Ақтөбе облысының демографиялық дамуының қазіргі жағдайы

Кіріспе
І Ақтөбе облысының халқының орналасуына әсер етуші факторлар
1.1 Облыс халқының орналасуындағы табиғи фактордың алатын орны
1.2 Ақтөбе облысының демографиялық жағдайына экономикалық.географиялық жағдайының әсері
ІІ Ақтөбе облысының демографиялық дамуының қазіргі жағдайы
2.1 Облыс халқының табиғи өсімі және көші.қоны мен оның негізгі мәселелері
2.2 Халықтың жастық және жыныстық құрамының бүгінгі сипаты
2.3 Ақтөбе облысындағы халықтың ұлттық және діни құрамы
2.4 Облыс халқының таралып орналасуы. Қала халқы және урбандалу
2.5 Ақтөбе облысының аудандарының негізгі демографиялық көрсеткіштері
3.2 Ақтөбе облысының экономикалық.географиялық жағдайының халқының орналасуына әсері
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Зерттеу жұмысының өзектілігі: Халықты көптеген ғылымдар, ең алдымен – халықтар географиясы, демография мен этнография зерттейді. Елді, аймақты, елді мекендерді зерттеу үшін, халықтың санын, оның жыл сайынғы өзгерісі мен жынысқа, жасқа байланысты таралуын, қала мен ауылда қанша халық тұратынын, олардың ішінде еңбекке жарамды адамдар санын, олардың шаруашылықтың қай саласы мен айналысатынын, ұлттық құрамын, еңбек ету дағдысын, әдет-ғұрпын білудің маңызы зор.
Статистикалық мәліметтер бойынша демография тұтастай халықты жаңғыртудың жаппай әлеуметтік процестер ретіндегі оның компоненттерін, әлеуметтік – экономикалық процестерге тәуелді олардың халықтың жастық-жыныстық құрылымымен өзара сандық байланыстарын, халық санының өсуі мен қоғамдық дамудың өзара байланыстарын зерттейді.
Демографиялық ахуалға кезінде кері әсерін тигізген әлеуметтік-экономикалық дағдарыс еліміздің негізгі байлығы болып табылатын - адамдар ресурстары жағдайын да көрініс тапты. Егеменді ел болып, іргемізді бүтіндеп отырған кезде ұзақ жылдар бойы отаршылдық тұзағына түскен ұлттық санамыз қайта жанданып, даму үстінде болды. Соның бір жарқын көрінісі ұлттық демографиялық мінез-құлқымызда орын алып отырған келелі өзгерістерден айқын байқалады. Халықтың демографиялық санасы көп қатпарлы, ол ұлттық санамыздың бастау алар мәйегі және оны өсіре алатын басты дәнекері.
Әлеуметтік тұрақтылықтың еліміздің негізгі байлығы – халық санының өсіміне тигізер әсері оң болмақ. Ал, халықтың өсімі – мемлекеттің алдында тұрған үлкен мәселе. Оны шешу – заман талабы. Өйткені, осыншама кең-байтақ жеріміз бола тұрып, халықтың саны өспесе, ұлт болшағына үлкен қатер төнетіндігі сөзсіз. Осы мақсаттарға жетуде халықтың табиғи өсімімен қатар, елдегі этнодемографиялық дамудың қозғаушы күштерінің бірі – көші-қон құбылыстарын реттеу өте маңызды.
Ақтөбе облысындағы демографиялық жағдайды соңғы жылдары аймақта елеулі түрде бала туушылықтың жоғарылауы, қаза болу деңгейінің төмендігі және халықтың көші-қон қалпының елеулі баяулауы нәтижесінен жағымды деп бағалауға болады.
1. www.wikipedya.ru Уикипедия. Ашық энциклопедия интернет реурсы.
2. Қазақстан. Энциклопедия, 1-том. Алматы, 2004
3. www.aktobe.gov.kz Ақтөбе облысы әкімдігінің ресми сайты
4. Асылбеков М.Х., Галиев А.Б. Социально-демографические процессы в Казахстане (1917-1980 гг.). – Алма-Ата: Ғылым, 1991. – 252 с.;
5. Еңсепов Қ. Қазақстандағы көші-қон процестері және оның зерттелуі. / Қ. Еңсепов, - Алматы: 2007.- 97б.
6. «Регионы Казахстана 2006» статистикалық мәліметтер жинағы, Алматы, 2006.-111 б.
7. Галиев А.Б. Этнодемографические и эмиграционные процессы в Казахстане / А.Б.Галиев // Политолгический аспект.// Евразийское сообщество: экономика, политика, безопасность. - 1996. – №4 – 45-58
8. Абланова Э.А. Қазақтар динамикасы / Э.А.Абланова – Алматы: 2000.- 35-37 б.
9. Ғали Ә. Этнодемография және саясат сыры / Ә.Ғали. Д.Ғали.- Астана: 2003. – 94-100 б.,111 б.
10. www.aktobe.stat.kz Ақтөбе облысы статистика демпартаменті
11. Аяғанов Б. Тенденции и динамика изменений нацианального состава Казахстана / Б. Аяғанов // Евразийское сообщество: экономика, политика, безопасность. – 1995.- №9-10; 3-21 б.
12. Найманбаев Б.Р. Қазақстандағы 1970-1999 жж.аралығындағы көші- қон процестерінің тарихы: Автореф. дис. тарих ғыл. канд./ Б.Р.Найманбаев.-Алматы, 2004.- 19б.
13. Тәтімов М.Б. Динамика численности Казахского народа / М.Б.Тәтімов // (этнодемографический обзор) // Столичное обозрение.-1999.- 25 шілде – 4-5 б.
14. Концепция миграционной политики Республики Казахстан.Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 5 қыркүйектегі қаулысы. – Алматы. – 2000.-132 бет
15. "Ақтөбе облысының демографиялық жылнамалығы" Статистикалық жинақ.Ақтөбе/2010 - 117 б.
16. Макеев И.Ю. Миграция русскоязычного населения из Казахстана / И.Ю.Макеев // - 1999.- №11.-16-24 беттер
17. Кушербаев К.Е. Динамика этнической структуры населения Казахстана / К.Е.Кушербаев // Евразийское сообщество: экономика, политика, безопасность.-1996-№4-32-37 б.
18. Құдайбергенов А.И. Қазақстан халқының әлеуметтік және ұлттық құрамындағы өзгерістер. / А.И.Құдайбергенов.- Алматы: 2000.-117б.
19. Дүние жүзі қазақтарының құрылтайы. – Алматы: Ата-Мұра – Қазақстан, 1993.-3-5б.
20. Тәтімов М.Б. Демографиялық болжам – келешекке көзқарас / М.Б.Тәтімов // Қазақстан – Заман.- 2002.- 19- сәуір. – 12-13 б.
21. Тәтімов М.Б.Влияние демографических и миграционных процессов на внутренюю стабильность РК / М.Б.Тәтімов // Саясат, 1995. - №5. – 18-23 б.
22. Татімов М.Б. Демографическая депопуляция / М.Б.Татімов // (Стратегические последствия в Казахстане) // Мысль, 1997.- №3.- 30
23. Ковалев В.А. География населения. / В.А.Ковалев, И.Я.Ковальская - М.: Знание,1978.-243 б.
24. Осколкова О.Н. Миграции рабочей силы в странах Азии / О.Н.Осколкова // Азия и Африка сегодня, 1999.-№7.- 47-56 б.
25. Садовская Е.Ю. Миграции в Казахстане на рубеже 21 века: основные тенденции и перспективы / Е.Ю.Садовская.- Алматы: 2001.- 463 б.
26. Қазақстан және ТМД елдері. Квартал сайын шығатын журнал.- Алматы: Қазақстан Республикасының статистика агенттігі.- №1.-2000.-259 бет.
27. Погосяна Г.Р. Экономика труда: ЖОО арналған оқулық / под.ред. Г.Р.Погосяна, Л.И.Жукова.-М.: Наука, 1991.-225 б.
28. Ақтөбе облысының демографиялық жылнамалығы Статистикалық жинақ. Ақтөбе/2012 - 181 б.
        
        Кіріспе
Зерттеу жұмысының өзектілігі: Халықты көптеген ғылымдар, ең алдымен - халықтар ... ... мен ... ... ... аймақты, елді мекендерді зерттеу үшін, халықтың санын, оның жыл ... ... мен ... жасқа байланысты таралуын, қала мен ауылда қанша халық тұратынын, олардың ішінде еңбекке жарамды адамдар санын, олардың шаруашылықтың қай ... мен ... ... ... ... ету ... ... білудің маңызы зор.
Статистикалық мәліметтер бойынша демография тұтастай халықты жаңғыртудың жаппай ... ... ... оның ... әлеуметтік - экономикалық процестерге тәуелді олардың халықтың жастық-жыныстық құрылымымен өзара сандық байланыстарын, халық санының өсуі мен ... ... ... ... зерттейді.
Демографиялық ахуалға кезінде кері әсерін тигізген әлеуметтік-экономикалық дағдарыс еліміздің негізгі байлығы болып табылатын - ... ... ... да көрініс тапты. Егеменді ел болып, іргемізді бүтіндеп отырған кезде ұзақ жылдар бойы ... ... ... ұлттық санамыз қайта жанданып, даму ... ... ... бір ... ... ұлттық демографиялық мінез-құлқымызда орын алып ... ... ... ... ... ... демографиялық санасы көп қатпарлы, ол ұлттық санамыздың ... алар ... және оны ... ... ... ...
Әлеуметтік тұрақтылықтың еліміздің негізгі байлығы - халық санының өсіміне тигізер әсері оң болмақ. Ал, халықтың өсімі - ... ... ... ... ... Оны шешу - заман талабы. Өйткені, осыншама кең-байтақ жеріміз бола тұрып, халықтың саны өспесе, ұлт болшағына ... ... ... ... Осы ... ... халықтың табиғи өсімімен қатар, елдегі этнодемографиялық дамудың қозғаушы күштерінің бірі - ... ... ... өте ... ... облысындағы демографиялық жағдайды соңғы жылдары аймақта елеулі түрде бала туушылықтың жоғарылауы, қаза болу деңгейінің төмендігі және ... ... ... ... ... нәтижесінен жағымды деп бағалауға болады.
Зерттеу жұмысының мақсаты: ... ... ... ... әсер ... ... ... отырып, қазіргі кездегі сандық және сапалық құрылымындағы өзгерістерді талдау, көші-қон процесін, оның түрлері мен барысын, ... оның ... ... ... әсерін анықтап, кешенді түрде зерттеу, облыс халқының тұрмысындағы оң ... мен ... ... ... ... міндеттері:
* Ақтөбе облысының халқының орналасуына әсер етуші табиғи және экономикалық факторларды анықтау;
* Облыс халқының табиғи ... және ... мен оның ... ... ... ... жастық және жыныстық құрамының бүгінгі ахуалына сипаттама ...
* ... ... ... ... ... және ... дәрежесін саралау.
Зерттеу жұмысының объектісі: Ақтөбе облысындағы демографиялық жағдайды кешенді зерттеу.
Зерттеу жұмысының теориялық негізі: Халықтың демографиялық жағдайының терең зерттелуіне үлкен үлес ... ... және ... ғалымдардың зерттемелері, ғылыми конференциялардың материалдары және басқа жарияланымдары болып табылды.
Зерттеудің талдамалық базасын Статистика жөніндегі Қазақстан Республикасы агенттігінің ресми ... ... ... ... статистика департаментінің цифрлік мәліметтері, интернет ресурстары құрады.
Зерттеу ... ... ... ... ... үш ... ... өз ішінде бөлімдерден, қорытынды, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен және қосымшалардан тұрады.
Зерттеу жұмысының әдісі: Салыстырмалы - ... ... ... ... топтастыру, есептік-құрылымдық, және экономикалық-математикалық модельдеу, жүйелеу, картографиялық әдістері қолданылды.
І Ақтөбе облысының халқының орналасуына әсер етуші факторлар
+ ... ... ... табиғи фактордың алатын орны
Белгілі бір аумақта (елде, аймақта, қалада, ауылда) өмір сүріп жатқан адамдар сол жердің ... ... ... үшін ол ... пен ... ... ... зерттеу нысандарының бірі болып табылады. Былайша айтқанда, табиғат пен шаруашылық адамдар қандай ортада өмір сүріп, өздерінің тіршілігін ... ... ... білу үшін ... жағдайлары мен қорлары - халықтың орналасуының негізгі факторы болып ... ... орта ... ... шаруашылығына, мәдениетіне әсерін тигізе отырып, өзі де оның іс -әрекетінің нәтижесінде өзгеріске ... ... ... ... ең алдымен, шаруашылықтың дамуына табиғат жағдайларының ... зор. Ал ... өз ... ... ... өмір сүру ... ... деңгейіне тікелей байланысты болады. Сондықтан оларды халықтың орналасуына әсер етуші факторлар ретінде қарастыра аламыз және ... ... ... ... ... ... орны;
* жер бедері;
* климаты;
* ішкі сулары;
* пайдалы қазбалары өндірудің тау - кен геологиялық жағдайлары;
Табиғат жағдайлары ... яғни ... пен ауыл ... ... ... Олар ауыл шаруашылығын, пайдалы қазбалар өндіретін өнеркәсіпті, көліктің кей ... ... әсер ... ... жұмысын қиындата түседі. Сондықтан табиғат жағдайлары шаруашылықтың даму тұрғысында ... ... ... және ... ... ... облысының халқының орналасу жағдайына жоғарыда атап көрсеткендей келесі ... ... әсер ... ... ... ... ... аумағы 300,6 мың км2 құрайды. Облыстың территориясы 48˚-51˚35` солтүстік ендік және 45˚30`-543˚5` ... ... ... ... ... облысы Орал тауларының салалары - Мұғалжардың кіші таулары болып табылатын Еуропа пен Азия тоғысында орналасқан. Облыс батысында Каспий маңы ... ... ... ... ... ... ойпатымен және солтүстік орталығынан оңтүстікке қарай Мұғалжармен ... ... алып ... ... бедері. Жер бедерінің сипатына қарай облыстың аумағы 5 геоморфологиялық аудандарға бөлінеді:
* Мұғалжар таулары,
* ... ...
* ... маңы ...
* ... ...
* Каспий сырты ойпаты.
Облыс жер бедерінің басты ... ... ... ... ... ... экономикаға әсер етуші теңдесі жоқ байлығы хром және никель кендерінің ірі қоры бар, олар ... ... ... Ал оған ... жатқан Орал-Жем үстіртінде вольфрам мен молибденнің т.б. пайдалы қазбалардың ірі қорлары өндірісте ... ... бұл ... ... ... жақын өндіріс орындарының болуында маңызды рөл атқарады. Торғай-Арал маңы жазық болып келуі өсімдік шаруашылығы, мал ... мен ... ... ... ... ... келеді. Жайлымдардың басым бөлігі өсімдігінің құрамы, сумен қамтамасыз ... ... ... ... шөп талғамайтын қой мен түйе малдарын жаю үшін жарамды. ... ... ... ... ... мен жазықтардың орналасу жағдайы маңызды әсер етеді. Ақтөбе облысының - географиялық жағдайына тән нәрсе - оның территориясында Ембі ... ... бар. ... ... ... ... ауыр ... жетекші салаларының мамандануына шешуші ықпал етеді.
Физикалық-географиялық жағдайлардан шығатын болсақ, экономикалық әлеует мен халықты қайта көшіру жүйесінің қалыптасуын ескере ... ... ... қазіргі уақытта минералды жаңартылым мен жандыру-энергетикалық ресурстардың жекелеген түрлерін алып қайта ... ... ... кіші ... орта қалалар және қала типтес поселкелер орналсқан аумаққа жатқызуға болады. Мысалы, Темір, жем, Хромтау және т.б. ... ... ... ... ... ... мұхиттар мен биік таулы жүйелерден алыста жатыр. Ауа райы шұғыл континентті: қыс ... ... ... температурасы қаңтар айында -15-16 С. Жаз қуаң және ... ... ... ... ... +22+25 С. ... ... орташа мөлшері 125-350 мм.
Қыста аумақ Сібір антициклонының ықпалында болса, жазда жылы, шөл даланың ... ... ... кедергісіз, еркін жетеді.
Облыстың климатына құрғақ континенталдық сипат тән. Осыған байланысты күрделі табиғат жағдайлары тұрғындардан қалыпты ... ... ... ету үшін үлкен күш - ... ... ... ... жолдарын салып, оларды жақсы жағдайда ұстап тұру үшін, үйлер мен ... ... ... ... жылыту үшін орасан көп қаржы қажет. ... ... ... ... облысы экономикасы Қазақстандағы ең энергияны көп жұмсайтын облыстардың ... ... ... ... ... орташа жылдық температурасы солтүстікте (Родников кенті) 2,8 градустан оңтүстікте (Ақтұмсық) 7,8 градусқа дейін құбылады. Жыл ішіндегі aya температурасының ... ... ... ... ... көктемгі қысқы күндерден кейін жеделдеп, ыстық жазға жалғасуымен ... ... ... ... дамытуда табиғаттың айтарлықтай қиын жағдайлары болды. Ол ең алдымен ... ... ... ... ... амплитудасы 40-50º-қа ауытқуы жиі байқалады, аумақтың көп бөлігіндегі ... ... - ... ... 250 ... аспайды. Кең байтақ аудандар тұщы су жетіспеуінен зардап ... ... ... ... ... ... егін ... зонасына жатады. Оған жиі қайталанып отыратын құрғақшылық тән болып ... ... ... ... 300 ... ... ... түседі, мұның өзі осында суармалы егіншілікпен айналысуға мүмкіндік береді. Басқа жерлерде түстетің жауын-шашын мөлшері 200 мм-ден аспайды, мусондықтан бұл ... ... ... ... жүргізу мүмкін емес. Оның үстіне қара және қара қоңыр топырақты далалар ауданның қиыр солтүстігінде ғана жіңішке алап болып ... ... ал ... ... ақ ... мен ... шөп өсетін кәдімгі шөл топырағы - қоңыр топырақ пен сұр топырақ тараған. Аудандағы шөл - ... мал ... ... ғана ... аумағында орташа жылдық ылғал мөлшері 160 мм-ден 360 ... ... ... ең аз ... Үстірт жазығына түседі. Кейбір жылдары жауын-шашын жылдық орташа мөлшерден елеулі түрде ауытқып тұрады. Жыл бойы ... ... ... Оның ... ... жылы мерзімге келіп, салқын кезде жауын шашынның жылдық мөлшерінің шамамен 30 - 40% ғана түседі. Облыста кейбір ауылшаруашылық жерлердің ... ... ... ... ... ... ... қалпына келтіруге болады. Ақтөбе облысы үлкен жер ресурсына ие. Онда ауыл ... үшін ... ... мен жер ... ... ... Қара ... жерлері облыстың Солтүстік-Батысында жіңішке жолақ бойында орналасқан, бұнда температуралық жағдайлар мен атмосфералық жауын-шашын тұрақты түсім ... ... ... ... аудандарда жиі қайталанатын құрғақ жаздары үшін жер шаруашылығымен айналысуға ... ... ... бөлігі шөл және шөлейт зоналарында орналасқандықтан онда тек суармалы егіншілікпен айналысады.
Облыстың агроклиматтының күрделілігіне қарамастан ауыл шаруашылығының бірнеше ... ... ... ... ... ... -- мал ... Ауданның солтүстігінде жаздық бидай егіледі және ірі қара ... ... ... ... етті - ... ірі қара шаруашылығы дамыған. Оңтүстік аймақтарында судың жетіспеуінен егіншілікпен айналысу шектеулі түрде ғана, сондықтан да түйе және қой ... ... ... ... ... ... ... сумен жабдықтау және энергия алудың көзі, сондай-ақ арзан қатынас жолы. Республиканың жеке ... ... ... ... ... ... сәйкес Ақтөбе облысында өзен торлары өте аз. Өзен торы нашар ... ... ... олар ... болып келеді, өзен жайылымдары шабындыққа өте мол ... ... ... ... көлемінен батыс аудан Қазақстанда бірінші орында, республика шабындығының 27 пайызы келеді.
Ақтөбе облысының ... ... ... және ... ... ... жер үсті ... тапшылығына негіз қалады. Облыстың гидрографиялық жүйесі Каспий және Арал теңіздерінің бассейндеріне және жергілікті ағынсыз аумақтарға жатады. ... ... және ... ... ... ... өзендер облыстың шегінде бастау алады. Сулығы орташа жылдары ... жер үсті ... ... 3,25 км³, ... ... ... ағын - 2,83 км³ және суы аз ... - 0,65 км³/жыл, соның ішінде жергілікті ағын - 0,41 км3 бағаланады.
Бұл ... су мен ... ету ... ... ... ... үлкен маңызы бар. Мысалы, Ембі мұнайлы алабын су мен ... ету үшін ... ... ... ұзындығы 600 шақырым болатын су құбыры тартылған. Биік таулы аймақтардың болмауына байланысты Ақтөбе облыс ының өзендері арзан электр ... ... көзі ... ... ... ... облысы аумағында орналасқан металулургиялық, отын-энергетикалық, химия т.б. өнеркәсіп орындары өздерінің пайдаланған сулары, қоқыстары және газдарымен ауа, өзен және көл ... ... ... және ... ... табиғаты флора және фауналарға бай. Торғай қорында 29 аң түрлері және 170 құс түрлері есептеседі. Ақтөбе облысының өнімі 1057 ... ... ... ... ... аңды көже, жусан, сексеуіл, бидайық және т.б. 61 өсімдік түрлері Қазақстанның қызыл кітабына ... ... ... ... ... Солардың арасында: қызғалдақ Шренкасы, гүлтәж, бассүйек дулығы, василек және басқа 50 түр ... ... ... ... ресурстық әлеуеті. Ақтөбе облысының жер қойнауында алтын, күміс, кобальт, калий тұздары, асбест, каолин, әйнек және тас түсті шикізат, ... ... ... ... ... және табы ... ... қазбалардың үлкен қоры бар. Бұның салдарынан өңірде тау-кен өндіру, химия өнеркәсібі, ферроқұймалар өндірісі және т.б. айтарлықтай дамуда. Тау-кен кәсіпорындарының ... ... ... ... ... ...
Мұғалжар таулары никель, кобальт, хромит, мыс, қара және сирек металдарға ай. Кемпірсай аумағында Хромтау, Никельтау шахталары ... ... және ... ... ... ... ... табылды. Мергел әктасы бор кезеңінің соңында пайда болды және ол цемент өндірісінде ... ... ... ... ... жасалады. Ақтөбе өңірінің орталық бөлігінде және оңтүстігінде мұнай мен газ өндіріп алу дамыған, мысалы, мұнай-газ конденсатының кен ... ... ... ... Кенқияқ-тұз асты, мұнай кенорны Кенқияқ-тұзүсті, және т.б. табылды. Өңірде хром бірігулерінің, ферроқұймалардың рентген ... және ... ... ... ... және өзге ... қызмет етеді.
Жалпы алғанда Ақтөбе облысының физикалық-географиялық жағдайы өңір экономикасының дамуына өз әсерін тікелей тигізеді. Оның ... орны ... ... бөлігіндегі 3 зонаны қамтиды. Шөлейтті зонасы суармалы егін шаруашылығы мен бау бақша кутумен айналысады. ... ... да ... ... ... ... ... таңда Мұғалжар тауының негізгі қазба байлығы облыстың экономикасының дамуына зор үлес ... ... ... жылға өндіріс дамыған сайын табиғат пен шаруашылық ... ... ... ... түсетін болады. Сондықтан табиғи ортаны қорғау, оның ресурстарын ... ... ... ... ... ... ... облысының географиялық орны - экономикалық жоғары дамыған аудандарға ... ... ... ... ... ... түрде дамуына, өндірісті жоғарғы техникалық денгейде жарақтандыруға және аудан аралық қатынастарды жақсартуға қолайлы жағдай жасайды. ... ... ... ... ... тұрғысынан алғанда халықтың орналасуына қолайлы болып келеді. Әрине ... ... ... ... ... емес. Мысалы, Үстірт беткейі шөлді аймақтарға жатқызылады сондықтан бұл жерлерде су ... ... ... аз ... суармалы егіншілік пен жер асты ... ... ... ... ... ... ойпаты мұнайлы өңір болғандықтан бұндағы шаруашылық ... - ... ... болып табылады. Ал өнеркәсіп өз кезегінде экономикалық тұрғыдан белсенді халықтың жұмысқа ... ... ... ... ... ... ... демографиялық жағдайына экономикалық-географиялық жағдайының әсері
Демографиялық үдерістердің даму серпіні қоғамдық дамудың бұрыннан қалыптасқан дәстүрлі факторларының да, сонымен бірге қоғам ... ... келе ... әлеуметтік-экономикалық өзгерістер мен қайта құрулардың барысында қалыптасатын жаңа факторлардың барлық жиынтығының өзара қатынасымен анықталады.
Демографиялық процестердің өзара байланыстарын, олардың әлеуметтік-экономикалық құбылыстарға ... және ... ... ... ... ... отырып, демография халық саны мен сапасы өзгерісінің заңдары мен заңдылықтарын анықтайды. Нақтылы қоғамдық ... өтіп ... ... ... сол ... ... әлеуметтік-экономикалық жағдайлары айқындайды.
Демография үшін бастысы - халықтың қоғам дамуымен өзара ықпалдасуы болып табылады.
Демография әлеуметтік-экономикалық процесс заңдылықтарының ... ... ... ... ... ғана ... ... халық өсімінің қоғам дамуына тигізетін әсерін де зерттейді. Әсіресе, бұл жерде еңбек ресурстарының ... мен ... ... ... ... ретіндегі үлес мөлшерінің терең зерттелуі аса маңызды рөл атқарады. Зерттеулердің бұл саласын кейде деп атайды.
Демографияның міндеттерінің бірі - ... ... ... ... ... негізінде мемлекет тарапынан жүргізілетін демографиялық саясат негіздерін тұжырымдау. Демографиялық саясат - бұл ... ... ... өзгертуге бағытталған әлеуметтік, экономикалық, құқықтық және басқа да шаралардың жиынтығы. Оларға балаларды дүниеге алып келуді көтеру, дүниеге келген балаларға ... ... ... ... ... бола ... процестер қоғамда қалыптасқан белгілі бір әлеуметтік қарым-қатынастарға негізделеді. Сондықтан халықты зерттеуде демография саясат, ... ... ... ... т.б. ... ... ... байланыста болады. Олардың зерттеу әдістері мен тәжірибелерін, материалдарын пайдалана отырып, ... өз ... да өзге ... ... ... ... ... өзіндік ерекшеліктері, көбінесе халықтың табиғи қозғалыстары демографияның өзіндік зерттеу әдістерін қалыптастыруға негіз болды. Олар: әр түрлі буын ... үшін жас ... ... жасау арқылы дәл сол уақыттағы даму-құлдырау заңдылықтарын көрсететін гипотетикалық ұрпақ әдісі; когорт әдісі (адамдардың нақтылы буынының дамуын зерттеу); потенциалды демография ... ... ... ... ... ... жасау, оларды деректер арқылы тексеру және соның ... ... ... жасау қажет. Көбінесе халықтың санын ұйымдастырылған статистика жолымен есептеу әдісі қолданылады. Сондай-ақ демографиялық коэффициенттерді пайдалану, оларды салыстыру, салғастыру тәсілдері де ... ... ... ... ... ... Демография ғылымының негізін салушы - ағылшын ғалымы Дж. Граунт. Ол алғаш рет Лондондағы тіркелген адам ... ... ... ... ... халық арасындағы өлудің көрсеткішін жасауға және оның заңдылықтарын анықтауға талпыныс жасаған.[5]
Ақтөбе облысы -- Қазақстан Республикасының солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан:
* ... - ... ... ... және Маңғыстау облыстарымен;
* шығысында - Қостанай, Қарағанды және ... ... ... - Ресей Федерациясының Орынбор облысымен;
* оңтүстігінде - Өзбекстан Республикасы Қарақалпақ автономиялы облысымен шектеседі.
Ақтөбе ... ... ... 300,6 мың км2 ... ... ... аймақты алып жатқан облыс солтүстіктен оңтүстікке дейін 700 ... ... ... ... 800 ... ... созылған.
Ақтөбе облысы 1932 жылдың 10 наурызы күні құрылған. Ақтөбе жерінде ... ... ... ұлт ... тұрады, оның халқы 700 мың адам.
Ақтөбе облысы Қазақстаннның аумақ үлкендігі ... ... ... ... ... ... бөлу ... өңір 12 ауданға:
* Алға ауданы
* Әйтеке би ауданы
* Байғанин ... ... ... ... ... Мартөк ауданы
* Мұғалжар ауданы
* Ойыл ауданы
* Темір ауданы
* Хромтау ауданы
* Шалқар ауданы
* ... ... ... ... және 2 ... ... бөлінеді. Облыс аумағында 8 қала бар, оның ішінде: 7 шағын қала Алға, Жем, Қандыағаш, Темір, ... ... ... және ... қаласы, сондай-ақ 410 ауылдық елді мекен. [2]
Соңғы 15 жылда Ақтөбе ... ... ... ... және жойылудың түрлі факторлары атап өтілді. Соның қатарында экономикалық өсімнің демографиялық жағдайға тигізері әсері мол.
Экономикалық өсудің мүмкіндіктері келесі ... ... ... және көлік қызметі рөлінің әлем нарығындағы экспорттың артуы;
* ... ... тез ... ішкі ... ... ... ету мүмкіндіктері;
* энергия, шикізатты және көлікті салаларымен байланыспайтын өңдеу өндірістерінің технологиялық бәсекелестілігінің артта ... адам ... ... ... ... ... облысы Қазақстанның индустриалды дамыған өңірі болып табылады. Өңір экономикасының негізгі бағыты - өнеркәсіп және ауыл ... ... ... ... 2012 жылы ... дамуының жалпы жағдайы оң өсіммен сипатталды. Ондағы нақты экономикалық өсім 103,2% құрады. Жалпы өңірлік өнімді қалыптастыратын ... ... ... индексі 2011 жылмен салыстырғанда мынадай көрсеткіштерді құрады:
* өнеркәсіп - 106,2%
* ауыл шаруашылығы - 100,4%
* бөлшек ... ... - ... ... жұмыстары - 108,7%
* жүк айналымы - 106,0%
Облыстың жалпы өңірлік өнімі 2010 жылы 678,9 ... ... 2011 ж ЖӨӨ ... 871,5 млрд. тенгеге дейін өсті. Алайда, 2012 жылы ... ... ЖӨӨ ... 853,6 млрд. теңгені құрады. Ақтөбе облысының ЖӨӨ-нің ... ... ... ... негізделеді. Жалпы алғанда 2010-2011 жж өңірдің ЖӨӨ меншікті салмағы орташа ... 5,3 және 5,4% ... 2012 жылы 5,0% ... ... төмендеу Республиканың ЖІӨ-де өңір алатын орынға ықпал етті. Ақтөбе облысы Қазақстан өңірлері арасында 9-орын алады.
2012 жылы ... ... ... ... құрады, негізінен мұнай және газ саласы есебінен орын алды, жыл сайын өнеркәсіп үлесі арту ... ие ... ... ... ... ... 853 646,0 ... теңге құрайтын ЖӨӨ 2009 жылы ауыл шаруашылығында 52 276,4 миллион теңге, өнеркәсіпте 366 232,1 миллион теңге, ... 65 222,1 ... ... ... 68 907,3 ... теңге, көлік және байланыста 83115,5 миллион ... ... ... ... ... ... ... аймақтардың бірі болып табылады. Облыстың үлкен базасы тауметаллургиялық, химиялық, мұнай өнеркәсібі болып табылады. ... ... 900 жуық ... жұмыс істейді. Облыс өндірісінде мұнай өндірісі мен металлургия алдыңғы ... ... ... ... ... да алар орны бар. Мұнай химиясын және энергиялық тәуелсіздікке қол ... үшін және ішкі ... ... ... ... ету ... электроэнергетиканы дамыту жобалануда.
Ақтөбе облысының экономикасы негізінен өнеркәсіп саласы есебінен дамиды, ол тек Маңғыстау, Атырау, Батыс Қазақстан және Қарағанды облыстарынан кейін бар. ... 4 ... ... 3 минералды отынның кіші секторын басым иеленумен сипатталады. Өнеркәсптік өндіріске қатысты СК 1,7 ... ... ... ... ... ... ... бойынша СК 6,0 тең және Маңғыстау облысында СК 5,1 ... ... ... ... ... өнеркәсіп өндірісінде алдынғы қатарлы болып табылатыны баршаға мәлім.
Ақтөбе облысының өндірісінің негізгін тау-кен өндіру өнеркәсібі құрайды. Тау-кен өндіру өнеркәсібінің ... ... - 77,9%. ... ... ... ... пайдалы қазбалар (66, 7%), тау-кен өндіру өнеркәсібі, отын-энергетикалық пайдалы қазбаларды өндіріп алудан өзге (11,2%), ... ... ... алу (9,8%), ... ... өзге ... (1,4%) жатады.
Өңдеу өнеркәсібінің негізін мына кіші ... ... ... ... және дайын металл бұйымдарын өндіру (саладағы меншікті салмағы 7,4%), тамақ азық-түліктерін өндіру, оның ішінде темекі өнімдері (4,2%), ... ... (1,8%), ... жасау (1,4%), өзгеа металл емес минералды өнімдер өндіру (1,2%), ... және ... ... өндіру (1,2%), кокс өндірісі, мұнай өнімі және ядролық материалдар (0,6%), целлюлозалық-қағаз өнеркәсібі және баспа ісі (0,3%), және басқа да ... ... ... ... ... жалпы көлемінде өңдеу өнеркәсібінің үлесі 17,5% құрайды.
Ақтөбе облысының өңдеу өндiрiсiң дамыту деңгейлерiн анықтайтын жетекші кәсiпорындарға жатады:
Металлургия өнеркәсібінде 2009 жылдың ... ТҰК>> ЖШС (377,5 мың ... ... ... ... зауытының феррохром өндіру көлемін (377,5 мың тонна) арттырды.
Химия ... АҚ ... ... хром ... ... болып табылады, және жалпы жобалық қуаттылығы 103,27 мың тонна құрайды.
2009 жылы 71,8 мың ... хром тұзы ... ... өнiм номенклатурасы: техникалық хромның ангидридi, техникалық металлургия хром тотығы, техникалық натрий бихроматы, хром сульфаты (негізгі), техникалық ... ... ... ... ... кені негізінде өндiрiлетiн техникалық пигменттiк хромиттi тотық.
Машина жасауда АҚ - мұнай өндіру жабдықтары, АҚ - ... ... АҚ ... ... жөндеу қызметтері, АҚ дайын металл бұйымдарын шығару өндірісімен айналысады.
Жеңіл өндіріспен негізінен саны аз ғана кәсіпорындардан ... Бұл ... сала ... ескі ... ... ... жұмыс бастылығы 30-40%-дан аспайды.
Перспективада қуаттылығы жылына 3500 тонна жобасын іске асыру қарастырылды, 130 жаңа ... ... құру ... агроөнеркәсiптiк кешенiнiң экономикасының қазiргi жағдайы аграрлық-өнеркәсiптiк кешен iрi және облыстың ... - ... ... ... бiрi ... табылады. Оның негiзiн жалпы аймақтық өнiмнiң құрылымындағы еншiсiне 4,0%-шi дәл келетiн ауыл ... 3% ... 2009 жылы ... ... құны 88, 1 ... ... ... жылмен салыстырғанда қолданылатын шабындықтағы өсуi 35,4% байқалады, тыңайған топырақтардың шамасын қысқарту есебiнен туылған жағдай. Сонымен бiрге, 2009 жылда өнiм ... үшiн ауыл ... ... ауыл ... ... 19670, 4 мың га-ға үлкен әлеуетінің бар ... атап өту ... ... ауыл ... жайылымдарының едәуiр бөлiгі мал жайылымдарында бар - 19371, 6 мың га немесе 98, 5%, қыс ұзақтығы 2-3 ... ... ... ... аудандарындағы мал шаруашылығының даму әлеуетін көрсетеді.
2009 ж Ақтөбе облысында 4973 ауылшаруашылық кешендерi, 316 ауылшаруашылық кәсiпорындар, 4657 шаруа фермалар және ... 87486 ... ... Облыстың ауылшаруашылық кешендерiн теңестiре отырып, майда шаруашылықтарының iрiлендiруiн саясатына байланысты олардың санының ... ... ... болады, сол ауылшаруашылық өнiмнiң базарғындағы қатты бәсекелестiгiнiң әсерiнен ... ... ... ... өңір ... құрылымында күрделі алға жылжулар соңғы жылдары анықталған жоқ. ... ... ... үшін ... ... тән: ... пен инвестиция көлеміндегі өңдеу өнеркәсібі үлесінің өсімі, шағын бизнесті әр тараптандырудың ... ... ... ... ... ... өнім ... шикізат (67,2%) болып табылады, ал азық-түлік тауарлары 1,3%, химия өнімі және өзгелері 2,4%, металдар мен олардан ... ... - ... ... ... ... тұрақтандылырған және оң өсім серпініне ие. Жақсару демографиялық салада байқалады, туу өсімі мен қайтыс болу ... ... атап ... Облыс халқының тетіктік қозғалысы айтарлықтай төмендеді. Халықтың өмір сүру деңгейі артуда, орташа айлық жалақы өсуде. Халық кедейлігі индексі 5,6%-ға ... ... ... ... ... бойынша 9 тармаққа көтеріліп, Қазақстан облыстары арасында 3-орынға шықты.
Аталған оң өзгерістер өңірдегі экономикалық ... ... ... жағдайына тигізер үлесін көрсетеді. Тәуелсіз Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық жағдайының жақсаруына орай, жергілікті тұрғындар арасында табиғи өсімнің артқандығы байқалады. Бұл ең ... ... ... ... ... көп балалы аналарға бағытталған қамқорлығынан айқын көрінеді.
ІІ ... ... ... ... ... ... ... халқының табиғи өсімі және көші-қоны мен оның негізгі мәселелері
Ақтөбе облысының демографиялық даму сипаты халықтың табиғи және көшіп-қону қозғалысымен анықталады, олардың ... мен ... ... ... ... нәтижесіне:
* облыстың экономикалық әлеуетінің дамуына;
* тұрғын үй нарығының дамуына;
* жұмыспен қамту және еңбекақы деңгейіне;
* мемлекеттік және жергілікті әлеуметтік ... және ... ... байланысты болады.
Ақтөбе облысындағы демографиялық жағдайды соңғы жылдары аймақта ... ... бала ... жоғарылауы, қаза болу деңгейінің төмендігі және халықтың көші-қон ... ... ... ... ... деп бағалауға болады. 2009 халық санағы қорытындылары бойынша Ақтөбе облысындағы халық саны 757,8 мың ... ... және ... 50 ... 358,3 мың ... өсті, ал өткен (1999ж.) санақпен салыстырғанда 75,2 мың адамға немесе 11,0% өсті. Қала халқының саны 461,1 мың адам ... және 1999 ... ... ... 83,5 мың ... ... 22,1% өсті, ауыл халқы - 296,7 мың адам, сонымен бірге ол 8,3 мың адамға немесе 2,7% ... Қала ... ... 60,8%, ауыл халқы - 39,2% ... Қала ... үлес ... ... ал ауыл халқы, тиісінше 5,5 пайыздық көрсеткішке азайды.
№1 диаграмма
1999-2011 жылдар аралығындағы Ақтөбе облысының халық саны
жыл басына мың адам ... ... ... ... облыста халық санының өсуін байқауға болады. 2010 жылмен салыстырғанда 2011 жылы облыс бойынша халық саны 13,9 ... ... ... қала халқы 12,8 мыңға артқан, әрине бұл қаладағы өндірістің дамуымен тығыз байланысты. Ал ауыл ... ... ... ... ... ... жылы 1,1 ... ғана өскен.
№1 кесте Ақтөбе облысының аудандарының алып жатқан аумағы және ... ... ... ... ... ... 1км2, адам
1999
2009
2011
Ақтөбе облысы
300,6
2,27
2,52
2,59
Ақтөбе қаласы
2,3
122,52
169,98
177,74
Алға
7,5
4,92
5,13
5,20
Әйтеке би
35,9
0,96
0,72
0,71
Байғанин
61,0
0,40
0,36
0,37
Қарғалы
5,0
3,84
3,37
3,34
Қобда
14,0
1,98
1,40
1,38
Мәртөк
6,6
4,71
4,52
4,46
Мұғалжар
27,9
2,29
2,22
2,25
Ойыл
11,5
1,81
1,62
1,61
Темір
12,6
2,85
2,72
2,79
Хромтау
12,9
3,40
3,08
3,11
Шалқар
61,9
0,76
0,71
0,72
Ырғыз
41,5
0,38
0,35
0,36
[10]
* Бұл кестеде облыс ... алып ... ... мен ... халықтың тығыздығы берілген. Байқағанымыздай Ақтөбе қаласының аумағы небәрі 2,3 ... ... ... да халық тығыздығы 1км2 - ға 177,74 адамнан келеді. Бұл әрине қаладағы өнеркәсіп орындарының орналасуына байланысты жұмыс күшінің тартылуымен ... Ал ... ... Алға, Мәртөк аудандарының жер көлемі шағын болғанымен халықтың орналасу тығыздығы жөнінен ... ... ... ... ... Ырғыз, Әйтеке би, Мұғалжар аудандарының жер көлемі ... ... ... халық сирек қоныстанған.
Әлеуметтік-демографиялық құрылым бұл - туу, өлу, ... ... қала мен ауыл ... ... ... ... ... сияқты құбылыстардың статистикалық параметрлері болып белгіленеді.
Елдің, аймақтың, елді мекеннің халқының саны екі ... ... ... фактор - туу мен өлудің нәтижесінде ұрпақ ... ... ... ... ... ал екіншісі - адамдардың бір жерден екінші жерге қоныс аударуы ... мен ... ... оны ... ... ... ... деп атайды. Туу мен көшіп келу тұрғындар санын көбейтсе, ал өлу мен ... ... ... ... ... ең ... ... - халықтың ұдайы өзгеруін, өсу мөлшерін, дамуын анықтау. Халықтың ұдайы ... - ... ... туу мен өлу, яғни ... жағдай арқылы жүзеге асады. Белгілі бір аймақтағы халықтың өсу мөлшерінің өзгеруі адамдардың басқа жерлерден ... ... ... мен ... ... аймақтарға қоныс аударуына (эмиграция), яғни халықтың көшу-қону қозғалысына да байланысты. Сондай-ақ халық санының ... ... ... ... ... балалар санына немесе білім деңгейіне, мамандығына, әлеуметтік ахуалына орай бір күйден екінші күйге, бір ... ... ... ауысуына тәуелді. Кең мағынасында алғанда, халықтың ұдайы өзгерісі дегеніміз оның санының, құрамы мен орналасуының табиғи жағдайларға және ... ... ... ... ... Отбасының құрылуы, оның дамуы мен күйреуі демографияда дербес мәнге ие. ... ... ... ... зерттейді. Сондықтан оның көрсеткіштерін демографиялық көрсеткіштер деп атайды. Олардың негізгілері - туу, өлу және табиғи өсім ... мен ... ... ... Демографиялық көрсеткіштерді абсолюттік цифрлармен беруге болады, бірақ көбінесе оларды 1000 тұрғынға шаққандағы есеппен промиль арқылы %. ... ... ... көрсеткіштер тұрғындар саны әр түрлі елдің, аймақтың немесе елді мекендердің халық динамикасын ... үшін ... ... көптеген себептерге байланысты. Оның кедей отбасыларға қарағанда ауқаттыларында, ауылды жерлерге қарағанда қалада ... ... ... ... ... ... даму ... мен тұрғындардың әл-ауқаты жоғарылаған сайын туу көрсеткіші азая береді. Бұл - экономикасы дамыған ... мен қала ... үлес ... жоғары елдерге тән жағдай болып саналады. Туу көрсеткішіне әсіресе, экономикалық тығырық пен ... ... ... тигізеді.
Ақтөбе облысында 2005 жылдан бастап туу деңгейі 1995 жылмен теңдес болып қалды, ... туу ... 1000 ... яғни 19,1 %.-ге ... Одан ... ... туу коэфицентінің оң тенденциясы қалыптасты. Жаңа туған сәбилер мен 4 жасқа ... ... ... өсуі облыстағы туу деңгейінің өсуін куәландырады. Жалпы, осы мәселені Ақтөбе облысында ... ... бала туу ... ... ... ... ... айтуға болады.
Демографтар тағы да некеге отыру жасы (ол жоғары болған сайын туу деңгейі де төмен болады) мен ... ... ең ... діндер қолдайтын көп балалық салт-дәстүр сияқты себептерді де бөледі.
Тууға әсерін ... ... ... ... ... Егер мемлекет халық санының өсуіне мүдделі болса, онда көпбалалы отбасыларға жағдай туғызады, яғни баланы бағып-күтуге берілетін демалыс мерзімін ұзартып, ... ... ... ... ... ... өсуін тоқтату үшін, керісінше әр түрлі шектеу шаралары жүргізіледі.
Тууды төмендету саясатының хрестоматиялық мысалын көршілес ел - Қытайдан ... ... Онда ... ... ... жергілікті үкіметтен рұқсат алу керек. Жалғыз баланың отбасы көп уақыт бойы үлгі ретінде саналып келді, ол мемлекеттң ұранына ... ... ... ... ең жас және ең кәрі ... ... көп ... Оның шамасы ең алдымен халықтың әл-ауқатына, денсаулық сақтаудың даму деңгейі мен қоршаған ортаның сапасына байланысты. Сонымен қатар халықтың кәсіптік ... да әсер ... ... ... ... ... және басқа) кәсіптік аурулардан болатын өлім-жітімді көбейтеді. Ол халықтың ішіндегі қарт адамдардың үлесі көбейген сайын да артып отырады. Өлудің ... ... ... ... ... ... келеді.
Халықтың табиғи өсімі дегеніміз әрбір 1000 адамға шаққандағы туылған және өлген адамдардың ... ... ... ... ... туу, өлім және ... ... жалпы коэффициенттері
1000 адамға
Еркектер және әйелдер
Еркектер
Әйелдер
1999
2009
2011
1999
2009
2011
1999
2009
2011
Туғандар
Ақтөбе
облысы
14,48
21,73
22,15
15,35
23,53
23,55
13,66
20,06
20,85
Қала халқы
13,44
22,30
22,36
14,65
24,63
24,34
12,36
20,24
20,61
Ауыл халқы
15,76
20,84
21,81
16,15
21,91
22,36
15,36
19,78
21,26
Өлгендер
Ақтөбе облысы
9,39
7,99
7,76
10,81
9,42
9,12
8,06
6,66
6,49
Қала халқы
10,60
7,91
7,65
12,69
9,61
9,03
8,74
6,40
6,44
Ауыл халқы
7,90
8,12
7,92
8,63
9,15
9,25
7,17
7,09
6,59
Табиғи өсім
Ақтөбе облысы
5,09
13,74
14,39
4,54
14,11
14,43
5,60
13,40
14,36
Қала халқы
2,84
14,39
14,71
1,96
15,02
15,31
3,62
13,84
14,17
Ауыл ... ... ... ... 1999-2011 жылдар аралығындағы халықтың табиғи қозғалысы
1000 адамға
[10]
Жоғарыдағы диаграммадан ... ... ... ... ... ... аймақта елеулі түрде бала туушылықтың жоғарылауы, қаза болу деңгейінің төмендігі және халықтың көші-қон қалпының ... ... ... ... деп бағалауға болады.
Қоғам мен экономикада әйелдер ролінің ... ... ... ... ... - ана болу. Соңғы 7 жылда облыста халықтың табиғи өсім бетбұрысы байқалып ... ... ... 1000 адамына шаққанда туу коэффициенті 2010 жылғы 19,85-тен 2011 жылы 22,07-ге дейін ... 2010 жылы ... ... ... 100 қыз ... 106 ер баладан келіп тұр. Туу өсімі жоғарылау нәтижесінде соңғы 7 ... жасы 1 ... ... балалар саны бір жарым есеге өсті.
Ақтөбе облысы бойынша 2009 жылы қаңтар - желтоқсанында 13566 ... туды (2005ж. ... - ... - 13083). ... ... жалпы 1000 адамға шаққандағы туған тұрғындардың жалпы коэффициенті 19,63 адам ... (2008ж. - 19,17). ... ... ... өлімдердің саны 2009ж. қаңтар - желтоқсанында 6687 адамға қарсы 2008 жылы қаңтар - желтоқсанында 6507 адам ... Ал ... ... ... 1000 ... ... ... болғандардың саны 9,68 адам құрады (2008ж. - 9,53). Қайтыс болғандар саны өткен жылмен салыстырғанда 98 адамға төмендеді және 5 977 адам ... Өлім ... ... 1000 ... ... 8,49 - дан 7,76 ... төмендеді.
Тұрғындар өлімінің басты себептері қан айналымы жүйесінің аурулары болып сақталуда, барлық қайтыс болғандардың санынан ... жылы ... - ... облыс бойынша 1 жасқа дейін қайтыс болған 197 нәресте тіркелді (2008 жылы қаңтар - желтоқсанында - 197 ). ... ... ... ... ... 1000 тірілей туылған 1
1 жасқа дейінгі қайтыс болған балалардың өлу себептерінің құрылым ауруларынан 56,3%-ы, перинаталды мерзімдегі ... ... ал туа ... ... 14,7%-ы ... ... ... қаңтар-желтоқсанында халықтың табиғи қозғалысы 11 090 адам құрады (2009ж. - 10 444), ... ... ... коэффициенті 1000 адамға шаққанда 2009 жылғы қаңтар-желтоқсандағы 14,60 промилеге қарсы 14,39 промилле құрады. АХАЖ органдары 17 067 жаңа ... жас ... ... ... облыстың әрбір 1000 тұрғынына шаққанда 22,15 нәресте өмірге келді. (2010ж. - 23,09).
2011 жылғы қаңтар-ақпанда облыста 2636 дүниеге ... және 1076 ... ... ... ... өсім ... -- 1560 ... жылдың тиісті кезеңімен салыстырғанда туғандар саны 119 нәрестеге азайды (4,3 пайыз), өлгендер саны 43 адамға өсті (4,2 ... ... 1000 ... ... ... келгендер -- 22,07, өмірден озғандар -- 7,86. (2010 ... ... ... -- 22,11 және 7,12 промилле).
Жалпы облыс бойынша туу дәрежесі өлімнен 2,4 есеге жоғары, оның ішінде қалалық ... -- 2,6 есе және ... ... -- 2,3 ... отбасы құрылымымен неке жағдайы тығыз байланысты. Неке - отбасын құру мақсатын көздеген ер мен әйелдің тең ... ... ... ... бір-бірінің алдында белгілі құқықтырға ие болады және міндеттер орындайды. Неке міндетті түрде тіркелуі керек. Тек тіркелген ... ... ғана ... ... ... ... Отбасының түрлі тұптары бар. Олардың ішінде ... ... ... кең ... ... отбасы ата-аналардан және олардың балаларынан тұрады. Кіндік отбасының екі нұсқасы болуы мүмкін: балалы және баласыз, ... ғана ... ... ... ... ... ... балаларымен қоса, өзге туысқандарын да біріктіреді.
2009 жылы қаңтар - ... ... ... ... некелердің саны 668 құрады, ал ажырасулар - 1620 (2008ж. осы ... - ... 5897 ... және 1466 ... 1000 ... ... ... жалпы коэффициенті 9,67 промилле құрады (2008ж. - 8,63), ал ... ... ... - 2,34 промилле (2008ж. - 2,15).
2010 жылы 7 212 ... жұбы жаңа ... ... бұл 2009 (6 821) ... ... 391 ... (немесе 5,7%) көп. Неке құру деңгейі 9,25-тен 9,36 промиллеге дейін.
№3 диаграмма ... мен ... ... ж. ... саны ... жылмен салыстырғанда 88 ажырасуға немесе 5,0% өсті. (2010ж. - 1 865, 2009ж. - 1 777). ... ... ... ... ... 4 ... 1 ажырасудан келіп тұр.
Халықтың өмір сүру деңгейі. Ақтөбе облысындағы өмір сүру ... ... 11674 ... ... бұл орта ... ... 94,4 %-ын ... Кедей халықтың үлесі - 7,0 %, кедейлік тереңдігі - 1,1 %, кедейлік өткірлігі - 0,3 %. ... өмір сүру ... ... ... тұтынудағы ең аз нормадан алып есептегенеде, 2010 жылдың қаңтарында 2009 ... ... ... орта ... 2,0 %-ға ... Ақтөбе облысында бір қызметкердің номиналды еңбек ақысының мөлшері 2004-2006 жылдары жалпы республикалық деңгейдегі ... орта ... ... ... 2007 жылдан бастап қызметкердің еңбекақысының сомасы республикалықтан кем болды. Орта ... ... ... ... ... ... ... 2008 жылы 6-орында тұр.
Экономикалық қызмет түріндегі еңбек ақы қорының ... ... ... ... диспорпорция байқалуда. Орта айлық еңбек ақы облыс экономикасының түрлі салаларында есептелінеді. Статистика ... ... ... ... ... ең ... еңбекақы таукен өндіру өнеркәсібінде сақталады - 92946 тенге ... ... ... 1,8 есе артады), қаржы қызметтерінде - 86052 тенге (1,5 рет), көлік және байланыс - 79692 ... (1,4 есе). Ең ... ... ... ... ... ... - 24518, бұл облыс бойынша орта көрсеткіштен 56,2 % төмен. Экономикалық қызмет түрлері бойынша еңбек ақы ... ... ... ... ... ... бір мамандықтардың тиімділігінің төмендеуі немесе жоғарылауының басты факторы болып ... Егер ... ... ... ... ... ауылшаруашылығымен айналысқандығын ескерсек, онда осы секторда ауқымды дисбаланс ... ... ... Ақтөбе облысының аудандар кескінінде бір ... 2009 ... ... орта ... ... ... ... бір жан басына шаққандағы атаулы қаржылық табыстар 2010 ... ... 2009 ... ... ... 18,1 ... ... болып, 38890 теңге құрады, нақты қаржылық табыстар аталған кезеңде 10,8 пайыз өсті.
2010 жылдың тамызында ... ... ... ... ... ... 73320 теңге құраса, 2009 жылдың тамызына өсім 18,6 пайыз ... ... ... ... 111,2 пайыз құрады.
Жоғары еңбекақы Хромтау (70 687 тенге), Байғанин (67 829 тенге), Мұғалжар (63 909) ... ... (59 210 ... және Ақтөбе қаласында (62558 тенге) қалыптасты. Бұл аудандарда өндірістік кәсіпорындар бар.
Ақтөбе облысында ... ... ... ... 8 ... атап ... Ең ... еңбекақы Ойыл (30699 теңге) ауданында және Қобда (32851 теңге) ауданында белгіленді. Бұл аудандар халықтың РФ кету көші-қоны ауқымды байқалатын шекара ... ... ... ... ... ... ... түрі ауылшаруашылығы болып келген аудандарда негізінен төмен еңбекақы белгіленген. Ауылшаруашылық ... ... 9,6 ... Ең ... ... ауыл ... қызметкерлерінің үлесінде -- облыс бойынша көрсеткіштен 40 пайыздан жоғары.
Сонымен, әртүрлі қызмет саласындағы жалақы деңгейлері арасындағы елеулі саралылық сақталып ... ... ... - ... бір ... ... ... тұру үшін қоныс аударуы болып табылады. Көші-қон адамдардың тек қана ... ... ... Бұл - ... ... ... Ол бүкіл халықтың және елдің өмірінің көптеген жақтарын қамтиды: табиғи қозғалыс пен жас-жыныстық құрылымға, халықтың ұлттық және ... ... ... қорлары мен әлеуметтік-экономикалық дамуына әсерін тигізеді. Осыған байланысты көші-қон жан-жақты зерттеледі. Ғалымдар оның себептері мен түрлерін, бағыттары мен ұзақтығын, ауқымы мен ... ... ... ... ... мен кеткендердің арақатынасын зерттейді.
Халықтың көші-қоны әр түрлі болып келеді. Бағыты бойынша оны ішкі және сыртқы деп бөледі.Сыртқы көші-қонға ... ... және ... ... ... ... Ішкі көші-қон бір елдің ішіндегі көшіп бару мен көшіп келуді құрайды. Адамдардың қоныс ... ең көп ... ... себептер, яғни олардың өмір сүру деңгейі жоғары жерлерді іздеуі,оқуға бару, отбасылардың туысқандарына барып қосылуы т.б. Ірі көші-қон барысы саяси ... атап ... ... ... ... ... ... кейбір тобының дискриминацияға ұшырауына да байланысты.
Сыртқы көші-қон. Қазақстанның сыртқы көші қоны ТМД елдерімен тығыз байланыс ұстайды.
Ішкі көші-қон әр алуан. Ауылды ... ... ... ... ... ... көп. Осыған байланысты елдегі бұрынғы урбандалу дәрежесі едәуір өсті. Қазір қоныс аударушылардың 3/4-і қаланы таңдайды. Сонымен бірге ... ... елді ... ... ... ... және ірі қалалар арасындағы көші-қон да бар. Халықтың орналасуындағы маңызды өзгерістерді аймақ аралық ... ... ... ... ... себептер: саяси-әлеуметтік, экономикалық қайшылықтар, ауыл шаруашылығындағы дағдарыс, колхоз-совхоздардың таратылуы және т.б.
1990 жж. ортасына дейін ауылдан ... ... ... ... ... Мұның себебі қалада нарық элементтері тезірек дамыса да, ауылда сол тұста әлі де ұжымшарлар мен кеңшарлар істеп ... еді. 1993 ж. аяғы мен 1994 ж. ... ... мен ... тарату қарқынды түрде жүзеге асырылып, ауыл толық дәрежеде нарыққа ене бастады. 1995 ж. қала ... саны ... ... кемуді тоқтатып, ішкі көші-қон екі бағытта да стихиялы түрде болғанымен ... ... ... Ол ... ... жұмыссыздар қалаға жұмысқа орналасу үшін қоныс аударған еді. Өндіріс орындарындағы дағдарыс, зауыттар мен фабрикалардың жабыла бастауы, жекешелендірудің алғашқы жылдары көптеген қала ... да ... ... әкеліп соқты. Нарық қыспағына шыдамай жабылған зауыттар мен фабрикалар жұмысшылары енді ауылға келе бастады. Бұл кездегі көші-қондағы ... ... ... ... жергілікті халықтың мәжбүрлі-амалсыз қалаға қоныс аударуы қала халқының ауылға көші-қонына ... ... ... Ауыл халқы қалаларға сіңу үшін мегополистерге жинақы түрде де орналасты.
Ішкі көші-қон елдің өз ... ... ел ... ... ... ... сырқы көші-қон сияқты әсер етпейді. Бірақ, ол республиканың ішкі ... ... ... ресурстарының толықтығы мен жетіспеушілігіне, экономикалық даму деңгейінің ... ... ... арасалмақ пен білім деңгейіндегі өзгерістерге, сондай-ақ, әлеуметтік және ұлттық құрамына әсер етеді.[11]
Халықтың табиғи өсудегі оң және ... ... ... ... ... ... демографиялық дамыту, былайша алғанда, халықтың тетіктік қозғалысы динамикасына қарағанда, сәл баяулауда. Көші-қонның ... ... ... ... ... динамикасында ерекше бейнеленеді.
Облыс халқының ауқымды тетіктік құлауы түрлі этникалық ... ... ... ... ... ... ... 2004 жылға дейін облыста миграцияның теріс әсері сақталып келді, бұл өз ... ... ... ... және Беларусь көші-қонының жоғарғы үлесін көрсетеді. Жалпы алғанда, этнос санақтарының төмендеуі титулды этностың ұлғаюында жалғасын ... ... ... кетуі табиғи өсумен салыстырғанда ауқымды. 2000 жылы миграциялы көшіп қонудың ең ... кезі ... және ол 10537 ... құрастырған. Халық санының табиғи өсуінің жағымды тенденциясына қарамастан, соңғы бірнеше жылдары Ақтөбе облысы аумағынан кеткендердің саны орта есеппен алғанда ... 14 мың адам ... ... ... ... ... ... жылда облыс хылқының тетіктік қозғалысында жекелеген өзгерістер пайда болды. Егер 1990 жылдың орта ... және 2000 ... бас ... ... ... ... сыртқы миграцияға байланысты болса, онда қазір аймақаралық миграция облыстың тетіктік жойылуының басты көзі болып табылады. ... ... ... ... аудандар бойынша көрсеткіштері
Келгендер
Кеткендер
Көші-қон айырымы
1999
2009
2011
1999
2009
2011
1999
2009
2011
Ақтөбе
облысы
198
10 437
17 368
15 ... ... ... ... ... 701
Ақтөбе қ.
791
4 898
13 116
8 333
6 064
5 826
-4 542
-1 166
-7 290
Алға
15
1 163
650
703
1 061
1 207
12
102
-557
Әйтеке би
62
234
176
781
604
732
-619
-370
-556
Байғанин
156
293
247
354
564
529
-198
-271
-282
Қарғалы
325
256
302
597
444
421
-272
-188
-119
Қобда ... ... ... ... ... ... ...
88
530
431
634
769
907
-546
-239
-476
Ырғыз
120
159
255
175
237
311
-55
-78
-56
№5 диаграмма Ақтөбе облысының 1999-2011 жылдар ... ... ... ... адам ... ... ... ішкі көші-қонында Ақтөбе қаласы және Мұғалжар ауданы лидерлікті ұстап келеді. Қалған аудандар өңірдің экономикалық өсуінің негізгі ... ... ... Осылайша, миграция мүмкін жұмыс орындарының бар болуымен, өмірдің аса жағымды жағдайларына, қызметтің кеңейтілген шеңберіндегі сапасы мен қол жетімділігіне ... ... ... ... ... ... ... массасының кетуі анықталды. Аймақаралық ауысымның көші-қон сальдосы 2009 жылы 4093 ... ... ... Астана қаласына кетуде (830), Маңғыстау облысына (798) және ... ... (582) ... ... Бұл ... негізгі үлесті 16-62 (57) жастағы жұмысқа жарамды адамдар ... ... 2009 жылы ... ... кетуден 83 % жұмысқа жарамды адамдаға келеді. Егер жұмысқа жарамды жастан жас ... ... ... 0-15 ... ... тұлғалар көші-қон жойылудың 14 %-нан астамын құрастырса, жағдай қиындайды. ... ... ... ... процестер ықпал жасауда. 2011 жылғы қаңтар-ақпанда облысқа 1761 адам келді, ал тыс жерге ... саны -- 2113 ... ... ... ... ... 2 тенденцияны анықтап алуға болады. Біріншіден, аймақтан кетіп жатқандардың негізгі бөлімі жұмысқа жарамды және 15 жасқа дейінгі ... ... ... ... ... ... ... үлкен тұлғалар есептеледі, және осыған сәйкес Ақтөбе ... ... ... мүмкін. Бұрын айтылғандай, облыс халқы жеткілікті түрде жас, сондықтан, осы тенденция ... ... ... бейнеленуі тиіс емес. Ұзақ мерзімді дамуда ең ... ... ... ... ... ... ... салдарынан Ақтөбе облысының еңбек ресурстарының тек қана сандық құрамы емес, сонымен қатар сапалық ... да ... ... ... ... ... ... орта арнайы білімдері бар кеткен тұлғалардың қатары 2009 жылы 52,9 %-ды құрастырды. ... ... бар ... ... аз. ... Ақтөбе облысында тенденциялары байқалады.
2013 жылы облыс ішінде тұрғындардың көшуін қосқанда, ... ... саны 809 ... ... ... саны - 800 адам (2012 ... ... 721 адам келген, 972 адам кеткен). Көші-қон сальдосы 2013 жылдың қаңтарына -191 адамды, 2012 жылы - 251 ... ... ... тыс ... ... 34 адам келген, ал 47 адам кеткен. 2012 жылдың қаңтарына Ақтөбе облысына келгендер саны 37 адам, ал облыстан ... саны - 63 ... жылы ... ... ... облысына 17 қазақтар (50,0%), 7 орыстар (20,6%), 5 украиндер (14,7%). Осы кезеңде облыстан Қазақстаннан ... саны - 4 ... (8,5%), 32 ... (68,1%), 10 украиндер (21,3%).[10]
Өңіраралық көші-қонда есеп беру кезеңінде келгендер саны 2012 жылдың қаңтармен салыстырғанда 25,5% қысқарды, ... саны 23,0% ... ... ... ... - 178 ... ... (2012 жылы - -225 адамға кеміді).
2012 жылдың қаңтарына облыс шегінде мекен-жайын өзгерткендер саны 488 адамды құрады, 2013 ... ... - 429 ... ... ... ... астана көші-қон үшін тартымды екінші орталықты - астаналық аймақты жасады. Осы екі ... да ... ... ... ... ... ... әлуетті, жұмысқа орналасудың қолайлы мүмкіндіктері шешуші рөл атқарады.Қазақстанның қалған бөліктері аудан аралық көші-қонда механикалық ... ... ... ... ... ең ... екі ... қамтамасыз етті. Сонымен, тәуелсіздік жылдары барысында көші-қонның масштабы, бағыты және нәтижелері өзгерді. Қазіргі уақытта ол халықтың ... ... оның ел ... аумақтық таралуына көп әсер етеді.
Міне, сондықтан халықтың санын көбейтіп, құрамын нығайтатын, тарихи-демографиялық ... ... екі ... - ... өсім мен ... келетін көші-қонды оң пайдалану керек. Табиғи өсімді күшейту үшін жастарға, әсіресе жас отбасыларға, көп балалы аналарға, олардың жас ... ... ... ... нақтылы, тұрақты және жүйелі түрде қамқорлық, тікелей жәрдем ұйымдастырлуы қажет. Қазақ халқына тарих берген осындай мүмкіндіктерді ... және ... ... ... ... көбейтіп, қатарын нығайта түсіп, өркениетті қауымда өз орнымызды алғанымыз жөн-ақ.
Ақтөбе облысындағы табиғи өсімнің жалпы барысы оң ... ... анық ... тапқан.
Көші-қон қозғалысының оң айырымдық көрсеткішінің облыстың әлеуметтік, экономикалық, мәдени дамуындағы артықшылықтарымен бірге, облыс халқының құрамындағы сапалық ... ... ... ... ... және ... ... бүгінгі сипаты
Қоғамның әлеуметтік құрылымында елеулі орнын әлеуметтік-демографиялық алады, оған келесі тұрғындар құрылымы жатады: ... ... және ... Бұл ... ... ... ... тұрғындардың қалыптасуы мен ұдайы өсу үрдісінің нәтижесі мен ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуында халықтың саны ғана емес, мен да ... ... мен ... ... ... ... көбінесе синоним ретінде қарастырады. Дегенмен олардың арасында айырмашылықтар да бар. Көп ... ... ... ... ... түсіндіріледі.
Құрылым - сандармен берілетін салыстырмалы шамалар. Халықтар географиясы ... ... ... және ... ортамен өзара әрекеттес процесінде қарастырылатын халықтардың санын, құрамын және ... оқып ... ... ... деректерінде діндік құрылымынан басқасы халық санағына енгізілген.
Белгіленген құрылымның әрқайсысы тұрғындарды келесі белгілер бойынша құрамын сипаттайды: жынысы, ... ... ... ... ... ... ... тұру уақыты. Тұрғындардың құрамын және оның өзгеру заңдылықтарын зерттеп білудің маңызы өте зор. Ол ең ... ... ... білу ... экономикалық-әлеуметтік жоспар құрып, салуатты саясат жүргізу үшін қажет. Тұрғындардың даму келешегін алдын ала көре білу, демографиялық ... ... - ... да ... ... тұрған маңызды міндеттерінің бірі. Әсіресе ол қазіргі ... ... ... даму ... өзі ... ... ... отырғанда өте қажет. [13]
Демографиялық үрдістердің заңдылықтарын мен айғақтарын білу сындарлы демографиялық саясат жүргізуге - көп ... ... ... ... ... ... денсаулығын сақтау, тұрғын үйлер салу, тұрғындарды азықпен қамтамасыз ету мәселелерін шешуге көмек көрсете ... ... және оның ... ... тек сан ... ғана емес, сонымен қатар сапалық тұрғыдан да қарастырылады. Мысалы, белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... дамып-жетілуі, денсаулығындағы өзгерістері де назарға алынады. Демографияда жекелеген ... ... әр ... ... барлық халықтың да, сонымен бірге дербес зерттеу нысаны ретінде оның белгілі бір ... да ... ... пайдаланылады.
Тұрғындардың жыныстық-жастық құрылымы - екі қосындысын айқындайды: бірінші жағдайда қандай да бір территорияда (ел,аудан) немесе ұжым ... (ең ... ... ... пен ... ... ... екіншіде - әртүрлі жас адамдарының арасындағы арақатынас.
Жыныстық-жастық құрамы халықтың табиғи қозғалысына тәуелді. Біздің елмізде 1000 қыз ... ... 10485 ер бала ... және ... ... ер адамдардың саны басым. Еркектердің үлес салмағы өлудің жоғары дәрежесіне байланысты азайып, жыныстардың арақатынасы ... енді ... саны ... ... ... халықты үш топқа бөледі: біріншісіне - 0-ден 14 жасқа ... ... - ... ... (15-59 жас) және үшіншісіне - егде ... (60 жас және одан ... ... топтар арасындағы арақатынас тұрғындардың жыныстық, жастық құрылымының түрін сипаттайды. Неғұрлым құрылым прогрессивті, соғұрлым онда даму ... ... ... ... ... тұрақты болып келеді.
Тұрғындар санының белгілі өсімі мен оның прогрессивті өзгерісі негізіндегі жыныстық-жастық құрылым, елдің ... ... ... және ... ... ... ... айқындайды.
Тұрғындардың отбасылық құрылымы - келесі көрсеткіштер: саны, көлемі, ... ... ... ... ... ... негізінде сипаттайды және ұдайы өндіріс, миграция, тұрғындардың өмір деңгейі мен тұрмысы, жастардың әлеуметтенуі мен үлкендердің ... ... ... әлеуметтік, этникалық, ұлттық құрылымын сипаттау мен зерттеуде кең қолданылады.
Жас ерекшелік құрылымы. 2012 жылдың 1-қаңтарына. Ақтөбе ... ... 65 % ... ... ... Солардың ішінде, 67 % ер адамдар, 61,8 % әйел адамдар құрайды. Ақтөбе облысында халықтың 16,8 % орта жастан сәл ... ... (45-59 жас), 6,66 % қарт ... ... (60-74 жас). ... ... 15-19 жас арасындағы, және 20-24 жас, сонымен қатар 25-29 және 0-4 жастағы адамдар саны көпшілік деп айтуға болады. Мұны ... ... саны ... ... деп ... ...
Халық санының өсімі төмендегі топтарда байқалды: 0-4 жас, 15-59 жас ( 35-39 ... ... ... және 65 ... және одан жоғары.
Халық санының төмендеуі халықтың төмендегі ... орын ... 5-9 жас, 10-14 жас, 35-39 жас және 60-64 ... жас ... ... 1000 әйелге сәйкестігінде ерлер басымды орында құралды, ал 20-24 жастағы - 65 жас және одан ... ... ... басымды орында.
№6 диаграмма Жекелеген жас топтарына ... ... ... ... ... пайызбен
[10]
Жыныстық құрамы. Ақтөбе облысында ер адамдарға қарағанда әйел адамдардың саны басым болып ... ... ... 2012 ... көрсеткіштерге сәйкес еркектердің саны - 339460 адамды құраса, әйелдердің саны - 364200 адамды құрайды. Облыста 1000 ... 1079 ... ... ... бойынша жалпы - 1074 әйел).
Соның ішінде әйел адамдардың саны Ақтөбе қаласы бойынша - 20780 ... Алға ... ... - 1556 адамға, Хромтау ауданы бойынша - 1100 адамға, Мәртөк ауданы бойынша - 626 ... ... ... ... - 478 ... ... ауданы бойынша - 308 адамға және Қобда ауданы бойынша - 153 ... ер ... ... ... ... ... ... әр түрлі жастағы топтар бойынша бұл сәйкестік ... ... ... жасы 35 ... ... 1000 ер адамға сол жастағы 994 әйелден келсе, жасы 16-ға дейінгі 1000 ер балаға 938 қыз ... ... тұр. ... саны жасы 29-ға ... ... ... Жасы өскен сайын олар азая береді. Мысалы, жасы 60-тан асқан әйелдер осы жастағы ерлерге ... 1,8 есе көп. ... ... аудандарда әйел адамдарға қарағанда ерлердің саны артық. Оларға жататындар: Мұғалжар ауданы - 951 адамға артық, Байғанин ауданы - 327 ... ... Ойыл ... - 312 ... ... ... ... - 253 адамға артық, Ырғыз ауданы - 232 ... ... және ... би ... 88 ... ... ... өндіруші бөлігі - еңбек қорларын анықтауда оның жасы басты өлшем болып табылады. Бұл үшін мемлекет ... ... ... Әр ... ... аздаған айырмашылықтары бар. Ол Қазақстанда еркектер үшін 16-63 жас, ал әйелдер үшін 16-58 жас.
Халықтың ішіндегі егде адамдардың үлесін демографтар халықтың ... ... деп ... шамасын пайызбен белгілейді. Бұл көрсеткіш бойынша халықтың жас ... әр ... ... ... Оның ... ең алдымен туудың әсері зор, туу жоғары болған сайын халық та жасара түседі немесе керісінше болады.
Адамдардың бір ... ... ... ... ... ете алмайды (мысалы, мүмкіндігі шектеулі жандар). Сонымен қатар қоғамдық өндірісте зейнеткерлер мен жасөспірімдердің кейбір ... ... ... ... ... ... бар ... адам, халықтың еңбек ресурсын құрайды.
Еңбек ресурсының құрамына мүмкіндігі шектеулі адамдардан басқа жұмыс ... ... ... ... ... ... ... зейнеткерлер мен жасөспірімдер жатады. Сондықтан олардың шамасы халықтың санына, оның ... ... ... ... ... мен ... санына байланысты.
Нарықтық экономикалы елдерде экономикалық белсенді халық деген ұғым кеңінен қолданылады.
Экономикалық белсенді халық - бұл қоғамдық өндіріспен ... ... оған ... ... ... ... ... халық. Экономикалық белсенді халық жұмыс істейтін адамдар мен жұмыссыздар жатады. Ол ... ... емес ... яғни оқушылардың, студенттердің, әскери қызметкерлердің, үй шаруасындағы адамдардың ... ... ... ... ... ... ... жұмыс орнын көбейтіп, жұмыссыздар санының азаюына оңды ... ... ... ... ... ... беруші - үкімет болды. КСРО тарайтын кездің алдында мемлекеттік мекемелер мен ұйымдарда, яғни мемлекеттік секторда қазақстандықтардың 90%-дан астамы ... ... өтер ... ... көп түрі жеке кәсіпкерлерге берілді. Жұмыс күшінің үлкен бөлігі жеке секторға ауысты. Соған қарамастан, мемлекет халық ... ... ... (1/4) ... - басқарушыларды, келісімшартпен істейтін әскери қызметкерлерді, полицейлер мен соттарды, мұғалімдерді, дәрігерлерді, ... ... ... ... ... ... нарықтық экономикамен бірге еңбек нарығы қоса келді. ... ... орны үшін ... ... еңбек өнімділігі мен іскерлік белсенділікті жоғарылатуға;
* маманданған кадрларды (керекті мамандықтарға арқылы);
* жұмыс күшінің қозғалысын көтеруге әсерін тигізді.
Ол ... ... ... ... ... пайдалануына мүмкіндік береді. Бірақ нарықпен өткір әлеуметтік мәселе - жұмыссыздықпен тығыз байланысты. Қоғамдық құрылыстың және экономиканың даму ... ... ... ... ... ... ... және кәсіптік құрылымы айтарлықтай өзгерді.
Жоспарлы экономиканың негізгі жетістіктерінің бірі - халықтың жаппай еңбек етуі ... ... ... ... ... жарамды адамды жұмыс орнымен қамтамасыз етті. Бірақ бұл еңбек өнімділігін төмен болуы арқылы ... ... Қол ... кең ... бір ... орнына екі жұмыскерден жиі қойылып отырды. [14]
2012 жылдың 1 қаңтарында Ақтөбе облысы бойынша негiзiнен жасы 15 жастан үлкен экономикалық ... ... ... саны 397, 3 мың ... ... Соңғы жыл iшiнде еңбек нарығында жұмыспен қамтылған халықты бiр қалыпты өсуі байқалады. ... ... ... ... ... 94%. ... ... сай, Ақтөбе облыстарындағы экономикалық тұрғыдан белсендi халықтың негiзгi шоғырлануы облыстың дәл ... - ... ... ... ... 5 жыл ... облыстың 42% белсендi тұрғын екенi байқалады. Ақтөбе қаласының еншiсi 2009 жылы бұл көрсеткіш тағы 2, 5% өстi. Бұл ... ... ... ... ... ... жаппай көшуін дәлелдейді.
Мұғалжар ауданы (Қандыағаш қаласы) облыс орталығына жақын бары үшін, өндiрiс ... ... ... және тұрғын өмiрiнiң биiк деңгейi үшін, Ақтөбе қаласынан кейiн басты аймақ болып табылады, сондықтан белсендi ... ... өсуі ... ... сонымен бiрге (белсендi емес) экономикалық енжар тұрғынның саны осы аумақтарға шоғырланған.
Облыста тұрғындардың экономикалық белсендік көрсетіп, көш бастайтын Қарғалы (79,5), Ойыл (79,4), ... (79,3) және ... би (79,2) ... Аудандардың талдауы дегенмен барлық аудандар емес белсендiлiктiң биiк ... ... ... алып ... ... Мысалға, 2004 жылы Ойыл ауданында экономикалық тұрғыдан белсендi халық (83% ) 11, 0 мың ... ... ал 2008 жылы 11, 7 мың ... ... ... ... деңгейi 79, 4% төмендедi.
Ақтөбе қаласында 2008 жыл бойы 11, 9 мың адам жұмыссыз ... ... ол 6, 9%. ... ауданы жұмыссыздық деңгейi бойынша бiрiншi орында - 7, 3%.
№7 диаграмма 2012 жылғы 1 ... ... ... пирамидасы
мың адамға
Жұмыспен қамтылған халықты санның 2012 жылдың 1 қаңтарында 373, 3 мың адам, жалданбалы қызметкерлер - 246, 2 мың ... өз ... ... саны - 127, 1 мың ... ... ... қабілетті жастағы әрбір тұрғынға жас және еңбекке қабілетті жастан жоғары 510 адамнан келіп тұр ( республика ... - 563 ... ... ... ... ... ... Статистика бойынша 2009 жылы соңғы 15 жылдарға ең кiшi көрсеткiш болып табылған жұмыссыздық деңгейi 6, 0% ... 1997 ... ... 7, 7%, 2000 жылы 7, 3% және 2005 жылы 3, 2% төмендедi.
Жұмыссыздық ... ... ... облыста еңбекке жарамды тұрғынының экономикалық дәртсiздiгiнiң деңгейiнiң өсуi байқалады.
2009 жылы ... және орта ... және ... 3,8 мың адам ... ... әр түрлi себептер бойынша - 3, 0 мың адам жұмыстан шықты. Жұмыстан өз ықыласымен шыққан адамдар саны 79, 0%, ... ... ... ... - 2, 7%, ... ... бойынша - 18, 3% құрайды.
2010 жылдың 2-ші тоқсанында жұмыссыздар саны 21,9 мың ... ... ... ... 2009 ... ІІ ... 6,1 ... қарсы 5,5 пайыз құрап отыр.
Жұмыссыздар ретінде жұмыспен қамту орталығында тіркелген жұмыссыздар саны 2010 жылдың қыркүйек ... ... 1,8 мың адам ... экономикалық белсенді халық санының 0,4 пайызын құрады.
Ақтөбе облысына 2012 жылдың басында 9030 адам жұмысқа қабылданған, 7306 адам шыққан. ... ... 65 адам ... ... ... ... ... қысқартуымен байланысты болды. 6282 адам басқадай сылтаумен кеттi. ... ... ... 959 ... адам ... ... ... нарығының негiзгi мiнездемелерiнiң бiрi деп гендер құрылымын атауға болады. ... ... ... ... ... ... ... ер адамдар саны басым болады. 2012 жылы әйел ... ... саны 68, 6% ... ... ... осы ... ... Астана қаласынан кейiн Ақтөбе облысы 2 орында. Осы көрсеткiш бойынша Ақтөбе облысы 2005 жылы бiр ... ... ... ... ... 1000 ... 545 ... 2012 жылындағы ортақ демографиялық жүктемесiнiң көрсеткiшi, соның iшiнде жастау еңбекке жарамды жас ... ... ... - 408 және ... жас шамасының адамдарымен - жастау еңбекке жарамды жас шамасының тұрғынының жүктемесi 137 1000 адамға егде адамдармен ... ... және ... ... ... оң мән орын ... ... әр бөлігіндегі жұмыссыздықтың жағдайы әр түрлі. Ол өндірістің даму деңгейі мен ... ... ... ... шет ... ... болатын бәсекелестікке байланысты. Шығыс пен Орталықтағы жағдай жақысрақ, бұл жерлерде алдыңғы қатарлы кәсіпорындар өндірісті кеңейтуде. Оңтүстіктегі жағдай одан күрделірек. ... ... ... ... аяқ киім ... ... зор рөл атқарды. Олар енді арзанқол қытай тауарларынан қысым көруде. Қаратау фосфоритін өндіріп, өңдейтін зауыттар да толыққанды жұмыс істей ... ... Ауыл ... ... да ... әлі ... елде ... қамтылудың үлкен әлеуеті бар. Жылдап тұрып қалған кәсіпорындар іске қосылуда. Нарықтық реформа жеке кәсіпкерліктің, шағын бизнестің, қызмет көрсету ... ... ... дамуына кең мүмкіндік ашты. Бұл көптеген жаңа жұмыс орындарның ашылуына ... ... ... ... ... жылдар ішінде Қазақстан халқының құрылымында елеулі өзгерістер болды. Олар демографиялық жағдайдың ... және ... ... экономикаға өтуімен байланысты.
Қорытындысында, Ақтөбе облысының демографиялық дамуының басты артықшылығы қазіргі уақытта облыстың халықтарының негізгі бөлігін бала туу ... ... ... атап ... ... Жас ... құрылымын талдау халықтың табиғи өсуі әлеуетінің үлкеюі сақталатындығы туралы болжауға болады. Бірақ көші-қон азаюы ... ... ... ... ... ... ... табылады. Халық санының төмендеуін қоғамдағы экономикалық құлаудың аса елеулі индикаторларының біріне қатыстыруға болады. Көші-қон азаюы Ақтөбе облысының қоғамы ... ... ... ... ... ... ... халықтың белсенді бөлігінің кетіп бара жатқандығын білдіреді. Бұл еңбектің жергілікті саудасында кадрлардың бәсекелестікке қабілеттігінің төмен деңгейі екендігін білдіреді.
2.3 ... ... ... ... және діни құрамы
Халық - елдің тек басты өндіргіш күші ғана ... ... ... көптеген ұлттардың бірлестігі. Халық ұғымының бірнеше мәні бар. Бұл сөзбен адамдардың санын, бір нәрсе туралы олардың пікірін, ұлтына ... бір ... ... және бір ... ғана ... ... болады.
Сондықтан, ғалымдар этнос, жеке халық түсінігін қолданады. Ал ... ... ... ... ... ... атайды. Әрбір ұлттың өз тарихы, тілі, мәдениеті, тарихи отаны болады. Ұлттың бір бөлігі өз елінен басқа жерде тұруы да ... Оны - ... ... тілінде - ) деп атайды.
Ұлттық үрдістер халықтардың ... ... ... ... келтіруі қоғамдық дамуға әсерін тигізеді. Этникалық құраммен ұлттық дәстүрлер бір-бірімен сабақтас. Ауыл шаруашылығында, қол өнерде және көркем өнерде олардың рөлі зор. ... ... ... ... ... әр түрлі, бірақ тарихи тағдыры ортақ ұлт пен ұлыстардың өкілдері мекендейді.
Олардың санына:
1) ... ... ... ... ... ... бұрынғы республикаларына жататын адамдар тобы (мысалы, орыстар, украиндар, белорустар мен молдовандар)
3) алыс шет елдерге жататын ... тобы ... ... ... ... ... ... мен өзбектер - елдің байырғы тұрғындары, ал қалған халықтардың өкілдері - келімсектер ... ... Олар - ... әр ... ... және ... бір ... кезеңдерде көшіп келді. Осыған байланысты, республика халқының көп ... ... - ... ... ... ... әсерінен республиканың байырғы ұлты - қазақтар этникалық жағынан азайып, қазақ тілінің қолдану аясы тарылды. [16]
Ақтөбе ... ... ... ... ... ... үлес салмағына тоқталатын болсақ: 2009 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындардың 73%-ын қазақтар құрайды. Сонымен қатар олардың ... әр жыл ... ... - 7585 ... артып отырады. Ал басқа ұлттардың өкілдерінің саны керісінше жылдан - жылға азайып барады. Орыстар жыл сайын ... - 1310 ... ... - 807 адамға, татарлар - 116 адамға, ал немістер - 233 адамға ... Оны ... ... ... ... және тарихи отандарына оралуына байланысты алыс, жақын мемлекеттерге көшумен түсіндіруге болады.
№4 кесте ... ... ... ... ... ... жыл ... жылғы халық санағы бойынша көрсеткіштері
адам
үлесі пайызбен
адам
үлесі пайызбен
Барлық халық
682 546
100,00
757 768
100,00
соның ішінде:
қазақтар
482 285
70,66
601 463
79,37
орыстар
114 416
16,76
103 ... ... ... ... ... 721
1,57
5 489
0,72
белорустар
2 569
0,38
1 343
0,18
молдавандар
2 164
0,32
1 429
0,19
чешендер
1 379
0,20
1 287
0,17
корейлер
1 383
0,20
1 475
0,20
әзербайжандар
988
0,14
986
0,13
башқұрттар
1 106
0,16
765
0,10
басқа этностар
7 ... ... ... - 24,7% өсіп, 601,5 мың адам құрады
кәрістер - 6,6% ... 1,5 мың адам ... ... - 41,3% ... өсіп, 0,8 мың адам құрады
орыстар - 9,9% өсіп, 103,1 мың адам құрады ... - 45,5% ... 25,5 мың адам ... ... - 18,8% ... 9,5 мың адам ... - 48,6% өсіп, 5,5 мың адам құрады
№8 диаграмма Ақтөбе ... ... ... ... халық құрамы
Халықтардың арғы тегін анықтау үшін ғалымдар әр түрлі классификациялар жасайды. Қазақстан мен Ресейде және ТМД - ның ... ... ... ... ... ... ... қабылданған. Этнологтар ондай ұқсастықтың олардың шығу тегінің ортақтығын көрсететінін айтады. Сондықтан тілдік ... ... та ... ... ... ... ... - жеке халықтар. Екінші сатыны тіл бойынша жақын туыстас халықтар тобы құрайды. Үшінші саты - ... ... ... ... ... ... біріктіреді.Қазақстан халқының негізгі бөлігі бес тілдік әулеттің - алтай, үнді-еуропа, ... ... ... және ... ... құрамына кіреді. Алтай тіл әулетіндегі ең ірісі - түркі тобы, ал қазақтар - ... ... ... ... ең саны көбі болып есептеледі.Үнді-еуропа әулетіндегі саны бойынша біріншісі - ... ... ал ең ірі ... ... орыстар.
Басқа ұлттардың арасында облыстар бойынша біркелкі таралғаны - татарлар. Барлық аймақтарда орыстар, украиндар, немістер және ... ... ... ... ... ... аудандары - солтүстік, орталық және шығыс. Өзбектер мен ... ... ... ... таралған.
Қазақстанда барлық халықтардың мәдениетін, әдет-ғұрпын, тілін, ұлттық құндылығын қалпына ... және ... ... ... ... ... оларды тең құқыққа үндеп,ешқандай қысымшылық түрін жасауға тыйым салады ... ... ... ... ... достық қарым-қатынастың дамуы - мемлекет саясатының құрамдас бөлігі болып табылады.Мұнда ел Президенті басқаратын ... ... ... мен ... ... ... ... рөл атқарады. ... ... ... ... ... ассоциациясы (бірлестігі) Қазақстан ұлтын құрайды.Ондағы барлық халықтар ... ... ... ... сақтайды.Бірақ оларды мәдени-саяси және әлеуметтік - ... ... ... ... ... ... ұлтына өзіндік қазақстандық рух,қазақстандық мінез,жалпы қазақстандық мәдениет қалыптасуда.Оның негізгі сипаттары-ұлттар арасындағы достық пен ... ... ... ... табылады.
Халықтың діни құрамы. Халықтың ұлттық құрамы мен діни сенімі тығыз ... Олар ... және ... ... ... ... мәдениеті мен әдет-ғұрпына, демографиялық және этнографиялық процестерге әсерін тигізеді. Дін аралық қарама-қайшылықтар көп жағдайда өткір жанжалға ұласып жатады. Сондықтан халықтың діни ... ... ... ... ... және ... болып бөлінеді.
Рулық- тайпалық діни сенім (жансыз заттарға табыну, шамандық, ата-бабаға табыну) ... ... ... мен ... сақталған. Жергілікті діндер тек кейбір мемлекеттерде таралған. Әлемдік, яғни жер бетінде таралған үш дін бар, олар - ... ... және ... ... ... ... ... суға, отқа, қасиетті тауларға, жұлдыздарға, ата-баба аруағына, от анасы - ... ... ... негізгі табынатындары - Көк тәңірі болды.Біздің эрамыздың басында оңтүстік аудандарға болашақ әлемдік діндер кіре бастады. ... Араб ... діні - ... ... орнап қалды. 960 жылы ол мемлекеттік дін боп жарияланып, Қараханидтар ... ... ... ... мұсылман мемлекеті болды.
Ресейге қосылғаннан кейін православиялық христиан діні пайда болды. Кеңес үкіметі ... ... ... ... ... ... ... қоныстанды. Дәстүрлі түрде олар әр түрлі діндерді ұстанды. Бірақ шіркей қудалауға ұшырады. Көптеген храмдар мен ... ... ... ... ... ... ... тұрғыда тәрбиеленді.
Қазақстан Республикасы - зайырлы мемлекет. Шіркеу мемлекеттен бөлек. Конституция ар-ұждан еркіндігін дәріптейді: азаматтардың кез ... ... ... ... мүлдем ұстанбауға құқы бар.Қазіргі уақытта елімізде рухани өмір қайта жанданып, қоғамдағы ... ... ... Діни ұымдар бейбітшілік пен келісімді нығайтуда. 40-тан астам діни бағыттары мен ... бар ... үшін бұл ... ... болып саналады.
Облыстағы дінге сенушілердің ішінде саны бойынша сүннитік ислам мен православиялық христиан діні. Дінге сенуші қазақтарды, ... ... ... түріктердің, күрдтердің, тәжіктердің, башқұрттадың, қырғыздардың, шешендердің, ингуштердің, дүнгендердің басым көпшілігі мұсылман-сүниттер. Әзірбайжандардың көбі исламның басқа бағыты - ... ... ... елде кең ... Әсіресе, олардың үлесі батыс пен оңтүстіктің дінге сенуші адамдаының арасында үлкен.
Орыстарда, украиндарда, белорустарда, болгарларда, молдовандарда, гректерде, чуваштарда, мордваларда, ... пен ... ... діні ... ... христинадары арасында негізінен протестанттар меғн католиктер таралған. Кәрістер негізінен протестанттар, ал оляктар - католиктер. Армяндар христиан ... ... ... ... ... Христиандар барлық облыстарда, бірақ көпшілігі - ... ... және ... таралған.
Жалпы, елдегі дін географиясы ұлттардың таралуымен сәйкес келеді.
Сонымен, халықтың полиэтникалық және көп конфессиялық құрылымы ... ... ... мәдени бірлестіктер үшін бейбітшілікте, келісімде және өзара сыйластықта өмір сүру үшін ... ... ... ... таралып орналасуы. Қала халқы және урбандалу
Территориядағы халықтың орналасу жүйелерін мынандай көрсеткіштермен анықтайды:
* елді-мекендердің географиялық орыны,
* халықтың ... ... ... ... ... ... саны ... түрлері),
* функциональдық типі (қала және ауыл елді-мекендерінің ара қатынасы, әр түрлі типтері),
* орналасу ... ... ... ...
* ... (елді-мекендер арасындағы миграцияның түрлері).
Адамдардың өздері мекендеген аумағын таралып орналасуы деп түсінеміз. Оны зерттеу - қоныстардың ... ... ал ... қоныстарға қалай таралып орналасқан деген сұрақтарға жауап беру болып табылады. Біздің елімізді тұрғындар саны 50-ден асатын қоныстар елді ... деп ... қоса ... саны ... аз ... ... орманшылар, жол қараушылардың үйлері мен дала қоныстары бар. Оларды таяу маңда орналасқан елді ... ... ... ... және ... елді ... соған байланысты қала және ауыл халқы деп бөлінеді.
Қазіргі уақытта қала халқы ауылдықтарға қарағанда едәуір көп. Қала дамуында оның , яғни ... ... ... ел үшін ... ... ... ... зор. Бұл функцияны - қала құрушы функция деп атайды. Қаланың өмір сүруінің негізгі мәні сол болып ... Қала ... - ... ... ... әкімшілік, мәдени, ғылыми, туристік және қорғаныс функцияларын жатқызады.
Бірақ қала тіршілігін қала көлігінсіз, коммуналдық шаруашылықсыз, садасыз, білім берусіз, денсаулық сақтау мен ... ... ... ... Бұлар - қаладағы қызмет көрсету түрлері. Халықтың көп бөлігі айналысқанмен, олар ... ... ... бір ... ... ... функцияны атқаруы мүмкін. Олар неғұрлым көп болған сайын, қаланың жағдайы мен болашағы тұрақты әрі ... бола ... ... ... мен ... және ... маңызы бар қалалар көп функциялы болып келеді.
Үлкен қалалардың дамуы - қоныстанудың жаңа түрінің - ... ... ... себеп болды.
Агломерация - үлкен қалалардың маңында елді мекендердің ... ... ... болуын суға тамған май тамшысының жайлыуына ұқсатуға болады. ... қала ... ... ... шығады дағ жаңа аумақтарды біртіндеп береді.Оның жолында кездескен ауылдар мен қалалар оның ... ... ... ... ... ... ... Оларды өндірістк, еңбек және мәдени тығыз байланыстар біртұтас етіп іріктіреді.
Агломерация негізгі ... және ... ... ... ... ... және т.б. елді ... тұрады. Бір ядролы агломерациялар көп таралған. Бірнеше ядролары бар агломерациялар да бар. Әдетте олар минералдық ресурстар шоғырланған жерлерде пайда ... ... ... сапасы Ақтөбе қалалық агломерациясында жақсарған. Мұнда халық тығыздығы, жолдар шоғырлануы мен ... ... ... өсуі байқалады. Ақтөбе, Қандыағаш пен Хромтау қалалары берілген агломерациялық аймақты құрайды.
Халықтың тығыздығының жоғары болуы көбінесе ... ... ... байланысты. Халықтың тығыздығының жалпы көрсеткіштерінің синтездік маңызы бар. Яғни, халықтың тығыздығы сол ... ... ... ... және оның типтерін анықтауға көмектеседі.
Халықтың тығыздығының ұлғаюы сол ... ... ... ... көп ... ететін өндіріс салаларының, халық тұтынатын өнеркәсіптерінің орналасуы мен дамуына әсер етеді.
Облыстың ең ірі аудандарында олар Шалқар (61,9 мың км2.) және ... (61,0 мың км2) ... ... жалпы саны бойынша 20,6 және 20 % болып келеді, бірақ халық тығыздығы 1 мың км2-ге 0,75 және 0,39 ... ... ... ... ... халық тығыздығының өсуінің қарқыны статикалық қалыпта қала берген болатын. Облыстың ең тығыз аудандары олар Алға, Мәртөк, Қарғалы және Хромтау аудандары. ... ... ... ... саны ең үлкен, 2009 жылдың басында 2,3 мың км2-ге 136,06 адам болып келеді. Алаңы 41,5 мың ... ... ... халық санының ең төменгі көрсеткіші - яғни онда 1 мың кв ... 0,38 адам ... ... ... бір ... ... ... және әлеуметтік-географиялық талдау жасау бірнеше деңгейден: халықтың ... ... ... ұдайы дамуының бір бөлігі ретінде қарау, орналасудың нақтылы жүйелерін зерттеу, ... ... ал қала ... оның ішкі ... ... орталық) зерттеуден тұрады.
Халықтың тығыздығының жалпы көрсеткіштерінің синтездік маңызы бар. Яғни, халықтың ... сол ... ... жағдайын, шаруашылығын және оның типтерін анықтауға көмектеседі. Халықтың тығыздығының ұлғаюы сол территорияның шаруашылығының, ... ... көп ... ететін өндіріс салаларының, халық тұтынатын өнеркәсіптерінің орналасуы мен дамуына әсер етеді.
Халықтың тығыздығының жоғары болуы көбінесе қалалардағы өнеркәсіптің дамуына байланысты. ... ... ... ... ... 0,22 ... ... облысының халқының концентрациясы Ақтөбе қаласына бойлай қарағанда жоғары.
Ақтөбе облысының солтүстігінде Ақтөбе облысынан алғанда 55 % адам тұрады. Облыстың қала ... мың ... Тек ... ... ғана ... қала ... 81,2 % ... Қала үлесіне барлық облыстан алғанда 44 % бар. Ақтөбе облысына аумақтардың және қалалардың дамытуында елеулі түрлі ерекшелеіктер орын алуда. 13 ... ... ... 1-іне 136,06 адам ... ал қалғандарына максималды тығыздық-5,83 адамды құрайды, ал минималды тығыздық- 1 м³ 0,38 адамды құрайды.
Ақтөбе ... ... ... ... жағы ... миграцияны тартудың орталықтары болып табылады, олар: Ақтөбе қаласы және Хромтау қаласы, Қандыағаш қаласы, сонымен қатар Мұғалжар, Темір және ... ... ... өсім ... ... ... геоэкономикалық жағдай байқалады. Ауылмен салыстырғанда, халық санының көптігімен және оның еңбекке қабілетті ... ... ... ... ... ... ... Жалпы, тірек орталығымен қатар Ақтөбе қаласы, аймақ экономикасы үшін өсімнің басты полястары ретінде Мұғалжар, ... ... ... бола ... ... таукен өндірісінің динамикасы мол.
Ақтөбе қалалық әкімшілігі аумағында ауқымды халық санағы өмір сүруде (Ақтөбе облысының аумағының 0,77 %-нан кем), ... ... ... ... ... (9,3 % халық), жақын арадағы қоршалумен қоса алғанда ... ... ... ... 6,5 %). Сонымен қатар облыс аумағының 4,29 %-ға жуық алаңында Хромтау ауданында халықтың тек 5,92 ... ғана өмір ... Алға ... 2,5 %-6,2 ... саны тұруда. Осылайша, Ақтөбе облысының басқа бөліктерінде /62,6 %/, тек 27,9 % халық тұрады. Оңтүстік, жартылай ... және ... ... халық саны төмен. Көшірудің негізгі зонасынан солтүстігіне қарай бағытында сондай ... ... ... ... деңгейде. [17]
Ақтөбе облысының солтүстігі материалды техникалық қатынаста дәстүрлі түрде даму ... ... ... және ол ... ... ... ... ғылым мен кадрларды дайындау саласында да негіз болып табылады.
Ақтөбе ... 2005 - 2010 ... ... ... даму деңгейі бойынша оң үдерістер байқалады.
Адами даму индексі (АДИ) 2010 жылы жан басына шаққанда ЖӨӨ бойынша есептегенде 2005 жылдың ... 0,53 ... ... ... ... өзге ... арасында Ақтөбе облысы 6-орын алады.
Ақтөбе облысы адами даму индексі бойынша жан ... ... ... ... ... 2005 ... 8 орыннан көтеріліп, 2010 жылы республикада 5-орын алды.
Ақтөбе облысы тұрғылықты халқының кедейшілiк индексi көрсеткiші бойынша ... ... ... 2005 ... 12 ... 2010 жылы 4-орынға ауысты, республикалық индекс 17,8% болғанда, 16,9% ... ие ... ... ... төмендеуіне 60 жасқа жетпеген халық үлесінің 33, 6%-дан 26, 6%-ға ... ... ... күнкөріс минимумы (тұтыну бойынша) биіктігінен төмен халық үлесінің ... ... ... азаюы; жұмыссыздық деңгейiнiң 19,0%-дан 7,0%-ға дейiн төмендеуі ықпал етті.
Халықтың табиғи өсу динамикасы өсудің оң тенденциясына ие. Облыстың аудандарында ... ... адам ... ... ... ... ... Алға ауданы, Мұғалжар, Темір аудандары. 2009 жылдың басынан 2010 жылдың қаңтарына алғанда ауыл ... саны 2091 ... ... ... қала тұрғындарының үлесі 54,5 %-ды құрастырады. Ауыл жерлерде облыстар 45 %-ға бекем болып тұр.
№4 кесте ... ... ... ... ... қала және ауыл халқы
2009ж.
1999ж.
992
148,9
147,8
1005
152,1
152,9
Ауыл халқы
887
244,4
216,7
889
199,9
177,7
Қала халқы
927
393,3
364,5
939
352,0
330,6
Халық саны, барлығы
1000 әйелге ерлер саны, адам
әйелдер
ерлер
1000 ... ... ... ... ... ... ХС ... бойынша Ақтөбе облысындағы қала және ауыл халқы көрсеткіші:
* Қала ... саны 461,1 мың адам ... және 1999 ХС ... 83,5 мың ... ... 22,1% ... ауыл ... - 296,7 мың адам, сонымен бірге ол 8,3 мың ... ... 2,7% ... Қала халқының үлесі 60,8%, ауыл халқы - 39,2% құрады (1999 ХС тиісінше - 55,3% және 44,7%) .
* Қала ... үлес ... ... ал ауыл ... тиісінше 5,5 проценттік пункке азайды.
Қалалардың саны ғана емес, олардың жалпы халық бойынша үлесінің да ... зор. ... ... осы үлес ... урбандалу дәрежесін де анықтауға болады.
Урбандалу - қалалар мен қала халқының санының өсуі және ... ... ... ... ... даму ... мен аумақтың көлемі, халық тығыздығы әсер етеді. Қала функциясының шоғырлануы тиімді ... ... да ... болады. Урбандалу көрсеткіші өз кезегінде аймақтың өміріндегі қалалардың рөлін, қалалық тіршілік дағдысының таралуын көрсетеді.
Аймақтарды әлсіз урбандалған (қала халқының үлесі ... кем) ... ... (40-60%) және ... ... (60,-дан жоғары) деп бөледі. Қалалар тарихи түрде шаруашылық, саяси және мәдени өмірдің орталықтары ... ... ... бейнелеп айтқанындай, қалалар мен оларды қосатын жолдар қалғандарына сүйенетін қаңқа тәрізді. Нақ солар елдің негізгі анықтайды.
Халық пен ... ... ... ... отырып, қалалар қоршаған ортаға үлкен әсер етеді. Оларды қала ландшафтылары ... Осы ... ... ... ... ... ... көп қабатты ғимараттар, бетонның, кірпіштің және асфальттың көптігі, жасыл өсімдіктердің азыдығы мен ... ... ... ... ... қоршаған ортаның әр түрлі ластануының негізгі көзі болып табылады. Олар көп мөлшерде табиғи ресурстарды пайдаланып, күн сайын ... ... ... ... және газ ... ... түрлерін . Тұрмыстық қалдықтарды, күл мен шлакты сақтау үшін ірі жер бөліктері қажет.
Бірақ, әсіресе, атмосфералық ... ... ... пен көлік жүз мыңдаған тонна улы заттарды - көміртегі, күкірт, азот қосылыстарын, күйе, түтін, шың ... Отын жағу мен ... ... ... ... көп ... жылу ... Олар газдармен бірге атмосфера себеп болады.
Нашар желдетілетін өндірістік қалаларда ... мен ... ... ... ... ... ОЛ көлік құралдары көп шоғырланған және өндірістері бар қалаларда өте күрделі.
Ғалымдар ауылдағыдан көрі халықтың ауруы мен өлімнің көп болуын ... ... ... және ... ... ... ... Қалалардың экологиялық әсері маңындағы аудандарды да қамтиды. Зиянды заттар ондаған км-ге таралады. Қалалардың өз аумақтарынан 20-30 есе ... ... ... ұшырайды.
Қоршаған ортаны сауықтыру тәсілдерінің бірі - ... ... ... ... ең ... жол - ... қондырғыларын салу, аз қалдықты және қалдықсыз технологияны енгізу болып табылады. Бұл үшін көп мөлшерде ... ... ... қалаларда экологиялық жағдайдың жақсарып келе жатқанын әлден байқауға болады.
Сонымен, қаланың ... және ... өсуі ... ... әсіресе әлеуметтік-географиялық жағдайын өзгертіп отырады. Ақтөбе өсімнің негізгі бөлігі және облыстың басты қаласы болып табылады. Сонымен қатар Қазақстан Республикасының ... даму ... ... ... ... ... тірек қала ретінде танылды. Ақтөбе облысы бойынша облыстық мағынадағы тірек қалалар Қандыағаш және Хромтау ... ... ... ... тірек қалалардың қалыптасуы облыс аудандарының әлеуетды артықшылықтарын анықтау арқылы жүзеге асырылды және бұл ... ... ... ... әл ... және ... ... жақсаруына мүмкіндік береді.
2.5 Ақтөбе облысының аудандарының негізгі демографиялық көрсеткіштері
Ақтөбе ... - Елек ... сол жақ ... сол жақ ... орналасқан. Орталық бөлігінде биіктігі 250-400 м. Жазықтықта Орал шоқысы бар. Қала 1869 жылы ... ... ... ... ... салынған. 1932 жылдың 10 наурызында Ақтөбе Ақтөбе облысының орталығына айналды.
Көлемі-2,3 мың ... км. ... ... ... саны - 415,8 мың ... ... - 1 ... км. 180,78 адам ... ... саны - ... әкімшіліктер - 5
2011 жылы халықтың 1000 адамға ... ... ... ... - 23,24, өлу - 6,86, ... ... - 16,38 құрады.
Негізгі демографиялық көрсеткіштер
адам
2007
2008
2009
2010
2011
Халық саны (жыл ... ... ... 518
408 811
415 783
Туғандар саны
7 323
8 228
8 697
8 917
9 583
Өлгендер саны
3 150
3 045
2 966
2 914
2 829
Табиғи өсімі
4 173
5 183
5 ... ... ... ... ... ... қаласының халқы 109,087 адамға көбейген. Оның ішінде ... саны 2260 ... ... ... саны 321 ... ... Осы тұрғыдан алғанда облыс орталығының демографиялық ахуалын жағымды деп ... ... ... ауданы - Ақтөбе облысының солтүстік бөлігінде орналасқан.
Көлемі-7,5 мың ... ... ... - Алға қаласы. Елек өзенінің жоғарғы бастауында орналасқан, ... ... ... 44 км ... тұр.
Халық саны - 38,9 мың адам.
Тығыздығы - 1 шаршы км. 5,18 адам.
Елді мекендер саны - ... ... жылы ... 1000 адамына шаққанда жалпы коэффициеттері: туылуы - 22,32, өлу - 8,58, табиғи өсімі - 13,74 құрады.
Негізгі демографиялық көрсеткіштер
адам
2007
2008
2009
2010
2011
Халық саны (жыл ... ... ... 096
38 992
38 869
Туғандар саны
734
802
822
794
869
Өлгендер саны
401
377
335
341
334
Табиғи өсімі
333
425
487
453
535
Әйтеке би ауданы
Көлемі - 35,9 мың ... ... ... - ... ... саны - 25,5 мың ... - 1 ... км. 0,71 адам.
Елді мекендер саны - 32.
Ауылдық әкімшіліктер-15.
2011 жылы халықтың 1000 адамға шаққанда жалпы коэффициенттері: туылуы - 21,92, өлу - 7,44, ... ... - 14,48 ... ... ... саны (жыл ... 390
25 746
25 773
25 606
25 485
Туғандар саны
524
584
598
571
560
Өлгендер саны
227
208
201
182
190
Табиғи ... ... - 61,0 мың ... км.
Аудан орталығы - Қарауылкелді селосы.
Халық саны - 22,6 мың адам.
Тығыздығы - 1 шаршы км. 0,37 адам.
Елді мекендер саны - ... ... - ... жылы ... 1000 ... ... ... коэффициеттері:
туылуы - 26,80, өлу - 6,40, табиғи өсімі - 20,40 құрады.
Негізгі демографиялық көрсеткіштер
адам
2007
2008
2009
2010
2011
Халық саны (жыл ... ... ... ... 385
22 617
Туғандар саны
467
482
571
622
603
Өлгендер саны
168
142
150
159
144
Табиғи өсімі
299
340
421
463
459
Қарғалы ауданы - Қарғалы ауданы Ақтөбе облысының солтүстік бөлігінде ... - 5,0 мың ... ... ... - ... селосы.
Халық саны - 16,5 мың адам.
Тығыздығы - 1 шаршы км. 3,31адам.
Елді мекендер саны - ... ... - ... ... ... 1000 ... шаққанда жалпы коэффициеттері: туылуы - 15,10, өлу - 11,13, ... ... - 3,97 ... ... ... саны (жыл соңына)
18 076
16 832
16 715
16 678
16 560
Туғандар саны
236
272
267
283
251
Өлгендер саны
209
195
196
201
185
Табиғи өсімі
27
77
71
82
66
Қобда ауданы
Көлемі - 14,0 мың шаршы км.
Аудан орталығы - Қобда ... саны - 19,3 мың ... - 1 ... км. 1,38 ... ... саны - ... ... - 18
2011 жылы халықтың 1000 адамға шаққанда ... ... ... - 13,86, өлу - 7,65, ... өсімі - 6,21 құрады.
Негізгі демографиялық көрсеткіштер
адам
2007
2008
2009
2010
2011
Халық саны (жыл соңына)
23 331
19 620
19 454
19 361
19 321
Туғандар саны
277
293
302
331
268
Өлгендер ... ... ... - ... ... ... бөлігінде орналасқан.
Көлемі - 6,6 мың шаршы км.
Аудан орталығы - Мәртөк селосы.
Халық саны - 29,6 мың адам.
Тығыздығы - 1 ... км. 4,48 ... ... саны - ... ... - ... жылы ... 1000 адамға шаққанда жалпы коэффициенттері: туылуы - 18,98 өлу - 8,71, табиғи өсімі - 10,27 ... ... ... саны (жыл ... ... ... ... 428
29 591
Туғандар саны
445
444
464
512
560
Өлгендер саны
387
297
304
290
257
Табиғи өсімі
58
147
160
222
303
Мұғалжар ауданы - облыстың ... ... Елек ... ... орналасқан.
Көлемі - 27,9 мың шаршы км.
Аудан орталығы - Қандыағаш қаласы.
Халық саны - 63,3 мың адам.
Тығыздығы - 1 ... км. 2,27 ... ... саны - 42
Ауылдық әкімшіліктер - 12
2011 жылы халықтың 1000 адамына ... ... ... ... - 23,82, өлу - 7,74, ... өсімі - 16,08 құрады.
Негізгі демографиялық көрсеткіштер
адам
2007
2008
2009
2010
2011
Халық саны (жыл ... ... ... ... 766
63 345
Туғандар саны
1 269
1 533
1 513
1 549
1 502
Өлгендер саны
589
556
538
511
488
Табиғи өсімі
680
977
975
1 ... ... ... - 11,5 мың ... км.
Аудан орталығы - Ойыл селосы.
Халық саны - 18,7 мың адам
Тығыздығы - 1 шаршы км. 1,62 адам
Елді ... саны - ... ... - 7
2011 жылы халықтың 1000 адамға шаққанда жалпы коэффициенттері: туылуы - 22,50, өлу - 6,39, ... ... - 16,11 ... ... ... саны (жыл ... ... 654
18 580
18 563
18 678
Туғандар саны
372
376
392
411
419
Өлгендер саны
136
115
107
106
119
Табиғи өсімі
236
261
285
305
300
Темір ауданы
Көлемі - 12,6 мың ... ... ... - ... ... саны - 35,7 мың ... - 1 шаршы км. 2,84 адам
Елді мекендер саны - ... ... - ... жылы ... 1000 ... ... жалпы коэффициенттері: туылуы - 26,15, өлу - 7,02, табиғи ... - 19,13 ... ... ... саны (жыл ... 598
34 324
34 823
35 186
35 726
Туғандар саны
762
788
812
896
927
Өлгендер саны
311
244
264
225
249
Табиғи өсімі
451
544
548
671
678
Хромтау ауданы
Көлемі - 12,9 мың шаршы км.
Аудан орталығы - ... ... саны - 40,6 мың ... - 1 шаршы км. 3,15 адам
Елді мекендер саны - 39
Ауылдық әкімшіліктер - 14
2011 жылы ... 1000 ... ... ... ... туылуы - 22,56, өлу - 9,49, табиғи өсімі - 13,07 құрады.
Негізгі демографиялық көрсеткіштер
адам
2007
2008
2009
2010
2011
Халық саны (жыл соңына)
42 258
39 737
39 979
40 183
40 ... ... ... ... ... - 61,9 мың ... ... орталығы - Шалқар қаласы.
Халық саны - 44,9 мың адам
Тығыздығы - 1 ... км. 0,73 ... ... саны - ... ... - ... жылы ... 1000 адамға шаққанда жалпы коэффициеттері:
туылуы - 20,86, өлу - 7,21, табиғи өсімі - 13,65 ... ... ... саны (жыл соңына)
46 155
44 157
44 581
44 723
44 902
Туғандар саны
962
977
962
968
935
Өлгендер саны
354
327
299
350
323
Табиғи өсімі
608
650
663
618
612
Ырғыз ауданы
Көлемі - 41,5 мың шаршы км.
Аудан орталығы - Ырғыз ... саны - 14,9 мың ... - 1 ... км. 0,36 ... мекендер саны - 20
Ауылдық әкімшіліктер - 7
2011 жылы ... ... 1000 ... шаққанда:
туылуы - 26,68, өлім - 5,86, табиғи өсім - 20,82 құрады.
Негізгі демографиялық көрсеткіштер
адам
2007
2008
2009
2010
2011
Халық саны (жыл соңына)
15 ... ... ... 789
14 897
Туғандар саны
314
355
349
394
396
Өлгендер саны
110
95
107
109
87
Табиғи өсімі
204
260
242
285
309
Ақтөбе облысының аудандарында халық санының негізгі өзгерісі 2008 жылғы күрт төмендеумен сипатталады.
№9 диаграмма ... ... ... халық саны
\s Халық саны басым аудандар қатарында Хромтау, Ырғыз, Шалқар аудандары бар. Ал қалған аудандарда халық санының өсімі тұрақты емес.[28]
ІІІ ... ... ... ... ... оқу ... қолдану үлгілері
3.1 Демография ғылымы - халықтық географияның бір саласы ... ... ... орналасу ерекшеліктерін түсіну, қоныстану жолдарын, орналасу факторын анықтау.
Дамытушылық: Баяндау қабілеттерін, ... өз ... ... ... ... ... ... Еліміздің экономикасының дамуына өз үлестерін қосуға баулу.
Көрнекі құралдар: Карта, атлас, кестелер, тақырыптық карта
Сабақтың әдісі: Әңгіме-баяндау, сызба нұсқалар
Сабақ түрі: Жаңа сабақ
Сабақтың ... ... Жаңа ... ... ... ... өсімі және көші-қоны.
* Халықтың жастық және жыныстық құрамы. Еңбек ресурсы.
* Халықтың ұлттық және діни ... бір ... ... ... қалада, ауылда) өмір сүріп жатқан адамдар сол жердің халқын құрайды.
Халықты көптеген ғылымдар, ең ... - ... ... ... мен этнография зерттейді.
Елдің, аймақтың, елді мекеннің халқының саны екі түрлі себептерге байланысты.
Екіншісі - адамдардың бір ... ... ... ... аударуы (келу мен кету), немесе оны халықтың механикалық ... ... деп ... ... - туу мен ... ... ұрпақ ауысуы, немесе халықтың табиғи өсімі
Халықтың көші-қоны - адамдардың бір аудандардан екінші аудандарға тұру үшін ... ... ... ... Бұл - күрделі қоғамдық процесс.
Халықтың ... әр ... ... ... ... ... оны :
Сыртқы көші-қонға эмиграция, иммиграция және реэмиграция немесе репатриация жатады.
Ішкі көші-қон бір ... ... ... бару мен ... келуді құрайды.
Халықтың жастық және жыныстық құрамы.
Еңбек ресурсы.
Жыныстық-жастық құрамы халықтың табиғи қозғалысына тәуелді. Біздің ... 1000 қыз ... ... 1048 ер бала ... және ... ... ер ... саны басым.
Жасына қарай халықты үш топқа бөледі:
0-ден 14 жасқа дейін
екіншісіне - ересек адамдарды (15-59 жас) ... - егде ... (60 жас және одан ... ... ... діни ... ұлттық құрамы мен діни сенімі тығыз байланысты. Олар саяси және әлеуметтік ... ... мен ... ... және ... процестерге әсерін тигізеді.
Тапсырмалар
Тест сұрақтары
1.Елде (аймақта) тұратын адамдар нені құрайды?
А) демографияны Ә) халықты Б) еңбек ресурстарын В) ... ... ең ... ... ... қай ... болды?
А) 1991ж Ә) 1993ж Б) 1997ж В)1999ж
3.Халықтың механикалық қозғалысы дегенді төмендегідей айтуға болады:
А) ... келу Ә) ... кету Б) ... В) ... Еңбекке қабілетті халыққа:
А) экономикалық белсенділігі Ә) еңбек ресурстары Б) еңбек ... В) ... ... ... ... саны мына ... басым:
А) Қызылорда Ә) Жамбыл Б) Ақмола В)барлық облыстарда
Географиялық диктант
* Қазақстанда қоныс аударушыларды тартатын негізгі екі ... - ... ... ... ... ... ... болады.
* "Қала-Ауыл" көші-қонымен қатар ... болады
* Қазақтар мен орыстар ел ... .... ...
* ... - бұл ... ... ... ... оған ... тілек білдірген жұмысқа жарамды халық.
ІІІ. Қорытынды
IV. Бағалау
3.2 Ақтөбе облысының экономикалық-географиялық жағдайының халқының орналасуына әсері
Сабақтың мақсаты:
Білімділігі: Оқушылардың Ақтөбе облысының экономикалық-географиялық ... ... ... ... ... ... мен ... ресурстарының алуан түрлілігін көрсету, оларға баға беру дағдыларын бекіту.
Дамытушылығы: Баяндау ... ... өз ... ... ... дағдысын, білімдерін дамыту.
Тәрбиелігі: Туған жер табиғатына деген ... ... ... проблеммаларын анықтау және қоршаған ортаны қорғауды қалыптастыру.
І. Ой қозғау кезеңі.
Табиғи ресурстары
Халқы
Ақтөбе облысы
Экономикалық-географиялық жағдайы
Халқы
Компьютерден Ақтөбе облысының картасы және Мұғалжар және Орал ... ... ... ... ... облысы. Облыс орталығы - Ақтөбе қаласы. Аумағы-
ІІ. Мағынаны тану кезеңі.
1-деңгей. Сұрақтардың мазмұны.
1 топ (ЭГЖ, халқы)
* ... ... ... ... ... ... ... жер бедері, табиғаты қандай?
* Осы ауданда жауын-шашын таралу туралы не білесіңдер?
* Аудан халықының орналасу ерекшелігі қандай?
* Ауданда қала ... ... ... ... топ ... ... Ақтөбе облысы қандай табиғи ресурстарға бай?
* Ауданда қандай сирек металдар бар?
* Ірі өзендері мен көлдерін картадан көрсет.
* ... ... ... не ... ... ... негізгі минералды шикізат қоры % - бен алғандағы үлесіне талдау ... ... ... ... пайдаланып, диаграмма құрыңдар.
Жылдар
Орташа өмір сүру ұзақтығы, (жас)
1994
65,1
1995
63,7
1996
64
2003
66
2008
72
ІІІ. 3 деңгей. Кескін картаға халықтың тығыз орналасқан аймақтарын ... ... ... мен ... ... ... сипаттама бер.
ІV. Жаңа тақырыптан алған білімдерін Венн диаграммасы арқылы бекіту.
Ортақ
Ақтөбе
облысы
Қостанай
облысы
V. Қорытынды.
VІ. Оқушы білімін бағалау.
VІІ. Үйге ... ... оқу. ... ... ... ... картаға түсіру. 2020 жылы өздерің тұратын аймақ ... саны және ... ... ... қалай өзгереді деп ойлайсыңдар, болжам жасап көр.
Қорытынды
Дипломдық жұмысты зерттей отырып, келесідей нәтижелерді ... ... ... ... ... әсер етуші табиғи және экономикалық факторлар анықталып, талдау жасалды. Себебі демографиялық үдерістердің даму серпіні қоғамдық дамудың бұрыннан қалыптасқан дәстүрлі ... да, ... ... ... ... ... келе жатқан әлеуметтік-экономикалық өзгерістер мен қайта құрулардың барысында ... жаңа ... ... ... өзара қатынасымен анықталады.
* Зерттеу жұмысы барысында Ақтөбе облысы халқының туу және өлім ... ... ... ... себептері айқындалды. Көші-қонның негізгі бағыттары анықталып, сандық мәліметтері ... ... ... ... және ... ... және діни құрамы сипатталды. Сонымен қатар облыс аудандарындағы негізгі демографиялық көрсеткіштер берілді.
* Ақтөбе облысын дамытудың 2011-2015 жылдарға ... ... ... ... ... келесідей нәтижелер күтіледі:
* 2015 жылы күтілетін халықтың өмір сүру ұзақтығы - 70,1 жас (2009 ... - 68,19 ... 2015 жылы ... ... болу - 1000 ... 7,62 (2009 ... - 8,46)
* 2015 жылы аналардың қайтыс болуы - 100 мың тірі ... 24,5 (2010 ж. - ... 2015 жылы ... ... ... - 100 мың тірі туылғанға 12,3 (2009 ж. - 18,81)
* 2015 жылы жұмыссыздық ... ... ... ... (2009 ... - 6,0%).
* 2015 жылы ең ... күнкөріс деңгейінің үлесі 4,3 %-ға дейін (2009 ж. - 6,3 %)
* Сонымен, ағымдағы деректер бойынша 2013 жылдың 1 ... ... ... саны 797,0 мың ... ... ... ... қалалық жерде - 491,2 мың (61,6%), ауылдық жерде - 305,8 мың адам ... 2013 ... ... ... ... ... ... өсімі 1,1 мың адамды құрады, туылған балалар саны 1,7 мыңға ... 2012 ... ... айымен салыстырғанда табиғи өсім 12,6%-ға азайды, туылғандар саны 6,6%-ға, өлгендер саны 7,3% көбейді. Некелер саны 11,1% азайды, ажырасулар саны 14,5% ... ... ... ... Ақтөбе облысының демографиялық жағдайында бірқатар артықшылықтар мен кемшіліктер анықталды. Олар:
Артықшылықтары:
* Жоғары демографиялық әлеует: бала таба алатын халықтың басым болуы;
* ... ... ... еңбек ете алатын халықтың басым болуы, жұмыссыздықтың деңгейін азайуы, экономикалық белсенді халық санының артуы;
* Денсаулық ... ... ... ... ісік ... ауратын науқастардың азаюы.
Кемшіліктері:
* Азаматтардың тұрғын үйге тапшы болуы;
* Кірістің бір жанға деген ... ... ... ... мен халық арасындағы жедел байланыстың жоқ болуы.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
* www.wikipedya.ru Уикипедия. Ашық ... ... ...
* Қазақстан. Энциклопедия, 1-том. Алматы, 2004
* www.aktobe.gov.kz Ақтөбе облысы әкімдігінің ресми сайты
* Асылбеков М.Х., ... А.Б. ... ... в ... ... гг.). - ... Ғылым, 1991. - 252 с.;
* Еңсепов Қ. ... ... ... және оның ... / Қ. ... - ... 2007.- ... статистикалық мәліметтер жинағы, Алматы, 2006.-111 б.
* Галиев А.Б. ... и ... ... в ... / А.Б.Галиев // Политолгический аспект.// Евразийское сообщество: экономика, политика, безопасность. - 1996. - №4 - 45-58
* ... Э.А. ... ... / ... - ... 2000.- 35-37 ... Ғали Ә. Этнодемография және саясат сыры / Ә.Ғали. Д.Ғали.- Астана: 2003. - 94-100 б.,111 ... ... ... ... ... демпартаменті
* Аяғанов Б. Тенденции и динамика изменений нацианального состава Казахстана / Б. Аяғанов // Евразийское сообщество: ... ... ... - 1995.- №9-10; 3-21 ... ... Б.Р. ... ... жж.аралығындағы көші- қон процестерінің тарихы: Автореф. дис. тарих ғыл. канд./ Б.Р.Найманбаев.-Алматы, 2004.- 19б.
* ... М.Б. ... ... ... ... / М.Б.Тәтімов // (этнодемографический обзор) // Столичное обозрение.-1999.- 25 шілде - 4-5 ... ... ... политики Республики Казахстан.Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 5 қыркүйектегі қаулысы. - ... - ... ... ... ... ... ... Статистикалық жинақ.Ақтөбе/2010 - 117 б.
* Макеев И.Ю. Миграция русскоязычного населения из Казахстана / И.Ю.Макеев // - 1999.- №11.-16-24 беттер
* ... К.Е. ... ... структуры населения Казахстана / К.Е.Кушербаев // Евразийское сообщество: ... ... ... ... ... А.И. Қазақстан халқының әлеуметтік және ұлттық құрамындағы ... / ... ... ... ... жүзі ... құрылтайы. - Алматы: Ата-Мұра - Қазақстан, ... ... М.Б. ... болжам - келешекке көзқарас / М.Б.Тәтімов // ... - ... 2002.- 19- ... - 12-13 ... ... М.Б.Влияние демографических и миграционных процессов на внутренюю стабильность РК / М.Б.Тәтімов // Саясат, 1995. - №5. - 18-23 ... ... М.Б. ... ... / ... // ... последствия в Казахстане) // Мысль, 1997.- №3.- 30
* Ковалев В.А. ... ... / ... ... - М.: ... б.
* Осколкова О.Н. Миграции рабочей силы в странах Азии / ... // Азия и ... ... ... 47-56 б.
* Садовская Е.Ю. Миграции в Казахстане на рубеже 21 века: основные тенденции и перспективы / Е.Ю.Садовская.- ... 2001.- 463 ... ... және ТМД ... ... сайын шығатын журнал.- Алматы: Қазақстан Республикасының статистика агенттігі.- №1.-2000.-259 бет.
* Погосяна Г.Р. Экономика труда: ЖОО ... ... / ... ... ... Наука, 1991.-225 б.
* Ақтөбе облысының ... ... ... ... ... - 181 б.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 54 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Кинопарк 7 Ақтөбе" деректер қорына навигациялық тәсілдерді қолдану20 бет
«Актөбе Хром Қосындылар Зауыты»10 бет
«Ақтөбе мұнай өңдеу» зауытындағы сораптардың автоматтандырылуын жобалау26 бет
«Жұмысбастылық пен жұмыссыздық: демографиялық және әлеуметтік көрсеткіштерге байланысты»34 бет
«СНПС-Ақтөбемұнайгаз» ААҚ18 бет
«Таза Мұнай Ақтөбе» ЖШС-нің мысалында кәсіпорынның экономикалық тиімділік көрсеткіштерін талдау және бағалау27 бет
«Қазақстандағы демографиялық процестер»148 бет
«Қой шаруашылығындағы шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауды жетілдіру» (Алматы облысының мәліметтері негізінде)147 бет
Аграрлық секторда кәсіпкерлікті дамытуды жетілдіру жолдары ( Оңтүстік Қазақстан облысының мәліметтері негізінде32 бет
Азаматтардың денсаулығын жақсартуы – мемлекеттің тұрақты әлеуметтік-демографиялық дамудың кепілі.10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь