Инвестицияның теориялық даму ерекшеліктері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3

1 ИНВЕСТИЦИЯНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ДАМУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ... ... ... ... .. 5

1.1Инвестиция мәні және негізгі түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Инвестицияның негізгі нысандары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.3Инвестициялық саясат мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 10

2 ҚР ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ САЯСАТЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15

2.1 ҚР нарыққа өту кезеңіндегі инвестициялық саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.2 ҚР.ның шетелдік инвестицияларды қолдау шаралары ... ... ... ... ... ... ... .. 20
2.3 ҚР инвестициялық климаты ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 28

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 29
Бұрынғы экономикалық байланыстардың үзілуі, өндірістің құлды¬рауы, елде басы артық қаражаттың болмауы салдарынан Қазақстан қазба байлықтарды игеру мүмкіндігінен алыс болды. Ал қазір Қазақстанды әлемдегі бәсекеге ба¬рынша қабілетті 50 елдің қатарына енгізу стратегиясы тұжырымдалды. Елбасы ұсын¬ған бұл құжатта республиканың даму сер-пінділігін айқындайтын көптеген жобалар халықаралық қатысу арқылы іске асыры¬латыны атап көрсетілген. Демек, инвести¬цияның қажеттілігі де, сол үшін елімізді инвестициялық тұрғыда тартымды ету міндеті де өзекті бола түседі. Қазақстандағы инвестициялық процестің дамуы ХХ ғасырдың соңына таман дүниежүзілік шаруашылықтың негізгі элементі болып табылатын, шетел капиталының халықаралық қозғалыс процесінің бір түрі болып саналатын шетел инвестицияларымен тікелей байланысты. Халықаралық капитал қозғалысының ХХ ғасырдың аяғында қарқындап дамуы дүние жүзілік экономиканың интернационалдандыру процесінің басталуына, халықаралық кәсіпкерлік пен қарыз капиталы кеңістігінің адам айтқысыз кеңеюіне әкелді. Бұл процесс жаңа нарықты шұғыл игеруге кіріскен жеке кәсіпкерлік капиталының Қазақстан сияқты өтпелі-транзиттік экономика елдеріне ұмтылысын күшейтті. Осындай экономикалық құбылыстар қазіргі шетелдік инвестицияландыру проблемасын - әлеуметтік-экономикалық проблемаларды зерттейтін дүниежүзілік ғылымдардың өзекті мәселелеріне айналдырып отыр. Соның ішінде бұндай мәселелер, біздің ойымызша, қаржы, қорлар жағынан тапшылық көріп отырған өтпелі-транзиттік экономика елдерінде өте маңызды болады.
Сонымен, еліміздің қай саласында болмасын жүріп жатқан оңтайлы өзгерістерді одан әрі дамытуға, осыған орай, қаржы, жаңа технология проблемаларын шешуде, жалпы Қазақстан экономикасының дамуын тұрақтандыруда шетел инвестицияларының маңызы зор.
Таңдалынған тақырыптың өзектілігі инвестициялар Қазақстан экономикасының дамуы мен тұрақтануында үлкен роль алатындығында болып келеді. Инвестицияның көмегімен өндірістің өсуін ынталандыруда, жаңа технологияларды шығару, мемлекеттік дамуда артта қалған аудандарды көтеру және т.с.с. мүмкін.
Курстық жұмыстың бірінші тарауында инвестициялардың теориялық даму ерекшеліктері қарастырылады. Оның бөлімдерінде инвестициялардың мәні, түрлері, маңыздылығы мен қажеттілігі және инвестициялық саясат қарастырылады.
Жұмыстың екінші тарауында ҚР-ның инвестициялық саясаты, даму болашағы жөнінде сөз қозғалды. Тараудың бірінші бөлімінде ҚР нарыққа өту кезеңіндегі инвестициялық саясаты; екінші бөлімінде шетелдік инвестицияларды қолдау шаралары және үшінші бөлімінде ҚР-ның инвестициялық климаты талқыланады.
1. Әубәкiров Я. Ә. Байжұмаев Б.Б., Экономикалық теория: Оқу құралы. – Алматы, Қазақ университетi, 75-81 б.;
2. Гитман Л.Дж, Джонс М.Д. Основы инвестирования. Перевод с английского. – М.: Дело, 1997 г. С.10-18;
3. Долженкова Л.Д. Иностранные портфельные инвестиции в развивающихся странах // Деньги и кредит, 2001, № 10.
4. Шарп У. Александр Г. Бейли Дж. Инвестиции – М: Инфра, 1998 г. С.15-24;
5. www.google.kz;
6. Оспанов М.Т. Иностранный капитал и инвестиции. – Алматы: 1997 г.;
7. 2009 жылғы Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқына жолдауы;
8. Әкімбеков С., Баймухаметова А.С., Жанайдаров А.У. / Экономикалық теория. Оқу құралы. – Астана: 2002 жыл, 58-64б;
9. Сагындыкова С. Иностранные инвестиции в Казахстане: анализ и прогнозы инвестиционных процессов в экономике. Алматы: Гылым, 1994, С.56-62;
10. Назарбаев Н. А. Казахстан - 2030. Алматы: 1997, 78-82б;
11. www.stat.kz;
12. «Инвестиция туралы» Қазақстан Республикасының заңы // 20 қаңтар 2003 жыл.
13. www.rambler.ru;
14. ҚазҰУ хабаршысы.№ 2 (22). 2006;
15. АльПари, № 3-4, 2006.
16. Сейтказиева А.Н., Байкадамова А.Б., Сариева Ж.И. Инвестиционная деятельность предприятия. – Алматы: Экономика, 1999, С. 198-204.
17. Нурланова Н.К. Формирование и использование инвестиций в экономике Казахстана: стратегия и механизм. – Алматы, Ғылым, 1998, с.45,235.
18. Инвестиции в реальный сектор экономики: проблемы оценки и развития: Монография. – Алматы «Экономика», 2000, с.92-170.
19. Камшыбаев Р., Марчевский В. Иностранные инвестиции и интересы Республики // Мысль, 1998, № 3.
20. Указ Президента РК «Об утверждении перечня приоритетных секторов экономики Республики Казахстан для привлечения прямых отечественных и иностранных инвестиций» от 5 апреля 1997 года.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ.....................................................................
............................................ 3
1 ИНВЕСТИЦИЯНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ДАМУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ.................. 5
1.1Инвестиция мәні және ... ... ... ... ... ... ... 10
2 ҚР ... ... ... ҚР ... өту ... ... саясаты
................................ 15
2.2 ... ... ... ... 20
2.3 ҚР инвестициялық климаты.......... .......................
....................................... ... ... ... ... ... байланыстардың үзілуі, өндірістің құлдырауы,
елде басы артық қаражаттың болмауы салдарынан Қазақстан қазба байлықтарды
игеру ... алыс ... Ал ... ... әлемдегі бәсекеге
барынша қабілетті 50 елдің қатарына енгізу стратегиясы тұжырымдалды. Елбасы
ұсынған бұл ... ... даму ... ... ... ... ... арқылы іске асырылатыны атап көрсетілген. Демек,
инвестицияның қажеттілігі де, сол үшін ... ... ... ету ... де ... бола түседі. Қазақстандағы инвестициялық
процестің дамуы ХХ ғасырдың соңына таман дүниежүзілік шаруашылықтың негізгі
элементі болып табылатын, ... ... ... ... ... түрі болып саналатын шетел инвестицияларымен тікелей байланысты.
Халықаралық капитал қозғалысының ХХ ... ... ... ... дүние
жүзілік экономиканың ... ... ... ... пен ... капиталы кеңістігінің адам айтқысыз
кеңеюіне әкелді. Бұл процесс жаңа ... ... ... ... жеке
кәсіпкерлік капиталының Қазақстан ... ... ... ұмтылысын күшейтті. Осындай экономикалық құбылыстар қазіргі
шетелдік ... ... - ... ... ... ғылымдардың өзекті мәселелеріне
айналдырып отыр. Соның ішінде бұндай ... ... ... қаржы,
қорлар жағынан тапшылық көріп отырған өтпелі-транзиттік экономика елдерінде
өте маңызды болады.
Сонымен, еліміздің қай саласында ... ... ... оңтайлы
өзгерістерді одан әрі дамытуға, осыған орай, қаржы, жаңа ... ... ... ... ... ... тұрақтандыруда
шетел инвестицияларының маңызы зор.
Таңдалынған тақырыптың өзектілігі ... ... ... мен ... ... роль алатындығында болып
келеді. Инвестицияның көмегімен өндірістің өсуін ... ... ... ... дамуда артта қалған аудандарды көтеру
және т.с.с. мүмкін.
Курстық жұмыстың бірінші ... ... ... ... ... Оның ... ... мәні,
түрлері, маңыздылығы мен қажеттілігі және ... ... ... ... ҚР-ның инвестициялық саясаты, даму
болашағы жөнінде сөз қозғалды. Тараудың ... ... ҚР ... өту
кезеңіндегі инвестициялық ... ... ... шетелдік
инвестицияларды қолдау шаралары және үшінші бөлімінде ҚР-ның инвестициялық
климаты талқыланады.
Таңдалынған тақырыптың ... ... ... ... мен ... үлкен роль алатындығында болып
келеді. Инвестицияның көмегімен өндірістің өсуін ынталандыруда, ... ... ... ... ... қалған аудандарды көтеру
және т.с.с. мүмкін.
Бұл жұмыстың ... ... ... ... ... келеді. Осылайша, курстық жұмысты орындау барысында ... мен ... ... Инвестицияның экономикалық мәнiн және оның ... ... ... ... ... ... анықтау;
• Инвестициялық саясаттың iске асу заңдылықтарын және оған әсер ететiн
факторларды қарастыру;
• Шетелдік инвестицияларды ұлттық ... ... ... ету жолдарын анықтау қажеттіліктері.
• Қазақстандағы қазіргі инвестициялық жағдайдың мәселелері мен ... ... ҚР-ң ... ... анализдеу және ҚР-на шетел капитал
қатысуының негізгі формаларын анықтау.
Жұмысты орындау барысында ... ... ... әр ... соның ішінде, ресейлік және қазақстандық авторлардың еңбектері
және интернет желісі қолданылды.
1 ИНВЕСТИЦИЯНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ДАМУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
1. Инвестиция мәні және ... ... ... ... ... ... ... Феодолизм кезінде инвестициялауды вассалдың феодом иелігіне кіруін
айтты. Сонымен ... бұл ... ... ... және оған шіркеу
жерлерінің оның тұрғындарымен және оларды соттау құқығын беруін түсіндірді.
Инвестициялау инвесторға жаңа ... ... үшін жаңа ... ... өз ... ... үшін осы ... басқару
мүмкіндігіне ие болды. Соңғысы, бір жағынан, осы жердің территориясындағы
адамрдар күшін ... және осы ... жер ... ... ... ... ... екінші жағынан, дамушы фактор ролін атқарды.
Инвестиция деп ақша ... ... банк ... және ... да ... ... ... машиналар, құрал-
жабдықтар, лицензиялар (тауар белгілеріне де), несиелер, кез-келген ... ... ... ... құқықтары, кәсіпкерлік объектілеріне және пайда
табу іс-әрекет мақсаты үшін және оңтайлы ... ... жету ... ... түсініле басталды.
Демек, инвестиция дегенiмiз табыс табу мақсатында кәсiпкерлiк
қызметке ... ... және ... құндылықтардың барлық түрi.
Инвестициялық қызметтiң негiзгi ... ... ... пен ... алу
болып табылады.
Ғылыми әдебиеттерде инвестиция ұғымын анықтауда бірнеше пікірлер
қалыптасқан. Пол Самуэльсон былай жазады: ... таза ... ... ... деп - тек ... ... ... (ғимараттар,
өндірістік-материалдық қорлар, қондырғылар және т. б.) өсуін айтамыз”.
Аса танымал “Экономикс” шығарылымының авторлары ... ... ... ... ... ... ... – “өндірістік
шығындар мен өндірістік құралдарды жинақтау және материалдық ... яғни бұл ... ... өндірістің шығындары мен жинақтары.
В.Фельзенбаумның айтуынша, инвестиция ... ... ... ... ... ... “капитал салымы” және “қаржылық” инвестиция
түсінігін қамтитын ұғым, яғни меншіктен табыс алуға ... ... ... иесі ... ... ... облигация және басқа да бағалы
қағаздарға салымдар. Бұл жағдайда ... ... ... ... Дж. М. ... инвестицияға классикалық анықтама беріп,
бұл ағымдағы кезеңде капитал мүлкінің құндылығының өндіріс жағдайында өсуі
немесе осы кезеңде ... ... ... бір ... ... тиімді және тұрақты ... ... ... негізінде бос капиталдардың, мемлекеттік
қаржылардың және шетелтік капиталдардың экономикалық шаруашылықтың ... ... ... ... ... ағымдары болып табылады. Бұл әсіресе
ұлттық маңызы бар өнеркәсіп және өндіріс түрлерін дамыту үшін ... ... ... ... ... ... ... пайдалану, оларды активті инвестицияларға бағыттау мәселесінің орны
ерекше./1/
Инвестицияларды қосымша объект бойынша, қолдану сипатына ... ... ... ... ... Қосымша объект бойынша:
1) меншіккке инвестиция (материалды инвестиция). Материалды инвестиция
деп өндіріс ... ... ... ... ... ... ... қорларына инвестициялар) айтады;
2) қаржылық инвестициялар - бұл қаржылық меншікке салым, ... ... ... ... және ... құқығын алу
(мысалы, акция, басқа да бағалы қағаздарды сатып алу);
3) ... емес ... - ... емес ... ... ... ... зерттеулер мен әзірлемеге,
жарнамаға арналған инвестициялар).
Сонымен қатар, қосымша объект инвестицияларын былай екіге бөлуге
болады: портфельді және ... ... ... ... ... бағыттың өзгеру мақсатымен немесе дивиденд алу және шаруашылық
субъектіні басқаруға араласу ... ... ... ... ... болуы бағалы қағаздарды және басқа активтерді
сатып алумен басталады. Портфель – ... ... бір ... ... ... келетін әр түрлі инвестициялық құндылықтардың жиынтығы.
Портфельге бір тектес ... ... ... кіре ... ... ... инвестициялық құндылықтар (акциялар, облигациялар, сақтандыру және
депозиттік сертификаттар, ... ... ... және ... (нақты) инвестиция – белгілі бір өнімді өндіруге
арналған жеке фирманың ... ... ... ... ... ... ... Біріншісі, бұл негізгі капиталға инвестициялар,
яғни өндірістік ... ... және ... ... ... ... ... капитал игіліктері. Екіншісі, тауарлы-материалдық
құндылықтарға инвестициялар ... ... яғни ... ... ... ... қоры ... жүзеге асырылмаған дайын
тауарлар. Коммерциялық тауарлы-материалдық қорлар экономикалық жүйеде жалпы
капитал қорының бөлігі болып саналады. Сонымен қатар, ... ... және ... ... ... ішкі – жеке ... көзі ... негізінде шаруашылық субъектінің
жеке өндіріс факторларына салымы;
- сыртқы – шаруашылық ... ... ... ететін өндіріс
факторларына инвестициялық институттардың салымы.
Тiкелей немесе тура инвестициялар кәсiпорынды басқаруға қатысуға
құқықтар бередi, ал портфельдi инвестицияларда ... ... ... ... ... және таза ... тән. Жеке ... – бұл негізгі капиталды орнын толтыруға арталған шығындар
айырмасының жалпы инвестициялар.
Қолдану сипаттамасы ... ... ... ... ... олар негізін
қалау немесе кәсіпорын сатып алған кезде жүзеге асырылады;
- кеңейтілген ... ... ... олар
өндірістік потенциалды кеңейтуге бағытталады;
- реинвестициялар, яғни кәсіпорынның негізгі фондтарын құрамын
қолдау ... ... алу ... ... жаңа ... ... инвестициялық проектті жүзеге асыру нәтижесінде
алынған бос табыстарды пайдалану;
- ауыстыру ... оның ... бар ... ... ... инвестициялар, олар технологиялық құрал-
жабдықтарға ... ... ... ... өнім ... ... ... инвестициялары;
- диверсификация инвестициялары, олар өнімнің номенклатурасын
өзгертумен, жаңа өнім түрін ... және жаңа сату ... ... ... ... өнеркәсіптің өмір сүруін қамтамасыз
ететін инвестициялар, олар ... ... ... жұмыстар), мамандарды дайындау,
жарнамаға, қоршаған ортаны қорғауға ... ... олар ... және реинвестициядан
тұрады;
- қауіпті инвестициялар немесе венчурлік капитал – үлкен қауіппен
байланысты жаңа қызмет саласымен өндірілген жаңа акциялар шығару
түріндегі инвестициялар.
Уақыт факторы ... ... ... ... ұзақ ... ...... уақыт аралығында салушыға белгілі бір табыс
әкелетін инвестициялар. Көбінесе ол зейнетқорға және ... ... салу ... ... ... ... және активтi инвестициялар болып
бөлiнедi:
Пассивтi инвестициялар - кәсiпорынның ескiрген ... ... ... мен ... даярлау мақсатында жұмсалатын
инвестициялар.
Активтi инвестициялар – кәсiпорынның ... ... ... инновациялық жаңашылдықтарға, осы заманғы талаптар
мен стандарттарға сай негізде арттыру мақсатында салынған инвестициялар.
Инвестициялық жобалау – бұл ... ... ... яғни ... ... ( сызбалар, ... ... ... және т.б. ... ... ... негiзгi бөлiгi инвестициялық жобаның ... ... құру ... ... ... жобасы техникалық,
құрылыстық және экономикалық бөлiмдерден тұрады./2/
1.2. Инвестицияның негізгі нысандары
Инвестиция объектiлерi ... жаңа ... өнiм ... ... ... бағытталған құрылыс орындары, техникалық қайта жабдықталушы
және өндiрiс көлемiн кеңейтушi кәсiпорындар, ғимараттар, ... ... ... объектiлерi жобаның ... ... ... ... ... ... экономикалық, мемлекеттiк
маңызы бар салалар, инновациялық және т.б. Сондай-ақ циклдық ... ... ... ... қатысу немесе жекелеген жобалық-конструкторлық
жұмыстарға қатысу.
Инвестиция – экономикалық стратегияның маңызды ... ... ... ... ... ... ішкі қаржылындыру көздерінің
мүмкіндіктері жетіспеуде, сондықтан да сыртқы капиталды тарту және ... ... ... өте ... орын ... ... инвестиция қалыптасуының негізгі қайнар көздеріне
келесі қаржылар мен капиталдарды жатқызуға болады:
• Экономикадағы бос қаражаттар;
• Ұлттық банк ... ... ... ... шығарған қарыз
түріндегі бағалы қағаздары;
• Кәсіпорындардың акция шығару арқылы қаржы тартуы;
• Мемлекеттен арнайы берілетін немесе жеңілдікті ... ... әр ... ... Банктердің ұзақ мерзімді несиелері;
• Шетелдік инвестициялар.
Тікелей шетел ... ... ... жаһанданып жатқан
экономиканың өндірістік негізі – халықаралық өндіріс ... ... ... ... ... ... маңыздылығы оның
капиталдардың жинақталған елдерден осы капиталға мұқтаж болып ... ... ... Ал ... нәтижесінде әлемдік қоғамның тұрақты әрі
біркелкі дамуы қамтамасыз етіледі./3/
Әлемде салымдарының көлемі бойынша ең ірі 100 трансұлттық компаниялар
өндірісі ... ... ... олардың шетелдерге инвестиция
салымдарының көлемі 1,4 трлн ... ... ... Осы ... ... АҚШ, ... Германия және Оңтүстік Корея елдері
жатады. Осы ... ... ... ... ... ... ... етеді. Әлемдегі осы алашқы 100 ... ... ... Бұл ... ... ... ... экономикасы дамыған
елдерге тәуелді, ал дамушы елден шыққан трансұлттық ... ... ... ... ... ... ... мультимедиялық
рыноктың 60%-ын құрайды) компаниялары жатады.
Соңғы 10-20 жылда шетелдік инвестициялардың басым бөлігі қазіргі жаңа
индустриялы елдер аталып кеткен Оңтүстік ... Азия ... ... шетелдік инвестицияларды тиімді пайдалану және оларға қолайлы орта
қалыптастыруда шетелдік инвестициялардың алатын орны ... ... ... ... ... ... инвестиция шығарушы елдер қатарына кіріп отырған
Оңтүстік Корея Республикасының өзі кезінде ұлттық экономикасын шетелдік
инвестициялар арқылы ... ... 1992 жылы осы ... елдер қатарына
кіретін Қытай ең көп шетел инвестицияларын қабылдаушы ел ... ... ... инвестициялық жарылысқа Қытай экономикасы үлкен әсер
етті. /2;10-22бет/
Экономиканы тиімді дамытудағы ... ... ... ... ... ... жаңа ... техникалық дамудың
жаңа сатыларына алып шығатын және өте тиiмдi өнеркәсiп салаларын зерттеу
мен оны iске ... ... ... Сондай-ақ инвестиция арқылы ұдайы
өндірісті қамтамасыз етуші қаржы ресурстары қалыптасып, ... ... мен ... қайнар көзі болып табылады.
Инвестицияларды анықтауда инвестициялардың тек мазмұндық сипатына
ғана көңіл ... ғана ... ... ... оның ... ... да
ескеру керек. Осы тұрғыдан алғанда инвестициялар табыстың ЖҰӨ-ді өндіруге
кеткен бөлігін құрайды және жаңа ... ... және ... ... мен ... ... ... өндірісті кеңейту мен
жаңартуға жұмсалған шығындар болып табылады, яғни ақша ... ол ... ... кеңейтумен және капитал ... ... ... ... ... яғни ... ауысу процесінде және олардың осы мерзімдегі ... ... ... ... ... жөн. Бұл ... салымдарын табыс алуға дейінгі түрленулер тізбегін
көрсетеді, осы түрленулер ... ... ... ынта ... ... ... ... саясат және инвестициялық жоба ... ... ...... бiр ... жету ... және қандай да бiр
қызметтi iске асыруға бағытталған ... ... ... ...... да бiр ... iске асыруға негiзделген ... және ... ... ... ... және iске ... кезеңдерi:
• Инвестициялық ойды қалыптастыру;
• Инвестициялық мүмкiншiлiктердi зерттеу мен талдау;
• Құрылыстың, ... ... ... ... ... негiздемесi;
• Келiсiмшарт документтерiн дайындау;
• Жобалық документтердi дайындау;
• Құрылыстық-монтаждық жұмыстар;
• Объектiнi эксплуатациялау, экономикалық көрсеткiштерге талдау ... ойды ... ... ... қарастырады:
• Ойды таңдау және алдын-ала дәлелдеу;
• Техникалық шешiмнiң инновациялық, патенттiк және экологиялық талдауы (
техника объектiлерi, ресурстар, қызметтер ), яғни ... iске ... ... ... ... ... Сертификациялық қажеттiлiктердiң орындалуын мiндеттi түрде тексеру;
• Инвестициялық идеяның ұлттық, аймақтық және ... ... ... Жобаны iске асыруға мүмкiншiлiгi бар кәсiпорынды, ұйымды ... ... ... ... ... ... ... дамуының негізін бизнес-жоспар құрап
және ол кәсіпорынның жобалық ... ... Егер жоба ... байланысты болса, онда бұндай жоба инвестициялық жобалар деп
аталады. Әдетте ... кез ... жаңа ... ... ... ... ... жобалардың екі түрі болады:
• Тактикалық;
• Стратегиялық;
Тактикалық жобалар әдетте шығарылған өнім ... ... ... ... ... ... байланысты болады.
Стратегиялық жобалар – меншік нысанының өзгеруін немесе өндірістің
түбегейлі өзгеруімен байланысты ... ... ... іске ... ... жобалық кезеңдер
арқылы іске асады. Оларға:
1. Жобаны құрастыру. Бұл кезеңде кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... талдайды. Бұл таңдаудың негізі
көбінесе ... ... ... Егер ... ... бизнес-ойлар
бар болған кезде, кәсіпорын тиімді шешім қабылдауда келесі ... ... ... Бұл ... нақты шешім қабылдау үшін жобаны барлық
жағынан: коммерциялық, техникалық, қаржылық, ... ... ... Бұл ... ... шара болып жобаның
жекелеген есептерін шешуге қажетті ақпараттарды табу және жинақтау;
3. Жобаны сыақтан өткізу. Жобаны іске ... ... оны ... ... ... ... ... кепілі болып
саналады. Егер жоба стратегиялық инвестициялар арқылы қаржыланған
болса, онда ... өзі ... ... ... Ол ... ... ... жасауы мүмкін.
4. Жобаны іске асыру. Бұл кезең бизнес-ойдың нақты дамып, іске асуымен
сипатталады. ... ... ... ... нақты қызмет
етуі жобаны іске асыруға қажетті қызметтер және инвестордың қалауын
қамтамасыз етуді көздейді.
5. Инвестициялық ... ... ... Бұл ... ... іске асып, аяқталғанымен көрініс табады. Яғни ... ... мен оның ... ... ... ... бағалау жүргізіледі./4/
Инвестициялық саясатта жобалардың түрлері олардың қандай мақсаттарға
байланысты салынып, қызмет етуіне байланысты.
1. Ескірген өндірісті немесе ... ... ... жобалар. Масштабы өзгеріссіз деп ... ... бұл түрі ... күрделі, әрі ұзақ мерзімді
зерттеулерді қажет етеді.
2. Өндірістік технологияны немесе құрылғыларды ... яғни ... ... ... ... көрінеді.
3. Өндірісті кеңейту немесе қызмет көрсету рыногын ... ... ... Ол үшін өте ... ... және рынокты толық
зерттеуді қажет етеді. Сонымен қатар, өндіріс өсуімен ... ... ... мен ... өсу ... анықтау.
4. Жаңа өнім шығаруға немесе қызмет көрсетуге байланысты инвестициялық
жобалар.
5. Экологиялық сипаттағы ... ... ... ... маңызды элеменгт болып табылады. Егер ... ... ... ... ... ол ... ортаны ластау арқылы
қосымша шығындарды қажет етеді. Мұнда екі сұрақ туындайды: біріншісі,
бағасы арзан, ... ... ... ... ... ... ... бағасы қымбат және тиімді, ... ... ... болып табылады.
Осы кезеңдердiң әрқайсысының периодтары мен жекелеген мақсаттары бар.
Инвестициялау алдындағы ... ... және ... ... ... ала әр ... ... жүргiзiп, тиiмдi варианттарды
қарастырады. Бұл жағдайды келесi ... ... ... – 1. Инвестициялық саясаттың жүзеге асу кезеңдерi
Инвестициялық саясатты құра бастау мен оны iске ... ... цикл деп ... ... цикл үш ... тұрады:
• Инвестициялауға дейiнгi кезең – алдын ала зерттеулер мен ... ... ... ... ... ... ... кезең – нақты түрде өндiрiске немесе қызмет көрсету
саласына, құрылысқа инвестиция жұмсау;
... ...... ... ... ... өндiрiс
мерзiм уақыты аралығы.
Инвестиция объектiлерi болып жаңа ... өнiм ... ... ... ... ... орындары, техникалық қайта жабдықталушы
және өндiрiс ... ... ... ... негiзгi қорлар
жатады. Инвестиция ... ... ... ... ... ... ... әлеуеттiк, экономикалық, мемлекеттiк
маңызы бар салалар, инновациялық және т.б. Сондай-ақ циклдық сипатына қарай
өнiмдi ... ... ... немесе жекелеген жобалық-конструкторлық
жұмыстарға ... да ... ... негiзгi мақсаты болып ... ... жаңа ... техникалық дамудың жаңа
сатыларына алып шығатын және өте тиiмдi өнеркәсiп салаларын зрттеу мен ... ... ... ... ... ... ... әсiресе негiзгi
өндiрiс құрал-жабдықтарының 80% ескiрген, өндiрiстiк ... ... ... ... ... ... үшiн ... ерекше.
Елбасымыз атап көрсеткенiндей “мемлекетiмiз әлем таныған, ... ... ... қосылуы керек” деп атап көрсеттi. Ал ол үшiн даму
жағынан ... ... және ... елдерге тән, шығындық өндiрiске алып
келетiн шикiзаттық экономикадан тұрақты экономикалық ... ... ... индустриялы-техникалық өндiрiстi қамтамасыз етiп, бәсекеге
қабiлеттi ... мен ... ... ... Ол үшiн ... көп мөлшерде инвестиция тартылып және олар тиiмдi салаларға
жұмсалуы тиiс. ... ... үшiн ... ... ... ... салаларға
шетелдiк иныесторлар қаржы салуға ынталы емес, ... олар ... ... одан ... пайда түсiретiн шикiзаттық өндiрiстер
тиiмдi ... ... ... ... ... ... капиталды
инвестициялау негiзiнен шикiзаттық салаларға тартылуда. Өйткенi шетелдiк
инвесторлар дайын өнiм шығаруға ... ... ... олар дайын, сапалы өнiм
шығару арқылы өз елдерiне бәсекелес болуға ... ... ... ... болып отыр. Бүгiнде шетел инвестицияларының 80% шикiзаттық
өндiрiске салынуда.
Инвестициялық ... ұзақ ... ... ... және ... ... тұрақты дамуын, оларды
тартудың және шығарудың тиiмдi жолдарын көрсету, ... ... ... ... Ал осы ... стратегияның
iске асуы үшiн кәсiпорын ... ... ... және ... ... ... ... iске асырады. ... ... iске ... ... ... ... ... Қарастырылып отырған шараларды экономикалық, ... және ... ... ... Шетелдік капитал салымдарынан ... ... ... ... Пайдалы емес жобаларды iске асырғанда ақша ресурстарын тиiмдi
пайдалану;
... ... ... ... ... ... ету;
• Шетел инвесторларыннан несие және қарыз ... ... ... ие ... Инвестициялық тәуекелдiлiктердi минималдауды қамтамасыз ету және
инвестициялық ортадағы ... ... ... инвестицияларды сақтандыру және ... ... ... ... ... саясаттың жағдайын сипаттағанда инвестициялық
жобаның техника-экономикалық негiздемесiн қалыптастыру болып ... ... ... ... оған барлық акционерлер,
несиелеушiлер және шетелдік инвесторлар қатысады./6/
Талданған инвестициялық саясаттың ... ... ... ... ... ... болып табылады. Осы
корпорацияның техника-экономикалық ... ... оған ... ... және тағы ... ... ... қатысады.
Инвестициялық саясаттың негiздемесiн талдағанда келесi iшкi және
сыртқы факторларды ескеру ... ... ... көлемiн, номенклатурасын және сапасын талдау;
• мерзiм бойынша инвестиция негiзiнде iске қосылатын өндiрiстiң жалпы
шығындарын және капитал ... ... осы ... ... қатар қарастыру;
• ағымдағы эксплуатациялық шығындар;
• ақысы төленiп, әлi құрылмаған құрылғыларды қолдану ... ... ... және материалды емес активтердiң амортизациялық шегерiмдерiн
ескеру;
• корпорацияның есеп ... ... ... ... ... инвестициялық саясатты жүзеге асыру үшiн ең бiрiншi
корпорацияның инвестициялық ... ... Ал өз ... ... ... оның ... ... тығыз байланыста
болады.
1. ҚР ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ САЯСАТЫ
2.1 ҚР нарыққа өту кезеңіндегі инвестициялық саясаты
Нарықтық ... ... ... ... бірінші
кезекке қойғанын естен шығаруға болмайды. Тәуелсіздіктің ... ... ... ... ... ... мен алысты көздеген
экономикалық саясатының арқасында ... ... ... Қазақстан
мемлекеттік-бюрократиялық экономикадан нарықтық экономикаға көшті.
Елбасы өзінің “Жаңа кезең – жаңа экономика” атты еңбегінде атап
көрсеткеніндей, ... ... ... кезеңінде инвестициялық
саясат басым сипатқа ие болды. Шетелдік ... ... ... ... ... ... өзі ... инвестициялық ахуал туғызуды
талап етті”.
Қазір енді ... ... ... ... шараларды ой
сарабынан өткізіп көрсек, инвестициялық тартымдылыққа негіз болған бірқатар
жәйттерді атап ... ... Біз үшін ... алғашқы жылдарындағы
әрбір қадамнан қорытынды шығаратын, сол ... ... ... кез ... Бұл ... ... ішкі өмірінде инвестиция салуға
қолайлы ахуал, яғни ... ... ... ... шетелдік
инвестициялар салу үшін құқықтық нормативтік базаның болуын, инвесторларға
жеңілдіктер берілуін, олардың жұмыс ... үшін ... ... ... кезде инвестицияларға ... ... ... ... да жоқ еді. Әрі оны ... ... және
экономикалық негіздері де айқындалмаған-ды. Мұндай жағдайда ... ... ... әңгіме қозғаудың өзі артық. Әйтсе де, экономикалық
және саяси тұрақтылық, қолайлы инвестициялық ахуал ... ... ... ... ... ... “Шеврон” корпорациясының келуі
күдіктің бұлтын әжептәуір ... ... Осы ... ... кен орнын игеру
жөнінде келісім жасалды. Бейнелеп айтсақ, “Шевронды” инвестициядағы алғашқы
қарлығаш десе де ... Бұл 1993 жыл еді. Ал ... ... ... Заң ... жыл жарым уақыт өткеннен кейін, дәлірек айтқанда,
1994 жылдың 27 желтоқсанында ... ... ... мұнайын
игеруге “Шевронды” қолдан жетектеп әкелгендей болған ... ... ... ... ... ... ... тұрғыдан Орталық Азия ... ... ... ... ... өңір ... ... белгілі. Солай болса-
дағы Қазақстанға тартылған шетелдік инвестициялар ... ... ... ... ... ... Мұның өзі әлемдік қоғамдастықтың Қазақстандағы
тұрақтылық пен оның инвестициялық әлеуетін ... ... ... он ... ... ... 30 млрд. доллардан астам тікелей
шетелдік инвестициялар ... ... ... мен жаңа арналарының
ашылуы халықаралық инвесторларды біздің ... ... ... ... Оның үстіне елдегі банк секторының дамуы да бұған ... 2003 жылы ... ... ... ... және онда осы
заң күшіне енгенге дейін ... ... ... берілген
жеңілдіктердің сақталатындығының көрсетілуі Қазақстанның ... ... ... ... ... берді. Қазіргі кезде
инвестицияларды ... үшін ... және газ ... ... өңдеу
өнеркәсібі бірінші орынға шығып отыр.
1998 жылы Қазақстанда инвестициялық ахуалды түбегейлі жақсартуға
бағытталған тағы бір шара қабылданды. ... осы ... ... Қазақстан
Республикасы Президентінің жанынан Шетелдік ... ... ... ... ... Биыл ... сегіз жыл болатын оның қызметінің
тиімділігін уақыттың өзі ... ... Бұл ... ... ... ... болған жағдайда республика басшылығына тікелей шығу ... ... ... көп іс ... ... ... бірі Питер Робертсон бүгінде
Қазақстан экономикасын, оған салынған ... ... тек ... ... ... бола ... ... үшін қазір өз экономикасын
Орталық Еуропа мен Оңтүстік-Шығыс Азия ... ... ... ... деп ... былтыр 17 маусым күні Қарағандыда өткізілген
Қазақстан Президенті жанындағы Шетелдік инвесторлар кеңесінің ... ... ... ... ... барынша бәсекеге
қабілетті экономикасы бар елу елінің қатарына шығару туралы алдына ... ... Бұл өте ... нақты шындыққа негізделген. Әрі
қолдан келетін міндет.
Егер ... ... ... бұл саясатты қолдап, мойындап
отырса, Қазақстан үшін оның өте тиімді екенін ... ғой. ... ... ... ... ... идея ... деуінде де осындай мақсат
жатыр.
Шетелдік инвесторлар кеңесінің сол мәжілісінде айтылғандай,
1995 жылдан бастап ... ... ... ... ... ... ... шамамен 4,7 есе өскен екен. Сондай-ақ Елбасының
өміршең инвестициялық саясатының арқасында 2002 жылы ... және ... ... халықаралық рейтинг агенттіктері Қазақстанға ТМД ... ... ... ... ... ... берді. Қазіргі кезде
жан басына шаққандағы игерілген тікелей шетелдік инвестициялардың көлемі
бойынша Қазақстан ТМД ... ... көш ... ... Егер ... ... 1037,4 ... болса, бізге ең жақын тұрған
Әзірбайжандағы көрсеткіш 661 доллар ... ... ... ... ... ... біз
шетелдіктерге минералдық ресурстарды, соның ... ... ... игеруіне жол ашуымыз арқылы мүмкін болғанын айта келіп, Елбасы
бір кездері қаражаттың жетімсіздігі, негізгі ... ... ... өзі орасан кен орындарын толық мәнінде игере алмағанын атап
көрсеткен болатын.
Бүкіләлемдік банк Қазақстанды ... ... ... ... ... ... қосты. Әрі республика кірісі ортадан
жоғары ... ... ... ... ... Жоғарыда айтылған
агенттік сарапшыларының пікірінше, Қазақстан экономикасы және ... ... ... ... ... ... бола алмайды. Ол
мұнай бағасының өзгеруіне төтеп бере алатындай неғұрлым қолайлы жағдайда
тұр.
Тұтастай ... ... ... саласына қосып
отырған үлесі қомақты екені рас. Оған Қазақстанда әлемнің ... ... ... ... ... ... Петролеум”, “Лукойл” және
Қытай ұлттық мұнай корпорациялары бар. Осы мұнайдың арқасында ... ... ... ... жеделдете алғаны анық.
Осылайша елдің экономикалық дамуындағы мұнай мен оған тартылған
инвестиция ... ... ... ... отырып, өнеркәсіптің басқа
салаларына да инвестициялық қаржылар құйылып жатқанын айта ... ... ... қара және ... металлургияның да тиімділігін
көтергені анық.
Сонау 1997 жылы ... ... ... ... тізімі
бекітілген болатын. Республика Президенті Нұрсұлтан Назарбаев, олар: өңдеу
өнеркәсібі, жаңа елорданың нысандары, әлеуметтік сала мен туризм және ... ... атап ... Бұл салаларда әжептәуір ілгерілеушілік
бар екені, өзгесін айтпағанда елордамыз Астананың жыл сайын емес, ай, ... ... бара ... да осы ... тартымдылықтың арқасы деп
білеміз. Елбасы іске асырып ... ... ... ... ... мағынасы терең әрі жан-жақты. Әрі оны елге тек шетелдік инвестициялар
тарту ісімен ғана шектей салуға болмайды.
Қазақстанның ... ... ... түрде
дамуы шетелдік инвестицияларға тәуелді болмауға ... ... ... ... орын алуы мүмкін қолайсыз факторларды да ... ... ... ... ықпалымен Ұлттық қор құрылуының арғы астарында
осындай стратегиялық мән бар деп білеміз.
Сондай-ақ осыдан үш жыл бұрын экономикамызды одан әрі ... ... даму ... ... Даму банкі,
Инвестициялық және Инновациялық ... жаңа даму ... ... ... баспасөзде хабарланғанындай, үш жарым жылда бұл институттар
1700 миллион ... ... ... ... Ол экономикалық
үрдістерді басқарудың қағидатты түрдегі жаңа жүйесі ... ... ... ... жылы ... ... ... қалау жөнінде
бірқатар шаралар қабылданды. ... ... ... Орал және ... үш өңірлік технопарк ашылып, іске кірісті.
Осы аралықта шетелдік инвесторлармен жүргізілетін қызметтің
ауқымы да жаңа ... ... ... ... Қазақстанда шетелдік
инвесторлар мен мемлекет мүддесінің арақатынасы, олардың оңтайлы ... ... ... ... ... ... шетелдік компаниялардың жетекшілері
осы заңдарды құрметтеуге, оның өздеріне ... ... мен ... ... ... ... ... ұлт кадрларын көптеп
қабылдауға бағыт ұстап келеді. Мұндай көзқарас өздігінен орнай ... ... ... Елдің заңы шетелдіктер тарапынан неге ... ... ... ... ... да, ... бәсекелестіктің
тең шарттарын сақтау қызықтыратын халықаралық қаржы институттары да бар.
Осындай кезеңде екі жақты сабырға шақырған да, келмей ... ... деп ... сезімге берілу орынсыз болатынын шетелдіктерге ұғындырған
да Мемлекет басшысы Нұрсұлтан ... еді. ... ... ... бері азая бастаған секілді. Оған сол ... ... ... ... істейтін шетелдік инвесторлардың этика кодексі туралы”
декларациясы да өз ықпалын ... алды деп ... ... осы ... жасау және бекіту туралы ұсынысты айтып, оны ... ... де ... ... ... Оның өзегіне салық төлеу, жергілікті
жұмысшы күштерін тарту және ... да ... ... ... ... ... істі ... санауға болмайды. Алынған
шаралар мен ережелерге, тиісті заңнамаларға қарамастан, ... ... жық ... әлі ... дейін көрініс тауып жүр. Бұған Атырауда,
бұдан біраз бұрын Бөрліде орын алған оқиғалар куә. Онда ... ... ... ... ... ... ... аяққа басқан,
жалақысын уақытында төлемеген. Бүгінде ... ... ... ... ... жетті. Оған қазіргі жетілдірілген экономикалық
заңнамалар да алғышарт жасай алады.
Сол жылдарда неге ... ... ... ... ... ... өздерінің орасан көп мамандарын алып
келеді, неге біліктілігі бірдей шетелдік мамандар ... ... 10-20 есе көп ... ... ... ... туындайтын.
Өз кезегінде бұл сауал инвесторлар үшін жұмысшы күшін әкелуді
лицензиялау ... ... шешу ... ... ... Ол көп ... асты. 2003 жылы қаңтарда жұмыс берушілерге Қазақстан Республикасына
шетелдік жұмысшы ... ... ... ... және ... беру ережесі
бекітілді. Ол шетелдік инвесторлар кеңесі мүшелерінің ұсыныстары мен ... ... ... Қазақстанның БСҰ-ға кіру жөніндегі шарттарына
сәйкес талдап жасалды.
Расында да ... ... ... ... мұнай-газ инфрақұрылымын қалыптастыруға, әлеуметтік жобаларды іске
асыруға қатыстырудың маңызы ... Бұл ... ... ... септігін тигізеді. Өздеріне осындай нақты ... ... ... ... ... сезімін туғызады./10/
Республика Президенті Нұрсұлтан ... ... ... сенім білдіріп, елімізге жаңа идеялар мен
технологиялар әкелген шетелік инвесторларға әркез қолдау ... жүр. ... ... ... ... ... іс ... анық. Өйткені, Елбасының өзі
атап көрсеткендей, бізге болдық-толдық деуге әлі ... ... ... ... жаңа ... ... жаңа стандарттарына жету жолында Қазақстанға әлі де көмек, ... ... ... ... экономикалық белсенді халық саны әлі де ... ... ... ... ... ... елде өндірістің өсу қарқыны
жоғары. Мұның өзі мемлекетке оның әр ... ... ... ... жоғары кадрлар әзірлеуді күн тәртібінен түсірмеуді жүктейді. Бұл
ретте шетелдің озық тәжірибелерінен үйренгеннің ешқандай жаттығы ... ... ойы ... осы ... меңзейді. Республикамызда қолға
алынған индустриялық-инновациялық жүйе де бірінші кезекте білікті кадрларға
деген сұранысты туғызары хақ. ... ... ... ... ... ... қолайлы алғышарттар қаламақ.
Сонымен, Қазақстандағы инвестициялық тартымдылықтың сыры ... ... ... ... ... ... ... мұнай-
газ саласындағы ресурстарды игеруге жол аша білуі деп айта ... ... ... ... жеке ... мен ... шетелдік
инвесторлармен ортақ тіл табыса алуы атап айтуға тұрарлық жәйт деп ... бір ... ... ... ... ... жеті
кластердің де инвестициялар үшін атқарар рөлі зор. Сондықтан болса керек,
Шетелдік ... ... ... ... Мемлекет басшысы осы
аталған салаларға назар ... ... атап ... ... оған бет бұра ... ... ... бір ынталандыру шаралары
да белгіленетінін ұқтырды.
Осы соңғы мәжілісте ... ... бір ғана ... ... ... ... Орталық Азия өңірін, ондағы инвестициялық
ахуалды қоса ... ... ... ... ой ... ... ... және даму банкінің президенті Жан Лемьер елдің бүгінгі даму ... ... ... жол аша ... деп мәлімдеді. Бұл пікірге біз де
ден қоямыз.
Тек өз ... ғана биік ... деу ... да, оның ... Назарбаевқа да жат ... ... өз ... қана ... ... Азия ... де алға ұмтылдыруға бастамашы
бола білуі ... ... ... ... де ... ... экономикалық және саяси тұрақтылық сақталуынан бастау ... ... ... ... ... ... экономикасына шетелдік инвестицияларды тарту және ... ... ... ... және ... ... елдер арасында экономикалық
қатынастар бағытының бірі болып табылады. Шетелдік инвестициялар арқылы
Қазақстан экономикасының қайта ... ... ... ... жоғары технологиялық өндірісті құруға, негізгі қорларды модернилеу
және көптеген өнеркәсіптерді ... ... ... мен ... ... ... ... маркетинг және ноу-хау
жетістіктерін енгізуге, ішкі нарықты ... ... ... ... бір уақытта шетелге экспорт көлемін жоғарылатуға болады.
Шетелдік инвестицияларды Қазақстан экономикасына тарту
объективті ... ... ... ... ... ... ... шетел капиталының тартылуы және оны ... ... ... оңтайлы әсер ететінін ... ... даму ... ... және ... елдерде жеке кәсіпкерліктің
орнығуына және тұрақтануына, ірі ... ... ... ... ... ... құруға ықпал етеді.қазақстан экономикасы
дүниежүзілік шаруашылық қатынастарға интеграциясы ... ... ... ... ... мен ... ... инвесторға салық салудың жеңілдіктері емес, олардың
тұрақтылығы, мемлекетке де, ... да ... ... ... Бұл ... ... ... сыртқы экономиткалық
стратегиямен байланысты, сондықтан бұл ... шешу ... ... ... Негізгі бағыт, яғни шетелдік инвестиция тарту
туралы бағдарлама қажет және осы ... ... ... ... және ... ... тетіктерін құру
керек.
Сонымен қатар, Қазақстанның бай табиғи ресурстарды кең ... ... ... ... болып табылады. ЮНЕСКО
мамандарының нәтижесі бойынша Қазақстан жері дұрыс қолдану ... ... ... ... ... ... жаппай білімі және жұмыс күшінің
арзандылығы, саяси ... ... ... ... ... кең ... ... ұмтылып жатқан Қазақстанның
саяси-экономикалық артықшылығы болып табылады.
Шетелдік инвестициялау Қазақстанға объективті қажетті процесс
олып келеді, себебі ол кризисті ... және бір ... ... қаржылай
тұрақтандыруға ықпалын тигізеді, инфрақұрылыммен күрес, ... ... ... ... ... саланы түбірлендіру сияқты
макроэкономикалық сипаттағы стратегиялық жіне ... ... ... даму ... ... ... ретінде Қазақстан
халықаралық қаржылық, экономикалық ұйымдармен ... ... ... ... ... МВФ, ... АБР, ЕБРР, ИБР және донор-
мемлекет үкіметімен – ... АҚШ, ФРГ және ... ... ... біздің еліміздің мемлекеттік
инвестициялық саясаттың басты мақсаты бюджеттен тыс ... ... ... ... орта құру және жеке ... инвестицияларды нормативті-құқықтық базаны және ... ... ... ... одан әрі ... ... ... табылады.
Демек шетелдік инвестицияларды тарту саясатының негізгі
мақсаттары – экономикалық ... ... ... ... шетел
капиталдарын қолдану негізінде халықты ... ... өмір ... ету және ... ... ... қайта құру. Осы
стратегиялық мақсатқа жету келесі мәселелерді ... ... ... ... ... ... импорттың орнын басушы өндірісті дамуы;
- салықтық түсімдердің өсуі;
- жаңа жұмыс орындарының п.б. және т.с.с.
Халықаралық тәжірибе бойынша ... ... деп ... ... ... ... көру мақсатымен шетелдік инвестицияларымен
салынатын меншік және ... ... ... ... ... ... тарту
объективті қажет процесс болып табылады. Бүгінгі таңда Республикалық батыс
инвестициялық ... ... ... қажет ететіндіктен көптеген
кәсіпорындар ... ... оның ... ... ... ... инвестициялаудың тоқталуы Қазақстанда қалыптасқан
жағдайды көрсетеді. негізгі қорлардың ... ... ... ... жаңа ... ... ... қажет етеді.
Бұның бәрі шетелдік инвестицияларды тартудың қажеттілігін көрсетіді.
Шетелдік инвестициялар өз ... ... ... кеңейту
кезінде саяси жағдайы тұрақты және әлеуметтік-экономикалық жағдайы ... ... ... ... ... ... шетелдік
инвестицияларды тартудың бастапқы сатысында оларға ерекше жеңілдіктер жасау
керек.
Қазақстан ... ... ... саяси әл-
аухатты, қаржы-экономикалық, құқықтық ... ... ... және ... ... климат бір уақытта көптеген өз мәселелерін
шешуге және қойған мақсаттарына ... ... ... ... ... Үкіметімен бірқатар қадамдар жасалынды: 1994 жылы
«Шетелдік инвестициялар ... Заң ... ... ал шетелдік
инвестициялардың Қазақстандағы құқықтық ... ... ... ... және ... Республикасына шетелдік инвестициялардың салу
объектілерін орнатты./13/
Құқықтық ... ... ... ... Ол ... ... қарастырады:
- ұлттық режим, яғни шетелдік инвестициялар ұлттық инвестиция үшін
инвесторлардан кем емес әл-ауқатты қолдануға құқылы;
- республика атынан үкіметтік кепілдік;
- заң және ... ... ... ... ... ... ... органдарының заңсыз іс-әрекетінен кепілдік;
- шетелдік инвесторлардың шығындарын өтеу және ... ... және өз ... қаржысын колдану кепілдігі;
- шетелдік инвесторларының іс-әрекетінде жариялылық;
- мемлекеттік тексеру кезінде кепілдік.
Бұл ... ... ... ... әр ... ... бойынша тұрақты, нақты және үнемі
орындалатын курс болып табылады.
Республика ... мен ... көз ... ... ... қатысуымен келесі тапсырмаларды шешуге
болады:
- экспорттық потенциал ... ... оның ... ... ... экспорттық экспансиясын көтеру және оның сыртқы
нарықтағы орнын бекіту;
- импорттың орнын басушы ... ... жаға ... мен ... ... және ... өткізу әдістері
арқылы өндірістің ғылыми-техникалық деңгейін жоғарылату;
- аяқталған технологиялық циклдерді жаңа өнімді шығарумен қосу;
- мемлекеттік бюджетке салықтық түсімдердің түсуін жоғарылату;
- артта ... және ... ... дамуына ықпал ету;
- ұлттық экономикада жаңа жұмыс орындарын ашу;
- оқыту және мамандарды қайта дайындау арқылы ... ... ... ... қолдану;
- Қазақстанның экономикалық дербестігін қамтамасыз ету.
Мынадай критерийлерден барлық дамыған және дамушы ... ... жеке ... осы ... ... негізделген
даму тарихы себеп бола алады.
Демек шетелдік инвестициялау Қазақстан үшін ... ... ... ... ... ол дағдарысты тоқтатуға және бір ... ... ... ... ... ... ... инфляциямен күрес, құрылымдық қайта құру және т.б. ... ... ... ... Яғни бұл ... ... капиталсалымдарын тарту және оларды қолданудың маңыздылығын
дәлелдейді.
Жоғары айтылғандардан сыртқы қаржы көздерін тарту және оларды
пайдаланудың негізгі формалары ... ... ... қаржылық ұйымдардың несиесі мен қарыздары;
- тікелей инвестициялар;
- «портфельді» инвестициялар.
Бірінші категориядағы инвестицияларға МВФ, МБРР, ... ... т.б. ... ұйымдардың дамуға ресми көмек ретінде ұсынылатын
несиесі мен қарыздары жатады. Бұл ... ... ... ... ... ... дамытуға және қолдауға, экономиканың
жүйелі қайта құру бағдарламасын, төлем балансының тапшылығын қаржыландыру,
құрылымдық қайта құруды қолдау және ауыл ... ... ... ... және орта ... ... дамытуға қаржыландыру және
т.с.с. Мұндай ұаржы алудың ... жағы ... ... қарызы
жоғарылайтында болып отыр./15/
Тікелей инвестициялар – шетелдік салымшыға ... ... ... мүмкінті қамтамасыз ететін кәсіпкерлік капиталдың
ұзақмерзімді салымы болатын ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның табысына түгелдей билік етуіне
мүмкіндік береді.
Тікелей ... ... ... ... қолдануында
экспорттың деверсификациясына, инвестицияны қабылдаған елде жаңа жұмыс
орындарының ... ... ... ... ал бұл ... ... мемлекеттің қарыз көлемін жоғарылатпайды. Сондықтан дамып
келе жатқан мемлекеттер ... ... ... ... ... ... ... инвестицияларды тарту емес, ... ... ... ... ... ... келесі формасы болып «портфельді»
инвестициялар келеді. Олар өндірістік, ауылшаруашылық, транспортты, несиелі
және басқа ... ... ... ... салымы болып
табылады. «Портфельді» инвестициялар шетелдік акционерлік компаниялардың
акциясы мен облигациясын салып алу арқылы ... ... ... ... инвестициялар капиталы бағалы қағаздар нарығы жақсы
жұмыс істейтін, қор құндылықтары мойындалған және салымшылар еш ... ... ... ... қор ... ... дамушы
мемлекеттерде таралған.
Мұнда Қазақстан Республикасында ... ... атап өту ... ... шетелдік инвестиция формасы
республикада әзір қалай ... ... ... ... ... ... «портфельді» инвестиция салу қызықтырмайды. Ол
белгілі бір Қазақстан Республикасының экономикасында қалыптасқан ... ... ... болуымен түсіндіріледі. Ең негізгі «портфельді»
шетелдік инвестиялардың республикаға келуінің ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығының жоқтығы табылады./16/
Демек, жоғарыда айтылғандарға байланысты Қазақстанда бүгінгі
таңда қаржы ... ... ... ... ... халықаралық қаржы институттарының және донор-мемлекеттерінің
несиесі мен қарыздары;
- дамытудың рести көмегінің қарыздары мен ... ҚР ... ... ... ... банктердің кепілдігімен берілетін қысқамерзімді
несиелер;
- Тікелей ... ... ... ... инвестициялардың шетелдік
инвестиция формасын таңдаған кезде республикаға мәселенің екі аспектісін
араластырмау қажет: ... және ... ... ... ... ... қалады. Осы салдарлары болып сол елдің экономикалық
әлсіздігі келеді, ал ол мемлекеттерді қарыздық дағдарысқа ... ... ... ... ... ... және
сыртқы экономикалық байланысты 30-ға жуық заңдар мен заң ... ... Ең бір ... ... ... ... "Шетелдік инвестиция туралы" заң. Бұл заң бұрынғы КСРО-да
Қазақстан Республикасында алғашқы ... ... және ... ... ... мен ... жағдай шаралары анықталып, оның кепілдігі,
салық салу тәртібі мен келіспеушілікті шешу ... ... ... қабылдағанына 5 жыл өтті. Осы кезеңде Қазақстан алғашқы
қадамынан бастап ... ... ... ... ... ... келеді. Осы заң шетелдік ... ... ... ... және ... ... қатар өте жайлы жағдай жасауда
басты орын алды және өз уақытындағы басты, үлгілі болып саналады.
Еліміздің инвестициялық климатын ... ... бір жағы ... талдау болып саналады. Экономикалық реформаның даму дәрежесіне
сәйкес оның зандық қоймасы одан әрі ... ... ... ... заң ... жоспарында ынта көрсетуіне сәйкес
1994 жылы "Шетелдік инвестиция туралы" заң жобасы жасалды, ол 1994 ... ... ... ... ... Кеңесінде қабылданды /17/.
2.3 ҚР-ң инвестициялық климаты
Қазақстан – ТМД елдерінің ішінде инвестициялық ... ... ... ел. Бұған үкіметтің және ел президентінің бірнеше рет қабылданған
қаулылары, ... ... ... ... ... келеді. Елімізде
инвестиция туралы мемлекеттік комитет құрылды, оған экономикаға шетелдердің
инвестициясын әкелу туралы ... ... ... ... ... ... ... инвесторларға жеңілдік беру құқығы да бар. Инвестициялық
климатты түбірінен жақсартуға жағдай ... ... ... ... жүзі
елдерінің іскер азаматтары және қаржы ... ... ... елемізге
деген назар күшейе түсті.
Ресурстарды әлемдік рыноктарға тасымалдау ... өзі ... ... ... көрсетеді. Инвестициялардың республикалық
көлемінің (3,5%) үлес салмағы бойынша облыс республикада 9 орын алды. 2006
жылғы қаңтар-желтоқсанда негізгі капиталға ... ... ... млн. ... ... ... ... есепке алғандағы негізгі
капиталға жұмсалған инвестициялар ... ... ... ... ... ... әлеуметтік салаға – 15123,8 млн. теңге инвестиция жіберілді.
Қаржыландыру ... ... ... ... ... қаражаты 54,5%-ды, республикалық бюджет қаражаты – 11,6%-ды,
жергілікті бюджет – 4,8%-ды, шетел ...... ... ...
19,3%-ды құрады Инвестициялардың республикалық көлемінің (2,6%) үлес
салмағы бойынша облыс ... 9 орын ... 2007 ... ... ... ... ... көлемі 6584,7 млн. теңгені
құрады. Бағалар индексін есепке алғандағы негізгі ... ... ... ... ... ... 5615,4 млн. ... салаға – 969,3 млн. теңге инвестиция жіберілді. Қаржыландыру
көздері бойынша инвестиция құрылымында ... ... ... ... ... ... – 1,4%-ды, жергілікті бюджет – 3,8%-
ды, шетел капиталы – 1,6%-ды, қарыз қаражаттары – 18,0%-ды ... ... ... ... бірі – ... ... және оны ... пайдалану. Бұл төмендегі жағдайлармен
байланысты. Әлде де зиян ... ... ... жетерлік. Жылдық
қорытындылар бойынша көбінің қаржылық ... өте ... ... ... көтеруге қаражат бөле алмайды. Ауыл ... да ... ауыр ... ... ... инвестициясын әкелу оларды дамытудың
бірден-бір жолы. Біздің елімізге шетел бизнесмендерінің келуіне ... ... шешу ... ... Қазақстан шетел капиталын
әкелуде әлде де бәсекеге түсе ... ... ... инвесторларына жағдай
жасауды олқылықтар жетерлік. Осы және басқа да мәселелерді шешу мақсатында
республикада ... ... ... ... ол ... ... және оны тиімді пайдаланумен айналысады.
ҚР-сы экономикасында шикізат экспорты үлкен орын алатын мемлекет
болып табылады. Бұл барлық ... және ... ... ... ... ... жағдайдың себебінің бірі өндірісті
басқарудың экстенсивті ... ... ... яғни көп ... ... ... келеді. Бұл кезде инвестициялар көлемінің 60%
мұнай және газ ... ... ... ... ... ... ... шамамен 8%, ал Шығыс Қазақстан
облысындағы сала – түсті металлургияға шамамен 6% ... ... ... ... емес ... ... былай түсіндіріледі,
біріншіден, шикізат саласына ... тез ... өз ... береді,
екіншіден, батыс инвестициялары қазақстандық тауар ... ... ... тауар бойынша бәсекелестерге айналдырғысы келмейді.
Шығыс Қазақстан облысы қазақстан бойынша инвестиция жөнінде ... бірі ... ... Оған осы облыста өндірілетін ірі Өскемен
қорғасын-мырыш комбинаты, Лениногор полиметалл комбинаты, Зырян қорғасын
комбинатының ... ... ... ... ... Қазақстанның құнды
пайдалы қазбалардың жоғары экспортын ескеретін ... ... ... осы ... ... ... деп ... болады./19/
Капитал салу қауіпсіздігі бойынша мемлекет тартымдылығын
«халықаралық ... ... ... ... ... ... анықтау мүмкін. Осы класификация бойынша Қазақстан 38
баллмен бағаланады. Бұл ... ТМД ... ... көп. ... ... ҚР-ң жағдайы «орташадан төмен», ал несиелік тәукелі «жоғары»
бағаланып ... ... ... ... және ... ... бар. Ол ... ерекшеленеді. Макро деңгейде бұл
түсінік қабылдаушы елде саяси және экономикалық жағдай, ... ... ... ... ... қамтиды.
Қазақстан транзитті экономика жағдайында ... ... ету, ... ... құруды жүзеге асыру, халықтың
жұмысбастылық мәселесін ... ... ... ... ... ... ету және ... кездесетін көптеген мәселелер
инновациялық іс-әрекеттер ... ... ... Инновациялық іс-
әрекет инвестиция тартуды талап етеді. Инвестициялардың келуі ғылыми-
техникалық, ... ... және ... ... ... ... мемлекеттік реттеу жүйелерін ұйымдастыруды қажет етеді. Бұл жағдайда
мынадай мәселелерді шешу керек:
1. мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... ... анықтау;
2. инновациялық саланың дамуы үшін институционалды-құқықтық және
экономикалық орта құру;
3. ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... сай ... ... саланы
қаржыландыру механизмін құру;
5. аймақтық және салалық деңгейде халықаралық және республика ... ... ... ... ... құру формаларына шарттарына сай инновациялық саланы
құру;
7. инновациялық ... ... ... ... ... ... реттеудің инвестициялық және инновациялық саланың
жүйесі басқару ... ... ... және ... ... ... және ... сала үшін жақсы жағдай туғызады. Сонымен
қатар салық салудың қазіргі жүйесі инвестициялық активті ... ... ... Кәсіпорын жоғары қойылыммен кәсіпорынның өсуіне
кедергі болатын салықты төмендету үшін өз ... ... ... ... олар инвестициялық тартымдылығынан
айырылады. Өндірістің дамыған елдер тәжірибесі жанама ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... жеке ... ынталандыру
мүмкіндігін береді. Заңдардың ... және ... ... ... ... ... ... көрсеткіш болып
табылады және шаруашылық ... ... ... ... ... ... әсер ... Инновациялық және
инвестициялық іс-әрекетті реттейтін ... ... және ... құруды аяқтау, сонымен қатар ... ... ... ... керек. Инновациялық және инвестициялық ... ... және ... компаниялар, инвестициялық және
зейнетақы қоры, ... ... ... ... халықтық ақшалай салым
және кәсіпорын ... ... ... ... ... Инновациялық іс-әрекеттің тиімділігін жоғарылату үшін ... ... ... ... стратегиялық
басқаруды жүзеге асыру ... ... ... әлі ... ... ... ... Шетелдік инвестицияларды тартудың кедерді болатын себептерді жою
үшін белгілі-бір көлемде күш керек. ... ... ... ... ... ... ... құқықтық тұрақсыздық орын алуда. Кез-
келген инвестор белгілі-бір елдің нарығына келер алдында ... ... мен ... өз ... қорғау әдістерінің
кепілдіктері жайында толығымен көрсетілген сол елдің заңдарымен танысады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорытындылай келе, ... ... ... ... ... ... инвестицияның көп мөлшерде ... ... ... ... өндiрiсiнiң жалпы деңгейi мен оның даму
болашағының деңгейi қазiргi өндiрiс ауқымынан 10 ... ... ... Бұл ... жету үшiн ... ... тартумен қатар,
отандық инвестицияның да үлесiнiң артуын ... ... ... ... яғни ... ... ... өндiрiстiң
өнеркәсiп және өңдеушi саласына тартуына ынталандыруымыз керек.
Елiмiз дамуы үшiн ұлттық өндiрiске және өнеркәсiп салаларына тiкелей
шетел ... ... ... және ... ... ... яғни ... қабiлеттi өндiрiске ... ... ... ... және ... негiзiнде iске
асыруымыз қажет.
Қазақстан экономикасы әлемдiк бәсекедегi орны айтарлықтай емес. Елiмiз
шикiзат бағытындағы дамушы елдер қатарында. Әлемдiк ... ... ... ... ... даму ... ... қалған немесе дамушы
елдерге тән экономика болып табылады. Ал елбасымыз халыққа ... әлем ... ... ... ... қатарына қосылуы керек”
және «елемдегі экономикасы барынша ... ... 50 ... ... ... деп атап ... Сондықтан, елiмiз алдынғы қатарлы дамыған
елдер қатарына қосылуы үшiн тұрақсыз экономикалық дамуға әкелетiн шикiзат
бағытынан қол үзiп, ... ... ... ... ... ... ... етедi. Оның алғашқы қадамдары ұлттық экономикамызда
жасалу үстiнде, яғни экономикамыздың ... ... ... ... өтуi үшiн ... ... арналған индустриялық-
инновациялық даму стратегиясын” қабылдап, оны iске асыруда. Бұл ... ... ... ... оң ... бере бастады.
Бүгінгі таңда Қазақстанда шетел инвестицияларына нашар жағдай болып
отыр. Бұл ... ... ... ... ... жағдаймен, жалғасып
жатқан экономикалық құлдыраумен, нашар дамыған инфрақұрылыммен (қаржылық,
транспорттық, ... ... ... ... ... ... қорғау нашарлығы және меншік жөнінде көптеген ... ... ... ... ... ... инвестициялар белсенділігінің төмен болудың себебінің бірі –
үкіметтің шетелдік инвестициялар тартуға жағдай туғызбайтын саясат, оларға
көптеген ... ... бар және ... ... ... кедергі
болатын тәртіптердің жоқ болуы. Шетел инвесторларын үкіметтің ... ... ... ... жиі ... шошындырады.
Шетел капиталдарын тартудың негізгі жағдай келесілер:
• Қазақстан ... ... ... ... және
дамыған нормативті-құқықтық базаны құру;
• салық жүйесін тұрақтандыру;
• меншік институтратын нығайту;
• сақтандыру жүйелерін және шетелдік ... ... ... инвестициялық шешім қабылдауды қамтамасыз ететін хабарландырушы
және консультативті жүйелерді құру;
... ... және ... ... инвестициялық
бірлестіктерін дамытуға арнайы жеңілдетілген жағдай туғызу
керек.
Экономикаға шетел инвестицияларын тартуды белсендіру үшін ... ... ... және банк ... ... мен банктік емес қаржылық
институттардың (сақтандыру мекемелері, зейнет ақы және ... және тағы ... ... дамыту жолымен кеше банк жүйесіне халық
жинағын ... ... ... ... көтеру арқылы елдің масштабында ішкі
жинақтаудың нақты бағдарламасын ... ... ... ... ... ... бойынша бағдарламаны дефициттік бюджеттік қаржыландыру
саясатын жүргізу қажет. ... ... ... ... ... мен
көтеру мақсатында әлемдік шаруашылық интеграциясына бағытталған ең алдымен
ірі өндірістік ... ... ... бағдарламасы
жасалынуы қажет. Осының негізінде инвестиция салудың басты басымдылық
бағыттары ... ... және осы ... ... кәсіпорын және шетелдік,
сондай-ақ отандық кәсіпкерлер ацпортпен қамтамасыз ету қажет.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Әубәкiров Я. Ә. Байжұмаев Б.Б., Экономикалық теория: Оқу ... ... ... ... 75-81 ... ... Л.Дж, Джонс М.Д. Основы инвестирования. Перевод с английского.
– М.: Дело, 1997 г. С.10-18;
3. Долженкова Л.Д. Иностранные ... ... в ... // ... и кредит, 2001, № 10.
4. Шарп У. Александр Г. Бейли Дж. Инвестиции – М: ... 1998 г. ... ... Оспанов М.Т. Иностранный капитал и инвестиции. – ... 1997 ... 2009 ... ... ... Президентінің Қазақстан халқына
жолдауы;
8. Әкімбеков С., Баймухаметова А.С., Жанайдаров А.У. / ... Оқу ...... 2002 жыл, ... Сагындыкова С. Иностранные инвестиции в Казахстане: анализ и прогнозы
инвестиционных процессов в ... ... ... 1994, С.56-62;
10. Назарбаев Н. А. Казахстан - 2030. Алматы: 1997, 78-82б;
11. www.stat.kz;
12. «Инвестиция туралы» ... ... заңы // 20 ... ... ... ... хабаршысы.№ 2 (22). 2006;
15. АльПари, № 3-4, 2006.
16. Сейтказиева А.Н., ... А.Б., ... Ж.И. ... ...... ... 1999, С. 198-204.
17. Нурланова Н.К. Формирование и использование инвестиций в экономике
Казахстана: стратегия и ...... ... 1998, ... ... в ... сектор экономики: проблемы оценки и развития:
Монография. – Алматы «Экономика», 2000, с.92-170.
19. ... Р., ... В. ... инвестиции и интересы
Республики // Мысль, 1998, № ... Указ ... РК «Об ... ... ... ... Республики Казахстан для привлечения прямых отечественных и
иностранных инвестиций» от 5 апреля 1997 года.
-----------------------
Инвестициялау алдындағы кезең
Жобаны ... ... ... ... ... ... және ... қабылдау
Жобаны iске асырудағы мүмкiншiлiктердi талдау
Қолда бар альтернативаларды алдын-ала негiздеу
Соңғы шешiмдi бекiтуде жобаны әлеуметтiк-экономикалық бағалау
Инвестициялар мен потенцияалды инвесторлардың қажеттi көлемi
Жобаны функционалды ... iске ... iшкi және ... ... ... бағалау
Инвестициялаудың тиiмдi көздерiн анықтау
Техника-экономикалық негiздемесi
Жобаны әзiрлеу, оған келiсу және бекiту
Экономиканың макро және ... ... ... iске ... ... ... ... құру және әзiрлеу

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 34 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Лизинг- инвестицияның қысқа мерзімді қаржыландырудың әдісі ретінде»22 бет
Автономды және индуцирлі инвестицияның теориялық негіздері. Кәсіпорынның инвестициялық портфелінің тиімділігін талдау35 бет
Бағалы қағаздар инвестицияның объектісі ретінде32 бет
Бағалы қағаздар портфельдік инвестицияның объектісі ретінде35 бет
Инвестицияның жіктелуі5 бет
Инвестицияның жіктелуі жайлы ақпарат4 бет
Инвестицияның жіктелуі және түрлері13 бет
Инвестицияның және инвестициялық қызметтің теориялық негіздер73 бет
Инвестицияның методологиялық мазмұны71 бет
Инвестицияның мәні мен қызметі17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь