Ұлттың ұлт ретінде қалыптасуы мен мемлекет болуының басты негізі - Ана тілі

Туған тіліміздің мәртебесін асқақтату бәріміздің азаматтық парызымыз. Со үшін маңдай терімізді төгіп еңбек етуіміз керек, өйткені оның мәртебесі тек қана ауызекі қолданыс аясымен шектелмейді. Мектептен бастап түрлі мекемелердің, сол сияқты Үкімет тіліне ұласуы қажет деп айтылып жатыр.
Бүгінгі таңда мемлекеттік тілде қаралған істерге келіп тоқтасақ, мен төрағалық ететін Еңбекшілдер ауданық сотында 2009 жылдың 11 айында барлығы 79 қылмыстық іс қаралған, соның ішінде 5 іс мемлекеттік тілде қаралған, және 243 азаматтық іс қаралған, соның ішінде 26 іс мемлекеттік тілде қаралған. Әкімшілік істердің жалпы саны 441 болса, соның ішінде 7 іс мемлекеттік тілде қаралған.
Әрине бұл пайызға салсақ үлкен көрсеткіш емес және бұл істерді қарауда айтарлықтай мәселелер де туындамапты, себебі азаматтық істердің дені неке бұзу, алимент өндіру туралы да қылмыстық істер ұрлыққа байланысты қозғалған істер екен. Аудандық сот бұл көрсеткішке әсер ете де алмайды. Себебі біріншіден Қазақстан Республикасының азаматтық, қылмыстық және әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс жүргізу кодекстерінде сот ісі мемлекеттік тілде жүргізіледі деумен қатар, азаматтық іс бойынша сот ісін жүргізу сотқа талап арыз берілген тілге қарай, қылмыстық іс бойынша іс жүргізу қылмыстық процессті жүргізуші органның қаулысымен белгіленген сот ісін жүргізу тілдерінің бірінде, әкімшілік құқық бұзушылық істері бойынша белгілі бір іс соттың, әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі қарауға уәкілетті органның, лауазымды адамның қаулысымен белгіленген тілдердің бірінде жүзеге асады деп көрсетілген.
Әзірше сот жүргізудегі басты тіл орыс тілі болып тұр. Бұның себептері бірінші орыс халқы пайыз санымен көп болып тұрғаны, және мемлекеттік тілде іс жүргізіп, іс қарауға өзіміздің ықылассыздығымыз. Бұл ықылассыздық қайдан туып тұр, ол осы бүгінгі күнге айтарлықтай дайындықсыз келгендігімізден бе деп ойлаймын.
Қазақстан Республикасының «Тіл туралы» заңының 4 бабында мемлекеттік тіл мемлекеттің барлық аумағында қоғамдық қатынастардың барлық саласында қолданылатын мемлекеттік басқару, заң шығару, сот ісін жүргізу және іс қағаздарын жүргізу тілі деп тасқа таңба басқандай анық көрсетілді.
        
        Ұлттың ұлт ретінде қалыптасуы мен мемлекет болуының басты негізі - Ана
тілі. Тәуелсіз де егемен Қазақстанның мелекеттік тілі қазақ ... оны білу ... ... ... ... ... ... тілінің мемлекеттік органдардағы қолдану жайы мен оның хал-
ахуалы ешкімді бей-жай қалдырмасы анық.
Туған тіліміздің мәртебесін ... ... ... ... Со
үшін маңдай терімізді төгіп еңбек етуіміз керек, өйткені оның мәртебесі тек
қана ауызекі қолданыс аясымен шектелмейді. Мектептен бастап ... сол ... ... ... ұласуы қажет деп айтылып жатыр.
Бүгінгі таңда мемлекеттік тілде қаралған істерге келіп тоқтасақ, мен
төрағалық ететін Еңбекшілдер ауданық сотында 2009 ... 11 ... ... ... іс ... ... ішінде 5 іс мемлекеттік тілде қаралған,
және 243 азаматтық іс қаралған, соның ... 26 іс ... ... ... ... ... саны 441  болса, соның ішінде 7 іс
мемлекеттік тілде қаралған.
Әрине бұл ... ... ... ... емес және бұл істерді қарауда
айтарлықтай мәселелер де туындамапты, себебі азаматтық істердің дені неке
бұзу, алимент өндіру ... да ... ... ... ... ... ... Аудандық сот бұл көрсеткішке әсер ете де алмайды. Себебі
біріншіден Қазақстан Республикасының азаматтық, қылмыстық және  әкімшілік
құқық ... ... іс ... ... сот ісі ... тілде
жүргізіледі деумен қатар, азаматтық іс бойынша сот ісін жүргізу сотқа талап
арыз берілген ... ... ... іс ... іс ... ... ... органның қаулысымен белгіленген сот ісін жүргізу
тілдерінің бірінде, әкімшілік құқық ... ... ... белгілі бір іс
соттың, әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі қарауға уәкілетті органның,
лауазымды адамның ... ... ... ... жүзеге асады деп
көрсетілген.   
Әзірше сот жүргізудегі басты тіл орыс тілі болып ... ... ... орыс ... пайыз санымен көп болып тұрғаны, және мемлекеттік
тілде   іс жүргізіп, іс қарауға ... ... ... қайдан туып тұр, ол осы бүгінгі күнге айтарлықтай дайындықсыз
келгендігімізден бе деп ойлаймын.
Қазақстан ... «Тіл ... ... 4 ... ... тіл
мемлекеттің барлық аумағында қоғамдық қатынастардың барлық саласында
қолданылатын мемлекеттік басқару, заң ... сот ісін ... және ... ... тілі деп тасқа таңба басқандай анық көрсетілді.
Осы көрсетілген Заңның талаптарына сәйкес 2001 жылдың 7 ... № 550 ... ... ... ... мен ... жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын» жүзеге асыру
мақсатында көлемді жұмыстар басталды және атқарылды.
Бұл жұмыстар өте ... ... ... ... ... мен
жақсы білмейтіндер қинала да қорқа бастады, мемлекеттік тілді үйренуге көп
күштерін салды. Бірақ жақсы ... ... аяғы ... шешейлікке
ұласып, нәтижесі жартылай болды. Мамандар мен судьялар бес алты жыл бойы
түрлі курстарға қатысып, солардың ... ... ... ... түгіл тіл
де сындырмай шықты, соған олар қысылатын емес, ... ... ... ... тіл ... ... жұмсадық, үйренгенің кәне» деп сұрап та жатқан
жоқ.
Бүгінгі күні мемлекеттік тілде іс қараудың ... ... ... ... бірі ... ... ... Аудармашы керек болып қалса
әбігер боламыз, әйтуір мектептердегі мұғалімдерге жүгінеміз, солардың
аудармаларына риза боламыз. Бірақ ... ... ... ... ... ... сөз ... шығып, құжаттардың мәтінінде
қателіктер мен қайшылықтар кетіп жатады. Сондықтан сот істерін мемлекеттік
тілде жүргізу үшін алдағы бес он жылда екі тілді еркін ... ... екі ... де ... жаза ... ... қадам жасай
алмаймыз ғой деп ойлаймын. Мүмкін аудармашылар қызметін үйлестіретін
орталық құрылымды облыстық сотта немесе соттар әкімшілігінде құру туралы
ойластыру қажет пе деп те ... бір ... ол да заң ... ... Сот істері қай тілде іс,
талап арыз түсті сол тілде қаралады. Азаматтық істер бойынша тараптар және
басқа да іске ... ... өз ... ... да ... арыздар негізінен
орыс тілінде түсуде, себебі адвокатттар да арыз ... ... де орыс ... ... ... ... арыздарды орыс тілінде
дайындайды. Сондықтан адвокаттардың да мемлекеттік ... ... ... іс ... ... белсендіктерін арттыру үшін олармен тиісті
сатыларда жұмыс істеу қажет қой деп ойлаймын. Ал қылмыстық процесске
қатысулардың барлығы немесе ... ... ... бола тұра ... орыс
тілінде жүргізілетіні де тергеушінің мемлекеттік тілді білмей, қылмыстық
істі орыс тілінде жүргізуінде және прокурордың соған көзін жұма
қарағанында. Сөйтіп мемлекеттік ... ... ... осал тұстарын өз
ыңғайларына қарай пайдалануда.
 Мүмкін мемлекеттік тілдің мәртебесін көтеру үшін азаматтық, қылмыстық ... ... ... ... іс ... кодекстерінде көрсетілген
«қажет болған жағдайда  сот ісінде  мемлекеттік тілмен бірдей орыс тілі
немесе басқа да ... ... ... заң ... ... ... алып тастау керек шығар. Себебі сот ісі мемлекеттік тілде жүргізіледі
дейміз де, жоғарыда көрсетілген қосымшалармен мемлекеттік тілдің маңызын
төмендетіп ... ... ... іс ... сот ісін ... сотқа
талап арыз берілген тілге қарай жүргізіледі деп өзімізді мүлде төтенше
жайға қоямыз, ғалымдардың айтуынша әлемде 6 мыңдай тіл, 8 мыңдай диалект
бар ... ... ... арыз ... ... ... үнді ... сияқты тілдерде
берілсе не істейміз.
Елбасының «Бұдан кейінгі кезеңде Қазақстандағы қазақ тілінің рөлі күшейе
бермек» деп атап өткен сөзі бар, ендеше сот ісін ... де ... ... ... оны дара ... кез ... ... Жалпы
судья және сот маманы қызметіне мемлекеттік тілді білмейтін азаматтарды
жібермей, мемлекеттік тілді ... ... ... ... тартса,
ол мемлекеттік тілге деген үлкен құрмет, және өзгелерге үлкен сабақ болар
еді.
Ендігі бір мәселе ол ... ... би болу ... ... ... ... ... Торқалы тойда, топырақты өлімде тілек айтуға, көңіл білдіруге шебер
көпшілік сот алдына келгенде тілі ... ... ... айта ... ... ... ... көрнекті тұсау кесер телехабарлар болмай
отыр. Ресей телеарналарындағы «Федералды судья», «Сот сағаты» сияқты
хабарларға сай біздің де телеарналардан  ... ... ... ... ... ... ... хабарлар шықса нұр үстіне нұр болар еді.
Шағыс Қазақстан облыстық сотының ... Б. ... ... мәртебелі
мамандық» деген мақаласында былай деп жазыпты: Судья дегенде ең әуелі көз
алдымызға бір ауыз сөзімен бүтін елдің дауын шешкен, ... ... ... ... ... ... дауылпаз абыздары Төле би,  Қаз
дауысты Қазбек би, Әйтеке би бабаларымыз еске келеді. Шер тарқатар
шешендігімен,  көреген көсемдігімен қалың елді ... осы алып ... ... қамын ойламай, қалың қазаққа бас болып, телісі мен тентегін
тыйып, әділдігімен, турашылдығымен еліне жақты, болашақ ұрпағына аты аңыз
болып қалды. Өткеннен ... ... ... ... қадам жасау мүмкін емес.
Ендеше судья ең алдымен әділдік пен турашылдықтың жаршысы болуы керек. Оның
құралы заң, көздегені заңдылық ... ... ... ... ... ... парығы, бағасы, салмағы, билігі
жазған құжаттарымызда. Жол азабын жолды жүрген адам біледі дейді ғой,
қүжаттарымызды, әсіресе ... ... ... әлі ... ... ... он ойланып жүз толғанып жазып жатырмыз, оның бір ... ... дана ... ... ... ... тіліміз бен
шалажансар шешімдерімізді көрсе не дер еді ойлайтынымыздан да шығар.
Өз облысымызға сот төрағасы ... ... ... ... ... ... ... сатыға жоғарылады ғой деп ойлаймын. Судьялардың
отырыстары басынан аяғына дейін мемлекеттік тілде өткізілуде, хат
алмасулар, құжаттар ... ... ... Енді ... ... ұлы бас
болып, прокуратура, тергеу органдарымен, адвокаттармен бірлесіп мемлекеттік
тілде жүргізілетін істердің санын саналы ... ... күш ... ... едік, себебі  мемлекеттік тілде іс жүргізу біздің басты
міндеттеріміздің бірі ғой деп ...

Пән: Іс жүргізу
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық теория негіздері7 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
І.есенберлиннің “көшпенділер” романындағы жылқы атауларының этнолингвистикалық мәні41 бет
Африканың ұлттық саябақтары7 бет
Ақша-несие саясатының теориялары8 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы туралы мәлімет43 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы қазіргі кезеңдегі халықаралық қатынастағы рөлі82 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымының дамыту бағдарламасы11 бет
Жоғары оқу орнында болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды жетілдіру34 бет
Мектеп жасына дейінгі балаларға ұлттық ойындарды үйретудің ғылыми педагогикалық негіздері116 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь