Дәстүрлі сабақ пен дәстүрлі емес сабақтар

КІРІСПЕ
І Географияны оқытудың мақсаты, географиялық білімнің мазмұны
1.1 Мектеп географиясының негізгі міндеттері, ұйымдастыру формасы
1.2 Сабақ . оқу процесін ұйымдастырудың ең тиімді түрі
1.3 Дәстүрлі сабақ пен дәстүрлі емес сабақтың айырмашылығы
ІІ Дәстүрлі емес сабақтар . мектеп оқушыларының танымдық қызығушылығын арттыру құралы
2.1 Дәстүрлі емес сабақ технологиялары арқылы білім берудің педагогикалық негіздері
2.2 Дәстүрлі емес сабақтардың түрлері
2.3 Дебат технологиясын география сабақтарында қолдану әдістемесі
Зерттеу жұмысының өзектілігі: Мемлекетіміз тәуелсіздік алғаннан бері, елдің сана-сезімінде түбегейлі өзгерістер болды. Бұл өзгерістер Қазақстан мемлекетін дүние жүзілік экономикалық қауымдастыққа толық мүше етуімен қатар, еліміздің ішкі нарығын да әлемдік деңгейге көтерді. Мұнымен қоса, білім мен ғылым саласының алдында да жаңа талаптар пайда болды. Оның дәлелі – «Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасы». Бұл тұжырымдама еліміздің білім жүйесінде реформалық өзгерістер жасау қажеттілігінен туындайтын басты бағыт - бағдарды айқындайды.
Жалпы білім беру жүйесінде үйреншікті дағдыдан үйлесімді, күрделі сабақтастықтарды қамтуға ұмтылатын көп деңгейлі оқужүйесін орнықтыру, жаңа оқу бағдарламаларымен қатар, оқу стандарттарын дайындау, жаңа ақпараттық, компьютерлік жабдықтармен жұмыс істеуге көшу қазіргі заман талаптарынан туындап отыр.
Білім беруді дамытудағы негізгі мақсат – білім беру жүйесінің барлық деңгейінде қоғамның жаңа талаптарына сәйкес келетін білімді, кәсіби біліктілігі жоғары жастарды тәрбиелеуге қол жеткізетін сапалы, бәсекеге қабілетті білім ордаларын қалыптастыру. Осы тұрғыдан келгенде, үздіксіз білім беру жүйесінің базалық буыны саналатын орта білім беру мекемелерінің жастарға саналы тәрбие, сапалы білім беріп, ұлтжанды азамат етіп қалыптастыруда атқарар рөлі зор екені даусыз. Ал мектепте жасұрпаққа сапалы білім беруде жаратылыстану ғылымдарының алар орны ерекше.
Мектептiң бiлiм беру жүйесiнде жас ұрпақты жан - жақты дамыту мен тәрбиелеуде: олардың жалпы мәдениетiн қалыптастыруда, тұлғаны шығармашылыққа тәрбиелеуде, өзiнiң табиғат пен қоғам алдындағы жауапкершiлiгiн сезiнуде, Жер бетiнде тiршiлiктi сақтауда география пәнi үлкен рөл атқарады. Мектеп географиясында, пәннің өзіндік ерекшеліктерімен анықталатын, өзіне тән білімдік – тәрбиелік мүмкіндіктері бар.
Қазіргі кезде география пәнін оқытуға көп міндеттер жүктеледі. Себебі, ғылым мен техниканың ілгерілеуі, түрлі ақпарат көздерінің молаюы, білім беру жүйесінің түрленуі, мектеп, ұстаз алдына көптеген жауапкершілік жүктейді. География пәнін оқыту мұғалімнен жан-жақты жауапкершілікті, дайындықты қажет етеді.
1. Ш. Кәрібаева. Географияны оқыту туралы//«География және табиғат» №5, 2005
2. Қаженбаев Е. Географияны оқыту әдістемесі. – Атырау: 2002. – 115 б.
3. Кәрібаева Шолпан. Білім стандартының ерекшелігі.//«Білім» №4, 2004
4. Понурова Г.А. Проблемный подход в обучении географии в средней школе. – М.: 1991. – 91 с.
5. Белевич И.В.,Строев К.Ф. Методика преподавания географии. М.: Просвещение, 1974г-128с.
6. Голов В.П. Средства обучения географии и условия их эффективного использования. – М.: 1987. – 121 с.
7. Методика обучения географии в средней школе// под ред. Панчешниковой Л.М. – М.: Просвещение, 1983. – 320 с.
8. Есназарова Ұ.Ә. География сабақтары. – Алматы: 2009. – 67 б.
9. Методика обучения географии в школе// под ред. Л.М. Панчешниковой. – М.: 1997. – 221 с.
10. Душина И.В., Понурова Г.А. Методика преподования географии. – М.: 1982. – 101 с.
11. С. Бахишева. Инновациялық үрдістер және география пәні мұғалімі. // «Білім» № 2 (12) 2003
12. Тұрғанбаева Оразкүл. География пәні мұғалімі//«Білім» №2, 2006
13. Нурбекова Ж., Даутова А.З. Технология проектирования мультимедийных обучающих систем. – Павлодар, 2003. – 59 с.
14. Қаженбаев Е. Географиялық ойындар. – Атырау: 2002. – 25 б.
15. Пидкасистый П.И., Хайдаров Ж.С. Технология игры в обучении и развитии. – М.: Роспедагентство, 1996. – 268 с.
16. Инновационные процессы в школе: организация и управление. – Владимир: 1995. – 69 с.
17. Актуальные вопросы формирования интереса в обучении/ Под. Ред.Г.И.Щукиной. М.: Педагогика,1984г-97с.
18. Президенттің Қазақстан халқына жолдауынан үзінді. Білім беру//«Білім» №2 (16) 2004
19. Кушимова Г.А. Методика преподавания географии в средней школе. Алматы: Казахский университет, 2003г-64с.
20. Матрусова И.С. Методика обучения географии в средней школе. М.: Просвещение, 1985г-235с.
21. Молдахметова О. География курсындағы инновациялық әдістер. // «География және табиғат» №2, 2005
22. Даринский А.В. Методика преподавания географии. М.: Просвещение,1975г -105с.
23. Герасимова Г.П.,Коринская В.А. Методы и формы организации обучения географии. М.: Просвещение, 1964г -256с.
24. Бұзаубақова К.Ж. Жаңа педагогикалық технология. Тараз, 2003 Б-137-139.
25. М.Жанпейсова М.М. Модульдік оқыту технологиясы оқушыны дамыту құралы ретінде. А, 2002. - 4-6б.
26. Шпильман Н.А, Шпильман И.А. Новые технологии в географии. // Қазақстан географиясы және экологиясы. №3, 2007
27. Таможняя Е.А. Компьютерные технологий: возможности использования.// География в школое 2002, №3. с 42-51.
28. Жантемірова Айнұр. Мультимедия технологияларын қолдану туралы. // «География және табиғат» №3, 2008
        
        КІРІСПЕ
Зерттеу жұмысының өзектілігі: Мемлекетіміз тәуелсіздік алғаннан бері, елдің сана-сезімінде түбегейлі өзгерістер болды. Бұл өзгерістер Қазақстан мемлекетін дүние ... ... ... ... мүше ... ... ... ішкі нарығын да әлемдік деңгейге көтерді. Мұнымен қоса, білім мен ғылым саласының алдында да жаңа талаптар пайда болды. Оның дәлелі - . Бұл ... ... ... ... реформалық өзгерістер жасау қажеттілігінен туындайтын басты бағыт - бағдарды айқындайды.
Жалпы білім беру ... ... ... ... күрделі сабақтастықтарды қамтуға ұмтылатын көп деңгейлі оқужүйесін орнықтыру, жаңа оқу ... ... оқу ... дайындау, жаңа ақпараттық, компьютерлік жабдықтармен жұмыс істеуге көшу қазіргі ... ... ... ... ... беруді дамытудағы негізгі мақсат - білім беру жүйесінің барлық деңгейінде қоғамның жаңа талаптарына сәйкес келетін ... ... ... жоғары жастарды тәрбиелеуге қол жеткізетін сапалы, бәсекеге қабілетті білім ордаларын қалыптастыру. Осы тұрғыдан ... ... ... беру ... базалық буыны саналатын орта білім беру мекемелерінің жастарға саналы тәрбие, сапалы білім беріп, ұлтжанды азамат етіп ... ... рөлі зор ... ... Ал мектепте жасұрпаққа сапалы білім беруде жаратылыстану ғылымдарының алар орны ... бiлiм беру ... жас ... жан - ... ... мен ... олардың жалпы мәдениетiн қалыптастыруда, тұлғаны шығармашылыққа тәрбиелеуде, өзiнiң табиғат пен қоғам ... ... ... Жер ... ... ... география пәнi үлкен рөл атқарады. Мектеп географиясында, пәннің өзіндік ерекшеліктерімен анықталатын, өзіне тән ... - ... ... ... ... ... ... оқытуға көп міндеттер жүктеледі. Себебі, ғылым мен техниканың ілгерілеуі, түрлі ақпарат көздерінің молаюы, ... беру ... ... ... ұстаз алдына көптеген жауапкершілік жүктейді. География пәнін оқыту мұғалімнен жан-жақты жауапкершілікті, дайындықты қажет етеді.
Географияны оқытудың негізгі формасы - сабақ. Ал ... ... ... ... ... - ... үлгерімін, танымын жақсартып, қызғушылығын арттырады. Осы орайда дәстүрлі емес сабақтардың негізгі ... ... ... ... емес сабақтар интеграциялық сабақ пән аралық байланысты жетілдіру ... ... ... ... ... емес ... оқушы мұғалімнің түсіндіргендерін ғана меңгеріп қоймай, мұғаліммен тікелей пікірталасқа көшеді. Оқушы ... рөл ... ғана ... ... ... ... Ол ... тануға, белгісіздікті анықтауға өзі жауап іздейді, шешімдері де әр оқушыда әр түрлі болады. Тапқан шешімін ... ... деп ... ізденісті әрмен қарай жалғастырады. Яғни зерттеудің өзектілігі де сол, оқушының білімді жаңа бір қарқынмен алуындағы дәстүрлі емес сабақтың рөлін ... ... ... Жалпы білім беретін мектептерде география пәнін оқытуда жүргізілетін дәстүрлі емес сабақ түрлерін талдап, ондағы әдіс - тәсілдер мен ... - ... ... ... айқындау.
Дипломдық жұмыстың міндеттері: қойылған мақсатқа сәйкес мынадай негізгі міндеттерді нысана еттік:
* ... ... ... ... ... озық әдіс-тәсілді нәтижелі пайдалану;
* дәстүрлі емес сабақ түрлерін сынып ерекшеліктеріне сай жүргізе ... ... ... ... ... ... пәнаралық ықпалдастықты, ғылыми-әдістемелік сипатты тереңдетіп отыру;
* жаңа технологиялық жүйені мақсатты пайдалана отырып, географияны оқыту, білім беру сапасын жоғарылату ... ... ... теориялық негізі: Тақырыптың мазмұнын ашу үшін бірнеше авторлық ғылыми ... ... ... ... ... ... сонымен қатар интернет желілеріндегі берілген мәліметтер қолданылды. Атап айтқанда, Қаженбаев Е. , , ... Ж., ... А.З. , ... ... Е.А.Таможняя , Душина И.В., Понурова Г.А. , Кушимова Г.А. , Матрусова И.С. ... ... және ... ... ... ... ...
Дипломдық жұмыстың құрылымы: Дипломдық жұмыс үш тараудан, тарау өз ішінде бөлімдерден, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Зерттеудің ... ... ... ... ... ... ... алғашқы тарауында мектеп географиясының негізгі міндеттері, ұйымдастыру формасы ... ... ... негізгі формасы - сабақ талданады. Сонымен қатар, дәстүрлі сабақ пен дәстүрлі емес сабақтың ... ... ... ... ... емес сабақ технологиялары арқылы білім берудің педагогикалық негіздері айқындалады. Дәстүрлі емес сабақтардың түрлері және оның ... ... ... Дебат технологиясын география сабақтарында қолдану әдістемесі анықталады. Сондай-ақ, оқу-тәрбие ... ... ... ... негізгі ерекшеліктері мен сипаттамалары беріледі.
Жұмыстың соңғы тарауында география сабағында дәстүрлі емес сабақ түрлерін қолдану үлгілері ... ... ... ... ... ... салыстырмалы-аналитикалық, тарихи-топтау, жүйелеу, топтастыру және т.б.
І Географияны оқытудың мақсаты, ... ... ...
1.1 ... географиясының негізгі міндеттері, ұйымдастыру формасы
Білім берудің негізгі орта деңгейінде географияны оқытудың негізгі мақсаты - жас ұрпақтың ... Жер ... ... ... ... әлемнің біртұтас географиялық бейнесін қалыптастыру болып табылады.
Географиялық бiлiм берудiң бұл мақсаты төмендегi:
- ... ... ... географиялық мәдениетін қалыптастыруға және географиялық тілді оқып - үйренуіне, еркiн әрi шығармашылықпен ойлауына жағдай жасау;
- ... ... ... ... толқынына бағдарлана алуына көмектесетiн бiлiм жүйесінің жиынтығын беру;
- картографиялық сауаттылығының ... мен ... ... ... ... ... ... тіршілік ететін ортасы Жер туралы біртұтас түсінік қалыптастыру, оның табиғаты мен ... ... ... ашып ... ... орта ... беру ... қажетті базалық білім минимумын және елтану сипатындағы түсініктер қалыптастыру, оқушыларды Қазақстанның табиғат жағдайлары мен ресурстарының алуан түрлілігімен халқы және шаруашылығымен, ... ... ... ... ... ... ... жердің табиғатына деген ұқыптылығын қалыптастыруға және елжандылық сезімін дамытуға жағдай жасау;
- оқушылардың бойында қоршаған ортаның біртұтастығы мен оның ... ... ... ... ... ... тән ... адамзат алдында тұрған күрделi проблемалар туралы түсiнiк қалыптастыру сияқты мiндеттердi шешудi талап етедi.
Қоғам идеологиясының өзгерісінде, ... ... ... ... ... де жұмыс бағыты да өзгереді.
Қазіргі кезде мектептің, оқулықтардың, оның оқу жоспарында да көптеген өзгерістер ... ... Пән ... ... да ... ... мен дамытуда үлкен рөл атқарады.[1]
Дидактикада оқытудың мақсатында бағалылық жүйесінде оқушыларда қалыптастыруда анықтайды.
Мектеп - ... ... ... орта иен әлеуметтік ортада өзін дұрыс ұстай білуге, азаматтық және әлеуметтік қызметтерді орындауға дайындайды. Ол оқушының өзін - өзі ... ... ... ... ... ... - белсенді, шығармашылық, жаңашыл тұлғаны тәрбиелеу.
Оқытудың мақсатының барлық аспектілері орта географиялық білім мазмұны арқылы сипатталады.
Географиялық білімнің мақсатын ... ... ... ... ... ... Ол үшін - география дүниені танып - ... ... ... ... ... ... - ... географиялық білім жүйесінде және олардың әр қилы ... ... ... ... ... болып табылады. Сонымен қатар:
Білімділік мақсаты:
* Негізгі географиялық объект - ... ... оның үш ... ... аймақтық және жергілікті), географиялық қабықтың дамуының заңдылықтары, оның кеңестік, яғни территориалды ... ... ... ... ... ... елтану білімдерін қалыптастыру;
* Тұтастық түсінігінінен қалыптасатын дүниетанымын дамытуға ықпал жасау, әлем табиғаты ... ал адам оның бір ... ... ... ... пен ... кешен және оны құрайтын бөліктер- өздігінен дамитын жүйелер екенін түсінулері керек, ... ... ... ... бір ... ... ... асады, адам осы заңдарды танып білу арқылы қоршаған ортаны өз мақсаттары үшін оның ... ... ... және ... ... ... ... береді.
Тәрбиелік мақсаты:
* Қоғам ... ... ... ... және ... алу үшін ... ететін жеке тұлғаның дамуына ықпал ... оқу ... ... ... тәрбиелеу;
* Адам өміріндегі табиғаттың ... ... және ... ... ... ... ... түсіндіре отыра, экологиялық тәрбие беруге ... ... ... ... ... оқушыларды үйрету, табиғатты қоғауда барлық елдердің ынтымақтығының қажеттігін және өзінің туған жерінің табиғатын ... жеке өз ... ...
* ... ... ... тәрбиелеу: отансүйгіштік, интерноциолизм, табиғатты эстетикалық қабылдау.
Дамытушылық ... ... ... ... ... ... оқуға үйрету:
* Шығармашылық ойлауын, оқу мәселелерін шешу білімін дамыту;
* Сөйлеу мәдениетінің, қиялының, ... ... ... ...
Аталған тәрбиелік, білімділік және дамытушылық мақсаттардың барлығы - бір - ... өте ... ... - қатынаста болады. Жеке тұлғаны дамыту басты ... ... ... ... ... негізгі мақсаты - оқушыларда Жер адамдар планетасы екендігі туралы ... ой ... ... және ... ... ... айту, елдермен және халықтармен таныстыру, елтану сипатында ... ... мен ... ... ... ... қалыптастыру. Осымен қатар басқа маңызды мақсат та шешіледі - оқушылардың табиғаттың алуантүрлігі, ... және оның ... ... ... көру үшін ... сипатындағы заңдылықтарын үйрету, нақты тәртіп, құбылыстардың байланысы осының бәрі табиғатты сақтау, адам өміріндегі табиғи жағдайлардың ролі ... ... ... қошаған орта мәселелерін шешуде халықаралық ынтымақтастықтың қажеттілігін тәрбиелейді.
Мектепте географияны оқыту - мынадай екі ... ... ... ... ... мен ... ... Оқыту процесінде қолданбалы білік пен дағдыны қалыптастыру, яғни оқушылардың өмірлік компентенциясын қамтамасыз ету.
Мектеп географиясында оқушыны жеке ... ... ... яғни ол ... ... Бұл пәнді оқу кеңістіктегі ойлаудың негізін, яғни , , . Ұғымның мәнін анықтауға, табиғаттың дамуы, ... ... ... даму ... анықтайды;
2) Географияны оқу әрбір адамның қоршаған қарым - қатынасын, ... ... ... ... ... одан әрі ... етеді;
3) Географияны оқыту арқылы кейбір экономикалық білімді, еңбекке қабілетін қалыптастыруды ... ... оқу ... - ... ... жұмыс жасауға үйренеді.
Мектеп оқушысына географиялық білім берудің мақсаты - оқушыға географиялық білім мен біліктілікті ... оны әр ... ... ... білуге үйрету.
Ұзақ жылдар бойы географиялық білімнің негізгі мақсаты - оқушының ғылыми білімді қоршаған орта ... алуы ... Ол ... ... ... өз еркімен танып - білуге көмектесу міндеті тұрды. Танып - ... ... ... ... өлі және тірі ... арқылы білу қажеттігі дәлелденді. Осы уақытқа дейін мектеп географиясының мақсаты ғылымның негізі ... ... ... ... ... келді, сондықтан үнемі оның ғылыми деңгейі көтеріліп, қарастырылды. Сондықтан пән болды, оны игеру оқушыға қиын болды, оған деген ... ... ... ... ... ... ... оқушыларды әр түрлі ақпараттарды пайдаланып, оларды картада бейнелеуге, жергілікті жерді бақылауға, өз аймағына өлкетанулық жұмыстарын жүргізуге көмектеседі.
Географиялық ... ... олар ... ... ... көздейді.
Мектеп географиясының міндеттері мен мақсаттары кең әрі алуан түрлі. Олар: теориялық ой - өрісі және ... ... ... ... ... әр ... ... игеруі, яғни әлемнің географиясының бейнесі туралы білім қалыптастыру;
2) Географиялық қабықтағы өтіп жатқан геосаяси және басқа да табиғи, экологиялық, экономикалық, ... ... ... ... ...
3) Оқушылардың табиғат, халық және ... ... ... ... ... ... ... пен қоғамның бір - біріне әсерінің, қоршаған ортаны қорғау мен табиғатты тиімді пайдаланудың ерекшеліктерінің ... ... ... ... ... ... дамуы мен құрылысының заңдылықтарын, олардың бір - бірімен байланыстарын қарау;
6) Оқушылардың өз бетінше географиялық ... ... ... ... ... ... және өндіріске бақылау жүргізу;
7) Оқушыларды географиялық ғылымның негізгі әдісімен таныстыру, олардың танымдық және практикалық біліктілігін (бақылау, ... ... ... ... ... ... қызығушылықты қалыптастыруда бөлімдерді және тақырыптарды немесе жекелеген сабақтарды, серуендерді, олимпиадаларды ұйымдастырудың ... ... ... ... ... рөлі аз ... ... кесте, жоспар, сынып тақтасындағы, экрандағы, плакаттағы негізгі ... мен ... ... ... ... болады.
Оқу үрдістерінде мектеп оқушыларының түрлі географиялық ақпарат көздерімен оқу қызметін ұйымдастыру үлкен рөл ... ... ... ... ... ... мен құбылыстардың қасиеттері мен көріністерін тапқан сан алуан оқу құралдарының көп түрі ... ... ... ... ... ... оқушыларда оқыту жұмысында (талдау және карталарды салыстыру, географиялық объектілерді ... ... құру және т.б.) ... және ... ... ... ... бағытталған. География пәнінің бағдарламасында білім мен ептілікті бекітетін тәжірбиелік жұмыстардың ... бар. ... ... ... бөлігі) оқу материалын тереңірек түсіну үшін қажет, ... ... - ... ... ... өздігінен білім алуға және географиялық ... ... ... қолдануға дайындайды.
География пәнінің мазмұны шығармашылық әрекет тәжірбиесі және әлемге, қызметке сезімдік - бағалаушылық ... ... ... ... қалыптастыру үшін үлкен мүмкіндікке ие. Бұл екі ... ... ... мәтіндерінде және түсіндірме сипаттарында, сұрақтар мен ... ... ... ... ... және ... ... дамуына арналған.
Негізгі әдістемелік шарт - ... ... ... және ... оның ... мен міндеттерін жақсы білуі. География пәнінің құрылымында салынған теориялық ... ... ... ... ... оқушыларда абстрактылы ойлауды дамытуда жұмыс ... ... ... ... ... ... ... оқу танымдық үрдісі - нақтыдан абсртактылыға және абстрактылыдан нақтыға өтетін ... ... өту ... мұғалім есте сақтауы қажет, мұнда абстрактылы нақты болмысты оқудың тәсілі ... ... ... осы үшін пәнді оқыту барысында оқушыларға ... ... ... ... енгізіледі, байланыстар, заңдылықтар, географиялық аймақтықтың заңдары қарастырылады) ұсынылады, олар елтану ... ... ... білім теңізінде бағдар ретінде ... ... ... ... ... ... оқығанда тірек және тәсілдер ретінде пайдаланылады.
Теориялық білімдерді қалыптастыру - ... және ұзақ ... ... ... ... ... ... барлық ұғымдарды, байланыстарды, заңдылықтарды толық ... ... ету ... ... бір ... оларды бірте - бірте игереді және жылдың соңында ... ... ... ... ...
Екінші әдістемелік шарт - құрлықтарды, мұхиттарды, құрлықтардың ірі ... ... ... ... ... ескеру. Аталған объектілердің әр қайсысы типтік жоспар бойынша оқытылады, ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді, оқыту жұмысын танымдық әректінің үш ... ... ... ... сонымен бірге танымдық әрекеттің сипатынан түсіндірмелі - иллюстративтіден және ... ... ... ... ... ... ... мектеп пәндерімен ішкі және пәнаралық байланыс орнату ... пәні ... тағы бір ... ... ... жертануды құраушысы - биологиямен, физикамен, математикамен, ал елтанулық құраушысы - ... ... ... байланысын орнатуды талап етеді.
Төртінші шарт - географияның маңызды әдістерінің бірі ретінде ... ... ... ... ... ... ... слыстыру ережелеріне арнайы оқыту керек. Салыстырған кезде алдымен оларды салыстыратын ... ... ... сәйкестендіреді, ұқсастықтары мен айырмашылықтары туралы қорытынды жасайды, анықталған деректердің себептерін түсіндіреді. ... шарт - көп ... ... ... ... ... кестелер) және олардың байланысы, бұл оқып жатқан құбылыстар мен объектілерді толық сипаттауға мүмкіндік береді. Аса көп көңіл экрандық ... және ... ... бөлінеді. Компьютерлік бағдарламаларды, мультимедиялық оқулықтарды қолдану білімдерді нәтижелі қалыптастыруға әсер етіп қана қоймайды, сонымен ... ... де ... ... ... ... бойынша оқу нәтижелерін сынауға және жаңа білімдер алу үшін оқушыларды белсенді әрекет ... ... ... ... танымдық дамуына әсер ететін оқулықпен және басқа да оқу кешенін құрайтын құралдармен ... ... ... ... ... ... оқушыларды оқулықпен жұмыс істеуге мақсатталған түрде үйрету керек, оны оқудың барлық сатыларында ... бұл ... әр ... және ... ету.
Проблемалық оқыту технологиясының мүмкіндіктерін ... ... Пән ... ... ... қиындықтар тудыратын жағдайларды жасайды, бұл ... ... ... ... белгілейді, гипотезаны ұсынады және проблемалық тапсырмалардың шешу жолдарын іздеуді жүзеге ... ... ... ... ... Американың батысында, Андыда, халықтың тығыздығы жоғары қоныстанған облыс орналасқан. ... ... өмір сүру өте қиын және ... ... ... негізінен төмен. Оқушылар тарихқа жүгініп, ... ... ... ... ... ... ... сабақтарының топтамасын өткізуге мүмкіндік береді, мұнда оқушының шығармашылық тәжірбиесінің, әлемге сезімдік - ... ... ... ... назар дамуына бөлінеді. Оқушылар әлемнің бүтіндігінің және оның ... ... ... үрдістерінің өзара байланыстарының дүниетанымдық қорытындыларын жасайды, жеке табиғат компоненттерін және бүтін территориялардың дамуын ... және ... ... қалыптасуындағы маңызды шарт - логикалық ... ... ... ... ... ... Бұл ... мұғалімге нақты көмекті логикалық тірек конспектілерін немесе логикалық тірек белгілерді құру көрсетеді.
География пәні құрылымының әдістемелік ... ... ... ... алуан түрлі және мұғалімнің педагогикалық шығармашылығының облысы болып табылады.
Сонымен, география пәнінің ... ... ... - ... адамдар планетасы ретінде Жер табиғатының бірегейлігі туралы ой қалыптастыру, табиғат және адам ... ... ... ... ... Жердегі өмірді барлық қырынан көрсету.
Бүгінгі география пәнінің мектеп оқушылары назарын әдеттен тыс фактілерге, үрдістерге, табиғат феномендеріне аударуға зор ... бар. Бұл пән ... ... белсенділігін туғызады, жаңаға деген құмарлығын арттырады және баланың білімге деген сүйіспеншілігін оятады. ... ... ... мен оны ... пәндермен кіріктіру мектеп оқушыларын оқытудағы негізгі оқу ... ... ... ... білімнің мақсаты өте кең және оның міндеті өте алуан түрлі. Бұл - ... ... ... ... ... болып табылады.[3.4]
1.2 Сабақ - оқу процесін ұйымдастырудың ең тиімді түрі
Бүгінде еліміздің мектептерінің тəжірибесінде оқушыларға келелі тəлім-тəрбие берудің ... ... да, ... да ... өз ... ... ...
Сабақ - оқу процесін ұйымдастырудың ең тиімді формасы. Бұл оқу барысында ... дəл ... ... ... ... тұрақты тобымен (сыныбымен) шəкірттерге игерілуі тиіс пəн негіздерін қабылдауына тиімді жағдайлар жасап, қажетті жұмыс түрлерін, құрал-жабдықтары мен ... ... ... жəне ... да ... ... ... бірге оқушыларды тəрбиелеп, олардың шығармашыл қабілеттері мен рухани күштерінің көзін ашып, жетілдіріп, ... ... ... ... ... бірліктерден құралады. Олар - жаңа материалды түсіндіру, бекіту, қайталау, білім, ептілік, дағдыларды тексеру. Бұлардың əрбірі мұғалім мен ... ... да ... ... ие ... ... ... бірліктер сан қилы байланысқа түсіп, сабақ құрылымының, оның кезеңдері ... ... сан жəне ... ... ...
Сабақ құрылымы - бұл белгілі бірізділікті жəне өзара қарым-қатынасқа келген дəріс бірліктерінің байланыс тұтастығы. Құрылым əрқашан дидактикалық ... оқу ... ... ... жас ... мен ұжым ... ... ерекшеліктеріне тəуелді. Сабақ құрылымының көптүрлілігі сабақ типтерінің де сан алуандығына жол ашады.
Сабақ жас мөлшері біркелкі ... ... және ... ... ... ... және ... құрамы бар, сабақ үнемі оқу кестесімен өтілетін және оқытудың бірдей бағдарламасы құрылған жағдайда іс-тәжірибеде ... ... ол ... ... барлық компоненттерін қамтиды: мақсат, мазмұн құрал, әдістер, ұйымдастыру мен басқару қызметі, оның дидактикалық элементтері.[5]
Сабақтың маңызы мен ... мәні ... ... ... ... жүйеге саяды, сөйтіп, ұжымдықтан - жеке, яғни мұғалімнің оқушыға, нәтижесінде, оқушының білім ... оның ... мен ... ... өзіндік іс-әрекетінде тәжірибеде сұрыпталып, бір жағынан қарым-қатынас мәдениеті дамыса; екінші жағынан, оқушылардың қабілеттілігі шыңдалады. Нәтижесінде, сабақ түрлері ... ... ... алға жылжытады, ал екінші жағынан оқытуды ұйымдастыру түрі ... рөл ... ... ... ... негізгі талаптарын айқындайды, мұның бәрі дерлік оқытудың заңдары мен прицинциптерін тұйындайды.
Сабақ - педагогтік шығармашылықта ... және ... да ол ... ... ... ... Кіші бөліктердің өзара іштей байланысы бірігіп, оқушылар мен мұғалімнің іс-әрекеті дамуының бір тектес логикаға бейімделуіне бағыт жасайды.
Сабақтың талабын ... мен оны ... ... ... өзі әлеуметтік сұранымға қатысты анықталып, оқушылардың жеке басының қажетсінуіне орай құрылады, оқыту мақсаты, міндеттері, заңдары мен принциптері басшылыққа алынып, жоғарыдағы ... ... ... ... ... ... ... сабаққа сәйкес келетін, болып қарауға олатын жіктеме төмендегідей: (И.П.Подласый)
- ғылым жетістіктерінің жаңа түрін озық іс ... ... ... ... ... ... сабақты;
- сабақты өту үрдісінде, барлық дидактикалық принциптер мен ережелер;
- оқушылардың санасын қалыптастыруға әсер етерлік, пәнаралық байланысты;
- ... ... ... оны ... ... және ... ... сапасын арттыру барысындағы тіректік ұғымдарға сілтеме жасау;
- тұлғаны жан-жақты дамытудың белсенді және ... ... ... ... ... ... ... білімнің, өндірістік қызметпен, оқушының жеке іс-тәжірибесімен байланысты жүзеге асыруы;
- білімнің, икемнің, қабілетін ... ... оны ... - ... мен ... тиімді қолдануы;
- сабақты диагностикалау, жоспарлау, жобалау және болжау алуы.[6]
Әрбір ... ... ... ... ... ... ... бағытталған: оқыту, дамыту, тәрбиелеу. Соның нәтижесінде сабақ көпжоспарлы, құрылымы әр түрлі болып келуі мүмкін. Сабақ құрылымының ... көп ... түрі ... ... мүмкін. Сабақ құрылымының ерекше көп тараған түрі барлық дидактикалық міндеттерді шешуге: білімді енгізу, жаңа ... ... ... ... ... ... оқушылардың білімін бағалау, үйге тапсырма берумен байланысты.
Көріп отырғанымыздай, сабақтың құрылымы ... ... ол ... ... ... ... ... жаңа сабақты меңгерту логикасын ішкі психологиялық құбылыс ретінде, оқушының өзіндік ойлау іс-әрекетінің ... ... ... ... ... мұғалім қызметінің түрін және оқушыны педагогтік үрдістің субъектісі ретінде алады.
Сабақ элементтері, ішінара бөліктердің өзара ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың жаңа ұғымдық түсініктер қалыптасады, сөйтіп, іс-әрекет тәсілдерін меңгеріп оны тәжірибеде қолдануға төселеді. Педагогикалық жүйеде ... ... ... ... ... ... ... әр сабақта дидактикалық бірліктегі міндеттерді жинақтап, сабақтың дидактикалық құрылымының ... ... ... ... осы ... ... ... шарттар мен бағдарламалық материалдарды меңгеруге жеткілікті біліктілік пен икем, қабілеттерді және ... ... ... ... ... қалыптастыру, олардың өмірге бейімделуге және интеллектуалдық қабілетін дамыту - оқушыларды өмірге бейімделуге және ... ... ... ... ... оқушылардың оқу қызметін ұйымдастыру. Сабақта оқушының оқу қызметін ұйымдастыру бұл оқушы мен мұғалімнің сырттай үйлесімді қызметі, оның өзі белгілі бір пен ... ... ... ... ... бөлінеді: фронтальды - мұғалімнің барлық оқушылардың жеке және өзіндік жұмысын басқаруы, жеке- ... ... әр ... ... және ... қызметі. Мұғалімнің оқу қызметін фронтальді ұйымдастыруы барлық оқушылардың іс-әрекетінің бірлікте болуын басқару, яғни ... ... ... ... ... ... ... ортақ, барлық сынып талқылайды, нәтижені салыстырады, жинақтайды. Бұл тәсіл оқушылар мен ұстаз арасындағы сенімді нығайтып, ұжымдық сезімді тәрбиелейді, пікірлерді талқылауы ... ... ... ... ... ... қателерін табуға жаттығады. Мұғалімге қойылатын басты талап оқушылардың ішінен ең тиімді ой-тұжырымды дәл таба білуі, оны алдын ала ... оқу ... ... ... ... ... іздеуі; барлық айтқысы келген ынталы оқушыны ықыласпен таңдауы, оны мәдени тұрғыда қолдауы, мұнымен бірге қажетті сәттерде түзетулер ... әр ... ... жол ... ... ... проблемалық, ақпараттық және түсіндірмелі иллюстративті мазмұнда және репродуктивті және ... ... ... ... ... ... негізге құрылған тапсырма бірнеше шағын тапсырмаларға бөлінеді, жұмыстың бұл түрі ... ... ... іс-әрекетте болуына жағдай туғызады. Бірақ, сабақтың бұл түрінде көптеген кемшіліктер бар, жұмыс барысында оқушылар әр түрлі деңгейде өз ... ... ... ... ... бәрінің білімі бір мөлшерде оқшауланбайды, әсіресе, нашар үлгеретін оқушыға мұғалімнің көмегі үнемі ... ... ал ... өте ... ... ... ... қалады.
Сол себепті сабақтың тиімділігін арттыру үшін сабақтан басқа түрлері де пайдалану ... ... ... типтерінің жалпылай қабылданған нақты классификациясы жоқ. Мұның басты себебі - сабақта мұғалім мен оқушы арасындағы ... ... ... ... ... алдын ала болжамға келе бермейтін күрделілігі мен көп тараптылығында.
Бүгінгі дидактика сабақ типтерін олардың басты сипатына орай төмендегіше топтастырады:
дидактикалық ... ... ... ...
- жаңа ... ... хабарлау;
- білімді бекіту;
- ептіліктер мен дағдыларды қалыптастырып, бекіту;
- қорытындылау;
- білім, ептілік жəне дағдыларды ... ... ... ... ... ... тəсілі бойынша сабақ типтері:
- оқу саяхаттары;
- кино-теле-сабақтар;
- өзіндік жұмыс ... жəне т.б. ... ... ... ... ... арнайы сабақ типтері:
- жаңа материалды игеру;
- бекіту;
- қайталау;
- білімді ... ... ... ... сабақ типтерінің мақсаттары мен жұмыс түрлері не олардың элементтері бір дəрісте тоғысатын болса, ондай сабақты аралас сабақ деп атау ... ... ... да, жоғары да айтылғандай, оқуды ұйымдастырудың əртүрлі формасы баршылық. Солар арасында аса ерекше көзге түсетіні - ... ... ... - оқу ... ... ... құрылымымен танылған тəлім-тəрбие формасы. Дəрістің басынан ақырына ... ... жаңа оқу ... ... ... ал ... сол ... белсенділікпен қабылдайды. Дəрісбаян оқу ақпаратын ұсынудың ең тиімді тəсіл ... ... оқу ... ... нақтыланған формада шоғырландырылып беріледі. Мұндай сабақ аяқ ... ... ... ... ... ... ... тыңдармандардың белсенділік көтеріңкілігіне дем беріп, сабаққа араласып отыруына қолдау-қуаттау көрсетеді, сонымен бірге оқу процесіне шығармашыл сипат ендіріп, сабақ ақпаратына ... ... ... ... ... жəне оқу ... ... байланысты дəрісбаян: кіріспе, айқындау (установочная), ағымдық, қорытындылау жəне шолу- түрлерімен ажыралады.
Оқу дəрістерін өткізу əдіс-тəсілдеріне орай дəрісбаян түрлері төмендегідей:
- ... ... - ... ... ... ... ежелден келе жатқан оқу түрі;
- ... ... - оқу ... ... шешімі қажет болған сұрақтар, мəселе-міндеттер, жағдай-ситуациялар қолданумен өтілетін оқу формасы. ... ... ... ... ... ... ... салыстыру жəне т.б. жолдармен орындалатын оқу шарты;
- көрнекілі (визуалды) дəрісбаян - оқу материалын техникалық оқу ... ... ... ... арқылы, түсіндірме бере отырып, оқыту жүйесі;
- бинарлы дəрісбаян (диалогты ... - оқу ... екі ... - бірі ... ... - практик немесе екі ғылыми бағыт өкілдерінің сұхбаты негізінде жеткізу формасы;
- шатастыру дəрісбаяны ... ... - ... дəрістер алдын ала жоспарланған қателіктермен беріледі. Мұндағы мақсат - оқушылар ынтасына дем ... ... ... ... ... ... жəне көзделген олқылықтарды байқауға үйрету. Дəрісбаян соңында тыңдаушылар білімі сарапқа салынып, жіберілген қателіктерге талдау беріледі;
- ... - ... - ... ... ... күн ... ... оқу бағдарламасына сəйкес проблемалар төңірегінде баяндамалар тыңдау жолымен өткізіледі. Сабақ аяғында оқытушы қорытынды ... ... ... əрі ... негізгі тұжырымдар жасайды;
- Кеңес дəрісбаяндар не ... ... ... ... ...
- Екеу ... (лекции вдвоем)- бір пəн не тақырып бойынша екі ... бір ... ... ... ... ... орай оқытушы рейтингі анықталады.
Дəрісбаян түрлері басқа да ... ...
- ... ... байланысты оқыту-ағарту, үгіттік, насихаттық, тəрбиелік, дамытушылық дəрісбаяндары ажыралады;
- мазмұны бойынша; академиялық жəне ғылыми көпшілік дəрісбаяндары белгілі;
- ... ... ... ... иландыру деңгейіндегі дəрісбаяндар қолданылуда.
Құрылымдық жағынан, əдетте, дəрісбаян үш: кіріспе, ... жəне ... - ... ... ... ... тақырып нақтыланады, жоспар мен міндеттер таныстырылады, негізгі жəне қосымша əдебиеттер көретіледі, өтілген материалдармен байланыстар түзіледі, тақырыптың теориялық жəне ... ... ... ... ... проблема мазмұны ашылып, өзекті идеялар мен ұстанымдар нақтыланады, олар арасындағы байланыстар, қатынастар көрсетіліп, құбылыстар талданады, қалыптасқан тəжірибе мен ... ... баға ... даму ... жөнінде жол - жоба анықталады. Қорытынды бөлім қызметтерінің мəні - ... ... ... ... ... ... ... қайталанып, жалпыланады, қорытынды ой-сөз жүйесіне келтіріліп, сұрақтарға жауаптар беріледі.
Семинар -меңгеріліп жатқан мəселелер, баяндамалар мен рефераттарды ұжымдық талқылау ... ... оқу ... Семинарлардың басқа сабақтардан өзгешелігі - оқушылардың оқу-танымдық іс-əрекеттері көбіне олардың өзіндік жұмыстары негізінде ұйымдастырылады. Семинар желісінде тұңғыш ... ... ... ... ... ... тыс ... барысында алынған оқушылардың білімдері тереңдетіледі, жүйеге келтіріледі жəне бақыланады; дүниетанымдық бағыт-ұстанымдары , бағалау-сұрыптау ... ... ... ...
Жүргізу тəсіліне орай семинарлардың бірнеше түрі бар. Олардың ішінде аса кең тарағаны - ... : ... ... ... сөзі жəне қорытындылауымен жоспарға сəйкес кең əрі ашық сұхбат-əңгімелесу формасында ... ... ... сұрақтары бойынша барша оқушылардың мұқият дайындығы қажет, бұл тақырып бойынша белсенді талқы, пікір-талас ұйымдастыруға мүмкіндік береді. ... əр ... ... жеке ... ... ... соңынан олар басқа оқушылар тарапынан талқыланады əрі толықтырылады.
Кейде семинар қатысушылары сұрақтарды өзара бөліп алады да, баяндамалар, хабарламалар ... ... олар ... сабағында тыңдалады жəне талқыланады.
Семинардың ерекше түрі семинар-сөз-жарыс. Ол қандай да бір проблеманың шешілу жолдарын айқындау мақсатындағы ұжымдық ... ... ... ... мақсаты - дүниетанымдық бағыт-бағдар бекіту, бағалау пікірлерін қалыптастыру, пікірталас жүргізу ептіліктерін ... өз ... мен ... ... ... өз ойын ... да анық ... баулу.
Оқу конференциясы - білім арттыру, бекіту жəне ... ... оқу ... ... ... мұндай форма бірнеше топтардың қатысуымен өткізіледі.
Зертхана-практикалық сабақтар, практикумдар - оқушылардың мұғалімдер ... жəне ... ... ... ... ... арналған оқу ұйымдастыру формасы. Бұл оқу түрі пəн кабинеттерінде , зертханаларда, ... ... ... ... өндірістік бригадаларының қатысуымен өндіріс комбинаттарында өткізіледі.
Мұндай дəрістердің негізгі ... ... - ... ... ... ... ... көз жеткізу; эксперимент техникасын меңгерту; тəжірибелер өткізу арқылы оқу-тұрмыстық міндеттерді шешу ептіліктерін қалыптастыру; əрқилы оқу ... мен ... ... ... ... ... ... сонымен бірге бағдарламадағы ірі бөлімдерде берілген теориялық материалдар игерімін бақылау, қадағалау үшін ... ... ... - оқу ... ... өз ... жəне ... орай тереңдете оқуына арналып, шəкірттердің ғылыми-теориялық білімдері мен практикалық ептіліктерін дамытуды көздейді.
Білім беру ... ... ... түрлері келесідей:
- негізгі оқу пəндерін тереңдете ...
- ... ... ... ... шет ел ... жəне т.б.) ...
- мамандық (стенография, компьютерлі, бағдарлама түзу) алуға байланысты ... ... өту; ... ... ... ... ... аралас болуы мүмкін.
Оқу саяхаттары -əрқилы нысандар мен қоршаған дүние ... ... ... бақылау жəне зерттеуіне арналып, өндіріс, мұражай, көрме, табиғат аясы жағдайларында жүргізілетін оқу ұйымдастыру формасы.
Бақылау нысандарына ... оқу ... ... , ... ... өлке ... ... жағрапиялық жəне т.б. болып ажыралады.
Білімдену мақсаттарына тəуелді ... жəне шолу ... ... ... ... бір не ... оқу ... өзара байланысты тақырыптарына арналады (мысалы, физика жəне химия, биология жəне география). Ал шолу саяхаттары өте кең ... ... ... ...
Оқу бағдарламасындағы орнына орай саяхаттар кіріспе, ағымды, қорытынды ретінде ... ... ... ... оқу ... ... ие сипатты бөлігі ретінде пайдаланылғаны жөн.
Саяхаттық оқу формасының дамыған түрі - бұл экспедиция - ... ... ... , тарихи деректер, жəне ауызекі əдебиет материалдарын жинауға бағышталған оқу жорықтары.
Оқу жоспарлары мен ... ... ... орындарының оқушылары курстық жоба не курстық жұмыс жазады. Мұндай жұмыстар жалпығылымдық , ... не ... ... ... ... Оларды орындау барысында студенттер техникалық, технологиялық жəне математикалық проблемаларды шешеді.
Өндірістік практика - жоғары мектепте оқу процесін ұйымдастырудың көп формаларының ... ... ... ... мақсаттары - кəсіби ептіліктер мен дағдылар қалыптастыру, сонымен бірге шынайы болмыста қолдану арқылы игерілген білімдерді кеңіту, бекіту, қорытындылау жəне ... ... ... ... ... оқу ... байланысты айқындалып, нəтижеде ол маманның кəсіби іс-əрекетке ... ... ... яғни нақты маманның өз біліктілігінің сипаттамасына сəйкес кəсіби қызмет лауазымдарын атқаруға дайын болуын ... етуі ... ... ... жұмыстар - дəрісхана оқуларынан тыс білім игеру процесінің құрамдас бөлігі. Мұндай оқу қызметінің маңызы бүгінгі таңда өте ... ... ... ... ... ... ... үздіксіз өзіндік білім жинақтау мен дербес танымдық іс-қызмет дағдыларын қалыптастырып, жетілдіріп баруды талап етуде.
Оқушының ой-өрісі, ерік қабілеті мен ... ... ... ... осы ... ... оқу ... дұрыс жолға қойылуынан.
Кеңес - оқу формасы ретінде оқушыға жетімсіз игерілген не ... ... оқу ... бойынша жəрдем көрсету мақсатында ұйымдастырылады. Пəнді тереңдей меңгеруге қызығу білдірген оқушыларға өз алдына кеңес өткізіледі. Кеңестерде оқушылар емтихан жəне ... ... ... ...
Жеке - дара жəне топтық кеңес түрлері ажыралады.
Емтихан - оқушылар білімін жүйелестіру, анықтау жəне бақылау мақсатында ұйымдастырылатын оқу формасы. ... ... ... ... - көп ... ... ... қиыншылық жағдайларында оқушының ақыл - парасат, ерік, ... ... ... шығарып, жедел дамуына дем беру.
Емтихан өткізудің əрқилы формалары: емтихан билеттеріндегі сұрақтарға жауап ... ... ... орындау, жарыстарға қатысу, зерттеу нəтижелерін қорғау, тест сынақтары жəне т.б. - ... ... - ... мəні бойынша емтихандармен жақын оқу формасы. Сынақты емтихан алдындағы дайындық оқу ісі ... ... да ...
География сабағын ұйымдастырудың негізгі формасына сабақ, факультатив ... оқу ... ... үй ... ... ... ... жұмыстар, кеңестер, қосымша сабақтар жатады. Бұлардың ішіндегі ең маңыздысы - сабақ.
Оқу процесінде оның тәрбиелік ... және ... ... ... ... рөлі анықталады.
Сабақтың негізгі сипаты оқытушылық - тәрбиелік және дамытушылық міндеттерін қалыптастыру, мазмұнын таңдау, құрал - ... ... ... ... ... ... мазмұны, сабақ барысында оқушылар нәтижелерін сабақты тексеру мен бағалауды ұйымдастыру, оқушылармен, жекелеген оқушылармен жұмыс арқылы ... ... ... ... ... ... ... сабағының көптеген аспектілері бар.
Оқу - тәрбие процесінде сабақтың мақсаты мен міндеттері, мазмұны, оқытудың әдістері мен құралдары, оқытуды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ) сабақтың негізгі коипоненттері болып табылады.
Қазіргі география сабағының негізгі көрсеткіші - оның мақсатын қою болып табылады. Яғни, ... жеке ... ... ... мазмұнының барлық компоненттерін: білімін, біліктілігін қалыптастыруға бағытталады.
Сабақтың мақсаты мен мазмұнын анықтауды мынадай сұрақтарға ... ... ... ... нені ... керек, қандай мазмұнын игеру керек және мазмұнының бағалылығын ... ... болу ... ... ... ... негізгі көрсеткіші - сабақта мұғалімнің қызметі мен ... ... ... ... ... мен ... ... міндеті болса, қазіргі уақытта, мұғалім - оқушылардың ... және ... оқу ... ... ... сабақтың мазмұнын, мақсатын, оны игеру жолдарын, оқу тапсырмаларын ... ... ... ... ... ... ... ең бастысы - географиялық ақпарат көздеріне (оқулық, анықтамалық, атлас, жұмыс дәптері, практикум, баспасөз материалдары, т.б.), оқу ... ... оқу ... ... құруға оқушылардың өзіндік танымдық қызметі негізгі рөл атқарады.
Қазіргі география сабағының негізгі көрсеткіштерінің тағы бірі - ... мен ... ... ... ... ... ... қызметі мотивациясына көбірек көңіл бөлінеді.
Қазіргі география сабағының тағы бір негізгі көрсеткіші - ... жеке ... ... ... оқу ... процесінде, күнделікті сабақта оқушылар бір - бірімен аз араласады, ал қазіргі уақыттағы сабақ топтық оқыту да оқушының жеке ... ... ... онда ... ... жеке ... ... де есепке алынады. Осының нәтижесінде оқушы мен мұғалім арасында тұлғаның көпшілдік, еңбексүйгіштік т.б. жеке ... ... ... ... ... тыс ... да ... яғни сабақты мұражайда, экологиялық сабақ ретінде, кітапханада да ... ... ... ... мақсатымен ерекшеленсе, ал қазіргі сабақ - оны ұйымдастыру формасымен сипатталады. Ол ойын, конференция, дәріс, саяхат, пікірсайыс, сынақ түрінде өтуі ... ... әр ... ... ... әр ... ерекшеліктері бойынша классификациялайды: дидактикалық мәселелер бойынша, оқытуды ұйымдастыру бойынша. Географияны оқыту барысында сабақтың ... ... ... ... жаңа ... қарастыру, білімдерді қалыптастыру және бекіту сабағы, білімді және іскерлікті жалпылау сабағы, білімді тексеру сабағы. Бұнан басқа сабақтар да кіреді: ... ... оқу ... ... сабағы, іскерлікті және білімді қолдану сабағы.
Қиыстырылған сабақ көлемді мектептердің практикалық жұмыстарында көбірек таралған. Ол бірнеше дидактикалық мақсаттардан тұрады: жаңа ... ... ... ... ... және ... ... есте қалдыру және қолдану. Ереже бойынша мұндай сабақтарда мақсаттар қалыптасады: жаңа ... оқу, ... ... ... ... ... және ... сабақ мынадай құрылымдық бөліктерден тұрады: сабақтың түсіндіру ... ... ... ... ... және жаңа ... арасында қатынасты орнату; үй тапсырмасының орындалуын тексеру; сабақта ... ... ... және ... үй ... ... материалды қарастыру сабағы. Сабақ толығымен жаңа материалды қарастыруға арналады. Мұндай сабақ көлемі бойынша ... және ... ... мұғаліммен тереңдетіп, толық ашылуы тиіс. Жаңа материалды қарастыру сабағының негізгі методы карта бойынша, кесте бойынша, тақтада педагогикалық сурет ... ... ... ... типтегі сабақтағы мынадай құрылымы болады: сабақтың қойылуы; жаңа материалды қарастыру барысында оқушылардың таным қасиетін қалыптастыру; үй ... ... жаңа оқу ... ... ... Сабақтың бұл түрі бағдарламаның үлкен тарауын оқи бастаған кезде қолданылады. Кіріспе сабақтары оқушылар психологиясына ... әсер ... ... сабақтары. Бұл сабақтың негізгі мақсаты - теориялық білімдермен тығыз байланыста болған географиялық ... ... ... ... ... оқушылардың теориялық және практикалық іс - әрекеті жаңа материалды ұғынумен тығыз байланысты.
Оқушылардың білімдерін тексеру сабағы ... ... ... ... ғана ... ... ... (8-9) мұндай сабақтар сынып - сабақ түрінде өткізіледі. Олардың құрылымы мынадай: сабақ міндеттерін қалыптастыру, ... ... , ... ... ... ... және ... сабағы. Мұндай сабақтар географияны оқыту процесіне арнайы өте сирек өткізіледі. Бірақ ... ... ... үшін ... ... ... оқушылар білімдерінің терең болуына әкеледі. Практикада географияны оқыту барысында қайталау сабақтары мұғалімнің ... ... ... сабақтары географияны оқыту процесіне көбірек қолданыла бастады. Олар мектеп географиясының ... ... ... . Білімдерді жалпылау сабақтарының негізі - жүйелеу және жалпылау негізінде оқушылардың ... және ... ... сабағының әрбір типі өзінің анық құрылымымен ерекшеленеді. Жалпылау түрінде әрбір сабақ үш бөліктен тұрады:сабақтың басы, негізгі ... ... ... ... ... ...
* сабақ;
* оқу серуендері;
* кеңестер;
* олимпиадалар;
* ... және т.б. ... ... ... ажыратылатын сабақтың классикалық типтері өзінің басты міндетін сақтайды. Осылайша, курстың ... және әр ... ... ... ... өткізіледі. Жаңа материалды игеретін сабақтар әдетте күрделі тақырыптарды қарастыруға арналады. Курсты оқыған кезде көп сабақтар ... ... ... ... сабақтар сирек өткізіледі. Бұндай сабақтар жеке елдерді ... ... жиі ... ... ... ... қандай да бір елдің қарапайым сипаттамасын ... ... ... сонымен бірге оқыту уақытының шектеулі болуына байланысты оны сынау, бақылау және ... ... аса ... ...
Әсіресе, жалпылау сабақтары күрделі, бірақ олар қажет, ол әр ... ... және ... ... ... ... ... және курстың соңғы бөлімін оқып болған соң өткізуді ұсынады. Бұндай сабақтарда оқушылар ... ... жаңа ... алады, алған білімдерін қайта ойлап және жалпылап, байланыстар, ... жеке ... ... мен ... ... ... ... негізгі білімдерін игереді, географиялық білімдердің тәжірбиелік мәнін түсінеді.[9.10]
1.3 Дәстүрлі сабақ пен дәстүрлі емес сабақтың ... ... ... ... ... ... беретін мектептерінде кез келген пәнге байланысты жүргізілетін сабақтар ... және ... емес ... болады. Бұл екі сабақтың өзіне тән ерекшеліктері бар. Екеуінің де маңыздылығы мен тиімділігі сабақтың тақырыптарына сай қолданылады.
Сабақ дегеніміз - ... ... ... ... ... ... мен мұғалімнің қарым-қатынасын ұйымдастырудың басты формасы. Кез келген сабақ қоғаммен, оның идеологиясымен, саясатымен, қоғамдық іс-әрекеттің ... ... ... ... ... мынадай мақсаттар тұрады: білімді меңгерту, икемділікті қалыптастыру, шығармашылыққа тәрбиелеу.
Дұрыс қойылған ... ... - ... ... ... ... ... тәжірибесінде сабақтың екі түрі қалыптасқан.
Дәстүрлі сабақ ... емес ... ... бар, ... ... жоқ, ... бір жүйемен ... ... ... түрі ... ... ... сабақ).
Қазіргі таңда педагогика ғылымы дәстүрлі оқу мен, ... емес ... ... ... ... анықтама береді: дәстүрлі оқыту үрдісінде мұғалім сынып оқушыларын толық ... ... ... ... ... ... мен ... маңызды қызмет атқарады, олар оқушыларды білімге жетелейді, соған сәйкес оқушылардың жауаптарында сол ... есте ... және ... ... ... ... ... Мұғалім білімді дайын күйінде меңгертеді.
Ал жаңаша оқытуда оқушы мұғалімнің түсіндіргендерін ғана меңгеріп қоймай, мұғаліммен тікелей пікірталасқа ... ... ... рөл ... ғана ... ... бағытты ұстайды. Ол әлемді тануға, белгісіздікті анықтауға өзі жауап іздейді, шешімдері де әр ... әр ... ... ... шешімін нақты ақиқат деп қабылдамай, ізденісті әрмен қарай жалғастырады. Мұғалім мен оқушы арасында тығыз байланыс қалыптасады, екеуі де ... ... ... ... оқыту процесінде "проблемалы жағдай", "оқу проблемасы", "мәселенің принциптері" сияқты ұғымдар болған емес. Проблемалық оқытуда оқушы ... ... ... ... ... отыруға ынталанады. Проблемалық оқыту жүйесінің атқарар функциясы - білімді ғылыми негізде меңгерту. Сөйтіп, іс-әрекетті ғылыми зерттеушілікке бағыттайды. ... ... ... ... қажетін дидактика әлемінен өздігінен іздейтін іс-әрекетке даярлайды. Оқушыда эмоциялық-еріктілік және ... ... ... ... ... ... оқытуды іске қосудың өзі оқулықта міндетті түрде байланысты болып келеді.
Дәстүрлі ... пен ... тыс ... ... ... ... ... сабақтың ерекшелігі бірнеше элементтен тұратын құрылымының болуында. Бірнеше деп айту ... ... ... ... немесе кезеңдері жөнінде әр түрлі тұжырым бар. Мәселен, сабақтың қалыптасқан құрылымына ... ... ... да жатқызылып жүр.
Мектеп тәжірибесінде мынадай бір кездеседі: 1. ... ... (1 ... 2. Өткен сабақты сұрау (10 мин.). 3. Өткен сабақты қорыту (3 мин.). 4. Жаңа сабақты түсіндіру (15 мин.). 5. Бекіту (8 ... 6. ... (4 ... 7. ... (3 мин.). Бұл - сабақ элементтеріне сай ... ... оның ... мен мақсатынан мүлдем аулақ жататын, тек іске емес, уақытқа құрылған - ... ... ... ... ... құрылымы төмендегідей болмақ:
1. Ұйымдастыру кезеңі
2. Үй ... ... Үй ... ... ... қорыту
4. Жаңа сабақты түсіндіру
5. Жаңа сабақты бекіту
6. Жаңа ... ... Үйге ... беру
8. Оқушыларды бағалау
Егер өткізілетін тақырып бірнеше сабаққа бөлінген болса, онда үй ... соң ... ... жай ... Әр ... тақырыбы болады. Оқушылар үйде оқылған бөлімдер бойынша пысықтау сұрақтарына жауап береді де, әңгімеден туындайтын ... ... ... ... дәстүрден тыс сабақ түрінің құрылымы бола ма? ... бар. . ... ... ... ... ... тыс сабақ түрлерінде толық сақтала бермейді. Дәріс, (қос) үштік ... ... ... кезеңі болмайды. Практикалық, семинар сабақтарында жаңа материал өтілмейді. Ал қайталау мен білімді тексеру ... үйге ... беру және ... ... бағалау кезеңдері ғана болады. Қайталау сабағы типіне жататын сабақ ... ... ... ... ... тәртібі болады.
Мысалға дебат сабағын алайық. География сабағын дебат түрінде өткізу үшін төмендегідей ... есте ... ... ... сабағының айқын мақсаты болуы керек;
2. ... ... ойын ... ... ... ... ... дебат сабағы алдында тақырыпты толық меңгеруі тиіс;
4. ... ... ... ... туғызатындай болуы керек;
5. ... ... ... ... ... ... талаптар орындалмаған жағдайда дебат сабағы өз мәнінде өтпейді. Дәстүрден тыс сабақтың бір түрі ... ... ... ... ... ... бойынша білім толықтыру, дамытушылық мақсаты оқушының ойлау және ... ... ... танымдық белсенділігін арттыру, өз бетінше жұмыс жүргізу және ой қорытуға дағдыландыру, ізденімпаздыққа үйрету болатын болса, тәрбиелік мақсаты адамгершілікке, еңбексүйгіштікке, ұйымшылдыққа, ... ... ... ... ... болып табылады.
Міндеті - тақырыпты толық меңгерту, оқушының ... ... ... ... өмірде қолдана алуға үйрету және сөйлеу мәдениетіне төселдіру. Бұл ретте, сабақ мақсат-міндетінің тақырып ерекшелігіне қарай ... атап ... . Ал ... ... өтуі пән ... ... ... мен дайындық деңгейіне, сынып оқушыларының оқу-танымдық іс-әрекетін ұйымдастыра алуына және сол ... ... ... ... ... дегіміз келеді.[11]
ІІ Дәстүрлі емес сабақтар - мектеп оқушыларының танымдық қызығушылығын ... ... ... емес ... ... ... білім берудің педагогикалық негіздері
Дәстүрлі емес сабақ дегеніміз - ... ... ...
өзінің құрылымы бар.
Дәстүрлі емес сабақты білімді
тиянақтауда немесе жаңа сабақта
өту кезінде пайдалануға болады.
И.П.Подласова
Еліміздің білім беру ... ... ... ... мұғалімдерінің, жалпы оқытушы қауымның шығармашылықпен жұмыс істеуіне үлкен жол ашуда. Олар ... ... ... ... тиімді түрлерін кеңінен пайдалануда.
Демек қазіргі заманғы оқытудың және шығармашылық еңбектің ... ... - ... ... ... ... ... Қ.Бітібаева сабақтың дәстүрден тыс 25 түрін атап көрсетеді: 1. Дәріс сабақ. 2. Семинар сабақ. 3. ... ... ... ... (қос) ... сабақ. 4. Конференция сабағы. 5. Сот сабақтары. 6. Жәрмеңке сабағы. 7. ... ... ... ... ... сабағы. 10. Саяхат сабақтар. 11.Композициялық сабақ. 12. Әдеби монтаж сабағы. 13.Көзқарас сабағы (урок ). 14. Брифинг сабақтары. 15.Ерлік ... ... ... ... ... 18. Практикалық сабақтар. 19. сабағы. 20. Емтихан, есеп-сынақ сабақтары. 21. Реферат қорғау сабақтары. 22. Пікір ... ... ... ... 24. ... сабағы. 25. Ойын сабақтары
Жоғарыда көрсетілген сабақтар тақырып ерекшелігі мен оның мазмұнына байланысты өткізіледі. Өйткені кез ... ... (қос) ... сабақ, сот сабағын немесе концерт, композициялық сабақтарын өткізуге лайық бола ... ... түрі ... оқушыларының құрамына да тәуелді. Бұны да ескерген жөн. ... ... ... бірінші кезекте ескеріледі. Конференция, пікірталас (пікірсайыс) сабақтары диагностика жасалғаннан кейін барып өткізіледі.
Баланың қабілет ... ... ... ... ескерілмей белгілі бір дәстүрден тыс сабақ өткіземін деу - қате қадам. Сабақ түрінің сабақ мақсатына ... оның ... ... тәрбиелік мақсаттарынан тысқары. Сабақ қандай мақсатта өткізіледі? Жаңа сабақты өту мақсатында ... ... ... ... ... ... өтуі ... Демек, сабақты типке бөлу қажеттілігі бар. Мектепте оқытылатын барлық пәндер бойынша ұсынатын сабақ типтері жөнінде төмендегідей ... ... алға ... ... жаңа білімді игеру сабақтары;
2. Іскерлік пен дағдыны қалыптастыру және жетілдіру сабақтары;
3. Қайталау, бекіту, яғни ... ... және ... кешенді қолдану сабақтары;
4. Білімді, ... және ... ... ... ... ... - ... бірнеше дидактикалық міндеттер шешіледі
Дәстүрлі емес оқытудың ең тиімді түрі - сабақ. Оқыту үрдісінде дәстүрлі емес сабақтарды ... ... ... ... ... ... ... жалпы оқуға деген ынтасын тудырады.
Дәстүрлі емес сабақ түрлерін ... мәні ... ... ... ... оқуға қызығуы артады;
- оқушылардың бастамашыл, шығармашылық әлеуеті дамиды;
- мұғалім оқыту мен тәрбиелеудің қолайлы жағдайын ... ... ... әртістік, т.б. қабілеттерін жетілдіріп, кәсіби мәнге ие қасиеттерін қалыптастырады, т.т.
Оқытудың дәстүрлі түрлерінің ... ... ... және тәжірибелік жұмыстар, консультация, емтихан, сынақ) мүмкіндігі шектеулі, мұғалім тек оқыту жағдайында ғана болады. Ал дәстүрлі емес ... ... ... ... ... ... табушы немесе суретшілік, сондай-ақ оқушының белгілі іс-әрекетін, мектептегі білім үрдісін ұйымдастырушы міндеттерін бірдей ... ... ... ... ... ... ... оның ой іс-әрекетінде жүйелік сипаттамаларының болуын қамтамасыз етеді.
Дәстүрлі емес сабақтарды өткізу мұғалім мен ... ... ... іс - ... ... ... ... алдын-ала өте ұқыпты дайындалуы: арнайы тапсырмалар беріледі, сабақ мақсаты, құрылымы, әр оқушының міндеті мен рөлі түсіндіріледі. Қажетті ... ... мен әр ... ... әзірленеді.
- Сынып және әр оқушы ерекшеліктеріне , білім деңгейлеріне сәйкес сабақтың жүру барысы тыңғылықты ... ... ... ... ... және білімге немқұрайлық танытқан оқушылардың танымдық іс-әрекетін жандандыруға ерекше көңіл бөлінеді.
Дәстүрлі емес сабақтардың өткізілуі де алуан ... ... ... шек ... тек ... ... - ... жандандыру, оқушының білімге қызығуын арттыру, еш өзгеріссіз ... ... емес ... ... сабаққа деген қызығушылығын оятып, немқұрайлығын жойып сабақ дағдысын қалыптастырады, балалардың көңіл-күйін көтереді, оқушының бойында терең тиянақты білім қалыптастырады. Сондықтан дәстүрлі емес ... ... ... ... ... рөл ... ... шығармашылық әдістемеде мұғалім сабақтың стандартты емес формасына аса үлкен назар аударады, ол оқушының өзіндік танымдық әрекетінің ... ... ... ... ... зерттеу - сабақтарын жатқызуға болады. Мысалы, оқушыларға өздігімен Оңтүстік Америка мен ... ... ... ... жүргізу немесе Жердегі ең қатал материктің зерттеу мақсатын анықтау, осындай бес - алты ... ... ...
7 ... ... ойын формасында өткізу ұсынылады мысалы, , , және т.б. сияқты. Оқушылар ... ... ... - ... ұйымдастыру мүмкін, мысалы, ... ... ... Тарих пәнінің мұғалімімен бірге , биология мұғалімімен - , , атты ... ... ... ... - ... ... ашылулар тарихын, табиғат зоналарын, материктер елдерін оқығанда ұйымдастырылады. Оқушылар ойдағы саяхатқа жөнелгенде ... ... ... байланысты қозғалыс тәсілін анықтайды (жаяу, ... ... ... және т.б.), қажетті құрал - ... ... ... ... (оны атап ... да ... дайындайды, күнделіктер, есептер жазады, картакестелерін салады.
Пікірталас - сабақтарында оқушылар қандай да бір мәселелер ... өз ... айта ...
* ;
* тақырыбын оқығанда мұғалім Тынық және Үнді ... ірі ... ... ағу ... ... және ... сипаты бойынша бірдей деген тұжырымдамамен келісуі немесе даттауды ұсынады.
Бейнефильмдер болса, киносабақтар өтуізу ... бұл ... ... жаңа ... ... ... және диктор мәтінінен оқытушының бағыттаушы әрекетімен игереді.
Ұсынылған сабақ формаларының алуантүрлігі шексіз. Сабақ жоспарын құру ... ... ... ... сабаққа дайындығы күрделі де жауапты жұмыс. Сабаққа дайындық негізі ... ғана ... ... ... ... ... тереңнен түсінуі қажет. Бұл оған сабақты басқаруға, материалды оқулықтағыдан басқаша түрлендіріп, оқушылардың танымдық және ақыл қабілеттерін белсендетіп, өз беттерімен ... ... ... үйретуге, тапсырманы ілгерлеу әдісімен беруге мүмкіндік береді. Ал бұл өз кезегіндегі сабақта қолданылатын ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Негізінде бекіту және қайталау сабақтарында баланың сабаққа деген қызығушылығы төмен болады. Осыған ... ... ... тыс ... ... ... өте ... болады. Дәстүрден тыс сабақ беру барысында сабақты тиімді оқыту, мұғалім мен ... ... ... ... ... ... ... міндет-берілген тапсырманы оқушыға түсіндіріп, көрсетіп, жеткізіп беру емес, ... ... ... ... ... шешуге үйрету.
География сабағында дәстүрлі емес сабақ өткен ыңғайлы, өйткені ол, оқушының сабаққа деген қызығушылығын артырады, өзіндік іс-әрекетке бейімдейді және ... ... ... ... ... қалыптастырады. [12.13]
+ Дәстүрлі емес сабақтардың түрлері
Мұғалімнің шеберлігі, біріншіден, ... ... ... және ... ... өз білімін, өз тәжірбиесін жұмыстың жаңа тәсілдерімен толықтырып отыруы мақсатында төмендегі сабақтың түрлері және оның құрылымы ұсынылады:Зерттеу ... - ... ... ... - танымдық қабілетін дамыту
Семинар сабақ - оқушының білімін тереңдету
Сайыс сабақ - ... ... ... байқау
Конференция сабақ - іскерлігі мен танымдық белсенділігін қалыптастыру.
Сынақ сабақ - білім дағдысын бір бір жүйеге келтіру.
Диспут сабақ - ... мен ... ... жұмбақ - оқушылар зейінін дамыту.
Сахналау сабақ - оқуылар шығармашылығын дамыту.
Талқылау сабағы - ауызекі тілдегі, ... ... ... ... ... ... - оқушылардың ойлау қабілетін дамыту.
Интеграциялық сабақ пән аралық байланысты жетілдіру
Панорамалық сабақ ... - озат ... ... ұстаздық зертханасын ашып, сабақ беруі.
Интеграциялық сабақ пән аралық ... ... ... ... ... болған. Мұндай сабақтарда бір тақырыпты түрлі пәндерден беретін мұғалімдер оқытады. Кіріктірілген сабақтың негізгі мақсаты - оқу материалдарын ... ... ... терең білім беру, ойлау қабілетін дамыту.
Оқу материалдарын ... сай ... ... біріктіріп беру оқушылардың жан-жақты тұтас, терең және берік білім алуына мүмкіндік ... ... жыл ... ... ... ... ұқсас оқу материалдарын біріктіріп, яғни пән аралық байланыс принципін қолданып, интегралдық ... ... ... ... дер ... ... ... тиімді етіп іске асырады.
Панорамалық сабақ. Панорамалық сабақты өткізудегі негізгі мақсат - озат мұғалімдердің өзінің ұстаздық зертханасын ашып, сабақ ... яғни ... ... ... ... сабақты өткізу үшін мұғалімге қойылатын ең бірінші талап оның сабақ берудегі өзгеге ұқсамайтын өзіндік әдісінің болуы. ... ... ... ең көп ... ... ... оның тиімділігі неде? Тыңдаушылар соны біліп, сезуі керек. Панорамалық сабақтарға ... ... бірі - ... ... сабағын өзі талдап беретіндігі. Панорамалық сабақ бір тақырыпты өтуге, яғни тек бір ... ... оның көп ... игі тәжірибелерін көпке танытады.
Сайыс сабақ сабақтың атына байланысты сыныпта екі команда білімдері бойынша сайысқа түседі. Мысалы: картамен жұмыс. Алдын ала ... ... ... ... ... ... ... қай команданық жеңгені анықталады. Екі команданық капитандарының жарысы ұйымдастырылып, олардың да жауаптары салыстырылады. Соңынан ... ... ... бір нәрсені сату арқылы өткізіледі. Сабақтың құрылымы: өткен сабақты тексеру, аукцион төртібін түсіндіру, зат сату, финал, қорытынды. Сабақ кезінде ... ... ... ... Затты ол туралы көп білетін оқушы сатып алады. Мысалы: киіз үй, ... ... ... клубы көбіне өткен материалдарды қайталау мақсатында өткізіледі.
Дәстүрлі емес сабақтың бір түрі - ойын ... ... жылы әр ... ... ... ... ... сабақтарды өткізуге болады. Өйткені ойынға құрылған сабақтарда оқушылардың белсенділігі ... ... ... есте ... ... ... ... игеруге ерекше шабытпен кіріседі. Бұл сабақтар оқушылардан тиянақты біліммен қатар ұшқырлықты, шығармашылық ізденісті талап етеді. Сондықтан ойынға негізделген сабақтардың танымдық ... ... ... - ... ... өте зор.
Ойын - сабақтарды >, , , , , және ... ... ... ... сабақтар нәтижесінде оқушылар: ... ... ... ... ... белсенді қатысады.
Өз ойын айтады, оны дәлелдей біледі.
Айтылған жауаптарының құндылығы жоғары болады және алуан түрлі жауап бере алады.
Сараптауға, бағалауға дағдыланады.
Сабақтың бұл түрі - ... ... және ... қабілетін дамытады. оқушылардың ой - өрісін, білім көкжиегін тексерумен ... ... ... қаншалықты меңгергенін тексеруге өте қолайлы. Логикалық тапсырмалар оқушының психологиялық және жас ерекшелігіне байланысты таңдап алынады. Қазіргі педагогтардың пікірінше ... ... ... ... ... шешу ... бір жүйеге жүйелейді.
Балалардың ойлау қабілеттерін дамытып, өз пікірлерін дәлелдей алуға жетелейді.Жұмбақ шешу шығармашылық үрдіс. ... шешу ... ... сызу ... туғызады, сондықтан сөзжұмбақты алдын ала тақтаға сұрақтарымен қосып жазып қойған дұрыс. Сөзжұмақты кішкентай қалташалар арқылы жасауға да болады. ... ... ... ... беті ... қарай қаратып жазып, екінші жағына тапсырмалар жазуға ... ... ... ... ... ... жеке жұмыс жасағанда да қолдануға болады.
Дәстүрден тыс сабақтың бірі - ойыны. сабағы - оқушыларға сұрақ қойып, ... ... ... Ойында кім көп жауап берсе сол жеңімпаз ... ... ... басында ауызша есептеуге, сабақ ортасында сабақты меңгерген меңгермегенін анықтау үшін, сабақтың соңында оқушылардың алған білімдерін тексеру мақсатында қолданамын. ... ... ... ... ойлау қабілетін дамытады. Сабақта қойылатын сұрақтар алдын ала қағазға жазылып қояды немесе тақтаға жазып, бетін жауып қояды. Сұраққа оқушылар ... ... ... ... ... тек қана ... ... ғана есептелмейді, сонымен қатар жылдам жауапта есептеледі. Оқушылар жауапты кезекпен береді. ... ... ... ... ... да ... ... шығарылады. Әр оқушыда жауаптың дұрыс-бұрысын көрсетіп отыратын белгілер бар. ... осы ... ... ғана жұмыс жасайды. Мұндай ойын оқушылардың тыныш отырып жауап беруіне және сабақты меңгерген меңгермегенін анықтауға болады. Егер оқушы жауаппен ... көк ... ... ... ... ... ... қорытындылауда немесе пысықтауда ойынын қолдануға болады. Оқушылар арнаулы қалташада салынған кеспе қағаздарын алады. Оқушы кеспе қағазды алып берілген ... ... да ... ... ... жинақтайды. Егер жинақталған лотадан дұрыс сурет шықса онда оқушы дұрыс жауап берді, егер суреттер дұрыс жиналмаса жауап дұрыс емес.[14]
Шығармашылық ... ... ... ... негізгі саты болып табылады, онда шығармашылық ой-өрісі және жалпы адамгершілігі бар адамдар тәрбиеленуге тиісті. XIX ... ... ... Рибо ... жазған: "Егер де ойлау шығармашылығына оқытуға болатын болса, онда етікшілерге қарағанда өнертапқыштар көп болар еді". Яғни автордың пайымдауынша ... оның ... ... ... ... ... ... басты жолы бар, ол шығармашылық процеске, яғни шығармашылық қызметің мәнін құратын құрылымдарға оны үйрету. Қалғандары (жинақылық, ұқыптылық, қажырлылық, мінез-құлық және ... ... ... ... қызметтің құрылымы:
1. Бұрын меңгерілген білімін және біліктілігін жаңа жағдайға дербес көшіру.
2. Таныс жағдайдағы проблеманы көре ... ... жаңа ... көре ... Объектінің құрылымын анықтау.
5. Шешімнің немесе оның әдістерінің баламасын көре білу.
6. Бұрын меңгерілген қызмет тәсілдерін ... ... ... үйлесімді қолдану.
Мектептің және жоғары оқу орындарының шетелдік және отандық педагогикасында шығармашылық қызметке ... көп ... мен ... ... Атап ... ... ... қорғау, дөңгелек үстел, пікір-сайыс, интеллектуалдық марафон және т.с.с. Шығармашылықтың осы түрлерімен қатар, ... құру мен ... және ... ... ... алуды қолдануға болады. Шығармашылықтың келесі бір түрі жоғары сыныптардағы ойын. Бұл ойын әр ... ... ... ... ... өндіріс, ауыл шаруашылығы салаларының мамандары ролінде және облыс (қала) бойынша проблемалар туралы әр түрлі пікірлердің айтылуы жөнінде.
Шығармашылық қабілеттердің дамуы ... ... ... ... негіз болып табылатын сабақ.
Шығармашылық сабақты әзірлеу.
Егер сабақта және тәрбиелік жұмыстарда шығармашылық тапсырмалар басым болса, ондай жағдайда тұлғаның шығармашылық сапасын дамыту ... ... ... ... ... ... де байланысты болады.
Білім беру жүйесін құруда, оқушыларды қисынды әрекетке бастайтын, ... ... ... ... ... ... шығармашылық деңгейі тапсырманың мазмұнына тәуелді екені тәжірибеде дәлелденген. Егер ... ... ... немесе тапсырма оның өзінің тәжірибесі мен негізгі ғылымның нақты проблематикасынан түсініксіз алыс болса, онда ... ... ... ... ... қойылатын талаптар:
- тапсырмалар оқу бағдарламасында көрсетілгендей нақты базалық сұрақтарға, оқудың тақырыбына немесе объектісіне қатысты болуға ... ... ... ... ... ... керек;
- тапсырманың тұжырымдамасы оқушылар үшін де, мұғалім үшін де сондай ... ... ... болуы керек.
Шығармашылық сабақтарды анықтауда әр жағдайда сабақтың үйлесімді үлгісі таңдап алынады. Шығармашылық сабақтың мақсаты оқушылардың өзіндік білімділік нәтижесін құру ... ... ... әсіресе, бастауыш және орта буын сыныптарында аралас, яғни оқушылардың қызметінің 3-4 түрі бірін-бір ауыстырады. Жоғары ... ... ... ... ... ... сабақ түрлері аттарының тізімі көрсетілген. Олардың негізінде аралас сабақтар да құрылуы мүмкін. Бұдан басқа, айтылған шығармашылық ... ... оны ... ... ... нұсқаларын өзіне қамтиды (А. В. Хуторской).
Когнитивті үлгідегі сабақтар:
-- тәжірибе сабақ;
-- бақылау сабақ;
-- объектіні зерттеу ... ... ... зертханалық -- практикалық сабақ:
-- проблема қою және оны шешу ... ... ... ... (ережені, заңдылықтарды, гипотезаны);
-- теорияны құрастыру сабағы;
-- концерт сабақ, әлем суреттемесін немесе оның ... ... ... ... ... жұмыс сабағы;
-- кіріктірілген сабағы;
-- метапәндік сабақ;
-- ... ... ... ... қорыту сабағы;
Креативті үлгідегі сабақтар;
-- міндеттерді құру және шешу сабағы;
-- диалог сабақ (талқылау, пікір-талас, эвристикалық әңгіме);
-- ... ... қиял ... өнертапқыштық сабақ;
-- техникалық (ғылыми, қолданбалы, көркем, әлеуметтік, мәдени, педагогикалық) ... ... ... ... ... рәмізді -- шығармашылық сабағы;
-- ... ... ... ... ... өз бетінше шешу);
-- эвристикалық жағдай сабағы;
-- жаңалық ашу сабағы;
-- шығармалар сабағы;
-- іскерлік ойын;
-- рөлдік ойын;
-- ... ... ... ... ... сабақ (оқушы мұғалім ретінде);
-- болашақ мектептегі сабақ;
-- болжамдық сабақ;
-- шығармашылық жұмыстарды қорғау сабағы;
-- ... ... ... талдау қорыту сабағы;
Ұйымдастыру қызметтік үлгідегі сабақтар:
-- мақсатты есептеу ... ... - ... сабақ;
-- жеке білімділік бағдарламаны әзірлеу сабағы;
-- жеке білімдік бағдарламаны қорғау сабағы;
-- топтық жұмыс сабағы;
-- ... ... ( ... ... ... жоба сабақ;
-- өзіне-өзі баға беру сабағы (бір-біріне баға беру);
-- ... ... ... ... ... сабақ (екі мұғалім өткізеді);
-- рецензиялау сабағы;
-- өзара бақылау сабағы;
-- вернисаж сабағы;
-- көрме сабағы;
-- аукцион ... ... ... ... сабағы;
-- КВН сабағы;
-- сот жүргізу сабағы;
-- спектакль сабағы;
-- "дөңгелек үстел" сабағы;
-- панорамалық сабақ;
-- шығармашылық ... ... ... ... ... ... ... тапсырмалар жүйелерін жасауға мүмкіндік береді. Бұл технологиялардың негізінде мұғалім нақты сабақтарды ... және ... ... ... ... ... құру ерекшеліктері және кезеңі:
1. Шығармашылық сабақтың жоспары - бұл мұғалімнің білім бағдарламасын жүзеге асыру құралы. Сондықтан сабақты жоспарлау бір ... ... ... ... ... ... ... байланысқан бірнеше сабақтарды ойластырады, олардың мақсаты, тақырыбы бойынша шамалап бөлінуін, қызметтің басым болған түрлерін ... ... ... жүзеге асырады. Сонда пән бойынша оқудың жалпы бағдарламасында көрсетілгендей оқушылардың басты білімділік нәтижелері қалыптасады және оқылып ... ... ... жету ... ... Мұғалімнің басты мақсаты оқушылардың шығармашылық шамасын өзектендіру. Сабақ өткізілетін сыныптағы оқушыларының ерекшеліктері ескеріледі. Өткен сабақтың едәуір сәтті элементтерін еске түсіреді. ... ... ене ... мұғалім оймен тақырыпқа байланысты олардың іс-әрекеттерін сезеді және болатын сабақ процесінде, қажет кезінде жоспарланған мазмұнның және оқытудың құралдарын түзетеді.
3. Мұғалім ... ... ... ... ... Бұл ... оқулықпен, әдістемелік құралмен, кітаппен және сабақтың тақырыбы бойынша басқа материалдармен танысады. Мұғалім өзіне қызықты (онда бұл проблемалар оқушыларға да ... ... ... ... Осы ... мамандардың (ғалымдардың) қарама-қарсы көзқарасын немесе алуан түрлілігін белгілейді және ... ... әр ... ... туралы мұғалімдердің алдын-ала білімі сабақта баланың пайымдауына оларға авторлардың жеке ықпалын көруге, оқушылар ойларының өзіндік ... ... ... ... Сабақтың мәнін анықтау, оқылатын курс бойынша басты мақсатты оның ... ... ... ... мәні мен ... ... ... әр оқушының санасында әр түрлі болуы мүмкін екенін есепке алу маңызды. Оқушылардың жеке ... ... ... ... саласындағы олардың ынтасы жөнінде мәлімет болуы пайдалы.
5. Сабақтың идеясы әзірленеді, яғни ... ... ... ... оның ... ... ... Сондай-ақ оның барысында бір немесе бірнеше тапсырмалар ұйымдастырылып, әр оқушыға ... ... ... ... ... ... ... шығармашылық нәтижелерінің білім стандарттарына сәйкес келуі. Оқушылардың жоспарлайтын шығармашылық туындысына күні бұрын баламалар таңдап алынады. Мысалы, сабаққа оқушылардың сандарды ... ... ... ... ... әр ... субьектісіне қатысты сабақтың әр түрлі дәрежедегі мақсатын нақтыландыру, оқушыға қатысты мақсаттың деңгейлеріне мысал келтіру.
8. ... ... бір ... бірнеше нұсқаларын әзірлеу. Сабақтың талаптарының бірі - , яғни оқушылардың іс-әрекетінің қарама-қарсы түрінің алмасуы. Бастауыш мектеп оқушыларының ... ... ... 10-15 минут сайын болады (ұжымдық

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектеп көшбасшылары тәлімгерлік пен коучинг арқылы өз мектепте еңгізілген өзгерістердің тиімді болғандығын қалай түсінуге болады5 бет
Кембридж бағдарламасы бойынша мектепте өзгерістерді қалай енгізетін боламыз6 бет
М. әуезовтың «абай жолы» романы3 бет
Қазақ тілінің практикалық курсы — фонетика, лексика, грамматика, орфография, стилистика180 бет
Бастауыш сынып оқушыларының дене тәрбиесін қалыптастырудағы дифференциалдық қатынас6 бет
Биогенді элементтерді оқытудағы өзіндік жұмыстарды ұйымдастыру45 бет
Дене тәрбиесі туралы ақпарат10 бет
Информатикадан зертханалық және практикалық жұмыстарды өткізу әдістемесі40 бет
Мектептегі әдебиет сабағын ұйымдастыру және оның маңызы16 бет
Менің ауылымда өсетін гүлді өсімдіктер6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь