75 кәсіпорын шамасында, ал Қазақстанда не бары 7—8 кәсіпорын ғана кұрайды екен.
Нарықтық экономиканың субъектілері болып жекеленген меншік иелері саналады. Меншік иесінің өз мүліктерін пайдалануға, иеленуге құқығы бар. Меншіктің көптүрлі формалы болуы кәсіпорынның әртүрлі ұйымдық-құқылық формасын құруға негіз болып табылады.
1. Закон РК "О государственной поддержке малого
предпринимательства" от 19.06.97 г. / Вечерний Алматы, 27 июня
1997 г.
2. Закон РК "Об индивидуальном предпринимательстве" от 19.06.97 г. /
Вечерний Алматы, 9 июля 1997 г.
3. Закон РК "О товариществах с ограниченной и дополнительной
ответственностью" от 22.04.98 г. /Вечерний Алматы, 5 мая 1998 г.
4. Закон РК "О лицензировании".
5. Закон РК "Об акционерных обществах" от 10.07.98 г. / Казахстанская
правда, 21 июля 1998 г.
6. Закон РК "О крестьянском (фермерском) хозяйстве" от 10.04.98 г.
7. Закон РК"О банкротстве" от 21.01.97 г. /Биен, 22 мая 1997 г.
8. Указ Президента РК "О защите прав граждан и юридических лиц на
свободу предпринимательской деятельности" от 27.04.98 г. /Биен, 21
мая 1998г.
9. Гражданский кодекс. -Алматы, 1995.
10. Агеев А.И. Предпринимательство: проблемы собственности и
культуры.
11. Балакоев В.З. Общая экономическая теория. Учебное пособие. -
Новосибирск, ТОО "ЮКЭА", НПК "Модус", 1996.
12. Борисов Е.Ф. Основы экономической теории. - М., 1996.
13. Казаков А.П., Минаева Н.В. Экономика. Учебный курс по основам
экономической теории. - М., 1998.
14. Дайджест экономической теории. - М.: Аналитика-Пресс, 1998.
15. Прикладная экономика. Пер. с англ. -Алматы: ТОО "Книга", 1997.
16. Экономикалық теория –Ержан Байғожаұлы Жатқанбаев

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге




МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1-ТАРАУ. КӘСІП0РЫНДАРДЫҢ МАҢЫЗЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ФОРМАЛАРЫ

1. Кәсіпорынның маңызы

2. Кәсіпорындардың меншік формаларына карай түрлері

2-ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ӨТПЕЛІ ЭКОНОМИКАСЫНДАҒЫ ШАҒЫН
КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ РӨЛІ
1. Қазақстан Республикасының шағын кәсіпкерліктің
экономикалық pөлі
1. Сатып алушылар алдындағы кәсіпкердің жауапкершілігі

ҚОРЫТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР TI3IMI

КіРіСПЕ

Біздің еліміздің болашағы — оның, интеллектуалды қоры, ғылым және
инновация жетістіктерінде. Бұл сөздер Президент Н.Э. Назарбаевтың халыққа
арналған жолдауында айтылған болатын. Өмір өзi көрсеткендей, шикізат сатуға
бейімделген экономика құлдырауға бағытталған. Тек жоғары сапалы, ең coңғы
ғылым жетістіктеріне сай техника мен технологиялар ғана экономиканы
көркейтіп, халық өмірін жақсартуға қабілетті. Сондықтанда, ғылымға жене
ғылыми-техникалық және инновациялық саясатқа ерекше көңіл бөлінуі тиic.
Өткен ғасырдың соңғы оң жылдығында Қазақстан ғылыми-техникалық
потенциалы қиындықтармен қақтығысын, түбірімен өзгеріске ұшырады. Тек 1999
жылдан [145;8] бастап ғана ғылым жетістіктері мен инновацияларды игеру,
ғылым-өндіріс тізбегін дамытудың, маңыздылығын мойындай бастадық. Рынокты
экономика тұсында ғылыми жаңалықтарды инновациялық компаниялар игеріп
өндіріске енгізіп отырады. Бұл салаға шағын инновациялық кәсіпкерлік
айтарлықтай үлес қосады.
Шағын кәсіпкерлік кез келген мемлекет экономикасының негізгі саласының,
бipi. Шағын және орта кәсіпкерлікке кез келген рынокты дамыған елдерде 10
кәсіпорынның 9-ы кipin отырады. Егер, Европа елдерінде әр мың тұрғынға
шаққанда 45—50 шағын кәсіпорын болса, АҚШ-та ол көрсеткіш 75 кәсіпорын
шамасында, ал Қазақстанда не бары 7—8 кәсіпорын ғана кұрайды екен.
Нарықтық экономиканың субъектілері болып жекеленген меншік иелері
саналады. Меншік иесінің өз мүліктерін пайдалануға, иеленуге құқығы бар.
Меншіктің көптүрлі формалы болуы кәсіпорынның әртүрлі ұйымдық-құқылық
формасын құруға негіз болып табылады.
Kәciпорын қоғамдық өндірістің бастапқы, басты буыны болып саналады.
Тікелей кәсіпорындарда өнім шығарылып, жұмыстар
атқарылады, қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыру және таза табыс алу
мақсатындағы игі қызметтер көрсеттеді. Кәсіпорын өз алдына шаруашылық етуші
субъекті болып табылады.
Шағын бизнес - нарықтық экономиканың нeгiзi. Шет елдерде оның дамуы
үшін 50-шi жылдардан бастап орталық және аймақтық мемлекеттік басқару
органдарының мамандандырылған жүйелері мен тікелей және жанама қаржылық
қолдау жүйелері құрыла бастады.
Кәсіпкерлік дамыған рыноктық экономикада кәсіпорын ұйымдарының, жеке
кәсіпкерлердің жиынтығы ретінде келісідей қызметтерді атқарады: жалпы
экономикалық, шығармашылық ізденіс (инновациялық), ресурстық, әлеуметтік,
ұйымдастырушылық.
Дамыған рыноктық экономикада жалпы экономикалық қызмет анықтаушы болып
табылады, бұл кәсіпкерлік ұйымдар мен жеке кәсіпкерлердің рынок субьектісі
ретіндегі рөліне негізделеді. Кәсіпкерлік қызмет тауар (қызмет көрсету,
жұмыстарды орындау) өндіруге және оны нақты тұтынушыларға жеткізуге
бағытталады. Кәсіпкерліктің дамуы экономикалық өсудің, жалпы ішкі өнім мен
ұлттық табыс өсуінің басты шарты болып табылады.
Кәсіпкерлікті шаруашылық қызметтің бір түрі деп қарастыра отырып, оның
негізігі ерекше сипатты белгілерін бөлуге болады:
1.Шаруашылық субьектілерінің еркіндігі және тәуелсіздігі.
2.Пайда табуға бағытталуы.
3.Новаторлық және шығармашылық ізденісі.
4.Шарушылық жүргізуде нар тәуекелге баруы.
егер осы жоғарыда аталған белгілер экономикалық қызметке тән болса, онда
оны толық негізбен кәсіпкерлік қызмет деп атауға болады.
Кәсіпкерлік ұйымдар неғұрлым тиімді қызмет етсе, олардың әртүрлі деңгейдегі
бюджетке, бюджеттен тыс және әлеуметтік қорларға түсетін қаражаттары да
соғұрлым көп болады. Сонымен бірге кәсіпкерліктің дамуы жұмыс орындарының
санын көбейтеді, жұмыссыздық деңгейін төмендеттеді, жалдамалы жұмысшылардың
әлеуметтік жағдайын жақсартады.
Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік мемлекеттің қолдауымен және
қатаң бақылауымен дамып келе жатыр. Отандық кәсіпкерліктің дамуын
келесідей негізгі бағыттарға бөліп қарастыруға болады.
1.Кәсіпкерліктің қызмет етуі мен дамуының құқықтық негізінің қалыптасуы.
Бұл мақсатта Қазақстанда бірнеше республикалық және басқа да
нормативті-құқықтық актілер қабылданады: Азаматтық Кодекс, сондай-ақ
Шаруашалық қызметінің еркіндігі және кәсіпкерлікті дамыту туралы,
Жеке кәсіпкерлік туралы, Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау
туралы және т.б. заңдар.
2.Кәсіпкерлікті мемлекеттік қаржымен қамтамасыз ету және қолдау жүйесінің
қалыптасуы. Бұл үшін салық салу, қаржыландыру және несиелеу,
сақтандыру жүйелері мен амортизация саясаты жетілдірілуде. Ең
алдымен тиімді кәсіпкерлікті жеңілдіктер көмегімен ынталандыру үшін
салық салуды өзгерту қажет. Салық жүйесі кәсіпкерлік пен мемлекет
мүддесін ынталандырушы қызмет атқаруы тиіс.
3.Үкімет орта мерзімді несие берумен қамтамасыз ету үшін мемлекеттік
ресуртарды қалыптастыру арқылы несиелеуді жетілдіру шараларын қолдануда.
Республикалық және аймақтық деңгейде кәсіпкерлік құрылымдарды қолдаудың
бірлескен қорын құру ұсынылады. Бұл қордың қаржы көздері
мемлекеттік бюджет қаражаттары және кәсіпкерлік құрылымдардың табысы,
сондай-ақ халықаралық ұйымдардың шағын кәсіпкерлікті қолдау үшін
бөлетін ресурстары болады

1-ТАРАУ. КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ МАҢЫЗЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ФОРМАЛАРЫ

1.1 Кәсіпорынның маңызы

Бүгінгі күнгі Қазақстан Республикасында шағын және орта кәсіпкерлікті
дамыту мәселесі өзекті болып отыр. Мемлекеттің шағын кәсіпкерлікті
дамытуға көп көңіл бөлуі оның оң экономикалық, саяси және әлеуметтік
нәтижелер беруіне байланысты. Шағын кәсіпкерлік: 1) бәсекелік ортаны
қалыптастырады; 2) рынокты отандық тауарлар және қызметтермен
толтыруға мүмкіндік береді; 3) халықты жұмыспен қамтамасыз етед. 2005 ж
1 қаңтардағы жағдай бойынша Қазақстанда 208409 кәсіпорын тіркелген,
оның 93,9% шағын, 5,1% орта 1% ірі кәсіпорын. Меншік формасы бойынша
кәсіпорындардың басым бөлігін - 82,7% жеке меншік кәсіпорын, содан
кейін 12,7% мемлекеттік кәсіпорын және 4,6% шетел кәсіпорындары
құрайды. Шағын кәсіпорындардың 36% сауда саласында, 13% мүлікпен
операция жасау саласында, 9,8% құрылыста, 8% жуығы өңдеуші өнеркәсіпте
жұмыс істейді. [148;16 ]

Қазақстан Республикасында нарықтық, қатынас жағдайында әрбір кәсіпорын:
1. Нарықтық конъюнктураға сүйене отырып, өз алдына өз жұмысын
жоспарлайды және даму перспективаларын белгілейді. Жоспарларының
негізін тауар (жұмыс, қызмет) тұтынушылармен жасалған келісімдері
құрайды.
2. Өз өнімдерін (жұмыстары, қызметтерін) және
өндірістің
қалдықтарын өз бетінше немесе келісім негізінде белгіленген бағдар мен
тарифтер бойынша таратады, ал кейбір жағдайда заңнама бойынша
бағаны реттеу немесе белгілеуді мемлекет атқарады.
ҚР Азаматтык кодесінің 385 бабында былай жазылған:
1) Шарттың орындалуы тараптардың келісімімен белгіленген бaғa
бойынша төленеді. Заң актілерінде көзделген жағдайда оғaн уәкілдік
берілген мемлекеттік органдар белгілейтін немесе реттейтін баға
(тарифтер, бара қою, ставкалар және т.б.) қолданылады.
2) Шарт жасалғаннан кейін бағаны өзгертуге шартта, заң актілерінде
көзделген реттер мен жағдайларда немесе заң актілерінде белгіленген
тәртіп бойынша жол беріледі.
3. Ақылы шартта баға көзделмеген және шарт ережелеін негізге
ала отырып, оны анықтау мүмкін болмаған реттерде шартты орындау
шартты жасау кезінде осыған ұқсас жағдайларда әдетте осы сияқты
тауарлар, жұмыс немесе қызметтер үшін алынатын баға бойынша
жүргізілуге тиіс деп есептеледі.
Қаржы ресурстары мынадай көздердің есебінен кұралады:
табыстап, амортизациялық (кәсіпорындардың, ұйымдардың және
азаматтардың) бағалы қағаздарын, пай және басқа жарналарын сатудан тускен
қаражаттан, сондайақ, несиелерден және басқа заңды түсімдерден.
4. Несиелік шарттардың және есептесу-каржы тәртібінің сақталуына ҚР және
халықаралық заңдарға сәйкес толық жауаптылық көтереді.[47;9 ]
ҚР Азаматтық кодексінде, "Мемлекеттік кәсіпорындар туралы",
"Акционерлік қоғамдар туралы", "Жауапкершілігі шектеулі және қосымша
жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы" және басқа заңдарда:
-меншіктің көптүрлі формалы жағдайында кәсіорындарды
кұрудың жалпы құқылық нeгізгі белгіленген;

-кәсіпорындардың ұйымдық-құқылық формалары, олардың

жұмыс ерекшеліктері бекітілген;

кәсіпкерлік субъектілерінің құқықтары мен жауапкершіліктері

aйқындaлғaн;
Акционерлік қоғамдарды қаржыландырудың көздері аударудан,
еңбек ұжымының

Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің 10, 11 баптарының, 1-5
тармақтарында Қазақстандағы кәсіпкерлік кызметтің жүзеге асырылуының жалпы
құқылық ауқымы айқындалған.
Қазақстан Республикасында кәсіпкерлік тұнғыш рет Қазақстан
Республикасының Азаматтық кодексі 10 бабының, I тармағында заңмен
бекітілген: "Kәсіпкерлік - меншік түрлеріне қарамастан, азаматтар мен заңды
ттұлғалардың, тауарларға (жұмысқа, қызметке) сұранымды қанағаттандыру
арқылы пайда немесе жеке табыс табуға бағытталған жеке меншікке (жеке
кәсіпкерлік) не мемлекеттік кәсіпорынды шаруашылық басқару құқығынa
(мемлекеттікк кәсіпкерлік) негізделген ынталы қызметі. Кәсіпкерлік қызмет
кәсіпкердің атынан, онын, теуекел етуімен және мүліктік жауапкершілігімен
жүзеге асырылады". [139;16 ]
Мыналар кәсіпкерлік қызметтердің субъектілері болуы мүмкін:
-әрекет қабілеті заңда белгіленген тәртіпте
шектелмеген
-Қазақстан Республикасының азаматтары;
-Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген
өкілеттіктер шегінде шет мемлекеттердің азаматтары мен
азаматтықтары жоқ адамдар;
-азаматтар бірлестігі — ұжымдық кәсіпкерлер (әріптестер).
Кәсіпкерлік мәртебесі мемлекеттік тіркеу және реестрге кіргізілуі
арқылы беріледі. Реестр — фирмалардың атаулары, олардың жұмыс бағыттары,
жеке жауапкершіліктері бар серіктестіктер мүшелерінің фамилиялары, фирманың
жеке капиталы туралы мәлімет және басқадай деректер жазылған есеп жүргізу
кітабы.
Кәсіпорынды басқарушы субъекті мен меншік иeci арасындағы қатынас
жақтардың өзара міндеттемелерін, мүлікті пайдалану және қызметің кейбір
түрлерін жүзеге асыру құқығын шектеуді, жақтардың қаржылық, өзара
қатынастары мен материалдық жауапкершілігінің тәртібі мен жағдайларын,
шартты бұзұдың, негіздері мен жағдайларын белгілейтін шартпен
(кепісіммен) реттеледі; кәсіпорын кәсіпорын мүлік
басқарушымен шарт жасасқаннан кейін, шартта, кәсіпорын жapғыcындa және ҚР
заңнамасында көзделген жағдайлардан өзге реттерде, кәсіпорын қызметіне
араласуға құқығы жоқ.
Кәсіпорынның банкіде есеп айырысатын ез есепшоты, мөрі болуы тиіс,
сондай-ақ, ол өр текті операциялар жасап, мәмлелер жүргізе алады. Бұл
жaғдaйдa ол басқа кәсіпорын немесе мемлекет қаражаттары есебінен де немесе
ез бетінше де өмip сүре алады. Ocыған байланысты кәсіпорын әртүрлі
дербестік алады. Бірінші жағдайда біз жедел шаруашылық жүргізудегі
дербестік туралы, ал екінші жағдайда кәсіпорынға тұрақты қаржылық жағдай
жасайтын оның экономикалық дербестігі, тиімді қызметі туралы айтып тұрмыз.
Экономикалық дербестігінің қалыптасу басы болып кәсіпорының өз алдына
шаруашылықты-оперативті единица немесе заңды тұлғa түріндегі бөлінуі
саналады. Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің 33 бабында заңды
тұлғаның ұғымы былай берілген: "Меншік, шаруашылық жүгізу немесе жедел
басқару құқығындағы оқшау мүлкі бар және сол мулікпен өз міндеттемелері
бойынша жауап беретін, өз атынан муліктік және мүліктік емес жеке құқықтар
мен міндеттерге ие болып, оларды жүзеге асыра алатын, сотта талапкер және
жауапкер бола алатын ұйым заңды тұлға деп танылады.
Заңды тулғаның дербес балансы немесе сметасы болуга тиіс. Заңды
тұлғаның өз атауы жaзылғaн мөpi болады".
Заңды тұлғa болып тіркелу үшін кәсіпорынның төмендегідей белгілері
болуы керек:
1. ұйымдық тұтастығы. Бұл, нақтылап айтканда, құрылтай
кұжаттарында өзінің ішкі құрылым жене басқару тәртібі
бекітілген
ұйымдасқан ұжым.
2. Жекеленген мүлік. Кәсіпорынның негізгі және айналым
қаражаттардан тұратын меншік мүліктері болады, ол өз алдына мүлік
3. иеленіп, оны есепке алады, пайдаланады, сатады, жарамсыз
деп табады, мүлікке салық төлейді.
3. Мүліктік жауапкершілік деген - Заңда көрсетілгендей кәсіпорын өз
міндеттемелері бойынша жауапкершілікте болады.
4. Азаматтық айналымда өз атынан сөйлеу. Кәсіпорын, кәдімгі адам
секілді таныйтындай, басқа кәсіпорындардан айыра алатындай болуы
керек. Сол мақсаттар үшін кәсіпорынға ат (атау) береді, сол атпен ол
мүліктік және жеке мүліктік емес құқыққа ие болады және одан айырады,
міндет алады, сотта, төрелік сотта және аралық сотта талапкердің және
жауапкердің рөлін атқарады.

1.2 Кәсіпорындардың меншік формаларына қарай түрлері.

Кәсіпорын ең алдымен қайбір жеке меншік түрінің басымдылығына қарай -
қоғамдық немесе жекеменшік болып екі типке бөлінеді.
Бірінші тип. Мемлекеттік кәсіпорын. Олардың жиынтығы экономиканың
қоғамдық секторы болып саналады.
Екінші тип. Серіктестіктерді, акционерлік қоғамдарды, аралас
кәсіпорындарды, кооперативтерді жеке иелену. Олар экономикалық жекеменшік
секторын құрайды.
Экономиканың жекеменшік секторындағы кәсіпорындар кәсіпорын иелері
бipey немесе бірнеше адам болып келулеріне, кәсіпорын жұмысы үшін
жауапкерштілктеріне, кәсіпорынның жалпы капиталына жеке капиталдарды қосу
тәсіліне байланысты бөлінеді.
Жауапкершілік шектеулі және шектеусіз болып келеді.
Шектеулі жауапкершілік – кәсіпорынға өз қаражатын қосқан адам
кәсіпорынның міндеттемелері бойынша өзi қосқан қаражат мөлшерінде
жауапкершілік көтереді дегенді білдіреді.
Шектеусіз жауапкершілік — кәсіпорынға өз қаражатын қосқан адам
кәсіпорынның міндеттемелері бойынша өзінің барлық мүліктерімен ортакқ
жауапкершілікте болады дегенді білдіреді.
Айталық, екі адам ортақ кәсіпорынға 100 млн. теңгеден салды делік.
Сонда кәсіпорынның жалпы кұрылған капиталы 200 млн. теңге кұрайды. Егер
кәсіпорын несие берушлер aлдындaғы 300 млн. теңге көлеміндегі
міндеттемелері бойынша банкрот болса, онда жауапкершілігі шектеулі әpбip
қасиеттерлер қарыз міндеттмелерін 100 млн. теңгеден, яғни өздері қосқан
мөлшерде ғана жабады. Ал шектеусіз жауапкершілік жағдайында екі ортақтас
300 млн. теңгелерімен қоштасып қала береді Егер бipeyi 100 млн. теңге ғана
төлей алса, онда соры қайнаған кісіпорынның екінші иегеріне 200 млн. теңге
төлеуге тура келеді.
Дербес (отбасылық) жекеменшік кәсіпорын азаматтардың өз меншктеріне
негізделген. Оның иeci болып табыстың бәpiн алатын және шаруашылық
қызметтің нәтижелеріне орай барша тәуекелді көтереін бip отбасы (біp тулға)
саналады.
Артықшылығы: таза табысты бөлісу жөнінен ыңшың жоқ, салық салу жүйесі
оңай, жеңілдіктер болуы мүмкін.
Kемшілігі: бастау капиталының мөлшері мердымаз, банктен несие алу,
ауқымды icтi бастау қиын.
Толық серіктестік мүшелердің үлестік (пай) меншіктігіне негізделген.
Cepiктестіктің барлық мүшелері шаруашылық қызметтін нәтижесі бойынша
өздерінің жеке мүліктеріменен толық жауапкерштілікті көтереді. Қаржылы
жылдың қорытындысы бойынша cepіктестік тапқан таза табыс қатысушылар
арасында олардың жарғылық капиталға қосқан үлесіне сэйкес бөлінеді.
Артықшылығы: айтарлықтай қаражатты салыстырмалы кысқа мерзім ішінде
жинақтауға болады; қаражат салу бағытында кipiciп кете алады, экономиканың
әртүрлі салаларына қаражат салуда әртүрлілікті қолдана алады.
Кемшіліктері: таза табысты болу кезіде серіктестікке қатысушылар арасында
қиындық туады; салық салуда жеңілдік жоқ.
Коммандитті cepiктестік үлестік меншікке негізделген. Коммандитті
серіктестік өзінің салымы мөлшерінде жауапкершілік көтеретін, салымшы
мүшелерді (коммандистер) және мінтдеттеме бойынша толық ортақ жауап беретін
толық жолдастарды (өзінің мүлікмен жауап беретін жауапты серіктестерді)
қамтиды.
Артықшылығы: басқаруға қатысы жоқ, бipaқ өз капиталы болғанды
қалайтындарды серіктестікке тартуға болады. Мысалы, зейнеткерлік жастағы
немесе кәсіпкерліктің басқа түрлерімен шұғылданып жүрген адамдарды.
ҚазаҚстан Республикасы Азаматтық кодексіне сәйкес (77-84 баптары),
сонымен қатар жауапкершілігі шектеулі және қосымша жауапкершілікті
серіктестіктер кұруға болады.
Ашық және жабық акционерлік қоғамдар.
Ашық акционерлік қоғам — бұл акция шығарып және оны сату арқылы
көптеген қатысушылардың қаражаттарын біріктіpy жолымен ақшалай қаржысы
құрылған кәсіпорын. Акцияның иеci болып — мемлекет, кәсіпорын, ұйым секілді
заңды тұлғалармен бipгe жеке азаматтар да бола алады.
Кәсіпорынның міндеттемелері мен шығыны жөнінен акционерлердің
(кәсіпорынның қасиеттері) қаржылық-экономикалық жауапкершілігі олардың
қоғам капиталына салған ақша мөлшерімен шектелінеді.
Акционерлік қоғамның бағыты мен қызметінің өзгешелігі әртүрлі болуы
мүмкін, жалпы мақсаты - таза пайдаға кенелу болып табылады.
Жабық акционерлік қоғам - акцияларды тек оның құрылтайшылары арасында
немесе алдын-ала белгіленген адамдар арасында ғана бөледі.
Кәсіпорындардың басқа да формалары бар. Мысалы, венчурлық (тәуекелшіл)
кәсіпорын. Ол экономиканың ғылымды көп қажет ететін
салаларында ғылыми зерттеу, инженерлік талдау, маңызды жаңалық жасау және
оны өндіріске ендіру жөнінен мамандандырылған шағын кәсіпорын.
2-ТАРАУ.
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ӨТПЕЛІ ЭКОНОМИКАСЫНДАҒЫ ШАҒЫН КӘСІПКЕРЛІКТІҢ
ЭКОНОМИКАЛЫҚ РӨЛІ

2.1 Қазақстан Республикасының шағын кәсткерліктің экономикалық рөлі

Шағын кәсіпкерліктің артықшылығы:
айырықша қажеттіліктерді (ксерокөшірме, бала тәрбиелеушілер
қызметін сәлемдемелерді жеткізу қызметін құру және
т.б.)
қанағаттандыру мүмкіндігі;
2. өзгерістерге тез икемделу қабілеттілігі;
3. жаңа тауарларды, жұмыстардың жаңа тәсілдерін мақұлдау
мүмкіндігі.

Баршаға белгілі, Қазақстандағы шағын кәсіпкерлікті дамытудың негізінен
үш мақсаты бар: өнімдер мен кызметтерді өндіру көлемін ұлғайту; халықтың
жұмыспен қамтылуын күшейту; салықтар мен басқадай төлемдердің бюджетке
түсуін көбейту.
Алынған статистикалық eceпті талдаудың көрсетуіне Қарағанды 1997 жылғы
республикадағы шағын кәсіпорындардың және онда жұмыс істейтін адамдардың
саны оншалыкты өспеген. 1996 жылдық соңында 21,2 бірлік болса, 1997 жылдың
аяғында - 21,9 болған. Күшіндегі заң бойынша шағын кәсіпорынды дамыту оның
барлық қызметтері салаларында ынталандырылуы тиіс.[109;5]
Шағын кісіорындардың кейбір салаларындағы кызметтерді экономикалық
талдау нәтижелеріне қарағанда статесеп бойынша қонақ үйлер, мейрамханалар,
қoзғaлмaйтын мүліктер мен операциялар, жалдау және кәсіпорындарға
көрсетілетін қызметтер, яғни жалпы ұғым бойынша өте рентабельді деп
саналатын барлық салалар шығынды болып келеді екен (приложение).
Кәсіпорындардың және оларда жұмыс істейтін жұмыскерлер санының
тұрақтамауы, шағын бизнестің тиімсіз салалық және аймактық құрылымдарының
кұрылуы және оның қылмысқа баруы, ұсақ кәсіпкерлердің өндірістен және
инвестициядан "қашуы" сияқты шағын кәсіпкерлік аясында сонғы кездері
кepiніс берген дағдарыстық процестер қaзіргі Қазақстан экономикасының
маңызды секторының баскаруға келмейтіндігі, оның ұйқы-тұйқы қалыптасқандығы
туралы тұжырым жасауға негіз болады. Мәселе, оның жетілген инфрақұрылымының
жоқтығы шағын кәсіпкерлікті қолдауға бөлінген қаржылық қаражаттың
шектеулілігінде емес.
Шағын кэс1пкерл1кт! колдаудьщ мемлекетт1к стратегиясыныц tmjctj
салалык, аймак;тык; жэне баск;адай артыкшылыктьщ айкыцдалмауы, кэапкерлж
курылымдармен Kepi байланыстьщ болмауы, Tin жаткан процестерд1 бакылау жэне
оларды текест1рудщ жок;тырыида больп отыр. Шарын бизнес аймактык; жерплтп
масштабта, улттык; экономиканык айырыкша секторы турЫде элдеб1р бут1н
сектд! owiip cypin жэне дамып келед1, сонымен 6ipre нак;тылы кэапорын болып
айпленген.
Шарын кэсткерл1кт1и б1рталай сапалык ерекшел1ктер1 бар, ол ерекшелктер
оны экономиканьщ спецификалык, секторы релнде белектеп керсетуге мэжбур
етед!. Оларра мыналар жатады:
* менам™ к;ук;ык;тын 6yTiHfliri жэне кэсторынды т1келей баскару,
6ip жарынан, менеджерлерд! бакылаудьщ кажетт!л1пн жояды, еюнш1
жагынан — басшынын табыск;а жетудеп реп\ мен мэнЫ кушейтед1;
* кэсюорын масштабыньщ шектеулт1п жене кожайын мен
жумыскерлердщ арасындары т1келей байланыс, 6ip жарынан, баск;ару
TMiMflmiriH арттырады, еюнш1 жарынан — енд1рюке тулральщ катынас
ыкпалын кушейтед1;
* кэапорын мумкщД'п мен ресурстардыи шектеулт!п, 6ip жарынан,
оран тауар турЫе (жумыс, кызмет) бер!лген барара жэне тауарлы рынок
* 16
жардайына аитарлыктаи ьщпал ету мумюнд1пн тудырады, еюнш! жарынан —
кызметтщ турЫ тез езгертуге жардай жасайды.
тутынушылар шенбер!нщ шектелЫу! жене жерпл!кт1 рынокка
бардарлануы, 6ip жарынан, сатуды кецейтуд! шектейд1, еюнин жарынан -
туракты суранымды калыптастырады жэне к;ызмет керсету сапасын
кетеруге ынталандырады;
каржылык ресурстарра жол ашуды шектеу, 6ip жагынан, eHflipicTi
кенейту мумюнд1пн шектейд1, eKiHmi жагынан, каржылык; ресурстардьщ
бытыранкы рыноктарын (жеке жинак;, таныстар мен туыскандардьщ
каражаттарын, ес1мк;орлар капиталын) пaйдaлaнyFa итермелейд1.
Шагын кэсткерлж — ewiipmenfliK деигей! темен жэне тэуекелштк деигей1
кетерщк1 к,ызметтур! болып саналады. Ce6e6i ол:
ете бимэл1мди~ппмен, белпс1зд1пмен жэне стихиялылырымен
сипатталынатын жерпл1кт1, 6ip маиайдьщ ayiviafbiHaH аспайтын рынокта
Kecin етед!. Бул - ондай рыноктарра к!рудщ кеп капиталды
кажет
етпейтЫд!пне жэне ic жузЫде реттелмей-т1нд1пне байланысты;
мемлекетпен к;атынас жуйес1нде, ipi жэне орташа бизнестермен,
каржылы-несиел! институттармен, уйымдаск;ан кьтмыспен объективт!
турде "элжуаз" позицияда турады, муны оньщ экономикалык; элс1зд!п мен
элеумегпк уйымдаспарандыгымен TyciHflipyre болады;
эзЫщ айтарльщтай iniKi резерв! болмагандыктан ол сырткы
ортаньщ ecepiHe ете сез1мтал келед1.
Шагын кес1пкерл1кт1 камтыран дардарыс елдеп экономикалык жардайлардьщ
езгерулер!не байланысты. Шарын кэапорындар мен кооперативтерд1н алрашкы
толкыны салык салу жен1ндеп жеи1лд!ктерд1 жэне экономиканьщ мемлекетт1к
секторыньщ оралымсыздырын пайдалана отырып, ойдарыдай табысты жумыс icTen
кетт!. Инфляцияньщ ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қозғалыс және оның негізгі формалары
Меншіктің маңызы мен формалары
Қоғамдық шаруашылық және оның формалары
Кәсіпорынның шығыны және оның формалары
Ұйқы және оның маңызы
Жарнама және оның маңызы
Казақстан республикасындағы шағын және орта кәсіпорындардың ұйым-заңды формалары
Жалпы несие туралы түсінік және оның формалары
Химия тілі және оның маңызы
Мінез-құлық формалары және оның жүйелілігі.
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь