Ұлттың ұлт ретінде қалыптасуы мен мемлекет болуының басты негізі - Ана тілі


Туған тіліміздің мәртебесін асқақтату бәріміздің азаматтық парызымыз. Со үшін маңдай терімізді төгіп еңбек етуіміз керек, өйткені оның мәртебесі тек қана ауызекі қолданыс аясымен шектелмейді. Мектептен бастап түрлі мекемелердің, сол сияқты Үкімет тіліне ұласуы қажет деп айтылып жатыр.
Бүгінгі таңда мемлекеттік тілде қаралған істерге келіп тоқтасақ, мен төрағалық ететін Еңбекшілдер ауданық сотында 2009 жылдың 11 айында барлығы 79 қылмыстық іс қаралған, соның ішінде 5 іс мемлекеттік тілде қаралған, және 243 азаматтық іс қаралған, соның ішінде 26 іс мемлекеттік тілде қаралған. Әкімшілік істердің жалпы саны 441 болса, соның ішінде 7 іс мемлекеттік тілде қаралған.
Әрине бұл пайызға салсақ үлкен көрсеткіш емес және бұл істерді қарауда айтарлықтай мәселелер де туындамапты, себебі азаматтық істердің дені неке бұзу, алимент өндіру туралы да қылмыстық істер ұрлыққа байланысты қозғалған істер екен. Аудандық сот бұл көрсеткішке әсер ете де алмайды. Себебі біріншіден Қазақстан Республикасының азаматтық, қылмыстық және әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс жүргізу кодекстерінде сот ісі мемлекеттік тілде жүргізіледі деумен қатар, азаматтық іс бойынша сот ісін жүргізу сотқа талап арыз берілген тілге қарай, қылмыстық іс бойынша іс жүргізу қылмыстық процессті жүргізуші органның қаулысымен белгіленген сот ісін жүргізу тілдерінің бірінде, әкімшілік құқық бұзушылық істері бойынша белгілі бір іс соттың, әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі қарауға уәкілетті органның, лауазымды адамның қаулысымен белгіленген тілдердің бірінде жүзеге асады деп көрсетілген.
Әзірше сот жүргізудегі басты тіл орыс тілі болып тұр. Бұның себептері бірінші орыс халқы пайыз санымен көп болып тұрғаны, және мемлекеттік тілде іс жүргізіп, іс қарауға өзіміздің ықылассыздығымыз. Бұл ықылассыздық қайдан туып тұр, ол осы бүгінгі күнге айтарлықтай дайындықсыз келгендігімізден бе деп ойлаймын.
Қазақстан Республикасының «Тіл туралы» заңының 4 бабында мемлекеттік тіл мемлекеттің барлық аумағында қоғамдық қатынастардың барлық саласында қолданылатын мемлекеттік басқару, заң шығару, сот ісін жүргізу және іс қағаздарын жүргізу тілі деп тасқа таңба басқандай анық көрсетілді.

Пән: Іс жүргізу
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Ұлттың ұлт ретінде қалыптасуы мен мемлекет болуының басты негізі - Ана
тілі. Тәуелсіз де егемен Қазақстанның мелекеттік тілі қазақ тілі
болғандықтан, оны білу Қазақстан азаматының қасиетті борышы. Қазіргі
кездегі қазақ тілінің мемлекеттік органдардағы қолдану жайы мен оның хал-
ахуалы ешкімді бей-жай қалдырмасы анық.
Туған тіліміздің мәртебесін асқақтату бәріміздің азаматтық парызымыз. Со
үшін маңдай терімізді төгіп еңбек етуіміз керек, өйткені оның мәртебесі тек
қана ауызекі қолданыс аясымен шектелмейді. Мектептен бастап түрлі
мекемелердің, сол сияқты Үкімет тіліне ұласуы қажет деп айтылып жатыр.
Бүгінгі таңда мемлекеттік тілде қаралған істерге келіп тоқтасақ, мен
төрағалық ететін Еңбекшілдер ауданық сотында 2009 жылдың 11 айында барлығы
79 қылмыстық іс қаралған, соның ішінде 5 іс мемлекеттік тілде қаралған,
және 243 азаматтық іс қаралған, соның ішінде 26 іс мемлекеттік тілде
қаралған. Әкімшілік істердің жалпы саны 441  болса, соның ішінде 7 іс
мемлекеттік тілде қаралған.
Әрине бұл пайызға салсақ үлкен көрсеткіш емес және бұл істерді қарауда
айтарлықтай мәселелер де туындамапты, себебі азаматтық істердің дені неке
бұзу, алимент өндіру туралы да қылмыстық істер ұрлыққа байланысты қозғалған
істер екен. Аудандық сот бұл көрсеткішке әсер ете де алмайды. Себебі
біріншіден Қазақстан Республикасының азаматтық, қылмыстық және  әкімшілік
құқық бұзушылық туралы іс жүргізу кодекстерінде сот ісі мемлекеттік тілде
жүргізіледі деумен қатар, азаматтық іс бойынша сот ісін жүргізу сотқа талап
арыз берілген тілге қарай, қылмыстық іс бойынша іс жүргізу қылмыстық
процессті жүргізуші органның қаулысымен белгіленген сот ісін жүргізу
тілдерінің бірінде, әкімшілік құқық бұзушылық істері бойынша белгілі бір іс
соттың, әкімшілік құқық бұзушылық туралы істі қарауға уәкілетті органның,
лауазымды адамның қаулысымен белгіленген тілдердің бірінде жүзеге асады деп
көрсетілген.   
Әзірше сот жүргізудегі басты тіл орыс тілі болып тұр.  Бұның себептері 
бірінші орыс халқы пайыз санымен көп болып тұрғаны, және мемлекеттік
тілде   іс жүргізіп, іс қарауға өзіміздің ықылассыздығымыз. Бұл
ықылассыздық қайдан туып тұр, ол осы бүгінгі күнге айтарлықтай дайындықсыз
келгендігімізден бе деп ойлаймын.
Қазақстан Республикасының Тіл туралы заңының 4 бабында мемлекеттік тіл
мемлекеттің барлық аумағында қоғамдық қатынастардың барлық саласында
қолданылатын мемлекеттік басқару, заң шығару, сот ісін жүргізу және іс
қағаздарын жүргізу тілі деп тасқа таңба басқандай анық көрсетілді.
Осы көрсетілген Заңның талаптарына сәйкес 2001 жылдың 7 ақпанындағы
Президенттің № 550 Жарлығымен бекітілген Тілдерді қолдану мен дамытудың
2001-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыру
мақсатында көлемді жұмыстар басталды және атқарылды.
Бұл жұмыстар өте қарқынды басталды, мемлекеттік тілді білмейтіндер мен
жақсы білмейтіндер қинала да қорқа бастады, мемлекеттік тілді үйренуге көп
күштерін салды. Бірақ жақсы басталған жұмыстардың аяғы жалпақ шешейлікке
ұласып, нәтижесі жартылай болды. Мамандар мен судьялар бес алты жыл бойы
түрлі курстарға қатысып, солардың көпшілігі қазақша құжат жазбақ түгіл тіл
де сындырмай шықты, соған олар қысылатын емес, олардан ешкім осыншама жыл
саған тіл үйреттік, қаржы жұмсадық, үйренгенің кәне деп сұрап та жатқан
жоқ.
Бүгінгі күні мемлекеттік тілде іс қараудың аясын тарылтып тұрған үлкен
кедергінің бірі кәсіби аудармашылардың жоқтығы. Аудармашы керек болып қалса
әбігер боламыз, әйтуір мектептердегі мұғалімдерге жүгінеміз, солардың
аудармаларына риза боламыз. Бірақ аудармаларда бірізділік, ортақ стилистика
болмай, сауатсыз, сөзбе сөз аудармалар шығып, құжаттардың мәтінінде
қателіктер мен қайшылықтар кетіп жатады. Сондықтан сот істерін мемлекеттік
тілде жүргізу үшін алдағы бес он жылда екі тілді еркін меңгерген, іс
қағаздарын екі тілде де сауатты жаза алатын аудармашыларсыз қадам жасай
алмаймыз ғой деп ойлаймын. Мүмкін аудармашылар қызметін үйлестіретін
орталық құрылымды облыстық сотта немесе соттар әкімшілігінде құру туралы
ойластыру қажет пе деп те ойлаймын.
Екінші бір мәселе ол да заң талабынан туындайды. Сот істері қай тілде іс,
талап арыз түсті сол тілде қаралады. Азаматтық істер бойынша тараптар және
басқа да іске қатысушы тұлғалар өз ұлтымыз болса ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
«Ана тілі» - тіл жанашыры
МЕМЛЕКЕТ ПАЙДА БОЛУЫНЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ
1-сыныпта «Қазақ тілі» мен «Ана тілі» пәндерін байланыстырып оқыту
«Ана тілі» газетінде термин мәселесінің жазылуы
Діннің мемлекет пен ұлт қалыптастырудағы рөлі
Мемлекет – биліктің басты субъектісі
Ана тілі сабағында оқушыларды патриоттық рухта тәрбиелеу
Ана тілі пәнін оқыту әдістемесі
Ана тілі сабақтарында бекіту кезеңі
Қазақ ұлт зиялыларының қалыптасуы және тарихтағы ролі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь