Қазақстанда мал шаруашылығы

Кіріспе
Ашаршылық ақиқаты
Қазақстанда мал шаруашылығын қалпына келтіру шаралары.
Қазақтарды отырықшыландыру туралы
Мал шаруашылығы екінші бесжылдық жоспарында.
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Большевиктер өкіметгі басып алғаннан кейінгі жылдары қазақ жері екі дүркін - 20-жылдар басында және 30-жылдар басында жантүршігерлік ашаршылықты бастан өткерді. Осы аштықтарда қазақтың қырылғаны қырылып, аман қалғаны бас сауғалап тоз-тоз болып, халық ретінде жойылудың аз-ақ алдында қалды.
Қазақ қалай аштыққа ұрынды? Архив қойнауында сақталған көптеген ресми құжаттар оқырманды шатастырып, бұл сұрақтың жауабын - ауа райынын қолайсыз болып, егін шықпай қалғанынан, әрі кеткенде жергілікті жердегі асыра сілтесуден іздейді.
        
        Жоспар:
Кіріспе
Ашаршылық ақиқаты
Қазақстанда мал шаруашылығын қалпына келтіру шаралары.
Қазақтарды отырықшыландыру туралы
Мал шаруашылығы екінші бесжылдық жоспарында.
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Большевиктер ... ... ... ... ... ... жері ... - 20-жылдар басында және 30-жылдар басында жантүршігерлік
ашаршылықты ... ... Осы ... ... ... қырылып, аман
қалғаны бас сауғалап тоз-тоз болып, халық ретінде жойылудың аз-ақ ... ... ... ... ... ... ... көптеген ресми
құжаттар оқырманды шатастырып, бұл сұрақтың жауабын - ауа райынын ... егін ... ... әрі ... ... ... ... іздейді.
Ашаршылық ақиқаты
Өкімет билігін өз қолдарына алған Сталин, Голощекин тәрізді ... ... ... ... ... ... ... тарихи
тағылым алмады.
Қазақтың алғашқы ашаршылықта да Қытай мен Монғолияға ауа көшкені
белгілі. ... ... біз атап ... ... орыс ғалымы С.П.Швецов
"үдере көшу" (откочевка) деген сөзді 1926 жылы Мәскеуден жарық ... ... ... ... еді. Дәл ... ... ... Қазақстанда
1930-1933 жылдары да қалыптасты.
Қазір көпшілікке белгілі Тұрар ... ... ... ... (1933 ж.9 ... ... мұндай үдере көшу көлемі
төмендегідей суреттеледі: "...Қонысын тастап, ... ... ... ... ... ... ... шамамен алынған
соңғы деректерге қарағанда: қазір Орта Еділде - 40 мың, ... - ... ... ... - 50 мың, ... - 20 мың, Орта ... - 30
мың қазақ бар. Қонысынан ауғандар ... ... ... ... және ... да осы ... ... жерлерге де көшіп кетті. Байлар
бастаған бір ... ... ... ауды... Бұл қазақтардың көші-қоны (әдетте
жаз айларында қолыңцағы бар ... ... ... өріс ... ... көп ... еш ... талғажу іздеп, басы ауған жаққа кетуі. Кейбір
аудандарда қонысынан ауғандардың саны сол ... ... ... 40-50 ... ... жетеді..."
Арада 20 күннен кейін, яғни, 1933 жылдың 29 наурызында осынау сорақы
жағдайда ... жаңа ... ... Мирзоян Сталин мен Молотовқа
төмендегідей хабарлайды: "...Қонысынан ауғандардың жағдайы күрт ... ... ... ... ... ауғандар 71 ауданды қамтып
отыр: оның 50-і көшпенді және жартылай көшпенді, ал 21-і отырықшы-егіншілік
аудандар. Олар, әсіресе, ... ... ... ... ... ... ... оңтүстік бөлігінде, Шығыс (Қазақстан)
облысының батыс бөлігінде, Ақтөбе облысының ... ... ... ... ... ... қаптап кетті. Бұрынғы егіншілік
аудандарынан, мәселен, Әулиеата, Талдықорған, Мерке, Талас, Шу, Созақ,
Қордай, Іле, Қаратал, ... ... жене т.б. ... ... саны өте көп. Барлық облыстарды алатын болсақ, ... ... 300.000 адам ... ... аса қожалық (республика шеңберінен тыс
жерлердегіні есептемегенде) өздерінің ... ... ... ... ... яғни ... ауушылық жағдайына душар болуда.
Бұдан басқа сонғы екі ... ... ... ауғандар ішінен Орта
Азиядан, Сібірден және Еділ ... кері ... ... ... ... ол күні бүгінге дейін тоқталмай отыр.
Мұндай босқыншылықтың ... ... ... ... ... ... Бұл туралы архив қойнауында біраз мәліметтер ... ... ең ... және ең ... ... ойымызша, сол жылдары
халық шаруашылығы есебінің бастығы болып ... ... ... ... ... (1937 ж. 5 ... ... және Мәскеудегі өзінің
бастығына жазған хаты. Онда мынандай ... ... әр ... ... ... ... ... Қазақстандағы ауыл халқы санының
өзгеріс қатарын жасап шықтық. Бұл қатар төмендегідей:
Імаусым 1930 ... ... ... ... ... ... ж...............2926,0-----/-----
-----/-----1936 ж...............3287,0-----/-----
Халық санының бұл қатарына ... ... ... кеткен жөн:
маусымдағы есеп, ең бастысы, мал сандарын және басқа да ... ... ... ... ... толық қамтуға бағьпталғандықтан,
халықты кемірек мөлшермен санаудың қазірге дейін орын алып ... ... бұл кем ... 8-10 ... ... деп мөлшерлейміз: мұның өзі
1937 жылғы қаңтардағы халық санының барысы хуралы жедел хабарламаның алдын-
ала мәліметтерімен де ... ... ... ... ... ... ... бағыты азды-көпті дұрыс берілген. Мысал үшін,
1930-32 ж.ж. орын алған ... ... ... ... ... да ... (аштан және жұқпалы аурулардан өлу - Т.О.) 1933 жылдың
шілдесіне қарай ... және ... ... ... саны өсе ... ... саны ... бізде тек 1926 жылғы санақ және 1931 жылы
мемлекеттік жоспарлау жүйесі ... ... ... ... ... бойынша қала халқының саны - 471 мың, ал 1931 жылғы жаппай есеп
мәліметтер бойынша - 732,7 мың болып шықты. Кейінгі ... қала ... ... ... жоқ, ал ... жоспаралау болса, бізбен
бірігіп 1926 және 1931 ж.ж. ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсіпті, көлікті және т.б. ... ... ... қала ... ... ... ... қатар құрайды:
Қантар 1931 ж...............732,7 мың
----------1932 ж................1072,1------
----------1933 ж................1218,9------
------—1934 ж................1311,6------
----------1935 ж................1437,6------
----------1936 ж................1499,5------
Бұл мәліметтер, осы жылдары орын алған қала халқының өсу бағытын ... де, ... ... бола ... ... ... ... да бір болсын есеп материалдары жоқ. Бұл ... ... ... ... ... ... ауытқу түрінде орын алған.
Қала халқына байланысты дәлме-дәл мәлімет 1937 ... ... ... ... ... ... жетісе бермейтін ауыл және қала халқы туралы мәліметтерді
салыстыра келіп, мынаны ... ... ... 1931, 1932 жылдарда (1933 жылдардың басына дейін) ойсырай
азайып кетуі. 2.Қала халқының ең алдымен ауыл халқы есебінен ұлғайып өсуі.
3.1933 ... ... ... село ... ... үздіксіз,
көптеп өсе бастауы.
Иә, көріп отырмыз, аштық ауқымына халық саны ... ... - ... сол жылдардағы ауыр қасіретінен едәуір толық хабардар етеді.
Ал енді аштықтың нақты да ... ... ... ... ... ... қойнауында деректер баршылық.
Жеті адам қол қойған Шу елді мекеніндегі жағдай туралы төмендегі ... ... "...Шу ... маңайыңцағы төңіректе N 75 барақтағы
босқындар жатағының және тамақтандыру орнының ... ... ... ... ... ... ішінде босқындардың жатақханасы және
тамақтандыру орны орналасқан N 75 барақ жан төзгісіз лас ... ... ... қөбі өзер ... ... ... лық ... былғаныш, сасық. Аш адамдар (100-ге тарта адам) жерде жатыр.
Баспананың айналасы ластанып кеткен: ... ... ... жыртылған
киімдер, адамдардың қоқыстары және шығыс жағыңда тоғыз өлік жатыр, барақтан
біраз ... ... ... олардың ішінде тағы да өлік.
1932 жылы күзде А.Мирзоянның және Алматы облыстық ... ... ... ... жазылған, арыз иесінің аты көрсетілмеген ... ... бар: ... ... 17/14-32 ... ... Алматы
облысының Қоңырат ауданында жүзеге асыру нәтижелері:
1.Босқындарға көмектер ұйымдастыру...
Егер аштықган өлген ... ... алар ... ... ... ... ... ауыл..............................................52
N2 ауыл...............................................126
N3 ауыл...............................................98
N4 ауыл...............................................257
N5 ауыл...............................................180
N6 ауыл...............................................42
N8 ауыл...............................................288
N10 ауыл...............................................50
N11 ауыл...............................................317
N12 ауыл...............................................190
Барлығы.............................................1.600 ... N 14 ауыл ... ... жоқ. ... ... ауданның оларды
аман алып қалуға мүмкіншілігі бар кезде-ақ аштан өліп қалды.
Мұндай масқара құбылыстан басқа мынадай мысалға ... ... ... атындағы колхоздың N 12 "Ақтас-Жартас" ауылында 4 адамды 19 адам ... ... адам ... және ... ... ... жылдың қаңтарынан 31 наурызына дейінгі уақытта Қордай ауданы
бойынша ... ... ... ... кеңестің берген мәліметгері:
Тағы бір кұжатта осыған ұқсас төмендегідей жантүршігерлік деректер бар:
"...кемшіліктерге мыналарды жатқызуға болады:
1) Босқындарды оларды орналастыратын ... ... ... ... ... жекелеген станцияларда (теміржол бойында - Т.О.)
осындай ошаралып қалулар орын алды.
2) Қаратал ... ... ... және Іле ... ... ... ... өліктерін жинап алуға немкетті карады. 23/11-33 жылы
Үштөбенің оперативтік пунктінің бастығы жолдас ... және ... ... ... ... сүт фермаларына баратын жолға жақын маңайда
шашылып ... ... ... ... Оның үстіне, бір өліктің көзін
құстар шоқып тастапты. Сұрастыра келгенде, бұл ... ... ... ... анықталды. Бірнеше өліктер теміржол бойындағы жағалақ
орындардан табылды. Оларга мола қазбау үшін ссылай ... ... тұр. ... ... ... қарағанда, поселкедегі барлық ... ... және ... ... ... 5-10 ... жол бойында көп өлік шашылып жатыр. Байқағанымыз: ... ... де ... ... өлгендер санына байланысты қойылған
сұраққа поселкелік кеңес төрағасының орынбасары Сихымбаев ... деп ... "Кар ... емес пе, ... ... ... каншама екенін көретін
боламыз".
Соңғы екі күнде поселке бойьшша 30-ға жуық өліктер жиналды".
Бұл деректерді жазып отырған сол жылдары Түрксиб ... жол ... ... ... ... ... енді облыстық комитет уәкілінің 1933 жылы 22 ақпанда О.Исаевтың
атына жазған хаты бұдан да ... ... Онда ... ... ... ... ... боскыншылық кейбір мәліметтерге
қарағанда Ақсу ... ... ... ... ... ... ... милицияның мәлімет бойынша, 1083
адамға жетеді (15 ... ... ... ал ... өліммен
өлгендерді қоссақ - 2264 адам, осыған жақын ... ... ... да
беріп отыр.
Жылқының қиынан сұлы жинау, өлген малдың терісін жеп қою жағдайлары жиі
кездеседі. ... ... ... жеп қою туралы сөздер жиі таралып жүр. Үш
жағдайды тексергенімізде мұның өзі ... алу үшін ... ... сенуге болатын да жағдайлар кездесуде (аудандық ... ... ... мәлімдемесі). Бұл іске байланысты кінәлілер
ұсталды. Тынысбаев жолдастың мәлімдеуінше, тіптен, 2 тұтқынға ... ... ... ... адам еті бар ... ... Аудандық комитет
уәкілінің айтуынша бұл адамдар ұдайы таяз молаларды ашумен айналысып, өлік
етімен тамақтанып келген. Бұл ... банк ... ... ... айтқаны: олардың ауласына кірген 27 жасар шамасындағы жігіт
әжетханада адамның нөжісімен тамақтанған. Сүйек-саяқты ... ... ... жағарлықтай өйтеуір бір нәрселерді жеп жатқандарды мен
Изринович, Масин жолдастармен бірге Үштөбе БК(б)П ... ... ... ... кездестірдім...
Сонымен, 1931-33 жылдардағы аштықгы сипаттайтын нақгы деректерді біраз
"сөйлеттік". Ондағы ... ... ... қойнауында сақталған нақты
мәліметтермен жете таныссын және осы негізде өзінше ... ... ... Ал ... өзі өткен тарихымыздың аса ауыр ... ... ... ... керек.
Партия техника мен ғылымның ең соны жетістіктерін қолдану негізінде.
бұкіл ... ... ... ішінде совхоздар мен колхоздарды кеңінен
ұйымдастыру негізінде ауыл шаруашылығын да қайта құру міндетін алға ... ... ... ... бұкіл халық шаруашылығының жетекші негізі, оны
қайта құрудың кілті болып ... ал ауыл ... ... тұтынушы рынок ретінде де,; шикізатпен және азық-түлікпен қамта-
масыз ... ... де ... ... ... болып табылады».
Совет өкіметі мен социалистік құрылысқа әр түрлі екі негізді: ең ірі
және біріктірілген социалистік өнеркәсіптің негізі мен ... ... әрі ... ... ұсақ товарлы шаруашылықтарының негізін үнемі,
яғни тым ұзақ мерзім бойына тірек ету ... ... ... - және ауыл
шаруашылыгын социалистік өнеркәсіп деңгейіне ... ... ... ... нұсқау бүкіл Совет Одағында бұлжымастан жүзеге асырылуда.
Бұл мәселелерді шешу деревняда ... ... ... өзгертіп қана қоймайды, сонымен бірге осы өзгерістер
(совхоздар, МТС-тер ұйымдастыру; ауыл шаруашылығын ... мен ... тап ... жою) ... ауыл шаруашылығын сапа
жағынан да, сан жағынан да) жалпы және товарлы өнімді ... ... ... ... ... ... мал басын көбейту және
тары басқалар) бұрын-соңды көз ... ... ... ... ... ... туғызады).
Партия техника мен ғылымның ең соны жетістіктерін қолдану негізінде,
бүкіл халық шаруашылығын, соның ішінде совхоздар мен ... ... ... ауыл ... да қайта құру міндетін алға қойып,
жүзеге асыруда.
Бұл ретте индустрия бүкіл халық ... ... ... ... ... ... ... табылады, ал ауыл шаруашылығы «индустрияның
өнімін тұтынушы рынок ретінде де, шикізатпен және азық-түлікпен ... ... де ... ... ... ... табылады».
Совет өкіметі мен социалистік құрылысқа әр түрлі екі негізді: ең ірі
және біріктірілген социалистік өнеркәсіптің негізі мен ... ... әрі ... ... ұсақ ... ... негізін үнемі,
яғни тым ұзақ мерзім бойына ... ету ... ... ... - және ауыл
шаруашылырын социалистік өнеркәсіп деңгейіне көтеру ... ... ... ... бүкіл Совет Одағында бұлжымастан жүзеге асырылуда.
Бұл мәселелерді шешу деревняда ... ... ... ... қана ... ... ... осы өзгерістер
(совхоздар, МТС-тер ұйымдастыру; ауыл ... ... мен ... тап ... жою) ... ауыл ... сапа
жагынан да, сан жағынан да) жалпы және ... ... ... ... ... ... шығымдылығын көтеру, мал басын көбейту ... ... ... көз көріп, құлақ естімеген жедел ... ... ... Ал ... өзі ... ... шын ... сәйкес келер еді және бұл ... ... де, ауыл ... да) ... ... ... ететін сарқылмас база болар еді.
Партия саясаты, міне осындай және ол бүкілодақтық ... ... ... ... өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында орасан зор
табысқа қол жеткеніне қарамастан, мал ... ... ... ... алып ... ... өзі ... Одақтық негізгі мал шаруашылық
базасынан ... ... ... ... айналдыруда.
«Бүгінгі Қазақстан-бұл 163 миллион малы бар өлке», - деп жаздыңыз Сіз,
Голощекин жолдас, 1930 жылы «Октябрь ... ... ... ... 10 ... атты ... сөздер факт Қазақстанда партияның сара жолын дұрыс жүзеге асырудың
нәтижесі, өнеркәсіпті де. Ауыл шаруашылығында да, атап ... ... ... ... ... жолдарын дұрыс ұштастырудың
нәтижесі еді.
Бұл сөздер 1929 жылғы бетбұрыс жылынан кейін шамамен бір жылдан ... ол ... ... ... ... жөнінде бетбұрыс
жасалып, Қазақстанның ауыл шаруашылық өндірісін қор жинап, ұлғаймалы ұдайы
өндіріс жасай алатындай етіп ірілендіру жолына ... ... ... ... ... ... кейін 2 жыл өткен кезде Қазақстанда
мал шаруашылығы саласына мал басының қисапсыз кеміп кеткені әмбеге ... ... 1930 ... мал ... 1/8 ... (40 ... 5 миллион)
ғана қалды. Тек байлар мен қулақтардың ғана емес, тек ... ... ... ғана ... ... ... негізінен алғанда, колхоздар ... ... ... да) ... ... малы да зор шығынғы, сұрапыл қырғынғы ұшырады.
Мал басының ... ... ... кетуі тек байлар тарапынан ғана
емес, сол сияқты малшы еңбекшілердің қалың бұқарасы ... да ... ... ... зиянкестікпен қараудың салдары емес пе екен. Ал
мұндай көзқарас тек байлардың үгітінен ғана ... ... ... ... ... ... ... халық шаруашылығын да дамытуға
бағытталған шешімдері мен нұсқауларын жүзеге ... ... ... бағытың «содшылдардың» бұрмалауынан туып отырған жоқпа екен?
Мұның өзі малшы ... ( ... ... ... ... ... де) көз ... партияның сара жолының
«солшылдық» тұрғыдан осылайша бұрмалануы, жалпы алғанда мал ... ... мал ... ... ... ... ... мүлде жойып, мал өсіруге жаппай немқұрайдылық, одан жаппай теріс
айналу туғызғандығының салдары (емес пе? ... өзі ... мен ... ... ... ықтиярлы іс
бола отырып, малшылырдың өздерінің мүдделеріне сай келетіндігі және кедей-
орташалар жеке ... ... ... өз шаруашылықтарын өркендетіп қана
қоймай, сонымен бірге бұл үшін ... ... ... ... ... жөніндегі шынайы саясатын орташаға (кедей мен колхозшыға-[хат]
авторлары) түсіндіріп, «оның бойында сенім ұялатады» білмеуіміздің ... ... ма, ... бойына сенім ұялатқанда» көшпелі аудандағы
орташа өз ортасындағы қой ... ... ... дейін жеткізсе де ерекше
тәртіп бойынша оған бай деген айдар тағылмайтығын, осы ... ... ... олар ... ... білетіндей етіп сенім ... ... ... ... ... мал ... қалпына келтіру шаралары.
Орталық Комитет Қазақстанның көшпелі және ... ... ... ... ... және ... ... ретінде
қазақтарға- әр қожалықта жекеше пайдалануы 100 жай, 8-10 (ірі) ... ... 8-10 ... ұстауға рұқсат етеді. Бірақ мынаны еске алу керек;
Қазақстанда 1928 ... 32 ... бас ... ... органдары тіпті
40миллионға дейін болды деп ... ... ... (1932 ... ... ... мал ... деректерін есепке алғанда) 5397 мың
бас мал қалған, яғни ол 83 ... ... ... ... ішінде қой 88
процент, сиыр 86 ... ... ... ... коллективтендіру
барысында бұрмалаушылықтарды түзету (Сталин жолдастың «Табыстан бас
айналу» деген мақаласы тіпті 1930 ... 2 ... ... ... ... талан-таражға салуға қарсы күресу туралы нұсқауларынан кейінгі
жерде, 1931жылғы ... 1932 ... ... ... ... ... бойынша) мал басы 55 процент кеміді, ал ССРО бойынша осы ... (ірі) қара 40,3 ... ал ССРО ... 10,1 ... ... бір жыл ішінде 4139,7 мың бас мал кеміген, бұлардан бір жарым
миллионға жуық мал ет ... ... ... ... ... ... ... бұлайша кеміп кетуі байлардың малды ... ... ... ... ... оның ... коллективтендіру
барысындағы асыра сілтеушіліктерге байланысты болды. БК (б) П ... ... ... ... ... ісін ... ... жөніндегі нұсқауларына қарамастан, Қазақстанда 1931 жылғы
1 қаңтарға рта есеппен ... 32 ... ... ... ... 84340 ... қожалықтарының 61,2 проценті
коллективтендірілді; 1931 жылғы 1 ... өлке ... ... ... колеективтендірілсе, отырақшыландырылған қазақ аудандарының
72,2 проценті және ... ... ... 57,6 проценті
коллективтендірілді; ал 1932 ... 10 ... ... ... орта ... 64,3 проценті, ал отырықшыландырылған
қазақтардың 68,8 проценті және жартылай көшпелі аудандардың 57,6т ... ал 1932 ... 10 ... ... ... орта ... 64,3 ... ал отырықшыландырылған
қазақтардың 68,8 ... және ... ... 54 ... ( бұл ... Голощекин жолдастың үстіміздегі жылғы
мамыр айында өлкелік активте жасаған баяндамасын алынды, «Қазақстанская
правда» №109 ) ; ал осы ... 1 ... өлке ... ... 73,4
проценті, отырықшылыққа көшіп жатқан 200 мың ... ... ... ... ... ... ... рудан құралған
бірнеше колхозға ірілендіру ... ... ... ... алып ... ... километр аймақты алып жатады.
Рас, Орталық Комитеттің тиісті жалпы нұсқауларына ... БК (б) ... ... комитеті асыра сілтеушіліктер жасамау жөнінде жергілікті
жерлерге талай нүсқаулар (көбінесе аса қатаң ... ... ... жерлер ол нұсқауарға орындамада немесе бірқатар аудандарда
(оларды) орындау мүмкін болмады, өйткені мал және ... ... ... ол аудандардың нақты жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... қойылған
мөлшерлерін өзгерту қиын болды. Ал екінші жағынан, 1932 жылдың көктемінде
(өлкелік партия комитетінің III ... 10 млн. бас мал5 ... ... ал мал санағы оның бұл мөлшерден екі есе кем ... ... ... ... алшақтық одан да сорақы боп шықты, солай бола тұрса
да ... ... одан гөрі көп ... ... ... ... қарамастан, аудандардағы асыра сілтеушілер бұл мәселеде
көп нәрсені бұлдірді. Шынында да, әлі де ... ... ... ... калхоз бас қармаларында, ауылсоветтерде және керек десе
аудандық органдарда істейтін жекелеген төменгі буын ... ... ... ... ... ... ... әлі қоймағына былай
тұрсын, сонымен бірге мал мен дүние-мүліктің қолды болып ... ... ... ... ... ... және ... дем беріп отыр. Шұбыртау ауданында жуырда болған уақиға кездейсоқ
емес, онда аудан басшылары тұрғылықты қазақтарға зорлық ... ... ... ... 4400 бас ... 346 пұт астықты және қыруар
ақшаны талан-таражға салды, осы топтың қылмысы ... ... ... ... ... Масырғапов жолдасты, оның әйелін
және қасындағы ... ... ... ... құс құс ... десе де ... ... егесінің көбінің түсімі төмен, ал барлық кірістің 3 /4ін құрайтын
мал ... ... енді ... тән, ... ... ... еңбекшілердің
едәуір бөлігі қазір ауыр жағдайға душар болып отыр. Қазақ ... ... өз ... тыс ... көшіп-қонып жүр, қожалықтардың
едәуірлері іргелес өлкелерде қалып ... ... ... ... ... не үй, ен күй жоқ, ал ... елді мекендерді аштық жайлаған.
Аш қазақтар өнеркәсіпті мекендердің төңірегінде (Қарағанды, ... ... және ... ... ... ... орналаса
алмай жүр, сөйтіп, әлгі ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ қазақтар темір жол бойларына шоғырлануда,
әсіресе Қазақстанның солтүстік жағында қайыршылық балалар арасында ... ... ... ... кісі ... мен тонаушылық көбейіп кетті.
Қазақтарды отырықшыландыру туралы
Орталық Комитет өз шешімінде Өлкелік ... ... және ... ... халқын отырықшыландыру ісі бірте-бірте жүргізілуін ұсынады,
сондай-ақ поселкелер ме колхоздарды көлемі мынадай болуы керек деп ... ... ... жөн-жоқсыз біріктіруден сақтандырады.
Отырықшыландыру жөніндегі негізгі ... ... ... ... ... ... қателіктер бар. Қазақстан өлкелік комитеті
мен Қазақ Халық ... ... 1931 ... 25 ... осы ... ... жария түрде күші жойылған жоқ, ол қаулы бойынша
бұкіл қазақ ... ... ... елеулі қателіктер де бар;
Қазақстан 1933 жылдың аяғына қарай аяқталуға тиіс және европалық ... ... ... бір ... 500 ... ... ... жоқ жерде егіншілікпен айналысу үшін халықты ... ... ... мен ... ... ... керек.
Бірақ бұған көп халық душар болмақ өйткені Орталық Қазақстан жерінің 3 ... ... ... да, ... ... жарамсыз, онда жауатын
жауын-шашын жылына 250 миллиметрден төмен, ал қолдан суландыру су ... ... ... ... ... ... ... елді мекендерді
ірілендіру кезінде (280 млн. Гектар жерге) ... ... ... ... ... ағаш отырғызылған жерлері, шабындықтары және
басқалары бар 70 мың қыстақтары не ... ... ... ... ... тез арада мұндай қыстақтар салуға болатын-болмайтыны ... ... ... ... шақырым қашық жатқан жайылымдарда қалай пайдалану
қажеттігі туралы ... ... ... ... ... Орталық
Қазақстанның ұлан –ғайыр жайылымдық ... ... ... ... зиян ... ... еді. Қазақстанның оңтүстігінде халық
суармалы жерлерге қоныстандырылған, сондықтан бұл ... ... ... ... алқаптарды қолдан суландыру ... ... ... ... көп қаржы жұмсап, үлкен өзендерді
пайдалану арқылы ғана мүмкін болмақ.
Отырықшылыққа көшкен 200 ... жуық ... ... мына
төмендегіше сипатталады (РСФСР Егіншілік халық комиссариатының арнаулы
бригадасы зерттеп ... ... ... ... да, ... ... өсіп отыр, бірақ өнімділігі өте төмен және жердің құнарсыздығы
мен ылғалдың жетіспеушідігі салдарынан кейбір жерлерде егін ... ... ... ... 30 ... жуығы қайта көшіп
кетті, 50 мыңға жуық қожалық жаңа қоныста, шын мәнінде, тұрақтап ... басы ... ... ... ірі қара 75 ... сиыр 65 ... және ... процент кеміді. Негізінен алғанда,иотырықшылыққа көшірілді деген ... ... ... ... ... ал ... халық өте аз
қамтылды (5,2 процент), атап ... ... ... ... ... ... бұл шаралармен халық 7 ... ... ... ... ... ... 21 проценті басқа жерге
көшірілуге тиіс, қожалықтардық 20 ... ... ... ... (су ... т.б.) кейбір қоныстанушылар тұрағы әлденеше ... ... ... ... салу ... мал ... жете ... бермейді. Мысалы, Нұра ауданындағы мал шаруашылығы
колхоздарында бөлінген жерлердің 55,3 проценті аңыз жерлер, 67,3 проценті
шабындық және 37 ... ... ... ... ... ... мал басының кеміп кетуі салдарынан оның мал басы жөніндегі
үлес салмағы ССРО-ға қарағанда 1928 ... 13 ... 4,5 ... ... және ет (ол 1928 жылы 18 ... болған), жүн (35 процент болған),
үлкен тері (10,1 процент болған), май (9 процент) өндірудегі үлес ... ... ... ... Мал ... ... ... үлес салмағы
төмендеді. Сөйтіп, Қазақстан өзінің ССРО-дағы бірінші мал шаруашылықты
аймақ деген ... ... ... Одақ ... мал басының кеміп кетуіне,
халықты етпен қамтамасыз етудің қиындықтарына, ... жүн, тері ... да мал ... ... ... өсе түсіп отырған зор
тапшылыққа және ... ... ... ... бір ауысымда жылына 2,5
млн. Мал ... үш ет ... ... ... ету ... Қазақстанда мал шаруашылығын қалпына ... ... ... қою керек. Егер Қазақстан техникалық жағынан жарақтандырылу
жеткіліксіз кездің өзіне 1920 жылғы 16 млн. ... 1928 ... ... екі ... болса(соғысқа дейінгі мал басынан асырап түссе, рас, бұл арада
дәулетте қожалықтар роль атқарады , онда ... үлес ... ... ... ... жабдықталып және зор көмек ... ... сол мал ... нақ ... ... неге ... Әрине, қалпына келтіруге әбден болады.
Қазақстанның 285 300 000 гектар жалпы терреториясының ... ... ... және ... ... қоса алғандағы территориядан
асып түседі) пайдалануға жарамдылығы мынадай: шабындық-5694 мың гектар,
жайылым-150 950 мың ... ... ... ... мың гектар және
қолайсыз жерлер (оның да біразы мал шаруашылығы үшін ... 73 456 ... ... болуы бесжылдық жоспарда жобаланған малды
азықтандыруды толық қамтамасыз ... ... ... ... ... ... бас малға 1929-30 жылдары 4 гектардай жерден келді және бесжылдықтың
аяғына қарай 3 гектардай жерден ... БК (б)П ... ... Бұкілқазақстандық VII партия конференциясына есебі жөніндегі
матералдардан.Әр ... ... ... ... мыналар анықталып
отыр: Қазақстанның табиғи жемшөп қорларымен 50-60 млн. Бас ... ... ... ... ... де ... мал азықтандырлып
келген-ді), ал егер жайылымдарды жақсартып, оларды ... ... ... ... егін ... ... есепке алса, онда Қазақстанда
орасан зор мүмкідіктер бар. Егер жер көлемі мен халқының тең ... ... ... біз неге ... шамалас және территориясының
8 проценті ғана егіншілікке (онда да көбі жемшөптік ... ... 100 ... мал ... және ол дүние жүзіндегі ет экспортының
тең жарымына жуығын беріп отырғанда, біз неге Қазақстанды мал шаруашылығның
шын мәнісіндегі іргелі ... ... ... ... ... мен ... (мал мен мал ... беретін осы дүниежүзілік
аймақтардың) далалы аймақтарының үлгілерін ескеру керек, оларда табиғи
жайылым ... мал үшін ... мол ... ал екпе жемшөппен мал
тек қосымша ... ... ХVI ... ... ... жолдас ССРО-да мал азығының тең жарымын беріп отырған қазіргі бар
шабындықтар мен жайылымдарды ... ... ... атап ... ... қалған әрбір малға орта есеппен 30 гектардан ... ... ... ... жайылымда бағудан бас тартып, көбінесе құрамды
екпе жемшөппен азықтандыру үшін малды қолда ұстап бағуға көшу ... ... ... ... ... ... мүмкін болғанынша көбейту керек, бірақ
сонымен қатар ... ... ... ... ... Ілгеріде
айтылған фактілерге сүйенсек, осылай ... тура ... Атап ... ... ... комитетінің III пленумында 1932 ... ... ... ... ... сөзінде Голощекин жолдас қазақ ауылын
қайта құру міндеттерін былайша белгіледі:
Социалдық ауыл дегеніміз- поселкеде тұратын халқы бар, ... ... үйі ... ауыл шаруашылық құрал-саймандар мен малға лайық
қора-жайы бар ... ... ... ... шөп егуге, құрамды жемшөпке
негізделген мал шаруашылығы. Егіншілікпен аралас мал шаруашылығы.
Қорытынды
Қорыта келгенде, ақиқатқа ... ... ... ... ... ... және партиялас серіктерінің бұралаң іздері
сайрап жатыр. Сөзіміз дәлелді болу үшін "ұлы көсемнің" көзі тірі ... бір сәт көз ... ... ... ... ... бойынша 1917 жылы Қазақстанда 2.910.000 қазақ өмір ... ... 1924 ... ... санағы бойынша қазақтар саны 1 965.443-
ке әрең жетіп жығылған. Табиғи өсімді ... ... 1 млн. ... Профессор С.П.Швецов есеп-қисап бойынша тек 1921 жылғы ашаршылық
саддарьшан Қазақстанда болған ... өзі ғана 30 ... кем ... айта ... Мұны ... ... де макұлдайды.
Десек, те, кейбір зерттеушілердің "Мұндай аштық Ресейдің өзінде, Еділ
бойында болды емес пе?!" - деуі ... ... Ол рас. ... мынаны неге
ұмытамыз: орыс жері ақ пен қызылға бөлініп алып, қырылып азамат соғысын
жандандырды да, ауыл ... ... ... ... ... де ... бермеді. Қазақстандағы 1921-22 жылгы ашаршылыққа,
шындығына ... ... ... емес, өздері өкіметті бір түнде
басьш алғаң соң, кешікпей-ақ азамат соғысы тұтанатынып, ал одан ... ... ... ... ... екенін біле тұра қатерлі бағыттарынан
қайтпай қойған большевиктер және олардың партиясының ... ...

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы мал шаруашылығы45 бет
"Ауылшаруашылығы құстарының гигиенасы"5 бет
"аңшаруашылығы өнімі және оның мағынасы"26 бет
1917 ж. Қазан революциясы және Қазақстанда Кеңес өкіметінің орнауы7 бет
1960 ж. екінші жартысы - 1980 ж. бірінші жартысындағы Қазақстан5 бет
2 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты11 бет
«Адамдардың табиғатсыз күні жоқ, Табиғаттың мұны айтуға тілі жоқ»5 бет
«Жануарлар әлемін пайдалану мен қорғаудың құқықтық режимі»25 бет
«Қой шаруашылығындағы шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауды жетілдіру» (Алматы облысының мәліметтері негізінде)147 бет
Ірі қара малы19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь