Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясы

Қазақстан Республикасының Индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған мемлекеттiк стратегиясы (бұдан әрi Стратегия) Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Елдегi жағдай туралы және 2002 жылға арналған iшкi және сыртқы саясаттың негiзгi бағыттары туралы"
Қазақстан халқына Жолдауында және Қазақстан кәсiпкерлерiнiң оныншы форумында берген тапсырмаларына сәйкес әзiрлендi.
Стратегия Қазақстанның 2015 жылға дейiнгi кезеңге арналған мемлекеттiк экономикалық саясатын қалыптастырады және экономика салаларын әртараптандыру арқылы дамудың шикiзаттық бағытынан қол үзу арқылы елдiң тұрақты дамуына қол жеткiзуге бағытталған.
Өңдеушi өнеркәсiпте және қызмет көрсету саласында бәсекеге түсуге қабiлеттi және экспортқа бағдарланған тауарлар, жұмыстар және қызметтер өндiрiсi мемлекеттiк индустриялық-инновациялық саясаттың басты нысанасы болып табылады.
Дүниежүзiлiк экономиканың ғаламдануы аясында Қазақстан экономикасы бiрқатар проблемаларға тап болып отыр. Негiзгi проблемаларға мыналарды жатқызуға болады: бiр жақты шикiзат бағыттылығы, әлемдiк экономикаға ықпалдасудың әлсiздiгi, ел iшiндегi салааралық және өңiраралық экономикалық ықпалдасудың босаңдығы, iшкi рынокта тауарлар мен қызметтерге деген тұтыну сұранысының мардымсыздығы (шағын экономика), өндiрiстiк және әлеуметтiк инфрақұрылымның дамымауы, кәсiпорындардың жалпы техникалық және технологиялық тұрғыдан артта қалушылығы, ғылым мен өндiрiстiң арасында ықпалды байланыстың болмауы; ғылыми-зерттеу және тәжiрибелiк-конструкторлық жұмыстарға (бұдан әрi - ҒЗТКЖ) қаржының аз бөлiнуi, менеджменттiң экономиканы Ғаламдану процестерiне және сервистiк-технологиялық өтуге бейiмдеу мiндеттерiне сәйкес келмеуi.
Проблемаларды шешу және Стратегия аясында алға қойылған мақсаттар мен мiндеттерге қол жеткiзу үшiн Даму Банкiнiң қызметiн жандандырумен қатар Қазақстанның инвестициялық қоры, Экспортты сақтандыру жөнiндегi корпорация, Инновациялық қор сияқты арнайы даму институттарын құру көзделiп отыр.
Бұл ретте осы институттар қосылған құны жоғары жаңа өндiрiстердi құруға және олардың жұмыс iстеп тұрғандарын дамытуға және келелi салаларды кешендi талдау, олардың ең маңызды элементтерiн анықтау негiзiнде ғылыми және ғылыми-техникалық зерттеулер мен әзiрленiмдерге қолдау көрсетуге инвестициялау саясатын жүргiзетiн болады.
Стратегия елде ғылымды және инновациялық қызметтi ынталандыруға бағытталған белсендi мемлекеттiк ғылыми және инновациялық саясат жүргiзудi көздейдi. Алға қойылған мақсаттарға қол жеткiзу үшiн қаржы рыногын одан әрi дамыту және фискалдық, бiлiм бepу, монополияға қарсы, инфрақұрылымдық саясатты жетiлдiру көзделiп отыр. Стандарттау саясаты шеңберінде экономиканың және басқарудың барлық салаларында әлемдiк стандарттарға көшу көзделуде.
Стратегияны ойдағыдай iске асыру экономиканың адам капиталын, өндiрiлген және табиғи капиталды тиiмдi пайдалануға негiзделген тұрақты өркендеуiне алып келетiн оның құрылымында сапалы өзгерiстер жасауға, Қазақстанның әлеуметтiк дамудың және қоғам құрылысының сапалық жаңа деңгейiне шығуына ықпал етуi керек.
Экономиканы мемлекеттiк реттеу әдiстерi мен тетiктерiн жетiлдiру жөнiндегi жекелеген ұсыныстарды негiздеу үшiн Стратегияның тиiстi бөлiмдерiнде импортты алмастыратын және экспортқа бағдарланған саясатты iске асыру жөнiндегi шет елдердiң тәжiрибесi, оның iшiнде экспорттық саясаттың әрқилы түрлерi мен кезеңдерi, сондай-ақ әлемдiк рыноктарда бәсекелестiк артықшылыққа қол жеткiзуге мүмкiндiк беретiн факторлар келтiрiлген.
Жалпы алғанда Стратегияны iске асыру нәтижесiнде 2015 жылға қарай ел экономикасы сервистiк-технологиялық дамуға өтуге дайын болуы керек.
1. Әлемдiк экономиканың үрдiстерiн талдау және Қазақстан экономикасының бәсекелестiк қабiлетiн арттыру проблемалары
1.1. Әлемдiк экономиканың даму үрдiстерiн талдау
Екiншi дүниежүзiлiк соғыстан кейiн капитализмнiң әлемдiк жүйесi өзгерiске ұшырап, монополистiк немесе трансұлттық капитализмнiң жаңа белгiлерiне ие болды.
Мұндай өзгерiс әлемдiк сауданың едәуiр өсуiмен, трансұлттық компаниялардың пайда болуымен, шетелдiк инвестициялардың елеулi түрде артуымен және сауда шарттарының ырықтануымен сипатталады. Халықаралық валюта қоры және Дүниежүзiлiк банк сияқты институттар пайда болды.
        
        Қазақстан Республикасының Индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015
жылдарға арналған стратегиясы туралы Қазақстан Республикасы Президентінің
2003 ж. 17 мамырдағы N 1096 ... ... және ... ... ... тұрақты
дамуын қамтамасыз ету, өнiмнiң бәсекелiк түрлерiн шығару мен ... үшiн ... ... ... ... ... Қоса берiлiп отырған Қазақстан Республикасының Индустриялық-
инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған стратегиясы (бұдан әрi -
Стратегия) ... ... ... ... ай ... ... iске асыру жөнiндегi 2003-2005 жылдарға
арналған iс-шаралар жоспарын әзiрлеп, бекiтсiн (І кезең);
жылына екi рет, 1 ... және 1 ... ... жарты жылдық
қорытындылары бойынша Мемлекет басшысына Стратегияның орындалу барысы
туралы ... ... ... ... ... Президентiне тiкелей бағынатын және есеп
беретiн мемлекеттiк органдар ... iске ... ... ... қолдансын.
4. Стратегияның орындалуын бақылау ... ... ... ... Осы ... қол қойылған күнiнен бастап күшiне енедi.
Қазақстан Республикасының Президенті Н. ... ... 2003 ... ... N ... ... Республикасының Индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015
жылдарға арналған стратегиясы Астана, 2003 жыл
Стратегияның паспорты
|Атауы ... ... ... |
| ... ... жылдарға арналған стратегиясы ... үшiн ... ... Президентiнiң"Елдегi жағдай |
|негiз ... және 2002 ... ... iшкi және ... |
| ... ... ... туралы" Қазақстан халқына |
| ... және ... ... ... |
| ... берiлген тапсырмаларына сәйкес әзiрлендi |
|Әзiрлеушiлер |Қазақстан Республикасының Экономика және бюджеттiк |
| ... ... - ... ... |
| ... және ... Бiлiм және ... Көлiк және |
| ... ... және ... ... ... |
| ... және минералдық ресурстар, Қаржы |
| ... ... ... ... және |
| ... ... ... агенттiктiң, Ұлттық |
| ... және т.б. ... ... ... ... ... қол үзуге ықпал ететiн экономика |
| ... ... ... ... тұрақты дамуына |
| |қол ... ұзақ ... ... |
| ... экономикаға өту үшiн жағдай |
| ... ... ... ... орташа жылдық өсу қарқынын 8-8,4 % |
| ... ... ету, 2000 ... ... |
| |2015 жылы ... ... ... 3 есе арттыру және |
| |ЖIӨ ... ... 2 есе ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... және жеке |
| ... ... әрi ... артықшылықты |
| ... ... ... ... қосылған |
| ... ... қол ... ... нақты өндiрiстерде |
| ... ... ... ... ... ... |көп ... ететiн және жоғары технологиялық экспортқа |
| ... ... ... ... ... |
| ... әлеуетiн қосылған құны жоғары тауарлар мен |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... және ... ... қосыла |
| |отырып, өңiрлiк және ... ... |
| ... ... ... ... ... жылдар ... ... - ... жылдар |
| ... - ... ... |
| ... - ... ... ... |Стратегияны iске асыруға жұмсалатын нвестициялық ... және ... ... ... олжамды көлемi жылына 1,2 |
|қаржыландыру |млрд. АҚШ долл ... Бұл ... ... iске ... ... жұмсалатын мемлекеттiк шығындардың құны 2002 |
| ... ... ... 260 млн. АҚШ ... ... |
| ... және ... бюджеттерден қаржыландыру |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... iс-шараларын қаржыландыру|
| |үшiн Даму ... ... ... ... |
| ... ... ... ... Бұл ... жаңа |
| ... және инновациялық институттарды құру iрi |
| ... ... ... ... етедi. |
|Күтiлетiн ... ... ... ... |
|нәтижелер |экономиканың өсу қарқынын жылына ... 8,8-9,2 % |
| ... ... Бұл 2000 ... ... 2015 жылы|
| |ЖIӨ ... 3,5-3,8 ... ... ... бередi. |
| ... ... ... ... ... ... өсу |
| ... 8-8,4 %-ке ... ... 2000 жылмен |
| ... 2015 жылы ... ... ... 3 есе |
| ... және ЖIӨ ... сыйымдылығын 2 есе |
| ... ... ... ... iске ... |
| ... 2015 жылы мұнай, газ кен орындарын қарқынды |
| ... ... ... және ... |
| ... ... ... өзгерiске ұшыратпайды. |
| ... iске ... ЖIӨ ... ... |
| ... салмағын 2015 жылы 46,5 %-тен 50-52 %-ке дейiнгi|
| ... ... ЖIӨ ... ... және ғылыми- |
| ... ... ... ... 2000 ... 0,9 |
| ... 2015 жылы 1,5-1,7 %-ке ... ЖIӨ құрылымында |
| |өңдеушi өнеркәсiп ... ... ... 2000 ... |
| |13,3 %-тен 2015 жылы 12-12,6 %-ке ... ... |
| ... ... үшiн бұл ... ... |
| ... ... 2015 жылы 10,9 %-тi құрайтын едi). |
| ... ... ... iске ... ... |
| ... кен ... салаларының қосылған құнының |
| ... оның ... ... өндiру 2000 жылғы 31,0 және |
| |25,6 % ... 2015 жылы ... 55-56 % және 50-51 |
| |%-ке ... ... ... iске ... ... |
| ... кен ... ... 46-47 %-тi ғана |
| ... Бұл ... ... көп қажет ететiн және жоғары |
| ... ... ... үлесi 2000 жылғы ЖІӨ |
| |0,1 %-нен 2015 жылы 1-1,4 %-ке ... ... ... |
| ... ... құнының мында сапалық өзгерiстер |
| ... ... және ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| |40,1 %-нен 27-28 %-ке ... төмендейдi, ал ауыл |
| ... ... ... ... 38,1 %-тен 45-46%-ке |
| ... ... Бұл ... ғылымды көп қажет ететiн және |
| ... ... ... ... 2000 жылғы 0,6 %-пен |
| ... 9-11 %-тi ... ... ... ... дамуының 2003-
2015 жылдарға арналған мемлекеттiк стратегиясы (бұдан әрi ... ... ... ... ... ... және 2002 ... iшкi және сыртқы саясаттың негiзгi бағыттары туралы"
Қазақстан халқына Жолдауында және ... ... ... ... ... ... әзiрлендi.
Стратегия Қазақстанның 2015 жылға дейiнгi кезеңге ... ... ... қалыптастырады және экономика салаларын
әртараптандыру арқылы дамудың шикiзаттық бағытынан қол үзу ... ... ... қол жеткiзуге бағытталған.
Өңдеушi өнеркәсiпте және қызмет көрсету саласында бәсекеге түсуге
қабiлеттi және экспортқа бағдарланған ... ... және ... ... ... ... басты нысанасы
болып табылады.
Дүниежүзiлiк экономиканың ғаламдануы аясында Қазақстан экономикасы
бiрқатар ... тап ... ... ... проблемаларға мыналарды
жатқызуға болады: бiр жақты ... ... ... ... ... ел iшiндегi салааралық және ... ... ... iшкi ... ... мен ... тұтыну сұранысының мардымсыздығы (шағын экономика), өндiрiстiк және
әлеуметтiк инфрақұрылымның дамымауы, кәсiпорындардың жалпы техникалық және
технологиялық тұрғыдан артта қалушылығы, ... мен ... ... байланыстың болмауы; ғылыми-зерттеу және ... ... ... әрi - ... қаржының аз бөлiнуi,
менеджменттiң экономиканы Ғаламдану ... және ... ... ... ... ... ... шешу және Стратегия аясында алға қойылған мақсаттар мен
мiндеттерге қол ... үшiн Даму ... ... ... ... ... ... Экспортты сақтандыру жөнiндегi
корпорация, Инновациялық қор сияқты арнайы даму ... ... ... ... осы институттар қосылған құны жоғары жаңа өндiрiстердi
құруға және олардың ... ... ... ... және ... ... талдау, олардың ең маңызды элементтерiн анықтау негiзiнде ғылыми
және ғылыми-техникалық ... мен ... ... ... ... ... ... елде ғылымды және инновациялық қызметтi ынталандыруға
бағытталған белсендi мемлекеттiк ғылыми және инновациялық ... ... Алға ... ... қол ... үшiн ... рыногын одан
әрi дамыту және фискалдық, бiлiм бepу, монополияға қарсы, инфрақұрылымдық
саясатты жетiлдiру көзделiп отыр. ... ... ... және ... барлық салаларында әлемдiк стандарттарға көшу
көзделуде.
Стратегияны ойдағыдай iске ... ... адам ... және ... капиталды тиiмдi пайдалануға негiзделген ... алып ... оның ... ... ... жасауға,
Қазақстанның әлеуметтiк дамудың және қоғам құрылысының сапалық жаңа
деңгейiне ... ... етуi ... ... реттеу әдiстерi мен ... ... ... ... ... үшiн ... ... импортты алмастыратын және экспортқа бағдарланған саясатты
iске асыру жөнiндегi шет елдердiң ... оның ... ... әрқилы түрлерi мен кезеңдерi, сондай-ақ әлемдiк рыноктарда
бәсекелестiк артықшылыққа қол жеткiзуге ... ... ... ... ... iске ... ... 2015 жылға қарай ел
экономикасы сервистiк-технологиялық дамуға өтуге дайын ... ... ... ... ... ... және ... экономикасының
бәсекелестiк қабiлетiн арттыру проблемалары
1.1. Әлемдiк экономиканың даму үрдiстерiн талдау
Екiншi дүниежүзiлiк ... ... ... әлемдiк жүйесi
өзгерiске ұшырап, монополистiк ... ... ... ... ие ... өзгерiс әлемдiк сауданың едәуiр өсуiмен, ... ... ... ... ... елеулi түрде
артуымен және сауда шарттарының ырықтануымен сипатталады. Халықаралық
валюта қоры және Дүниежүзiлiк банк ... ... ... ... ... жылдары әлемдiк экономика дүние жүзiндегi ... ... ... ... ... ал ... бастап
корпорацияларды трансұлттық белгiлерi бойынша ұйымдастыру үрдiсi көрiнiс
бере бастады.
Тоқсаныншы жылдарға қарай ... мен ... ... ... ... алып, әлемнiң барлық елдерi бойынша шашыраңқы орналасты.
Қаржы-өнеркәсiп капиталы трансұлттық сипатқа ие болды.
Дамушы елдер үшiн бұл өзгерiстердiң ... аса зор. ... ... ... ... ... аймақтар шикiзат жеткiзуге, ал орталық оны
өңдеп, шетке қайта жеткiзуге негiзделген ... ... ... ... жағдайында дамушы елдер өндiрiстiк процесс
тiзбегiне тартылып, қосылған құны ... ... ... ... ... ... ... өндiрумен айналысады.
Әлемде индустриялық саясат жүргiзудiң мол тәжiрибесi жинақталған.
Санаулы ... ғана ... бiр ... ... ... шешiп, өз өнеркәсiбiн әртараптандыра алғанын атап өтуге болады.
Экспорттың құрылымын әртараптандыру үшiн индустриялық саясатты қолдану
түрлi елдердiң ... ... ... ... ... және экспортқа
бағдарланған саясаты мысалдарынан айқын байқауға болады. Негiзiнен ... ... ... ... ... және ... және ... Азия
(Оңтүстiк Корея және Сингапур) елдерiне жасалған талдаудан ... ... ... экономикалық өркендеуге қол жеткiзуге
болатындығы туралы негiзгi қорытынды жасауға болады.
Тарихи өткен кезеңде ... ... ... де, ... Азия ... де
импорттың орнын басу және экспортқа бағдарланған ... ... ... ... ... бiр кезеңде импортты алмастыру саясатынан бас
тартып, ... ... ... ... ал ... Америкасының импорт
алмастыруға ерекше көңiл аударуы осы елдердiң ерекшелiгi ... ... ... ... ... экспортқа негізделген
саясаттың табысты болуы түсiнiктi, себебi өзiнiң iшкi ... ... ... елдер өздерiнiң экономикалық даму процесiн тоқтатпау үшiн
сыртқы рыноктарды игере бастауға мәжбүр болады. Латын Америкасының елдерi
импорт алмастыруды ... ... ... бәсекелестікке емес, жасалған
әкiмшiлiк және тарифтiк тосқауылдарда негізделген ... ... өту ... Бұл ... ... ... ... жаңғыртудың және
өнiмдiлiктi арттырудың орнына өз ресурстарын импортты алмастыру саясатын
одан әрi сақтап қалу мақсатында ... ... өз ... барынша
қорғап қалуға бағыттады. Осының салдарынан ресурстар тиiмдi бөлiнбей,
ұлттық экономикалар халықаралық бәсекеде ұтылып ... ... жаңа ... ... жағдайды қалыптастыратын
әлемдiк экономикадағы басым үрдiстердi төмендегiше жiктеуге болады:
дамыған елдерде индустриялық экономикадан сервистiк-технологиялық
экономикаға өту;
ғаламдану;
экономиканы ырықтандыру;
ғаламдық ... ... және ... ... ... ... ширегiнде экономикалық дамыған елдер
индустриялық даму сатысынан аса ... ... ... Бұл ... ЖIӨ ... ... ... көрсету секторында қалыптасады.
Мұндай қызметтердiң айқын байқалатын ғылыми және инновациялық негiзi бар.
Экономикасы дамыған ... ... ... және ... капиталы
шоғырланған, ал индустриялық өндiрiс, әсiресе еңбектi көп қажет ... ... ... ... даму ... ... ... елдерiне ауысуда.
1.2. Қазақстан экономикасы құрылымын әртараптандыру проблемалары
Тәуелсiздiк алғаннан кейiн Қазақстан жаhандық экономикада ... ... ... газ, ... түстi, жерде сирек кездесетiн және
қымбат металдар мен уран өнiмдерiн ... ел ... ... ... ... астық экспортының келешегi бар.
Қазақстанда пайдалы қазбалардың iрi ... ... ... экономикалық артықшылығы болып табылатындықтан, ол қазiргi
уақытта ... ... ... бойынша дамуда.
Өндiрiстiң және шикiзат ... ... ... дамуы
экономикаға экономикалық дағдарыстан шығып, соңғы үш ... ... ... ... ... ... ... бердi.
Өнеркәсiптiң шикiзат салаларына шетелдiк инвестицияларды тарту және
қаржы саласында ... ... ... ... мемлекеттiк саясаттан жүргiзiлуiне байланысты Қазақстан
экономикасының дамуында iлгерiлеу ... елде өмiр cүру ... және ұзақ ... ... ... сервистiк-
технологиялық даму сатысына өтуге мүмкiндiк беретiн қаржы ресурстары
жинақталуда.
Бүгiнгi ... ... ... ... ... ... ретiнде мойындап отырғанын атап өту керек, ол ТМД елдерiнiң
iшiнде бiрiншi болып инвестициялық ел ... ие ... Банк ... ... ... ... ең тартымды
20 елдiң қатарына қосты. Тәуелсiздiк жылдары Қазақстан экономикасына 21
млрд. астам АҚШ ... ... ... ... ... үлгiге сәйкес Қазақстан
бәсекелестiкке және әлемнiң барлық елдерiмен өзара тиiмдi ынтымақтастық
орнатуға негізделген ... ... ... және ... күшiн
экспорттауға бағдарланған ашық экономикалы ел ретiнде ... ... ... ... ... ... өсу ... 11,5 %
құрады. 2010 жылы ЖIӨ екi есе ұлғайту үшiн оның ... ... өсу ... % ... ... ... iске ... саласында ел экономикасының жақсы
қарқын алғанын атап өту керек. Орта мерзiмдi ... ... ... және ... ... ... мен ... салада сапалы
өзгерiстер жүргiзу керек.
Сонымен қатар Қазақстан отын және минерал ... iрi ... ... экономика ретiнде өндiрiстiң өңдеушi салаларына
инвестициялар үшiн тартымсыз. Бұл шикiзат ... ... ... ел ... осал әрi ... ... ... көрсеткендей, шикiзат ресурстарына бай кейбiр дамушы
елдер тұрақты экономикалық дамуға қол жеткiзбей, шикiзаттың әлемдiк тауар
рыноктарында жағдаяттың өзгерiстерiне тым тәуелдi болып қала ... ... ... ... ... иe болып, мемлекет
пен жекe сектор экономиканың жаңа салаларын дамытуға ынталанбайды. Сонымен
бiрге ресурстар қоры мардымсыз немесе тапшы ... ... күн ... ... ... жаңа ... ... үнемi әрекет
жасайды. Алайда ұзақ мерзiмдi келешекте шикiзат қоры сарқылады, бұл
пайдалы қазбалардың кен ... ... ... ... тұрақты
даму тұрғысынан алғанда елеулi проблемалар туғызады.
Экономиканың шикiзат секторынан алынатын iрi кiрiстерден ... ... ... ... ... және ... бағасының күрт төмендеуiнiң
зардаптарын болжау негiзiнде Қазақстанда Ұлттық қор ... онда ... ... ... ... баға деңгейiнiң белгiленген қалыпты шектен
асып кетуiнен түсетiн кiрiстер ... ... ... ... ... ... ... валюта
қысымын жоюға және экспортты ынталандыратын және дайын өнiмнiң импортын
тежейтiн теңгенiң айырбас бағамын қамтамасыз етуге мүмкiндiк ... ... ... ... ... ... ... және елдiң экспорттық әлеуетiнiң жедел
қарқынмен өсуiн айта отырып, өнеркәсiптiң өңдеушi салалары, сондай-ақ
өндiрiстiк сипаттағы ... ... ... тиiсiнше дамымай
отырғанын атап өту ... ... ... ... ғана ... ... түсе алады. Тамақ өнеркәсiбiнiң кейбiр өнiмдерi осыған ұқсас
шетелдiк өнiмдермен iшкi рынокта ғана ... түсе ... ал ... ... ... ... таңда тiкелей және жанама
субсидиялардың есебiнен ғана ұсталып ... Бұл ... ... ... тасымалдауға төмен және экономикалық тұрғыдан негiзделмеген
тарифтiң белгiленуiнен, ... ... ... ... ... 2003 жылға дейiн өнеркәсiптiң кейбiр (машина жасау, тоқыма, тiгiн,
былғары аяқ киiм, резина және пластмасса ... ... ... ... ... ... жол берiлген бұрынғы берешектерiн
төлеу өсiмi ... ... ... Тоқыма, тiгiн, былғары аяқ киiм
өнеркәсiбi салаларының өзi өндiрген өнiмдi өткiзуге 2002 ... ... ... ... бойынша салынды.
Қазақстанның қазiргi таңдағы экономикасында мынадай проблемалар орын
алуда:
экономиканың шикiзат бағыттылығы;
әлемдiк экономикаға ықпалдасудың әлсiздiгi;
ел iшiндегi салааралық және ... ... ... ... ... ... ... (шағын экономика) тауарлар мен қызметтерге деген тұтыну
сұранысының мардымсыздығы;
өндiрiстiк және әлеуметтiк инфрақұрылымның ... ... және ... ... ... ... негiзгi қорлардың тез тозуы;
кәсiпорындардың жалпы техникалық және технологиялық тұрғыдан артта
қалуы;
ғылым мен өндiрiс арасында ұтымды байланыстың болмауы;
ҒЗТКЖ қаржының аз ... ... ... экономика жағдайларына нашар бейiмделуi,
ғылыми-техникалық өнiмдi ... ... ... ... ықпалды
тетiктерiнiң болмауы, соның салдарынан тұтастай алғанда ... ... ... ... және жұмысшы кадрларды даярлау мен қайта даярлаудың
қазiргi заманғы жүйесiнiң болмауы;
экономиканың ... ... ... ... ... қаржы
институттары үшiн ынталандыру көздерiнiң болмауы;
менеджменттiң экономиканы ғаламдану үрдiстерiне және сервистiк-
технологиялық экономикаға өтуге бейiмдеу ... ... ... 1 ... ... ... ... деңгейi бойынша,
сондай-ақ экономика салаларындағы еңбек өнiмдiлiгi ... ... ... елдерден 7-10 еседен астам артта қалып отырмыз.
Қазақстан ... ... ... ... ... 2001
жылдың басында негiзгi құралдардың тозу дәрежесi орта есеппен 29,7 %
құрады. Бiрқатар салаларда ... ... ... ... 50 % және ... деңгейге жақындауда.
Қазiргi уақытта қолданылып жүрген кәсiпорынның қарауында қалған пайда
есебiнен негiзгi құралдарды жаңартуға қаржы ресурстарын ... ... ... ... ... ауыстыруға ынталылық туғызбайды және
оны жаңартуда белгiлi бiр дәрежеде ... ... ... ... ... ... 1999 жылы - 8 %, 2000 ж. ... құрады. Мұндай өсуге мұнай және табиғи газ өндiруге ... ... қол ... ... ... аса ... - машиналар және
жабдықтар. Олардың тозу дәрежесi 2000 жылы 42,1 % ... ... ... 41 %, ғимараттар 36,5 % тозған.
Мұнай өндiрумен және металдарды ... ... емес ... тозу дәрежесi соңғы үш жылда 45 %-тен 62 %-ке ... ... ... ... толықтай тозған машиналардың,
жабдықтардың және көлiк құралдарының үлес ... 12 %-ке ... ... ... ... ... және ... тұрғыдан алғанда
ескiруiне, ел экономикасының бәсекеге түсу ... ... ... Егер ... ЖIӨ-нiң 1 долларын өндiруге 2,8 ... ... ... ... Германия, Италия және Жапония сияқты
елдерде бұл көрсеткiш 0,22-0,3; АҚШ, Франция, Түркия, ... - ... мен ... - 0,8-1,2 ... ... ... жұмсалатын электр энергиясының шығындары (ЖІӨ-нің 1 долларына
шаққанда кВт/сағ)
... ... |0,30 |0,29 |0,26 ... |млн. ... ... ... ... ... |0,61 ... |68687,6 |75337,2 |0,91 ... аң| | | ... ... | | | ... | | | ... ... ... ... |0,45 ... | | | ... ... ... |973496,2 |0,39 ... газ | | | ... | | | ... |526538,1 ... |0,68 ... | | | ... |124053,5 ... |0,76 ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... | | | ... |104989 ... |0,80 ... | | | ... ... | | | ... | | | ... |19064,5 |32775,4 |0,58 ... | | | ... | | | ... ... |58423,5 |0,61 ... | | | ... |10071,5 |12170,8 |0,83 ... | | | ... | | | ... |14138,2 |16582,6 |0,85 ... | | | ... да ... |27411,1 |0,77 ... ... | | | ... ... | | ... металл |75957 ... |0,62 ... | | | ... | | | ... ... |130453 |238586 |0,55 ... | | | ... және |19565,6 |24029 |0,81 ... ... | | ... ... ... |0,86 ... | | | ... су өндіру | | | ... бөлу | | | ... ... ... |0,85 ... және ... |476446,8 |0,66 ... | | | ... ... |2758,6 |5790,5 |0,48 ... ... ... ... ... жөніндегі
агенттігі
2. Стратегияның мақсаты, мiндеттерi және оны жүзеге асыру қағидаттары
Индустриялық саясат дегенiмiз мемлекеттiң бәсекеге ... ... ... ұлттық өнеркәсіпті қалыптастыру үшiн кәсіпкерлікке ... ... және ... ... ... ... кешенiн
бiлдiредi.
Индустриялық-инновациялық дамудың мемлекеттiк стратегиясы 2010 жылға
дейiнгi кезеңге арналған стратегиялық жоспарда белгiленген мақсаттарға қол
жеткiзудi қамтамасыз етуi, ... одан ... ... қазақстандық
экономиканың сервистiк-технологиялық бағыттылығын қалыптастыру негiздерiн
құруы тиіс.
Стратегияның ... ... ... ... бас ... ықпал
ететiн экономика салаларын әртараптандыру жолымен ... ... ... ... ұзақ ... ... сервистiк-технологиялық экономикаға
өту үшiн жағдай жасау болып табылады.
Өңдеушi өнеркәсiпте және қызмет көрсету саласында ... ... және ... ... ... ... және ... өндiрiсi мемлекеттiк индустриялық-инновациялық саясаттың басты
нысанасы болып табылады.
Бәсекеге түсу қабiлетi дегенiмiз қазақстандық ... ... ... ... қабiлетiн бiлдiредi. Басқаша
айтқанда, өңдеушi өнеркәсiптiң өнiмi осындай әлемдiк стандарттарға сәйкес
келуi керек және баға бойынша ... ... ... ... ... ... ... Үкiметтiң салалық және
секторлық стратегиялары бойынша жүзеге асырылады.
Стратегияның мiндеті:
өңдеушi өнеркәсiпте ... ... өсу ... 8-8,4 % ... ету, 2000 ... ... 2015 жылы еңбек өнiмдiлiгiн
кемiнде 3 есе арттыру және ЖIӨ энергия сыйымдылығын 2 есе төмендету;
өңдеушi өнеркәсiптiң ... ... ... ... ахуалды, құрылымды қалыптастыру және жеке секторды
ынталандыратын әрi ... ... ... ... ұстау, қосылған құнға барынша қол жеткiзе отырып, нақты
өндiрiстерде қосылған құн тiзбегiндегi элементтердi ... көп ... ... және ... ... экспортқа
негiзделген өндiрiстер құруды ынталандыру;
елдiң экспорттық әлеуетiн ... құны ... ... мен
қызметтердiң мүддесiне қарай әртараптандыру;
сапаның әлемдiк стандарттарына көшу;
дүниежүзiлiк ғылыми-техникалық және инновациялық процестерге ... ... ... ... және ... ... ... болып табылады.
Стратегия мынадай қағидаттарға негiзделедi:
жеке сектормен серiктестiк;
инвестициялық және инновациялық ұсыныстардың өнеркәсiптің шикiзаттық
емес салаларында өндiрiлетiн ... мен ... ... ... ... жаңғыртуға, оларға қолдау көрсету жөнiндегi рәсiмдердiң
жариялылығы мен ашықтығына бағытталған жобаларды iске асыруға ... және өзге ... ... құн ... ... қамтамасыз ететiн салаларға
мемлекеттiк қолдау көрсету шараларының кешендi сипаты;
тең ... ... және ... ... ... ... ... да болсын жеке сипаттағы жеңiлдiктерден және преференциялардан
бас тарту;
индустриялық саясаттың бәсекелестiк артықшылықтарды ... ... ... және ... құрылымында түбегейлi
сапалық өзгерiстер болғанда, ол әртараптандырылған кезде алға қойылған
мақсаттар мен мiндеттердi шешу ... ... ... ... ... ... бередi.
3. Индустриялық-инновациялық саясаттың басымдықтарын анықтау
Барлық әлеуеттi бәсекеге қабiлеттi, оның ... ... емес ... ... ... ... экспортқа
бағдарланған өндiрiстер индустриялық-инновациялық саясаттың басымдықтары
болып табылады. Ұзақ мерзiмдi стратегиялық мiндеттердi шешу ... көп ... ... және ... технологиялық өндiрiстердi дамыту
үшiн жағдайлар жасауға ерекше көңiл бөлу қажет.
Бұл көзқарас экономиканың ... ... ... үшiн ... ... ... ... және ұйымдық жағынан жетiлдiруге және
экспорттық бағыттағы өнiмнiң жаңа түрлерiн шығаруға кедергi жасамайды.
Нақты ұсыныстар жеке секторда туындауы тиiс, ал ... ... және ... ... мемлекеттiк даму институттары осындай
ұсыныстарды жеке сектормен ... ... ... ... ... ... әдiстемелер негiзiнде оларға талдау жасайды.
Нарықтық ... ... оның ... ... Республикасының
заңдары бюджет қаражатын жеке ... ... және ... ... ... тыйым салады. Осыған сәйкес нақты жеке
компанияларға қаржылық қолдау көрсету ... ... ... ретiнде бағаланады. Тәжiрибе осындай көзқарастың ... ... ... ... ... қаржылық қолдау көрсете
алмайды және онымен айналыспауға тиiс, бiрақ экономиканың бәсекелестiк
қабiлетiн арттыру ... жеке ... ... ... қатысуға және осы арқылы өзiнiң өндiрiстiк және
бәсекелестiк әлеуетiн құруға және жақсартуға ұмтылуға ұйытқы әрi ... ... және ... тиiс.
3.1. Индустриялық-инновациялық саясаттың басымдықтарын анықтау
әдiстерi
Әлемдiк тәжiрибе көрсеткенiндей, нарықтық ... ... ... өзгерiстердi жүзеге асыруда жеке ... ... ... ... ынтымақтастықтың неғұрлым сәттi
мысалдары Жапонияда, Оңтүстiк Кореяда, Малайзияда және соңғы отыз ... ... даму ... iрi ... ... ... ... бар.
Қазiргi Қытай индустриялық дамудың стратегиялық бағыттарын дамыту
саласында жеке сектормен ынтымақтасу саясатын ... ... ... ... ... ... барлық көзқарастар кең ауқымды үш ... ... ... ... дамытуға және рыноктың орнын басуға
ұштастырылуы мүмкiн екендiгін көрсеттi.
Инвестицияларды үйлестiру жөнiндегi бастамалар
Жеткiлiктi дамымаған рынок жағдайында ... ... ... ... жаңа және барынша сапалы ... ... ... ... ... Мемлекет инвестицияларды үйлестiру
функциясын өз ... ... олар ... ... ... ... кезiнде ғана компанияларға пайда түсiредi.
Инвестицияларды үйлестiрудiң осы ... ... ... ... ... ... бiр ... болуын көздейдi, оған көптеген
дамушы елдердiң қолы ... ... ... ... бастамалар
Іскерлiк ынтымақтастық жөнiндегi белсендi мемлекеттiк ... ... ... ... ... iскерлiк қарым-
қатынасты нығайтуға тiкелей бағытталуы мүмкiн:
сатып алушылардың мамандандырылған санаттары жаңа нарықтық орындарды
қалыптастырады және өнiм стандарттары бойынша ... көзi ... ... ... ... ... өндiрiстiк тәжiрибе жинайды;
ресурстарды жеткiзушiлер өндiрiстiң жаңа идеялары мен ... ... ... ... ал ... жаңа ... қайнар көзi
болып табылады.
Фирмалар, сатып алушылар, жабдықтар мен ресурстарды, ... ... ... ... ... ... және кооперация қағидаттарымен жұмыс ... ... ... ... сол бiр ... ... бiрлесiп жұмыс
iстейдi.
Рыногы жеткiлiктi деңгейде дамымаған елдерге рынокты тереңдетудiң
және iскерлiк ынтымақтастықты дамытудың ... ... ... үшiн ... (өзiнiң табиғаты жағынан ол мемлекеттiк немесе ... ... ... ... ... алмастыру
Бұл көзқарас үкiметтiң рынокты толық ығыстырып шығару әрекеттерiмен
байланысты. Өнеркәсiптiк ... ... беру үшiн ... нарықтық
бағалауды ақпаратпен және мемлекеттiк секторда жинақталатын бағалармен
ауыстыру ырқына бой ұрады. ... ... ... бола бермейдi.
Филиппиннiң 70-жылдардың соңы мен 80-жылдардағы тәжiрибесi ... ... ... ... ... ... ... кезде не болуы
мүмкiн екенiн көрсеттi.
Өзiнiң одақтары үшiн ел iшiнде ... ... үшiн жаңа ... ниетiмен 1979 жылы Филиппин үкiметi $5 ... ... ... жобалардың" жаңа Стратегиясы туралы хабарлады (олардың
барлығы капиталды көп қажет ететін ауыр ... ... ... ... ... ... қарсыластарының қысымымен үкiмет осы жобаларға
қайтадан ... және ... ... ... ... ... бұл ... саяси және қаржы қайшылықтары өз ықпалын тигiздi.
1987 ... ... ... ... ... ... құны $ 4 ... ($ 5 миллиардтан) он бiр жобаның бесеуi жүзеге асырылмайтын жоба
ретiнде тоқтатылды. Тұтастай алғанда жалпы құны $ 800 миллион ... ... ғана ... әкелдi.
Әлемдiк тәжiрибенi ескере отырып, Стратегияны iске асыру кезiнде
инвестицияларды үйлестiру және iскерлiк ынтымақтастықты ... ... баса ... аударылатын болады. Қаржылық қолдау үлестiк қатысу
қағидаттары негiзiнде ғана даму институттары арқылы көрсетiлетiн ... ... жеке ... оның iшiнде екiншi деңгейдегi банктер негiзгi
тәуекелдердi өз ... ... ... ... ... ... және ... тiзбегiн
(ҚҚТ) дәйектiлiкпен дамыту арқылы бәсекеге қабiлеттi өнiм шығаратын
өндiрiс орындарының бiртұтас жүйесiн ... ... ... Даму
институттары арқылы қатысатын болады. Бұл ... ... ... өлшемдерiне сәйкес келетiн түпкi өнiм үшiн жұмыс iстейтiн көп
салалы кәсiпорындарды құруға мүмкiндiк ... ... ... ... ... ҚҚТ ретінде
қарастыруға негiзделген дамыту стратегиясын әзiрлеу және ... ... және ... қолданылады.
Бұл әдiстiң мәнi әрбiр саланы түпкi өнiмнiң ... ... ... ... ... ... қарастыруға болатынына келiп саяды.
ҚҚТ арқылы салаларға талдау ... ... ... ... ... онда ... күштерге байланысты ҚҚТ-ның екi негiзгi түрiн
бөлiп көрсетедi. Осыған байланысты ҚҚТ құрылымдық тұрғыдан алғанда тiк
және көлбеу ... ... ... көлбеу құрылымдарындағы экономикалық белсендiлiк, әдетте, бiр
компанияның шеңберiнде ... ... бiр ... ... ... оны ... өз ... қосалқы бөлшектер шығарады және
өнiмдi жинайды.
ҚҚТ көлбеу құрылымдарында белсендiлiк көптеген шаруашылық ... ... ... етiп ... ... ... өнiмнiң
дизайнымен айналысады, басқалары жинақтаушы бөлшектерiн ... ... ... ... ... жерде ҚҚТ тік құрылымды болады, ал сатып
алушылар басым жерлерде көлбеу құрылымды болады.
Тұтастай ... кiм ... ... әсер ... ең ... ... сол ... саласының қазiргi ҚҚТ автомобильдiң қосалқы бөлшектерi мен
бөлшектерiн шығарушылардан, автомобильдi әзiрлеп шығаратын (дизайн) және
жинайтын ... ... ... ... Бұл ретте
машиналар жинайтын кәсiпорындар тiзбекке негiзiнен ең жоғары ... алу ... ... зор ... ... тiгу ҚҚТ сатып алушылық ҚҚТ-ның айқын мысалы болып табылады. Ол
дизайнерлiк фирмалардан, көтерме бағамен ... ... ... тоқу ... ... ... мен ... киiм тiгу фабрикаларынан тұрады. Осы тiзбекте дизайнерлiк фирмалар
және көтерме бағамен сатушылар төтенше роль ... Олар ең ... ... алады, сол арқылы ненi өндiру керектiгiн анықтайды.
Кейбiр елдерде халық табысының өсуi, тауар өндiрушiлерге ... және ... да ... күшейтілуi қосылған құнды
орналастыруға елеулi әсер ... ... ... жалақының елеулi
өскенiне және киiм мен аяқ киiм шығару индустриясында өзiнiң бәсекелестiк
артықшылығын жоғалтып алғанына қарамастан, ел ҚҚТ-дан ... ... ... ... киiм мен аяқ киiм ... ... алуда Гонконг
компанияларының тәжiрибелерi мен қажеттi ... бар. Егер ... ... ... ... компаниялары өнiмдi тiкелей жеткiзумен
айналысар едi.
Өндiрiстiк және сатып алушылық ҚҚТ құрылымы
1. Өндiрiстiк ҚҚТ (автомобиль жасау, компьютерлер, ... ... ... ... алу ҚҚТ ... аяқ киімді, ойыншықтарды, үй
тауарларын дайындау)
Қазақстан жағдайында өздерiнiң құрамында ... ... ... бастапқы және қайталама металл, iлеспе элементтер ... ... жер ... ... айналысатын өндiрiс орындары бар
"Қазақмыс" ААҚ және "Қазмырыш" ААҚ ҚҚТ-ның тiк құрылымының ... ... ... ... ҚҚТ ... ... қалады. Бұдан кейiн өнiмдi өңдеу
басқа елдердiң компанияларында жүргiзiледi, ... ... ... ... қатыспайды, бұл олар алатын қосылған құнды едәуiр азайтады.
"Қазақстантрактор" ААҚ ... ... ... ... табылады. Бұл
кәсiпорын шынжыр табанды тракторлар құрастыру үшiн негiзгi тораптарды
басқа кәсiпорындардан сатып алу ... ... ... ... ол осы ... ... мен ... өзiнiң бәсекелестерiнен
сатып алады. ... ... ... түпкiлiктi бағасы
бәсекелестерiнiкiнен үнемi жоғары болып шығады.
Индустриялық-инновациялық саясатты iске ... үшiн ... ... оның ... ... рыноктардың даму үрдiстерi мен жеке
сектордың бастамаларын ескере отырып, ... ... ... ... ... ... ... экономика
салаларының даму деңгейiне кезең-кезеңмен талдау жасап тұру қажет.
Сонымен бiрге Қазақстан салалық ҚҚТ-ларда ... ... ... ... және өңiрлiк рыноктарды зерттеудi күшейтуi қажет. ... ... ... оның ... тiптi ... секторына қосылуды
басынан бастауға тура келетiнiмен қиындай түседi.
ҚҚТ бүкiл тiзбегiн ... ... ... ... бола ... тек ... құны ... жоғары элементтердi
немесе әлемдiк рыноктарға шығуға және ... құны ... ... ... одан әрi қадам басуға мүмкiндiк беретiн
элементтердi ғана ... ... ... ... ... ... ҚҚТ жекелеген
элементтерi бойынша iшiнара емес, оның барлық негiзгi элементтерi бойынша
кешендi түрде көрсетiлуi тиiс. ... ... ... жеке ... ... ... емес, тiптi әртүрлi салалардағы, бiрақ бiрыңғай
ҚҚТ шеңберiнде өзара байланысқан салалардағы барлық немесе ... ... ... ... ... ... және
жоспарлаушы қызметi осымен тұжырымдалмақ.
Экономика салаларына және әртүрлi өндiрiстерге ҚҚТ әдiстерiн ... ... ... үшiн ... ... ... ... Орталықты құруға рыноктар маркетингi және оларды терең
зерделеу саласындағы консалтингтiк қызмет көрсетудiң ... ... мен ... ... сатыда тұрғаны, талдау зерттеулерi
шығыстарының шамадан тыс жоғары екенi және жеке сектордың әлемдiк деңгейде
жүзеге ... ... ... ... ... ... өткеруi
түрткi болып отыр. Мемлекет орталық құра отырып осы саланың қарқынды
дамуына едәуiр ... ... ... ... ... ... өсуi және қалыптасуы бойынша орталықтың мемлекеттiк ретiндегi
қызмет етуi орынсыз болады және ол 3-тен 5 ... ... орта ... ... ... ... ... басым бағыттарын анықтау үшiн отын-
энергетикалық кешеннiң (ОЭК) және экономиканың ... да ... ... және ... ... ... ... жобалар өзiнде шоғырланған және өнiмнiң әрбiр
өзгерту сатысында қосылған құны ... ... ... ... ... ... өзгертуге болатын өнiмдер шығаратын өндiрiс
орындары ҚҚТ әдiсi ... ... ... ... және ... ... дамыту мен қалыптастыру алаңына немесе базасына
айналуы тиiс.
Iс жүзiнде барлық мұнай экспорттаушы елдердi ... өз ... ... ... Дүние жүзiнде осы бағытта бiраз
тәжiрибе жинақталған.
Мұнай және мұнай өнiмдерiне конъюнктура ... ... ... аса iрi мұнай экспорттаушы елдер соңғы он жылдықта
мұнай экспорттаудан алынатын табысты ... бөлу ... ... ... ... ... ... iске асыруда. Осымен
бiр мезгiлде дамыған елдер экономикасынан кiрiс алу ... ... ... ... ... ... мұнай-газ өнеркәсiбiне жылдан жылға көбейiп келе жатқан
инвестициялар көлемi экономика құрылымын әртараптандыруға қолайлы ... ... ... ... ... қазақстандық секторын (КТҚС)
игеру индустрияны дамытудың негiзгi қозғаушы "локомотивтерiнiң" бiрi ... онда ... ... ... көмiрсутектердiң жалпы қоры 8,0
млрд. тоннаны құрайды, ол күтiлiп отырғандай, Қазақстанда көмiрсутектер
өндiрудiң ... ... ... ... етедi.
Перспективада қайраңдағы кен орындарынан мұнай өндiру жылына 150-200
млн. тоннаға жетiп, 25-30 жыл бойы осы деңгейде тұруы мүмкiн.
Каспий теңiзiнiң солтүстiк ... ... кен ... мұнайда
сұйылған газдың құрамы жоғары - шамамен 60% ... ... ... кен ... ... ғана ... газдың қоры
Қарашығанақ кен орнының қорымен ғана теңесуi мүмкiн деп күтiлуде.
Тұтастай алғанда Қазақстанның орта және ұзақ ... ... ... ... дамуымен айқындалатын болады,
өйткенi 2006 жылдан кейiн оншорлық кен орындарында өндiрудiң өсуi ... өңiрi ... ... ... ... оның
iшiнде экспорттық мұнай және газ ... ... ... және
ауыстырып тиеу үшiн теңiз порттары мен порт ... ... ... газ ... темiр жол терминалдарын салуға, электр энергетикасында
және телекоммуникациялық инфрақұрылымда жаңа қуаттарды енгiзуге байланысты
Қазақстанның жалпы экономикалық қарқынына ... ... әсер ... және ... ... ... өсуiн бастан кешiретiн
болады.
Каспийде көмiрсутегiн өндiрудiң дамуы мұнай-химия индустриясы үшiн
отандық шикiзат базасының қалыптасуына жағдай жасайды. Iрi ... ... ... кен орнының өнеркәсiп ... ... ... ... ... ... мұнай-химия кешенiн салу жоспарлануда. Кешен
мұнай-химия өнiмдерiнiң ... және ... ... ... - ... ... ... гексан, этилен, пропилен, ацетилен, бензол,
ксилол және басқаларын, олардың негiзiнде пластикалық массалар ... ... ... ... он бес ... ... ... өндiрудi дамытуға инвесторлар
80 млрд. AҚШ долларынан астам қаржы салуға ниет бiлдiруде. Бұл ... ... ... жұмысын қамтамасыз ететiн өндiрiстiк,
инфрақұрылымдық және ... ... ... ... болады.
Аталған инвестициялық жұмсалымдар тауарлар мен ... ... ... ... ... ... бiр бөлiгi
Қазақстан жағдайы үшiн уақытша сипатта болады, ал басқа бөлiгi ... ... ... де сыртқы және iшкi рыноктарда қажет болатын
өндiрiстер құруға бағытталатын болады.
Мысалы, Каспий жағалауының ... ... ... және ... ... құру үшiн, ... порттары - жүктердi тасымалдаудағы
көлiк шығыстарын азайту үшiн, машина жасау ... ... ... және ... ... ... пен тұрмыстық техниканың мол
ассортиментiн шығару және т.б үшiн ... ... ... ... ... ұқсатуды кеңейте түсудiң ... ... мен ... ... ... түсу iс жүзiнде экономиканың барлық
салалары мен тұрмыста пайдаланылатын ... ... ... ... шығаруға мүмкiндiк жасайды. Осы бағытта ҚҚТ-ны дамыту көп ... ... ... ... ... ... үшiн ... өнеркәсiбiнде жақсы перспективалар
бар. Қазақстанда Д.Менделеевтiң периодтық жүйесiнiң 100-ге жуық элементiн
қамтитын ... ... ... бар КСРО тұсында оның 74 элементi
өнiмiнiң алуан түрiне пайдаланылады. Қазақстанның түстi металлургия өнiмi
ғылымды көп қажет ететiн және ... ... ... - ғарыш
аппараттарын, қару-жарақ, электр техникасын жасауда пайдаланылды.
Қазақстанда түстi, асыл және сирек кездесетiн жер ... ... ... ... және қоры аз ... руда ... ... мен қайта өңдеу қалдықтарынан алу жөнiндегi ғылыми-
инновациялық әзiрлемелердi түстi ... ... ... ... да зор ... ... мен тәжiрибесi бар. Металлургиялық
қалдықтар мен руда үйiндiлерiн ... ... жаңа ... орта ... ... ... құны жоғары өнiм алуға
мүмкiндiк ... iрi ... ... ... ... химия және
жиhаз өнеркәсiбiнiң өнiмдерiне және т.б. сұраныс тудырады. Осының бәрiн
мұнай мен газды және металдарды өңдеудi ... түсу ... ... ... әрi ... бұл өнiм ... ... өз орнын табады.
Қазақстан әлемдегi iрi астық өндiрушiлердiң бiрi ... ... ... процесiн тереңдету көп салалы ҚҚT-ны құрудың негiзгi ... ... ... ... ... ... ... өңдеудiң
технологиялық процесiн кеңейтуден де, жемшөп өндiру, мал ... ... сүт ... ... ... да көрiнедi. ҚҚТ-ға, ... да, ауыл ... ... мен минералдық тыңайтқыштарды
шығару жөнiндегi зауыттар да, табиғи тағам бояғыштарын, фармацевтикалық
бұйымдарды, биотехнология ... мен ... ... жөнiндегi
кәсiпорындар да кiредi.
Экономика құрылымын және қазақстандық экономиканың экспорттық бағытын
әртараптандырудың аталған бағыттары әлеуеттi тұрғыдан ... ... ... ... ұсынылып отырған жобаларды iске асыруға мемлекеттiк
қолдау көрсету жөнiндегi ... ... ҚҚT әдiсi ... ... барынша қайта өңдеу бөлiнiсiнде ... ... ... ... ... талдаудан кейiн ғана қабылдау
қажет.
ҚҚТ әдiсi бойынша экономиканың ... ... ... кезiнде ҚҚТ-
ның одан әрi дамуын көздейтiн бiрлескен өндiрiстердi ұйымдастыруға орай
ТҰК өңiрлiк өкiлдерiмен экономикалық ынтымақтастықты қамтамасыз ету ... ... көп ... ... және ... ... өндiрiстер
құру саласындағы әлеуеттi басымдықтар
Қазiргi экономикалық дамудың ... ... бiрi ... ... ... ... бiр уақыт кезеңiнде
жасалған технологияларды кезең-кезеңiмен ауыстыру ... ... ... ... ... ... Технологиялық құрылымдардың ауысуы
сәтiнде алдындағы кезеңде көш басында болған ... ... және ... ... ... ... ... тап болады. Жаңа өндiрiстiк-технологиялық жүйенi
қалыптастыруда жетiстiктерге қол жеткiзiп үлгерген ... ... ... ... бара жатқан капиталды тарту орталықтарына айналады.
Стратегия индустриядан кейiнгi дамудың перспективалы бағыттарында
ғылыми-техникалық, ... және ... ... ... ол болашақта қағидатты бәсекелестiк артықшылықтарды алуға
жәрдемдесуге тиiс.
Негiзгi бағыттар мыналар болуы тиiс:
1. ... ... ... ... оның ... те, салааралық та технологиялар ... ... ... жәрдемдесу.
2. Жоғары ғылыми-технологиялық әлеуетi бар ... ... ... мен ... ... бар қалаларда қазiргi заманғы
ғылыми және инновациялық инфрақұрылымды жасап, оның қазiргi заманғы
элементтерiнiң қызметiн (технопарктер, ... ... ... ... ... және c.c.) ... ... кейiнгi экономика тұрғысынан алғанда озық салаларды
дамытуда қазiргi ғылыми-техникалық әлеует салаларын пайдалану.
Қазақстан қазiрдiң өзiнде мына ... ... ... көп ... ... ... ... үшiн белгiлi бiр ғылыми
базаға ие, оның iшiнде:
биотехнологиялар ... ... ... жаңа ... ... генотиптерi, бактериялар штамдары және басқалары);
ядролық технологиялар;
ғарыштық технологиялар;
жаңа материалдар, химиялық өнiмдер және басқаларды жасау.
4. ... ... ... ... ... мен ... ... технологиялар салаларында зерттеулер жүргiзу үшiн қажетті
жағдайлар жасау.
5. Ғылыми-техникалық және өндiрiстiк ұйымдар мен ... ... ... ... мен инновациялар салаларына
инвестициялар ... ... пен ... көрсету саласына
инновациялардың жылдамырақ енуiне бағытталған заң ... ... ... даму ... маңызды мiндеттерiнiң бiрi Мақсатты инвестициялық және
ғылыми-техникалық стратегияларды iске асыру, инвестициялық белсендiлiктi
реттеу мен ... ... ... бұл индустриялық-инновациялық
дамудың қазiргi мемлекеттiк басқару жүйесiн ... ... және ... ... ... ... қажет етедi.
Стратегияда айқындалған мақсаттарға қол жеткiзу үшiн жаңа мемлекеттiк
даму институттарын құру және қазiргi ... атап ... ... ... ... Даму Банкiн, Инновациялық қорды, Экспортты
сақтандыру корпорациясын нығайту қажет.
Тұтастай алғанда, даму ... ... ... ... ... ... және ашықтық қағидаттарына
негiзделетiн бiрыңғай жүйенi қалыптастыруға тиiс.
Орталықсыздандыру қағидаты жеке сектордың бастамашылықтарын қолдау
(қаржылай қолдауды қоса ... ... сан ... ... бiлдiредi. Iс
жүзiнде бұл мемлекеттiң қаржы және ақпараттық ресурстарды бiр ғана даму
институтына ... ... ... ... ... ... жүйелi қателердi болдырмауға;
бәсекелестiктiң негiзiн салуға, соның нәтижесi ретiнде қолдау көрсету
кезiнде неғұрлым ашық саясат жүргiзуге;
жеке сектордың бастамашылықтарын неғұрлым ... ... ... ... ... Мысалы, егер перспективалы жоба даму
институттарының ... ... ... онда оны ... ... алу
мүмкiндiгi сақталады.
Мамандану қағидаты даму институттарының қызметтiң белгiлi бiр
операцияларына және/немесе ... ... ... ... Даму ... ... банктiк кредиттеу арқылы; Қазақстан
инвестициялық қоры - ... ... ... ... ... Инновациялық қор - гранттар, оның iшiнде ғалымдар мен ғылыми
мекемелерге гранттар беру және ... ... ... ... жобаларды
қаржыландыруға маманданады. Мамандану қағидаты даму ... ... ... және қызмет түрлерiмен ғана
айналысатынын бiлдiрмейдi. Олар өздерi үшiн ... ... ... ... да ... түрлерiн) жүзеге асыра алады. Бұл үшiн
негiзгi емес операциялар мен ... ... ... ... ... ... даму ... қызметiн бәсекелестiк
негiзде жүзеге асыруды бiлдiредi. Мұндай қажеттiлiк ... ... осы ... жоқ ... ... ... ... байланысты. Институттардың қызметi нарықтық институттарға
елiктеудi бiлдiретiнiн ескере ... әуел ... ... ... яғни ... негiзде құру қажет. Бәсекелестiк қағидаты
қандай да бiр ... ... ... ... ... ... менеджерлердiң есептiлiгi мен жауапкершiлiгiн, қаржы
ресурстарын мақсатты әрi ... ... үшiн ... ... ... ... ... институттарын корпорациялық басқарудың ашық
жүйесiн құруды ... ... даму ... ... ... ... iске ... мақсатында олардың қызметiне қандай да бiр
қысымнан қорғауды қамтамасыз етуi тиiс. Осы қағидатты ... ... ... ... ... (мiнсiз iскерлiк беделi бар шетелдiк
жоғарғы бiлiктi ... ... ... ... ... қазiргi заманғы құралдары белсендi пайдаланылатын болады.
4.1. Қазақстанның инвестициялық қоры
Қазақстанның инвестициялық қорының (ҚИҚ) ... ... да, ... де ... ... капиталына үлестiк және бақылаусыз
қатысу арқылы жеке сектордың экономиканың шикiзаттық емес секторындағы
бастамаларына қаржылай ... ... ... табылады.
ҚИҚ құру қажеттiлiгi қор ... ... ... ... ... ... ... өңдеушi
өнеркәсiпке келiп түсетiн инвестиция ағымына ықпал ететiн ... ... ... ... ... отыр. ҚИҚ құру қаржы секторы үшiн
қызмет етудiң сапалы жаңа деңгейiне көшу ... ... ... ... және ... да қаржы агенттерiмен ҚИҚ әрiптестiгi жаңа
өндiрiс пен қаржы ... ... үшiн ... ... болады.
Жеке инвестициялық қорлардың пайда болуымен мемлекеттiк ... ... ҚИҚ рөлi ... ... ... ... ... жеке инвестициялық қорлардың пайда болуымен жекешелендiрiлетiн
болады.
Қаржылай ... ... ... ... ҚҚТ ... ... ... жасалып, тiзбенiң неғұрлым маңызды элементтерi анықталғаннан кейiн
жүзеге асырылатын болады. Егер ҚҚТ ... ... ... ... құру ... көрсететiн болса, онда барлық қажеттi негiзгi
өндiрiстi құру көтермеленетiн ... ҚҚТ ... ... талдау
технологиялық әрi жоба үшiн маңызды өзге де сипатта жүзеге асырылуы ... ... ... ... ... ... ... бiрi олардың
коммерциялық қайтарымдылығы болып табылады.
Бағалаудың басқа өлшемдерi жобаның экспортқа бағдар ұстануы ... ... ... ... ... мәнi экономиканың шикiзат
секторына жатпайтын жеке сектордың барлық бастамалары болуы тиiс.
Жобаларды қаржыландыруды жеңiлдету үшiн, жеке ... ... ... ҚИҚ ... ... ... ... алуда)
бақылау пакетiн алмай қатысу арқылы бiрлесiп қаржыландыруға қатысатын
болады. Сонымен ... ... ... ... iске ... кейiн
сатылатыны жөнiнде нақты ереже белгiленуi тиiс.
Бұл ҚИҚ-қа жаңа өндiрiстер, оның iшiнде ... ... ... ғана ... ... ... қағаздар рыногын дамытуда да
ықпал ету мүмкiндiгiн бередi.
ҚИҚ Қазақстанның Даму Банкiмен тығыз қарым-қатынаста ... ... Бұл екi ... банк желiсi бойынша жобаларды қаржыландыру және
капиталды бастапқы орналастыру бағытында ... ... ... және орта ... ... шетелдiк маманданған қаржы
ұйымдарын ҚИҚ қызметiне ... ... ... ... ... ... мамандарды тарту бағытымен қатар ҚИҚ жарғылық
капиталына қатысу бағытында да ... ... ... ... Даму ... Даму ... негiзгi мiндетi ұзақ мерзiмдi және орташа
мерзiмдi төмен проценттi банк кредиттерiн, оның ... ... беру ... ... басқа кредиттiк институттар беретiн
заемдар мен кредиттер бойынша кепiлдi мiндеттемелер беру ... ... мен ... ... ... ... бөлiгiнде)
қаржылай қолдау көрсету болып табылады.
Қазақстанның Даму Банкiнiң қызмет етуi қаржы ... ... ... ... және ... ... ... байланысты экономикадағы ұзақ мерзiмдi және төмен проценттi
кредиттердi ... ... ете ... ... ... ... ... туралы шешiм ҚҚТ әдiснамасы бойынша
кешендi талдау жасалып, ... ... ... ... ... ... асырылатын болады. ҚҚТ әдiснамасы бойынша
талдау технологиялық және жоба үшiн өзге де ... ... ... тиiс. Бұл ретте ... ... ... ... бiрi ... ... ... болып табылады.
Таяу арада жарғылық капиталды ұлғайтуды, еншiлес маманданған қаржы
ұйымдарын, атап айтқанда лизингтiк ұйымдарды құру мүмкiндiгiн ... Даму ... ... ... нығайтылатын болады.
Сонымен бiрге Қазақстанның Даму Банкiне Қазақстан Республикасынан тысқары
жерлерде жобаларды қаржыландыру құқығы ... ... ... ... қор тiптi ... ... бәрiнде бiрдей толық
дәрежесiнде бола бермейтiн нарықтық экономиканың еншiлес ... тиiс. Бұл ... ... ақпарат, электроника,
биотехнологиялар және басқалары сияқты жоғары технологиялық салаларын құру
мен ... үшiн ... ... ... ... қор ... басты
мақсаты Қазақстан Республикасында инновациялық белсендiлiктiң артуына,
жоғары технологиялы және ғылымды көп қажет ететiн ... ... ... ... ... құру инновацияларды енгiзудiң тиiмдi және нарықтық
тетiктерiнiң болмауына қатысты кеңес өкiметiнен кейiнгi кеңiстiктiктiң
барлық елдерiне тән ... ... ... ... ... екi жағы бар. ... бұл әзiрленген
инновацияларды ... ... ... жаңа ... үшiн қолданбалы ғылыми зерттеулер мен тәжiрибелiк-конструкторлық
жұмыстарды қаржыландыру.
Осы проблеманы шешу үшiн Инновациялық қордың негiзгi күш-жiгерi жеке
сектор тарапынан ... ... ... ынталандыру мен
дамытуға және инновациялық инфрақұрылымды құруға ... ... қор өз ... ... ... отандық және шетелдiк
серiктестермен бiрге инновациялық жобаларды қаржыландыруды жүзеге асыратын
және венчурлiк қорларды құратын болады.
Инновациялық қор отандық еншiлес ... ... және өсуi ... ... қаржыландыру жөнiндегi ... ... ... инновациялық инфрақұрылымды нығайтуға және қолданбалы ғылыми
зерттеулердi қаржыландыруға бағыттайтын болады.
Қордың негiзгi мiндеттерi:
инновациялық инфрақұрылым элементтерiн ... ... ... орталықтарын және т.б) құруға қатысу;
отандық және әлемдiк деңгейдегi iрi еншiлес инвесторлармен ... ... ... және жұмыс істеп ... ... ... ... ... және ... көп қажет ететiн ... жаңа ... ... ... ... ... мен экономиканы технологиялық дамыту
тұрғысынан әлеуеттi ... ... ... жаңа ... ... ... жасауға бағытталған жекелеген ғылыми
зерттеулер мен тәжiрибе-конструкторлық жұмыстарды гранттар беру ... ... ... ... ... бөлу ... ... шетелдiк ғалымдарды
тарта отырып, тәуелсiз ғылыми-техникалық сараптама жүргiзiлгеннен кейiн
ғана жүзеге асырылуы тиiс. Қаржыландыру үшiн ... ... ... және ... Даму Банкi арқылы қаржыландыру аясындағы жобаларға
тұтас алғанда сәйкес келуi тиiс.
Елдегi венчурлiк институттардың ... ... ... ... iске асырудың бiрiншi кезеңiнде венчурлiк қызметтi көтермелеу
және реттеу үшiн барабар заңнамалық база әзiрленiп, қабылданатын болады.
Ғылыми ... ... ... жаңа ... ... бiрдей мәнi бар және қолданбалы ғылыми зерттеулерге ғана арнайы
басымдық беру орынсыз екенiн шетелдiк тәжiрибе көрсетiп отыр. Бұдан ... пен ... ... ... ... ... ... дербес ғылыми-техникалық әлеует құрмай және
нығайтпай мүмкiн емес.
Сондықтан да ... ... ... ... ... ... асырылатын болады.
Инновациялық қор өз қызметiн мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... болады.
4.4. Экспортты сақтандыру жөнiндегi корпорация
Экспортты сақтандыру жөнiндегi корпорацияның негiзгi мiндетi саяси
және ... ... ... және ... ... ... өндiрушiлердiң тауарлары мен қызметтерiнiң экспортына тiкелей
жәрдемдесу болады. Экспортты сақтандыру ... ... ... ... дамыту, ықтимал өткiзу рыноктары туралы ... және ... ... үшiн маркетингтiк зерттеулер жүргiзетiн
болады. Бұл жалпы әлемге танылған тәсiл болып табылады әрi ... ... ... ... ... ... ... тиiс.
Отандық сақтандыру рыногының өсуi және оның ... ... ... ... ... бойынша
Экспортты сақтандыру корпорациясы коммерциялық сақтандыруды қысқартып,
саяси тәуекелдердi сақтандыру мен халықаралық рыноктар туралы ... ... баса ... ... ... ... саясаты
5.1. Сауда режимiн ырықтандыру
Сауда саласы индустриялық-инновациялық даму жүргiзiлетiн басты ... тиiс. ... ... ... Республикасы Үкiметiнiң сауда
саясаты нарық экономикасын өздiгiнен реттеудiң басты тетiгi бәсекелестiктi
дамыту үшiн ... ... ... ... ... импорттан одан әрi қорғау отандық ... ... ... ... ... әрi ... сипаттары жағынан да
ұқсас түрлерінен мүлдем артта қалуына әкелiп соғады.
Ғаламдану кезеңiндегi жабық та шағын экономика ол ... ... ... қалып қоюы мүмкiн (Бұл Орталық Азия елдерi арасында орын
алып отыр). Жабық экономика саясатының зардабы Қазақстанның ... ... ... де әлдеқайда ауыр болуы мүмкiн.
Бәсекелестiктi және экспортты ынталандыру саясаты импорт алмастыру
саясатының орнын ... ... ... ... ... еуразия өңiрiнде бiртұтас
экономикалық кеңiстiк құру Үкiметтiң ... ... ... ... ... Бұл ретте елдi өңiрдегi жоғары технологиялы, экспорт-импорт,
инвестиция, қаржы және сауда орталығына айналдыру бағыты көзделедi.
Әлемде экономиканың ... ... ... құрудың бай
тәжiрибесi жинақталған.
Экспорттық бағдарланудың бес түрiн бөлiп алуға болады: шикiзат
ресурстарының ... ... ... ... бөлiктер
экспорты, толығымен дайын тұтыну өнiмдерiнiң экспорты және меншiктi ... ... бар ... ... ... ... ... елдер экспортының негiзгi түрi
болып табылады. Африка елдерi, ... ... ... бұл түрi
барлық экспорттың 90 процентiн ... ... ... және ... Азия үшiн 30-60 ... ... ... Оңтүстiк Корея, Сингапур
сияқты бiрнеше елдерде ғана шикiзат экспорт үлесiнiң орны азғана.
Экспорттық-өңдеушi өңiрлер (ЭӨӨ) ... ... күшi бар ... ... ... ... ... едәуiр еңбек шығындарының қажет ететiн
салаларда қалыптасады. Мұндай өнiмдердi өндiретiн кәсiпорындар ... ... ... ... ... ... халықты
жұмыспен қамту және шетел валюталарын алу проблемаларын шешу мақсатында
инвестицияларды көтермелеу үшiн ... ... ... ... бередi.
Экспорттық-өңдеушi өңiрлер дамушы елдердiң экспортты индустриялаудағы
бiрiншi кезең болып табылады. Мұндай аймақтар бiрiншi ... ... ... ... болды. Қазiргi кезде ЭӨӨ жалақы өте төмен елдерде -
Қытай мен Оңтүстiк Шығыс Азияда басымдыққа ие болып отыр. ... ... ... ... инвестицияларына мәдениеттегi бар кедергiлер мен
шоғырланған арзан адам ... ... ... ... ... ... ... үшiншi сатыдағы
мемлекеттерiнен тұтастай кейiндеп қалып отыр. Латын Америкасында ЭӨӨ ... ... және iрi ... ... - ... жақындығынан
айтарлықтай таралып отыр.
Құрамдас бөлiктерiнiң ... (ҚБЭ) ... ... ... ... ... технологиялы салалар өнiмдерiнің құрамдас
бөлiктерiнiң өндiрiсi мен экспортын бiлдiредi. ҚБЭ ... ... ... жүзеге асырылады (Оңтүстiк Корея, Сингапур, Тайвань).
Өнiмдi түпкiлiктi жинау дамушы елдерде жүзеге асырылады. Жаңа индустриялық
елдердегi ... ... ... ... ... ... ... дайын тұтыну өнiмдерiнiң экспортын (ТӨЭ) ... ... ... ал ... ... ... және бөлшек
сауданы дамыған елдердiң ipi шетел компаниялары бақылайды. ... ... жаңа ... елдер иеленiп отыр. Мысалы, 1980 жылы
Гонконгтың, Оңтүстiк ... және ... ... ... ... ... ... ТӨЭ-нiң 72 процентiн құрады. ТӨЭ-нiң өмiршең түрлерi
үшiн қажеттi ... ... ... ... Азия елдері ғана ... кету ... ... ... ... бар дайын өнiмнiң экспорты (ММЭ)
ТӨЭ-ден де ... өнiм ... ... өнiм түрi болып табылады.
Компанияларды шетелдiк рынокқа меншiктi ... енуi ... ... ... Оңтүстiк Корея ММЭ-нiң жарқын мысалы ... осы ... ... ... ... ... ... және
электроникадағы меншiктi брендтерiмен қатысады.
ММЭ тұтастай қарасақ, оны жеке ... ... ... саясатының
жемiсiн бағалау мүмкiн болатын стандарт болып табылады. ... ... ... шолу ... ... ... |Экспорттықөңдеуші|Құрамдас ... ... |
| ... ... ... ... |
| |экспорты | ... ... |бар ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... ... |X |X |X |X ... |X |X |  |  ... Азия | | | | | ... |X |X |Х |  |  ... | | | | | ... |X |X |  |  |  ... | | | | | ... |X |X |  |  |  ... ... ... ... көп түрлiлiгiне қарамастан оның
соңғы төрт түрiнiң пайда болуына әкелетiн нақты тетiгi бар.
Iрi трансұлттық компаниялар ... ... ... ... ... ... ... орналастырды, ал олар өз кезегiнде
елдегi жұмыс күшiнiң қымбаттауына байланысты ... күшi ... ... тұрған
елдерге тапсырыстарды қайта орналастырып отырды. Бұл процесте Шығыс
Азияның ... ... ... ... компанияларынан түскен коммерциялық
тапсырыстар арқылы өзiнiң индустриялық әлеуетiн дамытуға мүмкiндiк алды.
Өзiнiң ... ... ... келе дамушы елдер өз тұғыр-шебiн
нығайтып, экспорттың жаңа түрлерiне iлгерiледi.
Әлемнiң көптеген ... ... ... ... ... негiздеу мүмкiндiгiне белгiлi жағдайларға байланысты ие
болған жоқ. Басқаша айтқанда, трансұлттық компаниялар ... ... ... ... ... кiруiне және дамыған елдердiң ... одан әрi қол ... ... жағдайларды жасау мақсатында заңнамалық база сындарлы
талданатын болады және ... ... ... ... кедергi жасайтын тауарлар мен қызмет көрсету жолындағы ... ... ... ... кезең-кезеңiмен ырықтандыру ... ... ... ... тиiс. Бұл ... ... құн тiзбегiн одан
әрi дамыту пайдасына шикiзат салалары кiрiстерiн бөлшектеп қайта бөлу,
сондай-ақ ғылыми және ... ... ... ... ... ... ... қысқа мерзiмдерде жүргiзу
қажет.
5.2. ДСҰ-ға кiру
ДСҰ-ға кiру Қазақстан үшiн маңызды қажеттiлiк болып табылады.
Қазақстанның ДСҰ-ға кiруi сыртқы ... ... ... және осы ... ... ... ... сәйкес тауарлар мен қызмет
көрсетулер өндiрiсiнiң iшкi жағдайларын түбегейлi қайта құру ... ... өсiм үшiн ... ... жасауды мақсат етедi.
ДСҰ шеңберiнде сауда саясаты арқылы Қазақстан мынадай ... ... ... кем ... ... халықаралық сауданың ережелерi мен қағидаттарын қабылдаушы
ашық нарықтық экономикасы бар ел ... ... ... нығайту;
ЕурАзЭҚ және ТМД шеңберiнде өңiрлiк ықпалдасу процестерiн дамыту;
нақты Кеден одағы мен бiртұтас ... ... ... ... арнайы қорғау, демпингке қарсы және өтем шараларын қолдануға қарсы
белсендi ... ... ... ... ... кезiнде тәуекелдер есебiнен
сақтандыруды қоса алғанда, экспортты ... ... ... ... мен iске асыру.
Бұл мiндеттердi ДСҰ шаралары мен тетiктерi ... шешу ... ... ... өту ... өте ... ... өйткенi әлемдiк нарық
аса толған әрi қатаң бәсекелестiк жағдайында дамып отыр.
Қазiргi уақытта Қазақстан ДСҰ-ға 144 мүше елдiң 135 ... ... ... кiру ... бiр iзге ... ... мен ... осы елдермен сауда жасау мүмкiндiгiн бередi.
ДСҰ-ға мүшелiк өнеркәсiпте қазiргi заманғы технологиялардың және
өндiрiстi ұйымдастыру әдiстердiң ... iшкi ... ... мен ... ... қазақстандық тауарлардың бәсекелестiк
қабiлетiн ... ... ... ... ... ... аса ... ететiн шетел инвестициялары ағымының ұлғаюына ықпал
етедi.
Импорттың орташа өлшенген ставкасы Қазақстанда шамамен 8,6%, яғни ДСҰ
(6-7%) бойынша орта ... ... ... 0-ден 15%-ке ... бар ... ... ... барлық тауар позицияларының 95%-iн
құрайды. Бұл тұтас алғанда iшкi нарықтың әлсiреуi қаупiн туғызбайды.
Қазақстан ДСҰ-ға ... ... ... ... ... табылатын
Ресеймен қатар кiру қажет.
6. Инвестициялық саясат
Мемлекеттiк инвестициялық ... ... ... ... ... көзiн, жеке сектордың мемлекеттiң
араласуынсыз шамасы келмейтiн ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Мемлекеттiк инвестициялық саясатты ... ... ... ... ... жеке инвестицияларды ынталандыру және
мемлекеттiк инвестицияларды жүзеге асыру жөнiндегi шаралар кешенiнiң
үйлесiмi ... ... ... инвестициялық саясаттың барлық мүмкiн
болатын тетiктерiн пайдалану көзделiп отыр.
6.1. Жеке инвесторлар үшiн жағдайлар жасау
Машина жасау, жеңiл, жиhаз, ... ... және ... да бiрқатар өңдеушi салаларын (металлургия және тамақ өнiмдерi ... ... ... ... ... ... үш ... жыл сайын 68-
ден 130 млн. AҚШ ... ал ... ... саласында 1773-тен 2300 млн. AҚШ
доллары салынды.
3-кестe
Өнеркәсіп объектілерiнің құрылысына салынған инвестициялардың құрылымы
|  |1999 жыл |2000 жыл |2001 жыл ... ... ... ... |12,2 |155,4 |6,4 |16,7 |140 |5,6 |34,7 |243,6 |7,9 ... өнiмдерi мен сусындар |9,5 |121,5 |5 |6,6 |54,8 |2,2 |8,1
|56,9 |1,8 | ... ... |7,6 |97,5 |4 |8,1 |67,6 |2,7 ... |4,2 | ... газ бен су ... және бөлу ... |5,6 |15,6 |130,1 |5,2 |23,7 |166,8 |5,4 | ... ... ... ... ... ... ... инвестициялары жеке инвестицияларда айтарлықтай үлеске
ие, олардың экономиканың басқа салаларын дамытуға ... ... едi. ... ... алу мақсатында жер қойнауын
пайдаланушылармен келiсiмшарт ... ... ... ... ... ... ... өңдеу өндiрiстерiн құру мен дамытуға салу,
отандық өндiрушiлердiң жабдықтар мен қосалқы ... ... ... ... ... ... ... айту керек.
Қызметтiң басым түрлерiне тiкелей отандық және ... ... ... есебiнен ел экономикасын теңгермелi дамытуды қамтамасыз ету
үшiн Қазақстан Республикасына ... ... ... ... ... ... әзiрленiп, оның негiзгi бағыттарының бiрi
өңдеушi өнеркәсiптi дамыту болып табылады.
Алайда, өңдеушi өнеркәсiптiң, оның iшiнде ... ... жеке ... үшiн ... ... ... отыр. Осыған орай
өңдеушi өнеркәсiпке жеке инвестициялар тарту үшiн қолайлы инвестициялық
жағдай жасау мемлекеттiң мiндетi болып ... ... ... процесiн ынталандырудың экономикалық
тетiктерi ретiнде инвестициялық салық преференциялары, мемлекеттiк заттай
гранттар және "Инвестициялар туралы" ... ... ... ... ... түрлерi кәсiпорындарының тiркелген активтерiне
салымдарды жүзеге асыратын ... ... ... ... болады. Алайда Заңда көзделген преференциялар (артықшылықтар)
аталған салалардың коммерциялық тартымсыздығымен ... ... ... келмейтiнiн ескере отырып, индустриялық-инновациялық
сектордың салаларын дамытуға тиiсiнше ықпал ететiн жағдайда емес. Осыған
орай оларды фискалдық саясат ... ... ... ... ... ұйымдық сипаттағы iс-шаралармен
толықтырылуы тиiс. ... ... және оның ... ... ... ... ... көлемi мен сапасы
инвесторлардың ел экономикасына капитал салу туралы шешiм қабылдауына
айтарлықтай әсер ... ... ... ... ... ... жүргiзiлетiн жұмыс аясында индустриялық-инновациялық
сектор салаларын дамытуға күш ... тиiс. ... ... жөнiнде ықтимал инвесторларға да, жеке инвесторды қызықтыратын
инвестициялық жобаларды сәйкестендiретiн әрi әзiрлейтiн кәсiпорындарға ... ... ... ... ... ... өзiнде құру жөнiнде жұмыстар ұйымдастырылатын болады.
Индустриялық-инновациялық дамудың iрi инвестициялық жобаларын бiрлесе
iске асыруда инвесторлармен, ... ... ... ... iс-шараларын өткiзуден гөрi барынша белсендi сұхбат жүргізуге
көшу қажет.
Бұдан басқа, басым өндiрiстердiң инвестициялық тартымдылығын арттыру
мақсатында мемлекет ... ... ... ... ... ... ... қорғауды күшейту және
корпоративтi басқарудың тиiмдiлiгiн ... ... ... жүйесiн енгiзу;
қызмет түрлерін лицензиялаудың ашық жүйесiн құру;
қаржылық есептiлiктiң халықаралық стандарттарына кәсiпорындардың
өтуiн жеделдету.
6.2. Мемлекеттiк ... даму ... ... асырылатын
мемлекеттiк инвестициялардың көздерi республикалық және бюджет қаражаты,
сондай-ақ ... ... ... ... мемлекеттiк
қаржылық ұйымдары, ұлттық компаниялар, мемлекеттiк кәсiпорындар) ... ... ... ... ... даму үшiн зияткерлiк және ... ... ... ... тиiс. ... ... олардың болуы жоғары
технологиялы өндiрiстiң ... ... ... ... болатын
қажеттi базалық және ... ... ... ... ... және инвестициялық белсендiлiктi күшейтуге ықпал ететiн
болады.
Бюджеттiк инвестицияларды тiкелей индустриялық-инновациялық ... ... ... ... ... ... ... және iшкi
рыноктарына қаражатын тарту болып табылатын қазiргi және құрылатын дамудың
мемлекеттiк ... ... ... сондай-ақ экономиканың басым
салаларындағы инвестициялық жобаларды қаржыландыру үшiн институционалдық
инвесторлар қаражаттары ... ... ... ... Әр ... ... ... инвестициялық саясатты Қазақстан
экономикасының ... емес ... ... тар учаскесiне
бағыттауға күш салу керек. Осындай жағдайда ғана өндiрушi сектормен бiрге
ұзақ мерзiмдi перспективада ... ... ... ... жаңа ... ... пайда болуы мүмкiн.
Басқаша айтқанда, мемлекеттің инвестициялық және әкiмшiлiк ресурстары
шектеулi және барлық ресурстарды көптеген салаларға ... ... ... ... ... түрде алғанда, халықаралық ауқымда
бәсекеге қабiлетi жоғары eмec ... ... ... ... ... ... әкеп соғады.
Индустриялық-инновациялық дамуда мемлекеттiк индустриялық саясатты
жүзеге ... ... ... ұлттық компаниялар болуы тиiс. Мемлекет
экономиканың стратегиялық ... осы ... ... ... оларды ресурстарын шикiзаттық емес сектордың жоғарғы
технологиялы өндiрiсiн дамытуға ... ... ... тұтынушылар
ретiнде де белсендi түрде тартуы тиiс.
7. ... ... ... ... ... ... Еңбек
7.1.1. Еңбек ресурстары
Стратегияны iске асыру оны өнеркәсiптiк өндiрiстi инновациялық ... сай ... ... ... жоғарғы бiлiктi кәсiби мамандармен
қамтамасыз етуге тiкелей тәуелдi. Бұл ғылыми, инженерлiк-техникалық, ғалым-
конструктор мамандарға да, ұйымдастыру-басқару ... ... ... қатысты болады.
Бұл мiндеттi шешу үшiн өнеркәсiптi қарқынды дамыту және жоғарғы
технологиялар жағдайындағы жұмысқа қажеттi ... ... ... ... ... ... тiкелей қозғалатын басқа да маңызды әлеуметтiк-
экономикалық проблема жұмыспен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... өнеркәсiп салаларын жеделдете дамыту, бiр жағынан
жұмыспен қамтудың өсуiне және жұмыс күшiнiң ... ... ... ... ал ... ... инновациялық даму жекеленген салаларда,
әсiресе бiлiктiлiгi төмен жұмысшыларды жұмыспен ... ... ... ... жұмыс күшiнiң салааралық қайта айналуы мен өңiраралық
ауысуы, оны жұмылдыруды арттыру есебiнен ... ... ... оның ... ... ... кәсiби даярлау және қайта
даярлауды мемлекет арқылы да, өңiрлердегi еңбек рыногы мен ... ... ... ... ... және т.б. ... ... арқылы да жүзеге асыруды талап етедi.
Бүгiнде Қазақстанның еңбек және жұмыспен қамту рыногына ... ... ... ... ... ... мен жұмысшыларының
ағылып келуi айтарлықтай салмақ түсiрiп ... ... ... ... ... ... ... белгiлеген квота шеңберiнде шетел
мамандарын тарту немесе;
сондай бiлiктiлiгi бар жергiлiктi кадрларды, бiршама төмен деңгейдегi
еңбекақыға тарту.
Стратегияны iске асырудың екiншi кезеңiнде ... ... ... ... күшiн тартудың тетiктерiн жетiлдiру туралы мәселенi
қарайды.
7.1.2. Бiлiм ... ... және ... ... адам ... ... ... стратегияны
ойдағыдай iске асырудың ажырамас шарты болып табылады.
Бiлiм беру ... ... ... экономикасының тұрақты дамуын
қамтамасыз ететiн басты "отты нүктелердiң" бiрi болып отыр.
Ғаламдану жағдайында экономикасы дамыған ... ... ... мен ... ... ... ... өзiнiң басты басым
саясаты етiп алды.
"Ақыл-ойдың сыртқа кетуi" бұрынғы ... ... ... ... ... ... бiрi болды. Бұл ахуалды
тұрақтандырмай әрi ... бiлiм ... ... ... ... Қазақстан
әлемде лайықты орын ала алмайды.
Қазiргi жағдайда экономикалық өсу ... ... ... ... ... ... сапасымен теңестiрiледi.
Қазақстандағы бiлiм беру ... ... ... ... ... ... ... процестерiне барабар әрекет етуге
қабiлеттi болуы тиiс. Бiлiм ... ... және ... ... ... ... ... саясат кәсiптiк техникалық бiлiм
беру және инновациялық менеджмент бөлiгiнде де қажет.
Осы саладағы жұмысты жүйелеу дамыған ... ... ... тығыз қарым-қатынас негiзiнде жүзеге асырылатын болады.
Кейбiр елдерде, мысалы Германияда бизнестiң барлық ... ... ... сәйкес жұмысшы кадрларды даярлауды және қайта даярлауды
қамтамасыз ... ... ... ... ... Мұндай ұйымдардың
әр мүшесi өзiнiң жарнасын төлеуi тиiс әрi өзiне қажет жұмысшы кадрлардың
кәсiптерiне өтiнiм бере алады.
Шетелдiк ... ... ... ... аспирантура мен
докторантурада толықтырылған барабар жоғары бiлiмдi талап етедi.
Бiлiм беру процесiн реформалау өтпелi және ... ... ... ... мен бағытын қамтуы тиiс.
Бiлiм беру мен кәсiби мамандарды даярлау саласындағы мемлекеттiк
саясат мына мiндеттердi шешуi ... ... ... ... бiрi ретiнде инновациялық қызмет
үшiн кадрлар даярлауды айқындау;
мемлекеттiң және жеке сектордың қатысуымен жұмысшы және техникалық
мамандықтардың мамандарын кәсiптiк ... ... және ... ... ... ... ... берудiң барлық түрлерiнiң материалдық-техникалық және
әдiстемелiк базасын ұлғайту;
халықаралық ... сай ... бiлiм беру ... мен ... жаңа ... мен ... үшiн ... бiлiктi
мамандарды Қазақстанда құрылатын жаңа өндiрiстерiндегi жұмыс үшiн ... ... ... ... ... ... ... саласында кадрларды даярлау үшiн жаңа
жоғары оқу орындарын (халықаралық тәжiрибе негiзiнде) құру немесе жұмыс
iстеп тұрған ... оқу ... ... ... ... бейiмдеу;
республикада инновациялық қызметтi дамыту үшiн: ... ... мен ... ... маркетинг пен патент
құқығы, инновациялық жобалардың ықтимал тәуекелiн бағалау және оны азайту
тәсiлдерi бойынша, венчурлiк ... ... және ... ... ... мамандықтар бойынша даярлау.
7.1.3. Денсаулық сақтауды дамыту
Халықтың денсаулық жағдайы кез ... ... ... және индустриялық даму деңгейiн айқындайды.
Денсаулық сақтау саласы халықтың әл-ауқатының тұрлаулы да ... ... ... ... және ... сала болып табылады.
Стратегия аясында денсаулық сақтау саласының негiзгi мiндетi ... және ... ... құру және дамыту болып айқындалады.
Осыған орай деңгейлерге жету жаңа және қол жеткен ... үшiн ... және ... тәжiрибенi ескере отырып, денсаулық
сақтау жүйесiн серпiндi дамыту үшiн жағдай жасау қажет.
Денсаулық сақтау ... ... ... оның мемлекеттiк
медициналық-әлеуметтiк және құқықтық қолдау кешендi шараларын әзiрлеу мен
жүзеге асыру денсаулық сақтау ұйымдарының материалдық-техникалық ... ... ... ... ... ... ... халықтың
медициналық көмекке қол жеткiзуiн арттыра түсетiн, ресурстарды сақтайтын,
экономикалық тиiмдi әдiстерге баса назар аудара отырып, диагностика ... ... ... ... қоса ... ... заманғы
медициналық технологияны енгiзуге бағдарланатын болады.
Денсаулық сақтау саласын ... ... ... мыналар:
денсаулық сақтаудың қызметтерiнiң бәсекеге қабiлетiн арттыру, отандық
ғалымдардың ғылыми зерттеулерiнiң негiзiнде дәрi-дәрмектер ... ... ... ... ... оның ... ... маңызы бар аурулардың
алдын алу мен емдеудiң отандық әзiрлемелерiне қолдау көрсету;
денсаулық сақтауда қазiргi заманғы ... және ... ... сақтау саласындағы халықаралық ынтымақтастықты кеңейту.
7.2. Капитал
7.2.1. Қаржы рыногын дамыту
Монетарлық ... ... ... ... ... жоғары қарқынын
сақтайтын инфляцияның төменгi деңгейiн қамтамасыз ету, отандық тауар
өндiрушiлерге қолайлы бәсекелестiк жағдайды және ... ... ... ... ету, ... ... ставкаларды төмендетуiн
ынталандыру арқылы банктердiң экономиканың нақты секторына кредит беруiнiң
одан әрi өсуi үшiн жағдай жасау болмақ.
Монетарлық саясаттың негiзгi ... ... ... ... жылдық
инфляцияны 4-6% шегiнде ұстап тұру және оны 2005 ... ... ... ал одан ... ... ... дейiн азайту болады.
Монетарлық саясаттың негiзгi құралдары РЕПО операциялары сияқты ашық
рынок операциялары, ... ... ... ... ... мерзiмдi
ноталарын шығару және вексельдермен қайта есептеме операциялары болады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банктi РЕПО ... және ... ... ставкасы сияқты өзiнiң ресми ставкаларының реттеушiлiк
рөлiн ... ... ... ... бередi әрi оларды нақты
мәнiндегi әлсiз оң сипатын сақтайтын ... Бұл ... ... көрсеткiштерiн жоспарлауға көшуге дайындық үшiн база болып
табылады. Инфляция көрсеткiштерiн ... ... ... ... ... ... арттырып, алға қойылған мақсатқа қол жеткiзу
жөнiндегi мiндеттемелердi қатаң сақтауды қамтамасыз ететiн тетiк жасалатын
болады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi ... ... ... ... ... ... карточкаларының ұлттық
банкаралық жүйесiн енгiзуге баса назар аударатын болады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi алдағы ... ... ... ... бiрлесiп ЕурАзЭҚ елдерiнiң ортақ төлем
жүйесiн ұйымдастыру және ... ... ... ... ... жұмысты жалғастыра бередi.
Монетарлық саясат қаржы рыногының тұрақтылығын сақтауға, сақтандыру
рыногын, ... ... ... одан әрi ... және банк ... ... экономиканың нақты секторына кредит беруiнiң одан
әрi өсуi үшiн жағдай жасауға, сондай-ақ жинақтаушы ... ... ... ... ... ... ... қолданыстағы валюталық заңнамасымен
белгiленген шектеулер мен кедергiлер нарықтық қатынастар дамып келе ... ... ... ... ... ... уақыттың және халықаралық
практиканың талаптарына сәйкес ... ... ... ... ... кезiнде жекелеген шектеулердi кезең-кезеңмен ... ... ... ... өңдеушi өнеркәсiп пен экспортқа бағдарланған саланы
қолдауға бағытталатын болады.
Валюта режимiн толық ... 2007 жылы қол ... ... ... мен қызмет көрсетудiң бәсекелестiгiн арттыру
мақсатында АҚШ долларымен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... Банкi тарапынан валюталық реттеу деңгейi
бiртiндеп төмендетiлетiн болады. Қазақстанның қаржы рыногында ... ... ... ... ... ... ... тауарлар мен қызмет
көрсетулер, капитал ... ... ... ... ашық ... ... ... ғаламдануы жағдайында дамыған iрi рыноктар тауарлар мен
қызмет көрсетулерден гөрi, инвестиция iздестiруге неғұрлым баса ... Бұл олар үшiн ұзақ ... ... жаңа ... ... ... Егер ... қаржы ресурстары Қытай мен Ресей
сияқты iрi рыноктардың дамуына қатысатын болса, онда бұл ... ... және ... ... ие ... ... бередi.
Қаржы рыногының қатысушыларын институционалдық дамыту
2004 жылы қаржы рыногын қадағалау жөнiндегi ... ... ... құру ... оның қызметi аясында барлық қаржы институттарына
жедел бақылау жасау және инвесторлардың құқықтары мен мүдделерiн ... ... ... болады.
Банк секторын дамыту
Банк секторын дамытудың негiзгi бағыттарының бiрi ... ... ... түрлерiн жүзеге асыратын ұйымдардан және
микрокредиттiк ұйымдардан тұратын ... ... үш ... ... ... ... - банк секторын одан әрi дамыту, бұл орайда екiншi
деңгейдегi ... ... ... және ... басқару
жүйесiн енгiзу, сондай-ақ ағымдағы қадағалау, оның iшiнде банк қадағалауы
жөнiндегi Базель комитетiнiң Негiзгi қағидаттары мен стандарттарына сәйкес
топтастырылған ... ... одан әрi ... ... iс-
шараларды жүзеге асыру көзделедi.
Қаржылық жағынан тұрақты шетелдiк банктер үшiн банк ... ... ... ... ... қоса ... банк қызметтерiнiң белгiлi тiзбесiн жүргiзудi
көздейтiн мамандандырылған ... ... ... Атап ... ... ... ... үй құрылыс жинақтары ... ... ... ... келешегi бар.
Екiншi деңгей - қаржы институттарының кредиттiк серiктестiктер сияқты
түрлерi дамытылатын болады, бұл орайда ... ... ... ... ... ... және орта заемшылар бола алады.
Үшiншi деңгей - микрокредит берумен ғана айналысатын ... ... ... кредит беру жүйелерi. Микрокредиттiк ұйымдар
кредит берудi өз капиталы, гранттар және ... ... ... ... ... есебiнен жүзеге асыратын болады.
Сақтандыру рыногы
Сақтандыру секторын дамыту саласында шаруашылық жүргiзушi субъектiлер
мен халықтың мүдделерiн әртүрлi қатерлерден ... ... ... ... ... түрде ішкі инвестициялардың көзi ретiнде сақтандыруды
белсендi пайдаланатын ... ... ... ... ... ... ... жүйесiнiң әлеуетi республика
экономикасын тұрлаулы ... ... ... бiрi ... ... ... түрлерi, оның iшiнде мiндеттi әлеуметтiк және
медициналық сақтандыру, экологиялық сақтандыру және басқа ... ... ... ... ... ... ... рыногының инфрақұрылымын дамыту және оның ... ... ... актуарийлер мен уәкiлеттi
аудиторлардың) қызметiн жандандыру жөнiндегi жұмыс жалғастырылатын болады.
Бағалы қағаздар рыногының ... ... ... ... тәуекелдердi сақтандыру тиiстi дәрежеде дамиды. Сақтандыру
шарттары бойынша клиенттердiң ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға кепiлдiк беретiн қор құрылды. Бiрiншi ... ... ... ... ... кепiлдiк берудi енгiзу,
ерiктi сақтандыруды қоса алғандағы қалған барлық түрлерiне кепiлдiк ... әрi ... ... бiрi ... және азаматтық нормаларға сәйкес сақтандыру
(қайта сақтандыру) ұйымдарын тарату кезiнде олардың ... мен ... ... ... ... қала бередi.
Бағалы қағаздар рыногы
Бағалы қағаздар рыногын дамытудың 2010 ... ... ... ... ... мыналар болады:
iшкi институциональдық инвесторларды дамыту;
бағалы қағаздардың және олардың туындыларының сапасын жақсартуды
ынталандыру және қаржы ... жаңа ... ... ... ... ... және ... мен
резервтiк активтердiң сақталуын қамтамасыз ету;
бағалы қағаздар рыногының техникалық инфрақұрылымын дамыту;
бағалы қағаздар рыногының екi деңгейлi жүйесiн одан әрi дамыту.
Іpi институционалдық ... ... ... ең көп көлемiн
жинақтаған банктер ретiнде екiншi деңгейдегi банктер, сондай-ақ сақтандыру
рыногының даму дәрежесiне қарай сақтандыру ... ... ... ... ... шеңберiнде олардың резервтiк активтерiн
рыноктық бағалау зейнетақы активтерiн бағалаумен бiрыңғай ... ... ... ... ... ... және дилерлiк
ұйымдарды және құнды қағаздар рыногының басқа да кәсiби ... 2004 ... ... ... ... ... ... арқылы
жетiлдiрiлетiн болады.
Қазақстандық акциялар мен облигациялардың инвестициялық тартымдылығын
арттыру маңызды мiндет болып табылады, мұның аясында корпорациялық басқару
нормаларының сақталуына, ұсақ ... ... мен ... ... акционерлiк қоғамдардағы төлем тәртiбiн және
акционерлiк қоғам қызметiнiң ашықтығын ... ... ... қағаздар бойынша кiрiске салық салу бөлiгiнде жетiлдiруге назар
аударылатын ... ... ... жедел даму процесi кәсiпорындар мен ұйымдардың жұмыс
iстеуi үшiн ынталандыру жағдайларын жасаумен ... Бұл ... ... ... ... ... байланысты.
Жандану саясатынан экономикалық дамудың тұрақты жоғарғы қарқыны
стратегиясына көшу ... ... ... ... және
кәсiпорындардың арасында қайта бөлу процесiн реттеу тетiктерiн жетiлдiрудi
қажет етедi. Бұл ... ... ... ... ... ... өндiру және бастапқы қайта өңдеумен айналысатын
салалар құрайтынында болып отыр. Бұл ... ... ... ... мен ... ... ... астамын иеленедi.
Бұдан басқа, экономиканың басқа салаларының, тауарлар мен қызмет
көрсетулерiнiң iшкi өндiрiсiнiң ... ... ... ... ... мен ... көрсетулерге деген қажеттiгiн
қамтамасыз етедi. Бұл Қазақстан экономикасының тұрлаулы түрде дамуына ... ... ... мұнайдың, металдар мен ... ... күрт ... ... көптеген кәсiпорындарының жұмысының
бұзылуына әсер етiп, мемлекеттiк бюджетке кiрiстердiң түсiмiн айтарлықтай
қысқаруына ықпал етедi.
Республика экономикасының ... ... ... ... ... ... азайту үшiн қосылған құнның үлесi
жоғары өнiмдер ... ... ... ... ... ... ... орта мерзiмдi кезеңде қосылған құны жоғарғы меншiктi өндiрiс
өнiмдерiн өткiзетiн кәсiпорындар үшiн ... ... ... мен
қосылған құн салығы бойынша салық салудың жекеленген тәртiбiн ... ... ... және инновациялық түрдегi
экономикаға өту ... ... ... дамуды қамтамасыз
етудiң тәсiлдерiнiң бiрi ... ... ... ... ... жүзеге асыру инновациялық инфрақұрылымның, ... ... iске ... ... ... қызметтiң мамандандырылған субъектiлерiнiң мүлдем ... ... ... ... емес саласына инвестицияларды ... ... ... ... ... бiрi ... кеден аймағының
айрықша режимi бар арнайы экономикалық аймақтарын ... әрi - AЭA) ... ... ... үшiн ... жоғары технологиялық қызмет түрлерiн
(ақпараттық технологиялар, биотехнологиялар, ядролық технологиялар,
радиоэлектроника, ... және т.б.) ... ... ... ... ... АЭА-ның инновациялық әзiрлемелердi игеруi кезеңiнде
олардың есептелген корпоративтi табыс салығын азайту, мүлiк ... ... ... ... ... ... ... деп көзделуде.
Сонымен бiрге, айрықша режимнiң белгiлi бiр шектеулi ... ... ... ... ... мен өңiрлердi тең әрi тиiмдi
дамыту ... ... ... iске ... ... бермейдi.
Бұл үшiн ғылыми және инновациялық қызметтi салықтық ынталандыру
жөнiнде қосымша ұсыныстар қарастырылады.
Салық ... ... ... ... қатар инновациялық қызметтi
мемлекеттiк қолдау ғылыми және инновациялық инфрақұрылымды құру және
дамыту процестерiн ... ... ... ... ... басқа, Қазақстан Республикасының инвестицияларды мемлекеттiк
қолдау жөнiндегi заңнамасында ескiрген ... ... ... ... көп ... және ... ... жаңа
өндiрiстерге инвестициялар тартудың негiзгi бағыттарының бiрi ... ... ... ... ... ... жиынтық
жылдық табысынан қосымша шегерiмдерге, қайта енгiзiлген тiркелген активтер
бойынша мүлiкке салық ... және ... ... ... ... iске асыру үшiн алынған және пайдаланылатын телiмдерге
жер салығын төлеуден босату құқығы ... ... ... беру ... ... қатар өнiмдiлiктi төмендетуге, материалдық-энергия қажетiн
жоғарылатуға және ... ... ... ... қабiлетiн
төмендетуге алып келетiн негiзгi қорлардың моральдық және табиғи тозуы
проблемасы сақталып қалып ... ... ... ... негiзгi
құралдардың тозу дәрежесi экономикалық қызмет салаларына байланысты 50-75
% құрайды.
Негiзгi ... ... ... ... ... оларды тозу
нормаларын қайта байқау мүмкiндiгiн жаңартуды ынталандырудың бiрi ретiнде
қарастыру қажет.
Аталған ... ... ... салаларындағы iскерлiк
белсендiлiктi ынталандыруға, тiркелген активтердi жаңартуға бағытталған
және салық салудың әдiл қағидатын бұзбайды.
7.3. Технологиялар
7.3.1. ... ... ... қажет болмауы, соның салдарынан өнеркәсіптегi
инновациялық белсендiлiктiң деңгейiнiң төмендiгi өндiрiс факторларының
өнiмдiлiгiн ... нақ ... және ... ... ... бола ... экономиканы реформалаудағы ғылым рөлiнiң жете
бағаланбауынан туындап ... ... ... ... ... ... ... ерекшелiктерi бар. Дамыған елдерде iргелi және
қолданбалы зерттеулердi қаржыландырудың жыл сайын ұлғаюы, ... ... ... ... ... жаңа ... ... ғылымның корпоративтi секторын құруға және дамытуға жан-жақты
жәрдемдесу, маңызды экономикалық және әлеуметтiк мiндеттердi шешуге ... ... ... байқалып отыр. Атап айтқанда, 2000 жылы
ғылыми зерттеулер мен әзiрлемелерге ... ... ... ... ... ... (IЖӨ-нiң 2,9 %), Жапонияда 94,2 млрд. долларды (IЖӨ-
нiң 3,0%), ... 45,8 ... ... (IЖӨ-нiң 2,35%), Францияда 28,0
млрд. долларды (IЖӨ-нiң 2,25 %), Швецияда 7,6 млрд. долларды (IЖӨ-нiң 4,0
%) құраған. Еуроодақ өз мүшелерiне ... ... ... ... ... 2,5 %-iне дейiн жеткiзудi ұсынып отырғанын атап өту керек.
Қазақстанда соңғы бес ... ... ... көлемi IЖӨ-нiң 0,2 %-
iн құрап отыр, бұл жеткiлiксiз болып табылады. Қазақстанның стратегиялық
мүдделерiн көздей ... 2010 ... ... ... ... 2 %
және 2015 жылы 2,5-3 % деңгейiне дейiн жеткiзуге кезең-кезеңмен ... ... ... ... ... ... жеткiлiксiз болуы мен
тоқтатылуы жас ғылыми кадрлардың ғылым саласынан ... ... ... ... және ... ... ... реформалаудың мемлекеттiк саясатын басымдықпен жүргiзу қажет.
Ғылымды дамыту саласындағы мемлекеттiк саясаттың басты бағыттары:
әлеуметтік-экономикалық дамудың негізгі стратегиялық ... ... ... айқындау;
жоғары технологиялар өнiмiнiң экспортына бағдарланған ғылымды көп
қажетсiнетiн әрi ресурстарды ... және ... таза ... ... ... ... ... нақты iске асыруға ықпал ететiн тетiктер мен
ынталандыру жүйесiн ... ... ... ... жан-жақты ынталандыру
(сұранысты ынталандыру) және оларды отандық ғылыми-техникалық әлеуеттiң
пайдалануы үшiн жағдайлар ... ... ... ... ... үшiн ... ... нығайту;
кадр әлеуетiн сақтау мен дамыту, ғылыми-технологиялық дамудың басым
бағыттары бойынша жоғары бiлiктi ғылыми ... ... мен ... зерттеулердiң тиiмдiлiгi мен сапасын жоғарылату үшiн ... ... және ... жүйесiн дамыту;
ғылымның мемлекеттiк емес секторын қалыптастыру мен ... ... ... тетiктерiн жасау;
талантты жас ғалымдарды қолдау;
мамандарды әлемнiң ең үздiк ғылыми орталықтарында ... ... ... ... ... ... ... мен
жетiлдiру;
қазақстандық ғылымның халықаралық ғылыми-технологиялық қауымдастыққа
интеграциялануын қамтамасыз ету.
Ұсынылған ... iске ... ... ... ғылыми қамтамасыз етудi жүзеге асыруға мүмкiндiк бередi.
7.3.2. Ғылыми-техникалық және инновациялық саясат
Экономикалық қатынастардың жалпы ... ... ... ... - өндiрiс тиiмдiлiгiн арттыру, еңбек өнiмдiлiгi мен
капиталдың өсуi, ... ... өнiм ... - ... ... ... ... оған басты рөл берiледi.
Дамыған индустриялы елдерде технологиялардан, құрал-жабдықтардан,
кадрлар даярлаудан, ... ... ... ... жаңа
iлiмдер үлесiне ІЖӨ өсiмiнiң 80-нен 95 %-iне дейiн келедi. Бұл елдерде
жаңа ... ... ... ... ... ... тиiмдiлiгiн арттырудың және тауарлар мен ... ... ... ... болып отыр.
Қазiргi уақытта ғылымды көп қажетсiнетiн отандық өндiрiстi дамыту,
бәсекеге қабiлеттi өнiмдердi ... ... жаңа ... ... мен ... және ... өнеркәсiп пен ғылыми-
техникадағы әлеуетiн сақтау мен ... ... ... ... ... қамтамасыз ету Қазақстан экономикасының өзектi
стратегиялық мiндеттерi болып табылады.
Қазақстанның ғылыми-технологиялық ... ... ... жаңа технологиялық ... ... ... жаңа ... ... игеруге, ұлттық ғылыми-техникалық
әлеуеттi жандандыруға, ғылым мен өндiрiс ... ... ... ... ... озық ... технологиясының нақты
трансфертi мен халықаралық стандарттарды ... ... ... ... ... салада кәсiпкерлiк секторды қалыптастырмай
инновациялық қызметтi дамыту мүмкiн ... ... ... ... өнеркәсiп
өндiрiсi көлемiнде және жұмыспен қамтылу санында шағын бизнес секторының
үлесi өзгерiссiз қалып отыр және тиiсiнше 2,8-3,2% және ... ... бұл ... ... ... ... есе ... инновациялық кәсiпкерлiктiң дамуы тежелуiнiң негiзгi ... ... ... iрi ... ... ... өнiмдер шығара алмауында болып отыр.
Шағын кәсiпкерлiктi iрi кәсiпорындармен ... ... ... монополия субъектiлерiнiң негізгi қызметiне қатыссыз
қызметтер көрсету жөнiндегi функцияларын ... ... ... ... беру ... ... ... Бұдан өзге, шағын
бизнесте инновациялық және ғылымды көп ... ... ... ... ... ... мен технологияларды сатып алу және
шағын және iрi ... ... ... кең ... ... үшiн ... ... керек.
Қазақстандық өндiрушiлерге ғылыми әзiрлемелердi рыноктық тауар
деңгейiне жеткiзу тәжiрибесi жетпейдi, ... ... және ... жоғары бiлiктi мамандар жеткiлiксiз. Осыған байланысты
қазақстандық мамандарды ... ... ... ... мен
компанияларына тағылымдамаға жiберу және отандық кадрлар даярлау үшiн
республикаға жоғары бiлiктi шетел мамандарын тарту тәжiрибеге ... ... ... ... ... ... ғылыми
әзiрлемелер мен қажетсiз өндiрiстер санының көптiгiмен сипатталады. Бұл
айтарлықтай үлкен әлеует және оны ... ... ... ... ... бiрi ... тиiс.
Зияткерлiк меншiктi пайдалану мен ... ... ... дамытудың маңызды факторы болып табылады. Құқықтық қатынас
субъектiлерiнiң құқықтары мен ... ... ... ... ... шаруашылық айналымы зияткерлiк меншiк жемiсiне сұраныс
пен ұсыныс ... ... ... ... ... iске ... ... қабiлеттi жаңа тауарлар мен қызмет
көрсету ... мен ... ... ете ... ... ... ... негiзiнде iшкi (өcipу) және
сыртқы (трансферт) ... ... ... қатынас жатыр.
Инновацияларды өсiру стратегиясы iргелi және қолданбалы жеке зерттеулерге
негiзделген өзiндiк ... ... ... ... ... (АҚШ, ГФР, ... ... тән. Технологиялардың
трансфертi стратегиясы iргелi және қолданбалы жеке әзiрлемелерi жоқ ... ... ... ресурстары шектеулi елдерде де iске асырылады.
Сонымен, ғылыми-техникалық және ... ... ... саясаттың негiзгi бағыттары:
мемлекеттiң қатысуымен маманданған венчурлiк ... құру ... ... ... және ... ... тарту;
инновациялық қызмет субъектiлерiн мемлекеттiк қолдау нысандары ... ... ... ... салааралық, салалық және өңiрлiк
сипаттағы маманданған субъектiлерiн құру ... ... ... сала үшiн ... даярлау және қайта даярлау;
өнеркәсiптiң базалық ... жаңа ... ... ... ... үшiн ... ... яғни
авторлық құқықты, патенттер мен сауда белгiлерiн қорғау саласындағы барлық
халықаралық конвенцияларды тану ... ... ... ... кәсiпорындардың үздiк әлемдiк тәжiрибеге сәйкес сапа
стандарттарына өтуiн жандандыру;
халықаралық ... ... ... ... және ... ... ... болып табылу тиiс.
7.3.3. Стандарттау және сертификаттау саласындағы саясат
Стратегияны iске ... ... ... және ... ... ... ... халықаралық сауда жүйесiне
Қазақстанның кiрiгуi арқылы жүзеге асырылады.
Стандарттау мен сертификаттаудың мемлекеттiк жүйелерiн жетiлдiру әрi
оларды еуропалық және ... да ... ... ... 2010 ... ... ... реттеудiң, техникалық регламенттеудiң жүйелерiн құру мен
қалыптастыру және ... ... ... ... ... ... ... оның iшiнде кәсiпорындар салаларында
халықаралық деңгейде стандарттау және ... ... ... ... және сертификаттау бойынша уәкiлеттi органның
құрылымын нығайту мен жетiлдiру;
стандарттау, метрология және ... ... ... ... ... ... ... орталықты дамыту;
ИСО халықаралық стандарттарының сериялары 9000 және 14000 талаптарына
сәйкес келетiн сапа және ... ... ... әзiрлеу мен
республика кәсiпорындарында енгiзу;
Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң ... ... ... және ... үздiк тауарлары" сыйлығына конкурстар ... ... ... ... ... мемлекеттiк саясатты
жүргiзу;
аккредиттеу жөнiндегi органның Қазақстанды ... ... ... ... ... тәжiрибенi ескере отырып, өнiм ... ... ... ... ... жылға дейiнгi кезеңде қаржы жүйесi саласында ... өту ... ... ... бiлiм ... әлеуметтiк сала,
денсаулық сақтау, туризм сияқты және басқа да салаларда - ... ... ... ... асырылады.
Стандарттау саласындағы халықаралық ынтымақтастықты кеңейту:
халықаралық, өңірлік және ұлттық ұйымдармен ... ... ... ... конвенциясына, Халықаралық электротехникалық
комиссияға (XЭK), Сынақ зертханаларын аккредиттеу ... ... (ILAC), ... жөнiндегi халықаралық форумға (ІAF)
кiрудi;
Халықаралық ұйымдардың техникалық комитеттерiнiң, бiрiншi кезекте
ИСО, ХЭК ... ... ... және ... ... ұйымдардың басшы органдарында, соның iшiнде ИСО хатшылығында
Қазақстан өкiлдерiнiң қатысуын қамтамасыз ... ... ... iске ... ... өнiмдердiң iшкi және
сыртқы рыноктарда сапасы мен бәсекеге қабiлетiн ... ... ... көтеруге ықпал етедi.
7.4. Инфрақұрылым
Өнеркәсiп пен экономиканың басқа да ... ... ... ... ... және ... инфрақұрылым жағдайына тәуелдi.
Ақпарат, телекоммуникация және көлiк инфрақұрылымының барабар сапасы
болмайынша тиiмдi экономикалық даму ... ... ... осы
элементтерiнiң әлемдiк деңгейге сәйкестiгiнiң өзi-ақ қазiргi ... ... ... ... маңызды факторы болып табылады.
Ғаламданудың үдей ... мен ... ... ... ... ... ... әлемдiк рыноктың тегеурiнiне дер
кезiнде әрi ... ... ... ... ... ... ... болып
табылады.
Елде дамыған ақпараттық-телекоммуникациялық инфрақұрылымның болуы
ұлттық экономиканың ... ... ... және ... артуының басты факторларының бiрi болып табылады, ол
халықаралық ... ... ... ... Бүгiнгi күнi
бизнестiң бiрде-бiр түрi өздерiнiң ... ... ... ... сыртқы әлеммен де байланыстың сапалы жүйесi болмайынша дами
алмайды.
Көлiк-коммуникация кешенi ... ... ... ... сәйкес жүзеге асырылуы тиiс.
7.4.1. Электр энергетикасы саясаты
Электр энергетикасында өткiзiлген ... ... ... ... жеткiзушiлердi еркiн таңдауы,
субъектiлердiң электр желiлерiне еркiн және кем қойылмай қол ... ... ... мен ... ... ... ... жұмыс істеуде.
Электр энергетикасын одан әрi реформалау рыноктағы ... ... ... ... ... ... мен дамытуға, электр
қуаты саласындағы қызмет көрсетулер арнасын кеңейтуге бағытталады.
Өткiзiлетiн реформаларды қолдау мен саланың одан әрi ... ... ... және ... кәсiпорындардың құрал-жабдықтарын
жаңарту үшiн инвестициялардың өсуiн қамтамасыз ету қажет.
Электр желiлерi компаниялары үшiн ... ... ... ... ... ... орташа кезеңдегi мерзiмге
қызмет көрсетулерiне, инвестициялардың қорғалуы мен нормативтерден тыс
шығындарды қысқартуға ... ... ... ету үшiн ... ... беретiн жаңадан прогрессивтi тәсiлдерiн енгiзу ... ... жаңа ... iске ... ... өсуiне
әкеледi, осыған байланысты, халықтың табысы аз бөлiгiн ... ... ... ... ... өзге, электр қуатын тарату көлемiнiң өсуiнiң негiзгi өлшемiнiң
бiрi болып табылатын ... ... ... ... ... ... ... коэффициенттерiн беру арқылы тарифтердi
белгiлеудiң икемдi әдiстерiн енгiзу қажет.
Азайту коэффициенттерiн ... ... ... ... мен
республиканың экспортқа бағытталған кәсiпорындары өнiмiнiң бәсекеге
қабiлетiн қолдауға мүмкiндiк бередi.
Электр және жылу ... ... ... ... жүргiзу
кезiнде мынадай факторлар ескерiлетiн болады:
электр энергиясының төмен тарифтерi ... ... бiрi - ... ... 3-4 есе ... болып тұрған өнiмнiң
энергияны қажетсiнуiн азайтуға ықпал етпейдi. ... ... ... бюджет бiр жағынан төмен тарифтер ... ... ... көрсетулерiне бюджеттiк ұйымдардың ... ... ... ... ... ... ... ол салықтарды
толығымен алмайтынын талдау көрсетiп отыр.
Сол себептен, электр ... ... ... ... қажет. Бұл
қадам кәсiпорындарды өнiмгe энергияның ... ... ... жүруге
мәжбүрлейдi, оларды жаңартылуына қозғау болады.
Тарифтердiң өсуi бiрқатар тұтыну тауарларының бағаларын және тұрғын-
үй коммуналдық қызмет көрсетулерге тарифтердiң өсуiне, халықтың ... ... ... ... ... ... халықтың табысы төмен
бөлiгiн қолдау шараларын бiр мезгiлде қолдану қажеттiлiгi туындайды. ... ... ... ең төменгi жалақы мен зейнетақыны көтеру
арқылы немесе ... ең ... ... ... ... ... ... жасауға болады.
Сонымен, табиғи монополистердiң қызмет көрсетулерiне, атап айтқанда
электр қуатына тарифтердiң өсуi табиғи монополистердiң ғана ... ... ... тұрғысынан алғанда болмай қоймайды әрi өзiн-өзi ақтайды.
Осымен бiр ... бұл ... ... ... ... мен
көлемiнiң негiздiлiгiне де мониторинг қажет.
7.4.2. Ақпараттық саясат
Ақпараттық технологиялар (AT) ... ... ... ... ... ... әлемдiк қоғамдастық іске асыратын
ғаламдық ақпараттық ... бiр ... (Global ... - GІІ) ... ... (ұлттық ақпараттық инфрақұрылым)
бiртiндеп дамыту, сондай-ақ ... ... және ... ... ынталандыру болып табылады.
АТ-ны дамыту кезiнде компьютер жабдықтарына бағаның төмендетiлуiне
орай негiзгi пайда компьютер жабдығының өндiрiсiнде емес, ... ... өсiмi ... - ... ... ... мен
консультациялар секторында шоғырланатынын ескеру қажет.
АТ саласындағы қызметтерге ғаламдық сұраным болжаммен 1997 жылғы 327
млрд. AҚШ долларына қарағанда 2008 ... ... 1 ... АҚШ ... ... ... болатын АТ секторы экономиканың аса маңызды
салаларында нығаюы тиiс. Бұлай болмаған жағдайда осы ... ... ... бөлiгi болып қала беруi мүмкiн. Бұдан басқа, тұтас
алғанда ұлттық ... ... ... ... ... ... АТ ... телекоммуникацияларын дамытуда айқындаушы рөл атқарады.
АТ саласындағы мемлекеттiк саясат:
ҰАИ-ды дамытуға ... ... ашық және ... ... мен стандарттарды жасауға;
халықтың, шаруашылық субъектiлерiнiң, қоғамдық ұйымдардың ... ... ... ... ... ... ... қол жеткiзуiн қамтамасыз етуге;
мемлекеттiк органдар порталдарын жасауды, мемлекеттiк деректер ... ... ... рәсiмдерiн қоса алғанда, "электрондық үкiметтi"
әзiрлеп, енгiзуге;
ақпараттандырудың мемлекеттiк құралдары мен жүйелерiн стандарттауға,
сәйкестендiруге және ... және ... ... рыноктардың жаңа мүмкiндiктерiн барынша
пайдалануға мүмкiндiк беретiн электрондық сауда-саттықты толық ауқымда
енгiзуге жәрдемдесуге;
мемлекеттiк сатып алу ... ... ... мен ... ... бiлiм ... электрондық оқу мекемелерi мен кiтапханаларды
құруды қолдау есебiнен көтеруге;
бағдарламалық құралдар мен ... ... ... ... ... ... ... Телекоммуникацияларды дамыту
Өскелең әрi перспективалы салалардың бiрi ретiнде телекоммуникациялар
саласында индустриялық-инновациялық саясат отандық бизнес пен халықтың
барынша қол ... және ... ... ... байланыс
құралдарының дамуына жәрдемдесуге бағытталуы тиiс.
Қазақстан әлемде болып жатқан телекоммуникациялар өзгерiстерiнен тыс
қала алмайды. ... ... ... жаңа телекоммуникациялық
технологияларды: мобильдi телефондар үшiн ... көп ... ... ... кең диапазонды байланыстары сияқты, Интернет пен
мәлiметтер ... ... ... ... ... ... ... дамыту мен енгiзу жүрiп жатыр.
Қазiргi кезде қазақстандық телекоммуникациялық компаниялар ... ... ... ... ... ... жалға алуға
мәжбүр. Сондықтан елдiң күллi аумағында теледидар хабарларын тapaтy үшiн
жағдай жасауға, шалғай және аз ... ... ... ... ... ... ... әртараптандыру мен
кеңейтуге көмектесетiн ғарыштық байланыс әлеуетiн пайдалану қажет.
Сондай-ақ жер үстi ... ... ... және ... дамытуды,
талшықтық оптикалық байланыс желiсiнiң құрылысын жалғастыру қажет. Ұлттық
телекоммуникациялық желiнiң тиiмдiлiгiн арттыру бәсекелестiктi ынталандыру
мен сектордың нарықтық ... ... ... ... болады.
7.4.4. Көлiктi дамыту
Көлiк саласындағы басты мiндет көлiк инфрақұрылымы дамыту факторын
шектейтiн жағдайларды болдырмау мақсатында ... ... ... ... ... мен ... ... кеңейту мен жетiлдiрудi
қамтамасыз ету болып табылады. Елдiң көлiк әлеуетiн ... ... ... маңызды мiндет болып табылады.
Қазақстанның аумағы арқылы транзиттiк тасымалдауларды дамытудың басты
артықшылығы - бұл ... ... ... ... ... жағдайларында теңiз жолымен жүктердi жеткiзу мерзiмi Берлиннен қытай
порты Ляньюнгаға дейiн 20 ... ... ал ... жол бұл ... 11
тәулiкке дейiн қысқартады, тасымалдау арақашықтығын екi eceгe азайтады.
Экономикалық ... ... ... ... ... көлiк коммуникацияларына қол жеткiзуiн қамтамасыз
ету, ел арасындағы өзара тиiмдi сауда үшiн халықаралық көлiк дәлiздерiн
ұйымдастыру ... ... ... ... ... әрi
түзiлген жүйесiне өзiндiк орны бар буын ретiнде кiру айрықша маңызды.
Қазақстан арқылы ... ... ... ... ... ... ... үш басым бағытқа негiзделедi:
Ресей, Еуропа және Балтық елдерi;
Қытай, Жапония және Оңтүстiк-Шығыс Азия елдерi;
Орта Азия және ... Иран және ... ... аталған бағыттың жер үстi және су магистралi кешенiн қамтитын
қалыптасқан халықаралық көлiк дәлiздерi бар. Олар ... ... ... және ... ... ... ... аумағы арқылы 6 темiр жол, 6 автомобиль және 72 ... ... Елдi ... ... ... бастау алып, Еуропаның
түкпiрiне кететiн Транс-Азия-Еуропалық талшықты-оптикалық желiлер
байланысы ... ... ... ... ... цифрлық
магистраль оны Транссiбiр оптикалық желiлерiне ... ... ... жүйесiндегi ерекше орын алатын халықаралық
көлiк ... ... екi ... ... ... - "Достық"
темiр жол өткелi мен батысындағы - "Ақтау" теңiз сауда порты.
Көлiк кешенiн дамытудың мақсаты ... ... ... ... ... ... мен оны ... кең ауқымдағы көлiк
қызметтерiн жиынтығын көрсету.
Саланы дамытудың басым бағыттары тиiмдi әрi ... ... ... ... транзиттiк әлеуеттi iске асыру болып табылады.
2015 жылға дейiнгi кезеңде көлiк жүйесiн елдiң қажетiне сай ... ... ... жұмыс жалғастырылуы тиiс. Ол өзiне:
жаңа темiр жол желiлерiнiң құрылысын қоса алғанда, ... ... ... ... ... ... ... жөндеуге арналған өнеркәсiп базасын дамытуды, темiр жол ... ... мен ... ... жаңа ... ... жолдары
жобаларымен жұмысты, жұмыс істеп тұрған құбыр жүйесiн ... беру 2010 ... ... кезеңге жоспарланған ... ... ... ... ... желiсiн салу, кеңейту және қайта жаңарту;
бәсекелес ортаны ынталандыруды қоса ... ... және ... ... белсендi тартуды; шетелдiк
мемлекеттермен көлiктiк ынтымақтастық туралы ... ... ... ... ... ... және халықаралық көлiк дәлiздерiн;
мультимодальды көлiк жүйелерiн; Каспий теңiзiндегi теңiз ... мен ... ... ... жол ... ... ... желiсi елдiң барлық аумағын дерлiк қамти отырып,
дамыту мен оңтайландыруды қажет ... Сол ... де ... ... батысын жалғастыратын Алтынсарин-Хромтау тармағының құрылысы басталды.
Қазақстандағы "Достық" станциясы, Қытайдағы "Алашанькоу" станциясы сияқты
Трансазия және Еуроазия магистральдарының ... ... ... ... ... отырып, Қазақстан оны қайта жаңартуға және дамытуға үлкен мән
берiп отыр. Таяудағы ... ... ... ... ... ... ... жоспарланып отыр.
Республиканың автожол кешенi Қазақстанның өңiрлерi арасындағы, сондай-
ақ мемлекетаралық қатынастардағы түрлi көлiк түрлерi мен тауар ... ... ... буын бола ... ... ... ... рөл атқарады.
Қазақстан Республикасы үшiн жүктер мен жолаушылардың басым бөлiгiн
тасымалдауда автомобиль жолдары үлкен ... ие. ... ... ... ... ... жүктерді және жолаушыларды
тасымалдауды ұйымдастыруда жаңа ... ... ... ... ... инфрақұрылымын дамыту және жол
қатынастары ... ... ... ... әуе кеңiстiгi арқылы бағыттардың трансазия жүйесi әуе
трассаларының желiсi өтедi. Республика арқылы өтетiн транзиттiк ағындардың
негiзгi бағыттары Еуропадан Оңтүстiк-Шығыс Азия ... ... ағын ... ... әуе ... пайдалануға деген сұраныс әуе
қозғалысы ... ... ... навигацияны және байланысты
жетiлдiрудi қажет етедi.
Су ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Ол қазiргi заманғы жаңартылған мынадай ... ие: ... ... ... жер асты ... ... және ... крандар
және басқалары. Басқа жобаларды iске асыру кешенiнде Ақтау портын ... ... ... ... аймақ - Қазақстан арқылы өтетiн транзиттi
дамытудың перспективалы бағыттарының бiрi. Жүк ... ... ... табысты дамыту, инвестициялар тартуда ынталандыру қызметiн
атқарады. Теңiзде тасымалдауды дамыту үшiн "Қазтеңiзтрансфлот" ... ... ... ... ... ... сол арқылы Қазақстанда өзiнiң теңiз
сауда флотын құрудың негізі қаланады.
7.5. ... ... ... ... және ... ... ... қорғау
Бәсекелестiк - экономиканың тиiмдi дамуы мен жұмыс iстеуiнiң басты
тетiгi. Тиiмдi бәсекелестiк үшiн жағдай жасау, адал ... ... ... ... индустриялық және инновациялық саясатының негiзгi
мiндетi - экономиканың әртараптануы мен өнеркәсiптi жаңғыртуды ... ... ету ... ... ... сондай-ақ биржа саудасы тауар
рыноктарында бәсекелестiк ортаны қалыптастырудың негiзi ... ... ... ... ... ... бәсекелестiкке
жол бермеу, шектеу практикасының шектен тыс шоғырлануы мен ... ... ... саясатының негiзгi бағыттары:
монополиялық бағаларды белгiлеу, өндiрiстi ... ... ... ... мен ... ... ... шарттарға кем қою
талаптарын енгiзу, басқа кәсiпорындардың тауар және қаржы нарықтарына
кiруiне ... ... ... ... және ... ... қайта ұйымдастыру, тарату, рынок субъектiлерiнiң ... ... ... пайларды) сатып алу жөнiндегi
монополистер әрекеттерiнiң жолын кесу ... ... ... ие ... ... ... жол бермеу;
бiрыңғай бағалар мен тарифтердi белгiлеуге, рынокты аумақтық принципi
бойынша бөлуге, ықтимал бәсекелестердiң рынокқа қол ... ... ... бәсекелестiк субъектiлер ... сөз ... ... ... ... ... жолын кесу
арқылы бәсекелестiктi жоюға немесе шектеуге бағытталған жосықсыз
бәсекелестiк пен ... ... ... ... ... ... кәсiпкерлiк қызметке негiзсiз араласуына жол
бермеу. Мемлекеттiк органдардың ... ... ... ... алушылар мен тапсырыс берушiлердiң белгiлi бiр тобына
тауарлар мен ... ... ... кезектегi жеткiзiлiмi туралы
шаруашылық субъектiлерiне нұсқау беруi арқылы бәсекелестiктi ... ... ... ... ... ... табысты іске асыру мақсатында қазiргi күнi қолданыстағы
тарифтердi жасанды ұстап тұрудан бас тартып, табиғи монополиялар саласына
барлық ... - ... ... мен ... ... ... ... теңдестiруге қол жеткiзуге бағытталған икемдi
тарифтiк реттеу саясатына көшу қажет.
Бүгiнгi күнi экономиканы ... ... ... ... ... ... ... өсуiнсiз өнеркәсiп кешенiн дамыту мүмкiн
емес.
Табиғи монополиялардың қазiргi ... ... ... ... тозу деңгейiнiң жоғарылығымен сипатталады.
Ic жүзiнде оның барлық салалардағы моральдық, табиғи, тозу деңгейi
сындарлы шекке жеттi.
Моральдық ... ... ... ... ұсынылатын қызмет
көрсетулер көлемiнiң азаюына, сапасының нашарлауына және ... ... ... ... жеке ... қаражаттарының жеткiлiксiздiгi жабдықты
ауыстыруға бағытталған капитал салымдарын (инвестицияларды) жүзеге ... ... ... ... жаңарту оларды пайдалану тиiмдiлiгiн,
көрсетiлетiн қызметтердiң сапалық сипаттамаларын жақсартудың және түптеп
келгенде, экономикалық өсiм мен ел ... ... ... ... бiрi ... ... ... реттеу әдiстерi табиғи монополия саласына
инвестицияларды тартуға ... ... ... және ... ... аталған экономика секторының басып озатын
қарқынына қол жеткiзудi қамтамасыз ету ... ... ... ... қамтамасыз ету, олар
көрсететiн қызметтер сапасын жақсарту, өзiндiк құнды төмендету мен ... ... ... ... үшiн ... ... ынталандыратын және орта мерзiмдi кезеңде тарифтердiң
тұрақтылығын қамтамасыз ететiн ... ... жаңа ... ... ... және тиiстi қызметтер көрсету
түрлерi мен шығындар элементтерi бойынша шығындарды ... ... ... ... ... әсерiн талдау үшiн ақпараттық
мәлiметтер ... ... ... одан әрi ... ... iс-шараларды кең ауқымда iске асыру және ... жаңа ... ... ... ... саласында жұмыс
iстейтiн кәсіпорындарды жаңғырту әрi ресурстарды сақтайтын және шығыны аз
жаңа технологияларды енгiзу үшiн, ... ... мен 5 ... ... тарифтердiң тұрақтылығын қамтамасыз етуi тиiс.
7.5.2. Экологиялық саясат
Мемлекеттiң ... ... ... ... ортаны қорғау шешiлу нәтижесi экономиканың ... ... ... ... және ... ... ... стратегиялық мiндет болып табылады. Әлеуметтiк-экономикалық қайта
өзгерістердiң күллi жетiстiгi қоршаған ортаны қорғау және ... ... ... ... ... ... байланысты.
Республикада қоршаған ортаның жағдайы қанағаттанғысыз болып отыр әрi
ауаның, топырақтың және ... ... ... ... керi ... Бұл ... ... және тұрмыстық қалдықтардың және
ластанған ағын сулардың шоғырлана жиналуы едәуiр күшейте түсуде.
Елде ескiрген технологиялардың болуы ... ... ... ... жақын арада азаймайтынын болжауға негiз болады.
Экономика салаларын қалпына келтiру мен ... ... ... ... шығару мен тастау көлемiн бiр деңгейде ұстап тұрған кезде
жүзеге асырылуы тиiс. ... ... ... қала ... ... да ... кез келген салалық бағдарламаны әзiрлеу ... ... ... ... бағалау мәселелерi қаралуы тиiс. Осылайша, қоршаған
ортаны басқару жүйесiн жетiлдiретiн экономиканы ... ... ... ... ... ... ... барабар қажетiне
орай, табиғатты пайдалану процесiн реттеу үшiн, өндiрiстiң өсуi кезiнде
қалдықтарды шығару, тастау және ... ... ... ... ... осы ... ... отырып, қоршаған орта объектiлерiн қалпына
келтiру жөнiндегi нақты шараларды дәйектi түрде жүзеге асыру ... ... ... ... заңнамасын халықаралық талаптарға сәйкес
келтiрудi сөзсiз ... ... мен ... ... ... ... жақындата түсу
үшiн экспорттық саясатты өзгерту, жоғарғы ... ... ... ... ... аз пайдаланатын, қоршаған ортаға
мейлiнше аз залал келтiретiн өндiрiстердi құру ... ... ... кешендi түрде шешу үшiн
қоршаған ортаны нормадан артық, ... ... үшiн ... аудиттi енгiзе отырып халықаралық стандарттардың ИСО сериясы
14000 және ИСО ... 9000 ... ... ... ... қажет.
Қоршаған ортаны басқару жүйесi ИСО сериясы 14000 пайдалану табиғатты
қорғау ... ... ... ... ... ... ... кәсiпорындарының экологиялық мiндеттемелерiн
орындауға, нәтижесiнде импорт пен экспорт өнiмдерi бойынша ... ... ... ... ... ықпал етедi.
Жоғары технологиялы өнiмдерге, тауарларға, қызмет көрсетулерге
бағытталған экономикалық даму ... ... ... аз ... етедi.
Барлық экономикалық iс-әрекетте табиғат ресурстарын ұтымды пайдалану
принципi болуы тиiс. Қалдықсыз технологияларды мемлекет марапаттауы тиiс.
Әуе бассейнi. Республика ... әуе ... тым ... ... ... ... және ... өнеркәсiбi
кәсiпорындарының, автомобиль және темiр жол көлiгiнiң зиянды заттарды
шығаруынан, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... әуе бассейнiнiң ластануына автомобиль көлiктерiн
пайдаланудың да үлесi аз емес.
Қоршаған табиғи ортаға керi антропогендiк әсердi болдырмау әрi ... жою, ... ... өміp cүpуi ... ... үшiн ... ... экологиялық жағдайды шынайы, нақты және ... ... ... ... ғана ... орта ... ... жөнiнде негiзделген
шешiмдердi қабылдау мүмкiн болады.
Ғаламдық әлеуметтiк сипаттағы ... ... ... ... барынша айқын көрiндi. Адамзат баласы 1999 жылдың басында 90
млрд. тоннаға ... ... ... Бұл ретте мұнай өңдеу өнеркәсiбi
өндiрiсте ... ... ... ... ол ... ... күн сәулесiнен қорғаушы озон қабатының ... ... ... ... ... ... қосымша қыздыруға әкеп
соғатынын атап өту керек.
Мұндай проблемаларды шешу бiрiншi кезекте ... ... ... ... ... ... ... етедi. Қазақстан
Республикасы Киото Хаттамасын ... ... бу ... ... квоталарды сату мүмкiндiгiне елге жол ... күнi ... ... ... ... ресурстары. Республикадағы барлық су объектiлерiнiң сапалық
жағдайы қанағаттанарлықсыз. Су ... ... ... ... ... мен түстi металлургия кәсiпорындарынан шығарылған
шайынды сулармен бiрге негiзгi ластанулар құйылады.
Қазақстанда бар ... және ... ... ... көршi
елдердiң өткiр мұқтажын ескере отырып, трансшекаралық суларды пайдалану
проблемаларының кешендi ымыралы шешiмiн iздестiру қажет.
Қытай, Қырғызстан, Өзбекстан ... ... өзен ... ... ... ... келедi. Осы елдердiң бiрде-бiрi Су ресурстарының
трансшекаралық ластануы жөнiндегi конвенцияға қосылмаған. Осы елдермен екi
жақты шарттарда бұл мәселелер ... ... оған ... және трансшекаралық су ресурстарының ластануын болдырмау
жөнiндегi ереженi қосу қажет.
Қайтарылатын сулар табиғи сулар мен ... ... ... ... табылады, оларды кәдеге жарату мен тазарту шешiмiн тапқан жоқ.
Қайтарылатын сулардың көлемi - 4,0 шаршы км-дi ... су ... - 2,0 ... ... аспайды, қалған ағындар тарала ағады
немесе жоғалады.
Су ресурстарын қорғау және тиiмдi пайдалану ... және ... озық ... ... ластанған
суларды тазарту, сулардың тартылуын, қоқыстануы мен ластануын болдырмау
жөнiндегi тәжiрибенi ... ... ... ... жобалау және ғылыми
әзiрлемелердi пайдалану;
суға аса мұқтаж өңiрлерде суды ... ... ... мен ... ... ... технологиясын, суды пайдаланудың айналымды және тұйық
жүйесiн жаппай енгiзу;
өнеркәсiптегi өнiм бiрлiгiне келетiн үлестiк су ... ... ... асыру;
суды пайдалану аясында суды пайдаланудың шығынын азайту; ... ... суды ... және суды ... ... ... мен сарқындыларды қатаң нормалау және кейiннен сарқындыларды
нормалаудан жоюға көшетiн оларды пайдалану көрсеткiштерiн әзiрлеу қажет.
Жаңа кәсiпорындарды ... су ... ... ... ... болдырмау арқылы жүзеге асыруы тиiс.
Қалдықтарды игеру. Ел өңiрлерiндегi табиғи ресурстар аса ... және ... ... оның ... ... ... қалдықтарды игерудiң жүйесi ... ... ... ... ... ... мен ... өңдеу жүйесiнiң
жетiлмеуi табиғи ортаның ластануына әкеледi.
Осыған байланысты ... ... мен ... ... ... асыру, қоршаған ортаға зиянды қалдықтарды көмудiң
әсерiн бағалау қажет.
Ресурс-энергия ... ... ... ... ... ... ... және пайдалану жөнiндегi қызметтi ынталандыру
қажет.
Өнiмдi пайдалану кезеңiн экологиялық ... және ... ... түзу мен iске асыру қажет.
Шикiзат пен қалдықтарды кешендi пайдаланудың тұйық технологиялық
циклін жасауда бәсекеге қабiлеттi ... ... ... ... ... әрi ... бiр ... қоршаған ортаға түсетiн салмақты
азайтуға мүмкiндiк бередi.
8. Мемлекет пен жеке сектордың өзара қатынастарының ... атап ... ... iске асыру кезiнде әлемдiк
тәжiрибеге сүйене отырып, ... ... ... бастамаларды
жүзеге асыруға және iскерлiк ынтымақтастықты дамытуға баса назар
аударылатын ... Даму ... ... үлестiк (бақыланбайтын)
қатысу қағидаттары арқылы ғана қаржылық қолдау көрсетiлетiн ... ... жеке ... екiншi деңгейдегi банктердi қоса алғанда негiзгi
тәуекелдердi өз мойнына алуы ... жеке ... ... ... ... мемлекеттiк
қолдау мен ашықтыққа тең қол жеткiзу ... ... ... iске ... ... ... және оны ... үшiн ұсыныстар
әзiрлеуге қатысты мемлекет пен жеке ... ... ... ... және ... үшiн ... ... семинарлар, форумдар және
конференциялар өткiзiлетiн болады. Даму ... бұл ... ... ... ... пен ... ... жалғастырушы болып табылатын қоғамдық
кәсiпкерлер бiрлестiгiнiң жұмыс iстеуiне мемлекет жәрдемдесетiн ... ... мен даму ... ... iстеуi
Стратегияны iске асыру және олардың құзыретi ... ... ... ... ... ... ... Cтратегияны iске асырудың кезеңдерi және тетiгi
9.1. Іске асыру кезеңдерi
Тұтас ... ... iске ... үш ... ... - ... екiншi - 2006-2010 жж., үшiншi - 2011-2015 жж. жүзеге асырылады.
Бiрiншi кезең ... жж.) ... ... ... ... ... ... асыруға байланысты болады. Стратегияны табысты түрде iске
асыру мақсатында Қазақстан Республикасының ... ... мен ... ... жаңа заңдар әзiрлеу, инвестициялық
және инновациялық жобаларға мемлекеттiң қатысуын қамтамасыз ... ... ... ҚҚT ... жүргiзу жөнiнде мамандарды
даярлау, мемлекеттiң қатысуымен iске асырылатын тиiмдi жобаларды айқындау
көзделедi.
Бұл кезеңде Қазақстан ... ... ... ... ... төмендетуге қатысты ... ... ... ... ... Халықаралық электротехникалық
комиссиясына, т.б. кiруi жоспарланады.
Осы кезеңде қорларды құруға көзделген капиталды түзу, Даму Банкiнiң
жарғылық капиталын ұлғайту, ... ... ... ... ... ... ... дамыту және оны индустриялық-инновациялық дамытуға
бағыттай отырып, кәсiби кадрларды даярлау саласындағы реформаны ... мен ... ... ... ... ... аяқтау көзделiп отыр.
Осы кезеңдегi экономиканың дамуы индикативтi жоспардың болжамына
сәйкес жүргiзiлетiн болады.
2003-2005 ... ... ... ... ... ... ЖIӨ-нiң
нақты қарқынын ескере отырып, ЖIӨ-нiң екi ... ... ... жету ... етiледi.
2000 ж. салыстырғанда 2010 жылы ЖIӨ екi еселенуі бойынша кестенің
болжамды ... (%) ... ... ... ЖIӨ ... бойынша нақты ЖІӨ
Дерек көзi: Қазақстан Республикасының Экономика және ... ... ... ... ... жөнiндегi
агенттiгi
Жоспарлы кезеңде экспорт пен iшкi тұтынудың дәстүрлi тауарлары және
қызметтерi өндiрiсiнiң бiр мезгiлде сан жағынан өсуiмен ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық-құрылыс күллi
кезеңiн түбегейлi өзгерiсi есебiнен ... ... ... ету үшiн ... ... ... ... iшiнде ғылыми, ғылыми-техникалық қызметтiң, бiлiм ... ... ... ... ... және
мемлекеттiк қызметшiлер мен бюджеттiк ұйымдар қызметкерлерiне еңбекақы
төлеу ... ... ... ... ... ... дамыту
және ырықтандыруды жалғастыру қажет. Тиiмдi инновациялық ... ... ... ... ... мен ... ... өсуi тау-кен
өнеркәсiбiн дамытудың қарқын алу ... ең ... ... мен ... ... ... қамтамасыз етiлетiн болады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... тiкелей инвестициялардың келуiне және экспортты ... ... ... ... ... сәйкес монетарлық саясат 5,5 және 4 % ... ... ... өсiмiн қамтамасыз етуi тиiс. Мұнай бағасының ... үшiн ... ... ... құнсыздануы АҚШ долларына қатысты
жылына тиiсiнше 4,5 және 3 % арасында ауытқуы тиiс.
Екiншi кезең (2006-2010 жылдар) Стратегия ... ... ... белсендi iске асыру кезеңi болады. Бұл халықаралық
стандарттар бойынша ғылым мен техниканың жетiстiктер негiзiнде ... ... ... ... ... ... мәселелерiн кешендi
шешуге мүмкiндiк бередi.
Ғылыми-инновациялық инфрақұрылым негiзiнен қалыптасатын болады.
Жеке сектордың, шетел инвесторларының, мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... бiрыңғай бағытта жұмыс
iстеп, инфрақұрылымды дамыту, қайта жаңғырту, ... ... ... және жаңа ... құру ... кешендi
түрде шешедi. Бұл ретте iрi, орта және шағын ... ... ... ... ... құру ... ескере отырып, индустриялық-
инновациялық даму стратегиясын iске асырудың алғашқы нәтижелерiн көредi.
Өнеркәсiптi ... және ... ... ... ... ... iске ... басталады.
Экономиканы әртараптандыру саласындағы бiрқатар iлгерiлеуге
қарамастан ... ... ... ... мен ... ... ... өсiмi есебiнен қамтамасыз етiледi.
Болжам бойынша 2010 жылы 2000 жылмен салыстырғанда ЖIӨ екi ... ... ... ... мен газды өндiрудi дамыту қарқынының
өсуi есебiнен iске асады.
Yшiншi кезең (2011-2015 жылдар) Стратегияны iске асыру бөлiгiнде аса
өнiмдi болады. Осы кезеңде iске ... ... және жаңа ... ... ҚҚТ ... ... асатын болады. Тауарлар мен қызметтер
өндiрiсiнiң және экспорттаудың өсу ... ... мен газ ... асып ... ... ... мен экспорт құрылымын
әртараптандыру жүредi.
9.2. Iске асыру тетiгi
Стратегияны орындау ... ... ... ... ... ... оның iске асырылуы жөнiнде iс-
шаралар ... ... ... ... және ... ... үш жылдық кезеңге әзiрлеп, бекiтедi.
Iс-шаралар жоспарында елдiң индустриялық-инновациялық дамуының әрбiр
кезеңiнiң сапалық ерекшелiктерi көрсетiлiп, ... ... ... ... ... ... көзделедi. Индустриялық дамудың басым
бағыттары бойынша бөлек салалық (секторалдық) бағдарламалар әзiрленедi.
Онда нақты ... мен iске ... ... сондай-ақ
қаржыландырудың жылдар бойынша болжанатын көлемi мен ... ... ... ғылыми-зерттеу және басқа да ұйымдардың меншiк
нысанына және ведомствоға ... ... ... ... ... түрде жоспарланатын iс-шаралар орталық және жергiлiктi
атқарушы ... ... ... ... барлық
бағыттары бойынша мақсатты және келiсiлген iс-қимылын қамтамасыз ету
жөнiндегi қызметiн барынша үйлестiруге мүмкiндiк ... ... ... ... ... ... және ... көрсеткiштер (индикаторлар) жетiстiгiнiң
барысын бақылау жасау арқылы Мемлекеттiк стратегияны iске асырудың ... мен ... ... ... асырады.
10. Қажеттi ресурстар және оларды қаржыландыру көздерi
Стратегияны iске асыруға арналған инвестициялық сипаттағы тiкелей
шығындардың болжанатын көлемi ... 1,2 ... АҚШ ... ... ... ... icкe асырудың мемлекеттiк шығындарының құны 2002 жылдың
бағасы бойынша жылына 260 млрд. AҚШ долл. құрайды. Стратегияны iске асыру
шеңберiнде жеке ... ... үшiн даму ... бұл
қаражаттарды жыл сайын бөлу жоспарланады. Республикалық және жергiлiктi
бюджеттен ғылымды, бiлiмдi, кәсiби ... ... ... ... ... ... бюджеттi қалыптастыру кезiнде айқындалатын
болады. Стратегияның iс-шараларын қаржыландыру үшiн Даму ... ... ... ... ... iске қосылады. Бұл
орайда инвестициялық және инновациялық жаңа ... ... iрi ... iздестiрудi қажет етедi.
Сонымен қатар, жаңа технологиялық және ғылымды қажетсiнетiн өндiрiстi
дамыту мен құруға, инфрақұрылымды дамытуға бағытталған неғұрлым басым ... ... iске ... үшiн ... ұйымдар мен донор-елдердi
тарту көзделедi.
Негiзгi қаржы жүгi жеке ... ... тиiс. ... ала ... ... және жеке капиталдың қатысуының ара қатынасы бестiң
бiрге қатынасын құрауы тиіс.
11. Стратегияны iске ... ... ... даму ... ... iске ... ... жаңғырту негiзiнде елдiң экономикасының ұзақ
мерзiмдi ... ... және ... бәсекелес түрлерiн өндiру мен
экспорттың өсiмiне ... ... ... ... ... етуi тиiс.
Ел экономикасында жеке бастамалар басымдыққа ие болады. Барлық рынок
субъектiлерi үшiн тең бәсекелес жағдай жасалады.
Экономиканың ... ... ... ... ... ... ... және маркетингтiк зерттеулер, өнiмдi стандарттау
және сертификаттау және т.б. ... ... ... ... ... және ... ... мемлекеттiң қаржы
ресурстарының қатысуымен қаржыландыру үшiн таңдау бөлiгiнде ... ... ... ... мен ... ие болады.
Инвестициялық идеялар мен жобалардың келешегiн айқындау саласында
қазiргi кездегi әдiстер қолданатын, жаңа қаржы институттары құрылады.
Салық және ... ... ... ... ... және елдiң экономикасына инвестициялардың келуiн ынталандыруға
бағытталады.
Қазiргi заманғы және дамыған ... және ... ... ... жоғары басқарушы, ғалым, инженер, техник
кадрлар мен жұмысшы кадрларын даярлаудың тиiмдi жүйесiн құру ... ... ... ... ... алмасу үшiн
Қазақстанның тартымдылық деңгейi жоғарылайды.
Маңызды құрылымдық өзгерiстер қосылған құны жоғары өнiмнiң жоғары
технологиялық және ғылымды қажетсiнетiн ... ... ... ... ... әртараптанады әрi Қазақстанның дайын өнiммен
әлемдiк рынокқа шығуы кеңейе түседi, ... ... ... ... ... тауарлары ғана емес дайын бұйымдар және
инновациялық қызметтер есебiнен тереңдей түседi.
Шағын және ... ... ... ... ... ... болады. Елде экономиканың нарықтық емес секторларының үлесi ... ... ... ... ... қамтамасыз
етiледi.
Тәуекелдердiң азаюы өнеркәсiптiң өңдеу секторында инвестициялардың
келуіне қозғау салады, оны шетелдiк инвесторлар үшiн тартымды етедi, осы
секторға ... ... ... мен ... ... ... етедi.
Қор рыноктарының жұмысының түбегейлi жақсаруы зейнетақы, сақтандыру,
инвестициялық қорлар қаражаты мен халықтың қаражатын экономиканың ... ... ... ... ... шикiзат секторының
кiрiстерiн өңдеушi сектор инвестициялары мен кiрiстерiне, салааралық
капиталға қайта құйылуын өзгертуде ... ... ... ... мен шаралар банктер капиталдануының өсуiне ... ... ... кемiтуге әкеледi. Бұл, өз ... ... ... ... ... ставкаларды 3-4 %-ке
дейiн төмендетуге, банктiң кредит ресурстарын шағын және орта бизнестiң
қол ... ... ... ... ... Банк және басқа да
қаржы институттарына ... ... ... ... ... өңдеу
секторындағы инвестицияға өзгеру проблемаларын шешедi.
Инвестициялық ахуалды жақсарту және ... одан әрi ... ... ... инвестицияларын тарту мен тауарларды экспорттаудың
өсуіне ғана ... ... ... ... ... ... ... және
пайдалы орналастыруға әкеледi.
Экономиканың салық ауыртпалығын ... және ... ... реттеу жөнiндегi шараларды iске асыру "ресми" және ... ара ... ... түрде өзгертедi.
Индустриялық-инновациялық саясатты белсендi жүргiзу экономиканың өсу
қарқынын жылына кемiнде 8,8-9,2 % қамтамасыз етедi. Бұл 2000 ... 2015 жылы ЖIӨ ... ... 3,5-3,8 есе ... Сонымен
қатар, өңдеу өнеркәсiбiнде орта жылдық өсу қарқыны 8-8,4 % ... ... ... 2015 жылы ... өнiмдiлiгiнiң өсiмi кемiнде 3 есе
және ЖIӨ энергияны тұтынуы - 2 eceгe ... iске ... ... 2015 жылы ... және газ кен
орындарын қарқынды игеру кезiнде өнеркәсiп өндiрiсi мен ... ... ... ... iске ... ... ... шығарудың үлес салмағын 2015 жылы 46,5 %-
тен 50-52 %-ке дейiн ұлғайту;
ЖIӨ құрылымындағы ғылыми және ... ... ... ... 2000 жылы 0,9 %-тен 2015 жылы 1,5-1,7 %-ке ... ... өңдеу өнеркәсiбiнiң үлесiн 2000 жылы 13,3 ... жылы 12-12,6 %-ке ... ... баяулату (осы көрсеткiш
салыстыру үшiн индустриялық ... ... 2015 жылы 10,9 ... болады);
Стратегияны iске асырмаса, өнеркәсiп өндiрiсiндегi ... ... құн ... 2015 жылы 55-56 %, оның ішiнде 2000 жылы
31,0 % және 25,6 % ... ... ... - 50-51 % ... iске ... ... отырып, тау-кен өндiрiсi 45-47 % ғана
құрайды. Бұл ретте ... ... және ... ... үлесi 2000 жылы ЖIӨ 0,1 %-тен 2015 жылы 1-1,4 %-кe дейiн өседi.
Өңдеу өнеркәсiбiнiң қосылған құн ... ... ... Металлургия және металдарды өңдеу үлесi өңдеу өнеркәсiбiнiң
қосылған құнының жалпы көлемiнен 40,1 %-тен ... ... ... ... шаруашылығы өнiмдерiнiң үлесi 38,1 %-тен 45-46 %-ке дейiн өседi. Бұл
ретте ғылымды қажетсiнетiн және ... ... өнiм 2000 ... 0,6 ... қарағанда 9-11 %-тi құрайды.
Бұл ретте күнкөрiстiң төменгi ... ең аз ... және ... Ел тұрғындарының нақты ақшалай табысы 2,1-2,4 есе ұлғаяды.

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 74 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республика-сының индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған мемлекеттік стратегиясы28 бет
Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған мемлекеттiк стратегиясы39 бет
Стратегияның теориялық ұғымы, Қазақстан Республикасының дамуының экономикалық стратегиясы33 бет
Қазақстан Республикасындағы индустриялық инновациялық стратегияны жүзеге асырудың сараптамалық мәселелері60 бет
Қазақтанның «Қазақстан - 2030» ұзақ жылдарға арналған дамуының стратегиясы24 бет
Қазақстанның индустриалды-инновациялық стратегиясын жүзеге асырудың негізгі бағыттары6 бет
2003 - 2005 жылдары экономиканы дамытудың негізгі қорытындылары және Үкіметтің 2003 - 2006 жылдарға арналған бағдарламасы67 бет
2013-2015 жылдардағы ҚР-ның макроэкономикалық көрсеткішіне сипаттама14 бет
2015 жылға дейінгі елді дамытудың индустриалды-инновациялық Стратегиясын жүзеге асыру9 бет
5-6 жастағы балалардың грамматикалық дағдыларын қалыптастыру (2015 жылғы. 5-ке тапсырылды)56 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь